Matsi Game da Batsa—Yadda Za a Bi da Shi | Tambayoyin Matasa
KA KARANTA A Afrikaans Albanian Amharic Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Brazilian Sign Language Bulgarian Cebuano Chichewa Chinese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik Estonian Ewe Faransanci Fijian Finnish Georgian German Girka Haitian Creole Hausa Hiligaynon Hungarian Iban Ibanci Ibrananci Icelandic Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Larabci Latvian Lithuanian Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Myanmar Norwegian Nzema Ossetian Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese Quiche Romanian Russian Samoan Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swedish Tagalog Telugu Thai Tsonga Turanci Turkish Turkmen Ukrainian Umbundu Vietnamese Xhosa Yarbanci Zulu
Mene ne ake nufi da matsa wa mutum ya yi batsa?
Idan an matsa mini game da batsa fa?
Mene ne ya kamata na yi?
Matsa wa mutum game da batsa ya kunshi kowane irin rashin kunya game da jima’i​—har da shasshafa azzakari ko yin tadinsa ma. Amma a wani lokaci yana da wuya a gane bambanci tsakanin tsokana, kwarkwasa, da kuma matsa wa mutum game da yin batsa.
Za ka iya bambanta su kuwa? Ka duba wasa ƙwaƙwalwarmu a kan matsi game da batsa don ka gano wa kanka!
Abin tausayi shi ne, ba a makaranta ba ne kawai ake matsa wa mutane game da batsa. Amma, idan kika kasance da karfin hali da kuma fahimi sa’ad da aka matsa miki game da batsa yanzu, za ki iya kasance da karfin halin bi da ita sa’ad da kika zama ma’aikaciya. Za ki iya taimakon masu matsa wa mutane game da batsa su daina yin hakan!
Ko da yake mun yi amfani da jinsin mace a wannan talifin, abubuwan da aka tattauna a nan sun shafi na miji ma.
“Dole ne ki yi tsayin daka game da irin halin nan. Sau da yawa irin mutanen ba sa daina yin abu sai kin gaya musu filla-filla. Ki dai nace ki ce, ‘A’a!’ Idan haka bai magance al’amarin ba, ki gaya wa wani!”
“Kada ki yi dariya sa’ad da aka yi taɗin batsa ko ki sa baƙi a taɗin. Idan kina haka, ko kina tarayya da mutane kuma kina sha’awar kasancewa da kishiyar jinsi a kullum, mutane za su ga cewa ba dabam kike ba.”
Idan Aka Matsa Mini Game da Yin Batsa Fa?
Idan kin san bambancin matsi game da batsa kuma kin san yadda za ki bi da shi, to za ki iya kasance da karfin hali sa’ad da aka matsa miki! Ka yi la’akari da yanayi uku kuma ka ga yadda za ka bi da kowanne cikinsu.
YANAYI:
“ A wajen aiki, wasu samari suna ta gaya mini cewa ni kyakkyawa ce, da ma a ce sun girme ni da shekara 10. Har wani cikinsu ya bi ni ya sansana suma ta! ”​—Tabitha, 20.
Tabitha tana jin cewa: ‘Idan na yi banza da shi, ƙila zai daina.’
Abin da ya sa ƙila hakan ba zai taimaka ba: Gwanaye suka ce idan aka yi banza da masu matsi game da batsa, hakan zai ci gaba ne har ya daɗa muni.
Gwada wannan: Ki gaya wa mai halin nan a hankali kuma filla-filla cewa ba ki son wannan zancen ko halin sam-sam. Taryn ’yar shekara 22 ta ce: “ Idan wani ya taɓa ni a inda bai dace ba, sai na juya na gaya masa kada ya sake taba ni kuma. Hakan yakan sa su mamaki sosai. ” Idan mai matsin ya ci gaba, kada ki daina, da karfin hali ki ci gaba da gaya masa ba ki so. Game da batun kasance da ɗabi’a mai tsarki, Littafi Mai Tsarki ya ce: “ Ku dage, kuna cikakku masu haƙƙaƙewa. ”—Kolosiyawa 4:​12, Littafi Revised.
Idan mai matsi game da yin batsa ya yi barazanar zai yi miki wani lahani fa? To, kada ki yi fito na fito. Ki bar wurin nan da nan, kuma ki gaya wa wani da kika amince da shi ko ita.
● YANAYI:
“ “Sa’ad da nake aji shida, ’yammata biyu suka kama ni a baranda. Ɗayansu ’yar maɗigo ce kuma tana son na bi ta zuwa liyafa. Ko da yake na ƙi, sun ci gaba da dami na a ko yaushe a aji. Wani lokaci ma, suka tura ni jikin bango! ”—Victoria, 18.
Victoria tana jin cewa: ‘Idan na gaya wa wani, za a ce da ni matsoraciya, kuma ƙila babu wanda zai yarda gaskiya ce.’
Abin da ya sa wannan irin tunanin ba zai taimaka ba: Idan ba ki gaya wa kowa ba, mai matsin zai ci gaba, har ma ya matsa wa wasu kuma.—Mai-Wa’azi 8:11.
Gwada wannan: Ki nemi taimako. Iyaye da kuma malamai za su iya taimakon ki a yadda za ki bi da mai matsin. Amma idan waɗanda kika gaya musu ba su ga muhimmancinsa ba fa? Gwada wannan: Duk lokacin da aka matsa miki game da batsa, ki rubuta abin da ya faru daki-daki. Ki sa kwanan wata, sa’ar, da wurin da faru, da kuma abin da mai matsin ya ce. Ki ba iyayenki ko kuma malaminki kofi ɗaya. Mutane da yawa suna ɗaukan abin da aka rubuta da muhimmanci fiye da maganar baki.
“ “Ina tsoron wannan yaron sosai don ɗan rukunin wani kwallon hannu ne. Tsayinsa kafa 6.5, kuma nauyinsa kilogiram 135! Yana fahariyar cewa sai ‘ya kwana da ni.’ Yana ta matsa mini kowace rana​—na tsawon shekara guda. Wata rana, da ni da shi kaɗai muke cikin aji, sai ya soma matsowa kusa da ni. Na tashi da tsalle kuma na gudu waje. ”​—Julieta, 18.
Julieta tana jin cewa: ‘Halin samari ke nan.’
Abin da ya sa ƙila wannan ba zai taimaka ba: Wannan mai matsa miki zai iya ƙin gyara halin idan kowa yana jin haka samari suke yi.
Gwada wannan: Kada ki yi dariyar abin ko kuma ki yi masa murmushi. Maimako, ki tabbata ya gane filla-filla cewa a halinki​—da fuskarki​—kin ƙi jinin haka.
Mene ne zan yi?
LABARI NA 1:
“ Ba na son yi wa mutane rashin kunya sam. Saboda haka, idan samari suna matsi mini nakan ce musu su daina​—amma ba na tashi tsaye a game da hakan, kuma sau da yawa ma nakan yi murmushi sa’ad da nake gaya musu su daina. Suna ganin kamar ni ’yar kwarkwasa ce. ”—Tabitha.
Da ke ce Tabitha, yaya za ki bi da masu yin matsin nan? Me ya sa?
Me zai iya sa wanda yake miki matsi ya yi tsammanin cewa ke ’yan kwarkwasa ce?
LABARI NA 2:
“ Wasu yara maza ne suka soma maganar banza a lokacin da ake koyar da ilimin kimiyyar jiki. Na yi banza da abin da suke fada na ’yan makonni, amma sai zancen ya dada muni. Sai yaran suka soma zama kusa da ni kuma suna sa mini hannu a kafada. Nakan ture su, amma sai su dawo. A karshe, sai daya cikin yaran ya rubuta mummunar sako a falle kuma ya ba ni. Na mika wa malamina. Aka kore yaron a makaranta. Dā na je wajen malamin tun farko ma! ”—Sabina.
Me kake tsammanin ya sa Sabina ba ta je wajen malamin ba tun farko? Kana jin ta tsai da shawara mai kyau? Me ya sa, ko kuma me ya sa ba ta je ba?
LABARI NA 3:
“ Wani yaro ya dumfare kanina Greg a gidan wanka. Yaron ya maso kusa da Greg kuma ya ce, ‘Mu yi sumba.’ Greg ya ce masa a’a, amma yaron ya ki barinsa. Har sai da Greg ya ture shi. ”—Suzanne.
Kana jin cewa an matsa wa Greg game da batsa? Me ya sa ko kuma me ya sa ba haka ba?
Me ya sa wasu matasa suke jinkirin fadin cewa wani ya matsa musu game da batsa?
Ka amince da yadda Greg ya bi da yanayin? Da kai ne me za ka yi?
Wasa kwakwalwa a kan matsi game da batsa
“A makarantar sakandare, sai samari su ja rigar nono daga bayana kuma su yi ta mini zolaya​—cewa ai zan fi morewa idan suka kwana da ni.”—Coretta.
Kana jin cewa wadannan samari suna
A Zolaya ne?
B Kwarkwasa?
C Matsa mata don yin iskanci?
“A cikin wani bos, wani yaro ya soma yi mini maganar banza kuma yana runguma ta. Na bugi hannunsa kuma na ce masa ya bar inda nake. Yana kalle ni sai ka ce wata mahaukaciya.”—Candice.
Me kake tsammanin wannan yaron yake wa Candice?
“Shekarar da ta shige, wani yaro yana ta gaya mini cewa yana so na kuma yana so mu fita liyafa da shi ko da yake na dinga ce masa a’a. Wasu lokatai sai ya shafa dantsena. Na gaya masa ya daina, amma ya ki. Sai kuma sa’ad da nake daura igiyar takalmata, sai ya mari duwawuna.”​— Bethany.
A ra’ayinka, wannan yaron yana:
A Kwarkwasa ce?
B Zolaya?
Amsar da take daidai ga tambayoyi ukun C ce.
Me ya sa matsa wa mutane don yin iskanci dabam yake da kwarkwasa ko zolaya? Wata yarinya mai suna Eve ta ce: “ Matsa wa mutane don yin iskanci mugun hali ne. Ko da ka ce mutumin ya daina ba zai daina ba. ” Iskanci mummunar hali ne. Ba kawai zai shafi makaranta da lafiyar jiki kawai ba amma har yana kai ga fyade.
Ka kara koyo: Dubi babi na 32, “How Can I Protect Myself From Sexual Predators?” na littafin nan Questions Young People Ask—Answers That Work, Volume 1.
Abin da Tsararki Suka Ce Game da Wasan Banza
Abin da Ya Kamata In Sani Game da Aika Sakon Tsiraici ta Wayar Salula
Idan Abokina Ya Bata Mini Rai Kuma Fa?
A Shirye Na Ke In Bar Gida?
Me Zan Yi Don Iyayena Su Yarda Da Ni?
Me Ya Sa Kake Bukatar Ka Rika Halartar Taro a Majami’ar Mulki?
Ta Yaya Littafi Mai Tsarki Zai Taimaka Mini?—Sashe Na Daya: Ka Bincika Littafi Mai Tsarki
Ta Yaya Littafi Mai Tsarki Zai Taimaka Mini?​—Sashe na 2: Ka Mai Da Karatun Littafi Mai Tsarki Ya Zama Abin Marmari
Ta Yaya Zan Guji Kasala?
Me Ya Sa Bai Dace Ku Kwaikwayi Taurarin Kafofin Sadarwa Ba?—Sashe na 1: Don ’Yammata
In Ba na Jin Annashuwa Fa?