Yɛrɛsaniya ni dumuni nafama dunni ye kɛnɛya ɲɛsigi ye.
Mɔgɔ minnu tɛ dumuni ɲuman dun, balodɛsɛ ka teli ka olu minɛ. O bɛ mɔgɔ sɔrɔ ka a sababu kɛ dumuni dafalen sɔrɔbaliya ye (a ka ca a la balodɛsɛ walima dumuni labɔbaliya); ni mɔgɔ tɛ dumuni sugu dɔw sɔrɔ ka dun (balodɛsɛ sidɔnnen); walima ni mɔgɔ bɛ dumuni sugu dɔ dun kojugu (a tigi bɛ bonya kojugu, aw ye gafe ɲɛ Mɔgɔ belebelebaw lajɛ).
O la munna mɔgɔ ka kan ka dumuni nafama dun?
Denmisɛnw farikolo mako bɛ dumuni nafamaw dunni na walasa u mɔcogo ka ɲɛ.
Muso minnu sera den sɔrɔ ye, kɛrɛn­kɛrɛnnenya la minnu kɔnɔma don walima minnu bɛka sin di denw ma ka ban, olu farikolo mako bɛ dumuni nafamaw la walasa u denw ni u yɛrɛ kɛnɛman ka to ani ka se ka u ka tile baaraw kɛ.
Mɔgɔkɔrɔba dɔw ɲin bɛ bɔn, o bɛ a to dumuni nege tɛ u minɛ. O bɛ kɛ sababu ye ni u tɛ dumunikɛ ka ɲɛ min b’a to u ka to kɛnɛya la;
Sidabanakisɛ bɛ mɔgɔ minnu na, olu farikolo mako bɛ dumuni nafamaw na walasa ka se ka u farilabana kɛlɛ.
Den min tɛ dumuni nafama sɔrɔ ka dun, o bɛ mɔgoya. A ka ca a la a bɛ fasa ani ka dɔgɔya ka tɛmɛ a filanw kan. A dimi man go, a bɛ kasi kojugu wa a bɛ bana tuma bɛɛ. A tɛ tulonkɛ i n’a fɔ den tɔw, wa a ka ca a la a walawalalen tɛ i n’a fɔ tɔɲɔgɔnw. Ni kɔnɔboli walima bana wɛrɛ ye o den sugu minɛ, a fanga bɛ ban. A ka ɲi ka den bolo sanfɛla suman walasa ka a dɔn ni balodɛsɛ bɛ a la.
Balodɛsɛ taamasiɲɛw ɲinicogo den na: bolo sanfɛla sumancogo
Den min si ka ca ni san kelen ye, ni aw ye o bolo sanfɛla suman a cɛmancɛ la ka ye a sɔrɔ a ka dɔgɔn ni santimɛtiri 11.5 ye, o bɛ a jira ko balodɛsɛ bɛ den na, hali ni jate bɛ santimɛtiri 11.5 ni santimɛtiri 12.5 cɛ, o bɛ a jira ko balodɛsɛ b’a fɛ ka a minɛ.
Tuma bɛɛ peseli fana bɛ se ka a to aw ka a dɔn ni den bɛka dumuni nafama dun walima ni a tɛ a sɔrɔ: misali la peseko kelen kalo o kalo den san fɔlɔ, o kɔ kalo saba o kalo saba peseko kelen. Den min bɛ dumuni nafama dun, o bɛ girinya ka taa a fɛ. Sigida 21 Denmisɛnw Ladonni na, an bɛna kuma den pesecogo ɲuman kan, ani ka den peseli sɛbɛn lafacogo ɲɛfɔ, min ɲɛfɔlen don gafe ɲɛ Den min bɛ ka mɔ o den ka kɛnɛ de.