Dokta Sule I. Ahmed Shugaban Asibitin Maitama, Abuja
Wane hali asibitoci ke ciki bayan fara yajin aikin ma’aikatan jinya?
Likitoci da suka hada da na gida da na tuntuba suna bakin kokarinsu wajen ganin dukan bangarorin asibiti da suka hada da bangaren gaggawa da na yara da na mata masu juna biyu da sauransu suna gudanar da aiki don ganin an rage kaifin da yajin aikin ya haifar. Ka san baya ga mu likitoci da ba ma cikin masu yin yajin aikin, akwai masu yi wa kasa hidima a sauran bangarorin asibiti da muke gudanar da ayyuka tare da su a yanzu haka, ga kuma ma’aikatan wucin-gadi da ba a tabbatar da su a aiki ba. Akwai kuma masu zuwa sanin makamar aiki, sai kuma ma’aikatan kamfani da ke tsabtace mana asibitin. Wannan ya ba mu damar aiwatar da aiki a kan masu zuwa mana kusan kashi 100 bisa 100. A bangaren tiyata ne kadai zan ce aikin da muke yi bai fi rabin na da ba, misali idan a baya muna yi wa mutum kamar takwas ne fida a kullum, to a yanzu bai wuce mu yi wa mutum hudu ba.
A lokacin da na ziyarci sashin gwaje-gwaje na samu ba kowa…
Wannan gaskiya ne sai dai duk wani aiki da ya shafi jini har yanzu muna yi, kuma muna amfani ne da wata na’uran gwaji da aka fi sani da “Science lab,” wadda ke daura da bangaren karbar masu haihuwa na asibitin nan. Ita na’ura ce da ke gudanar da aiki da kanta za a sa jini sai a rubuta mata tambaya sai kuma ta ba da sakamako. Kuma ka sani shi likita ya samu horo a dukan matakan aiki da ya hada da na ungozoma da na gwaji da fida da bangaren ilimin magunguna, wannan duk fannoni ne da ake karantar da su kafin a samu digiri a aikin likita. Hakan ya sa kusan duk likita sai ka samu yana da wata kwarewa a kan daya daga cikin wadannan fannoni na aikin jinya.
Yaya za ka kiyasta yawan aikin da kuke yi a yanzu idan aka kwatanta da lokacin da ba sa yajin aiki?
Zan iya sanya shi a kan kashi 60 cikin 100, wannan ya faru ne saboda mafi yawan jama’a sun dauka asibiti ba sa aiki. Yanzu ya rage gare ku ku ’yan jarida ku sanar da al’umma cewa har yanzu aiki na gudana a asibitocin, duk inda marar lafiya ya je za a gan shi. Mu shugabannin asibitoci ba za mu hana ma’aikatan jinya neman hakkokinsu ba, sai dai ba su da ’yancin su hana mu gudanar da aiki a asibitocin ta hanyar rufe wuraren aikin. Kuma duk wanda ya yi yunkurin aikata hakan ba za mu dauki lamarin da wasa ba, za mu bukaci agajin jami’an tsaro su dau mataki a kansa.
Wane bangare ne na ma’aikata masu yajin aikin nan kake jin ya fi taba ku?
A gaskiya mun fi jin kewar Nas-Nas, sai dai baya ga su dukan bangarori kamar na gwajin kashi ko hoton ciki ko gwajin jini duk muna da likitoci da suka yi fice a wadannan ayyuka
Kasancewar ka ce likita na da horo a kusan dukan ayyuka da masu yajin aikin ke da shi, yaya kuke ji duk lokacin da suka nemi hada matsayinsu da naku?
Su ai sun san ba daya muke ba, tun daga wajen karatunmu ake samun bambanci. Aikin likita a kasar nan dole ne sai ka ci kamar kashi 60 cikin 100 a takardunka na karatu kafin a tabbatar maka, kamar a kasar Japan kashi 90 ne, a Jamus kashi 80. Haka lamarin yake tun a lokacin jarrabawar shiga jami’wato JAMB. A dukan fannonin ilimi, na aikin likita ne ya fi bukatar cin jarrabawa fiye da kowane bangare a duk duniya. Sannan idan aka yi karatun ma a ajin karshe bai wuce rabi ba ne za su ci abin da ake bukata, ragowar kuma sai dai su sake ko kuma su dauki wani fannin aiki na jinya. Sannan idan ka duba bangaren karatun shekara uku a ke yi a zama Nas, wata 18 ake yi a zama ungozoma, shekara hudu a zama jami’in gwaje-gwaje, sannan shekara hudu ko biyar a zama masanin magunguna. Sannan kuma a ka’idar aiki koda wajen gwaji kake son ka bude dole ne sai kana da takardar zama likita ba takardar Nas ko na masanin gwaje-gwaje ba. Haka lamarin yake a ko’ina a duniya. Shigowar siyasa ce ta jawo irin wadannan cece-kuce inda kowa yake ganin yana da damar yin abin da yake so.
Jami’an jinya na korafin an mai da su saniyar ware ba a gudanar da shugabancin wuraren nan da su?
Ba haka ba ne, lamari ne na bin ka’idar aiki. Ai akwai wuraren da suke jagoranta da ba wanda zai fara tunanin hamayya da su, kamar bangaren ma’aikatan Nas ko ungozoma ko na masana magunguna da na gwaji. Haka bangaren tiyata daga jami’an Nas ne ake dauka. Inda matsalar take shi ne wajen mukamin jagorancin asibitin gaba daya, wannan shi ne suke neman shi ma sai an ba su wanda kuma ba a haka. Ba dukan masanin shari’a ba ne ke zama alkali, akwai lauyoyi akwai alkalai wannan abu ne da ba inda ya faru a duniya.