Tsarin zaman iyali (gandu) na al'ummar Hausawa - Shafin makala - Bakandamiya
Posted by Ibrahim Yakubu August 21, 2017 - Filed in Tarihi da Al'adu - #al'adun Hausawa #zaman iyalin Hausawa #tsarin dangi na al'ummar Hausawa - 2,834 views
Zaman iyali ya kumshi zama ne na mutum da matarsa ko matansa da 'ya'yansa. A tsarin zaman Hausawa na gargajiya, magidanta suna bin tsarin zaman gandu ne wanda yakan kasance zaman babban gida da ya kunshi sashin maigida, da sashin kannensa da 'ya'yansa, su ma wasu daga cikinsu magidanta ne, watau suna da nasu iyalin. Saboda haka shi kansa gandun zama ne na iyalin babban maigida, amma a cikin gandun akwai kananan masu gida da iyalansu.
Wato kenan bisa ga al'ada, iyalin Bahaushe ba kurum sun kunshi matansa da 'ya'yansa ba ne, a'a, har ma da duk wani wanda yake karkashin ikonsa, ko sun hada dangantaka ta jini, misali kamar 'yanuwansa, da sauran danginsa da 'ya'yansu, ko kuma ba su hada dangantaka ta jini ba, misali matan 'ya'yansa, da barori ko yaran gida, da 'yan aikin gida. A tsarin zaman gandu duk iyalansa ne. Shi babban maigida, wanda akan kira da Babangida, ya zama uba ga wasu mutanen gida kuma kaka ga wadansu.
Tsarin zaman iyalin Hausawa ya yi daidai da na Larabawa, wanda hakan ba abin mamaki ba ne sanin cewa da dama daga cikin al’adun na Hausawa ya surke da na Larabawa din. Haka kuma wannan al’ada ya sha bamban da na Turawa.
A takaice za mu iya cewa, kalmar nan iyali, suna ne da ya kunshi dukkan mutanen da ke zaune a 'gida' ko 'gandu' guda a karkashin shugabancin maigida. Sannan mai karatu na iya duba: Dabarun hana haihuwa da illolinsu da sauransu.