HASANKALE (PASAi??NLER) Ai??EVRESAi??NDEKAi?? TARAi??HAi?? KALINTILAR |
1. ALTINBAAzAK HAi??YA?AzA?
Pasinler (Hasankale) ilAi??esinin 7 km. kadar gA?neyinde, KAi??ndAi??AYAi?? KAi??yA? yakAi??nlarAi??nda, 20×46 m. boyutlarAi??nda bir alan A?zerinde bulunan hAi??yA?AYA?n hemen yanAi??nda Kurali Ai??ayAi?? akmaktadAi??r. HAi??yA?kte M.Ai??.IV. bine kadar uzanan seramik parAi??alarAi?? ele geAi??miAYtir.
2. BULAMAAi?? HAi??YA?AzA? ve KAi??LAi??SESAi??
Erzurum-Hasankale yolunun 30 Km.sinde,saAYda, yoldan 500 m. kadar gA?neyde, 20-25 metre yA?kseklikte bir tepe A?zerinde, eski bir yerleAYim merkezi olduAYu anlaAYAi??lan hAi??yA?k A?zerinde, 2001 ai??i?? 2002 yAi??llarAi?? arasAi??nda kazAi?? Ai??alAi??AYmalarAi?? yapAi??lmAi??AYtAi??r. KazAi?? sonuAi??larAi??na gAi??re hAi??yA?AYA?n M.Ai??.III. bine kadar inen kA?ltA?r katmanAi??na sahip olduAYu tespit edilmiAYtir. KazAi??larda iAi??lerinde yer ocaklarAi?? olan, moloz taAYtan, kerpiAi?? ve Ai??amur harAi??tan yapAi??lmAi??AY oturma mekanlarAi?? ortaya Ai??Ai??karAi??lmAi??AYtAi??r.
HAi??yA?k A?zerinde eski bir kilisenin temelleri define arayAi??cAi??larAi?? tarafAi??ndan tahrip edilmiAYtir. Bu da yAi??renin Bizans dAi??neminde iskA?n edildiAYini gAi??sterir.
3. Ai??Ai??AzENDER HAi??YA?AzA?
Hasankale Ai??lAi??esinde, Sos HAi??yA?kai??i??A?n doAYusunda bulunan ve Eski TunAi?? Ai??aAYAi??na ait buluntularAi?? ile dikkati Ai??eken bu yerleAYim yerinde, henA?z bilimsel bir kazAi?? ve araAYtAi??rma yapAi??lmadAi??AYAi??ndan yeterli bilgi vermek mA?mkA?n deAYildir.
4. DEMAi??RDAi??VEN HAi??YA?AzA?
Hasankale Ai??lAi??esine baAYlAi?? DemirdAi??ven KAi??yA?ai??i??nA?n bir km kuzeyindeki tepede, baraj yapAi??mAi?? sAi??rasAi??nda TunAi?? ve Demir Ai??aAYlarAi??na ait seramikler ortaya Ai??Ai??kmAi??AYtAi??r. Ai??evreye hakim olan hAi??yA?AYA?n kapladAi??AYAi?? alanAi??n daha da geniAY olacaAYAi?? tahmin edilmektedir.
5. HAi??NS (KURBANAi??AYIRI) KAi??LAi??SESAi??
KurbanAi??ayAi??rAi?? KAi??yA?nA?n 200 metre yakAi??nAi??nda olup kesin yapAi??lAi??AY tarihi bilinmeyen yapAi??, 9.00 x 7.80 metre boyutlarAi??nda dikdAi??rtgen bir alana oturmakta ve plan Ai??zelliklerinden dolayAi?? XI. ai??i?? XII. YA?zyAi??llara tarihlendirilmektedir. HaAi?? planlAi?? kilisenin ortasAi??nAi??n kubbe , yanlarAi??nAi??n beAYik tonoz Ai??rtA?ye sahip olduAYu anlaAYAi??lmaktadAi??r. Kilise hayli harap durumdadAi??r.
6. KEVANK (TAAzKAYNAK) KAi??YA? KAi??LAi??SESAi??
Kevank (TaAYkaynak) kAi??yA?nde 3.50 x 3.50 metre boyutlarAi??nda, oldukAi??a kA?Ai??A?k haAi?? planlAi?? bir yapAi??dAi??r. Kesin tarihi bilinmeyen kilisenin plan Ai??zellikleri, binanAi??n XI. ai??i?? XII. YA?zyAi??llara tarihlenmesini mA?mkA?n kAi??lmaktadAi??r. A?st Ai??rtA?sA? tamamen yAi??kAi??lmAi??AY olan duvarlarAi?? gA?nA?mA?ze ulaAYmAi??AYtAi??r.
7. KA?Ai??A?K TUY HAi??YA?AzA?
KA?Ai??A?k Tuy KAi??yA?nA?n yanAi??nda bulunan hAi??yA?kte kazAi?? yapAi??lmamAi??AYtAi??r. Ele geAi??en seramik parAi??alarAi?? ilk yerleAYimin, Karaz KA?ltA?rA? ile ortak Ai??zelliklere sahip olduAYu, bu nedenle M.Ai??. IV.bine kadar uzandAi??AYAi??nAi?? gAi??stermektedir.
8. SOS (YAi??AzAi??TTAAzI) HAi??YA?AzA?
Hasankale YiAYittaAYAi?? (Sos) KAi??yA?ai??i??nde yer alan hAi??yA?k, Arasai??i??a dAi??kA?len dere suyu ile sAi??nAi??rlanmAi??AY eski bir yerleAYimdir. KazAi?? Ai??alAi??AYmalarAi?? yapAi??lan hAi??yA?kte ele geAi??en buluntular Erzurum MA?zesinde sergilenmiAYtir. HAi??yA?kte ortaya Ai??Ai??kan veriler Karaz KA?ltA?rA? ile ortak Ai??zelliklere sahiptir. Bu buluntular M.Ai??. 4000 yAi??lAi??na ait kA?ltA?r varlAi??AYAi?? olarak deAYerlendirilmiAYtir.
9. PASAi??NLER MASAT DAAzI KAYA MEZARI
Hasankale BulkasAi??m kAi??yA?nA?n 3 km. kadar gA?neybatAi??sAi??nda yer alan Masat DaAYAi??ai??i??nAi??n kuzey yamacAi??nda bulunmaktadAi??r. Kaya mezarlarAi??nAi??n yanAi??nda birde kaya tA?neli bulunmaktadAi??r. Kaya mezarlarAi?? Masat Deresinden 40 metre kadar yA?kseklikte, ana kayaya oyulmuAY iki mezar odasAi?? ile tahrip olmuAY baAYka odalardan ibarettir. BunlarAi??n Urartu dAi??neminden kaldAi??AYAi?? tahmin edilmektedir.
10. PASAi??NLER KALESAi?? KAYA MEZARI
Pasinler Kalesiai??i??nin gA?ney yamacAi??nda 4.30×6.15×2.15 metre ve 3.34×4.35×2.30 metre boyutlarAi??ndaki iki adet mezar odasAi?? bulunmaktadAi??r. Bu mezarlarAi??n Pasinler OvasAi??ai??i??nAi?? seyreden eAYim A?zerinde yapAi??lmAi??AY olmasAi?? Ai??nemlidir. BunlarAi??n Urartu dAi??nemine ait olduAYu tahmin edilmektedir.
H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar, Azehri MA?baret Erzurum
H.GA?ndoAYdu ai??i?? A.A.Bayhan ai??i?? M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum