SADAKI - TARBIYYAR IYALI A MAHANGAR ALKUR'ANI DA AHLIL-BAITI
1- ( sai ya ce hakika ni inason in aurar maka daya daga cikin wadannan `ya`yana biyu bisa sharadin za kayi mini kodago shekaru takwas idan ka ciga goma to wanne daga gareka ne ban a nufin tsananta maka, da sannu da yardarm Allah za ka sameni daga salihai * sai ya ce wadancananka tsakanina da kai kowanne daya daga ajalin biyu na kare babu zalunci kaina, Allah ne wakili kan abin da mu ke fadi.
2- Wanda aka saki suna da dadadawa gwargwadon. Hakan wajibi kan mu takawa.
3- ga matayen da aka sake su jiyar da su dadi da alheri wannan hakkin kan masu takawa.
4- ( babu laifi kanku idan kuka saki mata gabanion shafasu kuma baku basu sadaki ba , ku jiyar da su dadi kan mai wadata gwargawadon ikonsa , kan mra wadata gwargwadonsa domin dadadawa da alheri hakki ne kan masi ihsani * idan ku ka sakesu gabanin shafarsu bayan kuma kun riga kun basu sadaki to kuna rabi daga sadakin , sai dai idan sunyi yafe ko kuma wanda igiyar aure ke hannunsa ya yafe , kuyi afuwa shi ya fi kusa da takawa , kda ku manta falala tsakaninku hakika Allah masani ga abin da ku ke aikatawa.2
mustahabbi ne sadaki ya kasance kadan ya zamanto sadakin bai wuce sadakin sunna ba dirhami dari biyar daga azurfa, ana kaddara kimarsa cikin kowanne zahirin lamari shi ne dirhami dari biyar a zamanin manzon Allah (saw) sh ine miskali dari hudu na azurfa.
.1- daga sadik (as) daga babansa (as) ya ce: manzon Allah (saw) bai taba aurar da `yarsa kuma bai taba auri wata cikin matansa da sadaki fiye da aukiya shabiyu ba da nishi, ma'ana dirhami dari biyar.
2- aliyu (as) ya ce: hakika ina kin cewa sadaki ya kasance kasa da dirhami goma, don gudun kada ya yi kama da ladan karuwa.
3- daga baban bukair, ya ce: na ji baban Abdullah (as) ya na cewa: manzon Allah (saw) ya aurawa ali (as) Fatima (as) kan sadakin sulke na karfe wanda kimarsa ke daidai da dirhami talatin.
5- cikin wani hadisin babu wani mumini da zai nemi aure daga dan'uwansa kuma ya bashi dirhami dari biyar sannan ya ki aura masa hakika ya sabawa Allah kuma ya cancanci Allah ya hana shi auren matan aljanna idan ya nema.
7-daga imam rida (as) ai aiko masa da wasika: ana tambaya kan dalilin sadaki da wajabcinsa kan maza amma ba a wajabtwa mata su bawa maza ba, sai ya ce: saboda nauyin ciyarwa da tufatarwa na kan maza su mata masu siyarwa ne shi kuma namiji mai saya, sannan shi cinikayya bai yiwuwa ba tare da kudi ba, tare da cewa an hani yin mu'amala da kasuwanci ga mata saboda dalilai masu yawa.
8-an riwaito daga sadik (as) ya ce: kadai dai dalilin da ya sanya aka dora sadaki kan namiji ba'a dora kan mace ba duk da cewa aikinsu daya ne, hakika namiji idan ya biya bukatartsa ta ke zai mike ya tafi ba tare da ya jira biyan tata bukatar ba, sai sadaki ya zama kan namiji sabanin mace.
Sadaki bashi ne kan wuyan miji idan bai bayar ba, bai halasata ba ya kuduri niyyar ba zai ba ta ba.
1- daga sadik (as) duk wanda ya auri mace bai yi niyyar ba ta sadakinta ba, to shi a wajen Allah matsayin mazinaci ya ke.
Sunnar annabi muhammadu (saw) cikin sadaki shi ne dirhami dari biyar, dukkanin abin da mace ta sanya shi bashi daga sadakinta to ya na wuyan miji ya wajabta ya bata cikin tsawon rayuwarsa, idan kuma ya mutu to wajibi ne a fara cire mata sadakinta daga abin da ya bari sannan duk abin da mijin ya bata matsayin sadaki ta yarda ta karba gabanin ya tara da ita to wannan shi ne sadakinta, idan mutum ya aurar da `yarsa ga wani a ka bada sadakinta to bai da hakkin cin sadakin ba da izininta ba.
14 – daga annabi (saw) : duk wanda ya zalunci mace cikin sadakinta to shi mazinaci a wajen Allah, ranar kiyama Allah zai ce bawana na aura ma baiwata bisa alkawalina baka cika alkawalina ba, sai ka zalunci baiwata, sai a diba daga kyawawan ayyukansa gwargawadon hakkinta a mika mata, idan kuma babu wani aiki kyawawa da ya rage masa, sai a kaishi wuta saboda sabawa alkawali, hakika alkwali abin tambya ne.
15 – daga umar dan yazid, ya ce: na cewa baban Abdullah (as) ka bani labari gameda wanda ya yi aure kan sadaki fiye da na sunnan shin haka ya halasta gare shi ? sai imam (as) ya ce idan ya wuce sadakin sunna to wannan ba sadaki bane, kadai dai kyauta ce, saboda Allah na cewa:
kadai dai yay i nufin kyauta ba sadaki ba, ashe bka gani ba idan ya yanka sadakinta ya bayar sannan ta yi kulu'i tana hakiin daukar sadaki baki daya , duk abin da ya wuce daga sadakin sunna kyautace da ya bayar kamar yadda na fada maka a baya, dag nan kuma ya wajabta mata sadakin mata saboda wasu dalilai, sai na ce kaka zai bayar, nawa ne sadakin mata ? sai ya ce: hakika sadakin mata muminai shi ne dirhami dari biyar shi ne kuma sadakin sunna, wani lokacin kuma yakan kasance kasa da haka amma dai bai kasancewa sama hakan, duk wacce sadakinta da matan ya kasance kasa da dirhami dari biyar aka bada wannan abu daga alfahari da sadaki sai ya zamanto ya haura dirhami dari biyar, sannan ya wajabta mata sadakin mata saboda wani dalili daga dalilai, to ba zai kara sama da sadakin sunna dirhami dari biyar.
16 – daga zurara, na tambayi baban Abdullah (as) game da mutumin da ya auri mace, shin ya halsta gare shi ya tara da ita kafin ba ta wani abu ? sai ya ce : bai halasta har sai ya ba ta wani abu.
17 – manzon Allah (saw) ya ce : hakika Allah lokacin da ya halicci duniya bai halicci zinariya da azurfa cikinta ba , yayin da adamu da hauwa'u suka sauko sai suka taho tare da su sai suka sanya su cikn kasa su zama amfani ga `ya`yayensu bayansu , ya sanya haka sadakin adamu ga hauwa'u, bai kamata wan ya yi aure face da sadaki ba.
fikihu rida : duk wanda ya saki matarsa gabanin tarawa da ita to babu idda kanta , idan ya yanka mata sadaki to ta na da rabinsa, idan kuma bai yanka ba to ya jiyar da ita dadi kadn ko mai yawan gwargwadon ikonsa . idan ya kasanci yana da yalwa to ya jiyar da ita da hadimi ko wata dabba daga cikin dabbobinsa, idan kuma mai dan rufin asiri ne to ya ba ta tufafi, idan kuma talaka ne futik ya ba ta dirhami daya ko zoben karfe, kamar yadda Allah madaukaki ke cewa: .
babu laifi cikin kasa sadaki zuwa kashi biyu kamar yadda yake cikin sashen kasashen larabawa, kason da za a bayar nan take da kuma kason da zai zama bashi, wanda aka bayar ta ke za a sayo mata kayayyakin amarci kuma su zama mallakarta, ragowar kuma ya zauna bashi kan wuyan ango har zuwa lokacin da zai biya ta, sannan mustahabbi ne ga mace ta yafewa mijinta sadaki saboda hakan na kara dankon zumunta da kauna.
18 – an karbom daga imam sadik (as) daga babaninsa (as) ya ce: manzon Allah (saw) ya ce: babu wata mace da za tayi sadakar sadakinta ga mijinta gabanin tarawa da ita face Allah ya rubuta mata ladan `yantar da baiwa ga dukkanin dinare, sai aka tambayi manzon Allah (saw) yay a kuma himmatuwa bayan tarawa da ita, sai ya ce: kadai dai hakan na daga kauna da shakuwa.
Daga cikin abin da tsadar sadaki ke haifarwa shi ne gaba da kiyayya.
19 – daga sarkin muminai ali (as) ya ce : ka da ku tsadanta sadakin matayenku sai kiyayya ta kasance.
daga imam sadik (as) shu'umanci mace na tare da tsadar sadakinta da sabawa mijinta.
20- daga sadik (as) mafi kazanta cikin zunubai uku ne : kashe dabba , danne sadaki mace, hana dan kwadago ladansa.
ku bawa mata sadakinsu saukin bayarwa.
ku basu sadakinsu da ku ka halasta farjinsu da shi, duk wanda ya zalunci mace cikin sadakinta da ya halasata farjinta da shi to hakika ya halasata farjintada zina.
[2] Alkasas:27 28
[3] Bakara: 236 237