By Maimunatu Abba Wabi (Mrs) mmnhajja@gmail.com | Publish Date: Jun 29 2018 2:00AM
Batun alamajirai kuwa, tabbas ba za mu taba goyon bayan yawon almajiranci da yara maza suke yi a Arewa ba. Amma abin da nake so in janyo hankalin a nan shi ne, ko kadan alamajiranci bai samo asali daga auren wuri da ake wa ‘ya’ya mata ba. A koma a binciki tarihin almajiranci a kasar nan. Akwai yaran da iyayensu suke tura su almajiranci don a tunaninsu sun fi karatu idan suna nesa da gida, su kuma yaran sai su lalace. Wannan ba shi da bambanci da yaran da iyayensu suke da makudan kudi, su tura su ko wace irin makaranta da take nesa da gida, cikin maza ko mata, sakamakon ‘yancin da yaran suke samu na rashin iyaye a kusa, sai a ga sun lalace, wasu su koyi shaye-shaye ko luwadi ko madigo, da ko wace irin tambadewa da rashin tarbiyya. Duk wadannan ai lalacewarsu ba ta da alaka da yaushe aka yi wa mahaifiyarsu aure, kuma ba ta da alaka da an kasa daukar nauyinsu. Kodayake, batun daukar nauyi dama ga al’adar Bahaushe namiji aka sani da daukar nauyin iyalinsa ba mace ba.
Bari na sake kawo misalin wasu kabilu cikin kasar nan wadanda ba Hausawa ba, da yawa suna barin duk wata dawainiyar yaransu daga sun dan fara girma. Hakan yake tilasta yaransu mata su fara bin maza a kananan shekaru domin su samu abin dogara. Shi kuwa Bahaushe komin talaucinsa shi yake daukar nauyin ‘yarsa har zuwa lokacin da ta samu miji ya yi mata aure.
Yawaitar almajirai da zawarawa kadai ba zai zama dalilin da za a ce matar Bahaushe tana haihuwar yuyuyu ba. Alhamdulillahi Hausawa suna da yawa, shi ya sa idan an samu bata-gari a cikinsu za a ga kamar su suka fi yawa. Idan aka duba bangaren ci gaban rayuwa fa? Nawa ne manyan malamai cikin Hausawa? Nawa ne manyan ‘yan kasuwa? Nawa ne manya a gwamnati? Nawa ne manyan malaman jami’a da masana masu karantarwa da haskaka fitilar ci gaban al’umma? In ba albarkacin aure da haihuwa ba ina za a same su?
A bangare guda kuma, ba na nufin Hausawa ba su da matsaloli irin nasu ko kuma babu bukatar gyare-gyare cikin al’amuransu. Amma dai a gaskiya, ko kusa ba na taba danganta matsalar rayuwar Hausawa da auren wuri ko haihuwa da yawa.
Kamar yadda aka fada cewa aure da neman ilimi duk Allah ya ce a yi. Wannan haka yake babu ko shakka a kai. Ai shi kansa zaman aure ma ba ya kasancewa cikin nutsuwa sai idan an samu iliminsa. Amma wane irin ilimi? Ilimin sanya rigar jami’a da ta bautar kasa ko ilimin fikihun zamantakewar aure? Shi karatun zaman aure ana fara koyar da shi ga ma’aurata ne tun suna kananan yara. Ba zaunar da su za a yi a ce wannan darasin na zaman aure ba ne, a’a. Ana cusa wa yara tsoron Allah cikin dukkan al’amuran rayuwa. Idan wannan ya samu to sun samu babbbar riba.
Da wannan damar za a yi amfani lokacin da yarinya ta fara girma ta kai matsayin da za ta iya tasirantuwa da abin da mata da maza suke bukata daga junansu, sai a ce mata ta ji tsoron Allah ta tsare mutuncin kanta. Wannan maganar tana iya yi mata tasiri idan ba a tsawaita mata lokacin jiran rigar aure ba, kuma ba a fadada mata kofar cudanya da maza ba. Da zarar ta samu miji mai mutunci an musu aure, nan ma dai kalmar da za a jaddada musu ita ce su ji tsoron Allah, kowa ya zauna da dan uwansa da amana, kowane bangare ya sauke nauyin da Allah ya dora masa.
Abin da ya shafi karatu ko neman aiki da sana’a kuwa wannan in har akwai bukatar hakan mace za ta yi su tana gidan mijinta. Nawa ne mata da suka yi aure kuma suka ci gaba da karatu a gidan mazajensu kuma suka samu nasara masu yawa cikin rayuwa? Suna nan bila adadin. Ina da ‘yar uwa da aka yi mata aure tana aji uku na sakandire, bayan aurenta ta karasa karatun sakandire ta je ta yi NCE, yanzu haka ta dade tana aikin koyarwa. Ina tunawa cikin haihuwar da ta yi akwai wadda akan ce wai ‘kunika.’ Kuma tana da yara maza da mata. Haka kuma akwai abokiyar karatuna tun muna sakandire, ina tunawa ita ma muna aji uku aka yi aurenta kuma tare muka karasa har aji shida. Yanzu haka cikin duk wadanda nake da labarinsu a sa’annin karatunmu ita kadai ce na san tana digiri na uku wato Ph.D. Yanzu haka ‘yarta ta fari ta kai shekara biyu da aure. Ita kanta kuwa tana cikin wannan karatun na Ph.D ma ta kara haihuwa.
Na fara kawo misalin wadanda suka sanya rigar aure tun kafin su cire rigar sakandire, suka ci gaba da sanya rigar haihuwa ba tare da sun yaga ko daya daga cikin wadancan rigunan ba; ba tare da sun sanya wata a bai-bai ba. Abin da suke yi shi ne, a lokacin da suka sanya daya, maimakon su dukunkuna dayar su jefar sai su wanke tatas, su mata kyakkyawar guga su ci gaba da sanya ta. Haka suke kewaya wadannan rigunan suna sanya kowace lokacin da aka fi bukatarta. Idan na ce zan kawo misalan matan da suka sanya rigar aure bayan ta sakandire, sannan suka ci gaba da sanya ta jami’a ko wata makarantar gaba da sakandire kuwa cikin Hausawa ai ba za su kirgu ba. Shi ya sa za a ga matar Bahaushe tana maida rigar aure tamkar rigar kwalliya kamar yadda kika fada.
Tabbas rigar kwalliya ce a lokaci guda kuma rigar ibada ce, kuma ta mutunci ce. Ai ko mace ta bi tsarin rigunan da aka kawo sannan ta yi aure, a wannan tsarin ai rigar yi wa kasa hidima kawai ta cire sannan ta sanya ta aure. Ana nufin daga ta yi digiri na farko babu bukatar ta ci gaba da neman ilimi ke nan? In dai tana da hazaka kuma ana da bukatar irin ta a al’umma ai ya dace ta ci gaba da zurfafa ilimi. Idan haka ne, me ye bambancinta da wadda ta yi aure da wuri ta ci gaba da neman ilimi? Ina ga kamar yadda aka nemi shawara, kwararan rigunan da matan Hausawa suka fi bukata su ne dai rigar aure da ta mutunci. Domin wannan ba sa hana su sanya kowace irin riga mai amfani gare su.
Ita matar Bahaushe idan aka ganta cikin wahala da wuju-wuju kamar yadda aka fada, to gaskiya al’adarta ta kyale ta je kokarin kwaikwayo al’adar wasu. Shi kuwa duk wanda ya daka rawar wani, tilas ya rasa tirmin daka tasa. Idan kika ji ana cewa matar Bahaushe ta tashi ta nemi sana’a, ta fita ta yi karatu, ta yi aiki to ana ba ta wannan shawarar ne domin ta dauki bangaren da za ta taimaka wa al’umma da take rayuwa a cikinta. Amma ba ana nufin ta tashi ta nemo wa kanta abinci da sutura ko magani ba. Wannan ai matar raggon namiji ke nan ba mai zuciya irin Bahaushe ba.
Za Mu Ci Gaba..