ZAi??YA PAAzA |
(d. 1825 Ai??stanbul – Ai??. 17 MayAi??s 1880 Adana)
AsAi??l adAi?? AbdA?lhamid Ziyaeddin olan Ziya PaAYa, 1825 te Ai??stanbul’da doAYdu. Galata GA?mrA?AYA?’nde katiplik yapan Erzurum’un Ai??spir ilAi??esinden Ferideddin Efendi’nin oAYludur. Bayezit RA?AYdiyesi’ni bitirdi. Ai??zel derslerle ArapAi??a ve FarsAi??a Ai??AYrendi. Onsakiz yaAYAi??nda Sadaret Mektub-i Kalemi’nde Ai??alAi??AYtAi?? . Buradaki kalem hayatAi??, ZiyA? ismiyle anAi??lmasAi??na sebeb olmuAYtur. 1855’te Mustafa RaAYid PaAYa aracAi??lAi??AYAi??yla sarayda Mabeyn KatipliAYi’ne atandAi??. Bu sAi??rada FransAi??zca Ai??AYrendi. Ali PaAYa sadrazam olunca Ziya Beyai??i??i saraydan Ai??Ai??karttAi?? ve zaptiye mA?steAYarlAi??AYAi??na tA?yin ettirdi.
1861’de KAi??brAi??s, 1863’te Amasya MutasarrAi??fAi?? ve Meclis-i VA?lA?-yAi?? AhkA?m-Ai?? Adliye A?yesi oldu. 1865’te Ai??stanbulai??i??a gelince Yeni OsmanlAi??lar Cemiyeti’ne katAi??ldAi??. Yeniden KAi??brAi??s’a atanAi??nca 1867’de NamAi??k Kemal ile birlikte Londra’ya kaAi??tAi??. Birlikte Yeni OsmanlAi??lar’Ai??n yayAi??n organAi?? olan HA?rriyet gazetesini yayAi??nlayarak Ai??stanbulai??i??daki saray ve istibdat aleyhine yazAi??lar yazdAi??. 1870’te Cenevre’ye gitti. Ali PaAYa’nAi??n Ai??lA?mA?nden sonra 1871’de Ai??stanbul’a dAi??ndA?.
1872-1876 arasAi??nda AzurA?y-Ai?? Devlet A?yeliAYi ve maarif mA?steAYarlAi??AYAi?? yaptAi??. AnayasayAi?? hazAi??rlayan KA?nun-i EsA?sAi?? adlAi?? kurumda gAi??revlendirildi.
Birinci MeAYrutiyet’in ilanAi??ndan sonra 1877’de vezir rA?tbesiyle Ai??nce Suriye ValiliAYi’ne ardAi??ndan Adana ValiliAYi’ne atandAi??.
Ziya PaAYa 17 MayAi??s 1880’de (H.1295) Adana’da vefat etti.
Ziya PaAYa, batAi??lAi??laAYma yanlAi??sAi??, yenilikAi??i Tanzimat EdebiyatAi??‘nAi??n Ai??ncA?leri arasAi??nda yer aldAi??. 1874-1875’te Arap, Fars ve TA?rk AYairlerin AYiirlerini “Harabat” adlAi?? 3 ciltlik antolojide toplamAi??AYtAi??r.
ZAi??YA PAAzA’NIN ESERLERAi?? :
Harabat (Aziir Antolojisi)
Zafername (1868, siyasi hiciv)
RA?ya (Fantezi, Ai??lA?mA?nden sonra, 1910ai??i??da yayAi??nlandAi??)
Veraset MektuplarAi?? (Siyasi eleAYtiri, Ai??lA?mA?nden sonra 1910ai??i??da yayAi??nlandAi??)
EAY’ar-Ai?? ZiyA? (AYiir. Ai??lA?mA?nden sonra 1881ai??i??de yayAi??nlandAi??)
Z.F. FAi??ndAi??kolu, Erzurum Azairleri
U. Ai??brahimhakkAi??oAYlu, Ervak Anma ToplantAi??larAi?? II.2004
M.ApaydAi??n, TA?rk Hiciv edebiyatAi??nda Ziya PaAYa