Kestane Balinin Faydalari ve Diger Ballardan Farki - Gulucuk.NET Forum
Kestane Balinin Faydalari ve Diger Ballardan Farki
Konu Basligi Kestane Balinin Faydalari ve Diger Ballardan Farki
Kestane agaci, kayin ve mese ile ayni aileden (kayingiller ya da Fagaceace)dir. Binlerce yildir kestane, tahillarin iyi yetismedigi Akdenizin daglik bolgelerinde birincil bir beslenme kaynagi olmustur. Kestanenin anavatani buyuk ihtimalle Anadoludur. Kestane agaci Lidya Kralligindan once Yunanistana, oradan da Ispanya ve Guney Italyaya M.O. 5. yy da getirilmis, sonrasinda insanlar kestane balinin paha bicilmez ozelliklere sahip oldugunu fark etmistir.
Antik Yunan ve Roma efsanesi, tanrica Diananin arkadasi olan perisi Neanin, sevgi dolu tanri Jupiterin sinir bozucu iddialarindan kurtulmaya calisirken intihar ettigini, bu yuzden gur, oyma yaprakli, guzel cicekli ve sira disi lezzetli meyveleri dikenli kutucuklarda gizlenmis guzel bir agaca donusturuldugunu soyler. Boylece kestane (castanea) adi, casta (bakire) ve Nea (perinin adi) kelimesinden olusmustur.
Kestane Agaclari Uzun Omurludur
Kestane agaclarinin boyu 3035 myi, govde kalinligi da iki metreyi bulabilir. Ortalama nemli verimli ve kumlu topraklarda yetisir, kirecli (kalkerli) topraga dayanamaz, kuru toprak ve iklimi sevmez. Odunu curumeye karsi dayanikli olan ve erozyonu da onleyen kestane agaclari tohumla uretilir. Ilk ciceklenme 7. yilinda gerceklesir. Kestane 300 hatta 500 yil, hatta daha uzun sure yasayabilir. Italyada Etna yanardaginin eteklerindeki Acireale kentinde, cesitli tahminlere gore yasi yaklasIk 4.000 yasinda olan unlu bir kestane agaci oldugu bilinmektedir.
Yeryuzunde degisIk cografyalarda kestanenin 16 farkli turune rastlanir. Amerikan kestanesi (Castanea dentata), Japon (Kore) kestanesi (Castanea crenata), Cin kestanesi (Castanea mollissima), ile Anadolu kestanesi (Castanea sativa) en cok bilinen turler arasindadir. Turkiyede tek kestane turu (Anadolu kestanesi ya da Castanea sativa) yetismektedir. Tatli kestane de denilen Anadolu kestanesi Avrupada da agirlikli olarak yetisir. Dunyada kestane uretiminde Cin ilk sirada, Turkiye ise 4. siradadir. Marmara, Kuzey Anadolunun kiyi bolgeleri ve Ege bolgesinde ( en cok Aydinda) yetisir. Ege bolgesinin ulkenin toplam uretimdeki payi % 70tir.
Kestane Degerli ve Onemi Bir Besindir
Kestane cok lezzetli ve besleyici olup % 10dan fazla seker ve% 60 nisasta icerir. Bu kadar yuksek karbonhidrat ve protein icerigi nedeniyle cok besleyicidir. Cig, kurutulmus, kavrulmus olarak yenilebilir ve hatta unundan ekmek pisirilebilir. Kestane, meyvenin besin degeri haric, ciceklenme doneminde harika ve verimli bir bal bitkisidir. Arilar ilkbahar sonunda veya yazin baslarinda 12  18 gun cicek acan beyaz ve pembe can seklindeki kestane ciceklerini ziyaret eder, polenle beraber salgi ve nektar toplar, bu arada tozlasmayi saglar. Farkli kestanelerdeki kokulu cicekler merak uyandirici ozelliklerdedir, renkli benekler cicegin beyaz yapraklari uzerinde goze carpar. Benekler baslangicta, sari renktedir, sonra turuncuya doner ve nihayet karmin kirmizisi olurlar. Lekenin renginin degistirmesi cicekten gelen koku degisimine eslik eder. Ilginc bir sekilde, sari noktaya sahip bir cicegin ozel kokusu nektarin varliginin bir sinyalidir. Kirmizi ve turuncu lekeleri olan cicekleri arilar ziyaret etmez. Ulkemizde kestane balinin kaynagi daha cok Sinop, Rize, Trabzon, Artvin, Istanbul, Bursa gibi illerdeki kestane agaclaridir.
Kestane Bali Aromasini Nasil Kazanir?
Kestane balinin hediyesi kestanelerin kendisinden biraz daha erken gelir; yaz ortasindan yaz sonuna kadar kestane balinin hasat edilmesi zamanidir. Kestane agacinin turu, iklim, aricilik yontemleri ve hasat sonrasi balin rafine edilmesinden dolayi kestane balinin lezzet yogunlugu degisebilir. Kestane meyvesi gibi koyu kahverengi bir renge sahip olan kestane bali ciceklerin hafif kokusunu tasir. Genel olarak, renk ne kadar koyu olursa, lezzet o kadar zengin olur. Lezzet uzerinde hava da bir etkiye sahiptir, daha kuru bir yaz ayinda diger ciceklerin bollugundan rahatsiz olma olasiligi daha dusuk oldugu icin arilar daha guclu bir bal yapar. Sadece kestane ciceklerinden nektar toplamak, balin nihai lezzetini yogunlastirir. Kestane bali zengin, karmasIk lezzetleri ve duyulari uyandiran guclu lezzetleri sevenler icin denemeye deger olabilir.
Kestane Balinin Ozellikleri ve Faydalari
Kestane balinin koyu sari, sarimsi kahverengiden neredeyse siyaha kadar degisen, bazen kehribar tonlarinda rengi, keskin bir bitkisel aromasi ve hafifce tanenli (agactaki tanen nedeniyle) bir tadi vardir. Tanen nedeniyle orumcekler bu agaclarda ag yapamaz. Lezzet benzersizdir, cok tatli degildir ve neredeyse aci bir tada sahiptir. Daha az tatli bir bal sevenler tarafindan cok begenilir. Ilginctir ki bu baldaki aci, isitmadan sonra kaybolur, belki de bu yuzden hamur isleri ve biskuvi pisirmek icin bir tatlandirici olarak kullanilir. Kestane balinin dusuk glisemik indeksi, balin neden cogu bal kadar tatli olmadigini aciklar. Bu yuzden Akasya bali gibi seker hastalari icin uygun bir baldir.
Kestane Bali Ayirt Edici Ozelliklere Sahiptir
Kestane bali diger ballardan farkli, ayirt edici ozelliklere sahiptir.
*Bu tur ballarin kristallesme egilimi zayiftir. Kestane balinin yuksek fruktoz icerigi granulasyona direnc gosterir ve bali uzun sure sivi halde tutar. Yavas yavas kristallesir, kis boyunca sivi kalabilir ve ilkbaharda koyu kahverengi bir kutleye donusur. Hava sicakligi 1922 santigrat derece oldugunda yil boyunca sivi kalir.
*Bilesimi son derece zengindir. Cok sayida manganez, bakir, demir, fruktoz ve farkli grup vitaminler icerir. Bu baldaki sakkaroz (sukroz) miktari diger ballarin iceriginden cok daha yuksektir.
*Kestane bali asagidaki belirteclerle karakterize edilir: Asetofenon, mimoza ve aminoasetofenon kokusu verir.
*Balin nemi (su orani) % 16 ila 17,5 arasinda degisir.
Dusuk hacimli uretim ve kestane agacinin nadir olmasi nedeniyle bu tur ballarin maliyeti nispeten yuksektir. Italya bircok ulkeye kestane bali ithal etmektedir.
Saglikli Bir Dogal Tatlandiricidir
Bu acimsi, buruk tadi olan balda tat alma tomurcuklarini uyarmaktan cok daha fazlasi vardir. Kestane bali mineral icerigi, son derece guclu antioksidan ozellikleri ve guclu anti-bakteriyel ozellikleri sayesinde en saglikli ballardan (ve tatlandiricilardan) biridir.
Kestane Bali Mineral Icerir
Pratik olarak mineral icermeyen beyaz sekerin aksine cig bal, bu hayati besin maddelerinden az miktarda icerir. Balin sofra sekerinden daha saglikli olarak kabul edilmesinin sebeplerinden biri de budur. Icerdigi mineral profilleri ve konsantrasyonlari farkli bal turleri arasinda onemli olcude degisebilir. Kestane balinin ozellikle iyi bir potasyum, kalsiyum ve manganez kaynagi oldugu, diger ballardan daha fazla mineral icerdigi gosterilmistir.
Kanitlanmis Anti-Bakteriyel Ozelliklere Sahiptir
Tum bal cesitleri arasinda en belirgin antimikrobiyal, antibakteriyel ve antiseptik ozelliklere sahip olan kestane balidir, bu nedenle yara gibi dis sorunlarin tedavisinde de kullanilir. Kestane bali, balin antimikrobiyal ozellikleriyle ilgili arastirmalarda en cok incelenen cicek cesitlerinden biridir. Ayni zamanda mantar onleyicidir ancak kestane bali da dahil olmak uzere bazi ballar anti-bakteriyel faaliyetlerini digerlerinden daha iyi yapar.
Ispanyadan bir grup arastirmaci kestane balinin Staphylococcus aureus ve Escherichia coliye karsi guclu antimikrobiyal aktiviteye sahip oldugunu bulmustur. Diger test edilen ballarin S. aureusa karsi hicbir aktivitesi gorulmemis sadece E. coliye karsi zayif aktiviteleri oldugu gorulmustur. Diger arastirmalar kestane balinin Helicobacter pylori, Bacillus subtilis, Candida tropicalis ve Candida albicansa karsi orta derecede antimikrobiyal aktiviteye sahip oldugunu gostermektedir. Kestane balinin antibakteriyel ozelliklerinin kismen lizozim icerigi ile ilgili olabilecegi one surulmustur (lizozimler, bakteri hucre duvarlarina zarar veren enzimlerdir).
Son Derece Guclu Antioksidan Ozelliklere Sahiptir
Her turlu koyu bal gibi kestane bali antioksidan ozelliklere sahiptir ve kanserin onlenmesi icin cok yararlidir. Farkli bal turlerinin antioksidan kapasitelerini karsilastiran bircok calismada kestane bali en ust siralarda yer almaktadir. Bilindigi gibi kestane bali gibi gidalardaki antioksidanlar, serbest radikallerin zararli etkilerinden vucudu korumaya yardimci olur. Serbest radikaller gunesin UV isinlari, duman, uyusturucu, kirlilik, bocek ilaclari ve metabolik surecler gibi seyler tarafindan uretilen kararsiz molekullerdir. Serbest radikallere maruz kalma sinirlandirilarak ve bu zararli molekulleri notralize eden antioksidan acisindan zengin gidalar tuketilerek kanser, cildin burusma ve yaslanmasi, katarakt ve romatoid artrit gibi bircok yasa bagli hastalik ve saglik problemi riski azaltilabilir.
Kestane Bali Ne Kadar Faydalidir?
Ozel tadi ve siradisi kokusu iyilestirici ozelliklerini azaltmaz. Bu bal dolasim sistemi icin ozellikle faydalidir ve kardiyovaskuler hastaliklar icin tavsiye edilir. Kestane bali solunum ve sindirim sistemleri uzerinde olumlu etkiler gosterir. Ses kisIkligi, oksuruk, bronsit, bogaz agrisi, iltihapli otitis media ve sinuzit, prostatit, soguk alginligi ile savasmaya yardimcidir. Sindirim sisteminin icini kaplayan mukozayi tahris etmediginden vucut tarafindan kolayca, hizli bir sekilde emilir, dusuk asitlige sahip oldugundan mide ve bagirsak ulserlerinin, bobrek hastaliklarinin tedavisinde kullanilir. Sinirlilik, uykusuzluk, histeri ve nevrasteni icin bu bal en iyisidir, duzenli kullanimi diger ilaclar gibi insan vucuduna zarar vermez. Herhangi bir dogal bal gibi kestane balinin iyilestirici nitelikleri de ari sutu ile birlikte edinilir.
Kestane Bali Nasil Kullanilir?
Kestane bali oldukca ozel bir urundur. Avrupada, ozellikle Fransada cok populerdir. Italyada da cok tercih edilir. Italyanlar kestane balini ricotta peyniri ve rokfor peyniri ile birlestirmeyi sever. Kestane icin ayrilmis en fazla festival ve tatil Italyadadir (sonbaharin baslarinda, yuzyillar boyunca halkin ana besinlerinden biri olan kestaneyi kutlayan bircok Fuar ve festival bulunmaktadir) ancak Fransa, Yunanistan, Isvicre ve ABDde de kutlanmaktadir. Bu fuar ve festivallerde kestaneli bircok yiyecek (corbalar, makarnalar, hamur isleri, dolmalar, guvecler, lezzetli tatlilar, krepler ve tabii ki kestane bali) bulunmakta ve tadina bakilmaktadir.
Kestane bali urkek damak icin degildir. Cok tatli sevmeyenler icin iyidir; aci tadi ve guclu aromasi nedeniyle tatlandirmak amaciyla kullanimi pek uygun degildir ancak yiyeceklerle birlikte pisirildiginde aromasi sasirticidir. Yabanci ulke mutfaklarinda kestane bali ilave edilmis kurabiyeler, tartlar, kekler ve dondurmalar yapilir, kok sebzeleri marine edilir. Yogun lezzetleri sevenler kreplerin uzerine akitabilir, kizarmis, tereyagi surulmus tost ekmegine yayabilir ya da saglikli, dogal bir tatlandirici olarak meyve salatalarina ekleyebilir, sute, caya 1 cay kasigi kadar ilave edebilir.
Sofralik bir bal olmadigi icin kestane bali dikkatli ve bilincli tuketilmelidir. Sifa amacli kullanilacaksa 1 tatli kasigi olcusunde kestane bali genellikle tarcinla veya toz haldeki zencefille karistirilarak yenir ya da ilik su dolu bardak icinde eritilerek (tercihen birkac damla limon suyu ya da sirke ile birlikte) icilmek suretiyle tuketilir.
Grip Virusu ve Diger Virusler Norodejenerasyona Yol Acabilir mi? CeReN Sağlık 0 03-12-2019 12:07 PM
Arilar ve Diger Bocekler Kisin Nereye Gider? CeReN Hayvanlar Alemi 0 03-12-2019 11:56 AM
Ghee Yaginin Tereyagindan Farki ve Beslenmedeki Etkisi CeReN Alternatif TIP 0 03-08-2019 10:20 AM
Rüyada Kestane Ağacı Görmek Nur K 0 11-17-2018 07:44 PM