Abin da ya sa likitoci ke kawo cikas ga kokarinmu – Ma’aikatan
By Adam Umar, Abuja | Publish Date: Jun 1 2018 3:00AMYajin aikin da kungiyar Gamayyar Ma’aikatan Asibiti (JOHESU), ke ci gaba da yi a asibitocin gwamnati, ya fito da rashin jituwar da ke tsakaninsu da likitocin da suke aiki tare. Aminiya ta zanta da Kwamared Sarki Adamu Musa, Shugaban kungiyar JOHESU, reshen Asibitin Malam Aminu Kano kuma mamba a Majalisar Zartarwa ta kungiyar ta Jihar Kano, bayan sun yi wani gangami a ranar Litinin a Abuja, inda suka ce ba za su janye yajin ba sai gwamnatin ta biya musu bukatunsu. Kuma ta zanta da Dokta Sule I. Ahmed shi ne Shugaban Asibitin Birnin Tarayya da ke Maitama, Abuja, wanda ya yi bayani kan halin da asibitocin birnin ke ciki sakamakon yajin aikin da kuma dalilin da ya sa likitoci ke fuskantar adawa da kungiyar:
Kwamred Sarki Adamu Musa
Mene ne musabbabin yajin aikin da kuke yi?
Wannan yajin aiki da muka fara a ranar 18 ga Afrilun bana, mun shige shi ne sakamakon danniya da zalunci da nuna ko oho da Ma’aikatar Lafiya da Gwamnatin Tarayya ke nuna mana bayan duk matakan da muka bi ba tare da nasara ba. Ma’aikatar Lafiya a karkashin Minista Isaac Adewole ta ki yarda da tanade-tanaden da Majalisar Dokoki ta Tarayya ta yi doka a kansu duk da umarnin da kotu ta bayar na a aiwatar da su.
Mene ne wadannan bukatu da kuke neman gwamnati ta aiwatar muku?
Manyan bukatun su ne gwamnati ta gyara cibiyoyin kiwon lafiya da ke karkashinta, a inganta gine-ginensu a samar da abubuwan da ake bukata don gudanar da aiki, sannan a dauki karin ma’aikata. Akwai wadanda makarantu suka jima da yaye su suna neman aikin nan, kuma a dalilin rashin kara ma’aikata, a wani zubin sai mutum daya ya yi aikin da ya kamata mutum 20 su yi. Sai ka je dakin marasa lafiya mai gado kamar 20 da dare ka samu mutum daya ne ke kula da wurin, alhali idan za a bi ka’ida duk mara lafiya hudu suna bukatar jami’in jinya daya.
Haka muna bukatar a rika bai wa mambobinmu gurbin karo karatu kamar yadda ake bai wa likitoci. Za ka ga likita ya fara aiki a matakin digiri daya amma kafin ajima ya kai farfesa. Muna bukatar a ba mu wannan dama da aka fi yi a kowace kasa ta duniya, domin mu fuskanci sababbin kalubalen aiki da ke bayyana a kullum. Hakan zai sa a samu kwararrun Nas-Nas da masana kwararrun harhada magunguna da kwararrun masu gwaje-gwajen kiwon lafiya. Ma’ana ma’aikacin jinya ya kai kololuwar sani a aikinsa kamar yadda ake samu a duk wani aiki da aka sani.
Me kake jin ya sa ake hana muku wannan dama?
Allah Ya sani ba zan ce mu kadai ake yi wa kyashin nan ba, saboda kasar ce gaba daya ake yi wa. Dalili shi ne ai idan muka karu al’ummar kasar ce mu ke yiwa aiki. Sannan a bangarenmu hakan zai ba mu fa’idar samun alawu-alawus da ake bai wa wadanda suka kai irin wannan mataki da kuma damar rike ragamar shugabanci a guraben kiwon lafiya. To wannan shi ne likitoci ba sa so, sun fi son su ci gaba da kasancewa jagorori a duk cibiyoyin kiwon lafiya su kadai, mu kuma su ce mana ilimin da muke da shi ya isa gudanar da ayyukan kasancewar duk inda muke su ne shugabanni. Sannan Ministan Lafiya wanda shi ne ke da damar gyara lamarin, a kullum daga bangarensu ne yake fitowa. Haka muna bukatar a kafa mana cibiyoyn karo ilimi na bayan gama jami’a wadanda aka fi sani da suna Post Graduate Colleges. Su likitoci suna da su amma sun ki yarda a kafa na masana harhada magunguna da nas-nas da masu gwaje-gwajen jini. Duk wadannan tanade-tanaden na cikin dokoki da Majalisar Dokoki ta Tarayya ta tura wa Shugaban kasa don ya sa hannu, amma likitoci suka nuna rashin amincewarsu a kai, ake ta wasa da hankalinmu.
Akwai zargin cewa kuna neman gwamnati ta daidaita albashinku ne da na likitoci?
Allah Ya sani ba mu taba neman a ba mu albashi irin nasu ba, bukatarmu ita ce mu ma a ba mu damar ci gaba da karo karatu wadda za ta ba mu damar kara gogewa a aiki da damar samun karin albashi. Mu mun san ko yatsunmu Allah bai yi su daidai ba, saboda haka babu yadda za a ce komai sai ya zama daya dole akwai bambanci.
Kamar wadanne ma’aikata ne mambobinku?
Mambobinmu sun kunshi dukan ma’aikatan asibiti da ba likitoci ba, jimilla sassa biyar ne, duk da cewa akwai kananan kungiyoyi a cikin kowane daga cikinsu. Wannan ya hada da kungiyar Ma’aikata da ba masu Koyarwa ba (NASU) da kungiyar Manyan Ma’aikata na Asibitocin Koyarwa da Cibiyoyin Bincike da kungiyar Ma’aikatan Jinya da Ungozoma ta Najeriya da kungiyar Ma’aikatan Asibitocin Kiwon Lafiya da suka hada da masu harhada magunguna da na na gwaje-gwajen kiwon lafiya da masana abinci da sauransu da kungiyar Ma’aikatan Asibiti da ba na kiwon lafiya ba, kamar na akantoci da injiniyoyi da lantarki da makamantansu.
Bayanai na cewa akantoci da injiniyoyi da suke aiki a asibitoci na karbar albashi ninkin na takororinsu da suke wasu wurare, haka ne?
Ai tun daga matakin karatunsu ba daya suke ba, ka ga injiniyoyin asibiti na karatu kamar shekara 6, sabanin sauran injiniyoyi saboda bayan sun yi karatu tare da sauran, sai sun sake fuskantar wani karin karatun na tsawon shekara daya wanda zai ba su damar kwarewa a sanin na’urori irin na jinya. Kasancewar ana amfani da na’urorin ne wajen yi wa dan Adam da kansa aiki ba wani abu na daban ba.
Na zanta da wani likita inda ya ce yanzu haka suna samar da ayyukan da kuka kaurace mawa kamar kashi 60 a cikin 100?
Wannan ba gaskiya ba ne, idan ko haka ne ai da kasar ta zauna lafiya ba ka ji wata matsala ba. Mun yarda sun san wasu ayyukan da muke yi kasancewar idan za ka shiga jami’a gaba dayanmu tare muke fara karatu daga aji daya zuwa biyu, idan za a je aji uku ko hudu a wani zubin nan ne kowa zai tafi bangaren da zai ba shi karin gogewa a kan abin da ya zaba.
Wace tsangwama kuka fuskanta a dalilin neman hakkin naku?
Tsangwamar tana da yawa, an jima a na zaluntarmu. Ka ga dai Ministan Lafiya da takwaransa na kwadago dukansu likitoci ne kuma kowane daga cikinsu yana da akidar nan ta likitoci daban ne a kan sauran ma’aikatan lafiya, wato kamar dai suna ganin kansu a matsayin ’yan kasa na farko sannan mu kuma na biyu. A yanzu haka an dakatar da albashinmu wata biyu ke nan, sabanin dokar kasa da ta nuna cewa ba za a dakatar da albashin ’yan kungiyar kwadago da ke yajin aiki ba, har sai sun wuce wata uku suna yajin tare da kaurace wa zaman sasantawa idan an kira. Sai dai koda sun amince da dukan bukatunmun nan gaba daya, ba za mu yarda mu dawo bakin aiki ba har sai sun biya mu dukan albashinmu da suka rike.
Wace irin matsala kake jin kasa za ta fuskanta idan yajin aikin ya ci gaba?
Ai matsala tuntuni ana cikinta, tunda dai asibitocinmu sun zama abin da ake kira kango kuma ni da kai da sauran talakawa ne ke cutuwa a sanadin hakan. Domin ko asibiti mai zaman kansa ka je wanda wadannan likitocin ne ke gudanar da su, sai an kara maka kudi fiye da ninkin abin da kake biya a na gwamnati. Dama kuma irin hakan suke so wanda a dalilin hakan gwamnatin baya taso kafa dokar hana hada aikin asibitin gwamnati da na mai zaman kansa, amma likitoci nan suka yi kememe, haka gwamnatin ta hakura saboda su suna da uwa a gindin murhu.