Asusun ITF ya horar da ’yan Najeriya dubu 150 sana’o’i cikin s
By Hussaini Isah, Jos | Publish Date: Jun 16 2018 1:45PM
Sa Joseph Ari
Sa Joseph Ari shi ne Darakta Janar na Asusun Horar da Ma’aikata na kasa (ITF) da ke Jos fadar Jihar Filato, a tattaunawar da ya yi da wakilinmu, ya ce zuwa yanzu Asusun ITF ya horar da ’yan Najeriya sama da dubu 150 kan sana’o’i daban-daban. Kuma ya ce ’yan Najeriya suna bukatar koyon sana’o’i fiye da kowace kasa a duniya. Ga yadda tattaunawar ta kasance:
A wane lokaci aka kafa Asusun Horar da Ma’aikata (ITF), kuma mene ne manufar kafa shi?
Asusun Horar da Ma’aikata (ITF), wanda ke karkashin Ma’aikatar Ciniki da Masana’antu ta Tarayya, an kafa shi ne a 1971 da manufar horar da al’ummar Najeriya sana’o’i musamman daliban manyan makarantu da matasa maza da mata, kuma hedkwatar asusun tana garin Jos ne.
Wadanne nasarori kake ganin an samu daga lokacin aka ba ka shugabancin asusun shekara 2 da suka gabata?
Babu shakka daga lokacin da aka nada ni shugaban Asusun ITF shekara 2 da suka gabata, mun samu nasarori da dama. Domin a lokacin da na karbi shugabanci na samu wurin a durkushe, amma sakamakon namijin kokarin da muka yi, mun samu nasarar sake tsarin tafiyar da wurin, wajen ci gaba da gudanar da ayyukansa kamar yadda ya kamata.
Da zuwana a matsayin shugaba, abu na farko da na fara yi, shi ne gyara tsare-tsaren yadda za mu yi aiki da kowanne dan Najeriya a nan domin wannan hukuma ce ta ’yan Najeriya baki daya. Wannan mataki da muka dauka, ya sanya mun samu nasarar hada kan dukan ma’aikatan asusun.
Bayan haka a shekara 2 da muka yi mun samu nasarar horar da ’yan Najeriya sana’o’i daban-daban sama da dubu 60, wadanda suka fito daga kungiyoyi sama da dubu biyu. Har’ila yau mun sake horar da wadansu matasa maza da mata sama da dubu 50 kan sana’o’i daban-daban.
Kuma mun sake horar da wadansu matasan sama da dubu 30 da suka fito daga jihohi 36 da Birnin Tarayya Abuja, sana’o’in da suka hada da dinki da walda da saurasu. Kuma dukan wadannan matasa da muka horar, muna ba su kyautar kayayyakin yin sana’o’in da muka koya musu, domin su je su bude wuraren sana’o’insu don su dogara da kansu.
Har’ila yau mun horar da matan da suke zaune a yankunan karkara, sama da 500 sana’o’i kiwon kaji da gyaran gashi da kwalliya da dinki da gyaran kayayyakin wuta da sauransu a cibiyoyin horar da sana’o’i 32 da muke da su a kasar nan.
Kuma mun kirkiro wani shiri na koyar da sana’ar gini wanda muka fara a bara a cibiyar horar da sana’o’inmu da ke Enugu. A wannan shiri mun horar da ’yan Najeriya 1,900 da suka fito daga jihohi 19 yadda ake aikin sana’ar gini da kafinta da gyara kayayyakin wutar lantarki.
A takaice daga lokacin da muka karbi shugabancin wannan asusu shekara 2 da suka gabata, asusun ya horar da matasan Najeriya maza da mata sama da dubu 150 sana’o’i daban-daban, ta hanyar tsare-tsarensa na koya wa ’yan Najeriya sana’o’i.
A 1973 wato bayan shekara 2 da kafa wannan asusu, an fito da shirin horar da daliban manyan makarantu sana’o’i a wancan lokaci, wannan asusu ya fara da daliban jami’o’i 11 da ke Najeriya, kadai. Amma yanzu maganar nan da muke yi, akwai manyan makarantu 362 da suka hada da jami’o’i da makarantun kere-kere da kwalejojin ilimi da miliyoyin dalibansu suka samu shiga wannan shiri.
Kuma mun samu nasarar raba Naira biliyan 1 da miliyan 600 ga manyan makarantu 328 domin raba wa dalibai da malamai masu kula da su da suka sami shiga shirin koya wa daliban manyan makarantu sana’o’i kudaden alawus dinsu.
Har ila yau wannan asusu ya yi hadin gwiwa da wasu hukumomi da kungiyoyi na duniya wadanda suka shahara wajen koyar da sana’o’i don yin aiki da wadannan wurare wajen koyar da al’ummar Najeriya sana’o’i.
Babban burinmu kan wannan aiki da muka sanya a gaba shi ne mu juyar da hankalin mutanenmu daga sha’awar aikin gwamnati, wanda ba ya da tabbas, su koma su mayar da hankalinsu wajen kama sana’o’in da za su dogara da kansu. Yanzu wanda ya fi kowa kudi a Najeriya bai taba aikin gwamnati ba. Wanda ya fi kowa kudi a Afirka bai taba aikin gwamnati ba. Ya kamata ’yan Niaeriya su fahimci cewa za su iya rayuwa ba tare da aikin gwamnati ba.
Kuma mun dauki wannan mataki ne ganin cewa dukan manyan kasashen da suka ci gaba a duniya, sun samu ci gaba ne sakamakon rungumar sana’o’i da al’ummominsu suka yi.
Idan ba a dauki wannan mataki na koya wa ’yan Najeriya sana’o’i ba, za a ci gaba da samun matsalar rashin ayyukan yi a Najeriya, domin hasashe ya nuna cewa nan da shekarar 2025, al’ummar Najeriya za su kai sama da miliyan 500. Ka ga idan muka kai wannan matsayi za a samu miliyoyin ’yan Najeriya marasa ayyukan yi. Amma idan muka koya wa ’yan Najeriya miliyan 500 sana’o’i Najeriya za ta samu gagarumin ci gaba a duniya. Wannan ne babban abin da muka sanya a gaba a wannan asusu.
Don haka, ina son yin amfani da wannan dama wajen kira ga al’ummar Najeriya cewa mu yi gaggawar koya wa al’ummarmu sana’o’i. Domin Najeriya tana bukatar al’ummarta su tashi su koyi sana’o’i fiye da kowace kasa a duniya, saboda karatun da akasarin ’yan Najeriya suke yi suna dogara ne da takardar kawai. A Najeriya akwai mutane da dama da suka yi karatun sana’o’i a makarantu amma ba su iya sana’o’in ba. Bayan haka mun yi abubuwa da dama na kyautata rayuwar ma’aikatanmu a wannan hukuma.
A baya mun samu labarin cewa wannan hukuma tana da matsalar biyan kudin fansho wane hali ake ci yanzu?
Babu shakka a da akwai matsalar biyan ’yan fansho a wannan hukuma, amma da zuwanmu mun yi iyakar kokarinmu wajen warware wannan matsala. Daga lokacin da na karbi shugabancin wannan waje, mun yi kokarin kara wa ’yan fansho kudinsu da sama da kashi 40 cikin 100 kan na kudin da suke karba a baya. Bayan haka mun biya ’yan fansho dukan basussukan da suke bin wannan hukumar, don haka yanzu ba mu da wata matsalar ’yan fansho a wannan hukuma.
Wadanne hanyoyi kuke bi wajen daukar wadanda kuke koya wa sana’o’i a wannan asusu?
Hanyoyin da muke bi wajen daukar wadanda da muke horarwa muna amfani ne da jihohi ta hanyar tura takardun fom zuwa ga gwamnatocin jihohin, don su kawo mana wadanda muke dauka. Kuma muna gaya musu su kawo mana wadanda suka cancanta.
Rikicin Boko Haram ya haifar da ’yan gudun hijira a Arewa maso Gabas, ko akwai wani shiri da wannan asusu ke yi wajen koya wa ’yan gudun hijirar sana’o’i?
Dangane da koya wa ’yan gudun hijira sana’o’i a sansanoninsu da ke sassan kasar nan, tuni mun riga mun hada gwiwa da wasu kungiyoyi da hukumomi don ganin mun gudanar da wannan aiki. Sakamakon wannan hadin gwiwa da muka yi yanzu muna gudanar da aikin koya wa ’yan gudun hijira sana’o’i a yankunan Arewa maso Gabas.
A karshe wane kira kake da shi ga al’ummar Najeriya?
To kira na ga al’ummar Najeriya, shi ne su rungumi sana’o’i. Ya kamata kowanne dan Najeriya ko digiri nawa yake da shi, ya yi kokari ya rungumi sana’a. Duk kasar da al’ummarta bas u rungumi sana’o’i ba, za a samu matsala a tattalin arzikin wannan kasa.