Yadda manyanmu ke jefa mu cikin kuncin rayuwa – ’Yan sanda
By Tijjani Usman Bello, Maiduguri da Mohammad Yaba, Kaduna da Ibraheem Hamza Muhammad, Abuja | Publish Date: Jul 6 2018 2:00AM
’Yan sanda sun tare hanyar Maiduguri zuwa Kano a lokacin zanga-zangar qin biyansu haqqinsu na tsawon watanni 7 ranar Talata da ta wuce
A ranar Litinin da ta gabata ce wadansu ’yan sandan kwantar da tarzoma suka fada kan titunan birnin Maiduguri fadar Jihar Borno suna zanga-zanga kan abin da suka kira rashin biyansu alawus-alawus na wata bakwai.
’Yan sandan sun gudanar da zanga-zangar ce a cewarsu don tunatar da gwamnati da Rundunar ’Yan sanda ta kasa cewa har yanzu ba a biya su alawus-alawus din da suke bi na tsawon wata bakwai, ba wanda hakan ya haifar musu da matsaloli da kuncin rayuwa.
daruruwan ’yan sandan masu zanga-zangar, dauke da makamai sun yi tattaki zuwa Hedkwatar ’Yan sandan Jihar Borno da ke kan babbar hanyar Maiduguri zuwa Kano da ke birnin.
Sun tare hanyar suna harbin iska a sama suna firgita masu motoci da matafiya a kasa, inda wadansu ma’aikata da dalibai suka koma gidajensu saboda ba yadda za a yi su ratsa hanyar da ’yan sandan suka tsare.
Bayan zanga-zangar Aminiya ta tuntubi ’yan sanda da dama a Maiduguri da wasu sassan kasar nan game da matsalolin da suke kukan suna jefa su a cikin kuncin.
Wani dan sanda kwantar da tarzoma da bai son a ambaci sunansa, ya shaida wa wakilinmu cewa, “A gaskiya ba mu jin dadin yadda manyanmu na ’yan sanda musamman bangaren ’yan sandan kwantar da tarzoma suke yi mana ba, saboda yau wata bakwai ke nan muna gudanar da aiki cikin tsanani da kunci sakamakon rashin biyanmu hakkokinmu da suka rike mana babu wani dalili, baya ga batan wata da ake yi mana wajen biyan albashi. Hakan ya sa ba mu iya cin abinci sau uku a wuni kuma ba ma iya biyan kudin hayar gidajenmu, iyalanmu suna cikin matsala, a karshe ma mun wuce lokacin kasancewarmu a nan jiha, ga shi kuma ba a yi mana karin girma. Wadannan su ne dalilan da suka sa mu fitowa wannan zanga-zanga; kuma mun dauki matakai da dama don tunatar da su tun daga nan Maiduguri har zuwa Abuja, amma har yanzu shiru kamar an shuka dusa.”
Ya ce kuncin da suke ciki ne ya sa suka gara su fito su shaida wa duniya halin bakin cikin da suke ciki wanda manyansu suka jefa su.
Wani Saje da aka sakaya sunansa, ya ce idan aka lura da iabin da manyansu suka yi na hana su alawus-alawus dinsu tun daga watan Janairun bana tab yaya za a yi su yi aiki cikin karsashi alhali su da iyalansu suna cikin wahala. “Sai ka ce mun zo bauta, mu ma mutane ne, yaya za a kwashe wannan tsawon lokaci ba a ba mu alawus-alawus dinmu ba alhali mun bi matakai da dama wajen tunatar da su? Don haka ne muka dauki wannan mataki domin bai kamata manya su bar mu haka babu albashi mai tsoka kuma a hana alawus-alawus dinmu. Muna rokon hukumomin da abin ya shafa su yi wa Allah su biya mu dan abin da muke nema a wajensu domin kwanciyar hankalinmu shi ne kwanciyar hakalin iyalanmu, kuma shi ne karfin aikinmu, amma ba mu yi wannan don cin mutunci ko zarafin manyanmu ba ne,” inji shi.
Wani Sajen dan sanda a Jihar Kaduna da muka sakaya sunansa ya ce gwamnati ba ta dauki rayuwar ’yan sanda da muhinmanci ba a kasar nan, duk da irin sadaukar da kai da rayuwarsu da suke yi wajen tabbatar da tsaro.
Ya ce, wannan ya sa ba a biyansu albashi da alawus a kan lokaci, “Babban abin bakin ciki shi ne yadda ake kin biyan kudaden diyya ga iyalan dan sandan da ya rasa ransa a wurin aiki,” inji shi.
Ya kara da cewa “Rashin biyan albashi a kan lokaci na daya daga cikin abubuwan da suke ci mana tuwo a kwarya. Domin a shekarun baya a kan biya mu albashi ne idan wata ya kai 25, amma yanzu sai an shiga sabon wata da kwanaki kusan goma sannan ka samu albashi. Ba ka biyana kudi a kan lokaci amma kana son tura ni aiki in je a kashe ni, ai ba zai yiwu ba. Sannan akwai kudin alawus na aikin musamman da muke yi da ba a biyanmu ba, wannan ma matsala ce.”
Ya kawo misali da cewa “Har yanzu akwai kudin alawus din aiki da muka yi wa gwamnatin Jihar Kaduna da ya kamata a ce an biya mu amma ba a biya ba. Da gwamnatin za ta kara wa ’yan sanda albashi koda karin Naira dubu biyu ne ai zai faranta wa dan sanda rai. Amma abin mamaki shi dan sandan da ke sayar da ransa wajen aiki ba a kara masa kudi ba sai ka ji gwamnati ta kara wa wadansu ma’aikatanta da ke aiki a wasu ma’aikatu.”
“Su suna gidajensu suna kwance kai kuma da ke waje ba a kulawa da kai. Idan kuma an kawo hari kai za a fara kashewa. Wannan ya sa muke ganin gwamnati ba ta dauke mu da muhimmanci ba. Yanzu haka akwai abokan aikinmu da suka rasa rayukansu a bakin aiki amma har yanzu ba a biya iyalansu hakkinsu ba. Wannan na karya mana gwiwa kuma muna fuskantar damuwa sosai a wannan aiki namu,” inji shi.
Wani dan sanda da Aminiya ta tattauna da shi a Abuja ya ce matsalolin da kananan ’yan sanda suke ciki suna da yawa. “Ana iya cewa ka baro inda kake aiki kamar Yola ko Taraba ka zo Abuja ko ma Legas da sunan yin aiki na musamman, amma ba za a ba ka koda kudin mota ba, balle alawus ko da za ka bar wa iyalanka wani abu. Sannan idan ka zo Abujan, kai za ka nemi wurin kwana an takura ka a wani wuri, idan ba masu wurin da aka kai ka suna tallafa maka, haka za ka shafe wata biyu ko uku ko shida ka koma inda kake ba alawu babu kudin mota,” inji shi.
Wani sufeto da ya nemi a sakaye sunansa, ya ce, hatta motocin ’yan sanda da ake gani suna kara-kaina a kan tituna wadanda suke jan motocin ko jami’an da suke kula da su ne suke sayen mai da gyara su. “Idan ma ana ware kudin gyara wadannan motoci, to ba su zuwa ga gyaran motocin balle kudin mai, shi ya sa idan kuka lura motocin ’yan sanda sun fin a kowace hukumar tsaro saurin lalacewa,” inji shi.
Wani dan sanda mai mukamin Saje a Bauchi ya shaida wa Aminiya ta tarho cewa a farkon hawan wannan gwamnati ta Shugaba Buhari manyansu suna jin tsoron danne musu alawus-alawus da hakkokinsu, amma daga baya sai lamarin ya koma kamar da. “Farkon hawan wannan gwamnati duk dan sanda da aka tura kwas ko wani aiki alla-alla ake yi ya zo ya karbi alawus dinsa. Ba na mantawa da muka ke kwas din karin girma har fada manyan jami’an da alawus dinmu ke hannunsu suka rika yi mana a kan ba mu zo mun karba da wuri ba. Amma ga alama yanzu sun gano lagon gwamnatin nan shi ya sa suka koma gidan jiya ko ma suka fi baya barna. Hakika manyanmu suna jefa rayuwarmu a cikin kunci sosai. dan sanda ya rabu da iyalinsa ya tafi wuri irin Maiduguri ko aiki tsaro a daji da kan hanyoyi rayuwarsa tana cikin hadari amma a ce dan alawus din da zai ci abinci yana gagararsa.”
Ya ce, “Dubi yadda aka hallaka ’yan sanda bakwai rugus kamar tumaki a Abuja, a wannan mako. Nan ne fa ya fi ko’ina tsaro a kasar nan, amma aka kashe su aka tafi da makamansu. Yanzu an jefa iyalansu a kunci domin kafin a yi maganar biyansu hakkokinsu sai abin da hali ya yi.”
Ya ce, hatta kudin hutu na shekara-shekara manyan nan suna danne musu baya ga sauran alawu-alawus a dama. “An yi lokacin da ake cire mana kudin gida daga cikin albashinmu alhali ba a barikin ’yan sanda muke zaune ba, gaskiyar magana kuncin da ake sanya mu a ciki yana da yawa,” inji shi
Wani tsohon babban jami’in ’yan sanda da bai son a fadi sunansa ya shaida wa Aminiya cewa, “Dokar kasa ta fayyace cewa lallai ne a biya kowane ma’aikacin gwamnati hakkinsa koda ana bincikensa ne kafin a kammala ko za a sallame shi ne ko za a mayar da shi kan aikinsa.”
Ya ce “Dokar ta nuna cewa lallai ne a biya duk wanda aka tura aiki na musamman alawus dinsa kafin ya tafi, ko yayin da yake wurin aikin da aka tura shi, ballantana aikin masu damara da ke cike da hadari kuma ake raba su da iyalansu. Ana ware kudi kafin a tura su wannan aikin na tabbatar da tsaron kasa domin tilas ne a ba su abinci ko kudin sayen abinci da kayan yin girki da sauran abubawan yau da kullum. Misali duk dan sandan da yake aiki a yankin Neja-Delta ana ba shi kudinsa na kwanan daji domin ya sayi kayan girki kamar risho da kananzir da sauransu. In har za a ba wanda yake yankin Neja-Delta da hankali ya kwanta alawus, to lallai ne a ba wadanda suke cikin mummuman hadari na aikin dawo da tsaro a yankin Arewa maso Gabas.”
Jami’in ya ce, abin kaito ne yadda ake kara zubar da darajar aikin dan sanda inda har “dan sanda da ya iya sarrafa bindiga, za a yi wata shida zuwa bakwai ba a ba shi alawus dinsa na kwanan-daji ba, duk da yana kwana ne a wuri mai hadari da ana iya samun tashin bam,” inji shi.
Ya kara da cewa rashin kishi na manyan ’yan sanda ya sa aka fitar da hukumomin DSS da FRSC da ICPC da EFCC daga cikin rundunar.
Ya ce, mafita ita ce a binciko yadda aka yi kudin suka makale domin a hukunta duk wanda yake da hannu a badakalar don kada haka ta sake faruwa a gaba. “Domin in da ’yan ta’adda sun san za a yi wancan zanza-zangar ta ’yan sanda, suna yi amfani da wannan dama su aikata mummunar ta’asa a birnin Maiduguri. Abin takaici ne tunda sojin kasa da na sama da sauran hukumomi ba su yi irin wannan zanga zangar ba,” inji shi.
“Ina iya tunawa cewa ’yan sanda sun yi zanga-zanga a Maiduguri ne kan rashin biyansu kudin kwanan-daji na tsawon wata shida. Rundunar ’Yan sandan Jihar Borno ta ce ta kasa hana su, amma Hedkwatar Rundunar ta kasa ta musanta cewa an yi zanga-zangar.
Bayan zanga-zangar ta Maiduguri Sufeto Janar na ’Yan sandan Najeriya ya umarci Kwamishinan ’Yan sanda mai kula da ’yan sandan kwantar da tarzoma ya koma Maiduguri kacokan don shawo kan lamarin.
Kakakin Rundunar ’Yan sandan Jihar Borno, Edet Okon, ya fadi a wata sanarwa cewa “Sufeto Janar ya umarci Kwamishinan ’Yan sanda mai kula da ’yan sandan kwantar ta tarzoma ya taho Maiduguri don shawo kan matsalar. Kuma gwamnatin Jihar Borno ta tsoma baki tare da alkawarin taimakawa don inganta rayuwar jami’an ’yan sandan.”