HAKKOKIN MACE - TARBIYYAR IYALI A MAHANGAR ALKUR'ANI DA AHLIL-BAITI
HAKKOKIN MACE
mace abokiyar rayuwa ta na hakki kan mijinta kamar yanda shi ya ke da hakki kanta, wajibi kan miji ya kiyaye hakkokinta har ya zamanto igiyar alakarsu ta aure ta samu karfafa, duk wanda ya ketare iyaka zai koma kishiya sai ya lazimta kishinyanta tsakanin mutane biyu da ke rayuwa karkashin rufi guda, nauyi ya hau kan wuyansu na kiyaye tsarinsu da na tarbiyar iyali, kowanne daya daga ckinsu idan ya shallake iyakarsa ya ki aiki da abin da ya hau kansa daga kula da hakkin dan'uwan tarayyarsa a aure, lalle babu shakka zai kai ga lalacewar rayuwarsu ta tarayya, sannan ya zama sunyi asarar `ya`yansu, da afkar da radadi ga kawukansu kai har ma da makusantansu, ta yiwu ya kai ga zubar da jini da keta alfarma da rushewar al'umma da lalacewarta,
da farko ya zama wajibi miji ya yi mu'amala da matarsa da iyalinsa cikin kauna da tausasawa, sannan ya kiyaye hakkokin matarsa cikin kyautatawa da tausasawa, ya yi koyi da annabawan Allah da cika makinsu manzon Allah (saw) da zuriyarsa tsarkaka.
manzon Allah (saw) ya buga mafi kyawun misali cikin rayuwarsa a wannan babi, haka imamai tsarkaka (as) hakika rayuwarsu fitila ce mai haske cikin hanyar arziki da rayuwa mani'imciya, kalmominsu na haske da ke dauke da ilimi da wayewa ga wanda ke son ya rayu cikin arziki da mutuwa cikin arziki, hakika sun yi bayanin hakkoki da iyakoki cikin kowanne abu, me ya fi kyawu daga abin da imam sajjad (as) ya fadi : cikin risalarsa ta hakkoki: mutum tare da ubangijinsa, tare da kansa, tare da waninsa.
1- imam sajjad (as) ya na cewa: kan hakkin matarka, amma hakkin matarka : shi ne ka san cewa lalle Allah mai girma da daukaka ya sanya ta nutsuwa da debe haso gareka, ka san cewa hakan ni'ima ce kanka, sai ka girmamata ka tausaya mata, duk da cewa hakkinka da ke kanta yafi zama wajabi, lalle ta na hakki kanka da ka tausaya mata saboda ta zama daurarriyarka wajibi ka ciyar da ita ka shayar da ita ka kuma tufatar da ita, idan ta zoma da jahilci kayi mata afuwa.
me ya fi kyawu daga wadannan ka'idoji da asalai na farin cikin rayuwar aure: da farko kasancewa Allah madaukaki ya sanya ta nutsuwa gareka, haka na nufin ka samu yakini kan cewa manufar aure shi ne samun nutsuwa da hutu, hakan na tabbatuwa ta hanyar kusantuwa da matarka, kamar yadda mutum ke samun hutu da nutsuwa cikin gidan da ya ka zaune, to wajibi kansa ya yi kai kawo wajen gyara shi da gina shi da yi masa ado, to haka al'amarin ya ke cikin matar da ka ke aure, ya zama dole ka lallabata ka kaucewa dukkanin abin da zai bata mata rai, ka yi kai kawo wajen gyaranta da abin da ya ke maslaha gareta.
na uku : kasan cewa hakan ni'ima ce daga Allah gareka, macen da ka ke samun nutsuwa ya zuwa gareta da debe haso da ita da samun kaunarta wannan ni'ima ce daga Allah, haka al'amarin ya ke dangane ga mace hakika miji nagari na daga cikin ni'imar Allah gareta, hakkin ni'ima shi ne nuna godiya.
na hudu: ka karammata: imam ya bayyana cewa godiya kan wannan ni'imar shi ne ka karrama matarka da dukkanin abin da ke daukar ma'anar karramawa, daga karramawa shi ne tausasawa da nuna kauna da kyawunta mu'amala tsakaninka da ita.
na shida: duk da cewa hakkinka ya fi zama wajibi kanta yayin da ka ke amfani da wadannan hanyoyi da dabaru da tausasawa ka da kayi tunanin cewa hakkinta ya fi na ka yawa, namiji ya fi mace yawan hakkoki, sai dai cewa yawan hakkoki da ba'arin fifiko na cikin al'umma bisa la'akari da kasantuwarsa namiji bai nufi cewa namiji ya takewa mace hakkinta da yin alfahari kanta, abin da zai iya kaiwa ga munanawa da rigima, ya kuma sanya ta neman hakkinta daga gare shi, duk da cewa ka fita yawan hakkoki bai nufin ka kauracewa tausasa mata, saboda mace na hakkin kan namiji da ya tausaya mata, hujja kan haka shi ne ita daurarriyar gidanka ce tana cikin igiyar aurenka, kuma wanda aka daure ya na bukatar binsa sannu a hankali da tausasawa har ya kai ga ka farauci zuciyarsa, amma ta fuskanin tattalin arziki da batutuwan zahiri, to daga hakkokinta kanka:
na bakwai ciyarwa, shayarwa, tufatarwa, wadannan al'amura na karkashin abin da ake kira nafaka (ciyarwa ) yayin da ciyar da ita ke wajaba kan mijinta da abin da ya da ce da ita cikin gidan da tabaro na mahaifana, wajibi kan mijinta ya kiyaye wannan al'amari.
na takwas : idan ta zo maka da jahilci ka yi mata afuwa: babu shakka idan afuwa da kau da kai ta shiga cikin rayuwar aure ba makawa rayuwa za ta kasance cikin farin ciki da kwanciyar hankali, jahilci ya canja zuwa ilimi, kiyayya ta juya zuwa abota da kauna.
abin mamaki duk da kasantuwa karya ta haramta ta kuma kasance cikin munana siffofi, sai dai cewa saboda kare tsarin iyali wani lokaci mace kan neman abin da mijinta bai da iko kai, to a irin wannan lokaci ya halasta ya yi mata alkawari zai saya mataabin da ta bukata, amma idan ya dawo gida kawai saiya nuna ya manta da wancan alkawari.
‏ hakika ya zo cikin hadisi daga imam sadik (as) daga babanninsa, ya ce : manzon Allah (saw) ya ce : karya ta kyawunta cikin abubuwa uku : shirya kaidi cikin yaki , cikin alkawarin da kayiwa matarka , cikin sulhunta tsakanin mutane.
hakkokinta cikin abubuwan da za su zo kamar haka:
mijinta ya yafe mata yayin da ta aikata masa kuskure, ta yiwu saboda karancin gogewa ko duhun kai da jahilci ya sanya ta ke cutar da mijinta, shi kuma ya kamata ya yi mata afuwa musammam idan ta nemi hakan.
5 – is'hak dan ammar ya tambayi baban Abdullah (as) kan hakkin mace kan mijinta ? sai ya ce: ya kosar da cikinta, ya tufatar da jikinta idan ta zo masa da jahilci ya gafarta mata, sannan ita kuma ta kauracewa aikata jahilcin.
6 hakika annabi Ibrahim (as) ya kaiwa Allah kukan halayyar matasra saratu, sai Allah ya yi wahayi zuwa gare shi cewa misalin mace misalin kashin awaga ne, idan ka ce sai ka mikar da shi sai ya karye, idan kuma ka kyaleshi sai ka ji dadinka da shi, sai na ce waye ya fadi haka ? sai imam ya fusata, ya ce wallahi fadin manzon Allah (saw) haka ma an karbo daga gare shi ya ce: baban abdullah ya kasance ya na da wata kuyanga ta na cutar da shi amma kuma shi ya na gafarta mata.
daga cikin kyawawan siffofi, bari ma ana kidaita shi cikin jagaba kyawawan dabi'u, asasin dukkanin dabi'a shi ne hakuri , mumini shi ne mai yawan hakuri da natsuwa yayin musibu masu girgizarwa, hakurin mumini nayin tajalli tare da matarsa ko da kuwa ta kasance ma'abociyar miyagun halayya, lalle shi ya na gafarta mata sakamakon jahilcinta, kai ya na jurewa cutarwarta musammam cikin munanan kalmarnta da mu'amalarta mara kyawu, mai ya fi girma daga ladan wanda ya rungumi wannan hakuri.
da misalin wannan lada mai girma ta kaka mumini ba zai jurewa cutarwa matarsa ba , ta kaka rayuwarsa ba za ta kasance cikin arziki da farin ciki ba, duk yadda mace takai cikin jahilci ta na da hankali da tausayi , idan ta fahimci yadda mijinta ke hakuri da ita , to wata rana za ta gane cewa abubuwan da ta ke bai da ce kuma kuskure ne , sannan za ta yi kokarin ganin ba maimaita haka nan gaba , za ta canja da yi masa mu'amala da kyautatawa ta kame daga cutar da shi , za ta fuskanci kimar miji mai hakuri da jurewa ba za ta nemi sauyinsa da duniya da abin da ke cikinta ba.