ERZURUM CUMHURAi??YET DAi??NEMAi?? YAPILARI |
Eski Adliye BinasAi??
ESKAi?? ADLAi??YE BAi??NASI (Yakutiye Belediyesi BinasAi??)
Cumhuriyet Caddesinde bulunan binanAi??n yapAi??nAi??n kesin yapAi??m tarihi belli deAYildir. BinanAi??n 1900-1910 tarihleri arasAi??nda Azerif Efendi isminde birisinin yaptAi??rdAi??AYAi?? kabul edilmektedir. YapAi?? orijinalde iki katlAi?? olduAYu halde 1995-1996 yAi??lAi??nda yapAi??lan onarAi??mda bir kat ilave edilmiAY ve Yakutiye Belediye BinasAi?? olarak kullanAi??lmaya baAYlanmAi??AYtAi??r.
Bu bina, I. DA?nya SavaAYAi??nda Mevki-i MA?stahkem KomutanlAi??AYAi?? olarak kullanAi??lmAi??AY. Bu komutanlAi??AYAi??n kaldAi??rAi??lmasAi?? ile Ai??nce Askeri LevazAi??m binasAi??, 1940-1950 yAi??llarAi?? arasAi?? Maliye BakanlAi??AYAi??na tahsisli bir bina, 1950-1995 yAi??llarAi?? arasAi??nda da Adliye BinasAi?? olarak kullanAi??lmAi??AYtAi??r.
Kuzey-gA?ney doAYrultusunda inAYa edilmiAY olan yapAi??nAi??n giriAY kapAi??sAi??, doAYu cephe ortasAi??na yerleAYtirilmiAYtir. Yuvarlak kemerli giriAY kapAi??sAi?? etrafAi??nda, iki renkli taAY iAYAi??iliAYi gAi??rA?lmektedir. GiriAY cephesi ile binanAi??n kuzey ve gA?neydeki kAi??AYeleri blok AYeklinde ileriye doAYru taAYAi??ntAi?? yapmaktadAi??r. YapAi??nAi??n cephelerinde Ai??ok sayAi??da yuvarlak kemerli pencere aAi??Ai??klAi??AYAi?? bulunmaktadAi??r.
Eski HA?kA?met BinasAi??
ESKAi?? HA?KA?MET KONAAzI
YapAi??lAi??AY tarihi kesin olmamakla birlikte bu yapAi??, 1827 yAi??lAi??nda Erzurum Valilerinden Sait Galip PaAYa tarafAi??ndan yaptAi??rAi??lmAi??AYtAi??r. Saray olarak da isimlendirilen bu binanAi??n ihtiyaca cevap vermemesi A?zerine yAi??ktAi??rAi??larak, yerine 1904 yAi??lAi??nda yenisi yaptAi??rAi??lmAi??AYtAi??r. DikdAi??rtgen alana oturtulan binanAi??n giriAYi, ortasAi?? ileri taAYkAi??n AYekilde, batAi?? cephe ortasAi??ndadAi??r. BinanAi??n batAi?? ve doAYu cepheleri ileri taAYAi??rAi??larak kapAi?? ve pencere formlarAi??, dA?zgA?n siyah renkli kesme taAYlardan inAYa edilmiAYtir. 2012 ai??i?? 2013 yAi??lAi??nda yeniden onarAi??ma tabi tutulan binada deAYiAYiklikler yapAi??lmAi??AYtAi??r.
ERZURUM (LAi??SESAi??) Ai??DAi??DAi??SAi??
Erzurum Lisesi Hastaneler Caddesinde yer almaktadAi??r. Erzurum Lisesiai??i??nin bu gA?nkA? binasAi??nAi??n inAYaatAi??na 1930 yAi??lAi??nda baAYlanmAi??AY ve 1939 yAi??lAi??nda bitirilmiAY olan bina, Alman Mimar Lamberk tarafAi??ndan, ai???Eai??? ve ai???Lai??? harflerini oluAYturacak AYekilde, A?Ai?? katlAi?? olarak tasarlanmAi??AYtAi??r.
ai???Lai??? AYekilli bina, yapAi?? topluluAYunun kuzeyinde bulunmaktadAi??r. DoAYu cephesinin ortasAi??nda, A?zerinde saat bulunan daire AYekilli bir kuleye yer verilmiAYtir. Dersliklerin ve idare bAi??lA?mA?n yer aldAi??AYAi?? ai???Eai??? AYekilli ikinci bAi??lA?m, E harfinin kollarAi?? doAYuya gelecek AYekilde yerleAYtirilmiAYtir. Bu bAi??lA?mA?n giriAY kapAi??sAi??, ortadaki kAi??sa kol A?zerinde bulunur.
Erzurum Lisesi, Haziran 1889 tarihinde kurulmuAY, bu gA?nkA? Azair Nefai??i??i ilkAi??AYretim okulu binasAi??nda ai???ERZURUM Ai??DAi??DAi??SAi??ai??? adAi??yla, Abdi NamAi??k bey mA?dA?rlA?AYA?nde eAYitim ve Ai??AYretime baAYlamAi??AYtAi??r. Lise bu gA?nkA? binasAi??na 1939 yAi??lAi??nda taAYAi??nmAi??AYtAi??r.
Erzurum Kongre BinasAi??
KONGRE BAi??NASI
Kilise KapAi??, Kongre MeydanAi??ai??i??nda bulunan yapAi??, ilk olarak 1867 yAi??lAi??nda yapAi??lmAi??AY, 1870ai??i??lerde Ermeni Mektebi olarak kullanAi??lmAi??AY, daha sonrada Sanat Okulu haline dAi??nA?AYtA?rA?lmA?AYtA?r.
Erzurum Kongresiai??i??nin toplandAi??AYAi?? bina olarak tanAi??nan bu bina, 1925 yAi??lAi??ndaki yangAi??nda tahrip olmuAYtur. Bina onarAi??larak gA?nA?mA?zde Kongre MA?zesi olarak kullanAi??lmaktadAi??r.
U AYeklinde bir plana sahip olan yapAi??, bodrum kat A?zerine, iki katlAi?? olarak inAYa edilmiAYtir. Orta kAi??smAi?? gA?neye taAYkAi??n olan binanAi??n tam ortasAi??nda, basAi??k yay kemerli giriAY kapAi??sAi?? bulunmaktadAi??r. GiriAYin tam karAYAi??sAi??ndaki Ai??ift yAi??nlA? merdiven ile ikinci kata Ai??Ai??kAi??lmaktadAi??r. Ai??kinci katda bugA?n mA?ze olarak kullanAi??lan Kongre Salonu yer almaktadAi??r.
LEVAZIM AMAi??RLAi??AzAi?? BAi??NASI
Hastaneler Caddesi Erzurum Lisesi karAYAi??sAi??nda bulunan ve 9. Kolordu Ai??Ai?? Tedarik BAi??lge BaAYkanlAi??AYAi?? olarak kullanAi??lan binanAi??n kesin yapAi??lAi??AY tarihi bilinmemektedir. BinanAi??n batAi?? cephesinde bulunan giriAY kapAi??sAi?? A?zerinde bulunan Sultan AbdA?lmecidai??i??e (1839-1861) ait tuAYradan, 1854 KAi??rAi??m SavaAYAi??ai??i??nAi?? mA?teakiben, 1860ai??i??lAi?? yAi??llara kadar yapAi??lmAi??AY olduAYu anlaAYAi??lmaktadAi??r. DikdAi??rtgen alan A?zerine oturtulan yapAi?? tek katlAi??dAi??r.
NUMUNE HASTAHANESAi?? BAi??NASI
DAi??nemin Erzurum Belediye BaAYkanAi?? Azerif Efendinin gayretleri ile halktan toplanan paralarla 1902 yAi??lAi??nda yapAi??mAi??na baAYlanmAi??AY olan bina 1903 yAi??lAi??nda tamamlanmAi??AYtAi??r.
Hastane binasAi??, kuzey-gA?ney doAYrultusunda, enine dikdAi??rtgen planlAi??dAi??r. Bodrum kat A?zerine iki katlAi?? olarak inAYa edilen binanAi??n giriAYi batAi?? cephesindedir. Bina, deAYiAYi olarak yerleAYtirilmiAY iki renkli dA?zgA?n kesme taAY malzeme ile yapAi??lmAi??AYtAi??r ve ileri taAYkAi??n cephe formu ile dikkati Ai??ekmektedir. BinanAi??n batAi?? cephesi A?Ai?? katlAi?? pencere sistemine sahiptir. Zemin kat pencereleri basAi??k kemerli olup, kA?Ai??A?k boyutlardadAi??r. Birinci ve ikinci kat pencereleri , dikdAi??rtgen Ai??erAi??eve iAi??erisine yerleAYtirilmiAYtir.
Azair Nefi Ai??lkAi??AYretim Okulu
AzAAi??R NEFAi?? Ai??LKAi??AzRETAi??M OKULU
Ai??ifte Minareli Medresenin gA?ney batAi??sAi??nda, TaAY AmbarlarAi??n doAYusunda bulunan bina, 1889 yAi??lAi??nda Erzurum MA?lkiyesi olarak hizmete girmiAYtir. Daha sonra Erzurum Sultanisi ve Erzurum Lisesi adAi?? ile faaliyet gAi??stermiAYtir. 1957-1958 yAi??llarAi??nda AtatA?rk A?niversitesine tahsis edilen bina 1959 yAi??lAi??nda Azair Nefi Ai??lkAi??AYretim Okulu olarak kullanAi??lmaktadAi??r.
H.GA?ndoAYdu, Erzurum ve Ai??evresindeki Tarihi KalAi??ntAi??lar Azehr-i MA?barek Erzurum – 1989
M.Halis Ai??zsoy, FotoAYraflarla Erzurum Lisesi Tarihi- Ankara 2002
H.YurttaAY, H.Ai??zkan, Z.KAi??AYklA?, Az.Tali, D.Okuyucu, G.Geyik, M.KAi??ndAi??AYAi??lAi??, YollarAi??n, SularAi??n ve SanatAi??n BuluAYtuAYu Azehir Erzurum ai??i?? 2008
M.KA?Ai??A?kuAYurlu, Erzurum Belediyesi Tarihi ai??i?? 2008
H.GA?ndoAYdu ai??i?? A.A.Bayhan ai??i?? M.Arslan, Sanat Tarihi AAi??Ai??sAi??ndan Erzurum ai??i?? 2010