Rikicin manoma da makiyaya na neman mamaye Jihar Taraba
By Isa Hunkuyi, Jalingo | Publish Date: Jan 12 2018 2:00AM
Gwamna Darius Ishaku na Jihar Taraba
A daidai lokacin da ake zaman dar-dar a jihohin Taraba da Adamawa da Benuwai game da rikicin Fulani makiyaya da manoma, wasu majiyoyi sun ce an kama wadansu mutum 39 a garin Nguroje da ke karamar Hukumar Sardauna da ke Jihar Taraba bisa zargin ana koya musu harbi da bindiga tare da ba su horo irin na soja.
Wakilinmu ya jiyo daga yankin cewa al’ummar garin Nguroje ne suka tsegunta wa jami’an tsaro inda sojoji suka kama wadanda ake zargin suka mika su ga ’yan sanda.
Mutanen Nguroje suna zargin cewa wadanda aka kama sojojin sa-kai ne da ake horar da su domin tayar da zaune-tsaye a yankin da zaman dar-dar da kuma zaman doya da manja a tsakanin kabilun Mambila da Fulani.
Wata majiya ta ce bayan wadanda ake zargin sojin sa-kai ne, an kuma kama wasu ’yan kabilar Tibi su tara sanye da kayan sojoji dauke da bindigogi kirar AK47 guda biyar a garin Chinkai da ke karamar Hukumar Wukari a Jihar Taraba. Majiyar ta ce Fulani da ’yan kabilar Jukun ne suka kama wadanda ake zargin bayan sun fahimci cewa sun shigo yankin ne da nufin kai hari ga jama’arsu.
Majiyar ta ce nan take aka mika wa sojoji wadanda suka wuce da su zuwa barikin soja na Bataliya ta 93 da ke Takum, kuma wata majiya ta ce wadanda aka kama sun ce gwamnatin Jihar Benuwai ce ta dauke su aiki amma ba su bayyana abin da ya shigar da su Jihar Taraba ba.
Sai dai gwamnatin Jihar Benuwai ta musanta kafa kungiyar masu dauke da makamai balle ta tura su watab jiha don tayar da zaune-tsaye.
Wani mazaunin kauyen Chinkai, mai suna Hardo Musa ya ce akwai alamun wadanda aka kama sun shigo ne da nufin kai wa ’yan kabilar Jukun ko Fulani hari domin su hada rikici a tsakanin kabilun biyu.
Ya ce a sassan kasar nan da dama wadansu kan yi shigar Fulani su kai hare-hare domin shafa wa Fulani kashin kaji.
Wannan lamari yana zuwa ne kwana 14 kacal da fara aiki da dokar hana kiwo da Majalisar Dokokin Jihar Taraba ta kafa wadda Gwamnan Jihar Darius Ishaku ya sanya wa hannu. Jihar Taraba na cikin jihohin da ke fama da rikicin da ke da nasaba da addini da kabilanci kafin rikicin manoma da makiyaya ya kunno kai.
Binciken wakilinmu ya gano cewa jihar ta fuskanci rigingimu fiye da ashirin bayan kirkirota a 1991 da suka hada da rikicin Tibi da Jukun da na Jukun da Kuteb da na Kona da Mumuye sai kuma na Shomo da Wurkum. Bayan nan Fulani ma sun fafata da Tibi sai kuma mummunan rikici a Wukari da Ibbi da na kabilun Mambila da Fulani na watan Yulin bara.
An hallaka daruruwan mutane a wadannan fadace- fadace tare da lalata dukiyoyi na miliyoyi Naira.
Rikicin ranar 23 ga watan Disamban bara ya faru ne a tsakanin kabilar Kwala da Fulani makiyaya a karamar Hukumar Ibbi da kuma na kananan hukumomin Lau da Sardauna.
Bayanai sun ce wani manomi dan kabilar Kwala a garin Sarkin Kudu da ke karamar Hukumar Ibbi ne ya haddasa rikicin, kamar yadda wani mazaunin yankin mai suna Malam Musa Bawa ya c, rigimar ta auku ne sandiyar gubar da manomin ya sa a ciyawar gonarsa bayan ya kwashe amfanin gonar, sai wani makiyayi ya kai dabbobinsa kiwo a gonar ba tare da sanin ya zuba guba a ciyawar ba, kuma hakan ya haifar da mutuwar shanun makiyayin masu yawa.
Ya ce da makiyayin ya je gidan mai gonar don shaida masa abin da ya auku sai manomin ya kashe makiyayin, kuma hakan ne ya tunzura makiyayan yankin sai rikici ya kaure a tsakanin manoma da makiyayan inda aka yi asaran rayuka masu yawan gaske.
Bayan shawo kan wannan lamari ne sai kuma wadansu sojan sa-kai da ake zargin na ’yan kabilar bachama da Nyandan suka kai wani mummunan hari a makon jiya da misalin karfe shida na safe a kauyukan Fulani uku na karamar Hukumar Lau da ke jihar.
kauyukan sun hada da Babagasa da Katibu da Donada inda suka hallaka Fulani sama da 30 da suka hada da mata da kananan yara da tsofaffi, kuma suka kone gidaje sama da 100 tare da sace shanu fiye da dubu daya. Kwana biyu da wannan harin ne sai wadansu da ake zargin Fulani ne suka kai harin daukar fansa a kauyukan kabilun Nyanda da ke Katibu Kasuwa inda suka hallaka kimanin mutum 50 suka kone gidaje masu yawa da kayan abinci.
Gwamnatin Jihar Taraba ta tura jami’an tsaro yankin don kwantar da tarzomar kuma a cikin wannan hali ne sai aka hallaka mutum uku tare da raunata mutane masu yawa a garin Maisamari da ke tsaunin Mambila a karamar Hukumar Sardauna.
Wata majiya a yankin ta ce ’yan kabilar Mambila ne suka shiga garin Maisamari da ke da rinajyen Fulani don gudanar da wasan gargajiya da ake kira Ndan-Chin, alhali ana zaman doya da manja a tsakanin kabilun biyu bayan aukuwar kisan gillar da ’yan kabilar Mambila suka yi wa Fulani a yankin a bara.
Shugaban kungiyar Makiyaya ta Miyyetti Allah a Arewa maso Gabas Alhaji Mafindi danburam ya shaida wa wakilinmu cewa ana yawan hallaka Fulani makiyaya a Jihar Taraba tare da sace musu dabbobi kuma hukuma ba ta daukar matakin hukunta wadanda suke kashe Fulanin.
Alhaji danburam ya ce kafafen watsa labarai na Kudancin kasar nan ba sa bayar da labaran kisan gillar da ake yi wa Fulani, inda suka fi mai da hankali wajen bayar da labarai da karin gishiri a duk lokacin da Fulani suka dauki fansa. Ya ce su Fulani ba su kai wa kowa hari, sai an taba su ko an saci shanunsu.
Ya ce akwai bambanci a tsakanin Jihar Taraba da Jihar Benuwai da sauran wuraren da aka kafa dokar hana kiwo, “A Jihar Taraba Fulani ’yan jihar ne kamar sauran kabilun jihar domin suna da garuruwa kuma suna cikin aikin gwamnatin jihar wadansu daga cikin Fulanin jihar an zabe su zuwa Majalisar Jihar da ta Tarayya,” inji shi.
Alhaji danburam ya ce, “Ta yaya za a ce a hana kiwo ko a kori Fulani daga jihar da rana tsaka don nuna kiyayya da bambancin kabila da addini to ina za su?”
Ya ce sau da dama ana kama wasu kabilu sanye da kayan Fulani suna kai hari don kawai su bata sunan Fulani.
Shugaban karamar Hukumar Sardauna Rabaran Godwin Sol ya tabbatar da kashe mutum uku a garin Maisamari, inda ya ce da ma an kayyade lokacin da za a gudanar da rawar gargajiyar wanda ta jawo kashe mutanen.Ya ce karamar hukumar ta dakatar da duk wani biki da tarurrukan gargajiya a yankin saboda rashin tsaro da ake fuskanta.
A wata takarda da ’yan kabilar Nyandan suka fitar kan harin da aka kai kauyukansu da Kakakinta, Mista Aaron Artimas ya sanyawa hannu, ta ce harin da aka kai wa kabilar cin zali ne kuma sun yi tir da shi. Ta ce su ’yan kabilar Nyandan ba su da hannu a harin da aka kai wa garuruwan Fulani, kuma ba su goyon bayan tashin hakali domin su masu son zaman lafiya ne.
Takardar ta ce an kashe sama da mutum 50 a harin da aka kai garuruwan Nyandamawa kuma ta nemi a yi cikakken bincike domin hukuta wadanda suke da hannu a kisan da aka yi wa ’yan kabilarsu.
Da yake magana kan hargitsin da aka samu a kananan hukumomin Lau da Sardauna, Kakakin Rundunar ’Yan sandan Jihar Taraba, ASP Dabid Misal ya ce rundunar na bakin kokarinta don maido da zaman lafiya tare da kare rayuka da dukiyar jama’a
Ya ce kura ta lafa a wuraren da aka samu tashin hankalin kuma ana ci gaba da bincike domin gano wadanda suke da hannu a cikin lamarin don hukunta su.