Bagafuraw
Aw ye aw hakili to nin na: bagafura caman bɛ dilan ni so sɔrɔmu ye, i n’a fɔ sa kinda ni buteni kinda. Nka o fura ninnu bɛ se ka faritanabana gɛlɛn lase mɔgɔ ma (aw ye faritanabana gɛlɛnw lajɛ gafe ɲɛ Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ fura dɔw pikiri fɛ la). Sani aw ka sosɔrɔmu pikiri kɛ, o ka a sɔrɔ epinefirini labɛnnen bɛ aw bolokɔrɔ tuma bɛɛ ni a kɛra ko gɛlɛya bɛna don a senkɔrɔ. Faritanabana bɛ mɔgɔ minnu na, walima ni sosɔrɔmu suguya dɔw pikiri kɛra u la ka tɛmɛ, a bɛ fisaya u ka faritanabana pikiri kɛ i n’a fɔ porometazini (izinitigi tɔgɔ Phenergan) walima difenidaramini (Benadryl) miniti 15 sani a u ka bagafura pikiri kɛ. Ni aw bɛ sakinda, walima fɛnɲɛnamani wɛrɛw kinda furakɛ, aw bɛ tetanɔsifura, immunoglobuline antitétanique fana fara a kan, ni o sɔrɔcogo bɛ aw bolo.
Bunteni kinda bagafura
Tuma dɔw la a mugulama bɛ sɔrɔ min bɛ kɛ pikiriji la
Bunteni kinda bagafura pikiri ka kan ka kɛ sigidaw la, bunteni farinmanw bɛ yɔrɔ minnu na ni u baga bɛ mɔgɔ faga. A ka ca a la, bunteni ka kinni kɔfɛ, bagafura ka kan ka kɛ denmisɛn fitiniw de la kɛrɛn­kɛrɛnnenya la ni kinda bɛ farikolo sanfɛlayanfan fɛ walima kungolo la. Bunteni mana denmisɛnni kin dɔrɔn, a ɲuman ye aw ka bagafura pikiri kɛ a la o yɔrɔninaw bɛɛ.
A ca a la, bagafuraw bɛ feere ni u labaaracogo kunnafoni dafalen ye. Aw bɛ o kunnafoniw matarafa ka ɲɛ. Denmisɛnni fitiniw farikolo mako bɛ bagafura caman na ka tɛmɛ kɔrɔbalenw kan. A bɛ se ka kɛ anpulu 2 walima 3 ye.
Bunteni caman bɛ yen, olu baga tɛ fɛn kɛ balikuw la. Ka da a kan bagafura yɛrɛ ye faratimafɛn ye, o de la, a ka fisa aw kana a di balikuw ma.
Sakinda bagafura
Tuma dɔw la, a pikiriji butelilama bɛ sɔrɔ.
Bagafuraw walima fura minnu bɛ farikolo tanga bagaw ma, olu dilanna sakinda baga kama fan caman na dunuya kɔnɔ. Ni aw bɛ sigida la, tuma dɔw sa bɛ mɔgɔw kin yɔrɔ min na, walima ni sakinda baga bɛ mɔgɔw faga, aw bɛ a lajɛ bagafura min bɛ sɔrɔ yen, ka o dɔ mara aw bolokɔrɔ. Bagafura dɔw, minnu ye fura jalanw ye walima mugulamaw, olu bɛ se ka mara ni ka a sɔrɔ u tɛ firigo kɔnɔ sumaya la. Nka a fura tɔw tɛ se ka mara ni sumaya tɛ.
A ka ca a la bagafuraw bɛ feere ni u labaaracogo kunnafoni dafalen ye. Aw bɛ o kunnafoniw kalan sani aw mako ka jɔ u la. Ni sa belebeleba ye mɔgɔ kin, hali ni a tigi ka dɔgɔn, aw ka kan ka bagafura caman kɛ ka a furakɛ. Tuma dɔw la a ka kan ka kɛ anpulu 2 ye walima ka tɛmɛ o kan. Walasa safura ka mako ɲɛ kosɛbɛ, a pikiri ka kan ka kɛ teliyala sa ka kinni kɔfɛ.
Aw ye aw kɔlɔsi walasa ka dengun juguw bali (aw ye gafe ɲɛ Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ fura dɔw pikiri fɛ lajɛ).
Tetanɔsifura (nɛgɛtigɛbanafura), Immunoglobuline antitétanique
Nɛgɛtigɛbanafura anpulilama hakɛ 250 bɛ sɔrɔ.
Nɛgɛtigɛbana boloci ma kɛ mɔgɔw la yɔrɔ min, aw ka aw gɛlɛya nɛgɛtigɛbanafura ka sɔrɔ aw ka furaminɛn kɔnɔ. Fura in dɔnnen don ni tɔgɔ wɛrɛ ye, ni o ye ipɛritɛti (hyper-tet) ye. nɛgɛtigɛbanafura min dilanna ni so serɔmu ye, aw kana o kɛ ka mɔgɔw furakɛ, barisa o dabɔra baganw de kama.
Mɔgɔ min ka nɛgɛtigɛbana boloci ma dafa, ni jokinda belebele bɔra o tigi la min bɛ se ka na ni tetanɔsibana ye (aw ye gafe ɲɛ Nɛgɛtigɛbana lajɛ), sani tetanɔsi taamasiɲɛw ka ye, aw bɛ nɛgɛtigɛbana pikiri hakɛ 250 (anpulu 1) kɛ a tigi la;
Ni tetanɔsi taamasiɲɛw bɔra mɔgɔ la, aw bɛ pikiri hakɛ 500 (anpulu 2) kɛ o tigi la.
Tetanɔsi taamasiɲɛw bɛ juguya ka taa a fɛ hali ni a bɛka furakɛ ni nɛgɛtigɛbanafura ye. Furakɛli fɛɛrɛ wɛrɛ minnu ɲɛfɔlen don ka damine gafe ɲɛ Aw ka kan ka taabolo min kɛ, ni aw ye nɛgɛtigɛbana taamasiɲɛ ye aw yɛrɛ la na, olu fana nafa ka bon. Aw bɛ furakɛli daminɛ o yɔrɔnin bɛɛ ka sɔrɔ ka dɔgɔtɔrɔ dɔ ka dɛmɛ ɲini.
Fafura, Immunoglobuline antirabique
A fura in suguya fila de bɛ yen, a kelen bɛ dilan ni adamaden joli ye (HRIG) a tɔkelen dilannen don ni so joli ye (ERIG). Fafura min dilannen don ni adamaden joli ye, o de ka ɲi nka a da ka gɛlɛn wa a bɛ se ka a tɛ sɔrɔ aw ka sigida la.
A pikirida bɛ se ka funu ka dimi kɛ a la.
Kunnafoni nafama
Fafura kɔlɔlɔ bɛ se ka juguya mɔgɔ dɔw ma. O la sani aw ka pikiri in kɛ, aw bɛ aw jija epinefirini ka kɛ aw bolo kɔrɔ (A’ ye gafe ɲɛ Faritanabanaw lajɛ.)
Aw bɛ fura pikiri kɛ joli kɛrɛdaw la a saniyalen kɔ. Ni a pikiri bɛɛ ma se ka kɛ joli kɛrɛdaw fɛ, aw bɛ a tɔ kɛ woro la.
Ni aw bolo fura man ca, aw bɛ se ka serɔmu gansan fara a pikiri kan walasa a ka caya min b’a to a pikiri joli kɛrɛdaw bɛɛ la. A pikiri ka kan ka kɛ joliw kelen kelen bɛɛ la.
Fafura min dilannen don ni adamaden joli ye, a pikiri kɛcogo
Aw bɛ pikiri kɛ siɲɛ 1. Kilogaramu o kilogaramu, aw bɛ a miligaramu 20 di.
Fafura min dilannen don ni so joli ye, a pikiri kɛcogo
Aw bɛ wulu fapikiri fara a kan, nka, aw bɛ o pikiri kɛ ni biɲɛ wɛrɛ ye fari fan wɛrɛ la. Aw bɛ pikiri miligaramu 1 kɛ sogobu fɛ kinni don, o kɔ aw bɛ pikiri tɔw kɛ kinni tile 3, a tile 7 ani a tile 14 don (dɔgɔkun 2) ani a tile 28 don (dɔgɔkun 4) kinni kɔfɛ.