કન્ઝ્યુમર ચીજોની માલિકી અંગેના આંકડાનું તારણ
કેરળ, તમિલનાડુ, બિહાર અને પંજાબમાં એસસી, એસટી અન્યો કરતાં વધુ સુખી
જોકે દેશના અન્ય ભાગોમાં આ વર્ગોની હજુ પણ નબળી સ્થિતિ
તાજેતરમાં પ્રસિધ્ધ થયેલી જનસંખ્યા વિગતો, (સેન્સસ ડેટા) પ્રમાણે વિવિધ સામાજિક વિભાગોનાં વિશ્લેષણ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે, મોટા ભાગના અનુસૂચિત જાતિના નાગરિકો પાસે, ફોન કે સાયકલ જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ પણ હોતી નથી. તેટલું જ નહીં પરંતુ, અનુસૂચિત જનજાતિના નાગરિકો માટે તો, અનુસૂચિત જાતિના નાગરિકો કરતાં પણ, આવી સુવિધાઓ ઘણી ઓછી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
આમ છતાં પંજાબ, કેરળ અને તમિળનાડુમાં આવાં બેઝિક કન્ઝૂમર-ડયુરેબલ્સની માલિકીનું પ્રમાણ ઑબીસી વર્ગો તેમજ ઉચ્ચ વર્ગ કરતાં અન્ય રાજ્યોના પ્રમાણમાં વધુ છે.
૨૦૧૧માં યોજાયેલી વસ્તી ગણતરીની વિગતો જણાવે છે કે, સમગ્ર ભારતમાં ૧૭.૮ ટકા જેટલાં કુટુંબો તેવાં છે કે, જેમની પાસે ફોન, ટીવી, રેડીયો કે સાઇકલ પણ નથી. આ પ્રમાણ અનુસૂચિત જાતિઓ માટે ૨૨.૬ ટકા, અનુસૂચિત જનજાતિઓ માટે ૩૭.૩ ટકા અને 'અન્યો' માટે ૧૪ ટકાનું છે.
'અન્ય' વિભાગના અર્ધોઅર્ધથી વધુ નાગરિકો પાસે ટીવી સેટ્સ છે. તે સામે અનુસૂચિત જનજાતિના (એસટી)ના ૨૫ ટકાથી પણ ઓછા લોકો પાસે ટીવી છે. જ્યારે અનુસૂચિત જાતિ (શેડયુલ્ડ કાસ્ટ)ના ૨ ટકાથી ઓછા નાગરિકો ટીવી, ફોન કે કોમ્પ્યુટર ધરાવે છે.
આ પરિસ્થિતિ અંગે 'ઈન્ડિયન કાઉન્સીલ ઑફ સોશ્યલ સાયન્સ રીસર્ચ'ના ચેરમેન સુખદેવ થોરાટ જણાવે છે કે આર્થિક ઉદારીકરણે અનુસૂચિત જાતિઓ અને અન્યો વચ્ચેનું અંતર જરૃર ઘટાડયું છે, પરંતુ અન્ય વર્ગોના પ્રમાણમાં અનુસૂચિત જાતિઓ અને જનજાતિમાં ગરીબીનું પ્રમાણ ઉપલા વર્ગના પ્રમાણમાં ઘણું ઓછું ઘટયું છે.
તમિલનાડુમાં, દલિતોની મિલ્કતમાં થયેલા વધારા અંગે સ્પષ્ટતા કરતાં આ સંબંધી અહેવાલ જણાવે છે કે પૂર્વેની રાજ્ય સરકારે ગરીબ કુટુમ્બોને મફત ટીવી સેટ આપવાનો કરેલો નિર્ણય અધિકાંશ કારણભૂત છે. પરંતુ, ફોન અને કોમ્પ્યુટર્સ પણ તેઓ અન્ય રાજ્યોના પ્રમાણમાં વધુ ધરાવે છે. જ્યારે બિહારમાં શાળાએ જતી વિદ્યાર્થીનીઓને મફત સાયકલો પૂરી પાડવામાં આવી છે તે પણ એક મહત્વનું કારણ તે રાજ્યમાં અનુસૂચિત જાતિઓ-જનજાતિઓના ઉત્કર્ષ માટે માનવામાં આવે છે. ઈન્સ્ટીટયુટ ઓફ એપ્લાઈડ મેન પાવર રીસર્ચના ડીરેક્ટર જનરલ સંતોષ મેહરોત્રાના મતે આ ચારે રાજ્યોમાં દલિતોના થયેલા ઉત્કર્ષ માટે તે રાજ્યોની રાજ્ય સરકારોએ લીધેલાં મહત્વનાં પગલાં અધિકાંશ કારણભૂત છે.