શારીરિક-માનસિક-વૈચારિક સહિતની બધી પવિત્રતા પ્રભુસ્મરણથી પ્રાપ્ત થાય
નવગુજરાત સમય | Publish Date: Jan 31 2019 11:23AM
- એ યાદ રાખવાનું છે કે જીવનની સાર્થકતા તો મંગલ આચરણમાં જ રહેલી છે
- માત્ર ધર્મકાર્ય કરીએ ત્યારે જ નહીં, આજીવન ક્રોધ કરવા જેવો જ નથી
જ્યારે ગ્રંથનું મહત્ત્વ સમજાય તો એના વિચારો સાંભળવાઈ તાલાવેલી થાય, ગ્રહણશીલતા વધે અને આચરણમાં ઉતારવાનું ગાંભીર્ય પણ આવે. શ્રીમદ્ ભાગવત પોતે તો પોતાનું મહત્ત્વ ન જ વર્ણવે; કારણકે હીરા મુખસે ના કહે, લાખ હમારા મોલ. હીરાનું મૂલ્ય આંકવા માટે તો કુશળ ઝવેરી જોઈએ. પદ્મપુરાણ આ ફરજ નિભાવે છે. પદ્મપુરાણ અંતર્ગત છે અધ્યાયમાં શ્રીમદ્ ભાગવતનું માહત્મ્ય વર્ણવાયું છે. માહાત્મ્યના પ્રથમ અધ્યાયનો પ્રથમ શ્લોક મંગલાચરણનો છે. મંગલ કથન કે મંગલ શ્રવણ થાય તે સારું છે, પરંતુ તેની સાર્થકતા તો મંગલ આચરણમાં જ રહેલી છે. જીવન આચરણથી શોભે છે. રામયણમાં એક સરસ પ્રસંગ છે. રામ, લક્ષ્મણ અને સીતા વનવાસમાં છે.એક વખત લક્ષ્મણજી ફળફૂલ વીણવા ગયા હતા અને પર્ણકુટીના ઓટલા પર શ્રીરામચંદ્રજી અને સીતાનૈયા બિરાજેલાં છે. પતિ-પત્ની એકાંતમાં એકબીજા સાથે કોના ચરણ સુંદર છે તેની ચર્ચા કરે છે. સીતાજી કહે છે, “મારાં ચરણ બહુ સુંદર છે.” રામચંદ્રજી કહે છે, “ના મારાં ચરણ વધુ શોભે છે.” બન્નેમાં વિવાદ થયો. સીતાજી કહે છે,“પ્રભુ, મારા પિતાને ત્યાં આ કોમળ ચરણ કદી ધરતી પર પડ્યાં નથી.” રામચંદ્રજી પોતાની દલીલ કરે છે. આ વિવાદનો નિવેડો લાવવાનું લક્ષ્મણજી પર છોડાય છે. લક્ષ્મણજી ફળફૂલ વીણીને આવ્યા ત્યારે સીતાજીએ કહ્યું, “લખનજી, તમારે એક ન્યાય કરવાનો છે. અમારા બેમાંથી કોનાં ચરણ સુંદર છે? મારાં કે રામજીના?”લક્ષ્મણે કહ્યું, “માતાજી, માફ કરો.
હું નદીએથી જળ ભરી લાવીશ, ફળફૂલ વીણી લાવીશ, પર્ણકુટિ અને આસપાસની જગ્યા સ્વચ્છ રાખીશ, જંગલમાંથી લાકડાં કાપી લાવીશ, મોટામોટા રાક્ષસો હણવા સુધીનું બધુ કાર્ય તમે જે કહેશો તે કરીશ. પણ આ પતિ-પત્નીના ઝઘડામાં મહેરબાની કરીને મને ન સંડોવો.” લક્ષ્મણ ડહાપણભરી વાત કરે છે. બધું કરજો પણ ક્યારેય પતિ-પત્નીના ઝઘડામાં નહી પડતા. મોડી રાતે પતિ-પત્નીનો ઝઘડો સાંભળતા એવું લાગે કે આવતીકાલે સવારે છૂટાછેડા લેવાઈ જશે. બીજા દિવસે સવારે બન્નેને એકબીજાને ચાનો આગ્રહ કરતાં જોઈને માન્યામાં ન આવે કે રાતે તેઓ કેટલું ઝઘડતાં હતા! લક્ષ્મણની નામરજી છતાં રામચંદ્રજી આગ્રહ કરે છે, “તારે ન્યાય કરવો જ પડશે.” લક્ષ્મણે વિચાર કર્યો. બન્નેના ચરન જોયા પછી રામચંદ્રજીના ચરણ તરફ ઈશારો કરી કહે છે, “આ ચરણ’’ આટલું સાંભળતાં જ રામચંદ્રજી પ્રસન્ન થયા અને સીતાને કહ્યું, “જોયું? મારા ચરણ સુંદર છે.” લક્ષ્મણજી કહે છે, “પ્રભુ, થોભો. મારો ઉત્તર અધૂરો છે.” લક્ષ્મણજીએ સીતાજીનાં ચરણ તરફ ઈશારો કરતાં પોતાનું અધૂરું વાક્ય પૂરું કર્યું, “(આ ચરણ)થી આ ચરન શોભે છે.” સીતાજી મલકાયાં.
“જોયું પ્રભુ! આપનાં ચરણ કરતાં મારાં ચરણ વધુ શોભે છે.” રામચંદ્રજી સીતાજીને સમજાવે છે, “હજી તમે મારા લક્ષ્મણને ઓળખતાં નથી. સીતાજી, તમે સરખામણીનો અર્થે કર્યો. લક્ષ્મણના શબ્દો છે કે આ ચરણથી આ ચરણ શોભે છે. ખરેખર તો એ એમ કહેવા માગે છે કે તમારાં ચરણ મારાં ચરણથી શોભે છે. મારી પાછળ આપના ચરણ આવે છે તેથી તે શોભે છે.” સીતાજી દુ:ખી થયાં. લક્ષ્મણજીએ સ્પષ્ટતા કરી, “ભાભી, દુ:ખી ન થાઓ. હું તો ત્રીજી જ વાત કહેવા માગતો હતો. આચરણથી આ ચરન શોભે છે!” આમાં ન રામ રહ્યાં, ન સીતા રહ્યાં! જેમનું આચરણ સુંદર હશે તેમનાં ચરણની પૂજા શરૂ થઈ જાય. આપણે કોના ચરણે જઈને વંદન કરીએ? જેનું જીવન, “આચરણ” આપણને ગમે તેનાં ચરણમાં વંદન કરવાનું મન થાય. શાસ્ત્રકારો આચરણને મહત્ત્વ આપ્યું છે.
શ્રીમદ્ ભાગવતનું અનુષ્ઠાન ચાલ એ દરમિયાન આપણું આચરણ પણ મંગલ હોવું જોઈએ. વ્રત ધારીઓએ ખાસ ધ્યાન રાખવાનું છે. કેટલાંક નિયમોનું પાલન કરવાનું છે. સૌથી પ્રથમ “અક્રોધના:” સાત દિવસ માટે ક્રોધ નહી કરવાનો. માત્ર સાત જ દિવસ નહીં, આજીવન ક્રોધ કરવા જેવો જ નથી. બીજું “શૌચપરા;”પવિત્રપણે રહેવાનું. શારીરિક પવિત્રતા, માનસિક પવિત્રતા, વિચારોની પવિત્રતા, આર્થિક પવિત્રતા, બુદ્ધિની પવિત્રતા, આત્માની પવિત્રતા, વાણીની પવિત્રતા, વ્યવહારની પવિત્રતા વગેરે. પ્રભુસ્મરણથી આ બધી પવિત્રતા પ્રાપ્ત થાય.
‘જેના માન અને મોહ નષ્ટ થઈ ગયા છે, જેમણે આસક્તિરૂપી દોષને જીતી લીધા છે, જેમની પરમાત્માના સ્વરૂપમાં નિત્ય સ્થિતિ છે અને જેમની કામનાઓ પૂર્ણરૂપથી નષ્ટ થઈ ગઈ છે, જે સુખ-દુ:ખ જેવા દ્વંદ્વોથી વિમુક્ત જ્ઞાનીજન એ અવિનાશી પરમ પદને પ્રાપ્ત થાય છે.’
રાજયોગ, વિવેકશક્તિ સંકટોમાંથી પાર ઉતારી શકે ..
હરિઈચ્છાથી જે જીવે છે તે પ્રસન્નતાપૂર્વક રહી..
શ્રીગુંસાઈજીને દંડવત્‌ કરી કૃષ્ણદાસે પદ ગાયુ..
પૃથ્વીની રક્ષા માટે મુનિજનોનું માર્ગદર્શન જર..