The role of logistics in sustainable development of agricultural enterprises
. The analysis of logistics costs in agricultural enterprises in process aspect was carried out in the paper. The aim of the research was to identify those process activities, in which the optimization of logistics costs can influence the realization of strategic aims of sustainable development. As a result of the research, some indexes of logistics costs for agricultural enterprises were estimated. Also, the differences among the costs, depending on the area shape and used technologies, were shown in the paper.
Możliwości zastąpienia relacji trade - off relacją trade- up w logistyce i produkcji (cz. 1)
Jednym z podstawowych zagadnieƒ ekonomicznych jest problem podejmowania optymalnych decyzji. W teorii logistyki idea optymalnego zarzàdzania zasobami i procesami zwiàzana jest z ideà trade – off. Zwrot ten trudno jest przet∏umaczyç na j ́zyk polski, ale odpowiada naszemu „coÊ za coÊ”, co – najproÊciej rzecz ujmujàc – polega na szukaniu najlepszych rozwiàzaƒ z punktu widzenia ca∏oÊci. Powiàzania wyst ́pujàce w systemach logistycznych czy produkcyjnych bardzo cz ́sto powodujà powstawanie tzw. „konfliktów kosztowych”, co oznacza, ̋e poprawa w jednej cz ́Êci systemu mo ̋e si ́ wiàzaç z pogorszeniem w innej. JeÊli jednak powoduje to zwi ́kszenie korzyÊci systemu jako ca∏oÊci, to takie dzia∏anie jest korzystne. W odniesieniu do kosztów oznacza to, ̋e obni ̋ka kosztów funkcjonowania jednego elementu systemu mo ̋e skutkowaç zwi ́kszeniem kosztów innego elementu, np. poprzez gorsze wykorzystanie posiadanego potencja∏u, wi ́kszy nak∏ad pracy, zwi ́kszenie kosztów pozyskiwania niezb ́dnych zasobów. Trade – offs bardzo cz ́sto zwiàzane sà z ró ̋nego rodzaju zapasami, co wynika z tego, ̋e zapasy znajdujà si ́ na styku ró ̋nych elementów systemów, a konflikty kosztowe pojawiajà si ́ w∏aÊnie w miejscach stykania si ́ ró ̋nych sfer dzia∏alnoÊci gospodarczej, choç nie tylko1. Typowym przyk∏adem trade – off jest ustalenie wielkoÊci partii zakupu i, co za tym idzie, cz ́stotliwoÊç zakupu. Trade –off w odniesieniu do tego problemu polega na tym, ̋e zmniejszenie wielkoÊci partii zakupu powoduje co prawda obni ̋enie kosztów zapasów zaopatrzeniowych, ale zwi ́ksza równie ̋ koszty transportu (z uwagi na cz ́ste przewozy w ma∏ych iloÊciach), iloÊç zamówieƒ handlowych (koniecznoÊç cz ́stszego sk∏adania zamówieƒ) i zakupów (przy mniejszych partiach koszty zakupu sà zazwyczaj wi ́ksze ze wzgl ́du na wy ̋sze ceny). Tego typu relacji jest w systemie logistycznym du ̋o. Mogà to byç przyk∏adowo ust ́pstwa kosztowe zwiàzane z iloÊcià magazynów w sferze dystrybucji (mi ́dzy kosztami utrzymania zapasów wyrobów gotowych i kosztami transportu), z wielkoÊcià partii produkcyjnej (mi ́dzy kosztami produkcji a kosztami utrzymania zapasów wyrobów gotowych itd.). Ogólna idea w ka ̋dym przypadku jest podobna, a ró ̋nice polegajà na sile tych zale ̋noÊci (konfliktów kosztowych), kierunku i iloÊci czynników, które nale ̋y wziàç pod uwag ́. W celu rozwiàzywania problemów optymalizacyjnych stosuje si ́ ró ̋ne metody, niekiedy formu∏y matematyczne. Trade – off to tak ̋e relacja „coÊ za coÊ” mi ́dzy kosztami a szeroko poj ́tà jakoÊcià, która ujmuje nie tylko jakoÊç samych produktów, ale równie ̋ jakoÊç dostarczania tych produktów (poziom logistycznej obs∏ugi klienta). Oferowanie wy ̋szego poziomu logistycznej obs∏ugi klienta cz ́sto wià ̋e si ́ przecie ̋ ze zwi ́kszaniem kosztów, np. transportu i/lub utrzymania zapasów wyrobów gotowych. Podobnie zwi ́kszanie jakoÊci produktu wià ̋e si ́ cz ́sto z wy ̋szymi kosztami ponoszonymi, np. na zakup lepszej jakoÊci surowców, na kontrol ́ itp. Takich przyk∏adów mo ̋na podaç wiele. Na przyk∏ad rozszerzenie asortymentu produkcji pozwala co prawda na zaspokojenie ró ̋norodnych potrzeb odbiorców, jednak pociàga za sobà wzrost kosztów (np. produkcji i utrzymania zapasów). Relacja trade – off mo ̋e pojawiç si ́ te ̋ w obr ́bie ró ̋nych elementów jakoÊci produktu. Przyk∏adowo, jeÊli chodzi o jakoÊç produktu spőywczego, walory estetyczne (np. kolor wyrobu) mogà byç okupione zmniejszeniem bezpieczeƒstwa spőycia – zastosowaniem nieoboj ́tnych dla zdrowia sztucznych barwników. Równie ̋ w obr ́bie logistycznej obs∏ugi klienta cz ́sto trzeba dokonywaç wyborów typu „coÊ za coÊ”. Na przyk∏ad, przy danym poziomie kosztów mo ̋na oferowaç lepszà terminowoÊç przy d∏u ̋szym czasie cyklu realizacji zlecenia lub odwrotnie. Zale ̋noÊci trade – off mo ̋na zaobserwowaç tak ̋e mi ́dzy elementami jakoÊci produktu a jakoÊci dostaw. Przyk∏adowo, skracanie czasu wykonania jakiegoÊ procesu, np. produkcyjnego poprzez szybsze wykonywanie okreÊlonych czynnoÊci, mo ̋e pozwoliç na skrócenie czasu realizacji zlecenia, ale mo ̋e te ̋ skutkowaç obni ̋eniem jakoÊci produktu. Zaznaczyç jednak nale ̋y, ̋e w ̋adnym wypadku nie mo ̋na rozpatrywaç zale ̋noÊci mi ́dzy elementami jakoÊciowymi bez uwzgl ́dniania kosztów. Trade – off nie sà jednak jedynymi zale ̋noÊciami wyst ́pujàcymi w systemach logistycznych i produkcyjnych. Nie wszystkie powiàzania elementów systemów majà charakter konfliktów. W niektórych wypadkach poprawa Mo ̋liwoÊci zastàpienia relacji trade – off relacjà trade – up w logistyce i produkcji (cz. 1) Beata Milewska Uniwersytet Szczeciƒski
Swedish experiments on subsoil compaction by vehicles with high axle load
. Soil and crop responses to traffic with vehicles having an axle load of 10 tonnes were studied in 9 field experiments. The clay content of the soils ranged from 6 to 85%. The traffic resulted in increased soil bulk density and strength to a depth of 50 cm. Compaction effects persisted below plough depth 7–8 years after traffic. Crop response was negative and increased with clay content of the soil and with traffic intensity and decreased with time. The results indicate that maximum axle loads on arable fields should be less than 10 tonnes, especially on clay soils.