SISTEM YAKLASIMI VE SOSYAL EKOLOJIK YAKLASIM CERCEVESINDE OLUSTURULAN KAVRAMSAL MODEL TEMELINDE KRONIK HASTALIGI OLAN COCUKLAR VE AILELERINDE PSIKOLOJIK UYUMUN YORDANMASI
Cocukluk donemi kronik hastaliklarinin yogun tedavi gerektirmesi, uzundonemli olasi medikal etkilere yol acmasi ve yasamsal tehdit tasimasi,arastirmacilari, bu hastaliklarin travmatik dogasi uzerinde calisma yapmayayonlendirmistir. Kronik hastaligi olan cocuklar ve ailelerinde travma sonrasistres belirtileri ozellikle uzerinde durulan bir konu haline gelmistir. AileSistemleri Kurami ile birlikte, kronik hastaliklarin etkisinin yalnizca cocuklasinirli kalmadigi, tum aile bireylerine yayildigi konusundaki farkindalik artmistir.Cocugun sagligina ya da yasamina yonelik tehditler icermesi nedeniyle agir birkronik hastalik tanisi, hem cocuk hem de ailesinde travma tepkilerine yolacabilmektedir. Bu arastirmanin amaci, ailelerin yasam dongusunu etkileyentravmatik bir yasanti olarak cocukluk donemi kronik hastaliklarinin, cocuklar veanne babalarinin depresyon ve travma sonrasi stres belirtileri ile iliskisinicesitli yordayici degiskenler yonunden incelemektir. Arastirmada travmatikstresi yordayan degiskenlerin secimi onceki kuramlar ve arastirmalaradayanilarak yapilmis ve secilen degiskenler, sistem yaklasimi ve sosyalekolojik yaklasim cercevesinde bir kavramsal model icinde entegreedilmislerdir. Bu model, psikolojik uyumun yordayicilari olarak demografikozellikler, hastaligin ozellikleri (nesnel ve algilanan ozellikler) sosyal ekolojikdegiskenler ve cocugun bireysel ozelliklerini icermektedir. Arastirmaninorneklemi kronik hastaligi olan 125 cocuk/egen ve anne babalarindanolusmaktadir. Veriler, oz bildirim olcekleri araciyla toplanmistir. Depresyon vetravma sonrasi stres belirtileri puanlarinin bagimli degisken olarak ele alindigianaliz hiyerarsik regresyon yontemiyle yapilmistir. Bu yolla kavramsal modeldeyer yordayici degiskenlerin depresyon ve travma sonrasi stres belirtilerinekatkisina bakilmistir. Elde edilen bulgularin, ailelerle calisan psikologlaracisindan onemli dogurgulari olduguna inanilmaktadir. Kronik hastaligi olancocuklar ve ailelerine yonelik psikososyal mudahaleler planlanirken, streskaynaklarinin olabildiginde azaltilmasi ve destekleyici etkenlerin devreyesokulmasi onem tasimaktadir.