Lebor na Cert
Incipit do Libur na Cert. Indister do chísaib & tuarustlaib Éirenn
amal ro ordnaig Benén mac Sescnén, salmchétlaid Pádraic amal
atfét Leabur Glindi Dá Lacha. Do dligeadaib chirt Chaisil & dia chísaib & dia chánaib ind & ass
andso sís, & do thuarastalaib ríg Muman & ríg nÉrind archeana ó
ríg Caisil in tan da-fallna flaithis ind. Caiseal dano cais-ail .i. cloch
forsa fuirmidis géill nó cís-ail iarsand ail chísa do-berthea ó fearaib
Érind dó. Síd-Druim dano ba hed a ainm an inaid sin prius. Do-rala didiu dá mucaid i n-aimsir Chuirc meic Luigdeach ic
tathaigi na tulcha sin fri ré ráithi ic mesrad a muc ar ba druim
fidbaidi .Badur hé a n-anmann na mucaidi .i. Durdru, mucaid ríg
Héle & Cularán mucaid ríg Múscraigi .Co tárfas dóib dealb ba
gilithir gréin & guth ba bindithir meandchrot lais ic beandochad
na tulcha & in baili ic tairrngiri Pátraic, & asbert:
Fó fó fó fear fallnafass
Caisil coir cémeandach
i n-anmaim in Ard-Athar
sceo Meic na hIngine
la rath Spirut Noíb.
Epscop maiseach mórmaith mech
bár beatha co mbreitheamnus
línfas Érind ardainglig
d'aes cach uird co n-ilgrádaib
la fognum Críst chaím.
Is hí tra delb bae andsin .i. Uictor aingel Pátraic ic taircheadal
Pádraic & ordain & aireochais Érind do beith do grés isin baili sin.
Cid fil ann didiu acht is cellphort do Phádraic & is prímchathair do
ríg Hérind in baili sin. Acus dlegair cís & fognam fear nÉreand do
ríg in baili sin do grés .i. do ríg Caisil tre beandachtain Pátraic meic
Alplaind .1
At é andso immorro tuaristla na ríg ó ríg Caisil mad rí Hérind
hé & a chuairt seom & a biata som forra dia chind .i. cét corn &
cét claideam & cét n-each & cét n-inar uad do ríg Cruachna &
biathad dá ráithi ó ríg Cruachan dó-som & a dul lais a Tír Chonaill.
Fichi falach & fichi fichthell & fichi each do ríg Ceneóil Chonaill &
biathad mís ó Chenél Chonaill dó-som & teacht lais i Tír nEógain.
Caeca corn & caeca claideb & caeca each do ríg Ailig & biathad mís
uada dó-som & a techt lais a Tulaig nÓc .Trícha corn & trícha
claideb & trícha each do flaith Thulcha Óc & biathad dá thráth dég
lais & a theacht lais a nOirgiallaib. Ocht lúireacha & sesca inar &
sesca each do ríg Airgiall & a biathad ré mís a nEmain & a choimi-deacht in nUlltaib. Céd cornn & cét matal & cét claideb & cét n-each
& cét long do ríg Ulad, biathad mís dó-som a hUlltaib & Ulaid lais
co Temair. Trícha lúireach & trícha falach & cét n-each & trícha
fithchell do ríg Themrach & biathad mís i Temraig fair & ceitheóra
fine Themrach lais co hÁth Cliath. Deich mná, deich n-eich &
deich longa do ríg Átha Cliath & biathad mís ó ríg Átha Cliath
dó-som & a chaemtheacht i lLaignib. Trícha long & trícha each &
trícha cumal & trícha bó do ríg Laigen & biathad dá mís ó Laignib
dó-som .i. mí ó Laignib Tuathgabair & mí ó Laignib Deasgabair.
Trícha each & trícha lúireach & cethracha claideb. It iad sin a
1
tuaristla & a comaideachta conid dóib-side ad-féd int údar buada
.i. Benén mac Sescnéin:
Dligead cach ríg ó ríg Caisil
bid ceist ar bardaib co bráth.
Fogébthar i taeib na taídean
ac suíd na nGaeidel co gnáth.
Céd corn, cét claideam a Caisil,
cét n-each, cét n-inar ria ais,
as a tír co Teillis Tuathail
don ríg geibis Cruachain cais.
Biathad da ráithi ón ríg-sin
do churaid Muman ar mil ;
dul leis ri tresa i Tír Conaill
co ríg Easa Modoirnn mir.
Rí Condacht la curaid Caisil
co cathaib Bearnais, ní brég ;
rí Conaill co clandaib Eógain
tarraid don deóraid las dét.
Fichi falach, fichi fichthill,
fichi each co ro-Eas Ruaid,
don ríg donár dealbas doraind ,
do ríg Bearnais Chonaill chruaid.
Biathad mís ó maithib Conaill
do chúicead Muman a mairg,
& dia ríg, ní dlug deólaid
ria ndul a Tír nEógain n-aird.
Caeca cornn is caeca claideb,
caeca each glésta co gnáth
d'fir raith ó doirib na ndaigmeas
do flaith Oilig ainces cách.
Biathad mís do macflaith Muman
a Muig Muman, ní saeb seach,
d'fir chúicid Brannduib gan beó-guin
ó chlandaib Eógain na n-each.
Trícha cornn is trícha claideab,
cert-trícha ruaid-each don ród
don fir dán maith drumchla duaine,
do flaith Thulcha uaine Óg.
Biathad dá thráth dég co dédla
do ríg Muman maídit baird
ó ríg Thulcha Óg cen dedail
noco tór co hEmain aird.
Ocht lúirecha do flaith Airgiall
a hoireacht Chaisil cét crech
don fir forsmbít cesta cinad
sesca inar, sesca each.
Biathad mís a mullach Eamna
ó Airgiallaib Átha Móir
do ríg Caisil chais ón chuchtair ;
dul lais a nUltaib an óir.
Céd corn, cét claideb, cét matal
do mílid Boirchi, ní baeth,
cét n-each acht is d'eachaib donda
& deich longa don laech.
Biathad dá aen-mís a hUlltaib
d'uasal-ríg Caisil ón chill
dligid ac tulaig chais chernaig ;
Ulaid lais co Temraig tind.
Trícha lúireach do laech Themrach,
trícha falach, is fír sin,
cét n-each, ní scíthad a scithfeidm
la tríchaid fichthill ac fleid.
Biathad mís a mullach Themrach
do thrénfearaib Caisil chruind,
taidecht lais fine ara furmim
fir Midi co Duiblind nduind.
Deich mná, deich longa co leapthaib
ó laech Caisil & Cliach,
deich n-eich a n-uair blátha bladaig
do ríg Átha cladaig Cliath.
Biathad mís ó maithib Tomair
do thigerna Chaisil chais:
rí in Átha díltaig nach daidbir
do thíchtain a Laignib lais.
Trícha long do laechraid Liamna
láiter trícha deg-each dó ;
dligid imna crícha im Charmon
trícha ban-mog, trícha bó.
Biathad dá lán-mís ó Laignib
do laech Muman a Muig Ráth ;
cuid mís a muig Brannduib brogda
ó chlandaib Condla seach cách.
Trícha each, éin-trícha lúireach
do laech Gabrán gloine dath
nochon eachlacha nos oilead
ceathracha claideam i cath.
Ac sin tuaristla ríg nÉrind
ó ríg Muman moldaid fir,
's a biathad ón lucht sin uile
dearb re cach nduine co ndlig .Dligead.
2
Ceart Caisil acus ríg Caisil ó thuathaib ar meadón in so .Ó Mús-craigib chéadamus tús na cána sa .i. deich .c. bó & deich .c. torc and
sin ó Múscraigib .Céd mbó & cét muc & cét ndam ó Uaithnib and
sin .Dá chét molt & cét torc & cét bó & cét leand uaine a hAraib and
sin .Céd bó & cét dam & cét torc ó Chorco Laígdi sin .Deich cét
dam & deich .c. bó ó Chorco Duibne beos .Deich cét bó & .x. cét
torcc ó Chiarraigi Luachra. Dá chét bó & .x. cét dam ó Chorco
Baiscind. Míli bó & míli dam & míli reithi & míli brat a Boirind.
Céd bó & cét dam & céd cránad asin Seachtmod. Dá míli torc &
míli bó ó na Désib. Nochon ar a ndaíri trá ícaid na císa sin acht tar ceand a tíri & ar saíri chirt Chaisil & ara beandochad do Phádraic
amal adfét Benén :
Ceart Caisil cen chrád dia churaid
ro thaisig dám dligid:
maith le ríg Gabráin glain groigig
a fagbáil 'gá filid.
Ó Múscraigib cen faidb n-éithig
do Chaisil ard uathaib
míle bó sin port X
míle torc ó thuathaib.
Céd bó for cnuc fri ham n-asdair
cét muc thall dia taiscid
cét ndam dont sluaigthreib do thoirsin
ó Uaithnib a n-aiscid.
Dá chét molt ón dáim adbearaid
céd torc in cháin chanaid
céd bó ro theand buaili ac brugaid
cét leand n-uaine a hAraib.
Ó Chorco Laígde co laechaib
cét bó ac taidle is tuachail,
sesca dam ndonn nocho díchaid
cét torc trom ó thuathaib.
Míli dam isí in breath bearma
nír íc creach rem chuimni
míle bó ní mar bú baidbi
do brú Dairbri ó Duibni.
Ó Chiarraige cláir na claideb
deich cét bó, is caín cuman,
deich cét torc uathaib cen anad
a Luachair na lubar.
Ó Baiscnib dá chét mbó ar baethair
da rath cró tar críchaib,
don ríg ro char díne ndúthaig
míle dam, ní díthaig.
Míli dam, míle bó beanaim
don dún iar ló i lloigim
míli reithi arna n-at d'olaind
míli brat a Boirind.
Sloind cáin Seachtmaide na Sindach,
ní dleachtaidi dreandach ;
cét crán nochar chró cen cheandach
cét ndam, cét mbó mbeandach.
Dá míli torc iarna toga
cusin cnoc mar cheara,
míli bó 'na n-éisib ana
ó Désib ci ad-beara.
Cís sin tar ceand tíri ar tosaig
— saí rími ro thaisig — 
ní ar daíre don dáim dia ndeissid
acht saíri chláir Chaisil.
An cís sin Muman co martaib
co ria bunad brechtaig ;
Pádraic in phuirt ósna portaib
a ré Chuirc ro cheartaig. Cert.
3
Is iad so beos tecusca Benén meic Sescnén sailmchétlada Pádraic,
& do Chiandachta Gleanna Gemin do shíl Taidc meic Cén a
Mumain máir dó .i. corab ceand coitchenn cáich comarba Caisil
feib is ed comarba Pádraic, & in tan nába rí for Érind rí Caisil is ed as
dír dó forlámus for leith Érind .i. ó Thig Duind iar nÉrind co hÁth
Cliath Laigen. Díles tuaristail & comaideachta ríg Caisil do grés .i.
Síl X Bric .i. Osraige .Dleagaid Laigin ar báig aenlaithi
teacht la báig ríg Caisil i cend Chuind nó allmarach. Dliged didiu
ó Gallaib Átha Cliath & ó deoradaib Érind dula lais i cend catha
ar telgud a tír, & dligid aiscid ar coicrích ó Chondachtaib. Is ed dano
foruair sin troscad do naebaib imdaib i Temair & sí ade fa tulach
thigernais do Laignib co cath Droma Dergaidi, ar is and do-bath
forro a cuid do Muig Breg conad díleas Cloindi Néill ó sin i lle.
3
Iss ead immorro rod báidi flaith Temrach troscad Pádraic cona
muinter for Laegairi mac Néill, ocus troscad Ruadán Lothra meic
Aengusa co naebaib Érind for Diarmaid mac Cerbaill & for
ceithri finib na Temrach; & ro gellsad na naeib sin na biad tech i
Temair ó Laegaire ná ó Síl Néill co mbeith ó Síl nAililla Úlaim.
Trí ríg dano i lLeith Moga nach turgnad cís do ríg Caisil .i. rí
Osraigi & rí Raithleand & rí Lacha Léin. De quibus Benén mac
Sescnén in sailmchétlaid:
Benén, beandacht forin ngein,
do-rad so a Saltair Chaisil senchas cach ríg is a rath
is deach im-thét tír Muman.
Rí Caisil do chind os cách
is ead fil sunn co tí in bráth,
fuigell beandachtan Dé duind
altóir Pátraic meic Calpraind.
Caisil do chind ós cach cind
acht Pádraic is Rí na rind
Airdrí in domain is Mac Dé,
acht maid sin dligid uaisle.
An tan nach rí ar Éirinn áin
airdrí Caisil cona cháin
is leis ferann Ébir uill
óthá Áth Cliath co Tech nDuinn.
As díleas dia dliged de
fine álaind Osraige ,
uair tucaid a n-éraic áin
do ríg Caisil cona cháin.
Dliged do ríg Laigen lond
eich is cuirn co Caisil corr ,
ór & indmas tar muir
is ead dleagar ó Laignib.
Dleagaid Laigin dula leó
i n-agaid Gall fri gach ngleó ;
dia tístar chucu co fír
la ríg Caisil a cor díb.
Dligid féin rí Caisil chain
trí cét n-édach ar Samain,
caeca each ndubgorm ndatha
fo chomair cach prímchatha.
Co feasadur meic is mná
uair is ina leath itá
dliged do ríg Gall iar fír
sin ara telcad 'na tír.
An tan fa sídach fris leath
indsi móiri Mac Mílead,
dligid cáin Connacht cen cleith
ara telgad 'na trén-leith.
Isí in cháin dligid, ní gó
caeca dam, trí caecait bó ,
caeca ech, is amra a faill,
cét mbrat do brataib Umaill.
Ó ra thraisceadur na naím
for Temair sochluta saír,
do-riacht do ríg Caisil chruind
bennacht Phátraic meic Calpraind Ní bia teach i Temair Fáil
gid mór ind ail d'Éirinn áin>
ic Laignib nach ac Síl Chuind
co ndearntar la Síl nÓluim.
Cid maith in senchas fors tú.
ní leasaigther la Laigniu ;
ní coimétar la Leath Cuinn
seanchas Oilella Óluim.
Coimédfad-sa i Caisil cháid
prímthacair ind imarbáig
dá chóicead fail sund for leath
is a turgnom i n-aenteach.
Is hé in teach sin Mumu mór,
is é in dá chúiced in slóg ;
is a Mumain mín, méd geall,
is chóir ardflaithius Érenn.
Ro bbé ith is meas is maith
i Mumain mín co méd raith ;
mid is cuirn is cuirm is ceól
do fearaib Muman is eól.
Fil trí ríga i Mumain móir
a cáin do Chaisil ní cóir,
rí Gabrán ná gabthar géill,
rí Raithleand, rí Lacha Léin.
No fríth i saltair Dé déin
seach ní thuilliub ní deidél
ó Init co Cáisc ní chél
a Caisil ro baí Benén. Benén.
Dál Cais ní robad i llén
ro gabat fri frais ferén ;
dos-rat co hilarda hér
tigerna 'cá mbaí in Benén. Benén.
Leasaiged Sealbach in saí2
& Aengus ar aenchaí
sochar Muman mar adbér
amal forácaib Benén B.
4
Císa Muman ar meadón beos and so do Chaisil & is cach bliadna
do-bearar .i. smacht & biathad & turgnam & faesam. Trí cét mart
chéadamus a Múscraige & trí cét torc & trí cét bó Trí cét torc &
trí cét leand & cét lulgach ó Uaithnib and sin .Cét bó &
trícha torc & trícha mart & trícha brat a hAraib ind sin .Lx. dam &
.lx. molt & .lx. bó ónt Seachtmad sin .Caeca bó & caeca dam & caeca
mart a hOrbraigib inn sin .Trí chét dam, trí chaeca lulgach ó
Dáirfine beos. Trícha bó & trícha dam & trícha brat a Corco Duibne.
X. c. bó .x. c. dam .x. c. cráin a Ciarraige .Seacht cét brat, seacht cét
molt, seacht cét bó, seacht cét cránad ó Chorco Baiscind. Céd
caerach & cét cránad & deich cét dam & deich cét brat a Corcam-ruad. Míli dam & míli caerach & míli brat & míli lulgach óna Désib.
Céd bó a hOrbraigi & cét brat find & cét cránad. Ní ícat Eóganacht
nach cís ar is leó na fearinda fogniad Caisil. Ní ícat Clanda Cais
ná Raithlind ná Glennamain ná Lén ná Huí Figinnti ná Áine
Cliach. Conad airi sin adbeart in bár buada Benén in duain :
Cís Caisil in cualabair
dá churaid ó chách,
a buidni co mbuanfodail
cach bliadna co bráth.
Trí cét mart a Múscraigi
ar gurt nocho gó,
trí cét torc nach túscbuidi ,
cét brat is cét bó.
Trí chét torc a trom-Uaithnib
do Chaisiul can choll,
trí cét leand, is lomsuaithnid ,
la cét lulgach lond.
Trícha torc, ná torgabaid,
trícha mart is mór,
trícha brat ó borb-Araib,
cét n-ógbó dia n-ól.
Seasca dam fri daigseachtmain,
seasca corrmolt ciar,
seasca glanbó ón glan-tSheachtmaid
do Chaisil na cliar.
Caeca ánbó a hOrbraigi ,
caeca mart fria mes,
caeca dam cen dodbuidi
do Chaisil cen ches.
Trí chéd dam ó Dáirfine,
ón dáim sea dá tor ,
sé cét lulgach lánbuidi
ó chlandaib Meic Con.
Trícha casbrat cetluaitte — 
is corcair nos cum,
trícha dagbó a Duibnechaib,
trícha dam ó Drung.
Seacht cét cráin a Ciarraigi ,
seacht cét bó, ní brég,
seacht cét dam gan diamaire
do Chaisil na cét.
Seacht cét brat ó Baiscneachaib
seacht cét molt nach mael
seacht cét bó ó baistechaib
seacht cét cráin nach cael.
Dleagair a crích Corcamruad
cét caerach, cét crán
deich cét dam a donn-Boirind
míle brat nach bán.
Deich cét dam a Déisechaib,
míli caerach caem,
míli brat co mbánchosair,
míli bó ar mbreith laeg.
Cét ó fhearaib Orbraigi
do buaib berar dó,
cét brat find co find-Chaisil,
cét cránad fri cró.
Ní dleagar do Eóganacht
cís ná bés co bras
air is leó na fearinda
fogniat Caisil cas.
Do Chlainn Chais ní dlegait-som 3
cís Caisil na cuan ;
ní dlegar a Glennomain
ná ó Raithlenn ruad.
Ní dleagar ó laechaib Léin
nach a Gabair gairg,
ní dlegar d'Uíb Fidginnti
nach a Áine aird.
Sochar maiseach mór-Chaisil
meabraig leat cach mís ;
ní macflaith ar Mór-Mumain
nech ná coingne cís. Cís.
Mise Benén bindfoclach
bár buada mar bís.
Fuaris atreib ingantaig.
Do Chaisil a chís.
5
5
Tuarastla ríg Caisil do rígaib a thuath: a leathlám chéadus &
deich n-eich & deich n-errid & dá falaig & dá fichthill do ríg Dáil
Chais, & tosach lais a crích anechtair & lorg iar cách. Deich n-eich
5
& deich cuirn & deich claidib & deich scéith & deich sgingi & dá
falaig & dá fithchill do ríg Gabráin ind sin. Deich n-eich & deich
mogaid & deich mná & deich cuirn do ríg Eóganacht in tan nach rí
Caisil. Ocht mogaid & ocht mná & ocht claidim & ocht ngabra & ocht scéith & deich longa do ríg na nDési .Cóic eich & cóic matail & cúic
cuirnn & cúic claidib do ríg Hua Liatháin .Deich n-eich & deich
cuirn & deich scéith & deich claidib & deich lúireacha do ríg Raith-leand. Seacht n-eich & seacht n-inair & secht coin & secht lúireacha
do ríg Múscraigi .Seacht claidim & seacht cuirn & seacht lúireacha &
secht longa & secht n-eich do ríg Dáirfine. Seacht coin & secht n-eich
& seacht cuirn do ríg Dáirfine int sléibi .Seacht n-eich & seacht
cuirn & seacht claidib & secht scéith & seacht coin do ríg Lacha Léin.
Seacht mná & seacht matail co n-ór & seacht cuirn & secht n-eich do
ríg Ciarraigi Luachra. Seacht n-eich & secht scéith & secht claidib &
secht longa & secht lúireacha do ríg Léimi in Chon. Deich n-eich do
ríg Hua Conaill Gabra & deich scéith & deich claidib & deich cuirn
& gan giallu uad acht lugu fo láim ríg Caisil. Secht n-eich do ríg Hua
Cairpri & seacht cuirnd & seacht claidim & secht ngilla & secht
mogaidh .Ocht cuirnn do churaid Chliach & ocht claidim & ocht
n-eich, dá falaig & dá fithchill. Seacht n-eich & seacht cuirnn & secht
scéith & secht claidim do ríg Gleandamnach. Ocht n-eich & ocht
claidim & ocht cuirn la grádaib flatha & airdríg do ríg na nUaithni.
Ocht n-eich do ríg Éili, ocht scéith & ocht claidim & ocht cuirn &
ocht lúireacha .It é sin tuaristal na ríg amal adféd in fili Benén :
6
5
A eólaig Muman móiri
másat cuimneach canóine,
éirig is leasaig 'na thig
cert ríg Caisil ó a chríchaib.
Tosach lais i tír n-aili
la ríg Dál Cais, ní ceile
lorg na ríg Dál Cais in cheóil
ic taidecht a tír aineóil.
Deich n-eich do ríg Gabráin guirm
ó ríg Dala & deich cuirn
deich claidim, deich scéith, deich scing,
dá falaig is dá fichthill.
Deich mogaid, deich mná móra
& deich cuirn chomóla,
manib leis Caisil na cacht,
deich n-eich do ríg Eóganacht.
Ocht mogaid, ocht mná donda
do ríg Dési is deich longa,
ocht scéith, ocht claidim re guin
is ocht ngabra tar glasmuir.
Cúic eich, cúic matail co n-ór
& cúic cuirn re comól,
cúic claidim re cor cach áir
do ríg laechda Hua Liatháin.
Deich n-eich do ríg Raithleand ruaid,
deich cuirn ó ríg Caisil chruaid,
deich scéith, deich claidim chalma ,
deich lúireacha lánbadba.
Seacht n-eich, seacht n-inair derga
secht coin re caithim selga,
seacht lúireacha i lló gaili
don fir fá mbiad Múscraigi.
Seacht claidim, secht cuirn chroma ,
secht lúireacha, secht longa,
seacht n-eich fri fáidfine feirt
do ríg Dáirfine in deisceirt.
Seacht coin fri corad n-aigi ,
seacht n-eich int áirem aile app>,
secht cuirn fri caithem séri
do ríg Dairbre in daigsléibi.
Seacht n-eich do ríg Lacha Léin,
secht cuirn, secht claidim do chén
secht scéith a n-áirem n-uathaid
seacht coin áille a nIrrluachair.
Seacht matail co mbuindib d'ór
& seacht cuirnd fri comól,
seacht n-eich, ní hiarmairi daill,
do ríg Ciarraigi in chomlaind.
Seacht n-eich do laech in Lémi
seacht scéith co scáth na gréni
seacht claidmi croma catha,
seacht longa, seacht lúireacha.
Sé heich do ríg Corcamruad,
sé claidmi re cirrad sluag,
sé cuirn, sé scéith fo-geba ,
sé coin áille aengela.
Deich n-eich do ríg Hua nGabra,
deich scéith, deich claidim chalma,
deich cuirn 'na dún fo deme
cen géill uad cen eiteri.
Seacht n-eich do ríg Broga Ríg,
seacht cuirn asa n-eba fín,
secht claidmi, is cor soraid,
seacht ngilla, secht mban-mogaid.
Seacht cuirn do churaid Áine,
seacht claidmi, ní cor táidi,
secht n-eich don laech sin re lind,
dá falaig is dá fithchill.
Seacht n-eich, seacht cuirnn don laech luath
do ríg ruireach na Forthuath ;
seacht scéith, secht claidim i cath
berar do ríg Gleandamnach.
Seacht n-eich do ríg na nUaithni
seacht claidim, is cor tuaichli ,
seacht cuirn dia ndámaib dá ndíl
beith a ngrádaib in airdríg.
Ocht n-eich do ríg Éle in óir,
ocht scéith, ocht claidim is cóir,
ocht cuirn nos congaib ac fleid ,
ocht lúireacha i lló gaiscid.
Ac sin tuaristal cach ríg
ó ríg Caisil co cét sním:
lám Beneóin ro thaisig sin,
leasaig acad, a eólaig. A eólaig Muman.
6
Dligead ocus fodail na tuarostal sin beós andso ó ríg Caisil do
rígaib tuath & mór-thuath iar sochar a forba & a ceneóil, a feib
dligid & dúchusa, & ar sochar grád & dílmaine, ar méit a nirt & a
forlámais, ar línmairi a fechta & a slóigid, & ar soirbi & ar sobraidi &
ar sindseri & comairim fond & febsa .Is foithib sin midithir a tuaristla
dóib ar slicht suad & senchad amal asbert Benén andso :
Atá sund seanchas, suairc sreath,
bis ainfis minab eólach :
tuaristal ríg Caisil chóir
dá rígaib caema a chétóir.
Tráth nach bia rígi ac Dáil Chais
for clandaib Eógain amnais ,
leathguala ríg Caisil chain
leó gid imda d'aigedaib.
Deich cuirn co n-ór cach Samna
trícha claideam, cor amra ,
trícha each álaind álaind i lle
do ríg Dáil Chais chúlbuide.
Dligid rí Osraigi ém
ó dib rígaib a ro-réir
in cach bliadna dá baile
dá thuaristal togaide.
Dligid ó ríg Themra tuaid
rí Osraigi co n-ard-buaid
deich scéith & deich claidim
is deich n-eich tar mór-moigib.
Dligid ó ríg Caisil chruaid
rí Osraige co n-ard-uaill
deich scéith, deich cloidim iar cóir
& dá falaig derg-óir.
Tuaristal ríg na nDési
ó ríg Caisil adglé-si
claideam co n-ór, each co mblad
& long fa láin-seólad.
Dligid tuaristal can tár
rí lánlaechda Ua Liathán
sciath ríg Caisil, claideam coin ,
each is errid tar ard-moir.
Dligid oirrí Muigi Fian
each o ríg Caisil is srian ;
dligid sciath is cloideam coin
rí Fear Muigi co mór-goil.
Cland Chairpre Músc, mór a mblad,
dligid a rí tuaristal,
sciath ríg Caisil co ndéni
a each 's a chú coin-éilli.
Dligid rí Raithleand co rath,
is trén-mór in tuaristal,
deich claidim & deich cuirn,
deich mbruit chorcra, deich mbruit guirm.
Dligid rí Dáirfine duind
ó ríg Caisil in chomlaind
trí claidmi cosnuid creacha
trí longa, trí lúireacha.
Tuaristal ríg Druing nach dis
ó ríg Érind, ní dímis ,
trí cloidmi cama caela
is trí longa lán-chaema.
Tuaristal ríg Lacha Léin
ó ríg Érind co n-aird-méin
deich ngabra, donna a ndatha ,
deich longa, deich lúireacha.
Tuaristal ríg Feórna Floind
ó huíb Aililla Ólaim,
deich n-eich arna nglés don graig
's a chochall seang sróll-étaig.
Tuaristol ríg Lémi in Chon
ó ríg Caisil, is caem-chor,
a long dingbála dathach,
each, claideam, corn comrumach.
Tuaristol ríg Gabráin gloin
ó ríg mór Muman medair
céin foraeli 'na thig thruim
dligid in rí a leathgualainn.
Isin tráth téid dia thig fén
dligid each is errid éim,
& in lín do-théid soir
each is errid cach énfir.
Tuaristol ríg Broga Ríg
ó ríg Erind can imsním
deich n-inair donna derga
is deich ngoill can Gaedelga.
Tuaristol ríg Áine aird
ó ríg Caisil chlaidim-gairg
a sciath is a chlaideam glé ,
trícha bó cach Bealltaine.
Tuaristol ríg na nUaithne
ó ríg Caisil, is tuaichle ,
sé scéith, is sé claidim chain
is sé heich ina ragnaib.
Dligid rí Arad co n-aíb
ó ríg Érind aiged-chaín
sé cloidim, sé scéith molta
is sé leanda lán-chorcra.
Tuaristol ríg Éli in óir
ó ríg Caisil in chom-óil sé scéth is sé claidim chain,
sé mogaid, sé ban-mogaid.
Bid saí nó bid ollam án,
atá fris Mac Cuilindán,
ní fer bec-indmi re lá
cach aen gá mbia so mar tá .Atá.
7
Do Phortaib ríg Caisil annso .i. Brug Ríg & Muilchead & Seanchua
chaín & Ros Raeda & Cluain Uama & Cathair Chnuis & Cathair
Findabrach, Cathair Thuaigi, Cathair Glennamnach, Cathair
Chind Chon, Dún Fir Aencholca, Dún nGair, Cathair Methais,
Teamair Shuba, Airbili, Aenach mBearráin, Mag Cailli, Ard
Conaill, Ard Meic Conaing, Ard Ruidi, Tuaiscert Maigi, Mag
Saíre, Na Trí hÁirne ar muir máir, Aenach Cairpri, Druim Mór,
Druim Caín, Cathair Chuirc, Murbolcan, Geibtine, Grafann, Aill
Meic Cuirr, Mag nAí, Mag nEtarbaine, Huachtmag, Caechán
7
Boirne, Murmag, Mag nEnaig, Tuaim nEtain, Mag nAsail,
Eibliu, Ucht na Rígna, Cuilleann, Cua, Cláiri, Indeoin, Áine, Ordd,
Uilleand Etan, Loch Ceand, Ceand Nathrach, Rafand, Druim
Caín, Druim Fíngin, Treda 8 na Ríg, Ráith Eirc, Ráith Faelad,
Ráith Arda, Ráith Droma Deilgi, Benntraigi, Crecraigi, Orbraigi
& Huí Chuirb, conad dóib ro chét in breó Benén:
Ara fesadar a ngair
éraic Feargusa Scandail
táthud adbar a fesa
ó Eóraid co Dún nDreasa.
Éric Feargusa in ríg
itir seóta & tír
nírbo beg leó ina guin
Laigin Deasgabair co muir.
Do chirt Chaisil cona bríg
Brug Ríg & Muilchead már,
Senchua chaín, Rus Raeda réil
& leis Cluain Uama án.
Cathair Chnuis, Cathair Findabrach,
Cathair Thuaigi cona bail,
Cathair Gleandamnach, Cathair Chind Chon,
Dún Fir Aencholga, Dún nGair.
Cathair Meathais, Temair Suba,
Airbili mármaíneach ruad,
Aenach mBearrán, Mag Cailli cain,
Ard Conaill fa chomair chuan.
Ard Meic Conaing la hArd Ruidi,
Tuaiscert Maigi, muineach clár,
Mag Saíri ro-segad áirme
la teóra Áirne ar muir már.
Aenach Cairpri, Druim Mór, Druim Caín,
Cathair Chuirc foraici muir,
Murbbolcan, Geibtine, Grafand Grafand
is les uili Aill Meic Cuir.
Mag nAí, Mag nEdarba, Uachtmag ,
Caechán Boirni, buan don ríg,
Murmag már, Mag nEnaig Rosa,
Tuaim nEidin abra do thír.
Asal, Eibleo, Ucht na Rígna,
in muir ima lína lorg,
Culleand & Cua & Cláiri,
Indeoin & Áine is Ord.
Huilleand Etan is Loch Cend,
Ceand Nathrach alta Rafann is fír,
Druim Caín, Druim Fíngin feda,
is leis cid Treda na Ríg.
Ráith Eirc, Ráith Faelad, Ráith Arda,
is Ráith Droma Deilge thes,
Beandtraigi, Crecraigi, Orbraigi
& Uí Chuirp a ro-feas .Ar.
Do sochar Chondacht andso sís amal ad-féd Benén
10
1
Císa acus tuaristla Condacht .i. mór-chís Condacht itir biathad &
coimideacht céadamus co Cruachain. A hUmall dano eirnigther
císa Condacht co Cruachain prius : cóic fichit bó & cóic fichit torc
& cóic fichid leand a hUmall sin .Cóic fichit dam & cóic fichit
lulgach & trí fichit muc & .lx. brat ó Cregraigi andsin. Ceathracha ar
dá chéd brat & dá chéd bó; & fichi ar chéd muc ó Chonmaicnib sin.
Céd bó & cét ndam ó Chiarraigib indsin. Seasca brat dearg & seasca
torc o Chiarraigib beos andsin. Seacht caeca lulgach, trí chaeca torc,
trí chaeca brat óna Luignib cacha bealltaine & trí chaeca dam; & ní
1
ar daíri na fineadach sin acht ar daíri féir & fearaind. Ceathracha ar
chéd bó & seacht caecait caer iaraind, caeca ar trí cét muc & caeca ar
trí céd dam óna Corcaib indsin. Caeca ar chéd brat nderg & caeca
ar chét torc & caeca ar chét ndam ó na Dealbnaib indsin ara tealgad
na tír .Seachtmoga brat, seachtmoga torc a Huíb Maine tar cend a
tíri. Hua Briúin & Síl Muireadaig & Huí Fiachra & Cenél nAeda
saorthuatha indsin & comsaera fri ríg, & ní thiagat feacht na sluaiged
acht ar crod, & ní thiagat i cath la ríg acht ara lóg, & dia mbertar &
curo marbtar, dligid in rí a n-éric do íc ón ríg; & in tan nách bia
rígi la Síl Fiachra, nó; Aeda nó Guairi, is leó guala deas ríg Condacht
lasin fer is fearr díb. Mádá tegma ar deóraideacht a crích n-aili, is
leó guala ríg Caisil nó ríg Náis nó ríg Emna Maichi .Conad dóib
sin ro chachain in bili buada Benén :
Éistid re seanchas nach suaill
airdríg Condacht claideam-ruaid
do neoch dliges 'na thír thall
'na eineach, 'na einiccland.
Mór-chís Condacht co Cruachain
cen dímeas ó; deg-thuathaib
cach aen dia ndlig, dílsi smacht,
biathad & coimideacht.
Cóic fichit bó, buan a mblad,
cóíc fichit torc taeb-leathan
cóic fichit leand lígda gart
a hUmall do ríg Condacht.
Airdchís Creagraigi ní chél
do ríg Condacht, dáig adgén :
cúic fichid dam cona ndath
do ríg Condacht is Cruachan.
Trí fichit muc, mór in smacht,
& trí fichit ríg-brat,
cóic fichit loilgeach anall
ó Chrecraigi na caemchrand.
Dá fichit déc brat co mbríg,
dá chét bó cen imarrím ,
sé fichit torc, tenn in ail
dleagar dona Conmacnib.
Cóic fichit bó mór co mblaid,
cóic fichit dam do damaib
ó Chiarraigib, cruaid in smacht,
do thabairt do ríg Condacht.
Trí fichit brat dearg gan dub trí fichit torc taeb-lebar
ó Chiarraigib, cruaid in breath,
's a tacar uili ar oen-leath.
Dleagar do Luignib cen locht
a turgnom frisin longphort,
seacht caeca lulgach i lle
do thobairt cach belltaine.
Trí chaeca torc, is tarba ,
a torachtain cach samna,
trí caeca brat cona mblad
do ríg Condacht is Cruachan.
Is don cháin chétna ro clos
can ainfír, can ainbflaithus,
trí caeca dam ar ló i lle
do fritháileam threbairi.
Cé doberat Luigne i lle
a cáin tar cend a tíre ,
nochan iad Luigne is daer and
acht in fér is a ferand.
Airdchís na Corc cen chruaidi
do thobairt cach aen-uairi
do ríg Maigi hAe na n-each,
seacht fichit bó, ní hainbreath.
Seacht caeca do chaeraib iairn
seacht caeca muc co mór-gliaid ,
seacht coeca dam, dílsi smacht,
do-bearar do ríg Condacht.
Trí chaeca brat corcra, ad-clos,
can ainfír, cen imarbus, 11
is do Delbnaib dleagar sin
do ríg Connacht co Cruachain.
Trí chaeca torc cen tacha,
trí chaeca dam ndeg-datha
ó Dealbnaib amáin, ní brég,
dlegar a cáin do chomét.
Nochon ar daíri na fear
menbad hé in fearann férmar :
ní thibraidis cáin i lle
menbad dar ceand a tíri.
Mór-cháin Ua Maine don Maig
is mebair le cach senchaid ;
sechtmoga brat, nocho brég,
sechtmoga torc, is tromthrét.
Gé do-berar in cháin X
ó hUíb Maine don mór-maig ,
is tar cend a tíri thall
dleagur in cháin do chomall.
Saerthuatha Condacht na clann
ní dleagar díb cáin chomlann ,
Huí Briúin 'na longaib tar lear
Síl Muredaig na muinter.
Huí Fiachrach in moigi móir,
Cenél nAeda, ní hécóir,
ní dleagar díb cáin ná smacht
do thobairt do ríg Condacht.
Na clanna sin can chís cain ,
mad áil sloinded a sochair ,
comdúthaig dóib ima le
cebé díb dá ró in ríge.
Gebé díb deach lais i cath,
le ríg Condacht is Cruachan ,
dia marbthar do gaíb 'san gleic,
dleagar a íc 'sa éreic.
Uair nocho dlig neach díb sin
dul i cath nó comlondaib
la ríg Condacht chaíme cruid
minab ar cend tuaristuil.
An tráth nach bia rígi thuaid
ac Síl Aedha is Guairi gluair,
is ead dleagaid, ní gráin gart,
leath-guala airdríg Connacht. Dá tecmad do deigfear díb
a thír d'fácbáil re hainfír,
guala cach ríg chúicid cain
dligid cach rí dá rígoib.
Maith foruair Benén co beacht
int eólus so, ní hégcert:
sloindfed-sa mar atá sin ,
a daíne ána, éistid .Éistid re senchus.
2
Do thuarustlaib tuath Condacht andso ó airdríg Cruachan, ar is
tar cend fearaind & tuaristail ícait seo
in cís & nochon ar daíri
cheneóil, ar id bráthair a n-urraid dib línaib i suidiu. .Fo bíth conid
2
de imsaí cach flaithis & cach rígi ón gabail co sétchi mina fallaig fál
fingaili nó forbrecht for naebu nó díultad baisti, conid de imsaí
flaith uaidib & conad íarum fogniat cís & gabaid tuaristol ó thellach
ná fill & ná della Dia.
Dligid dano flaith Síl Mureadaig fail & errid ríg Condacht & a
sciath & a chlaideam & a lúireach. Cúic eich & cúic claidim & cúic
longa & cúic lúireacha do ríg Umaill. Sé scéith & sé claidim & sé
heich & sé hinair & sé cuirnd do ríg [Delbna. Sé hairm & sé hinair &
sé mogaid & sé mná & sé lúirecha do ríg] 13 Crecraigi .Dá falaig & dá
fichthill & deich cuirn & deich n-eich do ríg Conmaicne. Seacht
mbruit & seacht n-inair & seacht n-eich & seacht coin do ríg Hua
Maine. Deich n-eich & deich mbruit & deich cuirn & deich coin do
ríg Luigne. Cúic eich & cóic matail & cúic claidmi & deich cuirn &
deich mogaid & deich fichthilla do ríg Hua mBriúin. .U. eich,
.u. matail .u. claidim .u. luirecha do rígh na Corc. 14Trí cuirn & trí
claidmi & trí heich & deich failgi & deich fichthilla do ríg Hua
Fiachrach in tuaiscirt .Seacht mogaid & seacht mná daera & seacht
cuirn & trí claidmi & trí coin do ríg Ceneóil nAeda. Trí hinair & trí
cuirn & trí heich do ríg Partraigi .Is amlaid sin midigther febsa
ríg tuath Condacht, conid dóib ro chéad in Benén so :
Tuaristlu cúicid Chondacht
i lliubur chaem atchonnarc ,
a tabair dia thuathaib tuaid
rí Condacht, cend in mór-sluaig.
Dligid in fer is fearr díb
do Síl Muireadaig ón ríg
fail & errid is each,
sciath, claideam & lúireach.
Dligid rí Umaill cen acht
cóic eich 'na thír cen tromdacht,
cúic claidim chorra chatha,
cúic longa, cúic lúireacha.
Dligid rí Delbna ó Druim Léith
sé claidim & sé scéth,
sé heich, sé hinair co n-ór
& sé cuirn fri comól.
Dligid rí Crecraigi cain
sé hairm & sé hinair ,
sé mogaid, sé mná daera,
sé lúireacha lán-chaema.
Dligid rí Conmaicne cóir
deich cuirn ar ndul 'na thech n-óil
deich n-eich luatha fora ling ,
dá falaig is dá fichthill.
Dligid rí Hua Maine in meand
seacht mbruit, seacht ngabra tar gleann ,
secht coin fri corad sealga,
is seacht n-inair urrderga.
Dligid rí Luigne na laech
deich n-eich, deich mbruit nocho baeth,
deich cuirn fri caithim meada,
deich coin chaema chnes-gela.
15 Dligid rí Hua mBriúin co mblaid
cúic eich & cúic matail,
cúic claidim, deich cuirn chama,
deich mogaid, deich fichthella.
Dligid rí na Corc ón choill
cúic mairc & cóic mataill,
cúic claidmi nár chlaí fri cnáim,
cúic lúireacha fri lom-gaíb.
Dligid rí Partraige in phuirt
trí cuirn, trí claidmi no chait, trí hinair & trí heich
ó ríg Cruachan cen chain-chleith.
Trí cuirn do ríg Hua Fiachrach,
trí cloidim fri clód cliathach ,
trí heich i nAidne in lenna ,
deich failgi, deich fichthilla.
Dligid rí Ceneóil Aeda
.uii. mogaid, .uii. mná daera,
trí cuirn is trí claidim cain
trí coin fria dumha a ndairibh, 17
Is ead sin dleagaid tuatha
chóicid Chondacht is Cruachna
ó ríg Muigi Hae na n-ag
do neoch dliges tuaristal.
Císsa ríg Ailig acus a thuaristal andso .i. a chísa-son ó thuathaib & a thuaristal-son dóib-seom.
1
Céd caerach & cét brat & cét bó & cét torc dó ó Chuilennraigi.
Trícha torc & trícha bó & trícha molt ó Thuaith Rátha. Trí cét torc,
trí cét bó, trí cét molt ó Fearuib Luirg. Trí cét bó, trí cét mart, cét
tinne ó ríg Hua Fiachrach. Cét mart & caeca bó & céd torc & caeca
brat a Huíb Meic Caírthaind. Trí chét torc, trí cét bó, trí cét mart
ó Chiandachta Glenna Gemin .Deich cét lulgach, cét mart, caeca
dam, caeca torc ó Fearaib Lí. Céd lulgach, caeca torc, caeca brat ó
Huíb Tuirtri. Céd mart, cét lulgach, caeca brat ó Fearaib Muigi
1
Ítha. Saerthuatha Ailig .i. Tulach Óg & Craeb & Mag nÍtha & Inis
Eógain & Cenél Conaill, conid dóib ro chachain int eólach .i. Beinén
mac Sescnén:
Ceart ríg Ailig éisdid ris
itir dairib nach dímis:
dligid crod, ní cís n-uathaid ,
ó finib, ó forthuathaib.
Céd caerach, céd brat, céd bó
& céd torc tobair dó
ó Chuilennraige in chocaid
do ríg Ailig iar n-obair.
Trícha torc a Tuaith Rátha,
trícha bó co mblicht blátha ,
trícha molt a mís buidi
dligid ríg Ailig uili.
Trí chét torc ó Fearaib Luirc,
trí chéd bó, ní bec in chuird,
trí chéd molt 'na mbeathaid
do ríg Ailig ailt-leathain.
Dligid do ríg Hua Fiachrach
trí chét bó, ní bág briathrach,
céd mart is céd tindi trom
do ríg Febail na faen-long.
Céd mart a Huíb Meic Caírthaind
& cét torc, ní sáirthim ,
caeca bó, cid dál dligid ,
caeca brat co mbán-bilib.
Trí chéd torc fris tuillter thuaid
trí chéd bó fri biathad sluaig,
trí chéd mart, is maín chocaid
ó Chiandachta in trom-thocaid.
Deich cét lulgach ó lucht Lí
cét mart, is breath fírindi ,
is caeca dam do damaib
la caeca torc trom-tharaid.
Céd lulgach ó thuathaib Tort,
caeca tindi, caeca torc,
la caeca brat ndatha dó
ó Dún na Huidri a n-aen-ló.
Céd mart ó Fearaib Muigi
is cét lulgach lán-buidi ,
caeca brat, is breath chána,
do ríg Ailig imdána.
Ní dlegur a Tulaig Óg
cáin do ríg Febail na fót,
dáig gabthar asa tír thend
rígi for fearaib Érind.
Nocho dleagar asin Chraíb
cís do ríg Ailig co n-aíb ;
ní dleagar a Muig Ítha
cáin ná cacht tar caem-chrícha.
Ní dleagur d'Inis Eógain
cís don aird-ríg nach deólaid ;
ní dleagar do Chloind Chonaill
cís ná bés ná bán-olaind.
Iat so cána ríg Ailig ;
ní saí neach nachas airig :
ní dligend rígi ná reacht
in rí nach coingéba a chert .C.
2
At eat and so odra acus tuaristla ríg Ailig dia thuathaib & dia
aicmib ar biathad & ar choimideacht. Dligid didiu rí Ailig fodesin
in tan nach fa rí for Érind leath-láim ríg Érind ac ól & ac aenach &
remimthús ríg Érind i coraib i comairlib & impidib. Dligid ó ríg
Érind caeca claideam & caeca sciath & caeca mogad & caeca errid &
caeca each. Do ríg Ailig in.
Fodlaid-seom didiu a thuaristol sic: cóic scéith, cóic claidim &
cóic cuirnd & cóic mná & cóic mogaid & cúic eich do ríg Cairpri
Droma Cliab. Cóic scéith, cóic mogaid, cóic mná, cóic claidim do
ríg Cenéil Aeda Easa Ruaid .Sé heich, sé scéth, sé claidim, sé
cuirnn, sé bruit gorma & sé bruit uaine do ríg Chenéil Bógaine.
Cóic eich, cóic scéith, cóic claidim, cúic bruit, cúic lúireacha do ríg Chenéil nÉnda .Seacht mná, seacht mogaid, seacht n-eich,
secht claidim do ríg Ceneóil Lugdach. Seacht mogaid, seacht mná,
seacht claidmi, seacht cuirn do ríg Indsi Heógain. Sé heich, sé; cuirn, sé claidim, sé scéith, sé coin do ríg Muigi Ítha. Trí heich,
trí X, trí claidim, trí cuirn do ríg Hua Fiachrach Arda Sratha.
Trí heich, trí scéith, trí claidim, trí cuirn do ríg Fear Luirg. Trí
heich, trí scéith, trí claidim, trí bruit uaine do ríg na Craíbi. Trí
mná, trí matail, trí hinair do ríg Hua Meic Caírthaind .Trí heich,
trí scéith, trí cuirn, trí claidmi do ríg Ciannachta Glenna Gemin.
Sé mogaid, sé gabra, sé claidim, sé scéith do ríg Fear Lí. Trí mná,
trí mogaid, trí heich do ríg Hua Turtre. Caeca mogaid & caeca errid & caeca brat & caeca lúireach do ríg Thulcha Óg. Conad don fodail
sin & don chomroind ro chachain Benén :
A fir dá ndeachais fo thuaid
tar Mag nÍtha n-imilchruaid,
indis tuaristal cach aín
ó ríg Ailig abrad-chaín.
An tan nach rí d'Érind áin
rí Ailig co n-adbal-cháin,
dligid leath-gualaind cen locht
ó ríg Érenn na n-ard-phort.
19Caeca claideam, caeca sciath,
caeca mogad, is mór-fiach,
caeca errid, caeca each,
do ríg Ailig na n-ard-breath.
Dligid a rígrad co rath
ó ríg Ailig na n-arm-chath
iar scís cruadastair ro cluin
tuarastail is tidnocail.
Cúic scéith, cúic claidim, cúic cuirn,
cúic eich, cóic mná, mór a muirnn ,
do ríg Chairpri Droma Cliab
ó ríg Ailig na n-óir-shrian.
Dligid rí Ceneóil Aeda
cóic scéith, cóic claidmi caela,
cóic mogaid tar moing mara,
cóic mná finda fír-glana.
Rí Ceneóil Bógaine buain,
dligid sé eochu marc-sluaig,
sé scéith, sé claidim, sé cuirnd,
sé bruit uaine, sé bruit guirm.
Dligid rí Ceneóil Énna
cóic eich áilli im-thréna,
cóic scéith, cóic cloidim chatha,
cóic leanna, cóic lúireacha.
Dligid rí Ceneóil Lugdach
secht claidmi re cruad-urbach ,
seacht mná, seacht mogaid co moch,
seacht n-eich ána don ánroth.
Dligid rí Indsi hEógain
seacht mogaid, ní mór-deólaid
seacht n-eich, seacht mná tar muir mór
secht cuirn chaema fri comól.
Dligid rí Muigi Ítha
sé heich chaema tar crícha,
sé cuirn, sé claidim, sé coin,
sé scéith finda tar froigthib.
Dligid rí Hua Fiachrach find
trí heich áilli 'cá deiglind ,
trí scéith, trí cuirn, trí claidim
ó ríg échtach Ard-Ailig.
Dligid rí Fear Luirg, in laech,
trí heich áilli tar ard-fraech,
trí scéith, trí cloidim chorra
& trí cuirn chom-donna.
Dligid rí na Craíbi crod,
trí heich thenda a thuaristol,
trí scéith, trí claidmi catha,
trí bruit uaine aendatha.
Dligid rí Hua Meic Caírthaind
trí hinair co n-órfáithim,
trí matail chaema chána,
trí mná daera dingbála.
Dligid rí Glindi Gemin
trí heich donda co demin,
trí scéith, trí cuirn, trí claidim
cach bliadna a lláim ríg Ailig.
Dligid rí Fer Lí in lacha
sé scéith, sé cloidmi catha,
sé gabra senga sotla
is sé mogaid mór-obra.
Dligid rí Hua Tuirtre thuaid
trí gabra mera marc-sluaig,
trí mná co cendaib caema
is trí mogaid mór-daera.
Dligid rí tend Tulcha Óg
caeca mog rathmar ós ród,
caeca claidem, caeca each,
caeca leand, caeca lúireach.
Atá sund senchas Síl Néill
fácbaim i llibur co lér:
lám Beneóin cen dímeas ndil
is sí scríbas ann, a fir.
Do seanchas Airgiall andso
1
Ní dlegat trá Airgialla acht slóiged trí coícthigis cach treas bliadain
la hairdríg Érind, & ní thiagait and sin mad earrach & mad fogmar &
secht cumala cach fir díb i ndon int slóigid sin, & seachtmad cacha
haithgena uaidib, & ní ícat in gait dogniad acht luga merlig & ní
gabthar a n-eiteri i nglas nó i slabrad acht luga fo láim ríg & má
théis ass íarum noco gaib foirb thalman nó nime.
Dleaghait dano trian gach tabhuigh ó rígh Ailigh & trian in trín
sin la Síl Colla Mend & forudh rígh Airgiall fria forudh rígh Taillten
& issed a thomus co ma-rua claidem rígh Airgiall co hind lámha in
dáilimh, & is lais tidnocul gach treas cuirn daró gu rígh Temra. A
ríghan in cumat cédna. Conad dóib ro chéad Benén and so :
20
Éistid cáin cluinebair
seanchas ad-féidim ,
aenta ard Airgiallach
fri rígraid Érind.
Dleagar ó Airgiallaib
iar reachtaib riagla
slógad tri coícthigis
cind teóra bliadna.
Ní i n-earrach thiagaid-seom,
iss ed ro chuala,
nach ar chind fogamair
fri bruinne buana.
Seacht cét a tochamlad
iar ndul ó thuathaib,
seacht cét dóib atharrach
do sédaib sluagaid.
Sluagad dar Airgiallu
can iasacht n-árach,
seacht cumala dóib-seom
ind iarna bárach.
Dia marbad indili
i laithib sluaigid
seachta cach aithgena
dobrontar uaidib.
Mad liud líthear-som
in ngnímaib geimlig ,
nocho dleagar díb-seom
acht luigi merlig.
Aiteri in Airgiallaig
cia théis as samlaid ,
acht luigi an aiteri
cen glas cen tslabraid.
Dia n-éla int aideri,
feib eolas daerda,
ní talman togaidi,
ní nimi naemda.
Dligid rí Airgialla
fo Érind n-oraig
do rígaib reachtmaraib
trian cacha tobaig.
A thrian in triain-sin
co fír nís fonna ,
la Colla Mórmenda
macflaith na Colla.
Ó theclait Éireannaig
co forum n-anteam ,
forad ríg Airgialla
for deis ríg Tailltean.
Tomas an foraid-sin,
co fír ní hainfis ,
co ria a chruad-chlaideam
in dáileam daiglis.
Dligid rí Airgialla
seach cach triath trebdach
cach threas corn deigleanda
for deis ríg Temrach.
Dligid a rígan-som
cen bréic, cen baili
in cumad cétna-sin
ón rígain aili.
Aitchem in Dúileamoin
na n-uili n-éscid,
int airdrí adamra,
oirdnidi, éistid. Éistid.
2
Tuarastol ríg Airgiall ó ríg Érind in so & tuaristol tuath Airgiall
ó ríg Airgiall fodesin. Dligid didiu rí Airgiall cédamus ó ríg Érind
saergéillsine fora giallaib & a n-aithni i lláim ríg Temrach, & a
2
n-éited & a mbiathad dóib, & a mbeith a rúinib ríg, & meath dóib-seom má fos-luíset asa ngéillsine.
Dligid rí Hua Niallán chéadamus trí scéith & trí claidim & trí
cuirnn & trí heich, ó ríg Éirind insin .Cóic bruit chorcra & cóic
claidim & cóic eich do ríg Hua mBreasail. Sé bruit & sé scéith & sé
claidim & sé cuirn & sé heich do ríg Hua nEachach. Ceithri cuirnn
& ceithri claidmi & ceithri scéith, ceithri bruit do ríg Hua Méith. Trí
bruit & trí scéith & trí claidmi & trí lúireacha do ríg Hua nDorthain.
Sé heich, sé mogaid, sé mná do ríg Hua mBriúin ar Choill. Ocht
mbruit & ocht n-eich & ocht scéith & ocht claidim & ocht cuirn & ocht
mogaid do ríg Leamna & Hua Creamthaind & Síl nDuibthíri. Trí
heich, trí scéith, tri claidim, trí bruit, trí lúireacha do ríg Léithreand.
Ceithri heich, ceithri mogaid, ceithri cloidmi, ceithri scéith do ríg
Dartraige .Sé cuirn, sé scéith, sé claidmi, sé mná, sé fichthilla do ríg
Fearnmuigi. Cóic bruit, cóic scéith, cóic claidmi, cóic longa, cóic
lúirecha do ríg Fer Manach. Sé mogaid, sé scéith, sé claidmi, sé
cuirn, dá brat déc do ríg Mugdorn is Ros .Conid do choiméd na
cána sin & int sochair sin ros fig Benén and so :
In cheist sea for chloind Cholla
for sluag luchair Liathdroma
can fis a tuarastail tall
ó ríg Fuaid na find-fearand.
Atá sund, sloindfed-sa daíb
senchos cloindi Cairpri chaím :
cluinid, a lucht Fáil na fian,
tuaristla áilli Airgiall.
Dligid rí Airgiall co n-aíb
ó ríg Hérind aiged-chaín
saer-géllsine, saer a chor ,
tuaristol is tidnocol.
Nae ngéill do ríg Fótla ar feacht
do deóin ríg Airgiall aenfeacht:
a n-aithni ac ríg Thlachtga thair
cen charcra & cen cheangail.
Errad a ndingbála dóib,
each, claideam co n-eltaib óir,
cocor cubaid, cumdaig niam
d'aitirib áilli Airgiall.
Meath dóib-seom dia n-élad as,
mesa don ríg gebeas glas ;
acht sin ní dlig neach ní de
do ríg Airgiall oirdnide.
Trí scéith, trí claidmi, trí cuirn,
trí heich, trí mná, mór a muirn,
do ríg Hua Niallán, niam cloth
ó ríg Érind na n-uar-loch.
Tuaristol ríg Hua mBreasail
cóic bruit chorcra is caemchasair,
cóic scéith, cóic claidmi catha,
cóic eich diana deag-datha.
Dligid rí Hua nEachach æib
sé bruit chorcra chorrtharchæin ,
sé scéith, sé cloidim, sé cuirn,
sé eich glasa, gabal-guirm.
Dligid rí Hua Méith in mál
ó ríg Macha na mór-dál
ceithri cloidim, ceithri cuirn,
ceithri heich, ceithri bruit guirm.
Tuaristol ríg Hua nDorthain
trí bruit chorcra co corrthair ,
trí scéith, trí claidim chatha,
trí lenda, trí lúireacha.
Dligid rí Hua mBriúin ar Choill,
sé heich bus triúin re togroim, sé mogaid nach caela a gcáin
sé mná daera dá ndingbháil. 22
Dligid rí trí tuath 23 is tír
tuaristol aili don ríg,
Fir Leamna is Huí Chreamthaind chais,
Síl Duibthíri triath-amnais.
Ocht n-eich donna dleagar dó,
ocht mbruit chorcra bus caem-ló,
ocht scéith, ocht claidim, ocht cuirn,
ocht mogaid diana deag-duirn.
Dligid rí Léithrind na laech
trí heich áilli, ní hingaeth,
trí scéith, trí claidmi catha ,
trí leanna, trí lúireacha.
Dligid rí Dartraigi, in daig,
ceithri mogaid mórastair,
ceithri claidim chruaidi i cléith,
ceithri heich, ceithri hór-scéith.
Dligid rí Fearnmuigi find
sé cuirn lánglana im lind,
sé scéith, sé claidim chama,
sé findmná, sé fichthilla.
Dligid rí Fer Manach mór
cóic bruit co corrtharaib d'ór
cóic scéith, cóic claidmi catha,
cóic longa, cóic lúirecha.
Dligid rí Mugdorn is Ros
sé mogaid co mórdóchos ,
sé claidim, sé scéith, sé cuirn,
sé bruit chorcra, sé bruit guirm.
Atá sund senchas na slóg
dá tuc grád co bráth Beneón ;
acht int í bus treórach teist
ar cach n-eólach is ard-cheist .IN.
Do othraib et do thuaristalaib Ulad inn so
1
Dligid rí Ulad chédamus in tan nach rí for Érind hé féin .i. leathlám
ríg Hérind & corob hé bus túisci beas 'na chocar & chaeimtheachta
in comairead beas i fail ríg Erind. Acus in tan muscérad, caeca
claideam & caeca each & caeca brat & caeca cocholl & caeca sging &
caeca lúireach & trícha falach & dech mílchoin & deich matail & deich
cuirn & deich longa & fichi glac losa & fichi ug faílind do ríg Ulad,
sin uili cach thres bliadan.
Fodlaid didiu rí Ulad tuaristol dá rígaib .i. fichi corn & fichi
claideam & fichi mílchon & fichi mogaid & fichi each & fichi brat &
fichi matal & fichi cumal ó ríg Ulad do ríg Dál nAraidi. Trí heich,
trí mogaid, trí mná, trí longa do ríg Dál Riata. Ceithri longa,
ceithri mogaid, ceithri heich do ríg in Airrthir. Sé mogaid, sé heich,
sé cuirn, sé claidim do ríg Hua nEarca Chéin .Ocht cuirn, ocht
n-eich, ocht mogaid do ríg Dáil Buinne .Ocht mogaid, ocht n-eich
co n-allaib argaid do ríg Hua mBlaithmeic. Dá falaig & deich longa
& deich n-eich & deich srén & deich scingi do ríg Duibthrín .Ocht
longa & ocht mogaid & ocht n-eich & ocht cuirn & ocht mbruit do
ríg na Harda. Ocht mogaid & ocht mná & ocht n-eich & ocht longa
do ríg Leithi Cathail. Trí heich & trí matail & trí cuirn & trí coin do
1
ríg Boirchi. Deich cuirn & deich claidim & deich longa & deich
mbruit do ríg Coba. Sé cuirn & deich longa & deich n-eich &
deich n-inair do ríg Murthemne. Conid do thaiscid na sochar sin
fogní Benén ann so :
Atá sund sochor Ulad
cen dochor, cen drochbunad,
mar ícthair tuaristail thair
ó ríg Boirchi bennachtaig.
Tráth nach rí d'Érind uili
rí Ulad na hurlaidi ,
dligid i Temraig na treb
lám ríg Banba na mbuailead.
Caeca claideam, caeca sciath,
caeca brat, caeca ech liath,
caeca cochall, caeca scing
is caeca lúireach lángrind. 24
Trícha falach, is fír sin,
deich mílchoin is deich matail,
deich cuirn drolmacha deasa,
is deich longa lándeasa.
Fichi ug faílind fearrda,
fichi glac losa learrda,
fichi srian sreathach sotal
do chruan is do charrmogal.
Is hé sin tuaristal tair
dliges rí Cuailnge chétaig
cach threas bliadan, ní báig baeth,
ó ríg Fódla na fiadfraech.
Fichi cornn, fichi claideam,
fichi mílchon is murer,
fichi mogaid, muirn n-uabair,
fichi gabar gnáth-sluagaid.
Fichi brat breac, ní bec ní ,
fichi matal, maeth a llí,
fichi corn, fichi caili
do ríg échtach Araidi.
Tuaristal ríg Dáil Riata
trí heich duba daigriata,
trí mná, trí mogaid móra
is trí longa lánchróda. Tuaristal ríg an Airthir
ceithri mogaid nach mairbfit ,
ceithri heich donda deasa,
ceithri longa lándeasa.
Dligid rí Hua nEarca Chéin
sé gabra glana re gréin ,
sé claidim chocaid, sé cuirn
is sé mogaid re mórmuirnd. Dligid rí Dáil Buindi báin
ocht cuirn & ocht copáin ,
ocht mogaid, ocht mná mesa ,
is ocht ngabra glantreasa.
Tuaristal ríg Hua mBlaithmic
ocht mogaid chaema chaithmid ,
ocht n-eich a sliabaib, ní slat ,
co srianaib do sean-arcad.
Tuaristol ríg Duibthrín déin
dá falaig, deich n-eich, deich sréin ,
deich scingi nach scaitheann sluag
is deich longa for Loch Cuan.
Tuaristol ríg na hArda
ocht ngaill, ocht ngabra garga,
ocht cuirn, ocht mbruit co mbennaib ,
ocht longa do laidengaib.
Dligid rí Leithi Cathail
ocht mogaid can mórfachaid ,
ocht mná, ocht n-eich donda ac dún,
ocht cuirn chroma fri caemchlúd.
Dligid rí Boirchi in bili
trí gabra móra ar miri,
trí matail, trí cuirn cheana ,
trí coin áilli æingeala.
Tuaristol ríg Coba chuib
deich cuirn, deich claidim othair ,
deich longa dá leanann slóg,
deich mbruit cona mbordaib d'ór.
Dligid rí Murthemne in mind
sé cuirn asa n-eabar lind,
deich longa do laech elga,
deich n-eich, deich n-inair dearga.
Seanchas ríg Cuailnge is Boirche
cuimnig cach lá is cach n-oidche ;
Benén ro leasaig ria lá
in sochar sin mar atá. Atá sund sochar.
Biata ocus císa tuath nUlad and so
.i. i rRáith Móir Muigi Line chéadamus a chéd biathad. Trí chét
mart & trí chéd brat a lLine ind sin. Trí chaeca dam a Dál Riata, &
trí chaeca torc & trí chaeca bó & trí chaeca brat a Semne. 26Dá chét torc & dá chét bó a Lathairnib .Céd bó & cét brat & cét molt a
Crotraige .Céd bó cét molt & cét torc asin Brétaig. Céd mart & céd
molt & cét torc ó Forthuathaib ind sin .Trí chaeca mart & trí chaeca
torc óna Monchaib .Trí chét dam & trí chét bó asin Duibthriun.
Trí chét torc & trí chét brat a Leith Chathail. It é sin a biata ó
saerthuathaib cenmothát a daerthuatha. Is lais-side immorro
turgnom loma & leanda & uamai can tacha uaidib .Conad dóib sin
ro chachain in suí Benén and so:
Dligid ríg Eamna acus Ulad ,
ard in scél,
i Muig Macha fora chatha
nocho chél.
Sé chaecaid mart a Muig Line,
ní luad mir,
sé chaeca bó, breath cean bine ,
bearar lib.
Trí chaeca dam a Dál Riata
nos dlig díb,
& trí chaeca muc mbiata
can breith síl.
Trí chaeca sárbrat a Semne,
sloind do chách,
is trí chaeca sárbó selbe
rodath ráth.
Dligid a Lathairnib loma,
ní luad ngó,
dá chéd torc co fiaclaib croma ,
dá chéd bó.
Dleagar a Crotraigi in choblaig,
cumnig lat,
céd molt, céd bó, nárbo dograig ,
is cét brat.
Céd molt, cét bó asin Brédaig,
borb in scél,
& cét torc ina trédaib
mar adbér.
Céd molt a Forthuathaib arda
is cét mart
& cét torc dianos tarda
la cét mbrat.
Trí chaeca mart óna Monchaib ,
nírbo mall,
trí chaeca caemthorc co corrthair
nocho cham.
Trí chéd degdam asin Duibthriun
dleagar díb,
is trí chét bó cona nuithbriug
cosin ríg.
Trí chét torc a tuathaibh Cathail,
nocha cruaidh,
trí chét degbrat cona ndathaib
dlegar thuaidh.
Ac sin a chísa dia chobair,
cluinid lib,
cenmothát daerchlanda an domain
ina ndlig. Dligid.
Do dligead ríg Theamrach and so
1
In tan nach rí for Érind rí Temrach, is ed dliges céd claideam & céd
sciath & céd n-ech & céd n-édach ndatha & céd lúireach. Ó ríg Érind
do ríg Themrach ind sin .Ó ríg Themrach dano dá rígaib & do
thuathaib na Midi : fichi corn, fichi claideam, fichi mogad, fichi
mílchon do ríg Breag. Cóic scéith, cóic claidim, & cóic bruit & cóic
1
eich & cóic coin do ríg Muigi Lacha. Deich n-eich, deich mogaid,
deich mná, deich cuirn do ríg Laegairi. Seacht scéith & seacht
n-eich & seacht mogaid & seacht mná & seacht coin do ríg Ardgail.
Seacht n-eich, seacht claidmi, seacht cuirn, seacht mbruit do ríg
Fear Cell .Sé heich, sé claidim, sé scéith, sé mogaid do ríg Fear
Tulach. Ocht scéith, ocht claidim, ocht cuirn, ocht n-eich do ríg
Fer Teathfa. Sé scéith, sé gabra, sé bruit, sé mogaid, sé cuirn do
ríg Cuircne. Cóic eich, cóic claidmi, cóic bruit do ríg Hua mBeccon.
Cóic mná, cóic eich, cóic cuirn, cóic scéith do ríg Chailli Fallamain.
Ocht mogaid & ocht mná & ocht n-eich & ocht scéith & ocht clai-dim do ríg Dealbna Móiri .Conid dóib sin ro chachain Benén:
Dligid ríg Teamra tuirim,
ro indis Benén builid ;
ina ndligend i Temraig
saí laidne ro lán-meabraig.
Céd claideab & céd sciath
dliges rí Temra na triath,
céd n-errad & cét n-each,
céd leand & céd lúireach.
Dligid find-ríg flatha Breag
fichi corn, fichi claideam,
fichi mílchon, fichi mog
ó ríg Themra i tuaristol.
Dligid rí Muigi Lacha
cóic scéith, cóic claidmi catha,
cóic bruit chasa & cóic eich,
cóic coin gela 'na nglan-sreith.
Dligid rí Laegairi luaith
deich n-eich theanda dó 'na thuaith,
dech mogaid, deich mná móra,
deich coin, deich cuirn chomóla.
Tuaristal ríg áin Ardgail
secht scéith, secht n-eich a hAlbain,
secht mná móra, secht mogaid
& secht coin do chonaib.
Dligid rí Cailli Eachach
secht n-eich tréna don trebthach
secht claidim re cor catha,
seacht cuirn, secht mbruit dergdatha.
Dligid tend-ríg Fear Tulach
sé heich a craesaib curach,
sé claidim, sé scéith derga,
is sé gaill cen gaeidealga.
Tuaristol ríg Fear Teathfa
ocht scéith, ocht claidmi deabtha ,
ocht cuirn, ocht leanna 'na láim,
ocht mná daera dá dingbáil.
Dligid ríg Curcne in chalaid
sé scéith & sé gabair,
sé bruit & sé bachlaig ,
sé cuirn dála dian-athlaim.
Tuaristol ríg Hua mBeccon
cóic eich luatha re lecon ,
cóic bruit breaca, buan a ndath ,
& cóic claidim i cath.
Dligid rí Cailli In Ollaim
cóic scéith, cóic cuirn nos congaib,
cúic eich a longaib lána,
cóic mná daera dingbála.
Dligid ríg Dealbna na ndám
ocht claidim, ocht scéith tar sál,
ocht n-eich gu cosaib caela,
ocht mogaid, ocht mná daera.
Hé sin senchas ríg Temrach
ní fidir cach bard belgach ;
ní dír baird acht dír filead
fis cach ríg is a dliged. Dligid.
2
Tuarastla ríg tuath Midi ro ráidseam .Císa didiu & bésa & biata
ríg Temrach ó thuathaib andso feib ro hernit & ro hícait fri Cond
& fri Cormac & fri Cairpri conid díb gabsad rígi iar suidiu. Coimmes
cána & coimíca cen tórmach ar dáig saidbri cen easnam ar daidbri
acht mina theagaim díth for finib nó pláig nó núna nó duinebath.
A thobach iar coimméit & iar comlagat in cach bliadain. Trian
tobaig na cána sin do foirbfinib na Temrach i llón & i llongad dóib
& ar taiscid co huain, a thairic iar n-uain .Conid dóib atbert Benén :
Cís tuath Midi, mór in scél,
ro indis fili fír-thrén mar fognaid do Themair thair
ó aimseir Chuind Chétchathaig.
Dligid rí Temrach na tuath,
saí no sealba co sársluag ,
caeca dam ón dáim Dési,
caeca crán, caeca céisi.
Trícha dam a Dáil Máthar ,
trícha cráin, ní cís bráthar ,
trícha molt, maith an áirim ,
do ríg Midi mórfáilid.
Trí chéd dam óna Dealbnaib
do thorachtain co Temraig ,
trí chét torc, trí chéd tindi,
trí chét molt ón mór-fine.
Trí chaecaid leand a Luignib,
trí chaecaid torc nos tuirmid,
trí chaeca mart cen mebail
do thobairt co trom-Themair.
Céd mart ó Fearaib Arda,
céd findmolt minas farcba ,
cét torc, is trom in cumne,
ó bráithrib na mborb-Luigne.
Cét sárbrat óna Saithnib ,
céd crána, is crod fírthaicid
& céd mart ar moigib
is cét molt dia móroigid.
Céd torc a Cuircne in chocaid,
céd mart, is mór an obair,
& cét lulgach loma
do ríg láidir Liattroma.
Trí chéd torc a tír Gaileang,
trí céd molt, trí chét ralenn,
trí chéd dam, dian in chobair,
don Chlaenráith do chualabair.
Céd molt a Fearaib Tulach,
céd torc don dún nach dubach,
céd lulgach cona laegaib,
céd dam, nocho beart baegail.
Trícha molt a Muig Lacha
do ríg Claenrátha in chatha,
trícha lulgach buidi bláith,
trícha dam isa deag-ráith.
Seasca brat a Huíb Beccon,
seasca mart, mór int egor ,
la sescaid cránad cubaid,
seasca molt don mórthulaig.
Is ead sin dliges do chrua
rí Midi cen mór-fordul ;
i Temraig buidi mar bís
is ead sin uili a ardchís. Cís tuath.
29
1
Ceart ríg Laigean ro luaid Benén
a mbreith ugdair uarustar ;
ina ndligend rí cach thuaithi
tria thuaichle 'na thuaristol.
An tráth nach rí d'Éirind uili
airdrí Laigen lind-uaine,
leis tosach in cach thír thréin-eng
ó ríg Éirind ind-uaire.
Deich mogaid do laechríg Laigen,
deich coin tsolma súileacha,
deich scingi forscibset tonda ,
deich longa, deich lúireacha.
Trícha falach, coíca claideam,
cét n-each ndond co ndínbrataib,
caeca cochall, nírbat athfuidb ,
deich rachuirn, deich rígmatail.
Sé cuirn, sé failgi d'Íb Faeláin
sé leanna arin láthair-si ,
sé heich luatha cona láithrib,
gia báigthir ní bráthairsi.
Céd n-each uad-som do thurc Thomair
céd mbó ar tuilleam tuaristail,
trícha ban, re méd is muirear,
céd claideam, is cruad-ascaid.
Ocht longa ón laech do flaith Chualand
co seólaib co srólbrataib ,
ocht cuirn, ocht claidim co cinaid,
ocht n-inair, ocht n-órmatail.
Seacht scéith, seacht n-eich do ríg Forthuath
iar n-ól fína an airidig ,
seacht cuirn cona mid don mairig ,
seacht claidim ná cairigid.
Sé hinair do ríg an Indbir ,
sé doim luatha léimnecha ,
sé lúireacha & sé longa,
sé heich donna déinmecha.
Seacht n-eich d'Uíb Feilmeada finda,
fir diana co ndemnaigi ,
cóic cuirn chama la cóic brataib,
cóic matail cia mebraigi.
Céd mbó d'Íb Cendselaig calma
céd n-each ar tuaith tromaigthear,
deich longa, deich srén, deich saidle ,
deich failgi nach folaigthear.
Sé failgi a rraind do ríg Raírenn
is sé ríg-eich rímid-si ,
sé matail ar cae don churaid,
sé mugaid don mílid-si.
Ocht claidim, ocht cuirn fri comól
ó ríg Carman cosnamaig ,
ocht n-eich cen each díb ar drochfolt
do ríg Fothart osnadaig.
Ocht n-eich d'Íb Drona ac Dind Gabra
a glaic ríg co rath-solad ,
ocht coin re cor áir ar aigib
ocht claidim re cathugud.
Ocht n-eich d'Íb Bairrchi ara mbeódacht — 
bec d'feraib a n-engnama — 
ocht cuirn, ocht mná nírus mudaig
is ocht mugaid meanmara.
Ocht n-eich d'Uíb Buidi na mbriathar
borba, bláithi, bircheanda,
dligid a rí ó ríg Gaibli
trí failgi, trí fidchealla.
Ocht n-eich dliges laech-rí Laígsi ,
ocht coin solma súileacha,
ocht scéith ima scaílid renna,
ocht leanda, ocht lúireacha.
Sé heich d'Íb Crimthandán cindid,
sé doim ina ndeagsomal ,
sé cuirn is beiti 'na nglacaib,
sé matail cen mearugud.
Deich scéith, deich cuirn is deich claidim,
deich failgi cen merugud,
do ríg Hua Failgi meic Cathaír
cen tathaír, is deagsolad.
Iat sin tuaristla laech Laigen
a láim gloin mar geltorad
ó airdríg Gaibli & Gabrán,
is comlán in certugud. Ceart.
31
Do chísaib ocus do biataib Laigen andso
For Gallaib céatamus tús na cána sa .i. seacht cét tinne, seacht
cét torc, seacht cét molt, seacht cét dam, seacht cét bó, seacht cét
brat, ó Gallaib inn sin. Dá chéd lulgach & cét torc & cét brat ó
Forthuathaib Laigen. Ní ícad Síl Fiachach ná Síl Rosa Failgi acht
biathad aidchi do ríg Laigen má théis a ndáil fri Gallu sair nó fri
Huí Néill fo thuaid nó fri Mumain fo deas. Cét mart immorro &
céd bó & céd torc & céd tindi ó daerfinib a ferann .Dá chéd bó & dá
chéd brat & dá chéd dam óna secht Fothartaib. Seacht cét bó &
seacht céd torc & seacht céd molt & seacht céd céd mart, óna seacht céd
Laígsib Laigin ind sin. Dá chéd mart & dá chét bó & dá chét brat
ó Osraigib .Ó soerthuathaib Laigen ind sin.
Néimid & úrad & únach & folcad immorro ó chocartaib na ngrád
Féini ata hísleam leó .Corcair & ruu & snáth dearg & glas & oland
find & blaán & bindén ón lucht ata fearr do chocartaib .Má frepait
nó má theichit ind sin dá chuibeis forro 32
Cach treas bliadan didiu ícthar na císa sin anuas cenmothá
mórchís ríg Érenn ut supra diximus. Conid dóib sin ro chan in suí
.i. Benén:
Coistid, a Laigniu na laech, risin seanchas nach sírbaeth
ara ndlig do chís chalma
rí Cualann is congabla.
Seacht cét tindi, secht cét torc,
secht cét dam, seacht céd ndeagmolt,
seacht cét brat is secht céd bó
ó thuathaib Gall a n-aenló.
Dligid cét brat, nocha bréc ,
céd do thorcaib, trom in tréd ,
& dá chét lulgach luath
ó foirbfinib na Forthuath.
Ní dleagar cís, comoll ngloin
ó Uíb cróda Cendsealaig ;
acht ó foirbfinib nach fand
chaithid a fér 's a ferand.
Cumal & cís is cáin ní ícat Uí Failgi in áig
do ríg Laigen ma laí ar feacht
acht cuid aidchi ar aigideacht.
Céd mart ó cach thuaith nach díb
la céd mbó berar don ríg,
céd torc & cét tindi
ó dámaib na daerfine.
Óna Fothartaib uili
dleagar dá chéd bó buidi
& dá chéd brat cána ,
dá chéd ngarg dam ngabála.
Dá chéd mart, is mór in slicht ,
dá chét brat, dá chét bó blicht,
dá chéd molt, maith in chabair,
óna Laignib Desgabair.
Seacht cét bó a lLaígsib luatha,
seacht céd torc tarna tuatha,
seacht céd mart co mag Laigen,
seacht cét molt tar mórgaineam.
Ac sin císa tuath na treab
ó Laignib do ríg Laigen :
níba saí nach sloindfea in cert,
is cóir do chách a choistecht .C.
Na saerchísa, slicht adcuas,
it é ro ráidsem anuas ;
ó saerchlandaib dlegar sin
bíd for fearand anechtair.
Na daerchlanda, díth nach ceas,
bíd fora fearann díleas,
daerchís uaidib is é a fír
do breith co dúinib airdríg.
Is hé cis dleagar díb sin
cís duchunn is duibnéimid
úrad a brat, buan in mod,
cís d'únaig & d'folcad.
Dleagar don lucht is fearr díb
ruu is corcair co caínbríg,
snáth dearg, oland find, ní chél,
blaan buidi & bindén.
Na daerchlanda cen deilm n-oll
teichid re cís a ferond ,
a dá chuibéis dlegar díb
na tucsad ón atharthír.
Nocho dligeand cuaird co tend
ó ríg chóicid na Héirind
fili nach fiasara sin
a chísa 's a thuaristail.
Dleagaid cátta is cuairt is crod
ó gach ríg cusa riacht-som
fili nos findfa co feib
tuaristol is cís, coistid .Coistig a Laig.
Benén ro chachain inso do senchus Gall Átha Cliath:
33Atá sund seanchas suairc seang
is maith le fearaib Érind,
sochar Átha Cliath, ní chél,
amal forfácaib Benén.
Dia táinic thuaid a Temraig
Hua deochain in deigtheaglaig,
d'apsdal Breatan & Breag
nír chreit Laegairi lánmear.
Luid deisil Banba buidi
Hua deochain, in deagduine,
co toracht dún na nGall ngeal
do chobair Chland Mac Mílead.
Is hé ba rí a nÁth Chliath chruaid
dia táinic Pádraic atuaid
Ailpín mac Aeoil Ádaig 34
do chloind Domnaill Dubdámaig.
In lá táinic co hÁth Cliath
Pádraic Macha na mórfiach
is and ros fuc bás bágach
aenmac Ailpín imnárach.
Adagar co Ua ndeochain
aenmac ríg Gall gairg-Eochaid ,
dia chrád & dia chelgad ;
don apsdal rob imdeargad.
Dia tuca anmain andsin,
a chléirig cháid chumachtaig,
sléchtfad duit 'con choill cheanaind,
sléchtfaid Gaill in glaisferaind.
Luid ina deisiul fo thrí
int apsdal is int airdrí
cora érig 'na beathaid
féinnid álaind aird-Eachaid.
Ar sin adnagat dó in slóg,
screpall cach fir, unga d'ór,
unga cacha sróna ar sin,
is screball óir cach énfir.
Trí huingi forácbad thall
don cháin a ngarrdaib na nGall ;
aircther fo thrí ind Áth Cliath
ó Gaeidelaib na nglainsciath.
'Dianam tora m cach bliadain
in cháin sea lib ó Liamain
nochon fétfad fir thalman
bar ndún-si do díthfaglad.
In dún i táid co dreaman
nos scér-sa fri duibdeman ;
bid hé in treas teine nach tim
bias fa deiread i nÉrind.
Fácbaim forsan Áth uili
buaid mban ar a mbanchuri,
buaid ara nGallaib geala ,
buaid n-áilli ara n-ingena.
Buaid snáma ar macaib a mban,
buaid cocaid is buaid comrom,
buaid dia ndaltaib co nóna,
im luad chorn is chom-óla.
Buaid ríg chaidchi i nÁth Cliath chruaid
buaid n-amais, buaid n-óclaig uaig ,
buaid cádusa 'na chellaib,
buaid n-árais is naímchendaig.
In dún asa tánac tuaid ,
ná roib ara ríg robuaid ;
is mór gallacht a gaili,
mo mallacht ar Laegairi.'
Is de nach bia síth na nGall
re ríg Midi na mórland
itir Theamair is Liamain
cen debaid cach énbliadain.
Hé sin senchas Átha Cliath
indisim daíb tar ceand fiach ;
biaid i llebraib co bráth mbras
mar atá sund sa seanchas. Atá sund.
Patricius benedictionem pro habitatoribus hibernie insule dedit, 36
conid adbeart Pátric and so: Beandacht Dé foraib uili fearaib Érenn maccaib, mnáib sceo
ingeanaib, flaithbeandacht, balbeandacht, buanbeandacht, slán-beannacht sárbeandacht sírbeannacht.
Beannacht nime nélbendacht, beandacht mara mescbeandacht,
beandacht thíri toradbennacht, beandacht drúchta, beannacht
daithe, beandacht gaili, beandacht gaiscid, beandacht gotha,
beandacht gníma, beandacht ordan, bennacht áine foraib uili
laechaib cléirchib céin forcongraid beannacht fear nime is mó
ebexirext ós bithbeannacht. Bendacht.
Ní dlig cuaird a cúiced i nÉrinn fili nach fiasara císa & tuarastla
in chóicid sin, amal asbert Dubthach mac Huí Lugair so:
37Ní dlig cuairt ná ceandaigeacht
ar ní fili fíreólach
i feidm eólais ilchrothaig
menib co féig feasara
císa tenda is tuaristla
corbad uili eirneide
iar n-urd eólais ilchlandaig
ó thosach co déid.
Ní dlig cuairt a caínchóiced
do chóiceadaib cloth-Banba
inas imchuairt éntuaithi
mad dia fégthar fírindi
fili nach dron deachraigfeas
sochar dochar dílmaine
drécht cach thíri thic.
Is and is saí senchada
in tan légas lérgníma
indsi Ébir uais.
Is and is ail ollaman
amail oil cen indscuchad
in tan tuiceas tuaristla
la císa cen chunntobairt
conus uili indisfea
in cach aireacht ard.
Nárab soitheach seanáruisc
ar chrod ná ar chairdine
air ní sluindfea senbretha
fear co córus coindircle ;
nírab nárach noísedach
ar miad ná ar móraicme ;
menip samlaid sainiges
a shochar ní dlig. Ní dlig.
38
Temair teach a mbuí mac Cuind
forad na laech a Liathdruim ;
atá limsa do mebair
a díre dá deigfearaib.
Cach rí gébus Teamair theand
& techtfas iath nÉrenn,
is é as saíre díb uili
do sluag Banba barrbuidi.
Mad rí díleas do Theamair
bus deach dona deigferaib,
giallad cách co ruici a theach
don ríg fírén fírbrethach.
Dleagar de-som réir na slóg
acht co tísad 'na thinól:
dlegar díb-seom giall cach fir
do breith dó-som co Temair T.
Temair nocho dír do-son
minba senchaid sár-fosud
co n-innisea dia ruiri
tuaristal cach aenduine.
Ná tardad tar cert co neach
conách ruca féin gúbreath ;
ná déntar debaid 'na thaig
dáig is geis mór dá geasaib.
Conách dearna cocad cain
re slóg chóicid Choncobair ;
ná falmaigthear Temair the
do chocad cland Rudraige.
Dligid beith i Temraig thréin
& cách ica óigréir:
mene fergna féin re goil
ad riaraig dó a chúicedaig.
Dligid rí Ulad amra
flead dó cach sheachtmad Samna
is a cur dó cen gaindi
ós brú Lindi Luathgainni.
Méd na fleidi dlegar and
do ríg Themra na trén-land
dá dabaig déc cach leanda
cona fuireac fír-grema.
Dul co Temraig 'na deagaid
a thinól do deigfearaib,
indmos dóib ara n-astar
co findtais a tuaristal.
Dligid rí Eamna Macha — 
dóig nocho mac minflatha
gach flaith gébus gart ngaíne — 
nába holc dó a shomaíne.
Dligid 39 leath in tigi te
in slóg sin Eamna Maichi
& gabaid, ní claen lind,
ceirt-leath araen re Héirind.
Fín do dáil forro i Teamraig
co médaiged a menmain ,
cuirn breca cona mbeandaib
foirni cona fichthillaib.
Coimlethid a haigthi d'ór
don ríg díreagra dímór,
dá chét bó & dá chéd ech,
dá chéd carbad, ní claen-breth.
Dá luing déc ar choblach cain
ó ríg Themra co treasaib,
a cur do macaib flatha
dóig is congaib indlatha.
Dá sleig déc ara mbia nem,
dá chlaideam dég mar ealtain ,
dá édach déc cach datha
fa chomair mac n-ardflatha.
Roga tochmairc a Temraig
do rígnaib co ro-menmain
a tobairt dó 'sa toga
mad dá roib a n-aentuma.
Comairci gaei deirg dámaig
do ríg Ulad ilbágaig,
dá roib a Temraig na tor,
ná lam neach a shárugud.
Gaileanga fo chís a each
Fir Breag fa foirnib 'ma seach ,
dá roib a Temraig thuathaig ,
ro feas is dá fírthuathaib.
A chuibrind a tig Themra ,
córaidi dó mórmenma ,
trí fichit mart, fichi muc,
fichi tindi co trén-lucht.
Fichi glac losa dar lim,
fichi ug faílind forfind ,
fichi cliab i mbítis beich,
is a tobairt dó ar én-leith.
Ní dligend acht mad sine
ó ríg Themra toinngile
& aderim fo dí
ní hinand sin is nemthní.
Iar sin téid roime dia thoig
rí Cuailgni cosna cathaib,
iar n-airisim dia astar ,
do fodail a thuarastal.
Do ríg Rátha Móir Muigi
dligid ro-chrud rígraidi
dáig is é is uaisle astar
is as túsca tuaristol.
Dligid, ce iarfaigid sin,
minba hé bus rí ar Ultaib
ocht mbruit datha & dá luing
co sciath ngel ar gach ngualaind.
Fidchell & brandub bán,
ocht cuirn & ocht copán ,
ocht mílchoin & ocht n-eich
& ocht sleaga ar éinleith.
Dligid rí Muigi Coba
na n-arm n-édrom n-imthana
secht mílchoin & secht n-eich
& secht slega for aeinleith.
Dligid Eógan sluaiged leis,
dligid Conall cen éisleis ;
fair nochon fellaid a ndáil ,
is ed dleagaid beith d'aenláim.
Dligid rí Airgiall a each
tar cend a giall, ní gú-breath,
& dligid Conall cain
suidi cach dú ara bélaib.
Dligid rí Hua mBriúin miadach
a each frangcach fírmiadach :
dligid rí Conmaicne coin,
each & roga n-édaig.
Is airi do-beir sin dóib
rí Ulad an airm thrénmóir
co mbet a tresi 'na thoig
co tecat leis co Temair .T.
Geasa ríg Ulad Eamna
& a land lánmeabra
dula dó a cend doiri thuirc
aenfeacht d'aicsin dá fuabairt:
Éitseacht re hénlaith nglindi
Lacha Saileach saerlinne ,
fothrucad belltaine thair
ar findloch álaind Febail.
Ac sin a gesa cruaidi
airdríg cóicid Chraebruaidi;
mádá ndearna co gnáth sin
ní géba co bráth Temair. T.
Do buadaib ríg Ulad uill
coindmead a chásc a Caendruim,
a maír i Tailltin tredoig ,
Eamain imma ingenaib.
Coblach aici for Loch Cuan
cleamnas re ríg Gall glanuar ,
Eanach Caín do beith fa blaid
& a maír a Temair .T.
Dligid rí Náis anosa
flead adbal nach urusa ,
fichi dabach do cach lind
cona fuireac ósa cind.
Tuaristal ríg Laigen Luirc
ó ríg Themrach in trénphuirt ,
a dream sa atáid in bar taig ,
atá leam-sa do meabair:
Céd mac uirríg is buan blad
lesiun co tua na Temrach,
ingen aentuma cach fir
édach taebthana i Temair. T.
Seacht carbaid ara mbia ór
neach beireas leis co comól,
seacht fichit édach ndatha
fo chomair mac n-ardflatha.
Ar sin téid roime dá thig
rí Laigen cusna laechaib 44,
co roich dún Náis iar n-astar
co fodail a thuarastal.
Mad ac Ceindsealaib cróda
bes in flaithis fírmóra ,
is leó fodail a cruid chain
dá macaib ríg 's dá rígaib.
Dligid rí Hua Faelán find
seacht mbruit datha im cach deiglind
& ceithri longa ar loch
co mbed a corra i coblach
Dligid rí Húa Failgi fuar
ceithri scéith datha, is deagluag ,
ceithri cuirn cacha datha ,
ceithri claidim chruad-chatha.
Dligid rí Osraigi án
dá mílchoin déc co ndegál.
Dá each déc dó cen aife
co carbadaib deagmaithe.
Rí Hua Cendsealaig na creach
is é seo a fír in cach than
uair is é teach ríg Laigen.
Dligid rí Hua nGabla ngér
fáindi óir im cach n-én-mér,
& fail óir ón geal gual
dligid rí find na Forthuath.
Geasa ríg Laigen adchím,
cath do uagra fair 'na thír ,
& Goill d'aimréir im rind
& a géill co Duiblind.
Rí ar aíde cen fégad ,
Caeimgin cana choimégad,
cen teacht co Nás re lind láin
do gesaib in ríg ro-náir.
Brigid do réir ima rath
do buadaib na ríg Laigneach ;
beth dó fo chís ina thaig
dola cach mís co Temair .T.
Dligid rí Caisil na creach
dula co tua Temrach
da fichit cairptheach 'ma le
do thaisbénad a flede.
Dligid rí Temrach na tor
dul a choimlín sin leiseon
& cen mac athaig and
do chaitheam fleidi Érann.
Dligid a Temair Luachra
rí Muman 's a mórthuatha
deich ndabcha fichead ro feas
cona furec, is fír-leas.
Dligid sechtmain tiar istaig
i Temair Luachra Deagaid ,
& can dula ar astar
noco fodla a thuaristal.
Is hé seo in tuaristol tend
dleagar ó airdríg Éreand,
ocht n-eich, ocht carbaid fo chuing ,
ocht failgi & ocht caemchuirn.
Ocht fichid brat do brataib,
ocht scéith gela ós glan-glacaib ,
seacht sesrecha 'na sreith sláin
is seacht fichit bó bennáin.
Coiri uad do ríg Caisil
ó ríg Themra in trén-taisic ,
a tabairt mar dlegur thrá
's a breith i Temair Luachra.
Ar sin fodlaid rí Muman
na cath is na cét curad
do lucht a gníma co ngail
itir ríg & rígain.
Ocht n-eich maithi ara mbia grád
dligid rí na nDési nár, 45
is ocht mbruit uaine 'ma le
co n-ocht ndeilgib findroine.
Dligid ríg Hua Liathán lir
ocht cuirn & ocht claidim
& ocht n-eich maithi dó
ó ríg Caisil can chlaechló ;
Dligid rí Hua nEachach n-oll
lúireach & ga i comlonn,
& dá falaig d'ór dearg
& dá each nach droch-beadc.
Dligid rí Dáirine duind
ó ríg Caisil in chomlaind
ocht claidim chorra chatha,
ocht longa is ocht lúireacha.
Do ríg Lacha Léin lebair
dligid cumaín chairdeamail ,
fichi bó & fichi each,
fichi long dó, ní droch-breath.
Dligid rí Ciarraigi m chnuic
fichi each, ní fáth ard-uilc,
& trí fichid bó bán
& trí fichit copán.
Dligid rí Hua Conaill chain
errid cásc ó ríg Caisil,
a llann lígda co lí ngloin
& a gaí 'na deagaid.
Dligid rí Éile mar tá
a thír saer co Sliab Bladma
acht mina theachta cath cain
gan eachtra fair seach rígraid.
Is aire dobeir sin dóib
rí Muman an aignid móir ;
is de bus buideach na fir
can a fuireach i Temair .T.
Trí buada ríg Caisil cain
rígan aici i Condachtaib,
loingeas aici ar Sinaind sláin
& Caisill do chongbáil.
A thrí dimbuada iar sin
cath d'fuagra uad ar Laignib,
a choinmed a Caisil chain
& gan dul co Temair.
Dligid ó flaith Luimnig lir
flead aireagda forbaílig,
deich ndabcha fiched ro feas,
cona fuireac re fír-leas.
Rí Tuadmuman in toraid
dligid cumaín chairdeamail,
trí deich mbó & dá chét each,
trí failgi d'ór, ní droch-breath.
Ceithri longa re laíding,
gid ead ní hord anaíbinn,
dá sciath im cach luing díb sin,
dá laind & dá lúirig.
Ní dligend acht mad saine
flaith Luimnig a Liathmune,
is é seo a fír imach ,
& ingen ríg Temrach. T.
Dligid rí Chorco Baiscind
ó ríg Thuadmuman taistill
corn & dá fichit each,
édach in ríg, ní gú-breath.
Dligid uirrí Chorca Mruad
ó ríg Thuadmuman na tuath
a roga luingi ar ló ar feacht ,
dá chét bó & a beandacht.
Ingen ríg Tuadmuman tinn
do ríg Chorco Mruad beirim
coma hí a bean ar cach leath
ar tocht a tig ríg Temrach. t. Geasa ríg Luimnig leathain
amimair ós airdeachaib
beith triur ina chocar chain
& a rún re rígain.
As iad a buada in ríg raith
nónbar 'na chocar chomaith ,
raga ndelba air iar tain
& a menma a Temair. t.
Dligid flaith Cruachan, ná ceil ,
dá fichid dabach ac fleid
& can dul uathad ann
ó ríg uasal na Hérind.
Dligid rí Gaela in gosa
a chomaín uad anosa,
trí fichid bó, dá chéd each,
ceithri failgi, ní droch-breath.
Ceithri cuirn ima mbí ór
neach beireas leis co comól,
is a fágbáil tiar 'na thig
do flaith Chruachan in chinid.
Ceithri scéith dearga datha,
ceithri cathbairr chomdatha,
ceithri lúireacha 'na ndiaid,
ceithri sleaga ri sár-gliaid.
Geis dó Cruachu d'fás fo thrí
buaid dó loingeas for Loch Rí
mad dia ndearna seach cách sin
gébaid sé co gnáth Temair. T.
Dligid rí Hua Maine mór
ceithri cuirn díb re comól ,
fichi bó & fichi each,
édach dá chét, ní gú-breath.
Dligid rí Hua Fiachrach find
ceithri longa re laíding,
deich mná fichet, aidbli duir,
& trí cuirn do chornaib.
Dligid rí na Tuath Teórach
gen gu fetir aneólach
fichi mart is fichi muc
fichi tindi co trén-lucht.
Dligid rí Luigni lagaid
ceithri scéith co comramaib ,
ceithri hinair co n-ór derg ,
ceithri longa, ní droch-beadg.
Ní dligend acht mad sine
ó flaith Chruachna cnesgile
dleagaid dó cach dáil mar sin
& a ndáil co Temair. T. 48
Dligid rí Midi in marcaid
ó ríg Érind co n-ardblaid
seacht seisreacha threbus tír
& seacht fichit ailbín.
Dligid rí Breag in muirir
fichi each, ní hardpudair,
& ní cóir a séna,
co n-édaigib n-imthréna.
Dligid rí na Saidne só
each & dá fichit bó,
uair ní lugu a ngoiri amach,
a choiri & a dabach.
Dligid rí na nDési anocht
fichi mart is fichi molt ,
is dligid rí Luigni ar sin
fichi each co sadallaib.
Dligid rí Gaileanga gaí
cona hindsma d'órcheardai
& fichi srian sotal
do chruan is do charrmogal.
Is amlaid sin dleagar de
tuaristol maithi Mide,
& gan a cleith re gail
& a mbreith co Temair. T.
Geasa ríg Eógain 'na thig
rígan aici a Condachtaib,
a síth re hAraidi anall
& cacad re Conall.
'Na aenar théid soir ó thig
rí Laisi cusna laechaib ;
fichi ech dó ara astur,
is é sin a thuaristol.
Rí nime & talman tréin ,
co ndearnom uili a óigréir,
co robam co trén 'na thig
dáigh is aíbhni ná Temair. Teamair. Finit.