Annals of the Four Masters, Volume 2
Aois Criost, naoi c-céd trí. An seachtmhadh bliadhain fichet do Fhland. Maol Martain, abb Lughmhaidh. Diarmaid, abb Daire Calgaigh. Corbmac, abb Droma Móire. & Suibhne, mac Duibh Da Bhoirent, prióir Cille Dara, d'ég. Maol Occhrai, mac Conghalaigh, tighearna Locha Gabhar, do mharbhadh la Fogartach, mac Tolaircc. Cath Bhealaigh Mughna ria f-Flann mac Maoil Sechlainn, rí
Ereann, & ria c-Cerbhall, mac Muireigein, rí Laighen, & ria c-Cathal, mac Conchobhair, rí Connacht for Corbmac mac Cuilennáin, rí Caisil. Ro meabhaidh
an cath for Corbmac & at-rochair féin ann, gér bo liacha thuitim, uair rí, easpucc, angcoire, scribhnidh, & egnaidh derscaighthe isin m-berla Scoiteccdha esidhe. At iad na saer-clanna torcratar imaille fris. Foghartach, .i. eccnaidhe mac Suibhne, tighearna Ciarraighe Cuirche, Ceallach mac Cearbhaill, tighearna Osraighe, Maol Gorm, tighearna Ciarraighe Luachra, Maol Mórdha, tighearna Raithlinne, Ailell, mac Eoghain, abb Trín Corcaighe, Colman, abb Cind Éittigh, & tighearna Corca Duibhne, & aroile saor-clanna cenmotát-sidhe go sé mílibh h-i maille friú. As dia foraithmet-sin ro ráidheadh indso la Dallán mac Móire,
Corbmac Feimhin Fogartach,
Colmán, Ceallach, cruaidh n-ughra,
at-bathsat co n-il-mhilibh,
h-i c-cath Bealaigh muadh Mughna.
Flann Teamhra don Taillten-mhaigh,
Cearbhall don Carmain cin ach,
h-i sepdecim September,
cloiset cath cétaibh iolach.
An t-epscop, an t-anmchara,
an suí ba sochla fordharc,
rí Caisil, ri Iarmhumhan
a Dhé dirsan do Chorbmac.
As do bliadhain báis Corbmaic ro ráidheadh bheós,
O genair Iosa do nimh,
a trí, naoi c-céd do bliadhnaibh,
co bás Corbmaic comhal n-glan,
ba liach a écc rí Mumhan.
Fiach ua Ugfadhan, ó Denlis, as é ro dhíchenn Corbmac. Slóighedh la Cenel n-Eoghain .i. la Domhnall, mac Aodha, & la Niall, mac Aodha, co ro loiscceadh Tlachtgha leó. Cnáimheini, mac Maenaigh, tighearna Ele, d'ég.
Annal 904. Aois Criost, naoi c-céd a cethair. An t-ochtmhadh bliadhain fichet do Fhland. Ruadhan, epscop Luscan. & Cumascach, mac Ailella, fertigis Arda Macha, d'ég. Mughroin, mac Sochlachain, tighearna Ua Máine, d'ég. Amhalgaidh, mac Congalaigh, tanaisi Bregh, & Flann, a bhrathair, do mharbhadh lá Conaillibh Muirtheimhne. Colmán, mac Cionaith, tighearna Ciarraighe Luachra, do écc. Daimh liacc Cluana Mic Nóis do dhénamh lasin rícch Flann Sionna, & lá Colmán Conaillech. Bec ua Lethlobhair, tighearna Dál n-Araidhe, d'ég. As dó ro ráidhedh,
Ard-scél scailti lang lir,
foruair mór n-uilc Is n-imhnidh,
nad mair orgais druach dil,
cloth ruire Tuaighe Inbhir.
Cearbhall, mac Muireigéin, rí Laighen do mharbhadh. As occa eccaíne ro ráidheadh,
Mór liach Life longach,
gan Cearbhall cubhaigh ceileach,
fear fial fosaidh forbharach,
dia b-foghnadh Eriu éimhech.
Liach liom-sa Cnoc Almhaine,
agus Ailleann cen ócca,
liach lem Carman, nocha cel,
agus fér dar a rótta.
Nírbhó cian a shaoghal-somh,
d'aithle Corbmaic ro cuilleadh,
lá co leith, ní maoil-riaghail,
agus aoin-bliadhain cen fuilleadh.
Ermach righe ró-ghlaine
rí Laighean línibh laechradh,
dirsan all n-ard n-Almhaine
do dhol i set serbh saethrach.
Saeth la setaibh sorchaidhe
flaith nár Náis noithigh niarsna,
ro traetha dronga dorchaidhe,
ba moo liachaibh an liachsa.
Do Cerbhall bheos,
Ba congbhaidh Cerbhall do ghrés,
ba sobraidh a bhes co bás,
in ro baí dia cert gan cíos,
taircheall asa nert fri Nás.
Gormlaith ad-bert
Olc formsa commaoin an dá Ghall,
marbsat Niall agus Cearbhall,
Cerbhall la h-Ulb comal n-gle,
Niall Glundubh la h-Amhlaidhe.
h-I Cill Corbbáin ro h-adhnaiceadh Cerbhall, amhail as-berar,
Failet noi righ, réim n-ágha,
h-i c-cill n-an fo neimh riamhdha,
Muireccan, maen gan mearbhall,
Cellach Is Cerbhall ciallda.
Colman, Broen, Is Bran beodha,
Find, Faolan, Dunchadh dána,
h-i Cill Chorbáin, ro chuala,
ro claitti a n-uagha ágha.
Annal 905. Aois Criost, naoi c-céd a cúig. A naoi fichet do Fhlann. Maol Mordha, airchindech Tíre Dá Ghlas, d'ég. Uallachán, mac Cathail, tanaisi Ua Failghe, do mharbhadh.
M905. 4=910
Cath Maighe Cumma ria Flann, mac Maoil Seachlainn, & ria mhacaibh for Fiora Brefne, In ro marbhadh Flann, mac Tighearnáin, tighearna Breifne, & a mhac, & sochaidhe do shaor-chlandaibh oile a maille ré trí mhíle do thuitim amaille friu isin cath-sin. Cobhlach la Domhnall ua Maoilechlainn, & la h-Indreachtach, mac Conchobhair, for Loch Deirgderc, co ro raeinset for cobhlach Mumhan, & ro marbhadh sochaidhe mór leó. Airdhe n-iongnadh do thochar an bliadhain-si .i. di gréin d'faicsin for a rith i maille i n-oen-ló. Derthech Maighe Eo do losccadh. Aodh, mac Maol Patraicc, tighearna Ua f-Fiachrach, do mharbhadh la Niall, mac Aedha. Buadhach, mac Mothla, tanaisi na n-Déisi, d'écc.
Annal 906. Aois Criost, naoi c-céd a sé. An deachmhadh bliadhain fichet do Fhlann.
M906. 2=911
Etigén, mac Finghin, abb Treóit, d'ég.
M906. 3=911
Fogartach, mac Cele, tighearna Ua Mic Uais, d'ég. Aedh, mac Duibhghiolla, tighearna Ua n-Dróna na t-Trí Maighe, tanaisi Ua c-Ceinnselaigh, do mharbhadh la h-Uibh Bairrche. As do ro ráidheadh:
A ócca Ailbhi aini,
caoinídh rí Sláine saoire,
ercbaidh Aodh buidhnech Berbha,
coirí for Ferna faeine.
Fearna Mór milibh dagh-rath,
nis-ránaic ar madh cuimhneach,
marbhán badh ergna alladh,
ó ro bith Bran Dubh buídhneach.
Ro faith mo dín mo ditiu,
rí na rígh reidhedh rótu,
is suaithnidh for Ráith Aedháin
Aedh i n-éccaibh, a óccu.
Dunlaing, mac Coirpre, rídhamhna Laighen, d'ég. Domhnall, mac Aodha Finnléith, tighearna Ailigh, do ghabháil bachla. Gaíthine, mac Aughrain, tanaisi Laigisi, d'ég. Buadach, mac Gusain, tanaisi Ua m-Bairrce Tíre d'eg. Dianimh, inghen Duibhghiolla, bain-chéile Dunlaing, d'ég, dia n-ebradh,
Dianimh dín ár n-deini,
ros-cacht greimm righ na n-dúile,
dirsan taebh settu suaithnidh,
do bheith i n-uair tigh úire.
Annal 907. Aois Criost, naoi c-céd a seacht. A h-aon triocha do Fhlann. Fionnachta epscop d'écc. Corbmac, epscop Saighre, d'ég. Maol Brighde, mac Maol Domhnaigh, abb Liss Móir. & Flann, mac Laoighe, abb Corcaighe, d'écc. Sárucchadh Arda Macha la Cernachán, mac Duilgen, .i. cimbidh do bhreith as In cill, & a bhádhadh h-i Loch Cirr fri h-Ard Macha aniar. Cernachán do bhádhadh la Niall, mac Aodha, righ an Tuaisceirt isin loch cédna h-i c-cionaidh sáraighthe
Padraicc. Ruarc, mac Maol Fabhaill, tighearna Cairrge Brachaidhe, d'ég. Muiredhach, mac Mughróin, tighearna Cloinne Cathail, d'ég.
Annal 908. Aois Criost, naoi c-céd a h-ocht. A dó triocha do Fhlann. Tiopraite, mac Maoil Find, epscop & abb Imleacha Iubhair, d'ég. Muiredhach, mac Corbmaic, abb Droma Inesclainn. & Gairbhith, mac Maoil Mórdha, tanaisi Conaille Muirthemhne, d'orgain i proinntigh Droma Inesclainn, lá Conghalach, mac Gairbhith, tighearna Conaille Muirteimhne. As do eccaíne Muiredhaigh do ráidhedh,
Muiredhach,
ciodh ná caoinidh, a chaomha,
as damhna do dhuinibáth
as nél co nimhe naomha.
Mór d'easbaidh an t-oirdnidhe
mac Corbmaic milibh maisi,
an mionn foroll foirglidhe,
ba caineall gacha claisi.
Sochlachán mac Diarmada, tighearna Ua Maine, d'ég h-i c-cleírcecht. Cleirchein, mac Murchadha, tighearna Ua m-Briuin Seola, d'ég. Cuilennan, mac Maol Brighde, d'ég. Conghalach, mac Gairbhith, tighearna Conaille Muirthemhne, do mharbhadh la Conaillibh feísin isin nómhadh mís iar n-argain an taighe abbaidh i n-Druim Inescclainn for Maol Mordha & for Muiredhach, mac Corbmaic, abb Droma Inesclainn. Cath-raeinedh ria n-Gallaibh for fhoirinn nochobhlach d'Ulltaibh i n-airer Saxan, dú i t-torcratar ile im Cumasccach, mac Maoil Moicherghe, tanaisi Leithe Chathail. Maol Brighde, mac Tornáin, do dhol i Mumhain do fhuaslaccadh ailithir do Bhreathnaibh.
Annal 909. Aois Criost, naoi c-céd a naoi. An treas bhliadhain triochat do Fhlann. Tiopraitte, epscop Cluana h-Eidhnech. & Maol M'Aedhocc, abb Droma Móir, d'ég. Litheach, abb Cluana h-Eidneach. & Maol Caisil, abb Mungarat, d'écc. Cath-raoineadh occ Gulbain Guirt ria Niall n-Glundubh, mac n-Aodha Finnleith for Connachtaibh .i. for Maol Cluiche, mac Conchobhair, dú i t-torchair ár Connacht, im Maol Cluiche feísin co sochaidhibh oile do shoi-chenélaibh. Iomaireag ria Maol Mithidh, mac Flannaccáin, & ria n-Donnchadh ua Maoileachlainn for Lorcán, mac Dúnchadha, & for Fogartach, mac Tolaircc, co Laighnibh leó, In ro marbhadh daoine iomet, & In ro h-erghabhadh sochaidhe mór. Mael Patraicc, mac Flathrai, tighearna Ratha Tamhnaighe, d'ég.
Annal 910. Aois Criost, naoi c-céd a deich. An cethramhadh bliadhain dég ar fhichit do Fhlann. Guill do thecht i nd-Erinn go ro ghabhsat h-i Port Lairghe. Sloigheadh an Fhochla, & Uladh uile im Niall Glúndubh mac Aodha i Midhe, go Greallaigh n-Eillte go raoimhidh forrae ann ria Flann Sionna cona macaibh airm i t-torcratar dream dia c-caomhaibh im Fearghal, mac Aonghusa, mic Maoile Dúin, & im Maol Mordha mac n-Eremhóin, mic Aedha, d'Ultaibh, & im h-Erudan, mac Gairbhith, flaith Ua m-Bresail & im Diarmaid, mac Sealbhaich, tighearna Dail Riatta, & im Maol Muire, mac Flannaccáin, tighearna Fearnmhaighe, & im Domhnall, mac Gairbhith, tighearna Conaille, & im Connican, mc Airechtaigh, & im Corbmac, mac Indreachtaigh, tighearna Ciaraighe, & aroile saor-chlanna cenmothát-sidhe. As don chath-si at-rubradh,
Brón do Ghrellaigh Ellti h-uair,
fuaramar cuain ina táibh,
as-bert Corbmac fri Niall
‘nach an leccar siar tiagam sair’.
Annal 911. Aois Criost, naoi c-céd a h-aon n-dég. An cúigeadh bliadhain dég ar fichit do Fhlann. Indreadh Deisceart Bregh, & Descert Ciannachta lá Flann, mac Maoilechlainn. Maol Brighde, mac Geibhleacháin, tighearna Conaille, do mharbhadh la h-Uibh Eathach isin cethramhadh mí iar n-gabháil toisighechta dhó. Oenghas, mac Floinn, mic Maoilechlainn, righdhamhna Ereann, do ghuin i n-Grellaigh Ellte la Cern, mac Birnn, & a écc a c-cionn sesccat la iaramh. Conadh dia dhearbhadh do ráidheadh,
Beannacht for láimh Cirnn, mic Birnn,
ro marbh Aenghas find-muadh Fáil,
maith ind orrain gaisccidh geir
díoghail Aedhaa Ollain áin.
Domhnall, mac Aedha .i. Aedh Findliath mic Néill, tighearna Ailigh, d'ég h-i c-cleircecht, iar n-deig-bhethaidh. Conadh accá éccaoine, & acc eccaoine Aongusa do-ráidheadh,
O ghein Críost, crí co n-uagaibh,
co bás Domhnaill, iar settaibh
séd Is deach na fáccaibh,
aen-bhliadhain dég ar naoi c-cédaibh.
Airisne na bliadhna-sa
troim-cheó do Bhanba brainigh,
Aenghas Midhe an mor-ghlonnach,
Domhnall, mac Aeda Ailig.
Nocha ro chin d'Ereannchaibh
mac amhail Aonghus Codhail,
is na reibh déidhenchaibh
righlách fo Domhnall Dobhail.
Trom-chumha do Ghaoidhelaibh,
tamhatar ind airigh-sin,
dias tosaigh ind earraig-se,
bidhail Is na h-airisnibh.
Annal 912. Aois Criost, naoi c-céd a dó décc. An sesedh bliadhain décc ar fhichit do Fhlann. Maol Ciaráin, mac Eochacáin, abb Cluana h-Eois & Mucnamha,
d'ég. Dalta Fethgna eisidhe. Slóicched lá Niall, mac Aedha Finnleíth h-i n-Dal Araidhe h-i mí Iun do sunnradh. Loingsech ua Lethlobhair, tighearna Dal n-Araidhe, dia t-tarrachtain occ Freghabhail, & ro sraoineadh ria Niall fair co farccaibh a bráthair isin lorcc .i. Flathruae ua Lethlobhair. Aodh, mac Eochagáin, rí An Coiccidh, & Loingsech ua Lethlobhair dia lenmhain iaramh go Cárn Ereann, & Niall do bhriseadh forra dorídhisi, & Cerran mac Colmáin, toisech Chenél Mailce, & mac Allacáin, mic Laichtein, do mharbhadh & Dubhghall mac Aedha, mic Eochagáin, do chréchtnucchadh co mór, & drong mór d'Ulltoibh do mharbhadh isin iarmhóirecht-sin cenmothát na deagh-daoine-sin. Sidh do dhenamh iar sin h-i Calainn Nouember etir Niall, tighearna Oiligh, & Aedh, rí An Choiccid, occ Tealach Occ. Nocobhlach mór do Ghallaibh do thocht go Loch Da Chaoch, go ro gabhsat longport and. Aois Criost, naoi c-céd a trí dég. An sechtmadh bliadhain décc ar fhichit do Fhlann. Scannlán, epscop & abb Tamhlachta d'ég. Scannlán, airchindeach Congbhala Glinne Súilighe, d'ég. Orgain Corcaighe, & Lis Móir, & Achaidh Bó
ó eachtrandaibh. Ruarc, mac Maoil Brighde, tighearna Muscraighe Thíre, d'ég. Frithuidhecht Flainn Sionna ó a mhacaibh .i. ó Dhonnchadh & Chonchubhar & indradh Midhe leó co Loch Ribh. Slóigheadh an Fhochla lá Niall, mac Aedha, rí n-Ailigh, co ro ghabh naidhm Dondchadha, & Choncobhair frí reir a n-athar, & co f-fargaibh ossadh etir Midhe, & Bregha. Tormach mór meinic do Gallaibh do thiachtain co Loch Dá Chaoch bheos, & indradh tuath & ceall Mumhan leo do ghrés. Lenae, mac Catharnaigh, tighearna Corca Bhaisgind, do écc.
Annal 914. Aois Criost, naoi c-céd a cethair décc. Aodh, mac Ailella, abb Cluana Ferta Brénainn. Moenach, mac Dailigein, abb Achaidh Bó Caindigh. Maol Bairrfind, saccart Cluana Mac Nóis. & Martain, ab Ruis Commáin, d'ég. Cobhfhlaith, inghen Duibh Dúin, banabb Cille Dara, d'ég. Fogartach, mac Tolaircc, tighearna Deiscceirt Bregh, & Cathlán, mac Finsnechta, righdamhna Laighen, d'ég. Gebhennach, mac Aodha tighearna Ua Fidhgeinte, do mharbhadh la Nortmannaibh. Bran, mac Eachtigern, tanaisi Ua c-Ceinnealaigh, do mharbhadh la Nortmannaibh, & la Diarmaid, mac Cerbhaill, tighearna Osraighe. Ard Macha do losccadh. Iar m-beith ocht m-bliadhna décc ar fhichit h-i ríghe Ereann do Fhlant Sionna mac Maoilechlainn, at-bath i t-Taillten. As acc eccaoine Floind do-ráidhedh indso,
Flann fionn Fremhann fearr cech claind,
airdri Ereann gairgi a gluinn,
ba se concertaidh ar n-drong,
confarlaic tonn talmhan truim.
Tola tuile tocaidh móir
carrmogal cóir crotha cain,
cur cruth-ghlan do curadh cáich,
flaith fear Fáil co fordathail.
Ail ind ordan uas cech cind,
flaith find forgail fégtha rann,
ruiten gréne grata grind
rind na féne fele Flann&c.
Ainle, mac Catháin, tighearna Uaithne Cliach, do bhásughadh lá Gallaibh Locha Dá Chaoch. Goill Locha Da Chaoch beos do indradh Mumhan & Laighen.
Annal 915. Aois Criost, naoi c-céd a cúig dég. An chéd bhliadhain do Niall Glundubh, mac Aodha Finnleith uas Erinn h-i ríghe. Maol Giric, abb Cille h-Achaidh, d'ég. Aonach Taillten do athnuadhucchadh la Niall. Sitrioc, ua h-Iomhair cona chobhlach do ghabháil oc Cind Fuaith
i n-airer Laighen. Raghnall, ua h-Iomhair, co cobhlach oile go Gulla Locha Dá Chaoch. Ar for Ghallaibh la Mumhain. Ar n-aile la h-Eoganachta & Ciarraghe for Ghallaibh. Slóiccheadh Ua Néill an Deisceirt & an Tuaisceirt la Niall, mac Aodha, rí Ereann co Fioru Mumhan do choccad fri Gallaibh. Scorais a longport oc Topar Gletrach i Maigh Femhin an 22 d'August. Do-lótar na Goill isin tír an lá cédna. Fos-ruabnattar Gaoidhil iad In treas uair ria medhón laoi co t-torchair míle ar céd fer ettorra, acht as lia do-cher do Ghallaibh, & ro sraoinedh forra. Do-rochratar h-i f-friothghuin annsin taoisech Cairrge Brachaidhe, & Maoil Finnén mac Donnagáin taoiseach Ua c-Cernaigh, & Ferghal, mac Muirigein, taoiseach Ua c-Cremthainn, & araill cenmothát. Do-lottar cobhraidh as longport Gall do foirithin a muintire. Im-soiset an Goidhil for c-cula dochum an dunaidh riasan tóir n-deidenaigh, .i. ria Raghnall rí Dubhgall co slogh do Ghallaibh uime. Luidh Niall co n-uaithibh ind acchaidh na n-Gall co ro toirmiscc Dia trid an iomghuin. Anais Niall iarsin fiche oidche iaramh a n-dunaidh forsna Gallaibh. Ro forcongradh uadh for Laighnibh airisiom a forbaisi forna Gallaibh co t-tucc Sitriucc ua h-Iomhair co n-Gallaibh uime cath Cinn Fuait for Laighnibh, du i t-torchrattar
sé céd im tighearnadhaibh Laighen, & imon righ Ugaire, mac Ailella. At iad annso anmanna druinge dá maithibh. Maol Mordha, mac Muireccáin, tighearna Airthir Life, Mughron, mac Cinnéittigh, tighearna na t-Tri c-Comann & Laighisi, Cionaeth mac Tuathail, tighearna Ua Fenechlais, & sochaidhe oile do degh-dhaoinibh imon aird-easpucc Mael M'Aedhócc, mac Diarmata, do Uibh Conannla do, abb Glinne h-Uisen, scribhnidh tocchaidhe, ancoire, & saoi isin eccna Laitiondae, & isin m-bérla Scoitecdha. As do chath Cinn Fuaid ro ráidhedh indso síos,
Turus Laighen, linibh ócc,
iar rott ro geal ríoghdha cuairt,
ní mat-cualatar an séd
fuaratar écc i c-Cind Fuaitt.
Flaithe Liphe lethan-glonn
cartait glonn fri fethal find,
dus-rimart cin cetaibh cend
isin n-glenn uas Tigh Mo Ling.
Mora airbert im cech reut,
deithbhir cidh airdirc an fód,
tair maighen co mílib ced
tairius Laighen linibh ócc.
Orgain Cille Dara ó Gallaibh Chinn Fuait. Maol Ruanaidh, mac Néill, tanaisi na n-Déisi, do mharbhadh lá Corbmac, mac Mothla, tighearna na n-Déisi. Cú Lothair, mac Matudhain, toiseach Ua c-Cellaigh Cualann d'écc.
Annal 916. Aois Criost, naoi c-céd a sé dég. An dara bliadhain do Niall. Eccnech, comharba Enda Airdne, epscop & angcoire, d'écc. Feradhach, abb Insi Bó Finne. Maoil Eoin abb Rosa Cré. & Ceallachan ua Donait, abb Tuama Inbhir, d'ég. Muireand, inghen Suairt ban-abb Cille Dara, d'écc an 26 Maii. Daniel Cluana Cairpthe, senchaidh amhra, d'écc. Eithne, inghen Aodha, mic Néill, rioghan Fer m-Bregh, d'écc lá féile Martain. Mór, inghen Cearbhaill, mic Dunghaile, bain-tighearna Laighen Deasgabhair, d'écc iar n-deigh-bhethaidh. Tighearnach ua Cléirigh, tighearna Aidhne, d'écc. Cet, mac Flaithbeartaich, tighearna Corca Mo Druadh, d'écc. Ceall Dara do orgain do Ghallaibh Atha Cliath. Orgain Leithghlinne, la Gallaibh, airm In ro marbhadh Maol Pátraicc, sacart & ancori & Mongán, ancori & sochaidhe oile i maille friu. Oitir & na Goill do dhul o Loch Dá Chaoch i n-Albain, & Constantin, mac Aedha do thabhairt catha dóibh, & Oitir do mharbhadh co n-ár Gall immaille friss.
Annal 917. Aois Criost, naoi c-céd a seacht décc. Domhnall, mac Diarmada, abb Glinne h-Uissin. Mael Coe, abb Noendroma, d'écc. Indrechtach, abb Trefoite, do mharbhadh 'na taigh abaidh fadhéisin. Maoilene, mac Maoil Brighde, abb Lainne Eala & Condere, & aule Ereand, d'ég. Dubhghiolla, mac Lachtnáin, tighearna Tethbha, do mharbhadh. Corbmac, mac Mothla, tighearna na n-Deisi, d'ég. Cath Atha Cliath (.i. i Cill Mo Samhócc la toebh Atha Cliath) for Ghaoidhealaibh ria n-Gallaibh .i. ria n-Iomhar & ria Sitriug Gále, .i. In xv October, In ro marbhadh Niall Glúndubh, mac Aedha Finnleith rí Ereann iar m-beith dó trí bliadhna isin righi. Conchobhar ua Maoileachlainn, righdhamhna
Ereann, Aodh mac Eochagain, rí Uladh, Maol Mithidh, mac Flannagáin, tighearna Bregh, Maol Craoibhe ua Duibh Sionaich, tighearna Oirghiall, Maol Craoibhe, mac Doilghen, tighearna Tortan, Ceallach mac Foccartaigh, tighearna Deisceirt Bregh, Cromman, mac Cinneitich, & sochaidhe aile nach áiremhthar, do shaor-chlannaibh & daor-chlandaibh, immaille risan righh Niall. As don cath-sin adrubradh,
Ba duabhais an Chédaoin chruaidh,
iar sreth sluaigh fo chosaibh sciath,
di do-gairther co t-tí bráth,
matan ailcech Atha Cliath.
h-I t-torchair Niall, nia forelcc,
Concobhar cond gossa gaircc,
Aedh, mac Eathach Uladh uird,
Maol Mithidh tuilcc ordain aird.
Mor do gnúisibh Gaoidheal gnáth,
mór do dúisib laocradh liath,
do mhacaibh rioghan & righ,
ro bith i n-Ath claidhbheach Cliath.
Breta barann coimdhidh cáidh.
maircc fors t-tairinn la nert sluaigh,
nir ba h-eccaoin isin tráigh,
ba duabhais an Chedaoin chruaidh.
Acc égaíne Néill ro raidhedh beos,
Brónach aniu Ere uagh,
cen ruirigh ruadh righi giall,
as dégsi nimhe gan gréin,
fairgsi Muighe Néill gan Niall.
Nís-ta medhair maithius fir
nís-ta sith na subha slóigh,
ní cumhaing aenach do áin,
o ros-báidh an braenach bróin.
Truagh sin a Muigh Bregh buidhe,
a tír n-álaind n-adgaidhe,
ro scarais frit righ ruireach,
fot-raccaibh Niall niadh-guineach.
Caiti mail iarthair betha,
caiti grian cech airm-greatha,
inad Niall crodha Cnucha,
ro malairt, a mór-trucha.
Niall ro ráidh indso an lá riasan chath,
Cepe damb'áil boccoit breac,
agus claideabh leota liach,
agus gai glass gona troch,
téis matan moch do Ath Cliath.
Céle Dabhaill, mac Scandail, comharba Comhgaill, & anmchara Néill Glundubh, as é ro aslaigh for Niall tuidhecht don chath-sa, & as é do-rat a chuit fochraicce do Niall ar claomhclodh ech do thabhairt dhó dia bhreith féin as In c-cath.
Gormlaith, inghen Fhloinn, ro ráidh,
Olc form commaoin an da Ghall
marbhsat Niall, agus Cearbhall,
Cearbhall la h-Ulb, comhal n-glé,
Niall Glundubh la h-Amhlaidhe.
Cáiscc an 25 April, & Min-cháisc i samhradh. Dia cóicc m-bliadhna sesccat ar tri chéd tecmoing sin,
Cáiscc i samhradh, srethaibh sluacch,
iar t-teoraibh bliadhnaibh buan-bán,
dergus ár n-Goedhell dar rian,
h-i rendaibh findol Fail aim Niall.
Comghall ro ráidh,
Fel Coemhain Léth i corghus,
do aig bliadhain do anfuth,
cóicc la erraigh iar c-cáiscc mion
cáiscc do bith i samhradh.
Orgain Ferna & Tighe Munna la Gallaibh.
Annal 918. Aois Críost, naoi c-céd a h-ocht décc. An céd-bhliadhain do Donnchadh, mac Floinn t-Sionna, h-i righe uas Eirind. Finchar, epscop Doimh Liacc. Corbmac, mac Cuilennáin, epscop Lis Móir, & tighearna na n-Déisi Mumhan. Loingseach, epscop Cluana Mic Nóis. Maol Maire, abb Arda Brecáin. Ciarán, abb Daimhinsi. Scannlan, mac Gormáin, eccnaidh, scribhnidh toghaidhe, & abb Rossa Cre. & Meraighe Cluana Móir M'Aedhócc, d'ég. Lia mór isin m-bliadhain-si co roacht an t-uisce less n-abaidh Cluana Mic Nóis, & co Clochán Ulaidh na t-Trí c-Cros. Ceanandus do iondradh do Ghallaibh, & briseadh an doimh liacc. Ar mór ócc Gréin for Uibh Máine. Cath i c-Ciannachtaibh Bregh, .i. occ Tigh Mic n-Eathach, ria n-Donnchadh, mac Flainn mic Maeleachlainn, for Ghallaibh, dú In ro marbhadh líon dírimhe dona Gallaibh, uair ba isin chath-sin ro díoghladh cath Atha Cliath forra, dóigh torcradar d'uaislibh na Nortmann ann coimhlíon
a t-torchair do saer-chlandaibh & daor-clannaibh Gaoidhel isin cath-sin Atha Cliath. Ro gonadh Muirchertach, mac Tighernain, .i. rioghdhamhna Breifne, h-i c-cath Ciannachta, & att-bath iaramh dia ghonaibh. Murchadh, mac Flaind, tighearna
Corca Bhaiscind, d'écc. Fland, mac Lonain, Uirghil Sil Scota, file Is deach baoi i n-Erinn ina aimsir, do mharbhadh lá macaibh Cuirrbhuidhe, do Uibh Fothaidh iaid-sidhe)
i n-duine-taídhe occ Loch Dá Chaoch i n-Déisibh Mumhan.
Annal 919. Aois Críost, naoi c-céd a naoi dég. An dara bliadhain do Dhonnchadh. Ciaran, epscop Tolain. & Ruman, mac Cathasaigh, espuccCluana h-Ioraird, d'ég. As dó at-rubradh an rann so,
Comhrar eccnai urdhairc áith,
fer co n-occaibh occa aibh,
dunadh doini dil imdail,
Ruman, mac Cathasaigh cain.
Maonach, mac Siadhail, abb Bennchair, & sccribhnidh na n-Gaoidhel uile. Coirpre, mac Feradhaigh, cenn crabhaidh Laighen, comharba Diarmata, mic Aodha Róin, airchinnech Tighe Mo Chua, & anchoire, d'ég iar n-deigh-bhethaidh cian-aosda. & Ferghal, mac Maol Mordha, ab Saighre, d'ég.
As dóibh ro ráidhedh,
Ní bliadhain cen airisni,
anabaidh abb buan Bennchuir,
agus comharba Diarmata,
Coirpre ba buaidh céch deagh-tuir.
Ab Saighre co socraiti,
Ferghal fer co foendenaibh,
Domhnall deil ard uile-mhaith
duinébháith for Gaoidhealaibh.
Ní ruirmiu, ní airémha,
fo bith isam triamhain-si,
a tainic de ancessaibh
Ereann isin m-bliadhain-se.
Domhnall, mac Floinn, mic Maoilechlainn, rioghdhamhna Ereann do mharbhadh la a bhráthair Donnchadh i m-Bruighin Da Choga. As do bhás an Mhaonaigh, mic Siadhail, cedna, & Domhnaill ro ráidheadh,
Cóicceadh bliadhain baeghlach binn
o Fhlann Temhrach torccaibh drong,
Maenach, cathrach Comhghaill grinn
guin Domhnaill la Donnchadh n-Donn.
Mór liach Maonach, a Dhé dhil,
uirdercc dhaolach In ghnúis ghloin,
dromchla Ereann dar dá muir
comarba cuir Comhghaill caoin.
Ceann cuindrígh an chuiccidh chóir,
a mind óir ar mairgi mur,
saeth lem egnaidh Insi Fáil,
do dith a dail n-Gaidheal n-gur.
Gem don lícc loghmair láin,
go Ruaim ráin as airrdhe m-bróin,
nat mair Maenach, Mumhan muadh
as lor truagh a Dhe mhóir.
Ceallach, mac Conghalaigh, abb Cille Achaidh Cionaedh, mac Domhnaill, abb Doire Chalgaigh, & Droma Tuama, cenn athcomhairc Ceneoil c-Conaill, d'ég. Flaithbheartach, mac Muirchertaigh, abb Cluana Móir, d'ég. As dó ro ráidheadh,
Caitte annadh inn mais uaigh,
caitte alladh ecces lóir,
inidh Flaithbheartach find Fáil
ro scar fri miadh Cluana Móir.
Maol Sinchill, mac Canannáin, d'ég, as dó ro ráidheadh an rann so,
Lasar Laighean lir co tráigh
níbo tlaith frí forlann féigh,
clercecht caemh, cen imchim n-aith,
ro raith for Mael Sinchill séimh.
Cearnach, mac Flainn, abb Lainne Léire, d'écc, dia n-ebradh,
Sutrall Muighe, maith fri bágh,
Bregh m-ban m-buidhe balc a brígh,
ruithen gréini grian fri gruadh
Cernach Lére liach a dith.
Mac Ródaidhe, mic Dunchadha, airchinnech Cluana Boirenn, d'ég. Maonach, céle Dé, do thiachtain don fhairrge aniar do dhenamh rechta Ereann. Gofraith ua h-Iomhair do ghabháil fosadh i n-Ath Cliath, & Ard Macha d'orccain lais iaramh, & la a shlógh isin Satharn ria fél Martain, & na taighe ernaighe do anacal lais cona lucht do chélibh Dé, & do lobhraibh. An tír do arccain lais In gach aird .i. siar
co h-Inis Labhradha, soir co Banna, fo thuaith co Magh Uillsen. Acht atá ní chena an sluagh do-dheachaidh fotuaith dos-fairraidh Muirchertach, mac Néill, & Aighnert, mac Murchadha, co raoimhidh forna Gallaibh, & torchratar drong díomhór dibh, & do ernatar uathadh oile lá dorchacht céd tosaigh na h-oidhche, uair nírbo forreil doibh iatt. Muiriucht do Ghallaibh oc Loch Feabhail acc Olbh co n-díbh longaibh for triochat & Inis Eocchain do orccain dóibh. Ferghal, mac Domhnaill, .i. tighearna An Fhochla, i n-easccairdine friú, go ro marbh lucht luinge díobh, & ro bhris an luing féisin, & rucc a h-ionnmhus & a h-edáil. Fiche long oile do thocht co Cenn Maghair i n-airthear Tire Chonaill im mac Uathmharáin,
mic Barith, & ní dergensat nach fodhail don dul-soin. Maol Sechlainn, mac Maol Ruanaidh, mic Floinn, d'ég. Orgain Cluana h-Eidhneach, & losccadh dertaighe Mo Chua, & orgain Ferna Móire M'Aodhócc do Gallaibh.
Annal 920. Aois Criost, naoi c-céd fiche. An treas bliadhain do Donnchadh. Maol Poil, mac Ailella, epscop, anchoire, & scribhnidh Leithe Chuinn, & abb Ind Edhnén, d'écc. As dia écc ro ráidhedh an rann,
Mael Póil baoí fo orddun mór
epscop gaibhed ramat righ,
suí no nertadh recht for cach
fer fo-ceirdedh sechtair sídh.
Corbmac, espucc Cluana Ferta Brénainn. & Ailell, mac Flaithim, abb Cluana Móir M'Aedhócc, do écc. Flannagán ua Riaccán, abb Cille Dara, & ríghdhamhna Laighean, d'ég. Maol Ionmhain ua Glascon, abb Cluana Dolcáin Colggu, mac Fedaich, abb Sláine Alldgus Chille Scíre Aodh ua Raithnén, sen-suí Ereann, & eccnaidh Saighre Ferdalach, saccart Cluana Mic Nóis & Loingseach, mac Aonaccáin, feirtíghis Doimh Liacc, d'ég. Tadhg, mac Faoláin, tighearna Laighean Desgabhair frisa-ráite Uí Ceinnselaigh, d'ég, dia n-ebradh,
Dá deich m-bliadhan at-gleam
ar naoi cétaibh as moam,
o genar Criost, iar riagail,
cusan m-bliadhain i taam.
As isin bliadhain deimhin
iarsan riagail ait, agair,
ecca Taidhcc urdeirc aimhind,
an-righ aibhind Desgabhair.
Indrechtach, mac Conchohhair, righdhamhna Connacht, d'ég. Maol Mic Duaich, tighearna Aidhne, do mharbhadh la Gallaibh. Aodh, mac Lonáin ui Guaire, tanaisi Aidhne, d'écc. Findguine ua Maol Mhuaidh, tigherna Fear c-Ceall d'ég. Slóighedh la Donnchadh, rí Ereann, co Connachtaibh, co ro marbhadh drem mór dia mhuintir i n-Duibhthir Atha Luain, dú i t-torchair Cionaedh, mac Conchobhair, tighearna
Ua Failge. Maol Mordha, mac Riacáin, tanaise Osraighe, d'ég. Orgain Cluana Mic Nóis do Ghallaibh Luimnicch, & teacht dóibh for Loch Ribh, go ro oirccset a oilena uile. Orgain Eninsi la Fothartaibh Tire do Ghallaibh, dú In ro marbhtha da céd décc do Gaoidhelaibh, & Abél scribhnidh do dhol i martra immaille friú. Indradh Cluana Mic Nóis la mac n-Ailgi, & a losccadh lais iaromh. Uathmarán, mac Dobhailéin, tighearna Luighne Connacht, d'ég. Flaithbheartach, mac Ionmhainen, rí Caisil, do dhul dia oilithre, & Lorcan, mac Conliugáin, do ghabháil righe Caisil.
Annal 921. Aois Criost, naoi c-céd fiche a h-aon. An cethramhadh bliadhain do Dhonnchadh. Maol Calland abb Disirt Diarmada. Maol Padraicc, mac Moraind, abb Droma Cliabh & Arda Sratha. Dubh Da Braine, abb Rossa Ailithir. Maol Tuile, mac Colmáin, fer leighint Chluana Mic Nóis, & Fiachra Eccailsi Bicce d'écc. Duibhlitir Cille Slebhthe, saccart Arda Macha, do dhol i martra la Gallaibh Snámha Aighneach. Cu Congalta, saccart Lainne Léire tethra (.i. cantaire no orator) Ereann etir guth, & cruth, & soas (.i. ro fhios) d'ég. Maol Mordha, mac Conchubhair, tighearna Ua Failghe. & Find, mac Cerráin, tighearna Muscraighe,
d'écc. Lioghach, inghean Floinn, mic Maoileachlainn, ben Mhaoile Mithigh, tigherna Bregh uile,
d'écc, & ro h-adhnacht co n-airmitin móir h-i c-Cluain Mic Nóis. Spelán, mac Conghalaigh, tighearna Conaille Muirtheimhne, do mharbhadh. Indredh Fear n-Arda, & Lainne Léire, & Fear Rois isin m-bliadhain h-isin. Céle mac Ansothain, tighearna Ua Criomhthannáin, d'écc. Maol Cluithe, mac Conchobhair,
rioghdhamhna Connacht, do mharbhadh. Finn mac Mael Mordha, mic Muireccáin, rioghdhamhna Laighen, do mharbhadh lá Ceallach, mac Cerbhaill. Flaithbheartach, mac Ionmainéin, do ghabháil do Ghallaibh i n-Inis Locha Cré, & a bhreith co Luimneach.
Annal 922. Aois Criost, naoi c-céd fiche a dó. An cúigeadh bliadhain do Dhonnchadh. Duibhlitir, abb Cluana h-Eidhneach. Muiredhach, mac Domhnaill, abb Mainistreach Buithe, cenn athchomharc (.i. fiafraighe) Fear m-Breg uile, óccaibh, cléirchibh, & maor muinntire Pátraig ó Sliabh Fuaid co Laighniu
d'ég. Maol Mordha, mac Congalaigh, abb Daimhinsi. Mochta na h-Innsi, mac Cernachain, sagart Arda Macha, d'écc. Cellach, mac Cerbhaill, rioghdhamhna Laighen, lá Donnchadh, mac Domhnaill, torchair séin, & Donnchadh, mac Domhnaill, righdhamhna Temhrach, do mharbhadh la Maol Ruanaidh, mac Conchobhair, i n-dioghail Cellaigh, mic Cerbhaill, mic Muireccéin. Longus do Ghallaibh for Loch Erne, co ro indirset innsedha, & oiléna an locha, & na tuatha ar gach taobh de, & airisiomh dóibh foran loch go samhraidh ar c-cint, & an tír d'fagbhail doibh i n-ecmaing (.i. i n-deiredh) na ree-sin. Gaill do thocht for Loch Cuan, & Maol Dúin mac Aodha righdhamhna An Cúigidh do thuitim leo. Dá chéd dég do Ghallaibh Locha Cuan do bhádhadh h-i Loch Rúdhruidhe. Gaill for Loch Ribh .i. Colla mac Barit, tighearna Luimnigh, & as leo ro marbhadh Eachthighern, mac Flannchadha, tighearna Breghmhaine.
Aois Criost, naoi c-céd fiche a trí. An seiseadh bliadhain do Dhonnchadh. Failbhe, ancoire, d'écc. Cathal, mac Conchubhair, rí Teora Connacht, d'écc. Dubhghall, mac Aodhaa, righ Uladh, do mharbhadh la h-Ulltoibh .i. la Cenel Maelche. Lorcan, mac Dunchadha, tighearna Bregh d'écc. As dia n-écc ro ráidhedh,
Naoi m-bliadhna at-fes, arimh dron,
ó Flann Temhrach, ní cor n-gel,
Cathal Connacht, rí na n-art,
Dubhghall tuagha ri balc Breg.
Domhnall, mac Cathail, dhamhna Connacht, do mharbhadh la a bhráthair, Tadhg mac Cathail, & Tadhg do ghabháil ionaidh a athar. Faolan, mac Muiredhaigh, rí Laighen, cona mac .i. Lorcan, do erghabhail la Gallaibh Atha Cliath. Tomrar, mac Tomralt, do mharbhadh do Conmaicnibh Mara. Flaithchius, mac Scoracháin, tighearna Ua Criomhthannáin, d'écc.
Annal 924. Aois Criost, naoi g-céd, fiche, a cethair. An seachtmhadh bliadhain do Dhonnchadh. Colman, mac Aililla, abb Cluana Ioraird, & Cluana Mic Nóis, espucc, & doctor egnaidh, d'ég. As leis do-rónadh daimh liac Cluana Mic Nóis. Do Chonaillibh Muirtemhne a chenel.
An dechmhad bliadhain, dail dir,
ro fher failte & bron,
Colman Cluana gair gach tuir;
Albdann do dhol dar muir.
Maol Seachlainn, mac Maol Ruanaidh, aird-ríghdamhna Teamhrach. & Duineachaidh, mac Laoghaire, flaith Fear c-Ceall, d'ég. Orgain Dúine Sobhairce do Ghallaibh Locha Cuan, & ro marbhadh daoine iomdha leó.
A cethair fichet as glé,
agus naoi c-céd cen timdhibhe,
o ro genair mac De bhí
co h-orccain Duin Sobhairgi.
Raoineadh ria Muircheartach, mac Neill & ria n-Ultaibh occ Drochat Cluana na Cruimhther an 28 do December dia Dardaoin do shunnradh, dú In ro marbhadh ocht c-céd imo t-toiseachaibh .i. Albdann, mac Gofraith, Aufer, & Roilt. Ro gabhadh cacht seachtmaine foran leth oile diobh occ Ath Cruithne, go t-táinig Gofraith, tigherna Gall, ó Ath Cliath dia c-cobhair. Orgain Cille Dhara do Ghallaibh Puirt Loairge. A h-orgain doridhisi ó Ath Cliath isin m-bliadhain chedna. Ferghus, mac Duiligein, tigherna Luirg, do mharbhadh la Feraibh Breifne. Mochta, epscop Ua Néill & saccart Arda Macha,
& Muiredhach, mac Domhnaill, tánaisi abbadh Arda Macha, d'ég.
Annal 925. Aois Criost, naoi c-céd a cúig fichet. An t-ochtmhadh bliadhain do Dhonnchadh. Corbmac, mac Fithbrain, abb Glinne Da Locha. Maol Pettair, abb Cluana Fearta Mo Lua,
d'ég. Soichleachán Tighe Munda do ghuin & a écc dhi.
Brian, mac Cinnedigh, do ghenemhain san m-bliadhain-sin .i. xxiu. bliadhna roimh Maoilechlainn mac Domhnaill. Donngal, Rosa Commáin, d'écc. Caindealbhán, mac Maol Cróin, tighearna Ua Laoghaire,
& Foghartach, mac Lachtnáin, tighearna Teathbha, d'écc. Gaoch, mac Duibh Roa, tighearna Ciannachta Glinne Geimhin, do mharbhadh la Muircertach, mac Néill. Sitriuc ua h-Iomhair, tighearna Dubhghall & Fionnghall, d'écc. Gofraith cona Ghallaibh do fhagbhail Atha Cliath, & a n-dol ina f-fritheing iar sé míosaibh. Goill Linne Duachaill do dheirghe (.i. fáccbháil) Ereann. Oenach Taillten do thoirmescc la Muircertach mac Néill im Donnchadh ua Maoileachlainn, tria imneisi catha boí etorra, go ros-edarscar Dia gan fhuiliucchadh gan fhoirdergadh for neach diobh. Maol Brighde, mac Tornáin, comhorba Patraicc & Coluim Cille, & Adhamhnáin, cend crábhaidh Ereann uile, & urmhóir Eorpa, d'ég iar sendataidh tocchaidhe 22 Februarii. Conidh d'foraithmet a bháis a dubhradh,
Ala bliadhain décc ní diuir,
a h-ocht Cailne Iul Flainn fri h-úir,
a h-ocht Cailne Marta muaidh,
Maol Brighde buaidh n-Gaoidheal n-gúir.
O genair mac deodha Dé
for bith cé h-i colla crí,
cúig bliadhna fichet naoi c-céd,
co h-écc Maoil Brigde iar ní.
Ní bliadhain cen airisne,
anabbaidh abb Arda Macha,
Maol Brighde barr Eoraipe,
Corbmac Glinne Dá Locha.
Anrothán, mac Maoil Guirm, do ghabháil tighearnusa Corco Mo Dhruadh.
Annal 926. Aois Criost, naoi c-céd, fiche a sé. An nómhadh bliadhain do Dhonnchadh. Baoithine, abb Birrae. Fionnachta, abb Corcaighe, cend riaghla ermhoir Ereann. Ciarán, abb Achaidh Bhó Caindigh. Cele Dabhail, mac Scannail, do dhol co Róimh dia ailithre a h-abdhaine Bendchair, & at-bert na rainn-si occ imtecht dó.
Mithigh damh-sa tairir
do thriall o thoraibh teghlaigh,
do asccnamh imm ailither,
tar tuinn mara muaidh menmnaigh.
Mithigh anadh d'inntladhadh
collna co líon a caire,
mithigh iaramh imradhadh
co ro fríth Mac mór Maire.
Mithigh asccnamh sualach,
saltradh for toil co treamhon,
mithigh freiteach n-dualcha,
agus derna fri deamhon.
Mithigh corp do chairiucchadh,
daigh isa cion ron-brena,
mithigh foss iar t-taiririudh
airm i t-telccmís ar n-déra.
Mithigh focuil tigh-láithi,
terbhadh frí gnúisi gnátha,
mithigh omhan indnaidhe
treasa luain láithe brátha.
Mithigh lámh corp crédbhaidhe,
costadh im chrábhaidh n-glinne,
mithigh reic na n-earchraidhe
ar thír na flatha finne.
Mithigh lámh fri turbhaidhe
domhnain cé cétaibh caingen,
mithigh grés fri h-irnaighe,
icc adradh airdrigh aingeal.
Acht inge di aen-bliadhain,
ní thesta dom trí fichtibh.
Airisemh fo naomh-riaghail
in nách maighin ba mithigh.
Ni mharatt mo chomhaeissi,
bhittís fri crábhaidh crichidh,
anadh do rioth ró-bhaoissi
innach maighin bá mithigh.
Ba liach Corbmac cuiredhach
gaeta go sleghaibh sithibh,
Indreachtach muadh, Muiredhach,
Maonach, Maol molbthach Mithigh.
Muirgheal, inghen Floinn, mic Maoil Seachlainn, d'ég h-i c-Cluain Mic Nóis. Donnchadh, mac Domhnaill, rioghdhamhna An Tuaisceirt, do mharbhadh la Nortmandaibh. Lorcán, mac Maoil Céin, tigherna Ua Failghe, d'ég. Fionnachta, mac Taidhg, ríoghdhamhna Ua Ceinnsealaigh, d'ég. Cionaedh mac Oghráin, tighearna Laoighisi, do mharbhadh. Eaghra, mac Poprigh, tighearna Luighne Connacht,
& Cet, mac Flaithbheartaigh, tighearna Corca Mo Dhruadh, d'ég. Orgain Cille Dara a Purt Láirge lá mac Gothfraith, co ruccsat broit & edala móra eiste. Maol Ruanaidh, mac Concobhair, do mharbhadh la Donnchadh.
Annal 927. Aois Criost, naoi c-céd fiche a seacht. An dechmhadh bliadhain do Donnchadh. Tuathal, mac Oenacáin, epscop Doimh Liacc & Lusca, & maor muinntire Páttraicc. Cele Dabhaill, mac Scandail, comharba Comhghaill Beandchair fo Erinn eapscop scribhnidh, proiceptaidh, & doctor ergna, d'ég ina ailithre isin Roimh an 14 do September, & isin naomhadh bliadhain ar caogatt a aoisi. Ba do bliadhain a bháis ro ráidheadh,
Tri naoi, naoi c-céd do bhliadhnaibh,
ríomhthar fo riaghlaibh reilibh,
o ghein Críost, gníomh ga n-déine,
co bás cáidh Céle cléirigh.
Caoncomhrac, mac Maol Uidhir, abb & epscop Daire Calccaicch, & maor Cána Adhamhnáin. Tuathal, mac Maoil Ciaráin, abb Cluana h-Eidhnech d'écc. Ferghil, abb Tíre Da Ghlass, d'écc i Róimh ina oilithre. Dunchadh, mac Braonáin, sagart Cille Dara. Maol Giricc, abb Tighe Sruithe Cluana Mic Nóis. Maol Pátraicc,
mac Celen, saccart & secnap Bennchair. Maol Muicheirghe, feirthighis Cluana Mic Nóis. Diarmaid, mac Cearbhaill, tighearna Osraighe. Indreachtach, mac Cathail, tigherna Leithi Cathail, d'écc. Gabhail for Loch Oirbsen do Ghallaibh Luimnigh, & insi an locha do orgain dóibh. Coimhleang nóchobhlaigh for Loch Ribh eitir Conmaicne & Tuaith n-Ella, In ro marbhadh Cathal ua Maele, & Flaithbheartach, mac Tuathghaile, & drong oile immaille friú. Slóighedh lá Donnchadh go Liathdruim ind acchaidh Muirchertaich, mic Néill, co ro scarsat gan fuiliucchadh gan foirdearccadh for araile. Dia m-boí Donnchadh acc urthriall an t-slóighidh as and as-rubhradh,
Abradh neach fri Donnchadh donn,
ris an sonnchadh slaite clann,
cia beith Liathdruim ar a chinn,
ata gillae diardain ann.
Cainech, inghen Canannáin, ben righ Ereann, d'écc. Domhnall, mac Taidhg, righdhamhna Ua c-Ceinnselaigh, d'ég. Orgain Cille Dara ó Gothfrith lá feile Brighde.
Annal 928. Aois Criost, naoi c-céd fiche a h-ocht. An t-aonmhadh bliadhain décc do Dhonnchadh. Nuadha, espucc Glinne Dá Lacha. Flann Fobhair, abb Lughmhaidh. Maol Caoimhghin mac Scannláin, abb Tighe Mo Chua. & Donnghal, abb Rosa Comáin,
d'ég. Maol Da Bhonna, mac Dobhailén, toisech Luighne. Muirchertach, mac Eaghra, tighearna Luighne. & Iodhnaidhe ua Mannachan
do mharbhadh. Gofraith, ua h-Iomhair, co n-Gallaibh Atha Cliath, do thoghail & do orgain Derce Fearna, airm In ro marbhadh míle do dhaoinibh an bhliadhain-si, amhail as-berar isin rann,
Naoi c-céd bliadhain gan doghra,
a h-ocht fichet non-dearbha,
o do-luidh Criost dár c-cobhair
co toghail Derce Ferna.
Ar na n-Gall bádar for Loch Oirbsen do chur la Connachtaibh. Goill Luimnigh do ghabháil longphort i Muigh Roighne. Goill .i. im Torolbh, do ghabháil for Loch Eathach, & a longphort occ Rubha Mena. Accolbh, iarla, & ár Gall imbe, do marbhadh lá h-Uibh Ceinnsealaigh. Find, mac Mhaoil Mórdha, ríoghdhamhna Ua f-Failghe,
& Flann a dhearbhráthair do mharbhadh.
Annal 929. Aois Criost, naoi c-céd fiche a naoi. An dara bliadhain décc do Dhonnchadh. Crunnmhaol, epscop Cille Dara. Tiopraitte, mac Aindsene, abb Cluana Mic Nóis, .i. do Uibh Briuin a chenel, d'ég. Maoil Eoin, epscop & ancoiri Atha Truim, d'écc iar n-deigh-bheathaidh. Cend Faoladh, mac Lorcáin, comharba Cluana h-Eoais & Clochair mac n-Daimheini,
d'ég. Bran, mac Colmáin, abb Rosa Cré, do mharbhadh la Gallaibh. Mael Brighde, mac Feadacáin, abb Lainne Mic Luachain. & Onchu, sagart Cille Dara,
d'écc. Cernachán, mac Tighearnáin, tighearna Breifne, d'écc. Gaill Luimnigh do ghabháil for Loch Ribh. Gofraith do dhol i n-Osraighibh do ionnarbadh Ua n-Iomhair a Moigh Roighne. Donn Cuan, mac Faoláin, rioghdhamhna Laighen,
d'ég. Derbhail, inghen Maoil Finnia rioghain Teamhra, d'ég.
Annal 930. Aois Criost, naoi c-céd triocha. An treas bhliadhain décc do Dhonnchadh. Suibhne, abb Laine Léire. Duibhlitir, mac Sealbhaigh, abb Tighe Mo Ling, &
fer leighinn Glinne Da Locha. Feardomhnach, mac Flannagáin, abb Cluana Ioraird. Fuacarta, abb Insi Cain Degha. Maonghal, mac Becáin, abb Droma Cliabh. Maol Giricc, abb Fobhair, d'écc. Airmhedh, abb Cuile Rathain, do mharbhadh la Gallaibh. Aongas mac Anghusa primh-file Ereann, d'écc. Fland, mac Maoil Fhinnia, tighearna Bregh do mharbhadh do Uibh Eathach, .i. la Cummusccach mac Eccertaigh. Conadh dia écc ro raidhedh,
Ba deithbhir do Gaoidhealaibh,
dá léctís déra fola,
nat cing Taillte Taoidhen ua Flainn,
Flann an Bhrogha.
Cionaedh, mac Caindealbhain, tighearna Cenel Laoghaire. Bachall Chiarain .i. an Óraineach do bhádhadh h-i Loch Techet, Loch Uí Ghadhra aniú, & da fher décc amaille fria, agus a faghbháil fo chédóir. Loingsech ua Leathlobhair, rí Uladh, d'ég. Torolbh iarla do mharbhadh la Muirchertach mac Néill & lá Dál n-Araidhe. Flann, mac Muireadhaigh, ríoghdhamhna Laighen,
& Lorcan, mac Cathail, ríoghdhamhna Laighen, d'écc.
Annal 931. Aois Criost, naoi c-cétt triocha a h-aon. An cethramhadh bliadhain décc do Dhonnchadh. Cosccrach, mac Maoil Muchairghi, epscop Tighe Mo Chua, & na c-Command. Seachnusach saccart Dearmaighe. & Fedhelm, .i. inghen Domhnaill, banabb Cluana Brónaigh,
d'ég. Cathal mac Odhráin, tighearna Laoighisi. & Cuilen, mac Ceallaigh, tighearna Osraighe, d'écc. Celecen, .i. mac Gairbith, tighearna na n-Airthear, d'écc. Lorcán, mac Eathach, an dara tigherna boí an tan-sin for Airther Liffe,
d'écc. Raoinedh i Moigh Uatha ria f-Ferghal, mac Domhnaill, & ria Siocfhraidh, mac Uathmharáin .i. mac inghine Domhnaill for Muirchertach, mac Néill, dú i t-torchair Maol Garbh, mac Gairbith, tighearna
Dearluis,
& Conmhal, mac Bruadhráin, co n-druing oile h-i maille friú. Raoinedh ria c-Conaing, mac Néill co n-Gallaibh Locha h-Eathach for choigeadh Uladh, dú i t-torcratar da chéd décc. Goill do ghabháil for Lochaibh Eirne, co ro ionnrattar & go ro airccsettar iol-tuatha, & il-chealla go Loch Gamhna. Ard Macha do orgain im féil Martain do mac Gofraidh .i. Amhlaibh, co n-Gallaibh Locha Cuan imme. Matadhan, mac Aedha co Cóigeadh Uladh, & Amhlaibh, mac Gofraith co n-Gallaibh d'ionnradh & d'argain An Choigeadh co Sliabh Betha siar, & co Mucnamha fodheas conus-tarraidh Muirchertach mac Néill. Fearaidh cath friu, & ro meabhaidh forra co f-farccaibhsiot da fhichit décc cenn lais lá taobh braite & gabhála. Bard Boinne primh-fhile Ereann do mharbhadh d'Uibh Corbmaic Ua n-Ethach Cobha. Domhnall, mac Gadhrai, tighearna Luighne do mharbhadh. Maidhm Duibhthíre ria n-Amhlaoibh Cendcairech ó Luimnech, dú i t-torcrattar saor-clanda do Uibh Maine.
Annal 932. Aois Criost, naoi c-céd triocha a dó. An cúicceadh bliadhain décc do Dhonnchadh. Goill Luimnigh do ionnradh Connacht co Muigh Luircc fo thuaith, & co Badhbhghna soir. Duibhghiolla, mac Robacáin, tighearna Ua Corbmaic, do
mharbhadh la Congalach mac Lorcáin trí tangnacht. Uallach, inghen Muimhnecháin, bainécces Ereann, d'écc. Gothfrith, tighearna Gall, d'écc. Ro loiscc tene do nimh slébhte Connacht isin m-bliadhain-si, & ro tiormaighsetor locha & srotha, & ro loisccedh beus daoine iomdha lé. Aois Criost, naoi c-céd triocha a trí. An seiseadh bliadhain décc do Dhonnchadh. Corbmac, mac Maenaigh, ab Achaidh Bó. Macc Lenna, abb Imbleach Iobhair & Léth Móir Mo Choemhócc, do mharbhadh. Maol Bríghde, abb Mainistreach Buithe. & Muiredhach, mac Maoil Brighde, abb Doimh Liacc,
d'écc. Anlaith, banabb Cluana Brónaigh & Cluana Boirenn, In ro bendach Caireach Dearccain, d'écc. Conchubhar, mac Domhnaill, rioghdhamhna Ailigh
d'écc, & a adhnacal co n-onóir mhóir i n-Ard Macha. Cionaedh, mac Coirpre, tigherna Ua c-Ceindsealaigh, do mharbhadh lá Gallaibh Locha Garman, h-i fuabairt aidhche. Maol Muire, mac Cenndubháin, tanaisi Laoighisi, d'écc. Oilein Locha Gabhar, & Uaimh Cnodhbha do chrothadh & do chreachadh lá Gallaibh.
Annal 934. Aois Criost, naoi c-céd triocha a cethair. An seachtmhadh bliadhain décc do Dhonnchadh. Concobhar, mac Domhnaill, do mharbhadh la mac Find mic Maoil Mhórdha. Bec, mac Gairbhith, tighearna Dearlaiss, d'écc. Anrudhan, mac Maoil Guirm, tighearna Corco Mo Dhruadh, d'ég. Cluain Mic Nóis d'orgain lá Gallaibh Atha Cliath, & a h-orgain-si doridhisi la Ceallachán Caisil co f-fearaibh Mumhan. Amhlaibh Cendchairech cona Gallaibh do thocht ó Loch Eirne dar Breifne, & co Loch Ribh oidhche Nottlacc Mór rangadar Sionand, & ro bháttar
uii mís annsin, & ro h-ionnradh, & ro h-oirgeadh Magh Ai leo. Losccadh Atha Cliath la Donnchadh mac Flaind, la righ Ereann. Artuir ua Tuathail d'ég.
Annal 935. Aois Criost, naoi c-céd triocha a cúig. An t-ochtmhadh bliadhain décc do Dhonnchadh. Aireachtach, abb Disirt Diarmada. Fédhach abb Sláine. Muireadhach, abb Bendchuir, d'écc. Diarmait, mac Ailella, abb Cille Cuilinn, d'écc iar sendataigh. Aonghas, mac Muirchertaigh, saoi, angcoire, & tanaisi abbaidh Iae, d'écc. Aireachtach, sagart Cille h-Achaidh, d'écc. Eochaidh, mac Conuill, rí Uladh, d'ég. Cléirchén mac Tighearnáin, mac tigherna Breifne, d'écc. Conghalach, mac Cathaláin, tighearna Breifne,
Conaing, mac Néill Glúnduibh, ríghdhamhna Ereann, d'écc. Cróinghiolla, mac Cuilennáin, tighearna Conaille Muirtheimhne, d'écc. Mac Etigh mic Ainsemáin, tighearna Mughdhorna Maighen. Lorcán, mac Conghalaigh, tighearna Ua Mic Uais Bregh, d'écc Gairbhith, mac Mail Eitigh, tighearna Fer Rois, do mharbhadh. Bruadar, mac Duibhghiolla, tighearna Ua c-Ceinnsealaigh, do mharbhadh la Tuathal mac Ughaire. Amhlaoibh, mac Gofradha, tighearna Gall, do thiachthain im Lughnasadh ó Ath Cliath, co rucc Amhlaoibh Cendcairech do Loch Ribh leis, & na Gaill báttar lais, .i. la Cairech, iar m-briseadh a long. Gaill Atha Cliath do fhágbháil an dúnaidh, & a n-dol co Saxoibh. Orgain Cille Clethe do mac Barith, & losccadh
in doimh liacc, & bratt ro-mhór do bhreith eiste. Raoineadh ria Laighnibh for occaibh an Tuaisceirt .i. for muintir mic Néill, dú i t-torchrattar ile im Diarmait mac Maoil Muire, mic Flannaccáin, & im Ceallach, mac Cumusccaigh do Feraibh Bregh co socaidhibh ele.
Annal 936. Aois Criost, naoi c-céd, triocha a sé. An nomhadh bliadhain décc do Dhonnchadh. Maol Patraicc .i. mac Broin, epscop Lughmhaidh. Dubhthach, comharba Colaim Chille & Adomhnáin i n-Erinn, & i n-Albain. Caoncomhrac Mucsnamha, ancoire,
d'ég. Ciarán, mac Ciarmacáin, abb Lis Móir,
d'ég. Conaingen, abb Tíghe Fethgna, & primh-sagart Arda Macha. & Finguine, mac Fubhthaidh, mic Donnagáin, mic Fogartaigh, mic Duinechdha mic Beraigh, mic Mescell, secnap Tighe Mo Chua, & tighearna Maighe h-Abhna. Maol Cairnigh, mac Conaill, abb Tuláin,
d'écc. Robhartach, Tighe Theille, d'écc. Ferghal, mac Domhnaill, tighearna An Tuaisceirt. & Murchadh, mac Sochlacháin, tighearna Ua Máine,
d'écc. Conchobhar, mac Maeil Chein, tighearna Ua Failghe, & a dhá mhac do mharbhadh lá Lorcán, mac Faoláin, tighearna Laighen. Donnchadh ua Maoileachlainn do ionnradh Airthir Life. Amhlaibh, mac Gofradha, do theacht co h-Ath Cliath doridhisi, & Ceall Cuilinn do orgain lais, & deich c-céd do bhroid do bhreith eisti. Imnisi catha eitir Donnchadh, rí Ereann, & Muirchertach, mac Néill Glúnduibh, tighearna Oiligh, co ro shíodhaigh Dia. Donnchadh & Muirchertach cona slógh dibhlínibh do dhol go líonmhar lér-thionóilte do fhorbaissi for Ghallaibh Atha Cliath, co ro crechsatt & co ro crechsatt & co ro iondradhset ina m-boí fo mhámus Gall ó Ath Cliath co h-Ath Trusten. Conadh dó sin ro ráidh Conghalach, mac Maoil Mithigh,
Muirchertach dar fine Fáil,
ní raghbha grem ná gabháil,
cia beith oc losccadh ar n-gráin,
as iar n-degh-ithe ar n-aráin.
Friscart Muircheartach,
Cumba Conghalach Breagh m-buidhe
occus duine mut no got
as a chind ní tucthar gluitiudh
acht ma beith co bruitiud brot.
Dá chomhorba Pattraicc .i. Ioseph, sccribhnidh, epscop, & ancoiri, an tí ro-beaccnaidhe do Gaoidhelaibh. & Maol Patraicc, mac Mael Tuile, epscop, & eccnaidh. Cúicc mhiosa dó i n-abdhaine & a écc.
Annal 937. Aois Criost, naoi c-céd triocha a seacht. An fichetmhadh bliadhain do Dhonnchadh. Maol Domhnaigh, abb Tamhlachta. Ceallach, mac Caellaidhe, prióir Saighre,
d'ég. Finnachta, mac Ceallaigh, comharba Doire, epscop & saoi Berla Féne. Laighgnen, comharba Fearna, & Tamhlachta,
d'écc. Aileach d'orgain la Gallaibh for Mhuirchertach, mac Néill, & a erghabháil leo co ruccsat dochum a long co ro fuaslaic Dia uadhaibh. Maidhm ria Congalach, mac Maol Mithich, for Gailengaibh Moraibh, & Beccaibh occ Ath Dá Láarcc, dú i t-torcradar ceithri fichit lais díobh. Domhnall, mac Lorcáin, tighearna Aidhne, d'écc h-i c-Cluain Mic Nóis. Críochán, mac Maele Muire, tighearna Ua Fiachrach,
d'écc. Flann, mac Ceallaigh, tanaisi Osraighe, d'écc. Cian, mac Aenghusa, do mharbhadh la h-Uib Failge. Murchadh, mac Find, do ghuin la Tuathal. Canoin Pháttraicc do chumhdach lá Donnchadh, mac Floinn, rí Ereann. Ceallachán, rí Caisil, co f-feraibh Mumhan, & macc Acuind co n-Gallaibh Puirt Lairgi i Midhe, co t-tucsat crech móir, & broid. Orgain dna, Cluain h-Eidhnech, & Cille h-Achaidh dóibh co ro gabhsat a dá n-abbadh .i. Muireadhach ua Conchobhair & Coibhdenach mac Bergdha, co f-farccabsat Oillill mic Aengusa, tighearna Ua f-Fothaidh, & sochaidhe ele lá h-Aimmergin tighearna Ua f-Failghe. Fir Mumhan um Ceallachan, rí Mumhan, co n-Gallaibh amaille friss, do orgain Midhe, & Cluana h-Eidhneach, & Cille h-Achaidh go ro airgset an tir co Cluain Ioraird. Goill do dergu Atha Cliath .i. Amhlaoibh, mac Gotfrith, tre furtacht Dé & Mic Tail.
Annal 938. Aois Criost, naoi c-céd triocha a h-ocht. A h-aon fichet do Donnchadh. Muirchertach Camsa, abb Bendchuir. Duibh Indrecht, mac Ronáin, abb Cluana Dolcáin. Ainbhith, mac Domhnaill, abb Glinne h-Uisen,
d'écc. Coibhdenach, abb Cille h-Achaidh, do bhádhadh h-i muir Delginnsi Cualann ag elúdh ó Ghallaibh. Flann ua Cathail, do dhol martra h-i c-Cluain Andobhair lá Gallaibh. Suibhne, mac Con Bretan, abb Sláine, do mharbhadh lá Gallaibh. Maol Bendachta, ancoire, do écc. Maol Martain ua Scealláin fear legind Leithghlinne, do écc. Slóigheadh lasan righ, Donnchadh, & la Muirchertach, mac Néill, go Laighnibh, & co Fiora Mumhan, co ro gabhsat a n-gialla. Niall, mac Fearghaile, rioghdhamhna Oiligh do ghuin & bhádhadh la Muirchertach. Flann, inghen Donnchadha, bain-tighearna
Oiligh, d'écc. Aralt ua h-Iomhair, .i. mac Sitrioca, tighearna Gall Luimnigh, do mharbhadh i c-Connachtaibh lá Caenraighibh Aidhne. Ar mor ria c-Ceallachán, rí Chaisil, for Osraighibh. Amhlaoibh Cuarán do thecht co Cair Abroc, & Blacaire mac Gofradha do thecht i n-Ath Cliath. Creacha Laighen i l-Leith Chuinn .i. Braen i Midhe, Lorcán i m-Breghaibh, & Muirchertach h-i c-Cualaind, co t-tuccsat crecha móra eistibh. Coirpre ua Cionaeth, tighearna Ua n-Aithechda, d'écc. Cath-raoinedh ria righ Saxan for Constantin mac Aedha for Anlaf no Amhlaoibh, mac Sitric, & for Breathnaibh.
Annal 939. Aois Criost, naoi c-céd triocha a naoi. An dara bliadhain fichet do Dhonnchadh. Eocha, mac Scannail, abb Imleacha Iobhair. & Oenacán, sagart Dúin Leithghlaisi,
d'écc. Maol Brighde, mac Nectrai, ordán Cualann, d'écc iar c-cianaois. Muirchertach, mac Néill co feraibh an Fochla & Bregh do dol h-i t-tír n-Osraighe, & na n-Deisi go ro h-airgedh & co ro h-ionnradh lais an chríoch uile go léir go Les Ruadhrach gomdar riarach dó iaramh. Murchobhlach la Muirchertach, mac Néill, co t-tuc orgain & édala iomdha a h-Insibh Gall iar m-breith buadha & cosgair. Ar na n-Déisi do chur lá Ceallachán & la Fiora Mumhan, fo dháigh a n-aitide do Muirchertach, mac Néill, go t-torcrattar dá mhíle díobh lais im Célechair, mac Corbmaic, & im Maelgorm, mac Giphlecháin, im Seghdha, mac Noebelain, & im Clérech, mac Sestai, &c. Cath-raoineadh ele lasna Deisibh
& la h-Osraighibh for righ Caisil,
du i t-torcrattar ili. Muirchertach iaramh do thionól Conaill & Eoghain, & an Tuaisceirt archena co h-Oileach, co ndo-roeghda dech céd lais do gléire gaisgedhach ind Fhochla, & ro tairmchill Erinn láimh clí frí fairrge co riacht Atha Cliath, & do-bhert Sitriuc, tighearna Atha Cliath h-i n-giallnus lais. Do-choidh iaramh co Laighnibh, & ro thriallsat Laighin frithbhert fris, conadh fair deisidh occa fó dheóidh a riarúcchadh, & do-rat Lorcán rí Laighen lais. Rainic din go Fioru Mumhan, & robtar erlamha iad-sidhe for a chionn do chath fris. Conadh eadh ro chinnset fo dheóidh Ceallachán do thabhairt dia c-cinn, & do-bretha geimhel fair la Muircheartach. Do-dheochaidh iaramh co Connachtaibh, & táinic Conchubhar mac Taidhg ina dháil, & ní tarat gemheal na glas fair. Do-ruacht iarsin co h-Oilech gusan ríoghraidh h-i sin h-i n-giallnus lais, & bátar annsidhe co cent naoi míos oc fledhucchadh, & ro chuir na géill i n-eacmhaing na ree-sin go Donnchadh, rí Ereann, uair as é boí a Temhraigh, & as dó ráinic an ríghe. Conadh do thabhairt Chellacháin lais adrubhradh an rann,
Do-chóidh Muirchertach fo dhes,
co Caisel caemh cailcech cass,
co tucc Cellachán na c-cliar,
ní ro ghabh giall oile ass.
Ar Gall do chor la h-Uibh Fáilghe .i. la h-Aimhergin, mac Cionaedha, & lá Cenel Fhiachach, co ro mharbhsat dá céd décc h-i Muigh Cisi dibh. Aigh .i. sioc anaicenta, comtor sorisi aibhne & locha co ro oirccsettar na Gaill Inis Mochta ar lic egha. Maol Ruanaidh, mac Floinn, tanaisi Oiligh, do mharbhadh do Chenel Conaill. Cath-raoineadh for Ghallaibh Atha Cliath ria n-Uibh f-Failghe .i. ria n-Aimhirgin mac Cionaetha, tighearna Ua f-Failghe, dú i t-torchair míle do Ghallaibh im Aodh n-Albanach, co toisechaibh iomdha cenmo-thá-somh.
Annal 940. Aois Criost, naoi c-céd cethracha. An treas bliadhain fichet do Dhonnchadh. Dúnchadh, mac Suthainen, epscop Cluana Mic Nóis. & Cellach, mac poráin, epscop Cluana h-Eidhnech, d'écc. Mael Mochta, scribhnidh & abb Cluana Ioraird, d'ég. Cenn crábhaidh, egna Ereann esidhe.
Maol Mochta don Midhe-maigh,
mór liach an craobh caoin cumhra,
at-bath cenn na h-anmcairde,
caoncomrac moltach Mughna.
Faolán, mac Muiredhaigh, rí Laighen, do écc do easccar i n-Aenach Cholmáin.
Faolán fuamann fuamaighe,
as grith mór múchta maighén,
coimdhe Cualann cuanaighe,
do-rodhbadh laoich ri Laighen.
Luise Ereann Eremhóin,
dringedh dar dronga d'oenar,
ba dáigh dér tré gle-dedhoil,
ba liach flaith fea Faoláin.
Conghalach & Alpin, dá mhac Lorcáin, mic Dunchadha, do mharbhadh lá Conghalach, mac Maoil Mithich. Dunlaith, inghen Mhaoil Mhithich, d'ég. Cluain Mic Nóis & Cell Dara do orccain lá Blacaire, mac Gofradha, & la Gallaibh Atha Cliath. Dún Lethíglaisi do orgain lá mac Raghnaill cona Ghallaibh. Ro díoghail Dia & Pattraicc a t-traitte an gníomh-sin fair, uair tángattar Goill dar muir go ro ghabhsat ina n-insi forra, co n-erla mac Raghnaill, a t-toiseach, go ro ghabh tír. Ro marbhadh é lá Madudhán lá righ n-Uladh ria c-cind sechtmaine iarsan orccain a n-eineach Phattraicc. Lia mhór isin m-bliadhain-si co tarlaicedh a Leth n-íochtarach do Chluain Mic Nóis lasan uiscce.
Annal 941. Aois Criost, nao c-céd cethracha, a h-aon. An cethramhadh bliadhain fichet do Dhonnchadh. Condla, mac Dúnacáin, epscop & abb Leithghlinne. Caoncomhrac, epscop Doimh Liacch. Fogartach, abb Saighre. & Ferdomhnach, abb Fobhair, d'écc. Aodh, mac Scannláin, tighearna Irluachra, eccnaidh ergna i Laittin, & i n-Gaoidheilg,
d'écc. Muirchertach na c-Cochall c-Croicenn, mac Néill Glúnduibh, tighearna Oiligh, Eachtair Iarthair Eorpa ina aimsir, do mharbhadh oc Ath Fhir Diadh lá Blacaire, mac Gofradha, tighearna, Gall an 26 Febra. As dia eccaoine at-rubhradh,
Desidh dighal agus díth
for síol cloinne Cuinn go bráth,
nat mair Muirchertach ba liach
díléchta iath Gaoidheal n-gnáth.
Ard Macha do orgain lasna Gallaibh cédna arabharach iar marbhadh Muircheartaigh. Mughroín ro ráidh so,
A h-aon naoi c-céd, cethre deich,
ó ghenair Crist dind ogh-bhreith,
as edh do bliadhnaibh non-saigh
co bás móroll Muirchertaigh.
Cath-raoinedh oc Tracht Mugha ria Ruaidhri Ua c-Canannáin for Cenel n-Eoghain & for Gallaibh Locha Feabhail, In ro marbhadh trí chéd do Chenél Eoghain & do Gallaibh im Maol Ruanaidh, mac Flaind ríoghdhamhna An Tuaisceirt. Lorcán, mac Faoláin, rí Laighen, do mharbhadh lá Nortmannaibh, dia m-boí occ indreadh Atha Cliath, iar c-cath-raoineadh for Ghallaibh ar tós dú i t-torchratar ile dibh lais, dia n-ebradh,
Ma ro bith ua Breasail Bric,
gríbh tuir tric treasach for torc,
oniú co bráth m-bairneach m-balc,
ní ticfa Laighnech fo lorc.
Lorcán Laighen i t-treibh troch,
maighen céd cloth caradh nath
dirsan d'faidhiuch ro líon bith,
as crith, as caíneadh, as cath.
Coimde coiccidh n-Gaoidheal n-gaeth,
ma ro gaeth for laoch ní lith,
ba Lúgh lonn fri leim i n-áth,
as beim do brath ma ro bith.
Ceallach, mac Bece, tighearna Dál Araidhe, do orccain i n-Oentribh la a chenél féisin. Flann ua Foccartai tighearna Breccraighe,
& tighearna
Teathbha d' écc. Duibh Lemhna inghen Tighearnáin, tighearna Bréifne, ben Donnchadha mic Floinn, rí Ereann, d'ég.
Annal Aois Críost, naoi c-céd
cethrachat a dó. Robhartach, mac Maol Cainnigh, abb Cluana Andobhair. Maol Feicheine, abb Cluana h-Ioraird. Dubhthach, mac Maoil Sempul, fer leighinn Cluana h-Ioraird. & Guaire, mac Mailecáin, sacart Cluana Mic Nóis,
d'écc. Flaithbheartach, mac Ionmainéin, rí Caisil. Flann, mac Find. & Muireadhach, mac Maoil Mórdha, dá rioghdhamhna Laighen,
d'ég. Find, mac Matáin, tighearna Corca Laighde, do mharbhadh d'Fearoibh Maighe Féne. Conn, mac Donnchadha, rioghdhamhna Ereann, do mharbhadh d' Fearaibh Fearnmaighe. Coirpre, mac Maol Páttraicc, tighearna Ua Liatháin,
d'écc. Cath-raoineadh ria c-Ceallachán Caisil for Cheinneittigh, mac Lorcáin, h-i Maigh Dúine, In ro marbhadh sochaidhe. Cosccradh Atha Cliath do Ghaeidhelaibh
.i. do Chonghalach, mac Maoil Mithigh, ríoghdhamhna Ereann, &
do Braen, mac Maoil Mórdha, rí Laighen, & do Cheallach, mac
Faeláin, rioghdhamhna Laighen. As é cosccradh do-ratadh fair
.i. a tighe, & a airbeadha, a longa,
& a cumhdaighe olchena
do losccadh, a mná, a mhic, a daesccar-sluaigh do bhreith i
n-daeire, a fhir & a aes calma do mharbhadh, a ógh-dilgeann ó
ceithir go duine eidir guin, & bádhadh, & losccadh, & braitt
acht uathadh beacc do-dicsed i n-uathadh
long do-rochtsatar
i n-Delccinis. Conadh dó ro ráidheadh,
Naoi c-céd bliadhain buan n-esnadh,
ceithre deich a dó at-féghtar,
o genair Crist, iar riaghail,
cosin m-bliadhain ro meatlaidh.
Ro cosccradh Ath Cliath cloidhbheach,
co n-imat sciath sceo teghlach
ro craidheadh Muintir Thomair,
i n-iarthar domhain debhradh.
Braen Carmain don cath cosccrach,
or-al Almhain cona shloghadh,
as lá righ Laighean lainech,
ro craidheadh agus ro cosccradh.
Forbharach frisin cosnamh,
Congalach cond m-Bregh m-bras-glan,
grian iarthair domhain dathaigh,
co cathaibh oca cosccradh.
Donnchadh, mac Floinn, mic Maoilechlainn, rí Ereann,
d'écc iarsan cúicceadh bliadhain fichet a flaithesa. As do foraithmet, agus d'éccaoíne Donnchadha ro ráidheadh an rann,
O at-báth Donnchadh, delm doroi,
fo cloi Temhair tomthach lí,
cen recht réleng righ rosna,
atá tír n-Ereann iar ní.
Aois Criost, naoi c-céd
cethracha a trí. An chéd-bliadhain do Chonghalach, mac
Maoil Mithigh, os Erinn h-i ríghe. Maol Tuile, mac Dúnain, comharba Tighearnaigh & Chairnigh, .i.
ó Tuiléin, d'ég. Easpucc éisidhe. Guaire, mac Sealbhaigh, abb Disirt Diarmada,
d'écc. Aenghus, mac Donnchadha, mic Floinn, tighearna Midhe,
d'écc. Aorchadh, mac Murchadha, tighearna Iarthair Condacht,
d'écc. Aireachtach, mac Anbhith, toisech Calraighe, do
mharbhadh. Goill Locha h-Eathach do mharbhadh imo rígh i m-brési la Domhnall ua Néill, .i. mac Muirchertaigh, mic Néill
Glúnduibh, & lá a dherbhrathair. Blacaire, aon do thoisechaibh Gall, do ionnarbhadh a h-Ath Cliath, & Amhlaibh dar a esi ann. Ua Canannan, .i. Ruaidhri do dhol i m-Breghaibh co f-fargaibh
dream dia shlógh ann lá Conghalach. Geill Connacht lá Conghalach, mac Maoil Mithigh. í cholamhain téintídhe do aicsin sechtmhain ria Samhain, co
ro shoillsigh an bhioth uile. Cuileannán, mac Coibhdhenaigh, tigherna Ua m-Bairche,
d'ég.
Annal 944. Aois Criost, naoi c-céd
cethracha a cethair. An dara bliadhain do Chonghalach. Flathghus, abb Fearna Móire. Scannlán, abb Tuama Fionnlocha. Maol Bethadh, abb Daimhinsi. & Guaire sagart Cluana Mic Nois,
d'ég. Aimhirgin, mac Cionaedha, tighearna Ua Failghe, d'écc an treas lá do Ianuarii. Dunlaing, mac Aedha, tighearna Ua n-Dróna, do mharbhadh. Domhnall, mac Maol Mhuaidh, tighearna Connacht, do
écc. Domhnall, mac h-Uathmharán, mic Dobhailen,
tighearna Corca Fhir Trí, do écc. Orgain Cluana Mic Nóis, & ceall na Midhe archena do Ghallaibh Atha Cliath. Orgain Cille Cuilinn, do Ghallaibh .i. do Amhlaibh Cuarán. Atalstan rí orrderc Saxan, d'écc.
Annal 945. Aois Criost, naoi c-céd
cethracha a cúicc. An treas bhliadhain do Chonghalach. Caonchomhracc, abb Ia. & Cathasach, mac Guasáin, fear leighinn Arda Macha,
d'écc. Cath-raoineadh ria n-Donnchadh, mac Ceallaigh, tighearna
Osraighe for Laighniu, dú i t-torchair Braon, mac
Maoil Mhórdha, rí Laighen dia n-ebradh,
Naoi c-céd, naoi c-cóicc do bliadhnaibh,
ní séd nách tiamhda troghda
o ghein Críost ar maoin saoir slánda
co bás Braoin, mic Maoil Mhórdha.
Agus torchair bheos Ceallach, mac Cionaedha, tighearna Ua Ceinnsealaigh go sochaidhibh h-i maille friu isin cath-sin.
Conadh dia foraithmhet ro raidheadh,
Braon, bres Laighen lonn-ghalach,
Congalach laechda laindrech,
cetracha cétt comhramhach
orstat i n-Ath Cliath claidhbheach.
O ghein mic Dé deachraighit
reltait co rel i riaghlaibh,
a cúicc la taebh cethrachait
agus naoi c-céd do bhliadhnaibh.
Lán an Fhindfadhoich do arggatt ó Chenel Eoghain ar bhendachtaibh Patraicc & a comharba an tan-sin, .i.
Ioseph. Cath eitir eonaibh an mhara, & an tíre occ Luimnech. Cath eitir fhiachaibh Mumhan i n-Glenn Damhain oc Darinis, & ro meabhaidh forna fiachaibh siar & do-rochair a n-ár and. Slóigheadh la
Ruaidhri Ua c-Canannáin co Sláine cona tairthetar Gaill, & Gaoidhil .i. Conghalach, mac Maoil Mithigh, & Amhlaoibh Cuarán, co raeimhidh for Ghallaibh Atha Cliath In ro marbadh & In ro báitheadh sochaidhe. Scolaighe ua h-Aedhaccain, tighearna Dartraighe, & Gairbhith, mac Muiredhaigh, tanaisi Ua c-Cremhthainn,
& Aodh ua Ruairc, mac Tighearnáin, a frithguin. Orgain Atha Cliath la Conghalach, mac
Maoil Mithidh.
Annal 946. Aois Criost, naoi c-céd
cetracha a sé. An cethramhadh bliadhain do
Chonghalach. Ainmire ua Cathlai, abb Cluana Mic Nóis. & Leacna Midhe, d'ég, do Uibh Mic Uais Mídhe a chenél. Cathasach, mac Domhnaill, abb Glinne h-Uisen,
d'ég. Colmán, mac Maoil Pátraic, airchindech Sláine, do mharbhadh la Gallaibh. Corc, mac Coinliogáin, abb Lothra,
d'écc. Cormacan, mac Maoil Brighde, an t-áird-fhile, fear cúmtha
Néill Glúnduibh, d'ég. Cath Atha Cliath ria c-Congalach, mac Maoil Mithigh, for
Blacaire ua n-Iomhair, tighearna na Nortmann, In ro marbhadh
Blacaire feisin, & sé chéd décc etir ghuin & broitt, & tuilledh ar mhíle amaille fris. As dó ro ráidhedh,
Dardain Choghalaich na t-triath,
i n-Ath Cliath ba cuinscle laoch,
h-i c-céin marus clann fri claind,
do-berat Gaill fri cech saeth.
Gormfhlaith, inghen Flaind, mic Maoilechlainn, rioghan Néill Glunduibh, d'écc iar n-aithricche díochra ina tairmtechtaibh & doáilcibh. Slóigheadh lásna Gallaibh dar Druim Ráithe, co ro loiscset an derthech & deichnebhar ar sheacht fichtibh and. Cathusach, mac Ailchi, epscop Cenel Eoccháin, d'écc.
Annal 947. Aois Criost, naoi c-céd
cethracha a seacht. An cúicceadh bliadhain do
Chonghalach. Oenacán, mac Eccertaigh, aircindech
Eccailsi Bicce h-i
c-Cluain Mic Nóis, epscop, & ógh iodhan,
bráthair-sidhe Dúnadhaigh, mic
Eccartaigh, do Mughdornaibh Maighen a chenél, & a
écc. Aedhán, mac Anailedh, airchindeach Tuama Dá Ualann, d'écc. Flaithbhertach, mac Muirchertaigh, mic Neill
Ghlúnduibh, do
mharbhadh lá Cenél Conaill. Laidhgnén, mac Conghalaigh,
tighearna Gaileng, do
mharbhadh lá
Feraibh Cúl. Domhnall, mac Find righdhamhna Laighen, d'écc. Fógartach, mac Donnagáin,
tighearna Oirghiall
d'écc, iar m-buaidh n-aithrighe. Madudhan, mac
Aodha mic Eochaccáin,
rí Uladh,
do mharbhadh la h-Ultoibh
budhen. Slóigheadh lá Congalach, mac Maoil Mithigh, co ro h-indir
h-Ui Meith, & Fernmhagh.
Annal 948. Aois Criost, naoi c-céd
cethracha a h-ocht. An seiseadh bliadhain do
Chonghalach. Finnachta, mac Echtighern, epscop,
scribhnidh, &
abb
Lughmhaidh, & maer muintire
Pátraicc ó Shleibh fodhes d'écc. Colmán, epscop
& abb Fedha Dúin, d'écc. Maol Findén, sui epscop Daire Chalgaigh d'écc. Corbmac ua
h-Ailella,
airchindeach Cille Cuilind. Scuithine, abb Dermaighe, d'écc. Donnghal ua Maoil Mídhe,
fer leighinn Cluana Mic Nóis. Flann ua Anáile,
airchinneach
Glinne Da Locha,
cend ordain an coiccidh, d'ég. Eochacán ua Cleirigh, riaghlóir
eisen, d'écc. Dariet eccnaidh d'écc. Reachtabhra, mac Maonaigh,
primh-saccart Cluana Mic Nois,
airchinnech
Imbleachha Fia
.i. Imleacha m-Beccáin. Oenghus, mac Brain,
saccart, & sruith-senoir
Cluana Mic Nóis, d'écc. Cloicthech Sláine
do losccadh do Ghallaibh cona lán do
mhionnaibh, & degh-dhaoinibh im
Chaoinechair fear léighinn
Sláine, & bachall an erlamha,
& clocc bá deach do
chloccaibh. Cath-raoineadh ria Ruaidhri Ua Canannáin, i Midhe for
Conghalach, mac Maoil Mithigh,
dú i t-torchair Conghalach, mac
Ceallaigh, tighearna Fear Rois, co n-druing oile amaille
fris. Slóighedh oile la Ruaidhri Ua Canannáin i m-Breghaibh,
& indreadh Breagh uile dhó, & do-bhert
ile dhi chumhaing for
Chonghalach. Ro ghabh longport frí ré sé mís
acc forbhais for Mhidhe, & Breaghaibh h-i Muine Brocain,
& do-riacht dligheadha righ Ereann
as gach aird chuicce. Cath-raoineadh iaramh eitir
Ghallaibh, & Gaoidhealaibh, .i. eitir
Ruaidhri Ua Canandain
agus Gulla Atha Cliath a b-féil Andreas
apstol do shonnradh.
Ro meabhaidh for Ghallaibh,
& ro cuireadh a n-ár, uair torcrattar
sé mhíle do thrén-fearaibh ann genmothat
gille, & glaslaith. Torchair Ruaidhri
din rioghdhamhna Ereann i frithghuin an
chatha h-isin, & torcair Iomhar
tanaisi Gall
ann bheos. Térna, imorro, Gofraidh .i. mac Sitriucca, co n-uathadh
daoine h-imaille friss. Donnchadh, mac Domhnaill ui Maoilechlainn,
ríghdhamhna
Midhe,
do mharbhadh la a deirbhfhine búdhéin
.i. la Fearghal mac
Aengusa. Slóighedh la Conghalach,
mac Maoil Mithigh
isin Mumhain, & ro
aircc Iarmhumha, & ro mharbh dá mhac
Ceinnéittigh, mic Lorcáin
.i. Echtighern & Donn Chuan. Indradh Maighe Finn lá
Conghalach. Ruarc, mac Anfith ui
Laoghachán,
tighearna Fear Cúl
Teathbha, d'écc. Madudhan mac
Aodha, rí Uladh, do mharbhadh la h-Ultoibh
féisin.
Annal 949. Aois Criost, naoi c-céd
cethracha a naoi. An seachtmhadh
bliadhain do Chonghalach. Ailill, mac Cuirc,
abb Corcaighe. d'écc. Guaire ua Forandáin,
airchinnech Arda Sratha, d'écc. Aodh, mac Maol Ruanaidh, ríoghdhamhna
Temhra, do mharbhadh
lá Domhnall mac Donnchadha. Mac Eitigh, mac Cuilendáin,
tighearna Conaille Muirthemne, do marbhadh la Mughdornuibh Maighen. Béc, mac Duinn Cuan, tighearna Teathbha, d'écc. Niall Mothlach Ua Canannáin, do mharbhadh do Coirpraibh Móraibh. Conghalach, mac Maoil Mithigh,
co mór-chobhlach
Leithe Chuinn
lais for Loch Derccdherc. Ro oirgset
dno uile innsedha an locha & ro gabhsat geill & neart
Mumhan iar na frith-bheirt
friú. Gofraidh, mac
Sitriocca co
n-Gallaibh
Atha Cliath do orgain
Chenandsa,
Domhnaigh Patraic,
Aird Brecáin,
Tuláin,
Disirt Ciaráin,
Cille Scíre, & alaile cealla archena, acht as a Cenandas ro croite uile. Rugsat tuilledh ar trí mhíle a m-broid leó lá taobh óir, & argaitt, edigh, & iolmhaoine, & gacha maithesa archena. Indredh Shíll n-Anmcadha,
& orgain Cluana Ferta
Brénainn lá
Ceallachán & lá Fiora Mumhan. Indreadh Dealbhna Bethra
don lucht chédna, & daimh liag
Gailinde do lósgadh leo. Soere Cluana Ioraird
ó Chonghalach, mac Maoile Mithigh gan
choinnimh righ nó flatha fuirre. Maidhm for Fiora Musccraighe Tíre
la h-Ua Lomáin Gaela. Maidhm for h-Uibh Failghe
occ Biorraeibh, In ro
marbhadh sochaidhe im Cionaeth Cruach. Dubh Da Bharc, mac Maoil Mordha, tighearna Uaithne Tíre, do
écc. Clamhtrusccadh mór, &
rith fola for
Gallaibh
Atha Cliath.
Annal 950. Aois Criost, naoi c-céd caoga. An t-ochtmhadh bliadhain do Chonghalach. Adhland, mac Egnigh,
mic Dálaigh,
comharba
Daire Colaim Chille
eisidhe, Guaire Aidhne chlérech
n-Ereann, d'écc. Blathmac Sgeillice d'écc. Flann ua Becain,
airchinneach Droma Cliabh, scribhnidhe
Ereann, d'écc. Feardomhnach ua Maonaigh,
abb
Cluana Mic Nóis
& Glinne Dá Locha, do Chorca Moccha a chenél. Céle Clamh
ancoire Ard Macha. & Flann, mac Maoil Fiachrach,
airchinnech Muighe Etir Dí Ghlais, d'écc. Flann ua Cléirigh, tighearna
Deisceirt Connacht, &
righdhamhna
Connacht uile, do mharbhadh do fheraibh Mumhan. Domhnall Donn, mac
Donnchadha ríoghdhamhna Temhra, &
Oebhinn, inghen Donnchadha, d'écc. Canannán, mac Ceallaigh,
tanaisi Ua c-Ceinnselaigh, d'écc iarna ghuin. Maidhm for Chenél c-Conaill
ria f-Ferghal, mac Airt, dú i
t-torchair Fiachra Ua Canannáin. Conchubhar, mac
Domhnaill ui Maoilechlainn,
ríoghdhamhna
Ereand, do mharbhadh la a chenel feissin. Maidhm for Laighis,
& for Ua f-Fairchelláin
ria t-Tuathal mac
Ugaire In ro marbadh
sochaidhe, & In ro gabhadh Cuilén, mac
Gusain. Cath-shraoineadh ria n-Gallaibh
for Fheraibh Alban for
Bretnaibh, & for Saxanachaibh, du i t-torchrator
ile.
Annal 951. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a h-aon. An nomhadh bliadhain do
Chonghalach. Ciaran ua Gabhla, espucc Cluana Ferta Brénainn. Duibh Innsi saoi & espucc muintire Bennchair. Diarmait, mac Caichir
espucc
Insi Celtra. Maol Cothaigh, mac Lachtnáin, comharba
Comhghaill & Mo Cholmócc, d'écc. Cenn Faoladh, mac Suibhne, abb Saighre, d'écc ina ailithre i n-Glionn Dá Locha. Diarmaitt, mac Torpthaigh,
abb Lesa Móir. Feidhlimidh, dalta Maol M' Aodhócc, abb
Glinne h-Uissen,
saoi
Laighen. Maol Maire, airchinnech Tighe Fethgna. Maol Martan, mac Maenaigh, saccart
Dúin Lethghlaisi. Maol Patraicc, mac
Cosccáin, fer leighinn Arda Macha. & Gormghal, fer léighinn Tighe Mochua,
& Innsi Robhartaigh, d'écc. Corbmac, mac Maoil Sluaigh, saoi Mumhan. Anghal fer léighinn Cluana Ioraird. & Colgga, angcoire Arda Macha,
d'écc. Eithne, inghen Ferghaile,
banrioghan
Ereann, ben
Congalaigh, mic
Maoil Mithigh, d'ég. Echtighern, mac Cionaith,
tigherna
Ua Ceinnselaigh, do
mharbhadh la macaibh Ceallaigh. Cluain Mic Nóis
do orccain do Fheraibh Mumhan co
n-Gallaibh Luimnigh amaille friú. Ruadacán, mac Eitigén, tighearna Airthir Gaileng. Faolán, mac Taidhcc
tánaisi Ua c-Ceinnselaigh. & Duibhgionn, mac
Cuilennáin, tighearna
Ua n-Duach, d'écc i n-aen-ló. Orgain Insi Doimhle,
& Insi Uladh la
h-Amhlaibh Cuarán, &
la Tuathal mac Ugaire. Orgain Tíghe Mo Lincc
iar muir ó Laraic.
Annal 952. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a dó. An deachmhadh bliadhain do
Chongalach. Robhartach,
comharba Coluim Chille & Adhamnáin. Rechtabhra, epscop & abb
Cille h-Achaidh. Caoncomhrac, abb Cille h-Easpuicc Sanctáin & Sruthra.
Flannaccán, mac Allchon, comharba Mic Nissi,
& Colmáin Eala. Celechair, mac Robhartaigh, comharba Finnéin. & Ciaráin, do
Uibh Mic Uais Mídhe a chenél. Cellachán, rí
Chaisil, d'écc. Aodh, mac Gairbhith, tighearna Corca Móire,
& tighearna
Dartraighe do marbadh. Niall ua Tolaircc,
tighearna Cuircne,
& as uadh ainmnighther Cárn Uí Tholaircc for bhru Locha Ribh
d'écc. Saighir Chiaráin do orccain d'Fheraibh Mumhan. Bran, mac Domhnaill,
tighearna Chenel Laeghaire
Bregh, do mharbhadh. Conn, mac Eradain,
mic Gairbhith, tighearna Maighe Dumha, do mharbhadh. Ar mór do Choirpribh
& Tethbhaibh ria n-ua Ruairc,
co t-torchair ann ua Ciardha,
tighearna Coirpre. Ualgharcc, mac Cianáin, tighearna Dal Meisin Cuirb, do
mharbhadh lá Cathal, mac Lorcáin,
& torchair Cathal fo cédóir
fris-siumh. Dunlang ua Dubháin do marbhadh. Slóiccheadh Cenél Eocchain lá
Domhnall ua Néill go ro
indirset Bregha a h-aontaidh Gall. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a trí. An t-aonmhadh bliadhain décc do
Chonghalach. Dunadhach, mac Eccertaigh, espucc
Cluana Mic Nóis. Dunlang, mac ua Dunaccáin,
abb Innsi Doimhle & Tighe Munna. Maol Ionmain,
eccnaidh & ancoire Glinne Da Locha, d'écc. Cuilen mac Cellaigh, abb Cille Dara, do mharbhadh. Aonghus, mac Loingsich,
airchindech
Maighe Bile,
d'écc. Aongus, mac Maoil Brighde, airchinneach
Doimh Liacc. Ailine,
tighearna Mughdorn Maighen. & Braon, mac Cathacain, tighearna
Ratha Inbhir,
d'ég. Mithighen, mac Cionaedha, tighearna Ua Mail h-Éna. Murchadh, mac Cumusccaigh, tighearna Fer Rois. & Flann, mac Glethnecháin,
toisech Cloinne Murchadha, d'écc. Inderghe mac
Mocháin, tighearna
Ciannachta, do mharbhadh i
c-Connachtaibh h-i
lurcc Chonghalaigh mic Maoil
Mithigh. Sloiccheadh la Domhnall mac Muirchertaigh co longaibh
o Thuaig Inbhir for Loch n-Eathdach
for Dabhall, darsna
h-Airghiallaibh, for
Loch n-Eirne, iarsin for
Loch n-Uachtair,
go ro aircc, & co ro indir an Breifne
co tucc gialla ua Ruairc.
Annal 954. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a cethair. Gaeitheine
sui-epscop
Dúin Lethglaise. Oengas, mac Noachain, comharba Fechene. Maol Patraicc, mac Conbretan, airchinnech Sláine. Maonach, comharba
Findéin, & fer leighinn Arda Macha. & Maol Brighde, mac Rédáin, comharba Mic Neissi, & Colmain Eala,
d'ég. Tadhg na t-Tri t-Tor, mac Cathail
rí Connacht,
d'écc. Slóiccheadh la Conghalach,
mac Maoil Mithigh, rí Ereann co
Laighnibh, & iar n-ionnradh
Laighen, & iar n-aighe
aonaigh Life
frí tríbh láibh. Do-cós ó Laighnibh
co Gallaibh Atha Cliath, &
tuccsat Amhlaoibh,
mac Gofradha, tighearna Gall cona
Ghallaibh, & ro
h-indleadh caithedarnaigh leó fór cind
Congalaigh, conidh triasin ceilcc-sin
tainus é cona maithibh
oc Tigh Gioghrann. At iad torcratar annsin, Conghalach féisin,
Madúdhan, mac Aodha, mic Maoile Mithich, Aodh mac Aichthide,
tighearna Tethbha. Corbmac, mac Cathaláin, tighearna
Fher n-Arda, & drong
mór oile amaille friu. Conadh do réimhios Congalaigh h-i
ríghe,
& d'aois ar t-tighearna
Criost an tan ro marbhadh an rí-si
at-bert Aodh ua Raithnén,
Iar n-orgain Atha Cliath grinn,
ro h-uc Gulla a h-Erind
it dá bhliadhain for a dech
i réimhius caoimh-Congalaigh.
A cethair caogat iar fír
ocus naoi c-céd, ní gníomh suaill,
o ghein Criost i m-Beithil bóid
co bás mic Maoil Mithigh mhuaidh.
Annal 955. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a cúicc. An chéd bhliadhain do Dhomhnall, mac
Muircheartaigh,
uas Erinn h-i ríghe. Flann, mac Aedhaccain,
abb Glinne Dá Locha. Maol Ceallaigh, mac
Aedha, comharba Ailbhe Imligh. Colmán, mac Conghail, comharba
Mo Laisi Daimhinsi. Diarmaitt, ancoire
Glinne Dá Locha. Maol Coluim Ua Canannáin,
tighearna Ceneoil Conaill, d'écc. Maol Fothartaigh, mac Flaint,
rí Caisil. Muiredhach ua
Lachtnáin, tighearna
Teathbha, d'écc. Eochaidh,
tighearna Locha Cál. Maol Sinchill, mac Duibhcinn,
flaith Ua m-Briuin Cualann, d'ég. Cobhlach Ferghail,
mic Airt, for Loch Cé. Guin Coirpre Finn h-ui Bruadair,
& a mheic .i. Aodh. Riaccán, mac Fiannacta,
ui Lorcáin, d'ég. MaelSechlainn, mac Aimhirgin,
tighearna
Ua Failghe,
d'ég. Maidhm ria t-Tuathal, mac n-Ughaire for
Uibh Ceinnsealaigh,
in ro marbhadh sochaidhe. Slóigheadh la Domhnall, mac Muirchertaigh, go Laighnibh,
go ro indrestar Magh Life, & na Coimne
go Dún Salach.
Annal 956. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a sé. An dara bliadhain do Domhnall. Flann, mac Mochloingsigh, comharba Tighearnaigh
& Maol Dóith. Tanaidhe mac
Uidhir,
comharba Comhgaill, do mharbhadh la
Gallaibh. Fiannachta, mac Lachtnáin,
airchinneach Ferna. Aodh, mac
Ceallaigh, comharba
Brénainn. & Lucchaidh, mac Colgan,
airchinneach Sláine, d'écc. Tuathal, mac Ugaire,
rí Laighen,
d'ég. Niall ua h-Eruilbh do
écc. Maidhm for h-Uibh n-Dunchadha,
& for h-Uibh Foilghe,
& for Cloinn Cellaigh,
ag Fiodh Chuilinn .i. for Domhnall,
mac Lorcáin, &
for Domhnall mac Maoil Mordha,
ria n-Uibh Faoláin .i. ria
Murchadh, mac Finn, In ro marbhadh Cernach, mac Lorcáin,
flaith Cloinne Ceallaigh,
& Naoidhenán ua
Domhnaill, &
sochaidhe oile do shaor-chlannaibh cenmothat-sidhe. Domhnall, mac Aenghusa, tighearna Ua n-Eathach, do
écc.
Annal 957. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a seacht. An treas bhliadhain do Dhomhnall. Oenghas ua Lapáin,
epscop Ratha Both. Dubh Dúin, comharba Colaim Chille. Martain angcoire, comharba Caoimhghin & Maoile Ruain. Maenach, mac Corbmaic, abb Lis Móir. & Maenach,
airchindech Lothra, d'écc. Dubh Da Bhoirend, mac
Domhnaill, rí Caisil, d'écc. Domhnall, mac Maoil Mordha, tighearna Ua Failghe,
d'écc. Cluain Mic Nóis
do orgain lá Mathghamhain, mac
Ceindéiticch,
& lá Fiora Mumhan. Losccadh Termainn Chiaráin
ó Chrois Áird co
Sionaind eitir
arbhar & muilnibh, an bhliadhain-si. Creach-shluaighedh Insi Eanaigh
la Ferghal ua Ruairc,
& maidhm Maighe Itha, dú i t-torchair
Aodh, mac Flaithbheartaigh,
righdhomhna Cenel Eoghain. Cathusach .i. ó Dhruim Torraidh,
mac Doiligein, comhorba
Patraicc sui-espucc
Gaoidhel, d'écc.
Annal 958. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a h-ocht. An cethramhadh bliadhain do
Dhomhnall. Dubh Dúin ua Steafáin, comharba
Colaim Cille. & Cathmhogh, abb Liss Móir,
& epscop Corcaighe, d'écc. Carlus, mac Cuind,
mic Donnchaidh, do mharbhadh lá
Nortmannaibh. Ferghal, mac Augráin,
tighearna
Laoighisi Rétae, d'ég. Faolán, mac Ferghaile,
tanaisi Laoighisi Retae,
do mharbhadh. Slóigheadh la Domhnall,
mac Muirchertaigh, co Dál
n-Araidhe, co t-tucc a n-giallu. Fer Gráidh, mac Cléirigh,
tánaisi
Caisil, do écc. Donnchadh, mac Lorcáin,
mic Cathail, do ghuin h-i t-tír
Ua c-Ceinnselaigh. Faifne Fili, primh-éicces Laighen, d'écc. Fínshnecta ua Cuill, file Mumhan,
d'écc.
Annal 959. Aois Criost, naoi c-céd caoga
a naoi. An cúicceadh bliadhain do Dhomhnall. Conaing ua Domhnalláin, airchindech
Clochair Mac n-Daimheni. Donnchadh, mac Aurchadha,
tighearna Ua Briuin Seóla, d'écc. Fear Gráidh, mac Cléirigh,
rí Caisil, d'écc. Foghartach, mac Ciarmhaic,
do mharbhadh i meabhail. Ualgharcc, tighearna Dartraighe,
do mharbhadh. Soighet teineadh
do thecht iar fut Laighen,
aniardhes, co ro mharbh míle do dhaoinibh
& alltoibh co n-icce Ath Cliath. Niall, mac Aodha,
mic Eochaccáin, rí
Uladh, d'écc.
Annal 960. Aois Criost, naoi c-céd
seascca. An seiseadh bliadhain do Dhomhnall. Slóighedh lá Flaithbheartach,
mac Conchobhair, la
tighearna
Oiligh, i n-Dál n-Araidhe, go ro indir Condere,
co n-astairthetar Ulaidh,
co ro marbhadh Flaithbheartach,
& a dá bhráthair, Tadhg & Conn,
& sochaidhe oile imaille friú. Aonghas ua Maol Doraidh, tighearna Cenél c-Conaill,
do mharbhadh lá Cenél Conaill budhdéissin. Eoghan, mac Muiredhaigh,
do mharbhadh lá h-Uibh Fáilghe. Murchadh, mac Aodha, tighearna
Ua Máine Connacht,
d'écc. Mughron ua Maol Mhuaidh, tighearna
Fear c-Cell, d'écc. Cluain Mic Nóis
d'orgain d'Osraighibh. Inis Mór for Loch Ribh
do ghabháil do Murchadh ua Chellaigh
for Cheallach, mac Ruairc,
tighearna Fear Cúl .i. tighearna
Síl Ronáin, co ruccadh cona
chobhlach i Tir Maine
i n-erghabhail. Cobhlach Fear Mumhan iar Sionaind,
co ro indirset Termann Ciaráin
ón Inbhior siar. Ro gabhsat muintir Domhnaill, mic
Dúnchadha, ina n-diaidh,
co farccaibhset Fir Mumhan a
c-cobhlach
leó, & do marbhadh drong mhór díobh iar b-faccbháil a
long. Muirchertach, mac Ecnecháin,
mic Dálaigh d'écc. Slóighedh lá h-Uibh Néll
isin Mumhain, co n-dergenset
oirccne mara .i. mora. Ferghal ua Ruairc
do fhásucchadh Mídhe. Tene saighnéin do mharbhadh na n-géisi & na c-cadhan i
n-Airther Life. Loinges meic Amhlaiph, & na Ladgmainn do theacht i
n-Erinn, co
ro ortatar Conaille & Ettar
co h-Inis Mic Nessáin,
co n-dechatar na Ladgmainn
iarttain co Fioraibh Mumhan, do dhíoghail a
m-bráthar .i. Oin, co ro
ortattar Insi Doimhle
& Uí Liatháin,
co ro loitsiot Liss Mór
& Corcach, & co n-dernsat ulca imdha
archena. Tiaghtar
iarttain In h-Uibh Liatháin,
co t-tarraidh forra Maol Cluiche ua
Maol Eittind, co ro la a n-ár .i.
cúicc sesccat ar trí céd,
cona ternodar díbh acht lucht tri
long. Creach la mac Amhlaibh
a h-Inis Mac Nesain
co Brettain & co
Moin Conáinn. Creach la Sittriucc Cam
do mhuir co h-Uibh c-Colgan, co
t-tarraidh Amhlaibh
co n-Gallaibh Atha Cliath, & co l-Laighnibh,
& coru bhaidh Amhlaibh do shaighit trena shliasait, co
raeimhidh for Sitriucc c-Cam,
co n-erla ina longaibh iar n-ár
a mhuintire. Buadhach mac Corbmaic, & Donnchadh,
mac Cinn Faolaidh, do
mharbhadh la h-Eoghanachtaibh
i n-aen-mí. Dunchadh, mac Laeghaire,
tighearna Fernmhaighe, d'écc. Slóigheadh lá Domhnall ua
Néill for cuairt Ereann,
co raibhe trí trath occ Ráith Ettain.
Annal 961. Aois Criost, naoi c-céd
seascca a h-aon. An sechtmhadh bliadhain do
Dhomhnall. Fothadh, mac Brain,
scribhnidh & espucc Insi Alban. Cosccrach, mac Dúnacáin,
sui-epscop, & airchinnech Insi Cain Degha. Cathal, mac Corbmaic, sui-espucc Cluana Fearta Brénaint,
d'écc. Anaile, scribhnidh Doimh Liacc Cianáin, d'écc iar
sendataidh. Dubhtach
Disirt Chiaráin,
Caoncomhrac, mac Curáin,
sui-epscop
& abb Cluana h-Eoais, d'écc. Ní nemh-ghnath do dhénamh lasin rígh
Domhnall, mac
Muirchertaigh .i. longa
do breith dar Dabhall,
tar Sliabh Fuait
co Loch n-Aindind, co ro h-oirccedh
oiléna an locha lais. Ecnech, mac Dálaigh
tighearna Oirghiall,
& a mac .i. Dubh Dara, do mharbhadh
la a bhráthair lá Murchadh, & ro
dioghladh ó Dhia fair an gníomh-sin, uair ro marbhadh-somh iar
n-aimsir la h-Ua c-Canannáin. Ua Canannáin, do bhreith longais
lais for Lochaibh Eirne,
go ro h-oircceadh oiléna an locha lais. Maidhm ria Fearghal ua Ruairc, rí Connacht, for Muimhnechaibh
for Sionnaind
.i. maidhm na Catinchi ettir Cluain Ferta & Cluain Mic Nóis, &
Dal Cais do
orccain lais iarsin. Ar ar Mathgamhain, mac Ceinneittigh,
ria f-Ferghal ua Ruairc,
dú i t-torchair tri h-ui Lorcáin &
secht fichet impu. Donnchadh, mac Ceallacháin,
rí Caisil,
do ghuin óna bráthair féissin. Ferghal, mac Ceallaigh,
do écc h-i Saighir, iar
b-pennainn.
Annal 962. Aois Criost, naoi c-céd
seascca a dó. An t-ochtmhadh bliadhain do
Dhomhnall. Dubh Scúile, mac Cionaedha,
comharba
Cholaim Chille. Suibhni, mac Niamhain,
abb
Mughna, d'ég. Suibhne, mac Segonáin, espucc
& riaghloir Cilli Cuilind,
d'écc. Finghin, sui-epscop, Dúin Lethghlaisi,
Corpmac, espucc
Tamhlachta, d'ég. Colmán, mac Cobradh,
fer leighinn Cilli Dara. & Muiriond, inghen mic Colmáin, banabb Cilli Dara, d'ég. Maol Ruanaidh, mac Floinn,
mic Eccneacháin, & a mhac do
mharbhadh lá Cloind Fianghusa. Furadhrán, mac Bece,
tighearna Derlais,
do mharbhadh la Cenel Eoghain. Muircheartach, mac Conghalaigh,
mic Maoil Mithigh,
ríoghdhamhna
Ereann, do mharbhadh lá
Domhnall, mac Conghalaigh. Ceall Dara do arccain
lá Gallaibh, & broid mhór do
sruithibh, & do cléirchibh
do ghabháil dóibh ann, & Niall ua h-Eruilbh
dia f-fuascladh. Lán an toighe móir Sanct Brighde, & lán an
dérthighe as eadh do-ruaichill
Niall
díobh lia a argad budhdéin. Muirchertach h-Ua Canannáin, tighearna Cenél Conuill,
do mharbhadh lá a deirbhfine. Maidhm an Bhealaigh
re f-Ferghal h-ua Ruairc
for Feraibh Tethbha, du i t-torchair
Domhnall mac
Muirecáin. Maidhm for Amhlaibh,
mac Sitriucca
.i. oc Inis Teoc, ré
n-Osraighibh, dú i
t-torcrattar íli do Ghallaibh
im Batbarr mac Nirae. Coirpre ua Guaire
cenn féli Laighen, d'écc. Aois Criost, naoi c-céd sescca
a trí. An nomhadh bliadhain do Dhomhnall. Dunchadh, mac Ceallaigh, epscop & ab Tíre Dá Ghlas. Colmán,
abb
Disirt Diarmatta, d'écc. Iosep, comharba Mic Neisi & Colmáin Eala. Cionaodh, mac
Maoil Chiaráin, abb
Lis Móir Mo Chuda. Gebhennach, mac Cathail, abb Insi Cáthaigh, d'écc. Slóigheadh lá Domhnall ua Néill,
co ro oircc Connachta,
& c-co t-tucc gialla
ó h-ua Ruairc. Aodh, mac Maoil Mithigh,
d'écc ina oilithre. Caomhclud righ lá h-Uibh c-Ceinnselaigh
.i. Domhnall mac
Cellaigh a n-ionadh Donnchadha, mic Taidhcc. Gorta díofhulaing
i n-Erinn
co renadh an t-athair a mhac
& a inghen ar bhiadh.
Annal 964. Aois Criost, naoi ccéd seascca a
cethair. An deachmhadh bliadhain do
Dhomhnall. Corbmac ua Cilléne,
comharba Ciaráin, epscop,
& eccnaidh
cian-aosda, do Uibh Fiachrach Aidhne
a chenél, d'écc. Fínghin,
angcoire & epscop Ia, d'écc. Crunnmhael,
abb Bec h-Ereann, epscop,
& fer leighind
Tamhlachta, do bhádhadh
occ Tóchar Eachdhach. Artacan ua Manchan
fer leighind Glinne Da Locha,
d'écc. Dubh Da Bhoirenn, sui-epscop Maighe Bregh, & comharba
Buite,
d'ég, sui egna Laighen eside. Maidhm ria c-Comhaltán ua Clérigh
.i. tighearna
Ua Fiachrach Aidhne,
& ria Maol Sechlainn, mac Arcdai,
for Fherghal ua Ruairc,
du i farcabhtha secht céd im
Toichleach ua n-Gadhra,
tighearna Luighne Deisceirt. Ceallach, mac Faoláin
rí Laighen, d'écc. Donnchadh, mac Tuathail,
rioghdhamhna Laighen. Faolán, mac Corbmaic, tighearna na n-Deise
Mumhan. & Maol Maire, inghen Néll, mic Aodha, d'écc. Ferghal ua Ruairc, rí Connacht, do mharbhadh lá Domhnall mac
Conghalaigh, tighearna Breacch, & Cnoghbha.
Annal 965. Aois Criost, naoi c-céd sescca
a cúicc. An t-aonmhadh bliadhain décc do Dhomhnall. Ailill, mac Maenaigh,
epscop Suird
& Luscan. Daniel, epscop
Leithghlinne. Flann, mac Aenghusa, abb Lainde Léire. Cairpre, mac Laidhgnén, abb Ferna Móire, & Tighe Moling. Cond mac Corcrain, abb Mungairde, & cend Mumhan uile. Conchobhar,
fer leighinn Cille Dara, d'écc. Dubh Scuile ua Mancháin,
anchoiri & cend riaghla Glinne Dá Locha, d'ég. Muireadhach, mac Faoláin,
abb Cille Dara, & ríoghdhamhna
Laighean, do mharbhadh lá h-Amhlaoiph, tighearna Gall, & la
Cerbhall, mac Lorcáin. Gormghiolla, mac Cenndubhain,
aird-seacnabb Cluana h-Eidhneach,
do marbhadh la h-Osraighibh. Cath Formaoile oc Raith Bicc
ria Cenel Eoghain for
Chenél Conaill,
dú i t-torchair Maoil íosa Ua Canannáin,
tighearna
Cenél Conaill,
& Murchertach ua Taidhg,
ríoghdhamhna
Connacht
go sochaidhib aile amaille friu. Aodh ua h-Aitidhe,
rí Ua n-Eathach
Cobha, do mharbhadh la a chenél féisin. Cearbhall, mac Lorcáin ríoghdhamhna Laighen, do mharbhadh lá Domhnall,
tighearna Bregh. Mathghamhain, mac Cindeittigh,
rí Caisil,
do argain Luimnigh & dia losccadh. Tighernach, mac Ruairc,
tighearna Cairrge Brachaidh,
d'écc. Cath-raoineadh ria Mathghamhain,
mac Cindeidigh, for
Gallaibh Luimnigh, dú In ro ladh ar
Gall, & ro
loiscc a loinges forru,
& ro oircc Inis Ubtáin, & ro marbhadh
Maol Ruanaidh, mac Flaind,
tanaisi Osraidhe
i frithghuin occ indradh an dúine. Sloigheadh la Mathghamhain go Sciadh ind Eccis, go t-tucc
gialla Mumhan
lais da thaigh, & go ro indarb mac Brain
tigerna
Deasmhumhan. Sluagh Gall Atha Cliath & Laighen
i m-Breghaibh, co ro
indairset Bregha, & ro gonadh ann
Cerbhall, mac Lorcáin
ríoghdhamhna Laighen, co n-erbailt iaromh. Sluaighedh lá Murchadh mac
Find, rí Laighen i n-Osraighibh,
go ro ainis ceteora aidche ann,
iar n-indradh Raighne, co rug
Mathghamhain co b-Feraibh Mumhan fair, & na Deisi &
Osraighe, ó
Ath Buana
co Commur, & terna Murchadh
iomlán uadhaibh gan ech gan duine
d'fagbáil. Caemhcludh abbadh i n-Ard Macha .i.
Dubh Da Lethe i n-ionadh
Muiredhaigh ó Sliabh Cuillenn.
Annal 966. Aois Criost, naoi c-céd
seascca a sé. An dara bliadhain décc do
Domhnall. Ceallach ua Banáin,
comharba Comhghaill. Muiredhach .i. dalta
Maonaigh, comharba Caindigh. Erc ua Suailen, epscop no abb
Tamhlachta. Connmac, mac Aindirraidh,
comharba Ulltáin,
& sacart Cenannsa, d'écc. Sloighedh la Domhnall
ua Néill co Laighnibh
co ros-indir o Bherbha siar go fairrge, & do-bert
bóromha mhór lais, & do-rad forbhais
for Ghallaibh,
& for Laighnibh co cenn da mhíos.
As don chur-sin torchair Fionn, mac Goirmghiolla,
Dunghal mac Dúnghaile I Riagáin, &
Ronán, mac Bruadair,
mic Duibhgiolla, &
aroile saor-chlanna do Laighnibh
amaille friu. Maol Mordha mac Finn,
ríoghdhámhna
Laighen do
ghuin. Ruaidhri, mac Maol Martain, tigherna Fothart, do
mharbhadh. Flaithbhertach ua Muiredhaigh,
tigherna Ua n-Echdhach, d'écc. Muiredhach mac Ferghasa,
comhorba Patraicc,
d'écc. Cathasach, mac Murchadhain,
epscop Arda Macha,
d'écc.
Annal 967. Aois Criost, naoi c-céd sescca
a secht. An treas bhliadhain decc do
Domhnall. Maol Findein, mac Uchtain, epscop Cenannsa, comharba Ulltain & Cairnigh. Eoghan Ua Cléirigh, epscop Connacht. Maol Gorm, mac Maoil Cheallaigh, abb Insi Cealtra. & Donnchadh, mac Cathláin,
abb Cille Mic Duach, d'écc. Muireccen, abb Disirt Diarmata do écc. Aonghas ua Robhartaigh,
ancoire Dhoire Chalgaigh. & Cionaedh
ua Cathmhaoil, airchinnech Dhoire Chalgaigh, d'écc In aen-mí. Beollán, mac Ciarmhaic,
tigherna Locha Gabhar, d'écc. Tresach, mac Maile Muine, tigherna Ua c-Conaill Gabhra, do
mharbhadh. Mes díomhór co t-tabhairthi
ocht m-builcc a bun aon-chroinn. Slóicchedh la Murchadh
mac Find go Laighnibh
i n-Osraighibh, co rabhatar
cóicc oidhche
innte, co t-tarraidh Mathghamhain mac
Ceinnéittigh, co
Feraibh Mumhan,
na dá Ele,
na Déisi, & Íomhar Phuirt
Láirge co n-Gallaibh,
& Osraighe imo rígh,
co ro loiscceadh la Murchadh Dún Ua t-Tochmairc
ar eiccen, co t-tudhchatar uaidh fiadh shúilibh cen
duine cen ech d'fágbháil. Sloicchedh lá Mathghamhain, mac
Cinnéittigh i
n-Desmhumhain, co
ro an teóra h-oidhce i c-Corcaigh,
co t-tucc gialla Desmhumhan
lais. Orgain Cenannsa
lá Sitriucc,
mac Amhlaibh tigherna
Gall, & la
Murchadh mac Finn, rí Laighen,
conus-tarraidh Domhnall ua
Néill, rí Ereann, & co raeimhidh forra. Aodh Allán, mac Ferghaile,
tigherna Osraighe,
& Echtighern, mac Eitigh, tigherna na c-Comann, d'écc.
Annal 968. Aois Criost, naoi c-céd sescca
a h-ocht. An cethramhadh bliadhain décc do
Dhomhnall. Ceanannus do orgain
do Amhlaibh Cuarán
co n-Gallaibh &
Laighnibh, co rucc boraimhe mhór
lais, & go b-farccaibh
sochaidhe dia mhuintir im Breasal mac n-Ailella, & ro bhris
maidhm for Uibh Nell
occ Ard Maelchon. Maidm for Ualgarcc ua Ruairc
ria c-Concobhar, mac Taidhg,
in ro marbhadh Ualgharcc, co sochaidhibh
oile araon ris im
Duibhghiolla .i. mac Laidhgnein. Slóicchedh lá rígh n-Uladh, lá h-Artghal mac
Madudhain go
Gallaibh, go ro
oircc Condere forra,
& co farccbhadh ár cend lais. Orgain Lughmaidh,
& Droma Inescclainn
lá Muirchertach,
mac Domhnaill, .i. mac righ Ereann, lá righ n-Ailigh, for
Gallaibh,
in ro marbhadh ile. Orccain Mainistreach Buithe,
& Lainne Lére lá Domhnall lá
rígh Ereann for Ghallaibh, & ro loiscceadh caocca ar trí céd In aon-tigh lais dibh. Praindteach Lainne Léire
do losccadh lá Domhnall, mac
Murchadha, & ceithri céd
do dhul do ghuin & do losccadh ann
eittir fhiora & mná. Lughmhadh
& Druim Inesgluinn
do argain lá Glún Illar .i. lá Murchadh ua
Flaithbheartaigh.
Annal 969. Aois Criost, naoi c-céd sescca
a naoi. An cúicceadh bliadhain décc do
Dhomhnall. Tuathal, comharba Chiaráin, epscop & abb Cluana Mic Nóis,
d'écc. Maenach, epscop Cluana Mic Nóis. Finnguine ua Fiachrach, abb
Tighe Mocua. & Maol Samhna, comharba Caindigh,
d'écc. Ceallach ua Nuadhait
do mharbhadh do Ghallaibh
i n-doras a phroinntighe. Domhnall ua Néill,
an rí, do ionnarbadh a Midhe tar Sliabh
Fuaid fotuaidh lá Cloinn Colmáin, conadh dó ro ráidheadh,
Ní má-cualamar an guth,
flaith Temhra do cumscughadh,
tearca n-etha, iomatt feoir,
fo-tirfe aiccnedh n-aiccbheoil.
Sloighedh lá Domhnall
ua Néill iaramh co n-occaib an
Tuaisceirt
.i. co c-Conall,
& Eoghan,
go Fiora Mídhe
& co Gallaibh, go ro
oircc a n-uile dhúine,
& longporta, & co ro h-oircceadh
Uibh Failghe, & Fotharta
lais, & ro dhíoghail forra don chur-sin a
b-frithbheart fris, uair do-roine longport
cecha tuaithe i
Midhe
o tá Sionainn co Bealach n-Dúin. Goill Luimnigh do ionnarbadh a
h-Inis Ubhdáin lá
Mathghamhain, mac
Cinnéittigh. Di ghréin cudrama do fhaiccsin i n-aird mhedhon
laoi.
Annal 970. Aois Criost, naoi c-céd
seachtmodha. An seiseadh bliadhain décc do
Dhomhnall. Crundmhaol,
comharba Caoimhghin,
d'écc. Muiredhach ua Concobhair,
epscop & comharba Fionntain
Cluana h-Eidhnech. Cathasach mac Fearccusa
comharba Dúin,
d'écc. Foghartach, mac Néill
uí Tholaircc, do mharbhadh la
Domhnall,
mac Conghalaigh tria mheabhail. Murchadh mac Find,
rí Laighen, do mharbhadh lá Domhnallc-Claon,
mac Lorcáin iar c-comh-ol & comh-thomhailt dóibh.
As do bhliadhain a bháis do ráidheadh,
Do bliadhnaibh sechtmogat naoi c-céd,
ó ghein Críost, ní bec an béd,
airdrí Laighen, lá na línd
co bás Murchadha, mic Finn.
Geibhennach,
mac Diarmata, tighearna Ciarraighe,
d'écc. Slóighedh lá Mathghamhain,
mac Ceinneittigh, i
c-Ciarraighe, co
ro toghlastair dúine
imdha im Dhún na Fithrech. Madadhán, mac Brain,
do marbhadh lá mac Brain. Finn, mac Brain,
do mharbhadh lá Ceallach, mac
Domhnaill,
mic Finn, mic Maoil Mordha,
tigherna Ua f-Faeláin. Cluain Ioraird,
Fobhar,
Lann Eala, &
Disert Tola
do losccadh & do argain lá Domhnall, mac Murchadha.
Annal 971. Aois Criost, naoi c-céd
sechtmodha a h-aon. An sechtmhadh bliadhain décc do
Dhomhnall. Dunchadh, dalta Diarmada,
saoi & epscop & ollamh
Osraighe,
d'écc. Maol Maire, abb Dearmhaighe do bhádhadh i n-Eas
Ruaidh. Becán, .i. mac Lactnáin, comharba Findein,
.i. Cluana h-Iraird,
epscop. Ailill, mac Ind Laighnigh,
abb Glinne Dá Locha, d'écc. Cionaedh In Derthaighe,
ancoiri Cluana Ferta, d'écc. Finachta ua Flaithriu,
abb Tíre Dá Ghlas. Conchobhar, mac Taidhg an
Tuir, rí
Connacht, d'écc. Cath Ceisi Corainn, eitir Murchadh
ua Flaithbheartaigh .i.
Glún Illar rí
Ailigh,
& Cathal, mac Taidhg,
rí Connacht, dú i
t-torchair Cathal feissin, & Geibhendach,
mac Aodha,
tigherna
Ua Maine, & Tadhcc,
mac Muirchertaigh, toiseach
Ua n-Diarmada,
& Murchadh, mac Floinn,
mic Glethneacháin, taoiseach
Cloinne Murchadha,
& Serridh ua Flaithbhertaigh,
go líon dírímhe imaille friú, & Murchadh d'ionnradh
Connacht go léir
iarttain.
Annal 972. Aois Criost, naoi c-céd
seachtmodha a dó. An t-ochtmhadh bliadhain décc do
Dhomhnall. Maol Bríghde, mac Cathasaigh,
epscop & abb Droma Móir
Mo Cholmócc. Diarmaitt, mac Dochartaigh, abb Daimhinsi,
d'écc. Coirpre
ua Corra, comharba Caeimhghin. Roithechtach, airchinneach
Cúile Raithin,
anchoiri,
& eccnaidh. Coirpre, mac Echtighern, comharba Cluana Móir M'Aedócc, d'écc. Murchadh ua Flaithbhertaigh
do dhol for creich h-i
c-Cenel Conaill, co t-tuc gabháil mhór,
cona tarraidh i armóirecht go
ro gonadh Murchadh,
.i. tigherna Oiligh, co n-erbailt di
iaromh oc Dún Cloitighe, iar c-comain & aithrícche. Donnchadh Find, .i. mac Aedha, tighearna Midhe, do
mharbhadh la h-Aghda, mac Duibhcind,
mic Tadgain, tigherna
Tethbha. Maidhm oile ria n-Osraighibh
for Uibh Ceindsealaig, i
t-torchair Domhnall, mac Ceallaigh. Finsneachta, mac Cionaedha,
tigherna Fortuath Laighen, d'écc. Ar Osraighe i n-Iarthar Liphi h-i torcrattar
fiche cet im trí fichit óigtighern
im Diarmait, mac n-Donnchadha,
tanaisi Osraighe,
& im Echthigern ua Luanaigh, tigherna an
Fhochla,
conadh dó ro ráidheadh,
Naoi céd, a dó, sechtmoghat
bliadhna, bá buaidh cen aebhthai
o Criost co h-ár n-Osairghi,
in n-Iarthar Liphi laochdha.
Leosait sluaigh Ui Muirithaigh,
ní mer an ti not-rímhi,
im trí fichte óctighern,
fichit cet nó dí mhíli.
Ar Ua c-Ceinnsealaigh dna
i n-Osraighibh, i torchair
Domhnall,
mac Ceallaigh, tighearna Ua Ceinnselaigh,
go sochaidhibh oile. Orgain Inse Cáthaigh
do Mhaghnus,
mac Arailt co
l-Lagmannaibh
na n-Innsedh imbi,
& Iomar
ticchearna
Gall Luimnigh
do brith esti, & sárughadh Senáin
imbi. Muirchertach, mac Aodha
mic Flainn ui Maoil Seachlainn, rí Midhe,
do mharbhadh lá Domhnall,
mac Conghalaigh. Aois Criost, naoi c-céd
seachtmodha a trí. An nomhadh bliadhain décc do
Dhomhnall. Foghartach, abb
Daire Calgaigh, d'écc. Artghal, mac Coscracháin,
comhorba
Comhghaill
& Finnéin,
d'écc, iar n-deighbhethaidh cian-aosda. Feardalach,
abb Reachrainne,
do mharbhadh lá Gallaibh. Cionaodh ua h-Artagáin,
primh-égeas Ereann
ina aimsir, d'ég. Ceallach, mac Domhnaill, tigherna
Ua Faoláin, do
mharbhadh lá Broen, mac Murchadha. Muireadhach, mac Donnchaidh,
mic Cellaigh,
tanaisi
Osraighe,
d'ég. Imarcraidh fleochaidh
gur ro millit toirthe. Dubh Dá Leithe,
comhorba Pátraicc
for cuairt Mumhan
co t-tucc a reir.
Annal 974. Aois Criost, naoi c-céd
sechtmodha a cethair. An fichetmhadh bliadhain do
Dhomhnall. Conaing, mac Fionain,
abb Condeir
& Lainde Eala,
d'écc. Sédna ua Démáin,
abb Naendroma,
do losccadh ina thigh fein. Donnchadh, mac Ceallaigh,
tigherna Osraighe,
d'écc. Domhnall, mac Conghalaigh,
tigherna Bregh,
d'écc. As dó bo h-ainm Triubhus Fliuch. Tadhg ua Ruadhrach,
tigherna Cianachta
do mharbhadh i n-Ultaibh. Giolla Colaim Ua Canandáin,
tigherna Ceneóil Conaill, do thiachtain for creich i n-Uibh Failghe, co fargaibh tigherna
Choirpre Móir isa lurcc .i.
Fearghal, mac
Foghartaigh. Dunchadh ua Braoin,
comharba Ciaráin
Cluana Mic Nóis, do
dhul dia oilithre co
h-Ard Macha. Mathghamhain, mac Cindéidigh, áirdrí Mumhan
uile do erghabháil do Dhonnabhan
mac Cathail, tigherna Ua Fidhgeinte tria
thangnacht, co tarat do Maol Mhuaidh,
mac Brain, tigherna Desmumhan, conid ro mharbhsaidhe dar
erthach naomh & fíreon.
Annal 975. Aois Criost, naoi c-céd
seachtmodha a cúicc. An t-aonmhadh bliadhain fichet do
Dhomhnall. Gormghal,
comhorba Tolai. Conaing, mac Catháin, abb
Ferna. & Noemhán Insi Cathaicch, d'écc. Muirchertach, mac Domhnaill uí Néill, &
Conghalach, mac
Domhnaill, mic Conghalaigh,
dá ríoghdhamhna Ereann, do
marbhadh la h-Amhlaoibh,
mac Sitriucca. Giolla Colaim Ua Canandáin,
tigherna Céneoil c-Conaill,
do mharbhadh lásan rígh,
Domhnall ua Néill. Maol Ruanaidh Got ua Maoilechlainn,
rioghdhamhna
Temhrach, do
mharbhadh a meabhail. Inis Cáthaigh
do shárughadh do Bhrian, mac Cinneidigh,
for Ghallaibh Luimnigh,
im Iomhar cona dhá mhac .i.
Amhlaoibh
& Duibhcend. Brian caogad bliadhain d'aois an tan-sin. Seachnasach mac h-Iruaidh
tigherna Eile
do mharbhadh.
Annal 976. Aois Criost, naoi c-céd seachtmodha a sé. An dara bliadhain fichet do
Dhomnall. Fiachra ua h-Artacáin, abb Ia Choluim Chille. Maonach, mac
Muiredhaigh, abb Droma Inesclainn, d'écc. Cath Bealaigh Leachta eittir Bhrian,
mac Cindeidigh, &
Maol Mhuaidh, tigherna Desmhumhan,
& torchair Maol Mhuaidh
and & ar Fer Mumhan. Cath Biothlainne for Laighnibh ria n-Gallaibh
Atha Cliath, i t-torchair rí Laighen .i.
Augaire mac
Tuathail, & Muiredhach, mac Riain, tigherna
Ua Ceinnsealaigh, &
Conghalach, mac Flaind, tigherna Leighe &
Rechet, go sochaidhibh iomdha amaille friú. Cath-raoineadh long occ Lochaibh Eirne ria n-Airghiallaibh
for Chenel Conaill,
dú i torchrattar ile im Niall Ua
Chanannán, & im ua Conghalaigh,
& mac Murchadha Glúnillar, &
aroile saor-chlanna. Comhaltán Ua Cléirigh, tighearna
Ua Fiacrach Aidhne,
d'écc. Cath Cille Móna ria n-Domhnall mac Conghalaigh,
& ria n-Amhlaoibh for Domhnall ua Néll forsan
righ, dú a t-torchair
Ardghal, mac Madudháin,
rí Uladh.
Donnaccán, mac Maoil Muire, &
Cionaodh, mac Croinghille,
tigherna Conaille,
co n-druing móir cenmothát-somh. Cath-raoineadh ria m-Brian,
mac Ceinnéittigh for Gallaibh
Luimnigh, & for
Donnabhán, mac Cathail, tigherna
Ua Fidhgeinnte, dú i t-torcratar
Goill Luimnigh, & In ro ladh a
n-ár.
Annal 977. Aois Criost, naoi c-céd
sechtmodha a seacht. An treas bliadhain fichet do
Dhomhnall. Corbmac h-ua Maeil Beraigh, abb
Glinne Fuaid,
d'écc. Flant, mac Maoil Mhichil,
fear leighinn
Cluana Mic Nois,
epscop
& airchindeach
Cluana Deochra. Flantt, mac Mhaol M'Oedhócc, airchindeach
Glinne h-Uissen, Cathasach, airchindeach Eaccailsi Bicce Cluana Mic Nóis. & Muirend, inghen Chonghalaigh,
banabb Cille Dara,
d'écc. Conchobhar, mac Find, tigherna
Ua Failge,
d'écc. Domhnall Claon rí Laighen, do erghabháil
do Ghallaibh Atha Cliath. Lethlobhar ua Fiachna,
tighearna Dál Araidhe,
do mharbhadh. Cill Dara do orgain do
Ghallaibh.
Annal 978. Aois Criost, naoi c-céd
seachtmodha a h-ocht. Mucchróin, abb Iae,
scribhnidh & epscop, saoi na t-Tri
Rand. & Rumand ua h-Aedhaccáin, abb
Cluana h-Eoais, d'écc. Cath Temhra ria
Maoil Seclaind, mac
Domhnaill, for
Ghallaibh Atha Cliath, & na n-Indsedh,
for macaibh Amhlaoibh
an t-sainriudh, du i t-torcrattar ile im
Raghnall mac Amhlaoibh,
ríoghdhamhna
Gall, & im Chonamhail,
mic Gilli Airri, &
saerlabhraid
Atha Cliath,
& ro ladh dearg-ár Gall imaille
friú. Torcratar bheós h-i frithghuin an catha
Braon, mac
Murchadha, rioghdhamhna Laighen, & Conghalach mac Flainn,
tigherna Gaileng,
& a mac .i. Maolán,
Fiachna & Cú Dúilich,
dá mhac Dubhlaich, dá tigherna Fear Tulach,
& Lachtnán, tigherna
Mughdhorn Maighen. Co n-deachaidh
Amhlaoiph iaromh tar muir
co n-erbail i n-I Colaim Cille. Iar m-beith ceithre bliadhna fichet
i righe uas Erinn do
Domhnall, mac
Muirchertaigh na g-Cochall Crocenn, mac
Néill Glúnduibh, at-bail i n-Ard Macha iar m-buaidh
n-aithrighe. As
dia chuimhniucchadh-sidhe ro ráidh Dubh Dá Lethe,
O ghenair mac Dé, ní brécc,
a h-ocht seacht n-deich Is naoi c-céd,
co bás Mughroin mortais rainn,
comharba cadlai Colaim.
Gus an c-cath i t-Temhraigh thailc,
in ro dáiledh crú dar cailc
i n-gaota Gaeidhil Is Goill,
lá Mael saer-bladhach Seachloinn.
Go h-éitsecht Domhnaill i Néilllordship
i n-Ard Macha mórdha géill,
ard-fhlaith Ereann éirnedh groigh,
for druim domhain ní ad-genair.
Cath edir Ultoibh &
Dal n-Araidhe, a t-torchoir
rí an
Chóiccidh
.i. Aodh, mac Loingsich,
go sochaidhibh ele lá h-Eochaidh mac
Ardgair. Dubhghall, mac Donnchadha,
tanaisiAiligh,
do mharbhadh lá Muiredhach mac Flainn,
lá a bhráthair, & Muiredhach féisin
do mharbhadh laa chenél ria c-cionn mís a c-cionaidh
Dubhghaill. Tighernán ua Maol Doraidh, tighearna Cenél Conaill, do mharbhadh. Dunghal, mac Donnchadha,
tanaisi Osraighe,
d'écc.
Annal 979. Aois Criost, naoi c-cétt
sechtmodha a naoi. An céd-bhliadhain do Mhaolsechlainn Mhor,
mac Domhnaill, mic Donnchadha, mic Flainn, mic Maoil Sechlainn os Erinn i righe. Faolán, mac Coellaidhe,
suí-epscop, & abb
Imleacha Iubhair. & Murchadh, mac Riatai, abb
Rossa Comain
& prioir
Cluana Mic Nóis,
d'ég. Agda, mac Duibhcind, tigherna Teathbha, d'écc i
n-Iomdhaidh Ciaráin,
iar n-deigh-bheathaigh. Amhlaoibh,
mac Siotriocca
aird-tigherna
Gall Atha Cliath,
do dhol co h-I
dia oilithre, & a écc innte
iar pennaind & deigh-bheithaidh. Mór-shloighedh la Maol Sechlainn,
mac Domhnaill, rí Ereann,
& lá h-Eochaidh, mac Ardghair,
rí Uladh,
go Gullu Atha Cliath, co
t-tardsat forbhais
trí lá & trí
n-oidhche forra co t-tuccsat
gialla Ereann ass,
im Domhnall Claon,
rí Laighen,
& im aidire Ua Néill archena.
Fiche céd líon na n-giall
la taobh seót & maoine, & la saoire
Ua Néill ó Sionainn
co muir cen cáin cen cobach. As annsin tra fo-ruaccart
Maoil Sechlainn féissin in
eassgaire n-airdeirc dia n-érbairt, ‘Cech aen do
Gaoidhealaibh
fil h-i c-crich Gall
i n-daeire & dochraide
taed as dia thír
fodhesin frí sidh & fri subha’. Ba sí broid Baibeloin na
h-Ereann an bhroid h-isin,
co ro saoradh iat lá Maol Sechlaind,
& ba tanaisi broitte iffrinn bheos.
Annal 980. Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha. An dara bliadhain do
Mhaoil Sechlainn. Anmchadh,
epscop Cille Dara, do chríochnucchadh a
deigh-bhethaidh isin cenntar iar sendataidh. Eoghan ua Catháin,
abb Cluana Fearta Brénaind. Sionach, mac Murthuilen, abb Bendchair. Cleirchein, mac Donnghaile, comharba Fechene. Conaing ua Flannagáin
fos-airchindech
Arda Macha. & Rothechtach Daimhinsi saccart,
d'écc. Domhnall ua h-Ateidh,
tigherna Ua n-Eathach, & Loingseach, mac Foghartaigh,
taoisech Ua Nialláin,
do chomhthuitim fria aroile. Donnghal, mac Duibhríghe,
abb Fedha Dúin, d'écc.
Annal 981. Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha a h-aon. An treas bhliadhain do
Maoil Sechlainn. Muiredhach, mac Ruadhrach,
comharba Féchin. Bruadar mac Eichthighern,
tigherna Ua c-Ceinnsealaigh
d'écc. Archu, mac Néill, ríoghdhamhna
Uladh, do mharbhadh lá a
bhraithribh. Aodh ua Dubhda,
tigherna Tuaisgeirt Condacht,
d'écc. Flaithbertach,
abb Leithghlinne,
do écc. Ailell, dalta
Dúnchadha, do écc. Dal c-Cais d'orccain do
Maol Sechlainn, mac
Domhnaill, &
bile Aonaigh Maighe h-Adhar do thesccadh
iarna tochailt a talmhain cona frémaibh. Orgain Cille Dara
la h-Iomhar Puirt Láirge. Indredh Osraighe
lá Brian, mac Ceinnéittigh. Giolla Caoimhghin do dhalladh la
Domhnall mac
Lorcáin.
Annal 982. Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha a dó. An cethramhadh bliadhain do
Mhaoil Seachlainn. Corbmac, mac Maoil Chiarain, comharba Mochta. Aedh ua Mothrain,
comharba Dá Sincheall. Muiredhach, mac Muireccáin, prioir
Arda Macha,
d'écc. Cath-raoineadh ria Maoil Seachlainn, mac Domhnaill, & ria
n-Gluin Iarnd mac Amhlaoibh
.i. mac máthar Maoileachlainn,
for Domhnall c-Claon & for
Iomhar Phuirt Láirge
, dú i t-torchratar ile eittir bádhadh, & marbhadh im
Ghiolla Pháttraicc, mac
Iomhair, & sochaidhe ele immaille fris.
Indredh & orgain Laighen lá
Maoil Seachlainn go muir. Glenn Da Locha
do orccain do Ghallaibh Atha
Cliath. Giolla Pátraicc do orgain
Leithghlinne,
co t-taratt mainchine
a dhá mac do Mo Laisi,
& aithrechus ann go brath. Giolla Phátraicc
do erghabháil dho Brian mac
Ceinnéittigh.
Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha a trí. An cúicceadh bliadhain do
Mhaoil Sechlainn. Uissine ua Lapáin,
airchindeach Daire Calggaigh. Muiredhach ua
Flannaccáin,
fear leighinn
Arda Macha,
d'écc. Domhnall Claon do mharbhadh
lá h-Aodh, mac Echthighern do Uibh c-Ceinnsealaigh,
& Fiachra, mac Finshneachta,
flaith
Forthuath Laighen,
& Maol Mithigh, mac Gairbheith
bheos tre thangnacht. Lochlaint, tigherna
Corca Mo Druadh,
& Maol Sechlainn,
mac Cosccraigh, d'écc. Trí mic
Cearbhaill, mic Lorcáin,
do orgain Termainn Chaoimhghin,
& a marbhadh a t-triúr
ria n-oídhche, tria
fiortaibh Dé & Caoimhghin. Flaithbhertach
ua h-Annluain,
tigherna Ua Nialláin
do mharbhadh a meabhail lá h-Uibh Breasail. Dubh Darach, mac
Domhnalláin,
tigherna Dearlais,
do mharbhadh. Orgain Iarthair Mídhe la Brian,
mac Ceinneittigh. Aodh ua Dubhda,
tigherna Thuaisgeirt Connacht uile, do écc.
Annal 984. Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha a cethair. An seiseadh bliadhain do
Mhaoil Sechlainn. Foghartach ua Conghaile sgribhnidh toghaidhe abb Daimhinsi. Flaithlemh
airchinneach Saighre, d'écc. Eochaidh, mac Soerghasa,
airchindeach Doimh Liacc Chianáin,
do mharbhadh. Mael Finnia, airchindeach
Domhnaigh Páttraicc,
d'écc. Maoil Sechlainn,
mac Domhnaill, do indredh Connacht,
& do thoghail a n-innsedh, & do mharbhadh a t-toiseach,
& do-radadh Magh n-Aoi h-i luaithredh lais.
Creach fo a la mhodh lá
Connachtaibh
co Loch n-Aindind, co ro
loiscceadh Fir Ceall
leó, & ro mharbhsat tighearna
Fear c-Ceall. Fearghal, mac Lorcáin,
tighearna Ceneoil Fiachach do mharbhadh. Diarmaid, mac Uathmharáin,
tighearna Luighne,
d'écc.
Annal 985. Aois Criost, naoi g-céd
ochtmodha a cúicc. An seachtmhadh bliadain do
Mhaoileachlainn. Maol Ciaráin ua
Maighne, comharba Colaim Chille do dhul i
n-derg-mhartra lásna Danaraibh
i n-Ath Cliath. Muireadhach, mac Flaind,
comhorba
Condlaith,
d'ég. Fuatach scríne
Páttraicc la Maol Sechlainn
ó Ath Fir Dhiadh co h-Ath Sighe tria
choccadh mic Caireláin. Síth do dhenamh dóibh
iarsin, & riar Pattraicc ó
Mhaoil Seachlainn .i. cuairt
Fer Midhe eitir cill & tuaith.
Ergnamh gacha dúine ó Mhaol Sechnaill féissin la taobh secht
c-cumhal, agus a oighrere archeana. Mór, inghen Donnchadha,
mic Ceallaigh, bainioghain
Ereann,
d'écc. Muirghes, mac
Domhnaill, tighearna Ua Máine, do
mharbhadh. Cumuscc mór i n-Ard Macha
isin domhnach ria Lughnasadh
eitir Uí Eathach & Uí Niallán,
dú i t-torchair mac Trénfhir mic
Celechan, & sochaidhe oile. Danair do thoidheacht
i nd-airear Dail Riada
.i. teora longa. Ro
riaghadh, & ro mudhaighedh secht fichit
díobh, iar sraoineadh forra. h-Í Cholaim Chille
do arccain do Dhanaraibh
oidhche Nodlacc,
& ro mharbhsat a n-abbaidh, &
cúicc fir dhécc
do sruithibh na cille amaille fris. Cluain Mic Nóis
do losccadh aidhche Aíne ria c-Cáisc
Móir. Flathrui ua Loingsigh, tigherna Dal Araidhe, do mharbhadh la a
chenél féisin. Sluaighedh la Laighnibh
i n-Osraighibh co ro airccset
Tuaiscert n-Osraighe,
& gur ro marbhadh ann Riacán, mac Muiredhaigh,
& mac Cuiliúin. Domhnall, mac Amhalgadha, tanaisi Uladh,
d'écc.
Annal 986. Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha a sé. An t-ochtmadh bliadhain do
Mhaoileachlainn. Maol Patraicc
abb Ruis Cré. & Caencomhrac, mac Ainbhithe, abb
Glinne h-Uissen, d'ég. Broen ua h-Aedha, airchindech Eccailsi Bicce,
d'écc. Ceallach, an naomh-ógh, d'écc. Gaoth mhór anacnata
go ro thrasccar iol-chumhtaighthe &
teghdaisi iomdha im dertigh Lughmaidh, & imm oroile
cumhtaighthi archena. Ar mór forsna Danaraibh
ro oirg h-I,
go ro marbhtha trí fichit & tri chéd
díobh, tre mhiorbhailibh Dé
& Cholaim Chille. Treghat fithnaisi (.i. draoidhecht)
ó dheamhnaibh i nd-airther
Ereann co ro lá ár n-daoine,
co m-boí for súilibh daoine h-i foillsi. Tosach an bhó-áir mhóir
.i. an mhailghairbh anaicnetai na tuidhcidh riamh. Sluaighedh lá Mael Seachlainn
i Laighnibhco r-rucc boramha
lais.
Annal 987. Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha a seacht. An nomhadh bliadhain do
Mhaoil Seachlainn. Dunchadh ua Braoin,
abb Cluana Mic Nóis,
egnaidh derscaighthe,
& angcoire,
d'écc an xuii Kal. Februari i
n-Ard Macha ina
ailithre h-í f-foircend
teora m-bliadhan décc, & no
thrialladh for a ais go Cluain
gacha bliadhna, ticcedh din drong
éccsamhail do lucht na cille ar gach n-uair dia iomfosttadh
i n-deoidh gacha bliadna, coná fríth leó eigin dia fhostadh
acht na cethra, & ro airissiumh forra bliadhain. As é dan, ro
thodhiusaigh marbh a bás fo deóidh i n-Erinn.
As fair tucc Eochaidh ua
Flannagáin saoi seanchasa
Ereann an test-si,
Macha mainbtheath meadrait muaidh,
psailm-theach a sluagh selbhait naimh,
ni tarla murcladh a múir
dar dúil mar Dúnchadh ua Braoin.
Colum, airchindeach
Corcaighe, d'écc,
& Dubh Da Bhoirend, airchindech
Boithe Chonais,
d'écc. Fir Mumhan
do tocht i n-arthraighibh for
Loch Ribh,
& Goill Puirt Lairge. Tionóilit Connachtaigh
ina n-aghaidh, & feachair iomairecc etorra. Torcratar ár mór do
Mhuimhneachaibh & do
Ghallaibh
lá Connachtaibh im Dunlaing mac Duibh Da Bhoirenn,
ríoghdhamhna
Mumhan go sochaidhibh amaille fris.
Do-chear Muirghios, mac Concobhair, ríoghdhamhna Connacht
friú h-i friothghuin. Laidhgnén, mac Cearbhaill, tighearna Fernmhaighe, do
mharbhadh for lár Trín
Arda Macha,
lá Fearghal, mac Conaing, tighearna
Oiligh, & la Cenél Eóghain. Conghalach ua Cuilennáin,
tigherna Conaille,
& Ciar Chaille,
mac Cairelláin, tigherna Tuaisceirt Bregh,
do chomhthuitim fria aroile. Conghal, mac Anrudháin, tigherna Corcu Duibne,
d'écc.
Annal 988. Aois Criost, naoi c-céd
ochtmodha a h-ocht. An deachmhadh bliadhain do
Mhaoileachlainn. Dunchadh ua Robhacháin, comharba Cholaim Chille & Adhamhnáin. Loingseach, mac Maoil Patraicc, fear leighinn
Cluana Mic Nóis. Maol Moghna Ua Cairill, airchinnech Dúin Lethglais. Cetfaidh, abb
Imleacha Iubhair. & Mac Leighinn ua Murchadháin,
airchindeach
Chúile Ratháin, d'ég. Coirpre mac Riain d'écc. Muiredhach ua Clérigh, tigherna Aidhne,
d'écc. Echmhílidh, mac Ronáin,
tigherna na n-Airther,
do mharbhadh do Chonaillibh Cerd. Conchobhar, mac Domhnaill, tigherna Luighne,
d'écc. Cath Atha Cliath
for Ghallaibh riasan righ, Maol Sechlainn, in
ro marbhadh drong dírímhe do Ghallaibh
lais, & ro gabh forbais
an Dúine forra iardáin
frí ré fichet oidhche, conár ibhset
uisce fris-sin
acht an sál. Do-bhertsat a oighréir féin dó fá deóidh an
c-cein badh rí, & uincce óir uatha as
gach garrdha gacha
h-oidhche Nodlac Mór tria bith-shíor. Eochaidh, mac Ardgair,
rí Uladh
do dhol for sluaighedh i
c-Cenél n-Eoghain co f-farccaibh
ua h-Aitidhe. Dubh Da Leithe,
comharba Páttraicc,
do ghabháil comharbais
Choluim Chille
a comhairle fear n-Ereann & Alban. Gluin Iarn,
mac Amhlaoibh, tigherna Gall,
do mharbhadh dia mhoghaidh
féisin tria meisce. Colbain a ainm an
mhoghaidh. Gofraidh mac Arailt,
tigherna Insi Gall do thuitim lá Dál Riada. Dún Lethghlaisi
do argain & do losccadh do
Ghallaibh. Maol Ruanaidh, mac Donnchadha, d'égh.
Annal 989. Aois Criost, naoi c-céd ochtmodha a naoi An t-aonmhadh bliadhain décc do
Mhaol Seachlainn. Corbmac, mac Congaltaigh,
comharba Brénainn Biorra,
d'écc. Aedh ua Maol Doraidh, tigherna Cenél cConaill,
d'écc. Cath Cáirn Fordhroma ria
Maoil Seachlainn for
Thuadhmhumhain,
i t-torchair Domhnall, mac Lorcáin,
tighearna
Musccraighe Thíre & Ua Forggo
co sé chéd amaille friss.
Doire Chalgaigh
do orgain do Ghallaibh. Sluagh na n-Gall & na n-Danar
& Laighen i Midhe, co ro
inderset co Loch Aindind. Domhnall, mac Tuathail, do earghabhail lá Donnchadh mac
Domhnaill, rí Laighen. Donnchadh, rí Laighen, do erghabhail lá
Mael Sechlainn,
mac Domhnaill rí Ereann. Dubh Da Leithe,
comhorba Pattraicc
do ghabháil comhorbais
Choluim Chille tré comhairle fhear
n-Ereann &
Alban.
Annal 990. Aois Criost, naoi c-céd
nochad. An dara bliadhain décc do
Mhaoil Sechlainn. Duibhlitir ua Bruadair, fer leighind Leithghlinne do écc. As
fair tugadh an teist-si,
Duibhlitir dind egnai uaigh,
ba buaidh frecrai fri cech m-báigh,
ba suí leighind leabhraidh lóir
ba dluimh óir os Erinn áin.
Ceallach mac Cionaedha,
abb Imleacha Fiae .i. Imleach
m-Bécáin, d'ég. Donnchadh ua Conghalaigh, ríoghdhamhna Temhrach,
do mharbhadh oc Comarchu h-i meabhail
lá Cloinn Cholmáin an t-sainriudh .i.
la Concobhar mac
Cearbhaill. Tadhg, mac Donnchaidh,
tanaisi Osraighe,
do mharbhadh la Fiora
Mumhan. Aodh Ua Ruairc, ríoghdhamhna Connacht,
& Dubh Darach ua
Fiachna, do mharbhadh lá Cenél Eoghain. An ghaeth do shlucadh insi Locha Cimbe
co h-oband i n-aon-uair,
cona dreich & sonnach .i. trichat traighedh. An Siondach ua Leochan,
tighearna Gaileng,
d'écc. Donn Slébhe, mac Diarmada,
d'écc. h-Ua Dunghalaigh,
tigherna Muscraighe, do
mharbhadh.
Annal 991. Aois Criost, naoi c-céd nochat
a h-aon An treas bhliadhain décc do
Maoileachlainn. Diarmait, fer leighind Cille Dara,
& abb Cluana h-Eidhneach,
d'écc. Conadh dó ro ráidheadh,
Diarmaitt dind ind ecna áin,
fer co f-fialbhlaith co n-all báigh,
dirsan, a rí na recht rán,
écc do thuittecht na comhdháil.
Maol Pedair ua Tolaitt,
comharba Brénainn Cluana Ferta. & Maol Finnia, mac Speláin, comharba Ciaraín mic an t-saoir,
d'écc. Giolla Commáin, mac Néill, tigherna
Ua n-Diarmada, &
Cú Cenand, mac Taidhg,
do comhthuitim fri aroile. Donn mac Donnghail, mic Duind Cuan, tigherna Teathbha,
do mharbhadh lá a mhuintir budhdhéin. Slóighedh lá Maol Seachlainn h-i c-Connachtaibh, co t-tucc
brat-bhóromha as móamh tuc rí riamh.
As iarsin táinic Brian co
b-Feraibh Mumhan, & Connachta h-i Midhe
co ticci Loch n-Aindind,
& ní ro ghaibh boin na duine co n-dechaidh ass
i c-coir n-éludha. Mór, inghen Taidhg an Tuir, mic Cathail,
bainríoghan
Ereann,
d'ég.
Annal 992. Aois Criost, naoi c-céd nocha
a dó. An cethramhadh bliadhain décc do
Mhaoileachlainn. Mael Póil, epscop
Mughna, d'écc. Tuathal, mac Maoile Rubha, comharba Finnia, & comharba Mo Cholmóc, eccnaidh & riaghlóir eisidhe, d'ég. Mac Leighind, mac Dunghaláin, airchindech Dúin Leathghlaisi. Dunchadh, fear leighind Dúin. Maol Finnia ua h-Aonaigh, fear leighind Fobhair,
& epscop Tuath Luighne, d'ég. Dunchad ua h-Uchtáin, fer leighinn Cenannsa,
d'écc. Domhnall & Flaithbertach,
dá mhac Giolla Colaim, mic
Canannain,
do mharbhadh. Ruaidhri,
mac Cosccraigh,
tigherna Deisceirt Connacht, do mharbhadh lá
Conchobhar, mac Maoil Seachlainn, & lá mac Comhaltáin Uí
Clérigh. Concobhar, mac Cearbhaill uí Maoileachlainn,
d'écc iar n-deicch-bhethaidh. Maol Ruanaidh ua Ciardha,
tigherna Cairpre,
do mharbhadh lá Fiora Tethba. Ecnech ua Leocháin,
tigherna Tuatha Luighne, do mharbhad lá
Maol Seachlainn & lá Cathal, mac Labradha. Clercein mac Maoile Dúin,
tigherna Ua n-Eathach,
do mharbhadh lia a mhuintir feissin. Muirecan ó Bhoith Domhnaigh,
comharba Pátraicc,
for cuairt i t-Tír n-Eoghain,
co ro erlegh grádh righ for Aodh, mac Domhnaill,
h-i f-fiadhnaisi samhtha Pátraicc, & co t-tucc
mór-chuairt tuaisceirt Ereann iaromh. Fuaslaccadh Donnchadha, mic Domhnaill,
rí Laighen, ó
Maoileachlainn. Nó-chobhlach for
Loch Ribh la Brian,
mac Cindéidigh, gur ro
aircc Fioru Breifne. Dunadhach, mac Diarmada,
tigherna Corco Bhaiscind,
d'écc. Creach lá Gallaibh Atha Cliath, gur ro oirgsead
Ard m-Breacáin,
& Domhnach Patraicc,
& Muine Broccáin. Fordath teineadh do bith for nimh go matain. Aedh, mac Echtigheirn,
tanaisi Ua Ceinnsealaigh,
d'écc. Iomhar do ionnanbadh
a h-Ath Cliath tria itche na
naomh. Dond, mac Donnghail,
tigherna Teathbha, d'ég. Ruaidhri ua Gusáin d'écc. Aois Criost, naoi c-céd nocha
a trí. An cúicceadh bliadhain décc do
Mhaoileachlainn. Muirghes, mac Muiredhaigh, abb Munghairti. Fóghartach, mac Diarmada, mic Uathmaráin,
tigherna Corca Fir Tri Connacht, do
mharbhadh do Ghailengaibh Coraind. Conghalach, mac Laidhgnen, .i. ua Gadhra,
tigherna
Gaileng,
d'ég. Maol Cairerda,
tigherna Ua m-Briúin. Aedh, mac Dubhghaill, mic
Donnchadha tigherna Maighe Ithe & rioghdhamhna Oiligh
d'écc. Conn, mac
Conghalaigh, tigherna Ua f-Failghe, do mharbhadh. Sitrioc,
mac Amhlaoibh,
do ionnanbadh a h-Ath Cliath. Giolla Céle, mac Cerbhaill,
ríoghdhamhna Laighen, do
mharbhadh la mac Amhlaoibh. Muireaccán ó Boith Domhnaigh, comhorba Páttraicc,
for cuairt i
t-Tír n-Eoghain go ro légh gradha righ for Aodh, mac
Domhnaill,
h-í f-fiadhnaisi samhtha Pattraicc, & go t-tucc mor-cuairt
tuaisceirt Ereand.
Annal 994. Aois Criost, naoi c-céd nocha
a cethair. An seiseadh bliadhain décc do
Mhaoileachlainn. Rébachán, mac Dúnchadha, airchindech Mungairti. Colla, abb,
& eccnaidh Inse Cathaigh. Clerchén, mac Leráin, saccart Arda
Macha. & Odhrán ua h-Eolais, scribhnidh Cluana Mic Nóis,
d'ég. h-Iomhar do thocht i
n-Ath Cliath dar éis
Sitrioca, mic
Amhlaoibh. Domhnach Patraicc
do arccain do Ghallaibh Atha Cliath,
& do Muirchertach ua Conghalaigh,
acht ro dhioghail Dia iar t-trioll
fair uair ro écc-somh ria c-cionn mhíosa iaromh. Maol Sechloinn do losccadh Aenaigh Thete, & do indredh
Urmhumhan, & ro sraoineadh
roimhe for Brian, & for Feraibh
IMumhan archenae. Fail Tomhair,
& claidheabh Charlusa do thabhairt do
Mhaoil Sechlainn mac
Domhnaill ar eiccin ó Ghallaibh Atha
Cliath. Raghnall do mharbhadh do
Laighnibh, .i. do mhac Murchadha
mic Finn, & Iomhar
do thecheadh doridhisi a Ath Cliath,
& Sitriocc
do ghabháil a ionaidh. Giolla Pátraicc, mac Duinn Cuan, tigherna
Tethbha, do
mharbhadh. Maol Maire, mac Scannláin,
epscop
Arda Macha, do
écc.
Annal 995. Aois Criost, naoi c-céd nocha
a cúicc. An sechtmadh bliadhain décc do
Maoil Seachlainn. Corbmac ua Conghaile, abb Daimhinse, d'écc. Diarmaid, mac Domhnaill,
tigherna Ua c-Ceinnsealaigh, do mharbhadh do Dondubhán, mac Iomhair tria thangnacht. Giolla Pattraicc, mac Donnchadha, tigherna
Osraighe, do
mharbhadh do Dhonndubhán
mac Iomhair, & do Dhomhnaill, mac
Faoláin, tigherna na n-Déisse. Donndubhán, mac Iomhair, do
mharbhadh la Laighnibh iaromh
.i. lá Coin Duiligh, mac Cionaeda
do Uibh Failghe,
i cind seachtmhaine, i n-díoghail Diarmata,
mic Domhnaill. Domhnall, mac Faoláin,
tigherna na n-Deisi,
d'écc. Ard Macha
do losccadh do thene saighnén
ettir tighibh & domhu liacc,
& cloictheacha, &
a fidh-neimhedh do h-uile-dilgend.
Ní tháinic i n-Erinn o con-ocbadh, & ní targa
co lá brathae dioghail amhlaidh, conadh do at-rubradh,
Cúicc bliadhna nochat, naoi c-céd
ó ghein Criost, as eadh at-fet,
co losccadh cathrach, cen clith
mic áird-Calprainn, mic Oitidh.
Slóiccheadh lá Conaille
& Mughdorna, & Tuaisceirt m-Bregh
go Glent Righe, conus-tarraidh Aodh, mac Domhnaill, tigherna
Oiligh, co t-tarat deabhaidh doibh co raoimhidh
foroibh, & ro
marbhadh tigherna Conaille and .i.
Matudhan ua Croinghille,
& dá chéd amaille ris. Cath-raoinedh for Fheraibh Mumhan
ria c-Cathal & ria
Muirgheas dá mac Ruaidhri,
mic Cosccraigh, & ria n-ua Ceallaigh,
dú i t-torcrattor ile, & torchair Muirghios
mac Ruaidhri i frithghuinn. Giolla Patraicc ua Flannacáin, tigherna
Tethbha, do
marbhadh la Fiachra mac Roduibh,
taoisioch Muintire Mhaoil Fhinda. Muircheartach Beag ua Conghalaigh
do mharbhadh. Mathghamhain, mac Cerbhaill,
tigherna Ua n-Dunchadha, do
mharbhadh i n-Ath Cliath
la Maol Mórdha, mac Murchadha,
i n-díoghail a athar.
Annal 996. Aois Criost, naoi c-céd nocha
a sé. An t-ochtmadh bliadhain décc do
Mhaoileachlainn. Colmán Corcaighe tuir ordain Ereann. Cond ua Laidhgnén,
abb Fearna. & Dubhthach ua Tadhgain, .i. mac Duibhfind, saccart
Cluana Mic Nóis, d'eg. Ruaidhri, mac Néill Ui Canandain, tigherna
Cenel Conaill,
d'ég. Maidhm for Uibh Méith
occ Sruthair ria mac n-Donnchadha Find,
& ria f-Feraibh Rois, co t-torchair ann
tigherna Ua Méith
& sochaidhe oile. Cluain Ioraird
& Cenandus do arccain
lá Gallaibh Atha Cliath. Maol Seachlainn, mac Maol Ruanaidh,
ríoghdhamhna Oiligh,
d'ég. Domhnall, mac Donnchadha Fhinn,
do dhalladh lá Maol Seachlainn,
mac Domhnaill.
Annal 997. Aois Criost, naoi c-céd nocha
a seacht. An nomhadh bliadhain décc do
Mhaoilechlainn. Conaing ua Cosccraigh, sui-epscop
Cluana Mic Nóis,
d'ég. Diarmaitt, mac
Domhnaill, tighearna
Ua c-Ceinnselaigh. Giolla Patraicc, mac Donnchadha,
tigherna Osraighe,
d'écc. Giolla Ernáin, mac Aghda,
tigherna Tethbha,
do mharbhadh lá Síol Ronáin. Oissine ua Machainén, tigherna Mughdorn,
do mharbhadh lá Maoileachlainn
i n-Inis Mochta. Slóigheadh lá Maol Sechlainn
& lá Brian, co t-tuccsat
gialla
Gall fri suabhais
do Ghaoidhelaibh.
Mael Sechlaind co Feraibh
Midhe, & Brian co b-Feraibh Mumhan do thionol fo cedóir go
h-Ath Cliath, go t-tuccsat
gialla & an ba deach dia sédoibh
uadhoibh.
Orgain Daire Calgaich
do Ghallaibh. Slóichcedh la Mael Seachlainn
i c-Connachtaibh, co ro
indir, no loiscc Magh Ai, & co ro farccbhaidh mac tigherna Ciarraighe
leó. Imhar
co n-Gallaibh, &
co n-Osraighibh for creich
i n-Uibh
Ceinnselaigh, co f-fargaibhset formna a n-gregha
& araill dia sluaigh.
Annal 998. Aois Criost, naoi c-céd nochat
a h-ocht. An fichetmadh bliadhain do
Mhaoil Sechlainn. Dubh Da Leithe, mac Ceallaigh,
comhorba Patraicc
& Colaim Cille,
d'ég 2 Iún isin treas
bliadhain ochtmogat a aoise. Ceall Dara
do argain do Ghallaibh
Atha Cliath. Niall, mac Aghda,
rioghdhamhna
Teathbha, do mharbhadh lá
Calraighibh h-i
c-Cluain Mic Nóis
im fhéil Ciaráin. Donnchadh, mac Domhnaill, do erghabháil do Sitrioc, mac Amhlaoibh, tigherna Gall,
& do Mhaol Mhordha mac
Murchadha. Diarmait, mac Dúnadhaigh,
tigherna Sil n-Anmchadha,
do mharbhadh lá mac Comhaltáin Uí Chléiricch, tigherna
Aidhne. Iomairecc etir Airghiallaibh
& Conaille,
du i t-torchair Giolla Criost ua
Cuilennáin, tigherna Conaille, & sochaidhe oile
imaille fris. Maol Sechlaind ua Maol Ruanaidh, tigherna
Ua Cremhthainn,
do mharbhadh la h-Uibh Ceallaigh. Indredh Ua n-Eathach
la h-Aodh, mac Domhnaill, co t-tucc boromha mhór, & bá di-sídhe do-gairthi creach mhór
Mhaighe Cobha. Lia
Ailbhe do thuitim, & ba h-e Magh n-Ailbhe
primh-dhiongna Maighe Bregh. Do-ronta cethora
clocha muilinn dhi lá
Maoileachlainn. Slóicchedh lasan rígh
Maol Sechlainn, & lá Brian, mac Cindeittigh, go Glend Mama. Tangadar
dna Goill Atha Cliath
dia fobhairt co raoimhidh for
Ghallaibh, & ro ladh a n-ár
im Aralt, mac
n-Amhlaoibh, & im
Choilén mac Etigen,
& im maithibh Atha Cliath archena,
& ro mudhaighidh íle do Ghallaibh
isin cath-gleó-sin. Do-dheachaidh
Maol Sechlainn & Brian
iarsin co h-Ath Cliath, ocus báttar
sechtmhain lán ann, & ruccsat a ór, & a airget & a brait. Ro
loisgset an Dún, & ionnarbaitt
tigherna Gall
.i. Sitrioc
mac Amhlaoibh.
As do tairngere an catha-sin at-rubhradh,
Ticfaidher do Glinn Mama,
ní bá h-uiscce dar lámha,
ibhait neich digh tondaigh
imon cloich i c-Claen Chonghair.
Mebhais ass an maidhm co m-buaidh
corri tar cailli fo thuaidh,
co loiscfidher Ath Cliath cain,
iar n-indredh for Laighen-mhaigh.
Mac Éiccnigh, mic Dalaigh,
tigherna Airghiall,
do mharbhadh lá mac h-Ui Ruairc. Mac Dúnadhaigh, mic Gadhra, do mharbhadh. Dunghal, mac Cionaedha
do mharbhadh lá Giolla Caoimhghin
mac Cionaedha.
Annal 999. Aois Criost, naoi c-céd nocha
a naoi. An t-aonmhadh bliadhain fichet
do Mhaoilechlainn. Diarmaitt, .i. Conaillech, fer leighinn
Cluana Mic Nóis,
d'ég. Flaithbhertach Ua Canandáin,
tigherna Cheneoil Conaill do mharbhadh lá a chenel budhdéin. Ua Domhnaill, .i. Cú Chaille, tigherna
Durlais, do
mharbhadh la h-Ua Néill .i. la h-Aodh. Muirghius, mac Aodha, tighearna
Ua n-Diarmada, do
mharbhadh lá a mhuinntir feisin. Ceallach ua Maoile Corgais,
prímh-ecces Condacht,
d'écc. Iomhar Puirt Láirge d'écc. Na Gaill doridhisi
do Ath Cliath,
& a n-geill do
Brian. Aodh ua Ciardhdha
do dalladh dia bhráthair .i. d'Ualgharg
ua Ciardha. Slóichcedh mór la Brian, mac Cinneittigh,
go maithibh & go slóghaibh Déisceirt Connacht
co n-Osraighibh,
& Laighnibh,
& co n-Gallaibh
Atha Cliath
do thorrachtain Temhrach,
acht do-chottar na Gaill
creich marcach rempa h-i
Muicch Bregh, conus-tarraidh
Maol Sechlainn, & ro fighedh scaindear crodha
etorra, & ro mheabhaidh forna Gallaibh
coná terna acht uathadh díobh. Do-dheachaidh Brian
iaramh co m-boí h-í Fearta Nemheadh i
Muigh Breagh, & luidh for a chúla gan cath, gan indradh gan
losccadh. Cédna h-iompódh Briain, & Connacht ar Maoileachlaind
indsin.
Annal Aois Criost, míle. An dara bliadhain fichet
do Maoileachlaind. Maol Poil, epscop Cluana Mic Nóis & comharba Fecheine. & Flaithem, abb Corcaighe, d'écc. Fearghal, mac Conaing,
tigherna Oiligh, d'écc. Dubh Dara ua Maoile Duin, tighearna
Fer Luirg, do
mharbhadh. Laidhgnen ua Leoggan
do mharbhadh la h-Ultoibh. Niall Ua Ruairc
do mharbhadh lá Cenel Conaill
& la h-Aodh Ua Néill.
Cend Faoladh, mac Concobhair,
tighearna Gabhra,
& Ríoghbhartan, mac Duibh Cróin, d'écc. Creach mhór la Fiora Mumhan
i n-desceart Mídhe i noin
Ianuari, conus-tarraidh Aongus mac
Carraigh go n-uathadh dia
mhuintir, co farccabhsat na gabhála, & ár cend
lais. Tóchar Atha Luain
do dhénamh la Maol Seachlainn mac
Domhnaill, & la Cathal mac Conchobhair. Tochar Atha Liacc do dhénamh la Maol Seachlainn co n-dice
leth na h-abhann. Diarmaid ua Lachtnáin, tigherna Teabhtha, do mharbhadh lá
a mhuintir féisin.
Annal 1001. Aois Criost, míle a h-aon. An treas bhliadhain fichet do Mhaoilechlainn. Colam, abb Imleacha Iubhair, d'écc. Tréinfher, mac Celecáin,
prióir Arda Macha, do
mharbhadh. Conaing ua Fiachrach,
abb Tíghe Mochua. Cele, mac Suibhne,
abb Sláine. Cathalán ua Corcráin, abb Daimhinsi. Maonach, aistire
Cenannsa. & Flann, mac Eoghain airdbreithemh Leithe
Cuinn, d'ég. Mael Mhuaidh, mac Duibhghiolla, tigherna
Delbhna Bethra,
do écc. Sitriocc,
mac Amhlaoibh, tigherna Gall,
do dhol for creich i nd-Ultaibh
ina longaibh co ro oircc
Cill Cleithe,
& Inis
Cumhscraigh, & do-bert brat-ghabháil moir eistibh
uile. Slóichcedh lá h-Aodh, mac Domhnaill uí Néill
co Tailltin,
& luidh for cúla fo shíth, & caon-comhrac. Creachadh Connacht bheós
la h-Aodh, mac
Domhnaill. Cearnachán, mac Flainn,
tigherna Luighne,
do dhol i Fernmaigh for creich, & ro marbhadh é la
Muirchertach ua Ciardha,
tánaisi Cairpre. Sloichcedh lá Brian co
n-Gallaibh, co Laichcnibh, & co
f-Feruibh Mumhan
co h-Ath Luain, co ro h-einirtnicchedh
lais Ui Néill an Deisceirt, & Connachta, co ro
gaibh a n-gialla. Do-dheachaidh
Brian & Maol Seachlainn
iarsin co f-Feraibh Ereann
iompu etir Fhiora Midhe, Connachtaibh,
Muimhnechaibh,
Laighniu, &
Gallaibh, go rangattar
Dun Dealga i Conaillibh Murteimhne.
Do-riacht Aodh, mac Domhnaill ui Néill,
ríoghdhamhna Ereann,
Eochaidh, mac Ardghair,
rí Uladh, co
n-Ultoibh,
go Cenel Conaill, & Eoghain, & co n-Airghiallaibh
ina n-dáil gusan maighin chédna, & nís-relccsetar secha sein,
co ro sccarsat fo osadh, gan giallaibh,
gan gabhail, gan oirccne gan aittíre. Meirlechán, .i. mac Cuind,
tigherna Gaileng,
& Brodubh, .i.
mac Diarmata, do mharbhadh lá
Mael Sechlainn. Caemhclúdh abbadh
i n-Ard Macha .i.
Maol Muire, mac Eochadha
i n-ionadh Mhuireiccéin ó Bhoith Domhnaigh. Slóighedh la Brian go
h-Ath Cliath, co rug
gialla Midhe & Connacht.
Annal 1002. Aois Criost, míle a dó. An céd-bhliadhain do Bhriain, mac
Cindéittigh, mic Lorcáin ós
Erinn h-i righe, lxxui
bliadhain a aois an tan-sin. Dunchadh ua Mancháin, comharba Caoimhghin. Flandchadh ua Ruaidhíne, comharba Ciaráin mic an t-saoir do Chorca Moccha a
chenél. Eoghan, mac Ceallaigh, airchindeach Aird Brecáin. Donghal, mac
Beoain, abb
Tuama Gréine, d'écc. Creach mhór la Donnchadh, mac
Donnchadha Finn, & la h-Uibh
Méith, co ro oirccsed Land Léire,
conus-tarraidh Cathal mac
Labhradha, & conus-tairthetar
Fir Bregh co raoimhidh
forra, & co farccaibhsiot a n-gabháil, co ro ladh a n-ár iaromh etir
ergabháil & marbhadh, im Shionach
ua h-Uarghusa,
tigherna Ua
Meith. Do-rochair don Cathal,
mac Labhradha aghaidh i nd-aghaidh
& Lorcán
mac Brótadha. Dondghal, mac Duind Cothaigh,
tigherna Gaileng,
do mharbhadh lá Trotan, mac Builcc Argait, (no Tortan mac
Builg Argait), mic
Maoil Dora, tigherna Fer Cúl ina thigh
budhdhein. Ceallach, mac Diarmada, tigherna Osraighe, do mharbhadh
lá Donnchadh, mac Giolla Phátraicc,
lá mac bráthar a athar. Aedh, mac ui Coin Fhiacla,
tigherna Tethbha,
do mharbhadh ó Uibh Con Chille. Conchobhar, mac Maoil Sechlainn, tigherna Corca Modhruadh, &
Aicher ua Traighthech,
do mharbhadh lá Feraibh Umhaill,
co sochaidhibh oile. Aedh, mac Eichthighern,
do mharbhadh i n-derthoigh
Ferna Móire M'Aedóg,
lá Maol na m-Bo. Aois Criost, míle a trí. An dara bliadhain do Bhrian. Aonghus, mac Breasal, comharba Caindigh, d'eg ina ailithre i n-Ard Macha. Dubh Shláine ua Lorcáin, abb Imlecha Iubhair, d'écc. Eochaidh ua Flannagáin,
airchindeach
Lis Aoidhedh
Arda Macha,
& Cluana Fiachna,
& saoi senchusa Gaoidheal,
d'écc. Sloighedh la Brian & la Maoileachlainn
a t-Tuaiscert Connacht
co Traigh n-Eothaile do dhol timcheall
Ereann, co ro
toirmiscset Uí Néill an Tuaisceirt
impu. Domhnall, mac Flannagáin, tigherna f-Fer Lí,
d'ég. Iarnán,
mac Finn, mic
Duibhghiolla, do mharbhadh do Chorc,
mac Aedha,
mic Duibhghiolla i n-doras
derthaighe Galinne,
tria mheabhail. Dias dia mhuintir féin do mharbhadh an
Chuirc-sin fo chédóir,
co ro móradh ainm Dé & Mó Chonócc
dé-sin. Brian, mac Maol Ruanaidh,
tigherna Iarthair Connacht, do
mharbhadh lá a mhuinntir feisin. Dá Ua Canannáin do mharbhadh do
ua Maol Doraidh. Muiredhach, mac Diarmada,
tigherna
Ciarraighe Luachra,
d'ég. Naebhán, mac Mail Chiaráin,
prímhcherd
Ereann
d'écc. Cath Craoibhe Tulcha ettir
Ultaibh &
Cenel n-Eoghain,
co raoimhidh for Ultaibh.
Do-cher ann Eochaidh, mac Ardghair,
rí Uladh,
& Dubh Tuinne a bhráthair,
& da mac Eochadha .i.
Cú Dúiligh, & Domhnall, Gairbhidh,
tigherna Ua n-Eathach,
Giolla Páttraic, mac Tomaltaigh,
Cumuscach, mac Flaithrai,
Dubh Slanga, mac Aedha, Cathal, mac Etroch,
Conene, mac
Muirchertaigh, & forgla Uladh
archena, & ro siacht an iomghuin
co Dún Eathach, & co Druim Bó. Donnchadh ua Loingsich,
tigherna Dail Araidhe,
& rioghdhamhna Uladh, do mharbhadh
arnabhárach la Cenel n-Eoghain. Aodh, mac Domhnaill
uí Néill,
tighearna Oiligh, & rioghdhamhna
Ereann do thuitim
h-i frithghuin an chatha, isin cúicceadh bliadhain décc
a fhlaithesa, & In naomhadh bliadhain fichet a
aoisi. Imairecc eittir Tadhg Ua Ceallaigh
co n-Uibh Máine, & co
Feraibh Iarthair Mídhe
h-i foirithin Uibh Máine,
& Uí Fiachrach Aidhne
co n-Iarthar Connacht ina fóirithin,
dú h-i t-torchair
Giolla Ceallaigh, mac Comhaltáin I Cléirigh, tighearna
Ua Fiachrach,
Conchubhar, mac Ubbáin,
& Ceand Faoladh, mac
Ruaidhri, & sochaidhe oile.
Do-cear din Find mac Marcáin
tanaisi
Ua Máine i frioth-ghuin. Domhnall, mac Flannaccáin,
tighearna Fer Lí,
d'écc. Madadhan, mac Aenghusa,
toiseach
Gaileng m-Becc, &
Fer c-Cúl do
mharbhadh.
Annal 1004. Aois Criost, míle a
ceathair. An tres bliadhain do Bhrian.
M1004. 2=1005
Domhnall, mac Maicniadha, abb Mainistreach Buithe, epscop & senóir naemh esidhe. S. Aedh fer leighind & abb
Tréfoite,
epscop, eccnaidh, &
oilithreach,
d'écc iar n-deigh-bheathaidh i n-Ard Macha,
co n-onóir & co n-airmidin móir. As occá éccaíne ro ráidhedh,
An t-eccnaidh an t-áird-epscop,
an naemh De, co feibh n-delbha,
ro faith uainn a n-absalacht,
o 't-luidh Aodh a taebh Temhra.
Nad mair Aedh don Breaghmhaigh binn,
co n-gel-blaidh glind gléthe rand
easpa an glé-gemm gledend grinn,
teasda leigheand Ereann and.
Maol Brícchde ua Rimhedha,
abb Iae,
d'écc. Domhnall mac Néill, abb
Cille Lamhraighe,
d'écc. Foghartach, abb Leithghlinne
& Saighre, d'écc. Muiredhach, tigherna Conaille,
do mharbhadh lá Mughdhornaibh. Giolla Comhghaill, mac Ardghair,
& a mhac, & dá chéd maraon rú
do mharbhadh do Mhaolruanaidh, mac
Ardghair ag cosnamh righe
Uladh. Slóigheadh lá Brian, mac Cindeidigh
co f-Feraibh Deisceirt
Ereann imme co Cenel n-Eoghain
& co h-Ultoiph, do chuinghidh
giall. As eadh lodar
dar Midhe co m-battar aidhche i
t-Tailltin.
Lotar iaromh co m-báttar sechtmhuin occ
Ard Macha,
co farcaibh Brian xx uncca
d'ór for altóir
Arda Macha. Lotar iar
sin i n-Dail n-Araidhe, co tucsat
aittire Dal n-Araidhe,
& Dál Fiatach archena. Ingeirci,
tigherna Conailli,
do mharbhadh. Ath Cliath do losccadh
lá Deiscert Bregh h-í
taidhe. Indredh Leithe Cathail lá
Flaithbheartach Ua Néill, &
Aodh,
mac Tomaltaigh, tigherna Leithe Cathail,
do mharbhadh lais.
M1004. 13=1005
Raoinedh oc Loch Bricrend ria
f-Flaithbertach for Uibh
Eathach
& for Ultaibh,
h-i t-torchair Artan, rioghdhamhna
Ua n-Eathach
do mharbhadh.
Annal 1005. Aois Criost, míle a cúicc. An cethramhadh bliadhain do
Bhrian. Fínghin,
abb Rosa Cré, d'écc. Dunchadh, mac Dunadhaicch,
fer leighind
Cluana Mic Nóis,
& a h-angcoire iarsin, cend a
riaghla, & a
sencais, d'écc.
Sen Sil
Cuinn na m-Bocht esidhe. Maol Ruanaidh, mac
Aedha uí Dubhda,
tigherna
Ua Fiachrach Muiriscce, & a mhac
.i. Maol Sechlainn, & a bhrathair .i.
Gebhendach mac Aedha, d'ég. Creach mór lá Flaithbhertach, mac
Muirchertaigh lá
tigherna
n-Ailigh h-í
Conaillibh Muirtheimhne,
conus-tarraidh
Maol Sechlainn, rí Temhrach, co f-farccaibhsett dá céd
díobh eittir mharbhadh & erghabháil im tigherna
Ua Fiachrach Arda Sratha. Cathal, mac Dunchadha,
tigherna Gaileng Mór, do marbhadh. Echmhilidh ua h-Aitidhe,
tigherna Ua n-Eathach,
do mharbhadh lá h-Ultaibh féisin.
Sliocht liubhair Cluana Mic Nóis,
& liubhair an Oilén .i.
Oilen na Naomh for Loch Ribh.
Mór-shluaiccheadh Fer n-Ereann
lá Brian, mac
Cinnéittigh, do chuinghidh
giall co Cenel Conaill & Eoghain. As edh lotar dar
lár Connacht for Eas Ruaidh,
dar lár Tíre Conaill,
tria Cenel n-Eoghain, for Fertais Camsa
i n-Dal Riada &
i n-Dal n-Araidhe,
i n-Ultaibh, i
Conaille Muirthemhne
co t-torrachtattar im Lucchnasadh co Bealach Dúin.
Lottar imorro Laighin dar
Bregha fodheas dia
t-tír, & Gaill for muir
timcheall tair dia n-Dún. Muimhnigh
imorro, & Osraighe, & Connachta
iar fut Mídhe siar dochum a
tíre. Ro ghiallsat, imorro Ulaidh
dond fhecht-sa, acht ní
tucsat géill Conaill & Eoghain. Maol na m-Bó, tighearna Ua Cennselaigh, do mharbhadh lá a chenél féin. Maol Ruanaidh, mac Ardghair,
rí Ulad, do
mharbhadh la Madadhán,
mac Domhnaill, iar m-beith leith-bhliadhain a
r-righe An
Chóiccidh. Madadhán, mac
Domhnaill, rí Uladh,
do mharbhadh don Torc, .i. Dubh Tuinne,
for lár Dúine Leathghlaisi,
tar turtughadh
naomh n-Erenn. Dubh Tuinne,
.i. an Torc, rí
Uladh,
do mharbhadh, tre fiortaibh Dé & Páttraicc
lá Muireadhach mac
Madadháin, a n-díoghail a athar. Muireccen Bocht o Bhoith Domhnaigh, comhorba Páttraicc,
d'ég. Sechtmoghat bliadhain a aois.
Annal 1006. Aois Criost, míle a sé An cúicceadh
bliadhain do Bhrian. Ceand Faoladh, airchinneach
Droma Móir Mo Cholmócc. Caichear, mac Maenaigh,
abb Mungarat. & Ceallach ua Mendgoráin, airchinnech Corcaighe, d'écc. Fiachra ua Fócarta,
saccart Cluana Ferta Brénainn, d'écc.
As dó do ráidheadh,
Do neoch ranacc-sa fo Erind,
edir achadh & chill,
nochan fhuaras uacht na terca,
co ranacc Cluain Ferta find.
a Chríst ní sccérmais h-i seghdha
manbadh Fiachra an bherla bhinn.
Tuathal ua Maoil Macha, saoi &
comhorba Pháttraicc i Mumhain. & Robhartach ua h-Ailghiusa, ancoire
Cluana Mic Nóis do écc. Do
Breghmainibh a chenél. Trénfher ua Baigheallán,
tigherna Dartraighe,
do mharbhadh lá Cenel
Conaill for Loch Erne. Cú Connacht, mac Dunadhaigh,
taoisech
Síl n-Anmchadha, do
marbhadh la Murchadh mac Briain.
Ua Dúnghalaigh imorro
tigherna Musccraighe Thíre ros-marbh h-i f-farradh
Lothra. Muiredhach,
mac Criocháin, do fháccbhail comharbhais
Cholaim Chille ar Dhia. Athnuadhucchadh Aenaigh Taillten lá Maoilechloinn,
& Ferdomhnach do oirdneadh h-í
comharbhus Cholaim Chille a
comhairle Fer n-Ereann
isin aenach-sin. Soisccél mór
Cholaim Chille
do dhubh-ghoid isin oidhche asin
erdomh iartharach an doimh liacc
móir Chenannsa.
Primh-mind
Iarthair Domhain ar aoi an chumhtaigh daenda, & a fhagbháil
dia fhichet adhaidh for
díbh mhíosaibh iar n-gaitt dhé a
óir, &
fóid tairis. Slóighedh la Flaithbhertach Ua Néill
co h-Ultaibh, co t-tucc
secht n-aittire
uadhaibh, & co ro marbh tigherna
Leithe Cathail
.i. Cú Uladh mac Aenghasa. Domhnall, mac Duibh Tuinne,
rí Uladh,
do mharbhadh lá
Muiredhach, mac Madudháin,
& do Uarghaeth Sléibhe
Fuaid. Airmedhach, mac Cosccraigh,
epscop, &
sccribhnidh
Arda Macha,
do écc.
Annal 1007. Aois Criost, mile a seacht. An seisedh
bliadhain do Bhrian. Muiredhach suí
epscop, mac bráthar Ainmire Boicht, do mhúchadh i n-uaimh i n-Gailengaibh Coraind. Ferdomhnach, comharba Cholaim Chille h-i c-Cenandus & Fachtna, comharba Findéin Cluana h-Ioraird, d'écc. Finshnechta ua Fiachra,
abb Tighe Mochua. & Tuathal ua Conchobhair, comharba Fionntain, d'écc. Maol Maire ua Gearagain,
comharba Cainnigh,
& Célechair, mac
Duind Cuan,
mic Cinneittigh, abb Tíre Da Ghlais,
d'ég. Maidhm ria n-Aonghus, mac Carraigh,
for Feraibh Ceall, dú
i t-torchair Demun Gatlach ua
Maol Muaidh. Secc
mór & sneachta
ó .ui. Id Ianuari co Cáisc. Muireadhach, mac Duibh Tuinne, rí Uladh.
Annal 1008. Aois Criost, míle a h-ocht. An sechtmhadh
bliadhain do Bhrian. Cathal, mac Carrlusa,
comharba Caindigh. Maelmuire ua h-Uchtáin, comharba Cenannsa, d'ég. Echtighearn ua Goirmghilla,
d'écc. Dubhchoblaigh,
inghen righ Connacht,
ben Bhriain, mic
Cinneittigh, d'écc. Tadhg Dubhshúileach,
mac righ Connacht,
do mharbhadh la Connmaicnibh. Gussán, mac uí Treassaich,
tigherna
Ua m-Bairrche,
d'écc. Madúdhan, tigherna Sil n-Anmchadha,
do mharbhadh lá a bhráthair. Slóighedh lá Flaithbertach Ua Néill
go Fiora Bregh,
co t-tucc boromha mhór. Maidhm for Connachtaibh
ria f-Feraibh Breifne.
Maidhm dna for Fearaibh Bréifne
ria Connachtaibh. Clothna, mac Aonghusa,
prímh-file Ereann
ina aimsir, d'écc. Gusán, mac Tresaigh,
tighearna Ua m-Bairrche, do é.
Annal 1009. Aois Criost, míle a naoi. An t-ochtmhadh bliadhain do Bhrian. Conaing,
mac Aedhagáin,
epscop, d'écc h-i
c-Cluain Mic Nóis.
Do Mughdhornaibh Maighen
a chenél. Crundmhaol epscop d'écc. Sccannlán ua Dúnghaláin,
abb Dúin Lethghlaisi,
do dhalladh. Diarmaid,
comharba Bearaigh. Muiredhach, mac
Mochloingsigh,
airchinneach
Mucnamha
Maol Suthain
ua Cerbhaill do mhuinntir
Insi Faithlend,
primh-saoi Iarthair Domhain ina
aimsir, & tigherna Eoghanachta Locha Léin,
d'écc iar n-deigh-bhethaidh. Marcán, mac Cinnéittigh,
cend cléireach Mumhan,
d'écc, comharba
Colaim mic Criomhthainn,
.i. Tíre Da Ghlas,
Innsi
Cealtra, & Cille Da Lua, do écc. Cathal, mac Conchobhair,
rí Connacht, d'écc iar b-penainn. E sin mac mic Taidhcc an Tuir. Dearbhail, inghen Taidhg,
mic Cathail, d'écc. Cathal, mac Duibh Dara,
tigherna Fer Manach, d'écc. Muiredhach h-ua
h-Aedha, tigherna Muscraighe,
d'écc. Slóighedh lá Brian co
Claonloch Sléibhe Fuait, co rucc
aittire
Cenél Eoghain &
Uladh. Aodh, mac Cuinn,
rioghdhamhna Oiligh,
& Donn Cuan,
tighearna
Mughdhorn,
do mharbhadh.
Annal 1010. Aois Criost, míle a deich. An nomhadh bliadhain do Bhrian. Muiredhach, mac Críocháin, comharba Colaim Cille,
& Adhamhnáin, saoi, & epscop, & mac oicche, fer leighind
Arda Macha,
& ádhbhar comharba
Phattraicc,
d'écc iarsan cethramhadh bliadhain seachtmodhat
a aoisi a u. Calainn Ianuari,
aidhche Sathairn do shonnradh, & ro h-adhnaicedh
co n-onóir, & go n-airmhitin isin doimh liacc mhór i n-Ard Macha
ar bélaibh na h-altóra. Fland ua Donnchadha, comharba Oennae,
d'écc. Flaithbeartach ua Cethenen, comharba Tighernaigh, senóir, & suí
epscop, do ghuin ó
Fheraibh Breifne,
& a écc iar sin ina chill
feissin h-i Cluain Eoais. Dubhthach, mac Iarnáin, airchindeach Dearmaighe. Dálach Dísirt Tola, comharba Féchene
& Tóla,
scribhnigh toghaidhe. Fachtna,
comharba Findein Cluana h-Ioraird, d'écc. Slóiccheadh lá Brian co Magh Corainn,
co rucc leis tigherna Ceneóil Conaill
.i. Mael Ruanaidh Ua Maol Doraidh,
fria réir, go Cenn Coradh. Maol Ruanaidh ua Domhnaill,
tighearna
Ceneóil Luighdheach,
do
mharbhadh lá Feraibh Maighe
h-Ithe. Oenghus ua Lapáin,
tigherna Cenél n-Enda, do mharbhadh lá Cenel n-Eoghain
na h-Insi. Murchadh, mac Briain,
co b-Fheraibh Mumhan,
co Laighnibh,
co n-Uibh Néill an Déisceirt,
& co b-Flaithbertach, mac
Muirchertaigh,
tigherna Oiligh
co n-ogaibh an Fhochla do
iondradh Chénel Luighdheach,
go ruccsatt trí chéd
do bhroid & creach mhór do indilibh. Domhnall, mac Briain,
mic Cindeidigh, mac righ Ereann,
d'ég. Slóicchedh lá Flaithbhertach Ua Néill,
co Dún Eathach, co ro loisc an dún,
& co ro bhris an baile, & do-bhert aittire
ó Niall mac Duibh Thuinne. Aodh, mac Mathghamhna, ríoghdhamhna Caisil,
d'écc. Faelán, mac Dunlaing, tigherna
Ua m-Buidhe,
d'écc.
Annal 1011. Aois Criost, míle a h-aon
décc. An deachmadh
bliadhain do Bhrian. Tedhm mhór .i. cnuic,
& treghait i n-Ard Macha
o Shamhain co Bealtainne co n-ebhletar drong mhór do
sruithibh, & do
macaibh leighinn,
im Chend Fhaoladh an t-Sabhaill, epscop, angcoire, & ailithir, im Maol Bríghde mac an Ghobhann, fer leighind
Arda Macha, & im Scolaighe mac Cléirchen
uasal-saccart Arda Macha. Ad-bathatar-somh don tedhmain-sin, & sochaidhe oile amaill
friú. Martán, abb Lucchmhaidh. Cian, comharba Cainnigh. Caoncomhrac ua Scannláin, airchindeach Daimhinse. Mac Lónain, abb Rosa Cre. & Condmhach ua Tomhrair, sacart, & toiseach ceileabhartha
Cluana Mic Nóis, d'ég. Slóighedh la Flaithbheartach mac
Muirchertaigh h-í
Cenel Conaill, co ruacht
Magh c-Cettne. Rug bó-ghabháil mhór, &
do-deochaidh slán dia thich.
Slóighedh lá Flaithbhertach mac
Muirchertaicch doridhisi i
Cenél Conaill co ruacht
Druim Cliabh &
Tracht n-Eothuile, dú
in ro marbhadh Niall, mac
Giolla Pattraicc
mic Ferghaile, & ro sraoined for Mhaol Ruanaidh ua Maol Doraidh,
acht ní ro farccbhadh neach ann. Slóighedh lá
Maol Sechlainn
tar a n-éisi h-i t-Tír n-Eoghain go
Magh Da Ghabhail go ro
loiscset a creach a Tealaigh n-Occ, co rucc gabhala, & co
n-deachaidh dia thich for cula. Sloicchedh lá
Flaithbhertach
iaramh co r-rice Aird Uladh, co ro h-oircceadh co léir an áird
lais, & rucc gabhála as dirimhi rucc rí
riamh eittir braitt &
indile cennach n-aireamh idir. Maidhm for Niall, mac
Duibh Tuinne .i. cath na Mulach, ria
Niall mac Eochadha, mic
Ardghair, dú i t-torchair sochaidhe im
Muirchertach, mac Artáin, tanaisi Ua n-Eathach,
& ro h-aithrioghadh lais Niall,
mac Duibh Thuinne iaramh. Ailell, mac Geibhendaigh,
ríoghdhamhna Ua Máine, d'écc. Críonán, mac Gormladha, tigherna Conaille, do mharbhadh
la Coin Cuailgne.
Annal 1012. Aois Críost, míle a do décc. An dara bliadhain décc do Bhrian. Mac Maine, mic Cosccraigh, comharba Cille Da Lua, d'écc. Prióir
Saighre do mharbhadh. Cian ua Gerggáin,
comharba Caindigh. Derbhail, inghen
Conghalaigh, mic Maoile Mithigh, inghen righ Ereann,
d'ég. Domhnall, .i. An Cat, ríghdhamhna Connacht, do mharbhadh lá
Maol Ruanaidh ua Maol Doraidh,
& Magh n-Aoi do losccadh &
d'arccain uile lais, iar sraoineadh for
Connachtaibh & iar
c-cor a n-áir. Creach mhór lá h-Ualgharg ua
Ciarrdhai lá tigherna
Coirpre, &
la mac Néill Uí Ruairc,
& lá Fiora Teathbha
h-i n-Gaileangaibh,
conus-tarraidh uathadh deagh-dhaoine do lucht taighe
Maoil Seachlaind iar n-ól isin uair-sin att é
mescca co t-tardsat
cath dóibh tré dhiumas. Torchair and don Donnchadh,
mac
Maoil Sechlainn, & Dubh Taichligh
ua Maol Callann,
tigherna
Dealbhna Bice,
Donnchadh mac Donnchadha Finn,
ríoghdhamhna
Temhrach,
Cernachán, mac Flaind,
tigherna Luighne,
Senán ua
Leocan, tigherna Gaileng, & sochaidhe ele amaille friu.
Maol Sechlainn iaramh dia t-tarrachtain,
co f-farccabhtha occa na gabhála, &
torchair Ualgarcc ua Ciarrdha, tigherna Coirpre, co
sochaidhibh ele cenmothá-somh. Slóighedha móra lá Maol Sechlainn h-i c-Crích Gall, go
ro loiscc an tír go h-Edar cco t-tarraidh
Sitriucc, &
Maol Mórdha creich
dia c-creachaibh, co ro mharbhsat dá chéd
dibh im Fland mac
Maoileachlainn,
im mac Lorcáin mic Echtigheirn,
tigerna
Ceneoil Meachair, & sochaidhe oile, & as
eisidhe maidhm an Draighnein.
Conidh dia cuimhmuccadh ro ráidhedh in
rand,
Ní má-lódar Luan for feacht,
Fir Mídhe frí forimthecht,
báttar failte Goill ro clos,
occ an Draighnén don turas.
Slóiccedh lá Flaithbhertach, lá
tigherna n-Ailigh,
co Maighin Attaed i t-taobh
Cenannsa, co fargaibh
Maol Seachlainn an tealach dó. Giolla Mo Chonna, mac Foghartaigh,
tigherna Deisceirt
Bregh, foghlaigh Gall,
& tuile ordain Airtir Eireand,
d'écc. Crech lá Murchadh, mac Briain,
h-i Laighniu, co ro aircc
an tír go Glend Dá Locha, & co
Cill Maighneann, go ro loisc an tir
uile, & co rucc gabhála móra, & broid diairmidhe. Longus mór do theacht
dona Gallaibh isin
Mumhain, co ro
loiscset Corcach, acht ro dhíoghail
Dia an gníomh-sin forra fo chédóir, ár ro marbhadh
Amhlaoibh mac Sitriocca
.i. mac tigherna Gall,
& Mathghamhain mac Dubhghoill,
& sochaidhe oile lá Cathal
mac Domhnaill, mic Duibh Da Bhoirend. Muirchertach, mac Aodha Uí Néill,
do mharbhadh lá Dál Riada co
n-druing oile amaille fris. Cogadh mór eittir Ghallaibh,
& Ghaoidhealaibh. Slóighedh lá Brian co h-Ath an Cairthind,
& ro ghabh forbhais, & dunadh and
frí ré teóra míos for Ghallaibh. Daingin iomdha do dhénamh lá Brian,
.i. Cathair Cind Choradh, & Inis Gaill Duibh, &
Inis Locha Saighlend. Laighen &
Goill i g-coccadh for Bhrian,
& Brian occ imchoimhéd
for Mumhain oc Sleibh Maircce,
& Laighin do indradh lais co
h-Ath Cliath. Orgain dhíomhor for Conaillibh
lá Mael Sechlainn i
c-cionaidh sáraighthe Findfaidigh
Pháttraicc, & bhriste
Bachlae Pátraic ó
Conaillibh .i. ó mhacaibh
Con Cuailgne. Aois Críost, míle a trí
décc. Rónan, comharba Féchin. Flaithbheartach mac Domhnaill, .i.
do Chloinn Cholmáin, comharba Ciaráin & Findein. & Cond ua Diughraidh, comharba Caoimhghin, d'écc. Coirpre Fial, mac Cathail, ancoire Glinne Dá Locha. Naomhan ua Seinchind d'écc. Dá angcoire iad-sídhe. Dunlang, mac Tuathail, rí Laighen, d'écc. Coirpre, mac Cleirceinn, tigherna Ua Fidhgheinti, do
mharbhadh i meabhail lá Maol Colaim Caonraigheach. Iomairecc
eittir Uibh Eathach féisin .i.
ettir Cian, mac Maol Mhuaidh, &
Domhnall mac
Duibh Dá Bhoirend, co t-torchair ann
Cian, Cathal, &
Roghallach, trí meic Maoil Mhuaidh co n-ár mór impu. Slóicchedh lá Donnchadh, mac Briain, i n-deisceirt Ereann,
go ro mharbh Cathal,
mac Domhnaill, & co t-tucc gialla ó
Dhomhnall. Slóigheadh lá Gallaibh
& la Laighnibh h-i Midhe,
& iarsin h-i m-Breghaibh, co ro oirccset
Termonn Feichene, & ruccsat
brait iomdha, & indile díairmidhe. Slóigheadh lá Brian, mac Cinneittigh,
mic Lorcáin, lá rígh Ereann, & lá Maol Sechlainn mac
Domhnaill, lá righ
Temhrach, co
h-Ath Cliath. Ro thionoilsiot
Goill iarthair Eorpa i nd-aghaidh
Bhriain & Maoil Sechlainn, & do-bertsat deich céd go
lúireachaibh leó. Feachar cath cródha, amhnas, aggarbh,
aingidh, ainiarmartach, etorra da na frith samhail isin
aimsir-sin, h-i c-Cluain Tarbh, isin
Aoine ria c-Cáiscc do shonnradh.
Torchair isin c-cath-sin Brian mac Cindéittigh,
áirdrí Erenn,
Auguist
iarthair Eorpa uile esídhe,
isin ochtmhadh bliadhain
ar ceithre fichtibh a aoisi; Murchadh mac
Briain, ríoghdhamhna
Ereann isin treas bliadhain sescat a aoisi, Conaing, mac
Duinn Cuan, mac bráthar do Bhrian, Toirdhealbhach
mac Murchadha,
mic Briain, Mothla, mac Domhnaill, mic Faoláin,
tigherna na n-Déisi Mumhan, Eocha mac Dunadhaigh,
.i. flaith
Cloinne Sgannláin,
Niall ua Cuinn, & Cú Dúiligh, mac
Cindéittigh, trí coeimhthigh Bhriain,
Tadhg Ua Ceallaigh,
tigherna Ua Máine, Maol Ruanaidh na Paidre ua h-Eidhin, tigherna
Aidhne,
Gebheannach, mac Dubhacáin,
tigherna Fearmaighe,
Mac Beathaigh, mic Muiredhaigh Chlaoin, tigherna
Ciarraighe Luachra,
Domhnall, mac Diarmada tigherna Corca Bhaiscind,
Scannlán, mac Cathail, tigherna
Eoghanachta Locha Lein, &
Domhnall, mac Eimhine, mic Caindigh, mormhaor Mair
i n-Albain.
Ro mheabhaidh iaramh an cath tria neart cathaighthe, &
crodhachta, & iommbuailte
ria Maol Seachlainn ó Thulcaind
co h-Ath Cliath
for Gallaib
agus Laighnibh, & torchair
Maol Mórdha, mac Murchadha,
mic Finn, rí
Laighen, & mac Brogharbháin
mic Concobhair, tanaisi Ua
Fáilghe,
& Tuathal, mac Ughaire, ríoghdhamhna
Laighen, & ár
diairmidhe do Laighnibh
amaille friú. Torchair Dubhghall,
mac Amhlaoibh, & Giolla Ciaráin mac Gluin Iairn,
dá tanaisi Gall, &
Sichfrith, mac Lodair,
iarla
Insi h-Orc,
Brodar, toiseach na
n-Danmarcc,
& bá h-éisidhe ro marbh Brian. Ro machtait lucht
na deich cétt lúireach uile annsin, &
anas lugha dhe torcrattar tri mhíle
do Ghallaibh ann. As do
bhás Bhriain, & don cath-sin do ráidheadh an rann,
Trí bliadhna décc míle muadh,
ó ghenair Críost, ní cor cian,
do bhliadhnaibh soin, seghdha an rann,
go ro ládh ár Gall im Brian.
Luidh tra Mael Muire mac Eochadhach,
comharba Páttraicc,
co sruithibh &
miondaibh
co Sord Colaim Chille,
co t-tuccsat as corp Briain,
righ Ereann,
& corp Murchaidh a mheic, & cend Conaing,
& cenn Mothla.
Baí imorro, Maol Maire cona samhadh
acc aire na c-corp co n-onóir & co n-airmittin mhóir,
& ro h-adhnaicit iaramh i n-Ard Macha
i n-alaidh nui. Iomairecc eittir dá mac Bhriain, .i. Donnchadh & Tadhg.
Muidheadh for Dondchadh, & do-fuit ann Ruaidhri ua Donnaccáin,
tigherna Aradh,
& sochaidhe oile amaille fris. Slóighedh lá h-ua Maol Doraidh, & lá h-Ua Ruairc h-i Machc n-Aoi,
co ro marbhsat Domhnall, mac Cathail,
& co ro indirsed an magh, & co ruccsat gialla Connacht.
Annal 1014. Aois Críost, míle a cethair
décc. An céd-bhliadhain do Mhaoileachlainn Mór, mac Domhnaill,
os Erinn iar marbhadh
Bhriain, mic
Cinneittigh. Ronán, comharba Fechin. & Colum ua Flannaccáin, abb Main
Choluim Chille. Conaing, mac Find, abb Daire Móir & Leith
Mo Choemhocc, d'écc. Muircertach ua Lorcáin, airchindeach Lothra,
d'écc. Niall, mac Dearggáin, airchinneach Mungairte, do
mharbhadh. Donnghal macua Chantene, airchinneach
Tire Da Ghlas,
d'ég. Muirchertach, mac Muiredhaigh Uí Néill, do mharbhadh lá
Conchobhar ua Domhnalláin, tigherna Ua Tuirtri. Donnchadh ua Goaigh
tigherna
Chianachta Glinne Geimhin,
do mharbhadh. Giolla Críst mac Néill, mic Dubhlaich,
do mharbhadh lá Maol Sechlainn. Muirchertach, mac Anmchada, tigherna Ua Liatháin do mharbhadh
lá Mathghamhain, mac Maoil Mhuaidh. Meanma, mac tighearna Ua Caisin, d'écc. Donnchadh, mac Aodha Bicc Uí Maoileachlainn, do mharbhadh
lá Gallaibh. Maol Ísu, mac tigherna Ua Maine,
do mharbhadh occ Iubhar Arnun
lá Feraibh Tethbha. Mac Raghnaill mic Iomhair,
tigherna
Puirt Láirge, do
mharbhadh lá h-Uibh Liatháin. Cú Dubh, mac Maol Fabhaill, toiseach Cairrge Brachaighe
do mharbhadh lá Síl Taidhg
i m-Breghaibh. Slóighedh lá Domhnall,
mac Duibh Da Bhoirend, co
Luimneach. Da
mac Briain .i. Donnchadh & Tadhg
ar a chend. Ferthar iomairecc etorra. Maidm for
Deiscert Ereann,
& do thuit ann Domhnall
co sochaidhibh amaille fris. Slóigheadh lá h-Ua Néill .i. lá Flaithbhertach co
f-Feraibh Midhe & Bregh
ime i l-Laighnibh, co ro oircc an tír co
Leithghlinn,
co t-tucc gabhála & broid co ro marbh tigherna
Ua m-Buidhe & sochaidhe ele. An slúaigheadh-so
Fhlaithbhertaigh i leith an rí
Maolechlainn Sloicchedh lá Maol Sechloinn & lá
h-Ua Néill, & lá
h-Ua Maol Doraidh co
h-Ath Cliath,
co ro loisccset an Dún, & gach
a raibhe ó Dún amach do thaighibh, &
do-dheochatar iaromh i n-Uíbh Cheinnselaigh
co ro airccset an tír uile, & tuccsat
il-mhíle do bhraitt & innilibh co t-tarruscht
crech dia chreachaibh ann go ro marbhtha drong mhór
díobh im mhac righ
Connacht, .i. An Sleganach, & cor agbhadh ann Conghalach,
mac Conchobhair,
tigherna Ua Failghe, & Giolla Colaim ua h-Aghdha
tigherna Tethbha, & sochaidhe archena. Slóighedh lá Maol Sechlainn &
lá h-Ua Néill, & lá
Maol Doraidh, &
lá h-Ua Ruairc i
l-Laighnibh, co t-tuccsat gialla Laighen &
do-radsat righe Laighen do Dhonn Cuan,
mac Dunlaing, & ro indirset
Osraighe, & tuccsat airccne
dirimhe & braitt iomdha. Crech mór lá Maol Fothartaigh i
n-Dál g-Cais,
conus-tarraidh Donnchadh, mac Briain
co n-Dál c-Cais co raeimhidh
forra-sidhe, & torchair ann mac
Ruaidhri i Donnaccáin,
& mac Uí Chathaláin, &
daoine oile bheos, & do-bhert Maol Fothartaigh
na gabhala lais iaramh. Aodh Ua Ruairc, .i. mac Sen-Fergail, tigherna Breifne,
& rioghdhamhna Connacht, do mharbhadh lá Tadhg an Eich Ghil mac Cathail mic Concobhair,
lá righ Connacht, acc Loch Néill i
Maigh Aoi, a n-dioghail Domhnaill a bhrathar. An Sleghanach Ua Maoil Sechlainn
do mharbhadh la
h-Uibh c-Cennselaigh. Cindeidigh mac Fergail,
tigherna Laoighisi,
d'écc. Aodh mac Taidhcc mic Murchadha Ui Cheallaigh, tigherna
Ua Maine
do mharbhadh i c-Cluain Mic Nóis. Giolla Crist, mac Néill, mic Dubhlaigh,
do mharbhadh la Maoil Sechloinn, mac Domhnaill. Dúnghal ua Donnchaidh do dhul ar
creich go h-Aradh Cliach
gur ro marbhadh Find mac Ruaidhri uí Dhonnagáin, tigherna Aradh
& Ua c-Cuanach lais.
Annal 1015. Aois Criost, míle a cúicc
décc. An dara bliadhain do Mhaoilechlainn. Flannaccán, mac Conaing
fos-aircinnech
Arda Macha. & Muirghios, airchinneach
Lis Aoidheadh, d'écc. Diarmaitt, ua Maoil Thelcha, comharba Comhgaill. & Eithne, inghen uí Suairt, comharba Bríghde, d'écc. Airbhertach, mac Coisi Dobhroin, airchinnech
Ruis Ailithir,
& Maol Patraicc ua Sluaghadhaigh,
saoi Ereann,
d'écc. Mac Liacc .i. Muirchertach, mac Con Certaich árd-ollamh Ereann
an tan-sin, d'écc. Ba h-é céd rann Mic Liacc annso,
Muirchertach Becc, mac Maoil Certaigh,
baoi acc ionghaire na m-bó,
as é as indraic nachas iomlait,
tabhair sgenach findraip dó.
Ba h-é a rann deidhenach annso,
A chluicc ata i cind m'adhairt,
dot Is ní teccait caraitt,
ge do-né tu do ding dang
as dít scenter an salann.
Slóicchedh lá Mael Sechlainn i nd-Ultoibh,
go t-tucc gialla Uladh
lais. Giolla Colaim ua h-Aghdhai, tigherna Tethbha, do
mharbhadh ó mhac Duinn, mic
Donnghaile, i
n-Druim Ráite. Mac Raith, mac Muiredhaigh Claoin, tigherna Ciarraighe Luachra,
do marbhadh. Donn Cuan, .i. An Baethan, mac Dunlaing, tigherna
Laighen,
& Tadhg ua Riain, tighearna Ua n-Dróna, do mharbhadh lá Donnchadh, mac Giolla Patraicc, i Leithghlionn
iar n-dénamh dóibh cotaigh & comhluighe i t-tús laoi.
Mo Ling ro tairngir
innso,
Donn Durgen,
agus an righ-bard ruibhnech,
tethsat commond i n-Glind Gerg,
nisn-ain comluighi croderg.
Dún Da Lethglass
do losccadh uile cona daimh liacc,
& cona cloictech do thene dé ait. Cluain Mic Nóis,
& Cluain Ferta Brénainn,
& Cenannus do
losccadh. Cath eittir Ultaibh & Dal n-Araidhe, & ro sraoineadh for
Dal n-Araidhe ria
Niall mac Eochadha,
& do-fuit ann Domhnall
mac Loingsigh, tigherna Dail n-Araidhe,
& Niall mac
Duibh Tuinne, mac Eochadha mic Ardgair aith-rí Uladh,
& Conchobhar ua Domhnalláin,
tigherna Ua Tuirtri, & araill amaille friu. Slóighedh lá Maol Seachlainn
i n-Osraighibh, go ro indir
Osraighe, & do-rad
gabhala & braitt lais, & ro marbh Dúngal mac Giolla Padraicc
mic Donnchadha & sochaidhe oile. Slóicchedh lá Maol Seachlainn i n-Osraighibh
dorídhisi co ro indir leth an tíre, & tucc a n-gialla.
Do-dheochaidh iaramh i n-Uaibh Ceindselaigh,
co ros-indrastair, & tucc a m-buar & a m-braitt. Connachta do arccain, & do
bhrisedh Cind Choradh &
Cille Dá Lua. Fir Mumhan do orgain
Insi Clothrann
& Insi Bó
Finne. Gebhendach, mac Aedha, tigherna
Ua Máine, do mharbhadh lá
h-Uibh Maine feísin. Maoil Iosa, mac
Flandaccáin, do mharbhadh. Maidhm riae n-Eilibh
for Eoghanacht Caisil,
dú i t-torchair Domhnall, ua Domhnaill, ríoghdhamhna Chaisil,
& Domhnall, ua
Ruaidhri, tigherna Aradh, & sochaidhe
oile.
Annal 1016. Aois Criost, míle a sé décc. An treas
bhliadhain do Mhaoileachlaind. Diarmaitt ua Maoil Tealcha, comharba Comhghaill, eaccnaidh
foircthe, sccribhnidh,
& eapscop, d'écc. Caencomhrac ua Buithin, fer leighinn Glinne h-Uissen,
d'écc. Ceallach, ua Maoil Midhe, airchindech
Droma Raithe,
d'ég. Oenghus, mac Flainn, airchindeach
Lainde Léire,
& Diarmaid ua Maol M'Aodhóg, abb
Glinne h-Uissen,
d'écc. Condmach, fer leigind & abb
Achaidh Urghlais, do mharbhadh
la h-Uibh Bairrche. Oengus mac Carraigh Calma, ríoghdhamhna
Teamhrach tuir ordain
Ereann,
d'écc do threagait. Ferghal, mac
Domhnaill, mic Conchobhair, ríoghdhamhna Ailigh,
do mharbhadh lá Cenel Eoghain fadhéin. Cond, mac Concobhair, mic Eigneacháin, d'écc. Dondchadh, mac Donncadha Uí Conghalaigh, ríoghdhamhna
Ereand, do mharbhadh
lá Feraibh Bregh
buddhéin. Giolla Chríst ua Lorcáin, tigherna Caille Follamhain, do
mharbhadh h-i c-Cenannus. Fland ua Beice, tigherna Ua Meith,
do mharbhadh. Muiredhach ua Duibheoin, tigherna Ua Mic Uais Bhregh, do mharbhadh
lá Flaithbheartach Ua Néill. Ar do thabhairt for Ghallaibh
lá Maoil Seachlainn i n-Odhba,
dú i t-torchrattar íle. Gaeithini Ua Mordha do mharbhadh. Dubh Da Bhoirenn ua Riain do mharbhadh.
Annal 1017. Aois Criost, míle a secht
décc. An cethramhadh bliadhain do
Mhaoilechlainn. Gormghal ind Ard-Ailéin, primh-anmchara Ereann. & Corpmac ua Mititteain, abb Achaidh Abhlae, d'écc. Muiredhach Ultach, anmchara Cluana Mic Nóis,
d'écc. Braon, mac Mhaoil Mhórdha, mic Murchadha, rí Laighen, do
dhalladh i n-Ath Cliath
lá Sitriocc, mac
Amhlaoibh a meabhail,
& a écc dé. Conghalach, mac Concobhair, mic Find, tigherna
Ua Failghe, do
écc. Maolán, mac Eccnígh uí Leochain, tigherna Gaileng & Tuath
Luicchne uile, do mharbhadh dona Saithnibh. Cearbhall, mac Maoil Mhordha, ríoghdhamhna Laighen do
mharbhadh i meabhail. Coccadh etir Maol Sechlainn & h-Uí Néill an Tuaisceirt, co
n-deachattar Eoghanaigh
tar Sliabh Fuait fo thuaidh. Creach lá Maol Seachlainn
go Fiora Ceall, & tairtes drong don t-sluagh la Fiora Ceall
& lá h-Ele, go ro marbhadh ann
Domhnall Ua Caindealbháin,
tigherna Ceneoil Laoghaire,
& Cass Midhe, rechtaire
Maoil Sechnaill,
& ua Clérchéin, tigherna Caille Follamhain
do ghuin, & a écc iar sist. Flannaccán Ua Ceallaigh, &
Conghalach, mac Maoil Sechlainn,
do ghuin isin maighin chédna. Giolla Colaim, mac Muiredhaigh uí Maoil Trea, & Aedh Ua h-Eradáin, tigherna Ua m-Bresail Macha, d'écc. Cernach Ua Mórdha, tigherna Laoighisi,
do mharbhadh. Muiredhach, mac Muirchertaigh, tigherna Fothart,
do mharbhadh.
Annal 1018. Aois Criost, míle a h-ocht
décc. An cúicceadh bliadhain do
Mhaoileachlainn. Domhnall, mac Maoil Sechnaill, mic Domhnaill, comharba Finnen,
& Mo Cholmocc, d'écc. Ongharcc ua Maoile Dúin, secnab, .i.
prióir, Cluana Mic Nóis,
d'écc. h-Ua Brodubháin, abb Achuidh Úir, do mharbhadh. Ceall Dara do uile-losccadh
do thene de aith,
cenmotha aoin-tegh amháin. Orgain Cenannsa
do Sitriucc, mac Amhlaoibh,
co n-Gallaibh Atha Cliath, co rugsat gabhála diarmidhe & braitt,
& ro mharbhsat daoine iomdha for lár na cille. Scrín Ciaráin do orgain do
Domhnall mac Taidhg, & a
mharbhadh fein a c-cend sechtmhaine tria fhiortaibh Dé &
Ciaráin. Dá mac Maoil Seachloinn, mic Maol Ruanaidh, Ardghar,
& Ardchú, dá ríghdhamhna Oiligh
do mharbhadh lá Cenél Eoghain
fádhéin. Mathghamhain, mac Conaing,
mic Duinn Cuan, rioghdhamhna Mumhan,
d'écc. Mac
Catharnaigh, mic Aodha do Uibh Caisseni, do coimhionnsaigheadh
for Dhonnchadh mac Briain,
co t-tarat beim do claidhebh ina
chend, & dar a láimh gur ben an lámh, .i. a bhass dheas
dé. Terna iaram mac Briain, & ro marbhadh mac
Catharnaigh. Maol Mordha, mac Maoil Mhuaidh, tanaisi
Dealbhna, do
mharbhadh. Ua Geibhennaigh, tanaisi Ua Máine, do mharbhadh. Flaithbhertach Ua Néill do theacht
a t-Tír Conaill, go ro
h-aircceadh lais Tír n-Enda, &
Tír Luchcdhach. Ruaidhri ua h-Ailelláin,
tigherna
Ua n-Eathach,
do mharbhadh lá Fiora Fernmhaighe,
& ro marbhadh dá mhac Ceinneidigh .i.
Conghalach, & Giolla Muire
ina dhíoghail fo chedóir. Giolla Caoimhghin, mac
Dunlaing, mic Tuathail, righdamhna
Laighen do mharbhadh do Laighnibh budhdhéin .i. do
Laoighis. Ailéni mac Oissene, tigherna Mughdorn,
& Oissene ua
Cathassaigh, tigherna Saithne, do mharbhadh lá
Gaileangaibh. Ruaidhri, mac Faoláin,
tigherna Fothart,
do mharbhadh.
Annal 1019. Aois Críost, míle a naoi
décc. An seiseadh bliadhain do
Mhaoilechlaind. Maol Mhuaidh Ua Maol Mhuaidh, tigherna Fear c-Ceall, do mharbhadh
h-i Maigh Léne lá Muirchertach ua Carraigh. Slóicchedh lá Maol Seachlainn, & lá h-Ua Néill & lá
Donnchadh mac Briain, & lá
h-Art Ua Ruairc, co Sionainn, co t-tuccsat
gialla
Connacht do Mhaol Sechloind. Flaithbhertach ua h-Eochadha
do dhalladh lá Niall mac
Eochadha. Tearmann Findia do orgain ó
Uibh Faoláin. Domhnall,
mac Muiredhaigh, tigherna Ua Máine,
do mharbhadh. Aedh ua h-Indreachtaigh, tigherna Ua Méith,
do mharbhadh lá h-Uibh Nialláin. Cú Luachra ua Conchobhair,
tigherna
Ciarraighe Luachra, do
écc.
Annal 1020. Aois Críost, míle fiche. An sechtmhadh bliadhain do Maoilechlainn. Corbmac ua Find
suí-epscop Mumhan, d'écc. Ard Macha do losccad
gusan Raith uile, gan tesarccain
aoin-tighe inte cenmotha an teach screaptra
namá & ro loisccthi iol-taighe isna treabhaibh,& ro losccadh In doimh liacc mór, &
in cloictheach cona
cloccaibh, & Daimh Liagg na Toe, &
Daimh Liacc
an t-Sabhaill, & an t-sen-cathaoir proicepta, & carpat na n-abbadh,
& a liubhair i t-taighibh na mac leighinn
co n-iomatt óir, & airgit,
& gach seoit archena. Ceall Dara cona
dertoigh do losccadh. Glend Da Locha cona
derthaighibh do losccadh. Losccadh Cluana Ioraird,
Arand, Suird,
& Cluana Mic Nóis. Scrín Pattraicc, & an
Finnfoideach Pattraicc do orccain ó
ingrinntibh, & lá h-ua n-Aidith,
& lá h-Iochtar Ua n-Eachdach,
co ruccsatt uii céd bó leó. Maol Muire, mac Eochadha,
comhorba Patraicc, cend clérech
Iarthair Thuaisceirt Eorpa
uile, & tuile
ordáin iarthair domhain In t-sui
eccnaidhe do écc,
an tres lá do mí Iun isin Aoine ria
c-Cincthídhies do shonnradh, &
Amhalghaidh i c-comharbas Pátraicc
do réir tuaithe & ecclaisi.
Annal 1021. Aois Críost, míle fiche a
h-aen An t-ochtmadh bliadhain do
Mhaoilechlainn. Maonach, saccart & airchinneach
Lainne Léire, do
écc. Maol Maire, inghen
Amhlaoibh, ben
Maoilechlainn mic
Domhnaill,
d'ég. Aod, mac Flainn, mic Maoil Shechlainn, ríoghdhamhna
Ereann, do
mharbhadh do ua Maighteacháin
do Fheraibh Bile.
M1021. 5=U1021.
Branacán ua Maoil Uidhir airrí Midhe, do bhádhadh dia
Bealtainne h-i Loch Aindind,
& Mac Conailligh, prímh-reachtaire
Maol Sechlainn, do écc, iar n-orccain
Scríne Ciaráin dóibh a
n-dís. h-I c-cinn nómhaidhe iarsan orccain. Maidhm ria n-Ughaire, mac
Dunlaing, ria rígh Laighen, for
Sitricc, mac Amhlaoibh,
co n-Gallaibh Atha Cliath occ Derge
Mo Goróg, co ro ladh derg-ár
Gall i n-Uibh Briuin
Cualand. Cú Caille, mac Dubhlaich,
tigherna Fear Tulach, d'écc. Cú Caille, mac Marcáin, do mharbhadh lá Síol
n-Anmchadha. Mac Con Chenainn,
tigherna Ua n-Diarmada,
do mharbhadh la h-Uibh Gadhra. Creach mhór lá Maol Sechlainn for
Gulla, & creach isin
oidhche chédna iaramh la h-Uibh Néill for Chiannachtaibh. Crech mhór isin lá arnamharach lá Maol Sechlainn
for Cenél n-Eocchain, & a n-ionnarbadh tar
Sliabh Fuaid fó thuaid. Mac Eitigh mic Follamhain, toiseach Cloinne Fuadach, do écc. Fros cruithneachta
do fherthain i n-Osraighibh. Amhalghaidh, comharba Pátraicc,
do dhol isin Mumhain cédna
cur, co t-tucc a mhór-chuairt.
Annal 1022. Aois Críost, míle fiche a
dó. Maidhm Atha Buidhe Tlachtgha ria
Maol Sechlainn for
Ghalloibh Atha Cliath, dú i t-torchrattar ile, dia n-ebhraidh,
A chosccar dearg deidhenach,
feasccor occ an Ath m-Buidhe,
triocha láithe léimendach
o sin co cend a uidhe.
Mí dho ina bhethaidh iarsin. Maoileachlainn Mór, mac
Domhnaill, mic Donnchadha,
tuir ordain, & oireachais iarthair
dhomhain, do écc h-í c-Cró Inis Lócha h-Ainind,
iar m-beith trí bliadhna cethrachat
i righe uas Erinn,
madh iar Lebhar Cluana Mic Nóis,
.i. ag cor righe Briain,
mic Cinneidhigh, ansan áiremh,
i n-ecmhaing naoi m-bliadhna iar c-cath
Cluana Tarbh isin treas bliadhain sechtmoghat
a aoisi, an cethramhadh nóin do September dia domhnaigh
do shonnradh, iar n-aithrighe dhíocra ina phecthoibh agus tairmtheachtaibh,
iar n-airittin chuirp Criost, & a fhola,
& iarna ongadh i l-lamhaibh Amhalgadha,
comharba Pattraicc
ar ro bhaoi-sidhe, & comharba
Cholaim Chille, & comharba Ciaráin,
& ermhór sruithedh Erenn
h-i f-frecnarcus occa, & ro chelebhairsiot oiffrinn, & imna,
psalma, & cantice do raith a anma. Bá liach do
aidilccneachaibh an Coimhdhe an bás-sin Maoil Shechlainn
amhail as follus isin rann,
Trí chéd port occ an rígh,
imma topar broit Is bídh,
altrom ó rígh na n-dúile
i medhón gach dúine díbh.
As do bhliadhnaibh bháis Maoileachlainn bheós ro
raidhedh,
Dá bhliadhain dá dheich Is míle,
ó ghein Criost cenn gach ríghe,
go h-écc uí Colmáin na c-creach,
Maol Sechlainn comlán cuimhneach.
Flann ua Tacáin, airchinneach Dermhaighe,
eccnaidh derscaighthe,
& Maol Cobha ua Gallchubhair, comhorba
Scríne Adhamhnáin,
d'écc. Lachtnán Insi Caoin, comharba Deagha,
d'écc i n-Ard Macha. Cathasach ua Garbháin,
fer leighinn
Cluana Mic Nóis, do
Chuircnibh a chenel,
& Ioseph, mac Dúnchadha, anmchara
Cluana Mic Nóis, d'écc.
Athair Coinn na m-Bocht esidhe. Muiren na Tengadh do mharbhadh ó dhibh gillibh
do Luighnibh. Domhnall, ua Murchadha Gluine il-Lar, tigherna an
Tuaisceirt, do
mharbhadh lá Ciannachtaibh Glinne Geimhin. Domhnall, mac Aodha Uí Mhaol Doraidh, do
mharbhadh. Muiredhach ua Slebhene, ard-ollamh
Tuaisceirt Ereann, do
mharbhadh lá Fiora Rois. Mac Cerbhaill,
tighearna Ele,
& Domhnall, mac Ceallaigh,
flaith Fothart,
do mharbhadh. Sitriocc, mac
Iomhair, tigherna
Phuirt Láirge, do
mharbhadh la tigherna
Osraighe. Mac Leighinn, mac Coirill,
tigherna Oirghiall,
do écc iar b-pennaind ina phecthaibh. Mathghamhain, mac Laidhgnéin,
mic Cerbhaill,
tigherna
Fernmhaighe, do mharbhadh h-i
c-Cluain Eoais
lá Cathal ua Críocháin. Muirchertach ua Carraigh Calma
do mharbhadh lá Maol Sechlainn God i meabhail. Muir-chomhrac forsan f-faircci ettir
Ghallaibh Ata Cliath &
Niall mac Eochadha, rí Uladh,
co raeimhidh forsna Gulla, &
tuccadh iad féin i m-broit, & tuccadh dan, a longa
leó acht uathadh at-rula as ar éiccin. Flathroi, mac
Duibh Slángha, mic
Aodha mic Tomaltaigh, tigherna Leithe Cathail,
do thuitim lasna Gallaibh
isin mur-chomhrac-sin isin sechtmhadh m-bliadhain
décc a aoisi. Donnchadh, toisech
Cloinne Cathail, d'écc. Cloich-shnechta
dimhór ro fer isin samhradh, combdar
meíde ubhla fiadhain na clocha, & ro artraigh toirneach, &
teinnteach mór, co ro mudhaigheadh daoine &
ceathra seachnón Eireann. Orccain Chille Dara
ó Dhonn Sléibhe go n-Uibh Faoláin. Maidhm h-i Sliabh Fuaid for Airghiallaibh
ri Niall mac
Eochadha, & ro cuireadh dearg-ár
Airghiall ann. Aois Críost, míle fiche a
trí. Maol Maire ua Cainen, eccnaidh & epscop Suird Cholaim Chille,
d'écc. Domhnall mac Aodha Bicc Uí Maoileachlainn, an dara
tigherna
boí for Mídhe, do mharbhadh lá mac
Senain uí Leocain & lá
Luighnibh. Crech lá Gulla dar
Deisceart m-Bregh, & dar
Doimh Liacc Chianáin, & Ainbhith ua Cathasaigh, toiseach na Saitne,
do mharbhadh dhóibh isin ló-sin. Dúnchadh ua Duinn, tigherna Bregh,
feall do Ghallaibh
fair ina n-airecht féin, & a bhreith
dar muir sair dar sarucchadh Colaim
Cille ar as é a comharba bai
a c-comairce fris. Lochlaind, mac Maoileachlainn,
tigherna Insi h-Eoghain &
Maighe h-Itha, do mharbhadh lá a
dherbhrathair féin .i. lá Niall &
lá Ciannachta Glinne Geimhin. Tadhg, mac Briain,
mic Cindeittigh, do mharbhadh do Eilibh i fiull, iar na eráil dia bhrathair
féin do Dhonnchadh, forrae. Conchobhar, mac Aenghusa, mac Carraicch Calma, do mharbhadh
lasna Gutta i meabhail. Tearmann Cluana Mic Nóis
do orgain do Ghadhra, mac Dunadhaigh,
go ruc il-cheda bó ass. Slóighedh lá h-ua Conchobhair, .i.
Tadhg an Eich Ghil, rí
Connacht, i n-Uibh Briuin,
dia ro marbhadh ann Domhnall
Ua h-Eaghra, tigherna Luighne Connacht. Erard mac Coisse,
árd-chroinicidh na
n-Gaoidheal, d'écc h-i
Cluain Mic Nóis,
iar n-deigh-bhethaidh.
Annal 1024. Aois Críost, mile fiche a
cethair. Fachtna fer leighind & sagart
Cluana Mic Nóis,
aircinneach,
Fiondabhrach Abhae,
aircindeach Ind Eidhnen, abb na
n-Gaoidheal,
d'écc h-i Róimh iar n-dol dia oilethre. Dubh Shláine, prímh-anmchara na n-Gaoidheal,
& saccart
Aird Brecain,
d'écc h-í c-Cluain Mic Nóis. Dond Sléibhe, tigherna
Ua Faolain, do ghabháil tighe oc
Dubhloch for Augaire, mac Dúnlaing,
for rígh
Laighen, & for
Mhaolmórdha mac Lorcáin, tigherna Ua c-Ceinnsealaigh &
for a mhac, & ro marbtha iatt a t-triur and lá
Donn Sleibhe. Cuán, ua Lothcháin,
primh-écces Ereann,
& saoi-senchaidh,
do mharbhadh i t-Tethbha, & brénaitt
a n-aon-uair an lucht ro marbh, & Is firt filidh
indsin. Cú Chaille, mac Gairbhith,
d'Feraibh Bregh,
d'écc. Donn Slébhe, mac Maoil Mordha, tigherna Ua Faeláin, do thocht for creich i n-Uibh Failghe
conas-tarraidh tigherna
Ua Failge & dream do Uibh Muireadhaigh
co ro marbhsat é isin ionadh In ro
roindedh creich Cille Dara. Cath Atha na Croisi h-i c-Corand eittir
Ua Maol Doraidh &
Ua Ruairc, go raoimhidh for Ua Ruairc,
& ro ladh ár a mhuinntire .i. fiche céd
as eadh torchrattar ann im Ruarc ua
n-Diarmada,
tanaisi Breifne. As do ro raidhedh,
An cath oc Ath na Croisi
fechattar fir cen taissi,
ro líon do collaibh Corann
as la Conall a mhaissi.
Cath ele etorra go rimheadh for Fhiora Brefne, go t-torchair mac Tighernáin ann. Slóicched lá mac n-Eochadha go
Gallu, go ro loisccedh
lais, & go t-tucc gialla
Gaoidheal uadhaibh. Slóicchedh lá h-Osraighibh,
& lá Laighnibh co Talcainde,
& do-ratsat seóda & gialla
ó Ghallaibh. Maidhm na n-Erland ria n-Gearr Gaolla for Gulla. Domhnall mac Aodha, ríoghdhamhna Oiligh, do mharbhadh do
Ghiolla Mura mac Occáin. Maol Dúin ua Con Chaille,
tigherna Ua Nialláin,
do mharbhadh do Uibh Dortaind. Maol Ruanaidh ua Ciarrdhai, tigherna Cairpre, d'écc. Ar Fher Mumhan do chuir lá
Donnchadh, mac Aodha i
n-Glionn Uisen, tre miorbhail
Dé & Comhdháin.
Annal 1025. Aois Críost, mile fiche a
cúicc. Flannabhra, comharba Iae Colaim Chille. Maol Eóin ua Toráin,
comharba Doire Cholaim Chille. Cend Faoladh, mac
Flaithbertaigh,
comharba Mo Laisi Daimhinsi. & Giolla Criost a fer léighinn, d'écc. Maol Bríghdi ua Richiden, comharba Finnia
& Comhgaill,
d'écc. Duibh Insi ua Faircheallaigh,
abb Droma Lethain. Saorbhrethach, abb Imleacha Iubhair, tuir tochaidh & ordain iarthair Ereand
esidhe. & Muiredhach, mac Mucchróin, comharba Ciaráin & Commáin, d'écc. Do mhuintir Imlicch Fordeorach dó. Niall ua Concobhair,
ríoghdhamhna Connacht, do
mharbhadh. Mac Tíre, mac Donnghaile,
tánaisi Teathbha,
do mharbhadh. Gearr Gaola,
tigherna Brecch, do mharbhadh & do losccadh do Dheiscert Bregh
& do Mathghamhain ua Riaccáin. Slóichcedh lá Flaithbertach Ua Néill i m-Breghaibh, co t-tucc
gialla Gaoidheal
ó Ghallaibh. Slóicchedh lá Domhnall Gott i m-Breghaibh,
go ro indarb h-Ui Néill tar Sliabh Fuaid
fo thuaidh, & co farccaibh-siot a sciatha & a n-eocha lais, & co
t-tucc aittire Fer m-Breghuaidhibh. Maol Sechloind Gott tigherna
Midhe, do écc fo cedóir
dar a eisi. Ua Comhaltáin Uí Chléirigh, tigherna
Ua Fiachrach Aidhne,
d'écc. Crech lá Cathalán tigherna Fernmhaighe
for Feraibh Manach.
Creach lá Fiora Mhanach fo chedóir
go Loch n-Uaithne, go ro loiscset, & co ro mharbhsat
secht fir décc for bhrú an locha. Dúnghal ua Donnchadha, rí Caisil, do écc. Tearmann Feichín
do arccain & do losccadh aidhche Nottlacc
Mór lá h-Uibh Críocháin.
Annal 1026. Aois Criost, míle fiche a
sé. Conall ua Cilline, comharba Cronáin Tuama Gréine,
Maol Pattraicc ua Ailecain
fer leighind Duin Lethglaisse
d'écc. Maol Ruanaidh Ua Maol Doraidh, tigherna Ceniuil Conaill, do dhol tar muir dia oilithre. Slóicchedh lá Donnchadh, mac Briain,
co t-tucc gialla
Fer Midhe
& m-Bregh, Gall, Laighen, & Osraighe. Slóichcedh lá Flaithbhertach Ua Néill
& lá Maol Sechloind, mac
Maol Ruanaidh, h-í Midhe,
co t-tuccsatt gialla, & go n-deachsat
for lic oighreadh i n-Inis Mochta,
& ro indirsett In inis for Ghallaibh. Muircheartach, mac Conghalaigh, tigherna Ua f-Foilghe
do mharbhadh lá Gallaibh
Atha Cliath. Aimhirgin ua Mórdha, tigherna Laoighisi, & Cu Duiligh ua Beargdu,
tigherna Ua n-Duach, do mharbhadh la aroile, & comh-ár Ua n-Duach, & Laighisi, acht ro meabhaidh for
Ua n-Duach. Maidhm ria Roen for Ghulla Atha Cliat occ Loich Rén. Crech-shlóichcedh lá h-Osraighibh
i n-Uibh Muiredhaigh, & ruccsat
gabhala móra, & ro ghonsat Muirchertach, mac Dunlaing. Do-dheochattar Ui Muiredhaigh
i n-Osraighibh, co ro oirccsett
Tealach n-Dimaind,
& ro marbhsat an sec-napaidh. Slóichcedh la tigherna n-Osraighe i n-Uibh Ceinnsealaigh co ros-indir. Trí catha do bhrisedh do
Raon, mac Muirchertaigh, mic Maoileachlaind,
do rioghdhamhna Temhra, .i. do Chloinn
Cholmain, cath for Fiora Midhe,
cath for Fiora Bregh, & cath
for Ghallaibh Atha Cliath. An clochan óthá Garrdha In Bhainbh co h-Ilaidh na t-Tri c-Cros
do dhénamh lá Bresal Conailleach h-í
c-Cluain Mic Nóis. Crech mór lá Gerr an Cogaidh for
Domhnach Sechnaill,
& Gerr an Chogaidh fésin do mharbhadh arnamharach,
& a dhá bhráthair immaille fris .i. Etigen,
& Giolla Maith, lá Muiredhach ua Céle
ina thigh fén, tré fertaibh Dé & Sechnaill
indsin.
Annal 1027. Aois Críost, míle fiche a
seacht. Dunchadh mac Giolla Mo Chonna, comharba
Sechnaill, an t-eccnaidh bá dearsccaighthi d'Eirionchaibh, d'écc h-i c-Colóin san n-Germáin. Maol Ruanaidh Ua Maol Doraidh,
tigherna Cenel Conaill,
do ecc ina oilithre. Ruaidhri mac Foghartaigh,
tigherna
Deisceirt Bregh,
d'ég iar n-aithrighe & iar sendataidh. Tadhg mac Giolla Pattraig do dhalladh lá tigherna
Osraighe, Donncadh
mac Giolla Pattraicc. Slóighedh lá Donnchadh, mac Briain
i n-Osraighibh, go raoimhidh
for a mhuintir, & ro marbhadh an tan-sin Gadhra mac
Dúnadhaigh,
tigherna Síl n-Anmchadha,
& Domhnall, mac Sencháin,
mic Flaithbertaigh, rioghdhamhna Mumhan,
Maol Sechloinn, mac Concobhair,
tigherna Corco Mo Dhruadh,
& dá mhac Cuilén, mic Conchobhair, tigherna & tanaisi O Conaill,
dá mhac Ecceartaigh,
tigherna & tanaisi Eocchanachta,
& Occán ua Cuirc, mac Anluain, mic Ceindeittigh, & sochaidhe oile nach airemhther. Scrín Cholaim Chille do orgain do Raen, & boraimhe mór do
breith esde. Scrín Mo Cholmócc
do arccain lá h-Amhlaoibh
& lá Dunchadh
tigherna Bregh. Slóicchedh lá Sitriocc,
mac Amhlaoibh
& lá Dúnchadh,
tigherna Bregh
i Mídhe co Léicc m-Bladhma co comharnacthar friú Fir Midhe
im Roen ua Maoilechlainn.
Ferthar cath etorra. Maidheadh for Gallaibh,
& for Fhiora Bregh. Cuirther a n-ár im
Dhúnchadh, mac Duinn,
tigherna Bregh,
agus im Ghioll Ausaille mac
Giolla Caoimhghin,
tighearna Ua m-Briúin Chualann. Soiter for Roen doridhisi,
& maidhedh fair, & marbhthar Roen,
tigherna
Midhe co sochaidhibh oile. Cathalán ua Criocháin, tigherna Fernmhaighe, & Airghiall archena, & Cú Locha ua Gairbhith, tigherna Ua Meith do chomhtuitim fri aroile. Domhnall, mac Flaithbhertaigh Ui Néill,
d'écc. Creach lá Cenél Eoghain
for Ultoibh, co t-tuccsat bóromha mhór. Mac Cuind, mic Dondghaile,
ríghdhamhna Tethbha,
d'écc.
Annal 1028. Aois Críost, míle fiche a
h-ocht.
M1028. 1=U128.
Tuathal ua Dubhannaigh, espucc
Cluana Iraird,
an t-easpucc ua Suairlich,
& Tadhg, mac Eathach, airchindeach
Cille Da Lua,
d'écc. Art ua Dunchadha,
airchinneach
Mungairti, d'ég. Giolla Criost, mac Duibh Chuilinn, uasal-shagart Arda Macha,
d'écc i Ros Comáin. Cosenmach, mac Duibh Eachtgha, comharba
Tola. Giolla Pattraicc ua Flaithbhertaicch, airchindeach Suird. Cormac, sagart
Cenannsa. Maol Pattraig ua Baoghalán, sacart Cluana Mic Nóis. Flaithnia h-ua Tighernáin, fer leighinn Cille Da Cheallócc. & Cernach, aistire
Cluana Mic Nóis, d'écc. Brian ua Conchobhair, Scorn Ua Ruairc, Flaithbhertach ua
h-Erudain, & Conchobhar, mac Eochadha, do
mharbhadh. Maol Mordha, tigherna Fer Rois,
do mharbhadh la Conaillibh Muirtheimhne. Mac Con Cuailgne,
tigherna Ua n-Eathach,
do écc. Flannaccán ua Ceallaigh, tigherna Bregh, & Sitriocc, mac Amhlaoibh, tigherna Gall,
do dhol do Róimh. Crech lá Cenel n-Eochcain
i t-Tir Conaill, go t-tuccsat
gabhála móra. Donn ua Conghalaigh
do mharbhadh do Conaillibh. Derthech Sláine do thuitim. Bec ua h-Aghda, tigherna Teathbha,
do mharbhadh.
Annal 1029. Aois Criost, mile fiche a
naoi.
M1029. 1=U1029.
Donn Sléibhe ua Brogarbháin, tigherna Ua Foilghe, do
mharbhadh. Donnchadh ua Donnacáin, tigherna Fernmhaighe, & Cionaedh, mac An Gheirrce, tigherna Conailli do chomhthuitim h-í Cill Slébhe. Brian ua Concobhair
ríoghdhamhna Connacht, do mharbhadh do
Mhaolsechlainn, mac Maol Ruanaidh, tighearna
Crumhthann. Muirchertach Ua Maol Doraidh do mharbhadh do Uibh Canannáin oc
Raith Canannáin. Aodh Ua Ruairc, tigherna Dartraighe, & tigherna
Coirpre & Aengus ua h-Aenghusa, airchinneach Droma Cliabh & trí fichet
duine do losccadh imaille friu i n-Inis na Lainde
h-i c-Coirpre
Móir. Amhlaoibh, mac Sitriocca,
tigherna Gall
do ergabháil do Mathghamhain Ua Riagáin, tigherna Bregh,
& do bhen da chéd décc bó d'fuasccladh ass,
& secht fichit each m-Brethnach,
& tri fichit uinge d'ór, & cloidhemh Carlusa,
& aittire Gaidheal
eittir Laighnibh, & Leth Cuind,
& tri fichit uinge d'airget
ghil
ina unga geimhlech, & ceithre fichit bó fhocail,
& impidhe, & ceithre h-eittire d'O Riagáin féin fri
sith, & lán-lógh braghatt an treas aittire. Maol Colaim, mac Maoil Bríghde, mic Ruaidhri,
d'écc. Conchobhar, ríoghdhamhna Connacht, do dhalladh la Tadhg ua c-Conchobhair. Maol Bríghde, priomh-shaor Ereann, d'écc.
Annal 1030. Aois Críost, míle
triocha. Breasal Conailleach, comharba
Ciaráin, d'écc. Maol Martain, espog
Cille Dara, d'écc. Eochaidh ua Cethenen
comharba Tighernaigh, ard-shaoi Ereann i
n-egna, d'écc i n-Ard Macha. Aonghus ua Cruimthir,
comharba Comhghaill. Tuathal ua Garbhain,
espog Cilli Cuilinn. & Mael Odhar Dall, fer leighinn
Cille Achaidh, d'écc. Flann ua Ceallaigh, comharba Caoimhghin, d'écc i
c-Cluain Mic Nóis. Erchra gréine
h-i prid Calainn September. Bachall Iosa
do shárucchadh im thri caiplibh,
& ro marbhadh ria cionn nomhaide an fear ro-da-sháraigh. Flaithbhertach Ua Néill do dhul do Róimh dia
oilithre. Ruaidhri Ua Canannáin, tigherna Cenel Conaill, do
mharbhadh oc Modhairn lá h-Aodh Ua Néill, & creach an t-sneachta
ainm an t-slócchaidh dia ro marbhadh. Tadhg an Eich Ghil ua Concobhair,
.i. rí Connacht, do mharbhadh lasan n-Gott .i. lá Maol Sechlainn ua Maol Ruanaidh,
tigherna Midhe & Cremthainne. Aodh Ua Maol Doraidh do mharbhadh la h-Art Ua Ruairc. Maidhm for Ua Maoleachlainn, .i. Concobhar, riasan n-Gott,
.i. Domhnall, dú i t-torchair
h-ua Cernacháin tigherna Luighne,
& ba h-esidhe maidhm Atha Ferna. Righe Midhe do ghabháil do Ua Maol Sechlainn & In Gott h-Ua Maeileachlainn do ionnarbadh ar Loch Ribh. Tadhg, mac Lorcáin, tigherna Ua Ceinnsealaigh, do écc ina
oilithre i n-Glionn Dá Locha. Cu Mara mac Mic Liacc, ard-ollamh Ereann, d'écc. Mael Dúin, mac Ciarmhaic,
tigherna Cheineoil m-Binnigh, do mharbhadh la
Conchobhar ua Loingsigh. Conchobhar, mac Taidhg Uí Cheallaigh, tigherna
Ua Máine, do
mharbhadh lá Feraibh Tethbha. Domhnall Gott,
rí Midhe,
do mharbhadh tre mebhail o
Choin Caratt ua Cobhthaigh ó a amhus fein. Gormlaith, inghen Murchadha, mic Find, máthair righ Gall
.i. Sittrig, & Donnchaidh mic Briain, righ Mumhan, & Choncobhaír, mic Maoilechlainn,
rígh Temhra, d'écc. As í an Gormlaith-si
ro ling na trí léimeannae, dia n-ebradh,
Trí léimeanna ro ling Gormlaith,
ní lingfedh ben co bráth,
léim i n-Ath Cliath, léim i t-Temhraigh,
léim i c-Caisel carn-maigh ós cach.
Comh-tuitim do Choin Gaileng & do mhac Senáin Ui Leochain, dá
rioghdhamhna Gaileng. Fland ua Flaind, tigherna Gaileng, do écc i n-aitthríchce h-i c-Cenannus. Donnchadh,
tigherna Cairpre, do mharbhadh la h-Uibh Fiachrach Muirisc
i n-doras tighe Scríne Adhamhnáin. Tuathal ua Dubhanaigh, epscop Cluana Eraird, d'écc, iar n-deigh-bhetha.
Annal 1031. Aois Criost, míle triocha a
h-aon. Cathusach, comharba Finghin, do dhalladh. Maol Suthain, anmchara Briain, mic Ceindeittigh. & Conaincc ua Cerbhaill, airchinnech Glinne Dá Locha, ceann crábhaidh, &
déirce na n-Gaoidhel, d'écc. Mac Find, airchinnech tighe aoidhedh Cluana Mic Nóis. & mac Delbhaoith, comharba Cronáin Tuama Greíne, d'écc. Flaithbhertach Ua Néill do thoidheacht ó Róimh. As fri reimhes
Flaithbhertaigh fo-gaibhthi an connradh dimhór i n-Ard Macha amail as follus isin rand,
Seisedhach do ghrán corca,
no trian d'áirnibh dubh-corcra,
no do dercnaibh darach duinn,
no do cnoibh falach fionn-cuill.
fo-gaibhthe gan tacha tinn,
i n-Ard Macha ar aon-pinginn.
Ard m-Brecain do arccain do Ghallaibh Atha Cliath, & dá chéd do
daoinibh do losccadh isin doimh liacc, & dá céd do bhreith i m-broitt. Inis Eoghain do arccain do Flaithbheartach, mac
Muirchertaigh Ui Néill, & dia mac .i. Aodh. Slóichcedh la mac n-Eochadha co Tealach Occ, & nocha t-tarraidh ní. Aodh Ua Néill do dhol thairis sair co t-tucc trí mhíle do bhuaibh, & da céd ar mhíle do bhroitt. Ua Donnacáin, tigherna Arad Thíre, do mharbhadh lá h-ua m-Briain, .i. Toirdhelbhach. Ua h-Aghda, .i. Aghda mac Giolla Coluim, tigherna
Tethbha do
bhásúcchadh lá a braithribh lá Muintir
Maoil Fhinn. Glun Iairn, mac Sitricc, do mharbhadh la Deiscert
Breagh. Diarmait, mac Domhnaill, mic Faoláin, tigherna na
n-Deisi, & Donn Slébhe, a bhráthair, do mharbhadh lá Muirchertach, mac
Briain, h-i c-cath Sléibhe Cua. Indredh n-Osraighe lá Donnchadh mac Briain, co ro marbhsat Osraighe don cur-sin An Gilla Rintach Ua Anradhain, & dá ua
Maoilechlainn, mic Floinnabhratt, dá rioghdhamhna Chonaill
Gabhra, &
Maol Coluim Caonraighech. Giolla Chomhghaill ua Slebhene, primh-ollamh Tuaisceirt
Ereann, d'écc. Cond na m-Bocht, cend Celedh n-Dhé, & ancoiri, Cluana Mic Nóis, do chéid-tionól airghe do bochtaibh Cluana i n-IÍseal Chiaráin,
& ro edhbair fiche bó uaidh féin inntí. As dó do
ráidheadh,
A Chuinn Chluana,
at-clos tú a h-Erind i n-Albain,
a chind ordain,
nochan usa do chill d'argain.
Flaithbhertach ua Murchadha, taoiseach Cenel m-Bogaine, do écc. Cu Slébhe ua Dobhailen, taoiseach Corca Fhir Tri, do mharbhadh i fiull. Ua Ruairc, Art, .i. an Caileach, do argain Cluana Ferta Brénainn, & ro meabhaidh fair isin lo cédna ria n-Donnchadh mac Briain go f-fargaibh ár daoine & ethar. Raghnall mac Raghnaill, mic Iomhair, tigherna Puirt Lairge, do mharbhadh i n-Ath Cliath i fiull.
Annal 1032. Aois Críost, míle triocha a
dó. Maol Mordha angcoire d'écc. Mughron Ua Níoc, abb Tuama Dha Ghualann, d'écc. Duibh Indsi, liachtaire Cluana Mic Nóis, d'écc. Domhnall, mac Maol Ruanaidh Uí Mhaoldoraidh, tigherna
Ceniuil Conaill, do mharbhadh lá Cloind Fhianghasa. Mac Mathghamhna, mic Muiredhaigh, tigherna Ciarraighedo mharbhadh. Diarmaitt mac Eathach, cend Cloinde Scandláin,
d'écc. Donnghal, mac Duinn Chothaigh, tigherna Gaileng, do
mharbhadh do ua Carraigh. Etru Ua Conaing, ríoghdhamhna Mumhan, do mharbhadh lá
muintir Imleacha Ibhair. Maidhm Droma Bendchuir for Ultaibh ria
n-Airghiallaibh. Maidhm Inbhir Boinne ria Sitrioc, mac Amhlaoibh for
Conaillibh & for Uibh t-Tortáin, & for Uibh Méith, In ro ládh
a n-ár .i. trí chéd idir mharbhadh & ergabhail. Conchobhar, mac Maoilechlainn Uí Dubhdai, do mharbhadh
dia bhráthair, .i. do mhac Néill I Dhubhdai. Ceallach mac Dunchadha, tigherna Ua n-Dúnchadha,
d'écc. Mathghamhain Ua Riagáin, tigherna Bregh, do thuitim la
Domhnall h-Ua Ceallaigh, isin domhnach ria
c-Caisc. Domnall h-Ua Ceallaigh, mac Flannaccáin, do dhalladh lá Muirchertach Ua Ceallaigh. Aongus Ua Tighernáin, do mharbhadh do Chenél Aodha. Murchadh, mac Searraigh, tigerna Coirpre Móiri, d'écc. Muirchertach, mac (no ua) Maoil Sechlainn do dhalladh la
Conchobhar Ua Maoileachlainn. Tadhg Ua Guaire, tigherna Ua Cuilinn, do mharbhad la mac Maoil na m-Bó. Mac Con Connacht .i. Ua Dunadhaigh, tigherna Sil n-Anmchadha, do mharbhadh. Maol Tuile, epscop Arda Macha, do écc. Aois Críost, míle triocha a
trí. Muiredhach Ua Maonacáin, uasal-espog & angcoire
& Muiredhach Ua Mancháin, comhorba Cronáin, d'écc. Conn Ua Sinaich, ard-angcoire Connacht, d'écc. Conn, mac Maoile Páttraicc, airchindeách Mungairti & Disirt Oenghusa, d'écc. Aedh mac Flaithbhertaigh Uí Néill, tigherna Oiligh, &
ríoghdhamhna Ereann, d'écc, iar n-aithrighe & pennaind
tochcaidhe aidhche fhéile Andreas. Maidhm ria Murchadh Ua Maoilechlainn for Conchobhar Ua Maoileachlainn, In ro marbadh Maol Ruanaidh ua Carraigh Calma,
& Lorcan Ua Caindelbháin, tigherna Laoghairi, & tigherna
Fer c-Cúl, co sochaidhibh oile. Conchobhar ua Muiredhaigh, tigherna Ciarraighe, do mharbhadh. Aenach Carman do dhenamh lá Donnchadh mac Giolla Phattraicc iar
n-gabhail righe Laighen do go maithibh laoch & cléreach Laighen, & Osraighe maraen ris. Maidhm etir Ele & Ui Fiachrach Aidhne, i t-torchair Braen Ua Clérigh, & Muiredhach mac Giolla Pattraicc co sochaidhibh
oile. Aimhirgin Ua Cerbhaill, tigherna Ele, d'écc. Aenghas Ua Cathail, tigherna Eoghanachta Locha Léin, do mharbhadh. Scrín Phettar, & Phóil acc tepersain fola for altóir
Pattraicc i n-Ard Macha h-i fiadhnaise caich i coitchinne. Focchartach Ua Aedha, tigherna Muighe (no Tuaithi) Luircc, & Ua Fiachrach Ardasratha, do mharbhadh do Feraibh
Manach. Disert Maoile Tuile do argain do Murchadh Ua Maoileachlainn. Murchadh Ua Maoileachlainn (.i. mac Maoileachlainn Guit) do
mharbhadh i meabail la mac Iarnáin .i. la toiseach Cuircne i
n-Inis Locha Semhdedhe. Find Ua Dúnghalaigh, tigherna Musccraighe Thíre,
d'écc. Cu Mumhan, mac Ruaidhri uí Chetfadha d'écc. Disert Mhaoil Tuile d'orccain do Murchadh Ó Mhaoilechlainn.
Annal 1034. Aois Críost, mile triocha a
cethair. Cathal Mairtir, airchindeach Corcaighe, d'écc. Oenghas, mac Flainn, fer leighind Cluana Mic Nóis, ard-eagnaidh Iarthair Dhomhain d'écc iar n-aithrighe. Maicnia Ua h-Uachtain fer leighinn Cenannsa, do bháthadh oc tocht a h-Albain cuilebhadh Coluim Cille, & trí minda do
mhiondaibh Phattraicc, & triocha do dhaoinibh imaille
fris. Giolla Seachnaill, mac Giolla Mo Chonna, tigherna Deisceirt Bregh, do mharbhadh la Fiora Roiss. Dubh Daingen, tigherna Condacht, do mharbhadh la Connachtaibh
féissin. Dondchadh, mac Briain do iondradh Osraighe. Giolla Colaim h-Ua Riaccáin, tigherna Deiscceirt Bregh, do thuitim lá Muirchertach h-Ua Ceallaigh. Giolla Pattraicc Ua Flannagáin, tigherna Teathbha, do thuitim lá Breaghmhainibh. Muiredhach Ua Flaithbhertaigh, tigherna Ua m-Briuin Seóla, d'ég. Coirten h-Ua Maol Ruain, tigherna Dealbhna, do mharbhadh for tairsioch Disirt Tola ó a muintir féissin, & ro imir Tola tria neart Dé díoghail for an tí ro-da-sháraigh, ar ro marbhadh isin uair chéadna. Giolla Fulartaigh, tigherna na n-Déisi Bregh. Cathal, mac Amhalghadha, tigherna Ua Ceallaigh
Cualann, & a bhen .i. inghen mic Giolla Coimhghin, do mharbhadh do mhac Ceallaigh mic Dunchadha, & do mac Aodha, mic Tuathail. Amhlaoibh, mac Sittriocca, do mharbhadh lá Saxanaibh ag dol do Róimh.
Annal 1035. Aois Críost, míle triocha a
cúicc. Flaithbhertach ua Murchadha, tigherna Ceniúil m-Boghaine, do
mharbhadh co n-druing oile amaille fris. Iarnán ua Flandchadha (cú na naemh & na b-fírén do-ghairthí dhe) do techt ar creich i n-Delbhna cona tairthetar uaite do Delbhna co t-tardsat iomairecc dó, & ro ladh ár a mhuintire, & ro marbhadh Iarnán féin tré fiortaibh Dé & na naemh. Raghnall ua h-Iomhair, tigherna Puirt Láircce, do mharbhadh i
n-Ath Cliath lá Sitrioc, mac Amhlaoibh. Ard m-Brecain do
orccain do Sitriocc iaramh, & Sord Cholaim Chille do orccain & do
losccadh do Chonchobhar Ua Maoilechlainn ina díoghail. Cú Sléibhe, mac Dobhrain, tigherna Corca Fir Trí,
d'écc. Cell Usaille & Claonadh do orccain do Ghallaibh, conus-tairraidh mac Donnchaidh mac Domhnaill go ro lá a n-derg-ár. Crech lá Donnchadh mac Dunlaing for Fheraibh Cualann, go t-tucc bó-ghabhail mór & broid.
Annal 1036. Aois Críost, míle triocha a
sé. Aonghas ua Flainn, comharba Brénainn Cluana Ferta. & Ceallach ua Selbhaigh (.i. espocc), comharba Bairri sruith-senóir Mumhan, d'écc. Aenghas, mac Catháin, abb Corcaighe, d'écc. Flaithbhertach an Trosttáin Ua Néill, tigherna Oiligh, d'écc iar n-deigh-bhethaidh & iar b-pennainn. Maelechlainn Ua Maelruanaidh, tigherna Cremhthainne, do
mharbhadh lá h-Aodh Ua Concobhair, a n-dioghail Thadhg an Eich Ghil, & Briain. Domhnall ua h-Uathmharáin, tigherna Fer Lí, do mharbhadh do Dál n-Araidhe. Donnchadh, mac Floinn, rioghdhamhna Temhrach, do mharbhadh la Feraibh Bréifne.
Scolócc .i. Niall Ua Flannagáin, tigherna Tethbha, do mharbhadh la Feraibh Tethba búdéin .i. lá Muinntir Tlamáin. Murchadh ua an Chapaill .i. Ua Flaithbhertaigh, & Niall, mac Muirghesa da ríoghdhamhna Iarthair Connacht, do mharbhadh. Cú Ciche, mac Eccnecháin, tigherna Ceneoil Enda, d'écc. Donnchadh, mac Dúnlaing, tigherna Laighen, do dhalladh lá Donnchadh, mac Giolla Padraicc co n-erbail de a c-cionn t-sechtmaine. Ruaidhri, mic Taidhg, mic Lorcáin, do dhalladh lá mac Maoil na
m-Bó .i. Diarmaid. Diarmait, mac Donnchadha, tanaisi Osraighe, do mharbhadh. Muirchertach, mac Giolla Pháttraicc, tigherna Leithe Ossraighe, do mharbhadh d'ua Caellaighi dia muintir féin i f-fioll. Cell Dara & Cenannus do losccadh. Deartech Laithrigh Briúin do losccadh & do orccain d'Feraibh Midhe.
Annal 1037. Aois Críost, míle triocha a
secht. Flann, príoir Glinne h-Uisean. Cionaedh h-ua Maoil Temhin,
sruith-senóir Iarthair Laighen, d'ég. Coirpre, mac Rodaighe, airchindech Eccailsi Bicce, d'écc. Cathal mac Ruaidhri, tigherna Iartair Connacht, do dhol dia oilithre co h-Ard Macha. Flann, mac Domhnaill Ui Maoileachlainn, do dhalladh la Conchobhar lá a dearbhrathair. Trí h-Uí Maol Doraidh do mharbhadh lá h-Ua Canannáin. Trí h-Uí Fhollamhain, & Finnachta Ua Earchadha do mharbhadh
d'Aodh Ua Conchobhair. Cú Ionmhain ua Ruband, tigherna Puirt Lairge do mharbhadh
lá a chenél féissin. Port Laircci do orccain, & losccadh lá Diarmaitt, mac
Mail na m-Bó. Scrín Cholaim Chille, & Doimh Liacc Chianáin do orccain do
Ghallaibh Atha Cliath. Muirghess Ua Con Chenainn, tigherna Ua n-Diarmada, d'écc. Archú ua Celecháin, tigherna Ua m-Bresail, & Ruaidhri ua Lorcáin, tigherna Ua Nialláin, do mharbhadh i Craoibh Caille lá Muiredhach ua Ruadhacáin & lá h-Uibh Eathach. Cearnachán Gott do mharbhadh lá h-Ua Flannagain, .i. Sitriuc, do Uibh Maine. Gilla Caeimhgin, mac Amhalghadha, tigherna Ua Ceallaigh do
mharbhadh do macaibh Aodha, mic Tuathail. Iomhar do mharbhadh do Ghallaibh Puirt Lairge tre
meabhail. Dunchadh mac Dunlaing, .i. rí Laigen, do erghabhail i n-Disert Diarmada, & a dalladh do Donnchadh mac Giolla Padraicc, & a écc iaramh fo cedóir. Ruaidhri, mac Taidhg ui Lorcáin, tanaisi Ua c-Cennsealaigh, do
erghabháil i n-daimh liag Cille Cuilinn lá Donnchadh mac Giolla Phadraigh & a dhalladh iarsin lá mac
Maoil na m-Bó.
Annal 1038. Aois Críost, míle triocha a
h-ocht. Flaithbhertach, mac Loingsicch, espucc & fer leighinn Cluana Mic Nois. Cuindén, epscop, & abb, & fer leighinn Condére, comharba Mic Neisi & Cholmain Eala. h-Ua Gabhaidh, sui-epscop
Disirt Diarmatta. & mac Céin, mic Maoil Mhuaidh,
d'écc. Ailill ua Cair, fer leighinn Dearmaighe, Maol Mártain Cam, fer leighinn Condére, Flandaccán, fer leighinn Cille Dara, d'écc. Coirpre ua Coimhghiollain, comharba Caindigh, d'écc i
Róimh. Colman Caech ua Conghaile, comharba Mo Laisi. Niall, mac Riagáin, oircinneach Sláine, do marbhadh lá h-Ua
Conduibh. Giolla Criost, mac Cathbhairr Ui Domhnaill, gabhal fulaing chogaidh, & cosnamha Cenil Conaill, do mharbhadh lá mac Cuinn Uí Domhnaill. Ua Muireccein, tigherna Tethbha, do mharbhadh. Laidhgnén h-Ua Leocáin, tigherna Gaileng, do
erghabhail. Cú Duiligh ua Donnchadha, ríoghdhamhna Caisil, do mharbhadh do Uibh Faoláin. Reachru do orccain do Ghallaibh. Meas dí mhór isin m-bliadhain-si, as é a mhéd co ro mheth orca na n-orc. Da scaindir do cor idir Dhelbhna, & Ua Maine i n-aine
féle Ciaráin i c-Cluain Mic Nóis, & ro meabhador a n-dis for Ibh Maine, go ro marbadh triar ar caogaid d'Ibh
Maine.
Annal 1039. Aois Críost, mile triocha a
naoi. Maicnia, epscop & comharba Mainistreach Buithi. Celechair ua Cuilennáin, comharba Tighearnaigh. & Muiredhach, mac
Flannacáin, fosaircindech Arda Macha, d'écc. Cloictheach Cluana Ioraird do thuitim. Domhnall mac Donnchadha, tigherna Ua Faeláin, do mharbhadh lá Domhnall Ua Ferghaile, tigherna na b-Fortuath. Murchadh Ruadh, mac Maoileachlainn, do dhalladh lá Conchobhar Ua Maoilechlaind. Muiredhach, mac Flaithbhertaigh Uí Néill, do mharbhadh lá
h-Uibh Labhradha. Donnchadh Dearcc, mac Airt .i. An Caileach Ui Ruairc, tigherna Airthir Connacht, fri láimh a athar, do mharbhadh lá h-Aodh Ua c-Concobhair. Slóighedh lá Donnchadh, mac Giolla Pháttraicc co n-Osraighibh i
Midhe, co ro loiscset co Cnoghbha, & co Drochat Atha. Aodh Ua Flannagáin, tigherna Luircc & Ua f-Fiachrach, do mharbhadh. Mac Ruaidhri, tigherna Fernmaighe, do thuitim lá a mhuintir féisin. Mac Ruissi, tigherna Ceneoil Fhiachach, do mharbhadh lá tigherna Fer Ceall. Donnchadh mac Giolla Phátraicc, tigherna Osraighe & Laighen
d'urmhór, d'écc iar m-beith i n-galar fhotta.
Annal 1040. Aois Críost, mile
ceathracha. Maol Maire Ua Ochtáin, comharba Cholaim Chille & Adhamhnáin,
d'écc. Dúnchadh ua h-Anchainge saoi tiachtana leigind Arda Macha, d'ég. Cosccrach, mac Andgeadha, comharba Flannain & Brenainn, d'ég iar forbhadh a dhaigh-bhethadh. Diarmait ua Sechnusaigh
saoi eccna Leithe Cuind, & comharbhadh Sechnaill, d'écc. Corcrán Cleirech, angcoire, airdchend Iarthair Eorpa ar chrábhaidh & eccna eisidhe, & a écc h-i Lioss Mór. Echtigherna, mac Brain, tigherna Breghmhaine, d'écc. Ua Dubhlaich, tigherna Fer t-Tulach, do mharbhadh dia mhuintir féin. Cath Cille Dronnán do bhrisedh do Ghallaibh, & do mac Briain for Chearbhall mac Faoláin, & Cearbhall do mharbhadh and. Ceall Dara, Cenandus, Dún Dá Lethghlass, & il-chealla oile archena do losccadh. Maein Choluim Chille, Disert Diarmatta, Moghna Mo Shenóc, & Cluain Mor Mh'Aedhocc do orgain lá Diarmaitt, mac Maoil na m-Bó, tigherna Ua c-Ceinnsealaigh, & broid mhór do bhreith as na derthaighibh. Dertech Laithrigh Briúin do losccadh & do orccain la Feraibh Midhe.
Annal 1041. Aois Críost, míle cethracha a
h-aon. Maol Bríghde ua Maoil Find, saccart & angcoire, & epscop Glinne Dá Locha, d'écc. Cosccrach ua Toicthigh, aird-fher leighinn Cille Dara,
d'écc. Soerghas, fer leighinn & airchinnech Toraighe,
d'écc. Mac Bethaidh, mac Ainmire, árd-ollamh Arda Macha, &
Ereand archena, d'ég. Maol Ruanaidh mac Roein, ríghdhamhna Temhrach, do
mharbhadh. Faelan h-Ua Mórdha, tigherna Laoighisi, do dhalladh lá Murchadh, mac Dunlaing, iarna thoirbert do Donnchadh, mac Aodha do, uair as é Donnchadh do ghabh esiomh ar tús contarad do Murchadh, mac Dunlaing. Muirchertach mac Giolla Phattraicc do mharbhadh do Uibh Caolluidhe i meabhail. Giolla Chomhghaill, mac Duinn Cuan, mic Dunlaing, do bhreith
ar éicin a Cill Dara do Mhurchadh, mac Dunlaing, airm In ro sáraigheadh comharba Brighde. Dá mhac mhic Fhaoláin, mic Murchadha .i. Dondchadh, & Glun Iarn do mharbhadh do a Cill Dara mac Broein,
mic Mail Mhórdha. Crech lá h-Airghiallaibh i Conaillibh, co ro bhrisettar Conaille forra i Maigh Da Chainneach. Crech lá h-Ua Néill i n-Uibh Eathach Uladh, co tucsat
creich móir. Creach lá h-Uibh Ceinnselaigh i nh-Uibh Bairrchi, conus-tarraidh Murchadh, mac Dúnlaing, co ro bhris forra h-i Cill Mo Lappóc, & co f-farccabhsat ár mór im Domhnall Reamhar, damhna tigherna
Ua Cennsealaigh. Cu Chiche h-ua Dúnlaing, tigherna Laighisi, & a mac, & Calleoc a bhen, do mharbhadh do mac Conín, h-i Taigh Mo Chua mic Lonáin, & ro marbhadh-somh féin iarna mharach lá h-Ua Broenáin inn, & as firt mór do Mo Chua sin. Ferna Mór M'Aodhóg do losccadh lá Donnchadh mac Briain. Glend Uisen do arccain do mac Mail na m-Bó, & In dertech do bhrisedh, & céd do dhaoinibh do mharbhadh, & seacht c-cétt do bhreth as a n-díoghail Ferna Móire do argain do mhac Briain, & do Murchadh mac Dunlaing, & a n-díoghail a bhrathar Domhnall Reamhar.
Annal 1042. Aois Críost, mile cethracha a
dó. Maol Brighde, espug Cille Dara. Ailill Mucnamha, cend
manach na n-Gaoidheal, d'écc, h-i c-Colóin. Eochacán, airchindeach Sláine, & fer leighind Suird, &
scribhnidh toghaidhe. Loingseach Ua Maol Sechnaill,
fer leighinn Cluana h-Ioraird. Loingseach Ua Flaithén,
comharba Ciaráin & Cronáin. Maelpetair ua h-Ailecáin,
fer leighinn Arda Macha, & toiseach na mac leighind do
mharbhadh. Fiacha ua Maoil Mordha primh-sruith Ereann,
d'écc. Fland, mac Maoil Sechlainn Guit, righdhamhna Temhrach, do mharbhadh lá Conchobhar, mac Maoileachlainn. Murchadh, mac Dúnlaing, rí Laighen, & Donnchadh, mac
Aedha, tigherna Ua m-Bairrche do thuitim la Giolla Pháttraicc, mac n-Donnchadha, tigherna n-Osraighe, &
la Coin Coigcriche Ua Mórdha,
tigherna Laighisi, & la Mac Raith ua Donnchadha, tigherna
Eoghanachta h-i Moigh Muilchiath, i Laighis, & as isin cath-sin Maighi Mailcet torchair Giolla Emhín Ua h-Anrothain, tighearna
Ua Cremhthannáin, & Eachdonn, mac Dúnlaing, tanaisi Laighen,
go sochaidhibh ile. Mac Raith mac Gormáin, mic Treassaigh, tigherna Ua m-Bairrche, & a bhen do mharbhadh i n-Disirt Diarmada lá h-Uibh Balláin. Sitriucc & Cailleach Fíonáin, a inghen, d'écc i n-aen-mhi. Aois Críost, míle ceathracha
a trí. Flaithbhertach, epscop Dúin Lethglaissi, do écc. Conchobhar ua Laidhgnén, airchindeach Ferna Móiri M'Aedhóig, & Tíghe Mo Ling, d'écc. Aodhán Connachtach, anchoire & fer leighinn Ross Commáin. Ceallach ua Cleircein, comharba Findéin & Mo Colmócc. & Cathal, mac Ruaidhri, tigherna Iarthair Connacht, d'écc ina oilithre i n-Ard Macha. Domhnall Ua Ferghaile tigherna Fortuath Laighen, do mharbhadh lá mac Tuathail, mac Fiachrach i t-Termond
Caoimhghin. Flann Ua h-Ainfeth, tighearnaa Ua Meith, do mharbhadh lá h-Ua Cearbhaill, la tigherna Fearnmhaighe. Giolla Mo Chonna Ua Duibh Dhiorma d'écc. Ceinnéittigh Ua Cuirc, tigherna Muscraighe, do mharbhadh. Maidhm for Chenel c-Conaill ria c-Cenel Eoghain i t-Termonn Dá Bheoc. Creach lá h-Annudh Ua Ruairc dar Lughmhadh, dar Druim Inesclainn, & dar Conaille uile, acht ro dioghailsiot na
naoimh fo cédóir .i. Mochta & Ronán, ár ro marbhadh Annudh ria c-cinn ráithe lá h-aoin-fher .i. mac Airt Bhicc. Trosccadh do samhadh Ciaráin i t-Tealach Garbha for Aodh Ua Coinfhiacla, tigherna Tethbha, & Bernán Chiaráin do bheim co loss Bhachlae Iosa fair. An
t-ionad In ro iompa a dhruim frisna cleircibh, ro dichendaidh Aedh isin ceirt-ionadh-sin ria c-cionn míos lá Muirchertach Ua Maoilechlaind. Crech la h-Osraighibh, & lá h-Airther Mumhan .i. lá Mac Raith ua n-Donnchadha, & lá h-Echtighern Ua n-Donnaccáin, tigherna Aradh
go Dún na Sciath, & ro loisccset an dún, & ro gabhsat gabhála beacca conus-tarraidh Carthach, mac Saoirbhrethaigh, tighernae
Eoghanachta acc Maeil Caennaigh for brú Siúire, & ro sraoinedh ria c-Cártach for Osraighibh, & for Urmhumhain, dú In ro
marbhadh Ua Donnaccáin, tigherna Aradh go sochaidhibh ili. Conadh é maidhm Maoile Caennaigh insin.
Annal 1044. Aois Críost, míle cethracha a
cethair. Mael Mochta, espug Lughmhaidh. Maenach Mucnamha. Aodh ó Sccelicc Mhichil. & Ailill, mac Breasail, saccart fois Cluana Mic Nóis, d'écc. Cumasccach ua h-Ailelláin, tigherna Ua n-Eachdhach, do mharbhadh ó Uibh Caracáin. Niall ua Célecháin, tigherna Ua m-Bresail, & a bhráthair .i. Trenfher, do dhalladh la macaibh Madadháin tria mebhail, & tangnacht. Domhnall Ua Cuirc, tigherna Muscraighe, do mharbhadh d'Ua Flaithén, & d'Ua Oissén. Crech la Niall mac Maoileachlaind, lá tigherna n-Ailigh for Uibh Méth, & for Chuailgne, co rucc dá chéd décc bó, & sochaidhe i m-braitt a n-díoghail sháraighthe Cluig ind
Edheachta. Crech oile don lá Muirchertach Ua Neill for Mughdhornaibh, c-co t-tucc boromha & brait a n-dioghail sháraighthe an chluig cédna. h-Ua h-Aedha, tigherna Ua Fiachrach Arda Sratha, do mharbhadh lá mac n-Arailt, & losccadh Scríne Pátraicc lais
bheós. Cluain Mic Nóis do indreadh do Muimhneachaibh i n-éccmhais
Donnchadha mic Briain. Donnchadh iarsin do thabhairt a riara don eacclais .i. ógh-shaoire do Dhia & do Chiarán co lá m-bratha, & da fichet bó fo chédóir uadh, & do-rad a mhallachtain for gach n-oen do Mhuimhnechaibh do-bheradh nach n-dochar for shamhadh Chiaráin co bráth. Cluain Mic Nóis do orgain do Chonmhaicnibh, & do-rad Dia & Ciarán móir-dhíoghail forra ind .i. tam anaithinidh co f-farccabhtha na buailte fása cona n-indilibh iar n-écc a n-daoineadh uile, co t-tartsat réir shámhtha Chiaráin iarsin .i. mancaine meic h-Ui Ruairc .i. Mac na h-Aídhche, & dá mac décc óig-thigherna batar deach do Conmhaicnibh i maille fris, & screball gacha dúine. Ar Fear Tethbha & Conmhaicne do chor do Fhearaibh Midhe occ an Eithne, h-i t-torcair mac Ruithin h-I Doinennaigh, tanaisi Teathbha, & Cú Lénai mac Ualghaircc, taiseach Muinntire Scalaighe, & Ua Ledban, an dara tánaisi Teathbha, & sochaidhe
oile cénmótháit-sidhe. Ar Sil Muiredhaigh lá Fiora Breifne .i. la h-Art Ua Ruairc, dú i t-torchair An Cléireach Ua Conchobhair, & drong oile amaille fris. Murchadh, mac Brain, tigherna Ua Faeláin do mharbhadh do mac Giolla Mo Colmócc, tanaisi Ua n-Dunchadha.
Annal 1045. Aois Críost, mile cethracha
a cúicc. Maol Martain Finn fer leighind Ceanannsa. Cána uasal-saccart Achaidh Bó. Muiredhach, mac mic Saerghusa, airchindeach Doimh Liacc. Cathusach ua Cathail, comharba Caoimhghin. Cathusach ua Corcráin, comharba Glinne h-Uisen. Corbmac ua Ruadhrach, airchindech Termainn Feicheine. & Maonach, ua Ciordubháin, comharba Mochta Lughmhaidh,
d' écc. Cluain Ioraird do losccadh fo thrí i n-aoin-seachtmhain ona doimh liacc. Flaithbhertach Ua Canannáin, tigherna Cheneoil Conaill. & Gluin Iarn Ua Clercen, tighernaUa Coirpre, d'écc. Conghalach ua Loclainn, tigherna Corco Mo Dhruadh do écc. Ar for Ultoibh h-i Reachrainne la o Ghallaibh Atha Cliath, .i. h-Iomhar mac Arailt, In ro marbhadh trí chéd im Raghnall ua n-Eochadha. Creach la Muirchertach, mac Flaithbertaigh h-Ui Néill
h-i f-Feraibh Bregh conus-tarraidh Gairbhith Ua Cathasaigh,
tigherna Bregh h-i c-Casán Linne, & an mhuir lán ar a
c-cind, & do-cher Muirchertach lais, go n-druing dia mhuinntir imme. Carthach, mac Saoirbhrethaigh, tighernaEoghanacht Chaisil do losccadh i t-taigh teinedh d'ua Longarcáin, mic Duinn Cuain
co n-daoinibh oile a maille fris. Domhnall h-Ua Cetfadha, cend Dhal c-Cais, & ordan Mumhan, d' écc. Mac Maoileachlainn, mic Cinn Fhaolaidh, mic Concobhair,
righdhamhna Ua c-Conaill, do marbhadh. Amhalghaidh, mac Flaind, toiseachCalraighe, do écc do ghalar anaithnidh ria c-cinn trí t-trath iar c-coinnmhedh éiccne do chor for Cluain Mic
Nóis. Cluain Ferta Brénainn cona doimh liacc do losccadh la h-Uibh Maine. Cú Chonnacht, mac Gadhra uí Dhúnadhaigh, do mharbhadh ann.
Annal 1046. Aois Críost, míle ceathracha
a sé. Maol Pattraicc Ua Bileoice áird-fher leighinn Arda Macha, saoi h-i c-crabhaidh & i n-oighe. & Maol Bríghde, saccart Cille Dara, d' écc. Muireadhach, mac Flaithbertaigh I Néill ríogh-dhamhna
Oiligh, &
Aiteidh Ua h-Aiteidh, tighernaUa n-Eathach Uladh, do losccadh i t-taigh theinedh la Coin Uladh, mac Conghalaigh, tighernaUachtair Thíre. Art Ua Ruairc, rí Connacht, do mharbhadh do Chenel Conaill isin dara bliadhain iar n-orccain Cluana Mic Nois. h-Ua Finnguine, tighernaEoghanachta Caille na Manach, do mharbhadh. Conchobhar Ua Loingsigh, tighernaDail Araidhe, do mharbhadh do mac Domhnaill h-Ui Loingsigh i l-Laighnibh (.i. i n-Uibh Buidhe) dar sárúchcadh Néill, mic Eochadha, .i. ri Uladh, &
Dhiarmada mic Mael na m-Bó. Gormfhlaith, inghen Maoileachlainn, & Maol Ruanaidh
Gott, d' écc. Mag Arailt do ionnarbadh do Ghallaibh, & mac Raghnaill do ríoghadh. Ferghal Ua Ciardha, tighernaCairpre, do mharbhadh d' Ua Flannagáin, tighernaTeathbha.
Annal 1047. Aois Críost, mile ceathracha
a seacht. Cethernach, epscop ó Tigh Collain, do écc i nh-I, i
n-ailithre. Gilla Mo Laissi, fer léighind Lughmaidh. Mael Moicheirghe, fer léighinn Cluana Iraird. & Cú Dúiligh, mac Gaithine, fos-airchinneachCenannsa,
d' écc. Ciar Caille, mac Foghladha, maer Síl Aedha
Sláine, d' écc. Land, inghen mic
Sealbhacháin, comharba
Brighde. & h-Ua Baillen, fer léighinn Ruis Cre, d'écc. Muirchertach mac mhic
Madadhain, tigherna Ua m-Bresail, do mharbhadh. Niall Ua Ruairc do mharbhadh la h-Ua Concobhair isin Corand. Sluaicchedh la Niall, mac
Mail Seachlainn, co Cenél
n-Eoghain & co n-Airghiallaibh,
i m-Breghaibh, go ro mharbhsat Madadhán h-ua h-Ifernain toiseachCloinne Creccain. Gorta mhór do thiachtain i n-Ultaibh co b-farccaibhsiot a t-tír, co n-dechatar h-i l-Laighnibh, & Is tria milleadh cattaigh táinig In ghorta-sin .i. feall for dá mhac
Briain mic Maoil Mordha, .i. Murchadh & Ceallach, do mac
Eochadha, & do mhaithibh Uladh, iar na m-beith h-i c-comairce friú, & as ar ulc fri mac
Mhaoil na m-Bó do-ronsat
Ulaidh an feall-sin. Snechta mór isin m-bliadhain-si dana frith samhail riamh o fhéil
Maire co féil Páttraic, co ro la ár n-innili, & fiadh-mhíl, & énlaithe aeoir, & anmanna an mhara a coitchinne. As don t-sneachta-sin a dubhradh,
Seacht m-bliadhna cethracha cáin
acus míle co n-glan-bhail,
O ghein Críost, clú cen tearca,
co bliadhain an mór-sneachta.
Mac Donnchaidh Guit, righdhamhna Temhrach. & h-Ua h-Eidhin tigherna Ua Fiachrach
Aidhne, d'ecc.
Annal Aois Críost, míle ceathracha a hocht. Céle, epscopArdachaidh Epscuip Mel, d'ecc. Aedh mac Maoláin h-Ui Nuadhait, airchinneachSuird, do mharbhadh oidhche Aoine didine ria Cáisc for lár Suird. Cloithnia, comharba Ailbhe, d'ecc. Ferdomhnach h-Ua Innasccaigh, comharba Finnéin, do mharbhadh do mac Taidhg Ui Mail Ruanaidh. Dunchadh Ua Céileachair, comharba Ciaráin Saighre, d'ecc. Giolla Colaim Ua h-Eiccnigh, tigherna Airghiall, d'ég, & a adhnachal i n-Dún Da Lethghlas. Dunlang, mac Dunghail, tigherna Ua m-Briúin Cualann, ordán airthir Ereann, do mharbhadh la a bhráithribh. Maol Fabhail Ua
h-Eidhin, tigherna Ua Fiachrach Aidhne, d'ecc. Ferghal h-Ua Maol Mhuaidh, tigherna Fer c-Ceall, d'ecc. Cend Faoladh Ua Cuill, ollamh Mumhan. Mac Con Mara h-ua Mic
Liacc, do mharbhadh do mhac Taidhg Uí Mhaoil Ruanaidh. Gairbhith h-Ua Cathasaigh, tigherna Bregh, do erghabháil do Chonchobhar Ua Maoilsechlainn, co f-farccaibh seacht n-aittire occa. Creach lá mac Maoil na m-Bó forsna Desibh co rucc braitt & indili. Crech lá Conchobhar Ua Maolsheachlainn dar Magh Liphi go rug gabhála móra. Creach lá h-Uibh Faoláin dar Cluain Ioraird, a n-dioghail na creche-sin. Sloicchedh lá mac n-Eochadha & lá mac Maoil na m-Bó h-i Mídhe, co ro loisccset cealla Midhe achtmadh beag. Creach la righdhamhnibh, no toiseachaibh, h-Ua Máine i n-Delbhna co ro marbhtha na ríogh-thoisigh uile ann .i. Ua Maol Ruanaidh, & Ua Flannacáin, & an Cleireach Ua Taidhg, & mac Buadhachain, righdhamhna Dealbhna.
Annal Aois Críost, míle ceathracha a naoi. Maol Caindigh Ua Taichligh, comharba Daimhinsi, d'ég. Tuathal Ua h-Uail, oirchinneach Boithe Chonuis d' écc. Tuathal Ua Muirghesa fer leighind Tuama Fiondlocha, d'ecc. Flaithbhertach, mac Domhnaill h-Ui Loingsigh, do mharbhadh do mhac Concobhair Uí Loingsigh. Muirchertach h-Ua Maoilseachlainn do mharbhadh lá Conchobhar Ua Maoilseachlainn tre mheabhail. Conchobhar Ua Cind Fhaoladh, tigherna Ua Conaill Gabhra, do mharbhadh do thigherna Eoghanachta Locha Léin. Iomhar Ua Beice, tigherna Ua Méith, do mharbhadh. Anaessles, mac Domhnaill, tigherna Corca Bhaiscind, do mharbhadh do mac Assith mic Domhnaill, .i. mac a derbhráthar. Slóicchedh lá h-Ultaibh, & lá Laighniu, & la Gulla h-i Midhe, do chuingidh aittire Fher m-Bregh.
Ro marbhtha imorro a n-aittere lá Conchobhar im Toirrdhealbhach Ua Cathasaigh. Ro loiscset na sluaigh an tír etir cealla, & dúine iar sin. Slóicchedh lá mac Briain co Magh n-Airbh, co rucc gialla Laighen & Osraighe. Amhalghaidh, comhorbaPáttraicc, d' ecc, & Dubh Da Lethe, mac Maol Muire, mic Eochadha, do ghabhail a ionaidh asa fhiorus léighinn an lá testa Amhalgaidh, & Aodh Ua Forreth do ghabháil an fhiorasa leighinn.
Annal Aois Críost, míle caocca. Cleirchén h-Ua Muineoc, uasal-epscopLeithghlinne, & ceand crábhaidh Osraighe. Diarmaid h-Ua Rodacháin, epscopFerna. Conall, airchindeach Cille Mo Cheallócc, & a fer leighinn cedus. Dubhthach mac Mileda, comharba Caindigh. Guaire Ua Mancháin, saccart Ghlinne dá Locha. Diarmaid h-Ua Céle, airchinneachTelcha Foirtcheirn, & Achaidh Abhall,
d' ég. Diarmait Ua Lachán, fer léighinn Cille Dara, d' ecc. h-Ua Scula, airchinneachInsi Cáthaigh. Maolan fer leighinn Cenannsa, egnaidh derscaighthe eisidhe. & Maol Dúin Ua h-Eiccertaigh, airchinneachLothra, d' ecc. Maol Sechlainn, mac Cinn Faolaidh, d 'ecc. Donnchadh .i. An Cossalach mac Giolla Fhaoláin .i. ua Domhnaill, tigherna Ua f-Foilghe, do mharbhadh lá Congalach mac mic Brogarbháin mic Conchobhair. Maol Ruanaidh, mac Con Cóirne, tigherna Ele, do mharbhadh dia mhuintir fén. Scainder etir Fiora Maighe
h-Itha, & Airghialla, h-i t-torchair Eochaidh Ua h-Oisseine. Dubh Da Leithe, comharba Phátraic, for cuairt Cenél
Eoghain, & do-bhert trí chéd bó uadhaibh. Doinend mhór do thiachtain h-i t-tír Ereann, co rucc ith, & bliocht, & mess, & iascc ó dhaoinibh, co ro fhás eisionnracus h-i cach, co ná h-aincedh ceall na dún na cairdes Criost na comluighe, go ro tionólsat cléirigh Mumhan, & a laoich, & a rioghraidh im Donnchadh mac Briain .i. mac righ Ereann, & im Céle mac Donnacáin, im cenn crabhaidh Ereann co Cill Da Lua, co ro ordaighsiot cáin & coscc gach indlighidh o bhiucc co mór. Tucc Dia síth & soinenn for sliocht na cána-sin. Ceall Dara cona doimh liacc do losccadh. Cluain Mic Nóis do orgain fó thrí i n-aon-ráithe, feacht ó Siol n-Anmchadha, & fa dhó o Callraighibh gusna Sionnchaibh. Land Lere do orgain & do losccadh. Daire Caelainne, & cloicteach Rosa Comáin do losccadh d'Feraibh Brefne. Daimh Liacc do losccadh. Inis Clothrand do orccain. Dubh Da Lethe for cuaird Chenel n-Eoghain co t-tuc trí céd bó uadhaibh.
Annal Aois Críost, mile caecca a h-aon. Mac Sluaghadhaigh uasal-shagart Cluana Mic Nóis, d' ecc. Muirchertach, mac Bric, tigherna na n-Deisi, do losccadh do h-Uibh Faoláin. Ua Concobhair, tigherna Ua Foilghe .i. Conghalach, mac Duinn Sléibhe mic Brogharbain, do mharbhadh dia mhuinntir féin. Maidhm ria n-Ua Maol Doraidh for Connachtaibh, dú h-i t-torchrattar ile do Chonmaicnibh. Diarmaid, mac Domhnaill, mic Briain, do mharbhadh lá Murchadh mac mic Briain tria mheabhail. Mac Lachlaind do iondarbadh a tighernus Tolcha Occ, & Aodh Ua Fearghail do gabháil a ionaidh. Mac Faolain, mic Bric, do mharbhadh lá Maol Sechlainn, mac Murchaidh mic Taidhg mic Bric. Amhalgaidh, mac Cathail, tigherna Iarthair Connacht, do dhalladh lá h-Aodh Ua Conchobhair, tigherna Airthir Connacht, iarna bheit i n-erghabháil fri re bliadhna co t-tuilleadh, co ro gabh-sidhe iar sin arus i n-Iarthar Connacht. Cathal mac Tighernáin, tigherna
Breifne, do dhul for creich i n-Eabha co ro thocchail Dún Feich i t-torchair caecca do dhaoinibh, & asa t-tuccadh seacht c-céd bó. Maidhm for Conmhaicnibh Sleibh Formaoile ria n-Aodh Ua c-Conchobhair, du i t-torchair ár Conmaicne. Laidcenn mac Maolain h-Uí Leocáin, tigherna Gaileng, & a bhen inghen an Ghuitt, do dhol dia n-ailithre do Roimh, co n-erbaltattar thoir oc tiachtain on Róimh. Domhnall Bán h-ua Briain do mharbhadh la righ Connacht. Bile Maighe Adhar do thrasccradh la h-Aodh Ua Conchobhair. Faelan mac Brattáin, mic Bric do mharbhadh i n-doimh liacc Lis Mhóir Mo Chuda lá Maoil Sechlainn mac Muircheartaigh, mic Bric.
Annal Aois Críost, míle caocca a dó. Artur, mac Muiredhaigh, airchinneachCluana M' Aedhócc ordán Laighen, d'écc. Echtighern h-Ua Eghráin, comharba Ciaráin Cluana Mic Nóis & Commáin, do écc ina ailithre h-i c-Cluain Iraird. Muireadhach h-Ua Sionacháin, maor Patraicc h-i Mumhain. Muiredhach, mac Diarmada, comharba Cronáin Ruis Cré. & Cléireach Ruadh Ua Lathacháin d' ecc. Giolla Pátraicc, mac Domhnaill, prióir Arda Macha, d' ecc. Mac Raith ua Donnchadha, tigherna Eoghanachta Chaisil, & rioghdhamhna Mumhan, d' ecc. Creach lá mac Mail na m-Bó h-i Fine Ghall, go ro loisc an tír ó Ath Cliath co h-Albene, acht nocha tarraidh bú co n-dernsat scaindreacha móra imon dún, dú i t-torcratar ile ille & inund, co n-deachaidh tigherna Gall .i. Eachmharcach, mac Raghnaill dar muir, & ro gabh mac Maoil na m-Bó ríghe
Gall dara éisi. Creach lá h-Ua Conchobhair dar Conmhaicne, co ros indir co mór. Ar Calraighe immo tigherna .i. im Mac n-Aireachtaigh, lá Conmhaicnibh tria miorbhail Ciaráin. Dubh Essa, inghen Briain, d' ecc. Domhnall, mac Giolla Chríost, mic Con Cuailgne, do mharbhadh lá tigherna Fer Rois. Braon mac Maoil Mordha, .i. rí Laighen, do écc h-i c-Coloin. Aois Críost, mile caocca a trí. Doilgén uasal-saccart Arda Macha. Domhnall Ua Céle, airchinneachSláine. Corbmac h-Ua Ruadhrach, airchindeachTermainn Feichine. & Murchadh Ua Beolláin, airchinneachDroma Cliabh, d'ecc. Flaithbhertach Ua Mael Fabhaill, tigherna Cairrcce Brachaidhe, d'ecc. Niall Ua h-Eiccnigh, tigherna Fer Manach, & a bhrathair Giolla Chriost do mharbhadh la Feraibh Luircc tre mheabhail. Donnchadh Ua Ceallachain, ríogh-dhamhna Caisil do mharbhadh d'Osraighibh. Maol Crón, mac Cathail, tigherna Deisceirt Bregh, do mharbhadh do h-Ua Riagain, .i. aidhche Luain Cáscc, & creacha leis for Gullai. Creach lá Mac Lachlainn & la Feraibh Maighe h-Itha for Cenel m-Bindicch Locha Drochait, agus rugsat trí chéd bó. Cochlán, tigherna
Dealbhna, do mharbhadh i meabhail. Cú Rian Ua Maoile Dúin, tigherna Fer Luircc, do mharbhadh la Mac na h-Aidhche Ua Ruairc, tré mheabhail ina aireacht féin. Mac na h-Aidhce Ua Ruairc do mharbhadh do Chonmhaicnibh fo chédóir. Slóicchedh lá mac Bhriain .i. Donnchadh, & la Conchobhar Ua Maoil Sechlainn h-i Fine Gall, co t-tuccsat Fir Tethbha, .i. na Sionnaigh, braitt iomdha a doimh liag Luscca, & co ruccsat aittere ó mac Maoil na m-Bó im Móir inghen Conghalaigh Ui Conchobhair. Diarmaid, mac Maoil na m-Bo, & Giolla Páttraig, tigherna Osraighe do dhul i Midhe, go t-tugsat broid, & gabhála dímhóra a n-díoghail Moire, inghine Congalaigh Uí Chonchobhair, do dhol go Conchobhar Ua Maoileachlainn dar sárúgadh Giollu Pháttraicc, & a n-díoghail na boromha rug Ua Maoilechlainn a Laighnibh. Slóighedh lá mac Maoil na m-Bó i m-Breghaibh & h-i Midhe, co ro loisc ó Shláine co Iarthar Midhe etir cealla & tuatha. Creach lá Lethlobhar, mac Laidhgnén, tigherna Oirghiall, for Gailengaibh, & for techeda Fer Midhe & Bregh, co rug mór do bhuaibh & braitt, co n-dechaidh ina n-diaidh Congalach, mac Senáin, tigherna Gaileng co t-taraidh bú Fer Manach cona tairthetar iaramh Fir Mhanach imo tigherna .i. Domhnall mac Maol Ruanaidh, co t-torchair leó Conghalach, mac Senáin, tighearna Gaileng co sochaidhe oile cenmótha-somh. Amhlaoibh Ua Macainén, tigherna Mughdhorn, d'ég.
Annal Aois Chríost, míle caocca, a cethair. h-Ua Gearruidhir, epscopCille Dá Lua. Maol Colaim Ua Collbraind saccart. Guaire h-Ua Lachtnáin, fer leighinn Cluana Mic Nóis. & Cuilennán Claen, fer leighind Leithghlinne & Disirt Diarmada,
d' ég. Aedh ua Ferghaile, mic Conaing mic Néill, rígh-dhamhna Oiligh, & tigherna Ceniuil Eoghain Tealcha Ócc do mharbhadh do Letlobhar, mac Laidgnén do tigherna Airghiall, & do Fheraibh Fearnmhaighe. Dubhghall Ua h-Aedhogáin, tigherna Ua Nialláin, do mharbhadh do Ua Laithén. Maidhm Finnmhaighe for Uibh Méith & for Uachtar Thíre ria n-Uibh Eathach, dú i t-torchair An Chroibh Dhearg, tánaisi Uachtair Thíre. Aodh, mac Cindéittigh, mic Duinn Cuan, muirn & ordan
Dal c-Caís, d'ég. Mac Ualghairg, tigherna Coirpre, do mharbhadh i meabhail. Cloictheach tenedh do fhairccsin isin aer uas Ros Deala dia domhnaigh feile Giurgi fri ré cúig n-uair. Eóin dubha diairmhidhe ind & ass, & aon-én mor ina medhon, & no theighedh na h-eoin bhega fo a eitibh-sidhe an tan théicchdís isin cloictheach. Tángattar amach con uarghabhattar In coin boí fór lar In bhaile i n-áirde isin aer, & tarlaicset anuas dorídhisi, co n-erbailt fo chédóir, & tuargabhsat trí bruta & dí léinidh i n-áirde, & ro léiccset anuas for cóir cédna. An choill forsa n-deisidhedar na h-eóin do-rochair fóthaibh, & In dairbre forsa n-deisidhedar na h-eoin ro bhói for crith co na frémhaibh i t-talmhain. Loch Suidhe Odhráin h-í Sléibh Guaire a elúdh i n-deireadh oidhche fhéile Michil, co n-deachaidh isin Feabhaill, gur bhó h-iongnadh mór lá cach. Creach lá h-Aodh Ua Conchobhar, lá rígh Connacht, co Corca Bhaiscind & co Tratraighe, go ro ghaibh gabhála díairmidhe. Dá mac Carthaigh do mharbhadh do mac h-Ui Donnchadha. Sluaicchedh lá mac Mail na m-Bó & lá Giolla Pháttraicc, tigherna Osraighe, & lá Laighnibh, & lá Gallaibh isin Mumhain, co ránccattar Imleach Iubhair, & co ro loisccset Dún Tri Liacc, & nocha t-tarraidh mac Briain iad, uair ro bhoí i n-déscert Ereann. Toirdhealbhach ua Briain go c-Connachtaibh les do dul i t-Tuathmumhain, go n-derna airgne móra, & go ro marbhadh les Aodh mac Cennédigh, & go ro h-oirgeadh Tuaim Fionnlocha.
Annal Aois Críost, míle caocca a cúicc. Maol Dúin, mac Gille Andreas, epscopAlban & ordan Gaoidheal ó chléirchibh, d' ég. Tuathal Ua Follamhain, comharba Finnén Cluana Iraird. Maol Martain, mac Assida, comarba Comgaill. Maol Bríghde Ua Maol Ruain, airchinnechSlébhte. Maol Brighde, mac Baettain, fer leighinn Arda Breacáin. Colam Ua Cathail, airchinneachRossa Ailithir. & Odhar Ua Muiredhaigh, airchindeachLuscca, & flaith Ua Colgán, do écc. Fiachra Ua Corcráin. h-Ua Ruarcáin, airchindeachAirdne Coemhain. & Gorman anmchara, d'ecc. Domhnall Ruadh ua Briain do mharbhadh do h-Ua Eidhin do tighearna Ua Fiachrach Aidhne. Gilla Phátraicc, tighearna Osraighe, d'ecc. Creach na bealtaine do dhenamh do righ Connacht, Aodh Ua Conchobhair dar Iarthar Midhe, co rug gabhála iomdha, & broitt mór ass. Creach lá Dal c-Cais im Murchadh ua m-Briain dar Corcu M' Druad, co ruccsatt gabhála móra, & co t-tarras creach dibh, & co ro marbhadh sochaidhe mór. Ceand Faolad ua Muireadhaigh, tigherna an dara raind do Ciárraighe Luachra, do mharbhadh do ua Conchobhair mic Muireadhaigh, do thighearna na rainde ele co sochaidhibh oile araon ris. Maidhm ria t-Toirrdhealbhach ua m-Briain for Murchadh ua m-Briain .i. Murcha an Scéth Ghirr, i t-torchradar ceithre chéd im cúic toiseachaibh dég. Ua Sibhliain, tigherna Ua f-Failghe, do mharbhadh.
Annal Aois Críost, míle caocca a sé. Aedh Ua Foirreidh, aird-fher leiginn, &
sui--epscopArda Macha d' ecc an cethramhadh calainn decc do Iul isin cúiccedh bliadhain sechtmhódhat a aoisi amail as-berar,
Ro teacht roi-neimh cein ro mhair
Aedh Ua Foirreidh an t-saoi sean,
h-i ceathramhadh decc calainn Iuil
luidh an t-epscop ciuin ar ceal.
Cétfaidh, cend crabhaidh Mumhan, naemh, eccnaidh foirche d' ég ina oilithre h-i Lios Mór. Fland Mainistreach, fer léighind Mainistreach Búithe, saoi egna n-Gaoidheal, h-i léighionn, & h-i senchus, & h-i filidheacht, & i n-airchetal do écc an cethramhadh calainn do December,
amhail as-bearor,
Fland a prim-chill Búithi bind,
Rind ruisc a min-chind as mall,
Midh-shui sidhe súiges lind,
Tiugh-suí Tíre Trí Find Fland.
Daighre Ua Dubhatán, anmchara Cluana, d' ég i n-Glind Dá Locha. Suibhne Ua n-Eócain, airchindeachTermainn Feichín. Cathusach, mac Girr Garbháin, comharba Cainnigh h-i c-Ciannachtaibh. & Maol Findén mac Cuinn na m-Bocht, athair Chormaic, comharba Chiaráin, d' ég, .i. Maol Finden, mac Cuinn, mic Ioseph, mic Donnchadha, mic Dunadhaigh, mic Eicceartaigh, mic Luachain, mic Eoghain, mic Aodhagain, mic Torbaigh, mic Gormain, do Uibh Ceallaigh Breagh. Etru, mac Labhradha, toiseachMonach, tuir ordáin Uladh, d' ég iar n-deigh-bhethaidh. Murchadh, mac Diarmada, tigherna Laighen, do dhénamh creiche meabhla for Laoghairibh Teamhrach, conus-tárraidh tigherna Laoghaire, co ro lá a n-ár. Domhnall ua Cernacháin, mac an Guitt, do mharbhadh do Chonchobhar Ua Maoilechlainn. Crech lá Niall mac Maoileachlainn for Dhal n-Araidhe, co t-tucc
fiche céd do bhuaibh, & trí fichit do bhroitt. Creach do-dheochaidh Eochaidh Ua Flaithein aidhche Nodlacc mór i Maigh n-Itha, co t-tucc cúig céd bó co h-abhainn Maighe h-Uatha, & for-ácsat na bú occ an abhainn, & ro báite ochtar ar cethrachat díbh im Chuilennan mac Derccáin. Tadhg, mac an Cleirigh Uí Chonchobhair do mharbhadh do Uibh Maine. Ruaidhri Ua Gadhra, tanaisi Luighne, do mharbhadh. Creach-shluaigheadh lá Diarmaid mac Maoil na m-Bhó isin Mumhain, co ro loiscc Dún Mic n-Inguir, & Oenach Téte, & Dún Furudhráin. Giolla Chaoimhghin mac Giolla Chomhghaill, & Maol Mordha mac mic Faoláin, do mharbhadh lá Murchadh mac Diarmada tria fheill, & meabhail. Odhar, mac Floinn, tigherna Calraighe, do mharbhadh.
Annal Aois Críost, míle caocca a secht. Mughrón Ua Mutáin, comharba Bairre, uasal-epscop & fer leighinn, do mharbhadh lá latrondaibh do Chorca Laighdhe, iar t-tóidheacht dó óna iarmheirge. Robhartach, mac Ferdomhnaigh, comharba Cholaim Chille & Adhamhnáin. & Dubh Da Leithe Ua Cionaedha, airchinneachCorcaighe,
d'ecc. Niall Ua h-Egneacháin, tigherna Ceneoil Enda, do mharbhadh lá a chenél féissin. Maol Ruanaidh Ua Fóccarta, tigherna Déiscert
Ele, do mharbhadh lá Donnchadh, mac Briain. Dunghal, mac Mic Raith uí Donnchadha, tigherna Eoghanachta, do mharbhadh co n-druing oile imaraon ris. Cath eittir Domhnall ua Maol Ruanaidh, tigherna Fer Manach, & Domhnall Ua Ruairc, tigherna Breifne, du i t-torchair Ua Ruairc, co sochaidhibh iomdaibh dia mhuintir imaille friss. Móir-chreach Luighne lá h-Aodh Ua c-Conchobhair. Ar Ua m-Briúin do chor do Chonchobhar Ua Maoileachluinn ag tabhairt creche doibh tairis i n-Deas-Laighnibh. Dunchadh ua Donnchadha, tigherna Chaisil, do mharbhadh.
Annal Aois Críost, míle caocca a h-ocht. Colmán Ua h-Aireachtaigh, comharba Comhghaill Bendchair. Maol Finnéin Ua Guaire, angcoire Daimhinsi. & Maol Íosa Ua Flainn Chua, sruith-shenóir Imleacha Iubhair, d'ecc. Imlech Iubhair do losccadh co léir eittir daimh liacc & cloictheach. Cath Sléibhe Crot iar losccadh Luimnigh lá Diarmaid mac Maoil na m-Bó for Donnchadh mac m-Briain, i t-torchair Cairpre Ua Lioghda, airchindeachImleacha Iubhair, & Ríoghbhardán, mac Con Cóirne, tigherna Ele, & drong mhór oile cénmotháid-sidhe. Gallbrat Ua Cerbhaill, rioghdhamhna Temhrach, do mharbhadh lá Conchobhar Ua Maoileachlainn, tré mheabhail. Claídhebh Carlosa & móran do shédaibh archena do bhreith do mhac Maol na m-Bó 'na inadh-sin, ar ro bhoí a c-comairce fris. Ceallach, mac Muirecáin, tigherna Ua Mic Uais Bregh, d'ecc. Sgrín Cholaim Chille do orccain do Fheraibh Teathbha & Cairbri, & ro chuirset Fir Midhe ár Fer Teathbha & Cairpri, ina díoghail.
Annal Aois Críost, míle caocca a naoi. h-a Lorcáin, abb Cille h-Achaidh, d' ecc. Domhnall Déiseach, eccnaidh & anccoire, d'ecc. Domhnall mac Eodhossa,
airchindeachMainistrech Búithi. Aneislis, mac Uidhir, airchindechLuscca. Eochaidh Ua Cionaedha, airchinneachAtha Truim. Conaing Ua Faircheallaigh, airchinneachDroma Lethain, comharba M'Aedhócc la Connachtaibh & Laighniu, d' écc. Conn na m-Bocht ordan & aireachus Cluana Mic Nóis, d' ecc iar sendataigh. Niall Ua Maol Doraidh, tigherna Ceneoil Conaill, d'ecc iar n-deigh-bhethaidh, & iar n-aithrighe ina thairmthechtaibh, & peacthoibh. Aedhuar Ua Dubhda, tigherna Ua n-Amhalghadha, do mharbhadh lá a chenél féisin. Cathal, mac Tighernain, mic Néill, mic Aedha, tigherna Airther Connacht, do mharbhadh lá h-Aodh Ua Ruairc. Duarcán Ua h-Eaghra, tigherna Teóra Sloinnte Luighne, do mharbhadh. Tomaltach Ua Maoil Bhrenainn, tigherna Shil Muireadhaigh d'écc. Maol Sechlainn ua Bric, .i. tigherna na n-Déisi, do muchadh i n-uaimh lá Maol Sechlaind mac Giolla Brighde, mac Faoláin. Conghalach Ua Riaccáin, ríghdhamhna Temhrach, do mharbhadh lá Murchadh mac Diarmada. Giolla Caoimhghin, mac Giolla Comhghaill, rioghdhamhna Laighen, & Maol Mórdha, mac mic Faoláin, do mharbhadh do Mhurchadh, mac Diarmada tré fhéill & meabhail. Ruaidhri Ua Gadhra damhna tigherna Luighne d'écc. Creach la Mhaol Seachlainn Ua Madadhain i n-Airthearaibh, co rug tri chéd bó, & co ro mharbh Giolla Muire, mac Airechtaig, tigherna Cloinne Sionaich. Crech la h-Ardghar mac Lachlainn, do Chenél Eoghain i n-Dail Araidhe, co t-tucsat boromha mhór, & dá chéd etir mharbhadh, & erghabháil. Mac Briain do dhul i tech Aodha Uí Chonchobhair co t-tucc a riar dhó. Maidhm ria c-Conchobhar Ua Maoileachlainn, tighearna Midhe, for
Mhurchadh, mac Diarmada mic Maoil na m-Bó, tigherna Gall, dú i t-torcradar íle, & raíneadh for Laighnibh i n-Dearmhaigh Cholaim Chille isin ló chedna co ro ladh a n-ár tria fhiortaibh Dé & Cholaim Chille. Meas mór fo Eirind an bhliadhain-se. Coccadh mór eitir Laighnibh & Midheachaibh, & torcradar íle ó Laighnibh ann im Muirchertach mac n-Dalbaigh mic Maol Ruanaidh.
Annal Aois Críost, míle
sescca. Maol Chiaráin Ua Robhocháin, airchindeach Suird
Coluim Chille. & Ailill Ua Maol Chiarain, airchinneach Eccailsi
Bicce, d'ecc. Ceanandus do losccadh uile tighibh templaibh. Losccadh Leithglinne go léir
cenmothá an deirtheach. h-Ele, & h-Ui Forgga do thiachtain for creich go Cluain Mic Nóis, co ruccsat
gabhail o Chrois na Screaptra, & co ro
mharbhsat dís .i. mac
leighinn & laoch. Ro ghreis Dia & Ciaran Delbhna, cona
tigherna, .i. Aodh Ua
Ruairc, ina n-deadhaidh, & ro bhrisset forra, &
ro laiset a n-ár im tanaisi Ua Forggo, eissidhe ro mharbh an mac leighind. Rangattar Dealbhna tráth erghe arnabhárach
gusan n-gabhail leó gusan ionadh as a ruccadh. Murchadh, mac Diarmada, do dhol i Manainn, co t-tucc cáin eisde, & co ro bhris ar mac
Raghnaill. Flaithbhertach Ua Ceallaigh, tigherna Bregh, d'ecc ina oilithre. Andadh Ua Lochlaind, tigherna Corcu M' Dhruadh, do
écc.
Annal Aois Críost, míle sescca
a h-aon. Muireadhach Ua Maol Coluim, airchinneach Doire. Maol Coluim Ua Loingsigh, saoi & sagart Cluana Mic Nóis. Ciarán, fer leighind Cenannsa, eccnaidh
derscaighthe. Tighernach Boirchech ard-anmchara Ereann, angcoire, & comharba Finnein. & Maol Brighde mac an Gobhann,
d' ecc do pláigh. Occán Ua Corpmacán, airchindeach Insi
Cumscraidh. & Conaing
foss-airchindeach
Arda Macha, d'
ecc. Domhnall Ua Maol Doraidh do mharbhadh lá
Ruaidhri Ua Canannáin
i c-cath. Cú Uladh mac Conghalaigh, tigherna Uachtair Thíre,
d'ecc iar deigh-bhethaidh. Niall, mac Maoil Sechlainn, tigherna Oiligh,
d'ecc. Slóichceadh lá h-Aodh Ua Conchobhair
.i. An Gha Bhernaigh, co Cenn
Coradh, go ro bhris an dúnaidh,
& co ro muradh an tioprat lais, & ro thochaith a
dí brattán, & ro loisc Cill Da Lua bheós. Muinntir Murchadha do gabhail for Loch Oirbsen, co ro aithríoghsat Aodh
Ua Conchobhair. Maidhm Glinne Pattraicc ria n-Aodh Ua
Conchobhair for Iarthair Connacht, In ro
mudhaighith ile im Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh,
tigherna Iarthair
Connacht, & ro dicendadh é, & ruccadh a ceann
co Cruachain Chonnacht iar sraoineadh for mac
Aodha mic Ruaidhri. Glend dá Locha do losccadh
cona themplaibh. Flann Ua Ceallaigh,
adhbhar tigherna
Breagh, do
mharbhadh dona Saithnibh. Gairbhith Ua Cathasaicch, tigherna Bregh,
d'ecc. Mac mic Dúnghail, tigherna Ua m-Briúin
Chualann, d'ecc. Mac Maoil na m-Bó rí Laighen & Gall do dhul isin Mumhain im Samhain, go
ro lá dearg-ár fer Mumhan isin
Cnamhchoill, & go ro loisc Machaire na Mumhan
ettir thighibh, & arbhar.
Annal Aois Críost, míle sescca a
dó. Giolla Críost Ua Maol Doraidh, comharba Cholaim Chille
ettir Erinn & Albain. Maol Ruanaidh Ua Daighre, primh-anmchara Tuaisceirt
Ereann. & Murchadh Ua Laidhgnén, airchinneach Ferna,
d' écc. Cathraoineadh ré n-Aodh an Gha Bhearnaigh h-Ua Conchobhair for mac Ruaidhri, In ro mharbhadh
ochtmoghat do Cloinn
Choscraigh. Tadhg, mac Aodha Uí
Concobhair, do marbhadh lá mac Aodha mic
Ruaidhri, & la h-Iarthar Connacht. Creach la h-Ardghar mac Lochlainn i
coicceadh Connacht, co t-tuccsat sé mhíle do bhuaibh & míle do bhraitt. Donn Cuan Ua Machainne do mharbhadh la
Giolla Chiaráin Ua Machainen, tigherna Mughdhorn. Ruaidhri, mac Con Cairge, tanaisi Fernmhaighe, do
mharbhadh do mhac Néill Uí
Ruairc. Diarmaid, mac Murchadha co Laighnibh do dhol don Mumhain, co ro loiscc Luimneach & Dún na
Trapcharla,
dia n-debhradh,
Rangattar Laighin Luimnech,
Na daigh-fhir o Druim Dairbhrech,
Ro fháccsat ann an sluagh suirghech
Luimneach 'na ghual gann gainmheach.
Niall mac Eochadha, rí Uladh, & a
mac Eochaidh mac Néill mic
Eochadha,
ríogh-dhamhna an Chuiccidh, d' ecc
i n-Id Nouembir dia dardain. Aois Críost, míle sescca a
trí. Cionaodh, mac Aichir, airchinneach Lis
Móir Mo Chuda. Eochaidh Ua Dalláin, airchinneach Condere. & Madudhan Ua Célechán,
prioir Arda
Macha, d' ecc. Ceallach Ua Caoimh, eccnaidh & angcoire, d' ecc. Ua Miadhacháin, fer
léighinn do mhuintir Cluana Mic Nois. & mac Donngail fer
leighinn Cille Dara,
d'ecc. Conaing Ua h-Eaghra, fer
leighinn Cluana Mic
Nóis, d' ecc. Gormlaith, inghen Cathail mic
Ruaidhri, d'ecc ina
h-oilithre i n-Ard Macha. Cathal mac Donnchadha, tigherna Ua n-Eathach Mumhan
.i. tigherna Raithlinne
do mharbhadh lá a mhac féisin .i. an
Fionnshúilech. Cú Dúiligh Ua Taidhg, tigherna Fer Lí,
d'ecc. Maol Sechlainn Ua Madudháin, ríogh-dhamhna Oiligh, do mharbhadh lá Cenél c-Conaill. Giolla Erraith Ua Maoil Mithigh, oiccthighern na n-Gaoidheal, d' ecc. Slóichcedh mór la h-Ardgar, .i. mac
Lochluinn, ótá Glend
Súilighe
siar co h-iarthar Luighne, & co Muaidh O n-Amhalgaidh,
& tángattar tighernadha Connacht uile ina theach im Aodh Ua
Conchobhair, & im Aodh mac
Néill I Ruairc, & im mac
Airt I Ruairc. Uaimh Alla Gerc i c-Cera do thoghail do Conmhaicnibh for muintir Uí
Chonchobhair Aodha, & ro múchta
ocht fichit do dhaoinibh innte, & ruccta
seótta Condacht eiste. Luimneach do losccadh lá
Toirrdhealbhach ua m-Briain, &
lá Diarmaitt mac Mail na
m-Bó.
Treaghait & cnuicc h-i Laighnibh, & ro leth cidh fo Eirinn. Ascolt mór for indilibh isin
m-bliadhain-si, & terce arbha &
annloinn. Eochaidh ua h-Eochadha, rí Uladh,
d'ecc. Sluaigheadh lá Diarmaid mac
Maoil na m-Bó i Mumhain,
go t-tangatar maithe Machaire na Mumhan ina theagh go fargaibhset
gialla occa. Táinig mac Bhriain & Murchadh an
Scéth Ghirr, a mhac, dochum
Toirrdhealbhaigh uí Bhriain dia
fhobairt tar eis Diarmada, go t-tarad
Toirrdhealbhach maidhm for Murchadh go
ro lá ár a muinntiri. Do-chuaidh Diarmaid iarttain isin Mumhain go t-tug gialla Muman o Uisgi fodheas go Cnoc m-Brénainn, go t-tug na géll isin i l-láimh
Toirrdhealbhaigh, a dhalta. Laoighseach, mac Faeláin I
Mhórdha, tigherna Laighisi, do mharbhadh.
Annal Aois Críost, míle seascca a
cethair. Doilghen, Ua Sona, airchindeach Arda
Sratha. Corbmac, airchindeach Arda Breacáin. Eochaidh Ua Doreidh, airchinneach Domhnaigh Móir Maighe Ithe. An Dall Ua Lonáin, aird-fhile & aird-sheanchaidh na Mumhan. & Giolla h-Uasaille Ua Maoil Mithigh,
d'ecc. Donnchadh mac Briain, airdrí
Mumhan, do
aithríoghadh, & a dhul do Róimh iarsin, co n-erbailt fo bhuaidh
aithrighe i Mainistir Stephain
Mairtír. Muirchertach Ua Néill, tigherna Tealcha Occ, do
mharbhadh la h-Uibh c-Cremthainn. Ardghal mac Lochlainn, tigherna Oiligh,
d'ecc i t-Tealach Occ, &
a adhnacal i n-Ard Macha co n-onóir, &
co n-airmidin i t-tumba na
rioghraidhe. Diarmaid Ua Lorcáin, ríoghdhamhna
Laighen, do
mharbhadh lá Cenel
Eoghain. Murchadh Ua Fallamhain, tanaisi Midhe, & a
bhráthair, do mharbhadh i meabhail. Dubh Da Lethe, mac Maol Muire, comharba Phátraicc, d'ecc iar n-aithrighe tocchaidhe
an chéd lá do September,
& Maoil Iosa, mac Amhalghadha
do ghabháil na h-abdhaine.
Annal Aois Críost, míle seascca a
cúicc. Maol Bríghde Ua Mannaicch, espug. Maolbrighde, Ua Mannaicch, espug, Dubhtach Albanach, árd anmchara Ereann & Alban, décc i n-Ard Macha Ard Macha. As do Dubhthach ro raidheadh Dubhthach duine dlightheach dún,
Rontha an sosradh slightheach saor,
Nimh fuair an t-anmchara ad cidh,
An a thín clán tana coemh
Domhnall, airchinneach Lucchmhaidh, d'ecc. Donnchadh Ua Mathghamhna, rí Uladh, do mharbhadh
lá h-Ultaibh budhdhéissin
i n-daimh liag Bennchair. Bródar,
namha Comhghaill as leisidhe ro marbhadh an
ri a m-Bennchair,
do mharbhadh la tigherna Dal
n-Araidhe. Domhnall Ua Loingsigh, tigherna Dal n-Araidhe,
& Muirchertach Ua Maol Fhabhaill, tigherna Cairrge Brachaidhe, do
mharbhadh lá h-Uibh Meith. Echmhilidh Ua h-Aiteidh, tigherna Ua n-Eathach, do
mharbhadh lá Cenél
Eoghain. Leochán, mac Laidhgnen, tigherna Gaileng, do mharbhadh
lá Conchobhar Ua Maoileachlaind. Orgain Cluanae Mic Nóis
lá Conmhaicnibh, & lá
h-Ua Máine. Cluain Ferta do orgain dóibh iarna
bhárach. It iad-so na toísigh
báttar h-i suidhe .i. Aodh mac
Néill Ui Ruairc, &
Diarmait, mac Taidhg Ui
Cheallaigh, tigherna Ua Maine. Rainic Ua Conchobhair
Aodh dia soighidh, & sraoinneadh forra tria
fhiortaibh Dé, Ciaráin,
& Brénainn, isa cealla ro
oirccset, & ro cuireadh a n-dercc-ár lá
h-Aodh, & fáccbhaitt a n-ethra lais imon
luing tuccsat ó thá In fhairrcce aniar dar lár Connacht co Sionainn. Terna
Aodh Ua Ruairc asin iorghail-sin, & at-bail gan fuirech
iaramh tré fertaibh Ciaráin. Do-cher din
Diarmait mac Taidhg Ui
Cheallaigh, & a mhac Conchobhair
lá rígh Connacht, lá h-Aodh Ua c-Concobhair
ria c-cionn bliadhna. Duarcán, mac Maoil Mhiadhaigh
Uí Eolusa, toiseach Muintire Eolais, do mharbhadh lá h-Ua
Conchobhair .i. la h-Aodh. Cno-mhes mór an bhliadhain-si, co ro gabh
siubhal do glaisibh & mhion-shrothaibh. Cuilen Ua Domhnalláin, ollamh breithemhnachta Ua Failghe,
do mharbhadh d'Uibh
Crimhthannáin.
Annal Aois Críost, míle seascca a
sé. Dunchadh Ua Daimhene, comhorba Doire. Coemhoran, comharba Caindigh. Fiacha Ua Riacáin, airchindeach Cluana
Boirenn, d'écc. Fogartach, uasal-shaccart Achaidh Bó, d'ecc iar sendataidh
thogaidhe. Fogartach Fionn do Ultoibh, eccnaidh
& angcoiri, d'ecc i c-Cluain Mic Nóis. Giolla Braide, tigherna Breifne, do mharbhadh lá h-Uibh Beccon, & Orlaidh a bhen, inghen Conchobhair
Uí Maoilseachnaill, d'ecc. Giolla
Braide din
mac-sidhe Domhnaill, mic
Tighernáin, mic Ualghairg, mic
Néill. Ceallach, mac Muirchertaigh Ui
Cheallaigh, do mharbhadh. Mac Senáin, tigherna Gaileng, do mharbhadh. Giolla Mo Ninne, mac Aodha, mic
Ualghaircc, do mharbhadh. Cionaodh, mac Odharmhaic, tigherna Conaille, d'ecc, iar
n-aithríghe. Rédlu do arthrucch h-i secht Calainn Mai dia Mairt, iar
mion-cháiscc, conár mhó dealradh no solus escca
iná a soilsi, & ba fodherc do chách amhlaidh-sin
í co cenn ceatheora n-oidhche iaramh. Mac Conaing Uí Mhuireccáin, adhbhar tigherna Tethbha, do mharbhadh la h-Aodh Ua
Concobhair, & lá Tadhg Ua
Muirecáin. Aoibhenn, inghen Uí
Conchobhair, ben Ui Mhuiregáin,
d'ecc. Uilliam Conquerer do ghabháil ríoghachta
Saxan, an 14
October.
Annal Aois Críost, míle seascca a
seacht. Celechair Mughdhornach, espug
Cluana Mic Nóis, do
écc. Do Uibh Ceallaicch Bregh a chenél. Scolaighe, mac Indrechtaigh, airchindeach Mucnamha, & airchinneach Duin
Lethghlaisi, d'ecc. Echtighern, mac Floinn Mainistreach,
airchinnech Mainistrech Búithe, d'ecc. Mor-shluaichcedh Leithe Mochca lá
Diarmaid, mac Maoil na m-Bó, la
rígh Laighen, la
Murchadh, & lá
Toirrdhealbhach ua Briain, la rígh Mumhan, h-i c-Connachtaibh, co t-tarad Aodh Ua
Conchobhair, ri Connacht caith ettarnaidh for a c-cionn, go ro marbhadh
ann Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe Luachra, & daoine iomdha
immaille friss. Cath Turlaigh Adhnaigh, eitir Aodh an Ghae Bherrnaigh
Ua Concobhair, rí Connacht, & Aodh mac
Airt Uallaigh Uí Ruairc go f-Feraibh Breifne ime, du
i t-torchair Aodh Ua Concobhair, rí cóiccidh Connacht luam gaisccidh Leithe
Cuinn, & do-cersat maithe Connacht
imaille fris, im Aodh Ua Con Chenaint, tigherna Ua n-Diarmada,
& co sochaidhibh iomdhaibh archena. As do fhoraitmet bháis
Aodha Uí Conchobhair, do ráidhedh
an rannt,
Secht m-bliadhna sesccat, ní suaill,
Agus míle, mór In bhuaidh,
O ghein Críost, ní saobh
in smacht,
Co t-torchair Aodh rí
Connacht.
Muirchertach Ua Carthaigh do bhádhadh i
Loch Cálgaich. Prímh-druith & primh-ollamh Connacht esidhe. Tadhg Ua Muireccán, tigherna Teathbha, do mharbhadh
la Muintir Tlamáin i
Maonmhaigh. Dond Sléibhe Ua Gadhra, tanaisi Luighne, do mharbhadh
la Brian Ua n-Eaghra. Maoil Sechluinn, mac Giolla Brighdi,
tigherna na n-Déisi, do erghabháil do
Thairrdhealbhach ua Briain go t-tarad
é i l-láimh I Bric, go ro dhaill-sidhi
é.
Annal Aois Críost, míle seascca
a h-ocht. Cionaodh, mac Muireadhaidh, comharba Caoimhghin. Anghene Mac an Bheccánaigh, comharba Mo
Cholmócc & Comhghaill. Domhnall Ua Cathasaigh airchinneach Dúin. & Colmán Ua Críochain,
fer leighinn Arda
Macha, d'ecc. Murchadh ua Briain, .i. an Scéth
Ghirr, mac Donnchadha, mic Briain
Boroimhe, ríogh-dhamhna
Mumhan, do mharbhadh lá Fiora Teathbha
a n-dioghail a c-creiche, & a n-oirccne, & a chenn do bhreith
co Cluain, & a cholann go Dearmhaigh. Domhnall ua Maoilechlainn, .i. mac
Neill mic Maoileachlainn, tigherna Oiligh, do mharbhadh
h-i maidhm Sithbe lá a dherbrathair lá
h-Aodh mac Néill mic Maoileachlainn, & Is don
Domhnall-sin do-ghoirthí Domhnall na m-Bocht, & as-beara go m-ba sé ba
cráibhdhidhe ro bhoí i n-Erinn ina réimhes. Flaithbhertach Ua Ferghail, tigherna Tealcha Occ, do ghuin
do Chenel m-Bindigh. Maoil Iosa, mac Amhalgadha, comharba Pátraicc, for cuairt Mumhan cédna
fecht, co t-tucc a lán-chuairt etir
screpall, & edbarta.
Annal Aois Críost, míle seascca a
naoi. Cobhthach, saccart Cille Dara, cend ordain & aireachais
Laighen, d'ecc. Aodh, mac Dubhghaill, seacnab
Cluana Fiachna, d'ecc. Flannaccán, mac Aedha, fos-airchinneach Arda Macha, d'ecc iar n-deigh-bhethaidh. Dún Dá Lethghlas, Ard Sratha, Luscca, & Sord Choluim
Chille, do losccadh. Ua h-Aedha, tigherna Ua Fiachrach Arda Sratha, d'ecc. Mac mic Gadhra Ui Dunadhaigh, .i. tigherna Shíl
n-Anmchadha, do mharbhadh d'Ua
Madudháin. Sluaighedh lá Murchadh mac
Diarmada, h-i Mídhe co ro
loisc tuatha, & cealla .i. Gránard, & Fabhar Fheichín, & Ard m-Brecain, & ro mharbh dna,
Féichin eissium ind gnuis do
ghnúis, & ro marbhadh dearcc-ár Gall & Laighen do tedhmannaibh examlaibh. Mac Iairn mic Dubhtaich, tigherna na c-Comann,
d'ecc. Faolan .i. An Dall Ua Mórdha
d'ecc i n-Achadh Bó. Giollu Mo Lua Ua Bruaideadha, tigherna Ratha Tamhnaighi,
d'ecc. Giollu Maire mac Duibh, flaith Crimthannáin, do marbhadh do Mac Raith Ua
Mórdha,
i n-doras dertaighe Tighi Mo Chua, iar comhluighi doibh fon Caimhmín ar tús, & an Caimmin i f-farraidh mic Duibh, go
b-fuil fail mic Duibh beos, & go m-bia tre bith
shior forsan Caimmin. Mac Raith
Ua Mordha iarttain do marbhadh ag
Muilenn na c-Crosán i bhail Achadh
Bó, & dna, an Caimmin ina
fharradh, i n-eneach Fionntain, Mo Cua, & Colmain.
Annal Aois Críost, míle seachtmodha. Ailill Ua h-Airretuich, ard-comharba Ciaráin
Cluana Mic Nóis, d'ég
ina oilethre i c-Cluain Ioraird. Do Chorca Raidhe cenel
Ailella. Dondghal mac Gormáin, aird-fer leiginn Leithe Chuinn,
& tánaissi abbaidh Cluana Mic Nóis. & Cathasach, mac Cairpre,
abb Mungairde,
cenn clérech fhear Mumhan, d'ecc. Ferghal Ua Laidhgnén, abb Othna. & Maol Brighde, mac
Cathasaigh,
foss-airchinneach
Arda Macha, d'ecc. Mac Baeithine, abb Iae, do mharbhadh. Murchadh, mac Diarmada, mic Maoil na m-Bó, tigherna
Gall & Laighen fri láimh a athar, d'ég i n-Ath Cliath, dia domhnaigh lá feile Muire geimridh
do shonnradh. As dia éccaoine ro ráidh an file na roinn-si,
Cumha áird-righ i n-Ath Cliath
Ní ba fairbricch co bráth m-baoth;
Folamh an dún cen ua
n-Duach,
Luath ro gonadh luth a laoch.
Toirrseach cech drem isin dún,
imá cend n-ar caoimseach sluagh,
aro cheil cách corp an rígh,
ra sil cech olc co brath m-buan.
Murchadh mac Diarmada
déin,
iomdha diangata 'na dhiaidh,
atá i m-bron do bhás an mhaoil
cech slógh ro scaoil gnás don ghliaidh.
Adbhal an béd nach buan é,
ecc ropa truacch ara thí
nach ro-moch ro thog dreach dhe,
neach mar é do chor a crí.
Maith im crodh h-ui Maoil na m-Bó,
ro bronn scor, & ro sccail bú,
ar cend rena dhul co Dia.
cia ris fa fearr do crudh cú.
Glúin Iarn, mac Diarmada, mic
Maoil na m-Bó, do marbhadh d'Fhearaibh Mídhe,
& Is ann ro h-adhnaicedh h-i n-Daimh
Liacc Ciánain. Conchobhar, mac An Chléirigh I
Chonchobhair, .i.
riogh-dhamhná
Connacht, do mharbhadh do Conmhaicnibh tré fhéill. Murchadh Liathanach, mac Aedha Uí
Concobhair do mharbhadh i meabhail la Muintir Fhollamhain. Maidhm ria n-Donnchadh Ua Ruairc, & ria
n-Uibh Briuin for Fhiora Tethbha,
dú i t-torchair Conn mac mic
Cuinn, tigherna Tethbha co n-druing oile. Aodh na Dearbha Ua Ciarrdha, tigherna Cairpre, do mharbhadh
i meabhail. Muirchertach Ua Conchobhair, tigherna Ua Failghe do dhalladh
la a dherbhrathair, Conchobhar. An clochán ó Crois Epscop Ethchen co h-Irdom
Chiaráin
do dhenamh h-i c-Cluain Mic
Nóis lá Maol Chiaráin mac
Cuinn na m-Bocht, & an clochán o Cros Comhghaill co h-Ulaidh na
t-Trí c-Cros, & uaidh
siar go bél na sráide.
Annal Aois Críost, míle sechtmodha
a h-aon. Giolla Criost Ua Clothocán, fer leighinn Arda
Macha, & ard-shaoi na n-Gaoidhel, d'ecc iar pennainn. Donngal Ua Coibhdhenaigh, uasal-shacart Cluana
h-Eidhneach, d'ecc. Ruaidhri Ua Canannáin, tigherna Ceneoil Conaill, do
mharbhadh lá h-Aonghus Ua Maol
Doraidh. Aeghredán Ua Muiregáin, tigherna Tethbha, do mharbhadh
la Conmhaicnibh. Mac Righbhardan mac Con Choirne, tigherna Ele, do mharbhadh
a c-cath go sochaidhibh oile i maille fris lá Donnchadh
Ua Ceallaigh, tigherna Ua Maine. Rí Uladh .i.
Cú Uladh Ua Flaithrí, do
aithrioghadh & a ionnarbadh i l-Laighnibh
lá h-Ua Maol Ruanaidh, & lá h-Ultoibh, & ro marbhadh an t-Ua
Maol Ruanaidh-sin fo chédóir h-i c-cath lá
Donn Sleibhe Ua h-Eochadha. Mac Giolla Brighde Uí Maoil Muaidh, tigherna Fer c-Ceall,
d'ecc. Donnchadh Got,
ríogh-dhamhna
Temhrach, do marbhadh la
Conchobhar Ua Maoilechlainn. h-Ua Sibhlén .i. Giolla
Pháttraicc, tigherna Ua Foilghe, do mharbhadh h-i c-cath lá
Conchobhar Ua Conchobhair. Torchair ann
bheós Mathghamhain Ua Uathmharain,
& Lorcán mac Flaithniadh Ui
Duibh, tigherna Ua
Cremhthannáin go sochaighibh ele. Ceall Dara, Glend Dá Locha, & Cluain Dolcáin do losccadh. Finnachta mac Eiccnecháin h-Ui
Cuind, & Donn mac
Foghartaigh h-Ui Chuinn, do mharbhadh do Connachtaibh a fill. Cath ettir Domhnall, mac Murchaidh,
& Donnchadh, mac Domhnaill
Reamhair, go ro marbhadh ann Tadhg Ua
Riain.
Annal Aois Críost, mile seachtmodha a
dó. Maol Muire Ua Muireccán, airchindeach Tuidnidha. & Dubh Dil, comharba
Bricchde, d'ecc. Diarmait, mac Maoil na m-Bó,
rí Laighen, Gall Atha Cliath,
& Leithe Mogha Nuadhat cosnamhthaigh
Laighen frí Leith
Cuinn, do mharbhadh, & do dhichenttadh h-i c-cath
Odhbha dia Mairt an uii Id Febhru,
iar maidhm In chatha fair lá Concobhar Ua
Maoileachlainn, .i. ri Midhe, & ro marbhadh dna, il-chéda do
Ghallaibh & Laighnibh imaille fri
Diarmaitt isin cath-sin. Ro marbhadh dna, ann
Giolla Pháttraicc Ua Ferghaile, tigherna na Fortuath,
&c. As do bhás Diarmada do
ráidhedh,
A dó secht n-deich ar mhíle,
o ghein Críost cé co
rímhe,
gus an m-bliadhain-si céd fer,
i t-torchair Diarmaid Laighen.
Diarmaid dond-ghlan go n-dreich n-daith,
rí no chongbhadh cleth coccaidh,
dar fucc h-i saoth samh gann sith,
dith laoch Ladhrann co loingsibh.
Ro tesccait óicc áille ann,
im cend Cláire, & Cualant,
Don-bheir h-i sian gair nach saimh,
díth rígh Riadhain co
ro-báigh.
Co t-torchair oc Muilionn Chul
ruiri forthain ar
sár-mhúr
gur bith In breo baoth tria brath,
ni fríth laoch leó no lamhadh.
Adhbhal an t-echt, mo cech mart,
as crecht cro im crídhe comhnart,
don t-sluagh a Caíndruim nír cert,
díth ar saer-dhúinn chár dlighset.
Ro mhúch a menmain co mór,
Diarmaid dedgair fo dian-bhrón,
ni fhuil dia bhás frith na fledh,
ní bhia sídh ní bhia sessedh.
Cu Uladh h-Ua Flathrai, rí Uladh, &
Mac Asidha, .i. Gabhadhan, tigherna Ua n-Gobhla, do
losccadh do Feraibh Midhe i t-tigh tened, & sochaidhe
mór do dhaoinibh oile impu. Trén-coinnmhedh la
Murchadh mac Conchobhair i n-Isioll Chiaráin, & forsna Célibh Dé, go ro marbhadh rechtaire na m-bocht ann, conidh de tuccadh Magh
Núra do na bochtaibh. h-Ua Fócarta, tigherna
Éle do marbhadh lá
h-ua m-Briain. Aois Críost, míle sechtmodha a
trí. Maol Mórdha, abb Imleacha Iubhair. Corbmac Ua Maol Duin, aird-fher leiginn & sruith-senóir
Ereann. & Giolla Caissi Osraighech, comharba Fedha
Dúin, do écc. Conchobhar Ua Maol Sechlainn, rí Midhe, do mharbhadh
dar sáruchcadh Bachla Iosa tré
fheill & meabhail, la mac a dherbhráthar,
Murchadh, mac Flainn, & Mídhe d'fásúcchadh iaramh etir
Maol Sechlainn, mac Conchobhair,
& an Murchadh-sin mac
Flainn. Cluain Ioraird & Cenandus cona templaibh do losccadh uile i n-aon-mhí. Ceand Chonchobhair Uí Maoileachlainn do
bhreith lá Toirrdhealbhach
ua m-Briain a Cluain Mic
Nóis ar éiccin aidhche Aoine
ria c-caiscc móir, & dia domhnaigh fo
chédóir tuccadh andes doridhisi co n-dibh failgibh oir
amaille fris tria fertaibh Dé & Ciaraín.
Galar mór do ghabháil an rígh Toirrdhealbhaigh trias
rochuir a fholt & a fionnfhadh tria fhiortaibh Dé
& Ciaráin, uair an tan
ruccadh an cenn 'na fhiadhnuise do sgeind luch a cind
Conchobhair fo choim Toirrdhealbhaigh
gur bo h-e fochann a ghalair. Bé Bhind, inghen
Bhriain, d'ecc ina h-oilithne i n-Ard
Macha. Domhnall, mac Ualghairg, toiseach Ua n-Duibh Indrecht,
& Cú Chaille Ua Finn, tigherna Fer Roiss, d'ecc. Slóichcedh lá Toirrdhealbhach i l-Leith Chuinn, co n-derna creach diairmidhe for Ghailengaibh, & ro marbhadh
Maol Mordha Ua Cathasaigh, tigherna Bregh.
Annal Aois Críost, míle sechtmhodha a
cethair. Dunán, aird-easpug
Atha Cliath. Diarmaid, mac Maoil Brenainn, comharba Brénainn. Maol Mordha, comharba Ailbhe. Cobhthach, abb Disirt Diarmada. Cú Cairrge Ua Ceallaigh, comharba Mura, d'écc. Ard Macha do losccadh dia mairt iar m-Beltaine cona uilibh temploiph, & cloccaibh eittir Raith
& Trian. Cumuscach Ua h-Eredan, cenn bocht Ereann, d'ecc iar n-deigh-phennainn &
iar n-aithrighe. Raghnall Ua Madudhain, tanaisi Ailicch, d'ecc. Donnchadh Ua Ceallaigh, tigherna Ua Maine, do marbhadh
la a bhráthair, lá Tadhg, mac mic
Concobhair Uí Cheallaigh i n-Inis
Locha Caoláin. Aodh Meranach, rí Uladh, do bháthadh i l-Luimneach no i Loch Eachach.
Annal Aois Críost, míle seachtmodha a
cúicc. Cumasccach Ua Erodhan, abb Arda Macha,
d'ecc. Donnchadh Ua Canannain, tigherna Ceneoil Conaill, do
mharbhadh. Amhalghaidh, mac Cathail, tigherna Iarthair Connacht,
d'ecc. Lughmhadh do losccadh cona teampull. Cluain Ioraird do losccadh cona dertigh. Domhnall, mac Murchadha, rí Laighen & Atha Cliath, d'ecc do galar trí n-oidhche. Cionaoth Ua Con Bethadh, toiseach Cenel m-Binnigh,
d'ecc. Domhnall Ua Caindealbháin do mharbhadh do
Airghiallaibh. Dá mac Augairi I
Lorcáin .i. Donnchadh &
Giolla Chaoimhghin do mharbhadh lá mac mic
Giollu Comhghaill I Thuathail
ag cosnamh forlámhais Ua Muirdaig dia n-athair. Slóichcedh lá Toirrdhealbhach
ua m-Briain co f-Feraibh Mídhe co Connachtaibh, co n-Gallaibh, Laighnibh, Osraighibh, & Muimhneachaibh imme co rángattar
co h-Ath Fhir Diadh do chuingidh giall for
Oirghiallaibh, & for Ultaibh. Do-ruachtattar maithe an chuiccidh ina
n-acchaidh. Batar enech i n-ionchaibh fri aroile, co ro fighedh iomairecc
occ Ard Mónann eitir Airghiallaibh &
Muirchertach Ua Briain, .i. ríghdhamhna
Mumhan,
& ro sraoinedh for Mhuirchertach cona sochraide,
& ro ládh dearg-ár a mhuintire, &
do-chódar na mhaithe-sin dia t-tighibh gan giall, gan eittire don
chur-sin. Ath Cliath do ghabháil do
Mhuirchertach Ua Briain.
Annal Aois Críost, míle seachtmodha a
sé. Céle, mac Donnaccáin,
áird-senóir na n-Gaoidheal, .i. easbog
Laighen, d'ecc iar n-deigh-bhethaidh
i n-Glinn Dá Locha. Murchadh, mac Floinn Ui
Maoileachlainn, do marbhadh, i c-cend teora
n-oidhche cona láibh iar n-gabháil forlámhais Temhra, i c-cloictheach
Cenannsa tré fhéill lá
tigherna Gaileng .i. la
h-Amhlaoibh, mac mic Maoláin,
& a mharbhadh-sidhe fein fo chédóir, tria fhertaibh
Dé & Cholaim Chille, la
Maol Seachlain, mac Concobhair. Gairbheith Ua h-Innrechtaigh, tigherna Ua Méith, do
mharbhadh la Feraibh Mídhe. Giolla Chríosd ua Duibh Dara,
tigherna Fer Manach, do
mharbhadh lá Fioru Manach
féissin i n-Daimhinis. Domhnall Ua Críochán, toiseach Ua Fiachrach Arda
Sratha, do mharbhadh co n-ár ime lá h-Uibh Tuirtri, & lá Cenel m-Binnigh Glinne. Slóicchedh la Toirrdhealbhach
ua m-Briain h-i c-Connachtaibh,
co t-tánaicc Ruaidhri Ua Conchobhair, rí Connacht, ina
theach. Maidhm Belat ria n-Aodh Ua Maol
Sechloinn & ria b-Feroibh
Maighe h-Ithe for Chiannachtaibh
in ro ladh a n-ár. Teirce bídh isin m-bliadhain-si. Slóigheadh la cléirchibh Leithe Mogha im mac Maoil Da Lua go
Cluain Dolcáin d'ionnarbadh
I Rónáin a Cluain Dolcáin ar n-gabail abdaine dó dar sárughadh mic
Maoil Da Lua. Conadh annsin do-radad regles cona fherann
i c-Cluain Dolcáin do celibh Dé go brath maille re da fhichit decc bó tugadh i
n-eneclann do mac Maoil Da
Lua. Ar do chur d'Ua Lorcáin for mhuintir mic
Giollu Comhghaill, go t-tugaid trí
cinn & tri fichit isin tealaigh re Disiort Diarmad aindes. Giolla Chríost, mac
Cathaláin, flaith
Ua n-Ocra, do mharbhadh do mac mic
Tuathail.
Annal Aois Críost, míle sechtmodha a
seacht. Muiredhach Ua Nuadhat, sruith-shenóir Dermhaighe. Maol Martain mac ua Certa sruith-senóir Cluana
Mic Nóis. & Loingsech Ua Conaire sruith-senóir na Mumhan, do
écc. Fer Dá Chríoch Ua Coibhdenaigh
saoi & saccart, d'ecc. Colcu Ua h-Erodhán, cenn bocht Arda Macha. Ailbhe, ben tigherna na
n-Airther, & comharba Mo Ninne,
d'écc. Ua Loingsich, tigherna Dal n-Araidhe, do mharbhadh lá Dal n-Araidhe bhudhdéissin. Giolla Pháttraicc Ua Ciardha, tigherna Coirpre, d'ecc. Ua Celechan, tánaisi na
n-Airther, & Ruarc Ua
Cathasaigh do mharbhadh. Murchadh, mac Conchobhair
Uí Maoilechlainn,
ríoghdhamhna Midhe, do
mharbhadh do Fheraibh Teathbha & do Catharnach
Sionnach tria format & misccnighe. Slóigheadh lá Toirrdhealbhach
ua Briain i n-Uibh
Ceinnsealaigh, go ro chuibhrigh mac Domhnaill
Remhair, tigherna Ua
c-Ceinsealaigh. Gormlaith inghen Ui Fogarta,
ben Toirrdhelbhaigh ui Bhriain, d'ecc,
& maoine iomdha d'fodhail di ar cheallaibh & eccailsibh, & ar bhochtaibh an Choimhdheadh
do raith a h-anma. Teirce mhór dan, isin m-bliadhain-si,
& ingreim for cheallaibh. Cluain Mic Nóis do losccadh
uile genmotáid a t-teampaill. Glenn Uisen gona iobhraibh do
losccadh.
Annal Aois Críost, míle seachtmodha
a h-ocht. Corbmac Ua Beáin, comharba Crónain
Tuama Greine. & Coibhdhenach Ultach anmchara Imleacha
Iubhair d'ecc. Cenn crabhaidh Ereann
esidhe. Conchobhar Ua Briain, tigherna Ceneóil
n-Eoghain & Tealcha Occ do
mharbhadh la Cenel m-Bindigh Glinne. Lethlobhar Ua Laidhgnén, tigherna Airghiall, do
mharbhadh lá Ruaidhri Ua Ruadhacan. Cathal, mac Domhnaill, tigherna Cenel Enda, do
mharbhadh la Cenel n-Eoghain na
h-Innsi. Domhnall, mac mic Tighernain, tigherna Conmhaicne, d'ecc. Maidhm for Uibh Cremhthainn ria f-Feraibh Fernmhaighe h-i
Sleibh Fuaitt, i t-torchair Goll
Cláraicch & araile amaille fris. Ar for Conaillibh ria n-Uibh Meith, i t-torchair mac Uí
Treodáin, tigherna Conaille. Lorcán Ua Briain do écc. Conchobhar Ua Donnchadha, ríoghdhamhna
Caisil, d'écc. Cend Faoladh Ua Dunghalaigh, tigherna Muscraighe Thire ordan
& oirechas Mumhan, d'ég. Cinnedigh Ua Briain do ghabháil tighernais Gaileng.
Annal Aois Críost, míle seachtmodha a
naoi. Maol Chiaráin, mac Cuinn na
m-Bocht, comharba Ciaráin, do écc. Ba eisidhen ordan
& airmittin Cluana ina rémhes. Ceallach Remhor, comharba
Brenainn Biorra & Ciaráin Saighre. Mac Giolla Dhídhe Uí
Lorcáin, tigherna Fernmhaighe, dh'écc. Ceallach Ua Ruanadha, ard-ollamh Ereann ina
aimsir, d'ecc. Cú Midhe, mac Lorcáin,
tigherna Fernmhaighe,
d'ecc. Fir Tethbha
& Cairpre for crechaibh In h-Uibh Foilghe, go
gabhsat bú iomdha, co ruccsat h-Ui
Failghe forra h-i c-Cluain Ferta
Mo Lua, co ro cuiredh ár Fer Tethbha & Cairpre imma righ .i.
Mac Con Geimhle. Oenach Carman la
Concobhar Ua c-Conchobhair Failghe .Aedh Ua Flaithbhertaigh, tigherna Iarthair Connacht, do
mharbhadh lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair. Giolla Cennlas, mac Iarnáin do
Chonmhaicnibh, do mharbhadh, & a
adhnacal h-i c-Cluain Mic Nois. Mór-sluaighedh lá Toirrdhealbhach
ua m-Briain i c-Connachtaibh, go ro
dichuir Ruaidhri Ua Conchobhair a righe Connacht. Toirrdhealbhach ua Briain do dhol for
Loch m-Bennchuir, & for Innsibh Modh, &
argain na Cruaiche
lais.
Annal Aois Críost, míle ochtmodha. Muiredhach Ua Mughróin, fer leighinn Cluana
Mic Nóis, d'ecc. Donn Ua Lethlobhair, tigherna Fernmhaighe, do
mharbhadh do Uibh Laithen i
Sléibh Fuaitt. Derbhforghaill, inghen mic
Briain, ben Diarmada mic Maoil
na m-Bó, d'ecc. Eochaidh Ua Merlígh, tigherna Fernmhuíghe, do
mharbhadh. Donn Sléibhe Ua h-Eochadha do dhol isin
Mumhain co maithibh Uladh lais ar cend tuarasdail. Maidhm Atha Earghail lá taobh Clochair for Feraibh Manach ria n-Domhnall
Ua Lochlainn, & ria b-Fheraibh Moighe h-Iotha, i t-torcrattar
ingrinntidhe Arda Macha .i.
Sitrioc Ua Caomháin, & mac
Néill Ui Sherraigh, & daoine
iomdha oile. As occ tairrngire an chatha sin ro ráidheatth,
Ath Ergail,
in drong n-aittlaic aterbhaid,
sochaidhe bhias gan ionmain,
do iomghuin Atha Erghail.
Maol Sechlainn, mac Conchobhair, do
thiachtain i t-Tethbha, co n-derna indreadh
mór ann .i. crech Chuasáin a h-ainm eitir bú
& braitt do bhreith lais, & daoine do mharbhadh tria
fiortaibh naoimh Chiaráin, uair do
airccset Fir Teathbha Cluain
Mic Nóis cona derteach
isin m-bliadhain-sin. Sochaidhi do Fheraibh
Tethbha, & do Mhuinntir Geradháin, & do Cairbribh do theacht ar creich i n-Uibh Failghe, co ruachtattar tearmann Cille
h-Achaidh. Tarthatar Uí Failghe
iat, & ro mharbhsat Giolla Muire Ua
Ciarrdha, tigherna Cairpre, & Aedh, mac meic
Dubghaill Mic Fionnbháirr, toiseach Muintire
Géradháin, & araill do saor-chlannaibh
cenmo-tháit-sídhe. Eochaidh Ua Loingsigh, tigherna Uaithne Thíre,
d'ég. Slóigheadh lá Toirrdhealbhach
ua m-Briain go h-Ath Cliath
& go Fiora Midhe, go t-táinic
Maoilechlainn ina theach lá Bachaill Iosa, & la comharba Pháttraicc, & lá clérchibh Mumhan.
Annal Aois Críost, míle ochtmhodha
a h-aon. Mac mhec Con Dabhaill uasal-shagart Arda
Macha. Fothudh h-Ua h-Aille, ard-anmchara Cluana
Mic Nóis, & Leithi
Cuinn. Flann Ua Lorcáin, uasal-shagart Lughmhaidh. Ua Robhartaigh, airchinneach
Lughmaidh. Célechair Ua Cinneittigh, comharba Colaim mic
Criomhthainn. Coindeccan Ua Flainn, comharba Brénainn
Cluana Ferta. & h-Ua Bruic, comharba
Senáin Insi Cathaigh, d'ecc. Corcach Mór Mumhan do losccadh eittir
tighibh & templaibh. Ceall Da Lua do losccadh. Mac Angeircce, tigherna Conaille, do mharbhadh lá Feraibh Fernmhaighe. Mac Raith Ua h-Occáin, tigherna Cenel Ferccusa, do
mharbhadh. Maol Mithidh Ua Maol Ruanaidh, tigherna Ua t-Tuirtre, do
mharbhadh lá Cenél m-Binnigh
Glinne. Giolla Siadnata mac Amhalghadha, mic
Flainn, tigherna Calraighe, do mharbhadh do Mhaol
Sechnaill tria fhiortaibh Ciaráin, uair ro aircc-sidhe dertheach Cluana
Mic Nóis an bliadhain-sin. Aru do argain do Ghallaibh. Mac Amhalghaidh mac Floinn,
tigherna Callraighi, do
mharbhadh la Maoileachlainn mac
Conchobhair. Cu Catha Ua Colmáin d'ég.
Annal Aois Críost, míle ochtmodha a
dó. Cionaedh Ua Ruaidhin,
tánaissi abbadh Cluana Mic Nóis, senóir & cend athcomhairc. Conchobhar Ua Uathghaile, fer leighinn Glinne
h-Uissen. & Dúnchadh Ua Cetfadha,
dá shruith-shenóir iarthair Laighen iad-sidhe, & a n-écc. Giolla Críost Ua Maol Fabhaill, tigherna Cairrcce
Brachaidhe. Fionnchadh mac Amhalghadha, toiseach Cloinne Bresail. Flaithbhertach Ua Maoile Dúin, tigherna Luircc. Uidhrin Ua Maoil Muire, taoisech Cenél
Fearadhaigh, d'écc. Domhnall, mac Taidhg Uí
Chonchobhair, ríoghdhamhna
Connacht, do mharbhadh la derbhrathair a athar,
lá Cathal mac Aodha Uí
Conchobhair, gan nach cion aithnidh do dhaoinibh, acht ar
tnúth & format. Cathal Ua Conchobhair do mharbhadh lá
Ruaidhri Ua c-Conchobhair i c-cath co sochaidhe
móir ime. Dream mhór d'Iarthar Midhe, do Dealbhna, & Cuircne do mharbhadh for Loch
Ríbh lá Domhnall, mac
Floinn, mic Maoilechlaind, &
maidhm na n-ethar ainm an mhadhma tuccadh forra. Reíleacc chailleach Cluana Mic
Nóis do losccadh cona doimh
liag, & gusan trian airtherach don chill uile. Domhnall, mac Conchobhair Uí
Bhriain, do mharbadh. Aois Críost, míle ochtmodha a
trí. Muirchertach Ua Cairill, airchinneach Dúin, saoi breithemhnais & senchassa Ereand. Giolla Mo Ninne, airchinnech
Lughmhaidh. Mac Raith Ua Baillen, comharba Cronáin
Rossa Cré. & Tadhg Ua Taidhg, comharba Flannáin
Cille Da Lua, d'ecc. Domhnall Ua Canannáin
tigherna Ceneóil
c-Conaill, do mharbhadh lá Cenel
c-Conaill budheíssin. Domhnall Ua Lochlainn do gabháil ríghe Cenéil
Eoghain, & slóighedh
ríogh lais h-i c-Conaillibh, co
t-tucc bóromha mhór, & co
t-taratt
tuarustal don t-sluaighedh-sin do Feraibh Fernmhaighe. Aodh ua Maoilechlainn, tigherna Oiligh, d'ecc. Conghalach Ua Ciardha, tigherna Cairpre, do mharbhadh
la Conmhaicnibh co sochaidhibh imaile
fris. Dunlaing Ua Lorcáin, tanaisi Laighen do
mharbhadh. Somhairle Mac Giolla Brighde, rí Innsi
Gall, d'ecc.
Annal Aois Críost, míle ochtmodha a
cethair. Giolla Phattraicc, epscop Atha Cliath, do bhádhadh. Muiredhach Ua Ceithnén, airchinneach Cluana
h-Eoais, d'ecc. Niall Ua Sesnáin, sruith-shenóir na Mumhan,
d'écc. Ceall Da Lua, Tuaim Greine, & Magh n-Éo n-Orbhraighe do losccadh do Chonmaicnibh. Glend Dá Locha cona temploibh do losccadh. Ecclas Fuinche .i.
Ross Airthir, d'fothughadh. Slóiccheadh la Donn Sléibhe, rí Uladh co Droichet
Átha, co t-tarat tuarustal do Donnchadh, mac
Cailigh Uí Ruairc. Creach la
Domhnall Ua Lochlainn tar a éis a n-Ultaibh, co t-tuccsat braitt & borómha mhór. Slóiccheadh lá Fiora Mumhan a Midhe, &
as for an slóighedh-sin at-bath Conchobhar Ua
Cétfádha, ordán & oireachus Mumhan eisidhe. Do-chodar dna, Conmhaicne i Tuadhmhúmhain dar a n-éisi, co ro
loisccset dúine, & diongnadha
iomdha, & do-bhertsat crecha dirímhe. Donnchadh mac An Cailigh Uí
Ruairc co n-Airther Connacht co
Cairbribh, & Gailengaibh do thecht i l-Laighnibh conus-tairthettar Gaill, Laighni,
Osraighe, & Fir Mhumhan im
Muirchertach Ua m-Briain, & fechar
scainder fuileach foirdherg etorra occ Móin Cruinneoige an
cethramhadh Callainn do Nouember,
& do-chersat ile etorra atiu & anall. Torchair din ann
Donnchadh Ua Ruairc, Ceinneittigh
Ua Briain, & a mac Tadhg,
& mac Uí Chonchobhair
Fhailghigh, & drong mhór oile do shaor-chlandaibh & daor-clandaibh nach
airimhther. Conadh ceithri mhile torchratar ann,
& rugadh cenn Donnchaidh Ui Ruairc co
Luimneach. Domhnall Ua Gairmleghaidh do mharbhadh do
Domhnall Ua Lochlainn.
Annal Aois Críost, míle ochtmhodha a
cúicc. Aodh Ua h-Oisín, comharba Iarlaithe,
& airdepscoip Tuama, d'ecc. Find, mac Gussáin, mic
Gormáin, epscop Cille Dara, d'ecc i c-Cill Achaidh. Gilla na Naomh Laighen,
uasal-epscop Glinne Dá Locha,
& cenn manach iar sin In Uairisburg, d'ecc
uii Idus April. Ughaire Ua Laidhgnéin, airchinneach Ferna. Gormghal Loighsech, comharba
Reglesa Bhrighde i n-Ard
Macha saoi i n-eccna, &
i c-crabhaid. Neachtain mac Neachtain sui-epscop Ruis Ailithre. Mac Soilligh, airchinneach
Insi Caoin Degha, dh'écc. Clereach Ua Sealbhaigh, ard-comharba Bairre, ordan
& eccna Desmhumhan, do fhorbadh a
dheigh-bhethaidh isin cenntar. & Giolla Chríost mac Cuinn
na m-Bocht, maic-cleirigh as ferr baoi i n-Erinn ina reimhes ordán &
oirechus Cluana Mic Nóis,
d'ecc. Ceall Caindigh do losccadh
d'urmhór. Murchadh Ua Maol Doraidh, tigherna Cenel Conaill, tuir
ordain, oinigh, & engnamha an Tuaisceirt
d'faghail bháis. Ualgharcc Ua Ruairc, ríogh-dhamhna Connacht,
d'ecc. Aenghas Ua Caindealbháin, tigherna Laoghaire, d'ecc. An Dall Ua Fhaoláin, .i. mac Giolla
Brighde, tigherna na n-Déisi, d'écc. Muiredhach mac Duibh, toisech Muintire Eolais uile do
erghabhail lá Toirrdhealbhach
ua m-Briain, & Muintir
Eolais uile do orgáin dó. Creach-ghabháil la Conmhaicnibh dar
Shiol
n-Anmchadha, co ro mharbsat an Coningin Find Mac
Ualachtáin, & co t-tuccsat tola bó. Ar n-daoine & indile isin
m-bliadhain-si, gur bhó hé a mhéd co n-dernaitt
aittreabhaigh di aroilibh daoinibh saidhbhribh innte. Oenghus Ua Caindelbháin, tigherna Laeghaire, do
mharbhadh h-i c-Cluain Eraird iar n-dol i
c-cléircecht dó, lá mac meic
Coirtén Uí Maíle Ruain,
tigherna Dealbhna
Móire.
Annal Aois Críost, míle ochtmodha a
sé. Maol Caoimhghin, uasal-espucc
Uladh. Erchadh Ua Maol Foghmhair, airdespucc Connacht. Maoil Iosa Ua Brolcháin, sruith-senóir Ereann,
saoi i n-eaccna, i c-crabadh
& h-i filidhecht an bherla cechtardha. Ba h-e méd a eccna,
& a ergna go ro scriobhadh féin liubhra & ealadhna
lána d'amhainsi, & d'inntleacht. Ro fhaoidh a spirat dochum
nimhe isin sechtmhadh decc Callainn Febru,
amhail as-berar,
h-I sepdecim Callainn Feabhra,
aidhche fhele Fursa Find,
at-bath Maoil Iosa Ua Brolchain,
acht cidh eadh nír trom tamh tinn.
Fiachna Ua Ronáin, airchinneach Cluana
Dolcáin, d'ecc. Maol Sechloinn Ua Faoláin, ath-laoch
tocchaidhe, d'ecc. Maidhm ria n-Airtheraibh for Uibh Eathach, i t-torchair Domhnall
Ua h-Aitteidh co n-druing oile. Maidhm Eochaille ria
n-Ultaibh for Airghiallaibh & for Ua
Ruadhacán, i t-torchair Cumasccach Ua
Laithéin, tigherna Síl Duibhthire, & Giolla Mo
Ninne Ua h-Eochadha, tigherna
Cloinne Síonaigh, & sochaidhe oile
amaille friú. Amhalghaidh, mac Ruaidhri Ui
Ruadhacán, do mharbhadh do Feraibh Fernmhaighe. Toirrdhealbhach ua Briain, rí Ereann co fresabhra, iar m-beith i
n-galar chian-fhoda, uair nír bhó slán-somh ón
tan rugadh cend Choncobhair Uí
Maoilechlainn ó Chluain
Mic Nóis, go n-erbail h-i c-Cenn
Coradh isin xxii bliadhain a fhlaithesa,
& isin lxxuii a aoisi h-i prid Id Iul do shonnradh, iar martra fhoda,
& iar n-aithrighe diochra ina pheacthaibh &
iar c-caithemh cuirp Críost
& a fhola, &
Tadhg Ua Briain, a mhac, d'ecc isin mí
chédna. As d'fhoraithmet bháis
Toirrdhealbhaigh ro ráidhedh,
Ochtmodha bliadhan gan bhréicc,
agus míle 'na mór-mheitt,
sé bliadhna ó ghein mic Dé
dil,
go bás Thoirrdhealbhaigh tuirmigh.
Aídhche Mairt h-i Prid Id Iul,
ria féil Iacoib co n-glan-rún,
iar n-dó fichet at-bath,
an t-airdrí tenn
Toirrdhealbhach.
Maol Seachlainn, mac Concobhair, do
dhol co h-Ath Cliath, & maidhm fair
ria n-Gallaibh, & ria Laicchnibh .i. maidhm na
Críoncha, du i t-torchair Maol Chiaráin
Ua Cathasaigh, tigherna na Saithne, & Tuath
Luighne, & sochaidhe oile cenmothasidhe im Mael
Muaidh, tigherna Fher c-Ceall. An Sionnach Fionn .i. Tadhg Ua
Catharnaig, tigherna Tethbha, & Cionaodh a mac,
& Ua Muiredhaigh, toiseach Muintire
Tlamháin, do mharbhadh h-i fioll lá Maol
Seachlainn, mac Conchobhair occ Loch Maighe
Uatha h-i c-cion Murchaidh mic
Conchobhair, do mharbhadh lá
h-Ua c-Catharnaigh Siondach. h-Ua Baighelláin, tigherna Airghiall, do thuitim
lá Conaillibh. Mac Beathadh Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe, do
mharbhadh (no do écc).
Annal Aois Críost, míle
ochtmhodha a secht. Maol Sechloinn, mac Conchobhair, rí Temhrach, do mharbhadh
lá Cathal, Mac Muiricen,
& lá Feraibh Tethbha i n-Ardachadh
Epscoip Mel, tria fheill &
saint meabhail. Domhnall mac Giolla Patraic, tigherna Osraighe, d'ecc iar
m-beith i n-galar fhoda. Cathal Ua Cétfadha do mharbhadh lá
Laighnibh. Cú Sléibhe Ua Carrdha, tigherna Coirpre, do
mharbhadh. Domhnall Ua Laithén do marbhadh la
Domhnall mac meic Lochlainn. Maol Ruanaidh Ua h-Airt, .i. do Chloinn Diarmada, tigherna Tethbha,
d'ecc. Cath eittir Ruaidhri Ua Concobhair, rí Connacht, &
Aodh mac Airt Uí
Ruairc, tigherna Conmaicne & Breifne,
h-i c-Conachail h-i c-Corann, & ro meabhaidh for
Ua Ruairc. Marbhthar é budhéin, &
Muiredhach mac Duibh, toiseach Muinntire h-Eolais.
& mac Gofraidh Uí
Shirittéin, & mac Con Sléibhe
Uí Ferghail, & maithe Conmaicne archena etir shaor & daor,
torcrattar isin cath-sin Coraind lá
Ruaidhri. As do fhoraithmhet an chatha-sin at-rubradh,
Secht m-bliadhna Is ochtmodha án,
agus míle caomh comhlán,
o ro genair Criost gan choll,
co cath Conachla h-i c-Corann.
Cath Ratha Edair ettir Laighnibh,
& Fiora Mumhan,
cor' raeimhidh ria Muirchentach Ua m-Briain
& ré b-Feraibh Mumhan for Laighnibh
& for mac Domhnaill
mic Maoil na m-Bó, & ar
Diarmuid Ua m-Briain, & ar
Enda mac Diarmada co ro ladh ar
mór annsin for Laighnibh im mac
Murchadhauí Domhnaill im tigherna h-Ua n-Drona,
& im Chonall Ua Ciarmaic, & im
Ua Néill Maighe Dá
Chon, &rl. Sluaigeadh lá Mac Lochlainn, co ro loisc
Tuaith Inbhir i m-Bregaibh, & co
ro ládh ár for a mhuintir. Niall Ua Ceatfadha d'ecc. Cathal Ua Cetfadha do mharbhadh lá Laighnibh. Meas mór, & iomatt toraidh,
& bó-ár,
& ascalt isin m-bliadhain-si, agus
gaeth mhór co ro bhris
taighe & templa. Uilliam Rufus do ghabhail rioghachta Saxan,
9 September.
Annal Aois Críost, mile ochtmodha a h-ocht.
1088.
Corbmac Ua Finn, áird-fher leighinn Dal c-Cais,
d'ecc. Cathalán Ua Forréidh, saoi a n-egna & g-crabhadh, d'ecc dia domhnaigh Initte i t-teirt Nóin Marta
i n-Imleach Iobhair, conadh dó do
ráidhedh,
Cathalán an chrabhaidh chóir,
ba sruith sámhaidh, ba senóir,
for nemh isin grianán gle,
luidh i féil Chiaráin Saighre.
Tighernach Ua Braoin, ard-chomharba Chiaráin & Chomáin, d'ecc i n-Iomdhaidh Chiaráin. Suí leighind & senchusa
ésidhe. Maoil Iosa Ua Maoil Giricc, aird-fhile
& ard-ollamh, d'écc. Dubh Chablaigh, inghen Aodha Ui
Conchobhair .i. Aedh an Ghae Bhernaigh, ben
rí Mumhan,
d'écc. Mór, inghen
Toirrdhealbhaigh uí Bhriain, ben
rí Connacht,
d'écc. As doibh-sin at-bert Muirchertach Ua
Briain,
Mor inghen mic Taidhg
atuaidh,
ar-richt tech d'éccaibh diombuaidh,
Dubh Chobhlaitth oc dol do Chluain,
i madain focchmair fionn-fhuair.
Ruaidhri Ua Concobhair co Feraibh Connacht do
ghabháil Insi Adharcaigh ria b-Feraibh Mumhan ar na ro léicceadh a c-cobhlach secha-soin suas, & do-rattadh maidhm
for Mhuirchertach co f-farccaibh ár a muinntire
ann. Ro ladh dna ár for chobhlach an fhir
chédna iarna t-teacht timceall thiar for an f-fairrge do iondradh
Connacht. Indredh din Corco Modhruadh ó
Ruaidhri fo trí, &
as inueachtain má ro fhágaibh cethra ná daoine gan
malairt don chur-sin, & do-rochrattar tria bhaoghal triar do maithibh Connacht .i. Giolla Coirpthe, mac
Cathail Uí Mughróin, toiseach Cloinne Cathail,
& Cú Sionna, mac Murchadha
Uidhir toiseach Cloinne Tomaltaigh, & mac Giolla
Criost, mic Echtighern, toiseach Corcu
Achlann. Ar mór for Ghallaibh Atha Cliath, Locha Garman,
& Puirt Loairge ria n-Uibh Eachdhach Mumhan isin ló ro
iomraidset Corcach Mumhan do orgain. Slóighedh lá Domhnall, mac mic
Lochlainn, lá rígh
n-Ailigh, co t-Tuaiscert
Ereann imme h-i c-Connachtaibh, co t-tart
Ruaidhri Ua Conchobhair, rí Connacht, gialla Connacht uile
dhó. Do-dheochattar dibhlinibh cona sochraittibh isin Mumhain, go ro loisccset Luimneach, & ro indraiset
machaire na Mumhan .i. co h-Imleach Iubhair, & Loch Gair,
& Brúgh Rígh, & Dún
Achéd, & co Druim Ua Clercén,
& rucsat cenn mic Cailigh Ui Ruairc o
chnocaibh Sainccil, & ro thoghailset, & ro
mhúrsat Cenn Coradh, & ro
gabhsat ocht b-fichit laech etir Galla, & Gaoidheala i n-giallnus a n-aittire, &
tangattar dia t-tighibh iaramh. At iad roighne na n-aittire-sin mac
Madadháin Ui Cinneidigh, mac
Congalaigh I Occáin, & mac
Eachdhach Ui Loingsigh. Do-radadh bá,
ech, ór, orgat,
& carna tar a cenn ó Muircherthach Ua
Briain ina f-fuaslaccadh. Derbhail, inghen h-Ui
Mailsechnaill, d'écc.
Annal M 1089. Aois Críost, míle
ochtmodha a naoi. Giolla Pháttraicc Ua
Célechán secnap (.i.
prioir) Arda
Macha. Concobhar, mac Foghartaigh h-Ui Maoile
Dúin secnab Cluana Mic Nóis. & Ferghal h-Ua Meisdedhaigh, fer leighinn Imleacha
Iubhair, d'écc. Maidhm ria n-Uibh Eathach Uladh for
Fhiora Fernmhaighe, dú i
t-torchair mac Aedha Uí Chríochain,
tigherna Fernmhaighe, & dá thánaisi
décc do shaor-chlandaibh, go sochaidhibh iomdhaibh oile. Donnchadh mac Domhnaill Reamhair, tigherna Laighen (no Ua c-Censelaigh) do mharbhadh do
Chonchobhar Ua Concobhair Failgi tria bhaoghal.
Laech as amhra ro baoi ina aimsir, tuir catha ar chalmatas eisidhe. Donnchadh Ua Giolla Phattraicc, .i. mac
Domhnaill,
tigherna Osraighe, do
mharbhadh do mhacaibh mic Brain Bric. Giolla Caindigh Ua Flaithfiledh, tigherna DealbhnaBethra,
do mharbhadh lá a bhráthair Aedh, mac
Cochlain Uí Fhlaithfhiled. Cobhlach Fer Mumhan .i. im Muirchertach Ua
Briain, do thiachtain for Sionainn,
& for Loch Ribh co ro airccset cealla an locha, .i. Inis Clothrann, Inis Bó Finne, Inis Aingginn &
Cluain Eamhain, co ro dúnadh
Aidhirceach, & Rechraith iarsin dar a n-eis
lá Ruaidhri Ua Conchobhair, lá
rígh Connacht.
Tangattar-somh anuas iaramh co Cluain, & ro raoineadh orra
suas ina f-fritheing co h-Ath Luain, ba h-annsidhe baoi Ua
Maoilechlainn .i. Domhnall mac
Floinn, rí Temhrach In erlaimhe for a c-cind, go f-fargaibhset ogh
a long & a n-ethar ag Ua Maoileachlainn annsin,
& do-dheochattar féisin for a chomairce, &
ro h-iodhnaicthi iomlán iatt iaramh co Fiora
Mumhan. Ruaidhri Ua Concobhair &
Domhnall Ua Maolsechlainn do dhol i l-longaibh & i n-ethraibh co ro indirset Mumha
co Cluain Caoin Mó
Diómóg. Conidh as inueachtain for-agsat míol
n-indile In airett-sin lá taobh braitti
do thabhairt leo. Crech mhór lá Domhnall Ua
Maoileachlainn, lá rígh
Temhrach, co rocht Iobhar Chind Trachta go
ro airgi Fiora Fernmhaighe, Conaille, Mughdhorna,
& Ui Méith, & go ro loisc
Conaille uile. Iseall Ciarain do chendach ar dhilsi do
Corbmac mac Cuinn na m-Bocht ó
Ua Flaithén, & ó
Dhomhnall mac Flainn Ui
Maoilechloint ó rígh Midhe. Corcach, Imleach
Iubhair, Ard Ferta, & Ceall Dara, do losccadh. Luscca do losccadh lá Fiora Mumhan, & naoi
f-fichit duine do losccadh ina daimh
liag.
Annal Aois Críost, míle
nochat. Maoldúin Ua Reabhacán, comharba Mo
Chútta. & Cian Ua Buachalla, comharba Cainnigh
i c-Ciannachta, d'écc. Ingnadan, fer leighinn Cluana h-Eraird, do mharbhadh. Maol Ruanaidh Ua Cairellán, tigherna Cloinde Diarmatta,
& Giolla Criost Ua Lúinigh,
tigherna Cenél Moen, do mharbhadh
i n-aon-ló lá Domhnall ua
Lochlaind. Comdhál mhór etir Domhnall, mac mheic
Lochlaint, rí Ailigh, & Muirchertach Ua
Briain, rí Caisil, & Domhnall mac
Floint Uí Maoilechloinn, tigherna Mídhe,
& Ruaidhri Ua Concobhair, rí Connacht, &
do-ratsat uile gialla do rígh Ailigh, &
do scarsat fo sidh, & caenchomhrac. Muirchertach Ua Briain do thuidhecht h-i Mídhe for creich iaramh, & fechair
iomairecc eittir Domhnall, rí Mídhe,
& Muirchertach cona a slocchaibh i Maigh
Léna. Ro meabhaidh for Mumhain,
& ro ládh a n-ár im Maolsechlainn
Ua n-Dungalaigh, & im mac Conín
Uí Duibhcind, & im mac Maoil
Mordha uí Domhnaill mac rígh Ua
Ceinnsealaigh. Crech-shluaichcedh lá Domhnall Ua
Maoilechluinn isin Mumhain, co ro loisc
Dúin na Scciath. Crech oile bheós lásan
Domhnall cédna, go ro aircc Urmumhain uile. Ruaidhri Ua Concobhair do losccadh
Dúine Aichet. Muirchertach Ua Bric, tigherna na n-Déisi do
marbhadh. Muirchertach Ua Briain do dhol ar Loch Riach tre bhaogal. Sluaigheadh lá Muirchertach Ua m-Briain,
& lá Feraibh Mumhan,
& la
Gallaibh Atha
Cliath, go ro indirset cenntur Laighen,
& Fiora Breagh go h-Ath Buidhe,
& do-bhertsat da aittire d'ua Lochluinn .i.
Domhnall, ar a n-anacal ótha sin siar.
Annal Aois Críost, míle
nochat a h-aon. Cend Faoladh Ua h-Occáin, comharba Brénoinn, d'écc. Murchadh, mac mic Domhnaill Remhair, do
mharbhadh i meabhail lá h-Enda, mac
Diarmada. Mac mic Aodha mic Ruaidhri, tigherna Iarthair Connacht,
d'écc. Cionaeth Ua Mordha, tigherna Laighisi, &
mac Maol Ruanaidh, mic Con
Cóirne, do chomhthuitim i t-tigh Uí
Bhriain h-i c-Caisseal. Cearbhall Ua h-Aodha sinnsior Cloinne
Colmáin, d'écc. Laidhgnen .i. An Buidhenach Ua Duind
Cothaigh, tigherna Gaileng, do mharbhadh d'Uibh
Briuin. Slóighedh lá Muirchertach Ua
m-Briain, co ro aircc Iarthar Midhe. Slóigheadh lá Connachtaibh, co
ro loiscset mór don Mumhain. Bran Ua Caindelbháin do mharbhadh do mhac
Mic Coirtén. Creach na n-aithinneadh do dhénamh do Mhuirchertach
Ua Briain, aidhche Nottlac
Mór, ar Uibh Failghe
& ar mhacaibh mic Brain Bric. Síth do
dhénamh do Muircertach & do mhacaibh
Taidhg Ui Briain, & Tuadhmhumha do dhol dia t-tighibh, &
feall do mhac Thaidhg forra, & a n-arccain do
Chonnachtaibh. Muirchertach Ua Bric, tigherna na n-Déisi, do
mharbhadh. An leth iartharach do Ráith Arda Macha do losccadh. Maoil Iosa, comhorba Phattraic,
d'écc iar b-pennainn 20 December,
& Domhnall, mac Amhalgadha,
d'oirdneadh ina ionadh isin abdhaine fo chedóir. Sitriug, mac Giolla
Bruide, do mharbhadh i meabhail.
Annal Aois Críost, míle
nochat a dó. Connmhach Ua Cairill, espucc, & riaghlóir togaidhe. Corbmac, abb Mainistrech sruith-shenóir naomh, cend eccna & crabhaidh
na n-Gaoidhel. Muirchertach, mac Loingsich, comharba Findéin
Cluana h-Eraird. & Maoil Iosa Ua h-Arrachtáin,
comharba Ailbhe
Imlich, d' écc. An Cráibhdhech .i. Fiachraich Ua
Follamhain, saccart do Chonnachtaibh do bádhadh i l-Loch Cairrgin. Ráith Arda
Macha cona temploibh do losccadh an
cethramhadh Callainn do September, & sreth do Thriun Mór,
& sreth do Thriun
Saxan. Ruaidhri Ua Conchobhair .i. Ruaidhri na
Soidhe Buidhe, airdrí Connacht, do dhalladh d'Ua Flaithbhertaigh
.i. do Flaithbertach, & d'Foghartach
Ua Foghartaigh tria fheill & tria mheabhail. Ba
cáirdes Criost fo shecht
Ruaidhri d'Ua
Flaithbhertaigh. Donnchadh, mac Carthaigh, tigherna Eoghanachta Caisil do mharbhadh lá Ceallachán
Caisil. Enda, mac Diarmada, tigherna Ua c-Ceinnsealaigh, do
mharbhadh lá Ceinnsealachaibh feisin
.i. do mac Murchaidh, mic
Diarmada. Creach mhór lá Conmaicnibh tar
Síol Muireadhaigh, co ro fágbhadh
Magh n-Aoi leó gan innile. Donnchadh mac Uí Chonchobhair
Failghigh do mharbhadh lá a bhraithribh féisin. Reódh mór &
aigh isin m-bliadhain-si, co ro reodhset locha & aibhne Ereann, co n-imthighdís daoine
& eich cosaibh tiormaibh dar na lochaibh, & ro feradh
sneachta mór na diaidh sin. Slóigheadh lá Muirchertach
Ua m-Briain i c-Connachtaibh, go rug gialla uadhaibh. Diarmaid Ua Briain d'ionnarbadh i n-Ultaibh. Muiredhach mac Carrthaigh, tigherna Eoghanachta,
d'écc. Domhnall mac Amhalgadha, comhorba Phátraicc for cuairt Cenel n-Eoghain, co
t-tug a réir. Aodh, mac Cathail Uí Conchobhair, do
ghabhail do Bhriain, & righe Sil Muiredhaigh do
thabhairt do Ghiolla na Naomh Ua
Conchobhair. Cobhlach Fer Mumhan do arccain Cluana Mic
Nóis. Aois Críost, míle
nochat a trí. An t-epscop Ua
Bríghtén d'écc. Ailill Ua Nialláin,
tanaisi abbadh
Cluana Mic
Nóis, comhorba
Crónáin Tuama Gréine, & comharba Colmáin Cille Mic Duach. Aodh, airchinneach Doimh Liag Chianáin. h-Ua Scoptha, comharba Commáin. & Aodh Ua Conghaile, airchinneach taighe
aidhedh Cluana Mic
Nóis, d'écc. Aodh Ua Canannáin, tigherna Cenil Conaill, do dhalladh lá
Domhnall ua Lachlaind, lá rígh n-Ailigh. Aodh Ua Baigheallán, tigherna Airghiall, do
mharbhadh la Conaillibh
Muirthemhne. Aodh, mac Cathail Uí
Conchobhair, tigherna Shíl Muiredhaigh, do mharbhadh h-i Mumhain i n-geimhel lá Foghartach
Ua Foghartaigh tria fheill & mheabhail. An t-Aithclereach .i. Niall, mac
Ruaidhrí Uí Conchobhair, do mharbhadh
do Conmhaicnibh. Dubh Dara, mac mic Aighennáin,
tigherna Luighne,
d'écc. Trénfher Ua Ceallaigh, tigherna Bregh, do mharbhadh
lá h-Ua n-Duibidhir i n-Doimhliag Chianáin. Muirchertach Ua Briain d'orgain &
d'ionnarbadh Sil Muiredhaigh uile h-i Tír n-Eoghain iar n-gabháil a t-tigherna Giolla na Naomh Ua
Conchobhair, Ui Co Chenainn, mic
Taidhg, tigherna Ua n-Diarmada. Síol Muiredaigh do thoidhecht
doridhisi h-i c-Connachtaibh gan
chedúghadh. Sneachta mór &
reódh isin m-bliadhain-si co ro thechsat locha na h-Ereann. Ard Macha do losccadh cona temploiph.
Annal Aois Criost, míle nocha a
ceathair. Donn Slébhe Ua h-Eochadha, rí Uladh, do mharbhadh la
rígh Ailigh .i.
Domhnall, mac mic Lochlainn, a c-cath
Bealaigh
Ghuirt an Iobhair. Fir Ereann do coimhthriall go h-Ath
Cliath .i. Muirchertach Ua Briain co f-Feraibh Mumhan co n-Osraighibh & Laighnibh, Domhnall, mac meic
Lochlainn, rí Oiligh co c-Cenel
Conaill, & Eoghain,
Domhnall, mac Flaind, rí Temhrach, co Feraibh Midhe,
Donnchadh Ua h-Eochadha, co n-Ultaibh, & Gofraidh, tigherna Gall & Atha Cliath, co nochat long leis. Tángattar an lucht anoir go Maigh
Laighen, co ro loiscset Uachtar Áird, & co
raímhidh bán-mhaidhm mór for Feraibh
Mumhan, Laighnibh, & Osraighibh reampa. Iompoit iar sin Ulaidh, ár nír bhó
h-adhlaic leó Laighin do indriudh. Im-soiset
iarsin Fir Mhúmhan soir doridhisi, & ro
iondarbhsat Gofraidh a h-Ath Cliath, & ro aithríoghsat rí Temhrach .i.
Domhnall, & ro iondarbhsat é i n-Oirghiallaibh iar n-iompódh do Fheraibh Midhe fair.
Do-dheochaidh iarsin Ua Maoilsechlainn uathadh m-becc
atuaidh co ra ghaibh ba Luighni, & Airthir Mídhe uile, rugsat Luighni & Airther Midhe fair, & amhsa rígh Mumhan oc Loch
Lebhind, co t-tarrus eittir na bú & an lorcc,
& ro h-imredh eccomhlann fair la a mhuinntir feisin .i. mac
Meic Aighennáin cona shochraitte, &
do-chear leó a r-rí budhdein .i. Domhnall mac
Flaind, &
Giolla Énáin Mag Lughadha, isin
cnoc uas Fabhair Feichin. Flaithbhertach Ua h-Addith, tigherna Ua n-Eatach
Uladh, dho dhalladh lá Donnchadh Ua
n-Eochadha, lá rígh
n-Uladh. Ar for Airtheraibh lá h-Ultoibh, dú i t-torcrattar drong
mhór do shaor-chlandaibh im Ua Fedacán,
& im Domhnall mac
Aonghusa. Conchobhar Ua Conchobhair, tigherna Cianachta Gleinne
Gemhin, d'ég iar n-deigh-bhethaidh. Conchobhar Ua Conchobhair, tigherna Ua b-Failghe, do ergabháil lá
Muirchertach Ua m-Briain, lá righ Mumhan. Slóighedh lá Muirchertach Ua
m-Briain co f-Feroibh Mumhan ime h-i Connachtaibh,
& ro shoi ina frithing gan giolla. Slóighedh oile dan lásan lucht chédna etir loch
& tír co Dún Tais, & ro rannsat
midhe eiter
dís .i. eiter Donnchadh, mac
Murchadha mic Floinn, &
Conchobhar, mac
Maoilsechlainn. Ruaidhri Ua Donnagán, tigherna Aradh,
d'écc. Cathraoineadh ria t-Tadhg, mac Ruaidhri
Uí Conchobhair, & ria Síol Muiredhaigh for Tuadhmhúmhain, & for Iarthar Connacht, dú h-i t-torcratar trí chéd, & ro airccsett Iarthar Connacht uile. Ba dona maithibh torcratar isin
cath-sin Amhlaoibh Ua h-Aichir, Donn
Slébhe Ua Cinn Fhaoladh, & mac
Gille Fursa Uí Mhaoil Mhuaidh. Cath
Fiodhnacha a ainm. Iomhar mac Giolla Ulltáin, taoiseach Muinntire Maoil
Sionna, do mharbhadh lá Fiora Mídhe. Domhnall, comhorba Phátraicc, for cuairt Mumhan cédna
cur co t-tug a lán-chuairt screpall la taebh n-edbarta uadhuibh. Giolla na n-Inghen mac Uí
Cobhthaigh, tigherna Umhaill, do écc. Oirchinneach Achaidh Fabhair do mharbhadh d'Feraibh
Cera.
Annal Aois Críost, míle
nochat a cúicc. An t-epscop Ua
Corcráin, comharba Brénainn Cluana
Ferta, d'écc. Senoir mac Maoil Dá
Lua, anmchara Ereann uile, d'écc iar sendataigh,
& iar n-deigh-bhethaidh. Teidhm anbfoill isin Eoraip uile h-i c-coitchinne isin
m-bliadhain-si, & at-bert aroile co n-epletar cethroimhe do
dhaoinibh Ereann don támh h-i sin. At iad andso drong dona
degh-dhaoinibh eitir ecclais & tuaith at-bailset.
Donnghus, epscop Atha Cliath, h-Ua
Mancháin .i. an brethemh, comharba Caoimhghin,
Macc Maras Ua Caomháin, comhorba Oenai,
do Dhelbhna Bhicc a chenél,
Cairpre .i. an t-espocc
Ua Ceithernaigh, comharba
M'Aedhócc, Ua
Rinnánaigh, fer léighinn
Leithghlinne,
Eochaidh Ua Coisi,
secnab
Achadh Bó,
Scannlán Ua Cnáimhsighe, anmchara Lis
Mhóir, Buadhach Ua Cerruidhir, sacart Cille Dá
Lua,
Dubhshlatach Ua Muiredhaigh, Aodh mac
Maoil Iosa Uí Brolcháin,
áird-fher leighind, &
Augustin Ua Cuinn, áird-breithemh Laighen. At-báth don mhortladh chetna Gofraidh Meránach, tighearna Gall Atha Cliath, & na n-Innsedh,
Domhnall Dubh Ua Ferghaile, tigherna Forthuath Laighen,
Mathghamhain Ua Seghdha, tigherna Corca Dhuibhne,
Ua Maol Craoibhe do mhuinntir Imleacha
Iubhair. O h-Ainbhidh, tigherna Oirghiall, & Ua Conchobhair,
tigherna Cianachta Glinne
Geimhin. Ua h-Eiccnigh, tigherna Fer Manach, do mharbhadh. Giolla Ciaráin mac mic
Ualghaircc, tigherna Ua n-Duibh Indrecht, do mharbhadh. Cath-shraoinedh mór i n-Ardachadh ria n-Dál Araidhe for Ultaibh dú i t-torcair
Lochlainn Ua Cairill,
rioghdhamhna
Uladh, &
Giolla Chomhghaill Ua Cairill, &
sochaidhe mór amaille friú. Domhnall Ua Muireccán, tigherna Tethbha uile,
& Amhlaoibh, mac meic
Conmedha, mac taisigh Shíl Rónáin, do mharbhadh i
feill, & iatt i n-geimhlibh isin Mumhain. Taillti, inghen Domhnaill
Guitt, d'écc. Tadhg, mac Cathail Uí
Conchobhair, do mharbhadh la Feraibh Mumhan. Taichleach Ua h-Eaghra, tigherna Luighne, &
ár Luighne imme, do marbhadh lasna
tríbh Conmhaicnibh .i. Cenél
c-Cais, Cenél Dubháin,
& Cenel Lughna. Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe, do mharbhadh lá a
bhráthair. Cú Coiccriche Ua h-Ainbhidh, tigherna Fer m-Bile, do
mharbhadh lá Donnchadh Ua
Maoilsechloind. Dubhchobhlaigh, inghen tigherna Osraighe, &
baintigherna Osraighe,
d'écc. Darmhaigh,
Cenannus, Cluain Eraird, Glend Da Locha, Fabhor, Less
Mór, Cluain Bronaigh,
& Cluain Eoais do losccadh
uile. Cluain Mic Nóis do
orccain. Domhnall Ua Madadhain, tigherna Ua n-Eachach, d'
écc.
Annal Aois Críost, mile nochat a
sé. h-Ua Cochlán suí
epscop, & comhorba Bairri,
d'écc. Eoghan Ua Cernaigh, airchindeach Doire,
d'écc In ocht décc Callainn Ianuarii. Columm Ua h-Anradháin, airchinneach Rossa
Ailithir. Fland Ua Muireccáin, airchindech Aentruibh. Learghus h-Ua Cruimhthir, comharba Comhghaill. Mac Nechtain h-Ua h-Uaithnigh, fer leighinn & uasal-shagart, d'écc. Ua Mail Cain, ollamh Dal g-Cais, d'écc. Amhlaoibh, mac Taidhg Uí
Bhriain, do mharbhadh i Manainn. Feil Eóin for Aoine isin
m-bliadhain-si. Ro ghabh imeagla mhór Fiora Ereann reimpi, conadh i comhairle
ar-riacht lá cleirchibh Ereann im comarba
Phátraicc dia n-imdhiden ar an
tedhmaim ro tircanadh dóibh ó chéin a forchongra for
chach a c-coitchinne tredhenos ó Chedaoin go Domhnach do
dénamh gacha mís, & trosccadh gach laoi go
cenn m-bliadhna, cenmotát domhnaighe, & sollamna, &
aird-fheile, & dan do-ratsat almsana, & edbarta iomdha do
Dhia. Tuccadh dan feranna iomdha do eccailsibh,
& chléircibh, ó ríoghaibh, & taoisechaibh, & ro saortha Fir Ereann an
tucht sin ar téine na díoghla. Cend Coradh do athnuadhucchadh lá
Muirchertach Ua m-Briain iarna mhúradh
feacht riamh la Leth Cuind. Flann Ua h-Ainbhidh, tigherna Deisceirt Airghiall
d'écc. Conchobhar Ua h-Aindiarraidh, tigherna Cianachta, &
Ua Cein tigherna Ua Mic Cairthind, do chomhthuitim fri aroile
h-í c-cliathadh. Cu Uladh Ua Célechan, tánaisi Airghiall, do
mharbhadh lá Coicceadh n-Ereann, .i. cóicceadh Uladh. Mathghamhain Ua Seghdha, tigherna Corca Dhuibhne,
d'écc. Muirchertach .i. An Cullach Ua Dubhda,
tigherna Ua n-Amhalgadha,
do mharbhadh
lá a chenél féin. Matodhan Ua Madodhain, tigherna Síl
n-Anmchadha, d'écc. Giolla Oissen Mac Cortén, tigherna Dealbhna Móire,
do mharbhadh lá h-Uibh Laoghaire .i.
iarna thiodhnacal do Mhuirchertach Ua Briain
dóibh iar mh-breith dhó-sidhe xxx uinge do ór
uadh, & céd m-bó &
ochtar eittiredh. Donnchadh mac An Ghuitt do mharbhadh do
Chalraighibh. Sitfriuch, mac mic Sealbhaigh, tigherna Fher Rois, do
mharbhadh lá Mughdhornaibh
Maighen. Maol Páttraicc Mac Airmhedhaigh, epscop Arda Macha,
d'écc.
Annal Aois Críost, míle
nocha a seacht. Flandaccán Ruadh Ua Dubhthaigh, comharba Commáin
& fer leighinn Tuama Da Ghualann. Maolán Ua Cuinn, airchinneach Eccailsi
Bicce. Maol Brighde mac An t-Saoir Uí
Brolcháin saoi & epscop Chille Dara,
& chóiccidh Laighen,
d'écc. Tadhg, mac Ruaidhri Ui
Chonchobhair (.i. brathair Toirrdhealbhaigh
Mhóir), tigherna Sil Muiredhaigh, & cosnamhthach an chuiccidh
archena, do mharbhadh lá Cloinn
Choncobhair, & lá aes gradha féin i fiull .i.
la mac Con Luachra Uí Maoil
Bhrénainn isin cethramhadh bliadhain
ficheat a aeise. Aimhirgin Ua Mórdha, tigherna Laoighisi
d'écc. Slóighedh lá
Muirchertach Ua Briain go Leith Modha, & co f-Feraibh Mídhe,
& co n-dreim do Connacht ar ammas
an Tuaisceirt go rangadar Magh Conaille, & a n-iompodh
ass iar sin gan indreadh gan eittire, uair
táinicc Domhnall ua Lochlainn go
t-tionól an Tuaisceirt go Fíodh Conaille do
thabhairt catha do Mhuircertach cona sochraide co n-derna
Dia, & comarba Phatraicc síd ettorra. Lochlainn Ua Duibh Dara, tigherna Fernmaighe, do
marbhadh do Uibh Briuin
Bréifne. In Druth Ua Carthaigh, ollamh Connacht, do marbhadh do
Chonnachtaibh féissin. Cnói-mhes mór ar fud Ereann a c-coitchinne isin m-bliadhain-si, co
ro mhéth muca Ereann, & ro
mhair tiruairsi na c-cnó h-isin co cend dá bhliadhan iaramh. Bliadhain na c-cnó
b-fionn do-ghairthí dhi, & do-gheibhthí seisedhadh
cnó ar aon-phinginn. Cloictheach Mainistreach .i. Mainistreach Buithe, co leabhraibh
& co t-taisccedhaibh iomdhaibh do losccadh. Flaithbhertach Ua Flaithbhertaigh do thoidheacht
ina atharrdha go h-Aodh Ua Conchobhair (.i.
Aodh an Gha Bhernaigh) & cennas Shil Muiredhaigh do ghabháil dó
dorídhishi.
Annal Aois Críost, míle
nochat a h-ocht. Domhnall Ua h-Enni .i. do Dal c-Cais ard-anmchara, & uasal-epscop, cend eccna & crábhaidh na
n-Gaoidhel, topar coindercle iarthair Eorpa saoi an uird
cechtardha Romhan, & na n-Gaoidheal,
do chriochnúghadh a bethaidh i Callainn
December. Sé bliadhna seachtmoghat a
aois an tan ro fhaidh a spirat. Domhnall Ua Robhartaigh, comharba Cholaim
Chille. Maoil Ísu Ua Stuir, scribhnidh & feallsomh Mumhan
& Ereann archena.
Eochaidh, comharba Cianáin. Rónán Ua Daimhin, comharba Feichin
cétus, & riaghlóir
toghaidhe iaromh. Maol Martain Ua Ceallaigh, comharba Mura Othna. & Learghas eccnaidh
d'écc i n-aon-ló. Flaithbhertach, mac Tighernaigh
Bairrchigh, comhorba Finnein Maighe
Bile, d'écc ina oilithre. Mac Maras Cairprech .i. uasal-shaccart saoi &
sruith-senóir Ereann d'écc i n-Glind Da Locha. Trí longa do longaibh
Gall na n-Innsedh do bhuain amach do Ultaibh, & a b-foirend do mharbhadh .i.
fiche ar chéd a líon-sidhe. Maidhm Feirtsi Súilighe for Chenél Conaill ria c-Cenéll n-Eoghain In ro marbhadh
Ua Tairceart .i. Eccertach, go sochaidhibh
oile. Creachadh, & indreadh Maighe Dairbhre la
Muirchertach Ua m-Briain for Fiora Teathbha. Slóiccedh lá Muimhneachaibh co
Sliabh Fuait do shaighidh Domhnaill, mac meic
Lochlainn, acht ní rugsat gialla na aittiredha. Midhe do fhásughadh eittir
Donnchadh, mac Murchadha, &
Conchobhar, mac
Maoileachlainn. Flaithbhertach Ua Flaithbhertaigh, tigherna Síl
Muireadhaigh & Iarthair Connacht, do
mharbhadh do Mhadudhán Ua Cuanna
i c-cionaidh dallta Ruaidhri Ui Conchobhair, .i. Ruaidhri na Soidhe Buidhe, righ
Connacht. As do bhliadhain báis
Flaithbertaigh adrubhradh,
Ocht m-bliadhna nochat ar mhíle,
O ghein Mic Dé daith-nertaigh,
Ní sgél fás, acht Is derbh deimhin,
Co bás feidhil Flaithbhertaigh.
Diarmat, mac Enda, mic
Diarmada, rí Laighen, do mharbhadh do chloind
Murchadha, mic Diarmada. Catharnach, mac An t-Sionnaigh Uidhir,
tigherna Tethbha, do
mharbhadh d'Airther Teathbha, .i.
d'Ua Airt, h-i fioll. Mac Raith Ua Flaithen do orcoin do Muintir Tlamain h-i Maigh Elli. Mac Meic Raith,
filedh, aird-fhile na Mumhan, d'écc. Mac Gaithin Ua Mórdha, tigherna Laoighisi, do
mharbhadh dia muintir féin. Dubhchobhlaigh, inghen
Diarmada, mic Taidhg, ben
Mhuirchertaigh Uí Bhriain,
d'écc. Dearbhforghaill, inghen Taidhg
mic Giolla Phátraicc, máthair
Mhuirchertaigh, & Taidhg
Uí Bhriain, d'écc i n-Glionn Dá Locha. Corcach Mumhan do losccadh
d'urmór. Derthech Cluana Mic Nóis do arccain do Mhuinntir Tlamáin .i. do Coin
Caille mac mic Aoda. Mac Giolla Choinnigh I Uradhain, comhalta
Mhurchaidh I Bhriain, do mharbhadh do Chloinn Choscraigh, & d'Eoghanacht Tuaisceirt Cliach,
& ro marbhadh triocha ettir mnai &
fior inn.
Annal Aois Críost, mile nocha a
naoi. Dondchadh, mac meic Maonaigh, abb Iae,
d'écc. Diarmaitt Ua Maol Aithghen, airchinneach Dúin, d'écc oidhche
Cáscc. Uamhnachán Ua Mic Tíre, comorba Colmáin
mic Lenín. Annudh Ua Longargain, comhorba Colaim mic
Cremhthainn, abb Tíre Dá Ghlas,
d'écc. Caoncomhrac Ua Baoighill do ghabháil
epscopoide Arda
Macha dia Domhnaigh Chincthighisi. Slóighedh lá Muirchertach Ua
n-Briain, & la Leith Mhodha co
Sliabh Fuaitt do shaighidh ghiall
Ui Lochlainn, & boí
Domhnall i n-erlaimhe for a chionn, &
do-róine, comharba Phátraicc síth m-bliadhna eittir
Tuaiscert Ereann & Leth Mhodha, conadh
amhlaidh-sin ro sccarsat don chur sin. Slóighedh lá Domhnall ua
Lachlainn & la Clannaibh Néill an Tuaisceirt
tar Tuaim i
n-Ulltoibh. Ulaid
dno i l-longport ar a c-cionn ag Craoibh
Tulcha. Saighit na slóigh ar rochtain co h-aon-mhaighin
iomairecc n-ucchra for araile. Comraicit na dá mharc-shluagh. Maidhidh for mharc-shluaigh Uladh, & marbhthar ar Ua
h-Amhráin ann. Fáccbhaitt Ulaidh iarsin an longport, & loiscitt Clanna Néill é, & tescait
Craobh Tulcha. Do-berar dóibh iar sin dá aittíre, & comhorba Comhghaill
h-í rathaighes frí dá aittire oile. Conadh dó-sin do
ráidhedh,
Tucctha géill Uladh ar eiccin,
Innisit fiadhain co féicch,
La Domhnall co loinne leomhain,
Ruirigh Cloinne
h-Eoghain fhél.
Dá eittire
tréna tucctha,
Do laochraidh Uladh ó
chéin,
An tres gan diobhaidh abb
Comhghaill,
Do ríoghadh Domhnaill i
Néill
In nomhadh bliadhain ar nochat,
Ar mhíle bliadhain go m-blaidh,
O ghein Críost cinnte gan
chríonadh,
As innte ro sioladh soin.
I m-bliadhain coictide uathadh,
I tres bliadhain fair iar fut,
Co cruaidh iar n-gaoine gan creancha,
Iar m-buain Craoibhe Tealcha tug.
Ruaidhri Ua Ruadhacan, tigherna Airthir Oirghiall,
& macaomh riogh Ereann,
d'écc isin xlu a flatha, & isin
dechmhadh Callainn do December. Cenandus & Ceall Dara do losccadh i n-earrach na
bliadna-so. Doim liacc Arda
Sratha do losccadh. Cathraoinedh, .i. maidhm Lochain Geiridh, ria n-Iarthar Tethbha, .i. ria Muintir Tadhgain, for a Airther, dú
i t-torchair do Cloinn Diarmadae don chur-sin
Muirchertach Ua h-Airt, tigherna Tethbha, sochaidhibh
oile ammaille
fris im Ua Lachtnáin. Dondchadh Ua h-Aichir, tigherna Maighe h-Adhar,
d'écc. Mac Con Mara, mac Domhnaill, tigherna Ua c-Caisín,
d'écc.
Annal Aois Críost, mile
céd. Aodh Ua h-Eremhoin, epscop Cille
Dara. Conn Mac Gille Bhuidhe, abb Mungairde, suí egnaidhe, & sruith senóir Mumhan,
d'ég. Flann Ua Cionaedha, airchindeach Atha Truim
& ard ollamh Midhe. Mac Raith Ua Flaithén, comhorba Ciaráin
& Crónáin Tuama Gréne, d'écc ina oilithre i n-Achaidh
Bó. Do Uibh Fiachrach
Fella a chenél. Cú Medha Ua Laeghcháin ard-taoiseach Sil
Rónáin, ordán & airechus Fer Tethbha & Ua Néill an Deisceirt archena,
d'écc iar c-cian aois, & iar n-oilithre fhoda, h-i t-Tigh Mic Cuind na m-Bocht h-i c-Cluain mic Nóis. Slóichcedh lá Muirchertach Ua
m-Briain co forcla fer n-Ereann imme co rángattar
co h-Eas Ruaidh. Tionóilit Cenel
Conaill do chosnamh a t-tíre friú, & ro
fhuráilset ar éiccin ar Mhuirchertach cona
shochraidhte sodh ina fritheing gan indreadh, gan gialla, gan aittire. Creach-shluaichcedh lá mac Meic Lochlaind
lá righ n-Oiligh,
co ro aircc & co ro indir Gulla
& Fiora Bregh. Mor-longus Gall
lásan Muircertach cédna, go
rángattar Doire ar a aoi ní
dergenset nach cion, & ní ro loitset ní, &
for-accaibhset a n-ar lá mac meic Lochlainn eittir
marbhadh, & bathadh. Donnchadh Ua h-Eochadha, rí Uladh, & drem
do maithibh Uladh ime do ghabhail lá
Domhnall Ua Lachlainn, lá ríogh n-Oiligh isin
cúicceadh Callainn Iún. Giolla na Naomh
Ua h-Eidhin, tigherna Iarthair Connacht, d' écc, & a
adhnacal h-i c-Cluain Mic
Nóis. Mac mic Giolla Coluim Uí Domhnaill, tigherna Cenel Luighdhech do
mharbhadh la a mhuintir féissin. Giolla Bhrighde Ua Cuirc, tigherna Musccraighe Breoghain,
d'écc. Aisidh Ua h-Amhradhain, tigherna Dhal f-Fiatach,
d'écc. Echrí Ua Maoil Muire, tigherna Cianachta, do
mharbhadh lá h-Ua c-Conchobhair Ciannachta an Ghleinne. An céd King Henry do
ghabhail rioghachta Saxan .i. Augusty. Mór-shluagh lá Laighnibh go
rangattar co Sliabh Fuait, & go ro loiscseat Airghialla, & Ui
Méith & Fir
Rois.
Annal Aois Críost, míle
céd a h-aon. Feardomhnach, epscop Cille Dara. Corbmac Ua Mail, epscop Glinne
dá Locha. Maol Chiaráin Ua Donnghasa, sruith-shenóir Cluana Mic Nóis. Muirghes Ua Muiredhaigh, airchindeach Cluana
Conmhaicne, do écc ina ailithre
h-i c-Cluain Mic Nois. Comhdhál Leithe Modha h-i c-Caisiol im
Muirchertach Ua m-Briain, co maithibh laoch
& clérech, im h-Ua
n-Dúnáin, uasal-epscop
& aird-shenóir Erenn, conidh annsin tucc
Muirchertach Ua Briain an eadhbairt na tucc
rí réimhe riamh .i. Caisiol na Ríogh do eadhbairt do chráibhdheachaibh
cen orlaimh laoich na cleirich fair acht craibhdich Erenn co coitchend. Mór-shluaichcedh lá Muirchertach Ua
Briain, la righ Mumhan, co f-Feraibh
Mumhan, go Laighnibh, go n-Osraigibh, & co f-Feraibh Mídhe, &
co f-Feraibh Connacht dar Eas Ruaidh i n-Inis
Eoghain, & ro airce Inis Eoghain, & ro
loisc il-chealla, & il-dúine im Fhathain
Mura, & im Ard Sratha,
& ro scaoil Grianán Oiligh
i n-dioghail Cinn Coradh do dhioscaoileadh,
& do mhuradh la Domhnall Ua Lochlainn
feacht riamh, & ro simacht Muirchertach for a
shlocch cloch gacha builcc lóin da raibhe aca do breith leó
ó Oileach co Luimneach. As dia fhoraithmhet do ráidhedh,
Ní chuala coinnmhedh n-eimhir,
Ci at-chuala coinnmhedh muirir
Gar coinnmhedh clocha Oiligh,
For ghroighibh flatha fuinidh.
Do-chuaidh Muirchertach iarsin tar Fertais Camsa
i n-Ultoibh, & tucc gialla Uladh, & táinicc timchell Erenn iomlán frí ré
caeicthighisi ar mhís gan cath gan fuabhairt, &
do-dheachaidh iar Slighidh Miodhluachra dia thigh. An
slóighedh timchill ainm an t-sloighedh sin. Crech do-chuaidh Donnchadh Ua Maoileachlainn,
tigherna Mídhe, h-i
Fernmhaigh & h-í c-Conaillibh, co t-tucc creach anbfoill do bhuaibh,
& tarraidh Cú Caisil Ua
Cerbhaill, tigherna Fernmhaighe & Oirghiall creach dhiobh i n-Airgeittghlionn,
& ro marbhadh lais an slógh dos-farraidh acht becc,
& do-rochair dna Echtighern Ua Brain,
tigherna Breghmhaine,
& mac meic Cairthen Uí
Mailruain, & Ua Indredháin,
toiseach teaghlaigh
Uí Mhaoileachlainn, & dá chéd amaille friú. Donnchadh, mac Airt Uí
Ruairc, tigherna Conmhaicne, &
ríoghdhamhna Connacht, do
mharbhadh las an n-Giolla Sronmhaol Ua
Ruairc. Cathal Ua Muireaccán, tigherna Teathbha, do mharbhadh
do Airther Tethbha. Dearbhail, inghen Ui
Maoileachlainn, d'écc. Donnchadh Ua h-Eochadha, rí Uladh, do fhuaslaccadh
a cuibhreach lá Domhnall mac meic
Lochlainn lá righ n-Ailigh tar cend a mheic, & a chomhalta
i n-doimh liag Arda Macha tré impídhe comharba Phátraicc & a samhtha archena iar c-comhlugha dóibh fo
Bhachaill Iosa, & fo mhiondaibh
na h-eaccailsi an xi. Callainn Ianuari. Maghnus, rí Lochlainde, do thiachtain do ghabháil Ereann, amhail dearbhas an rand,
Bliadhain ar céd ar mhíle,
Cen nach m-baoghal n-imrimhe,
O ghein Críost an
chrábhaidh ghrinn,
Co teacht Maghnais i n-Eirinn.
Giolla na naemh Ua Dúnabhra, ollamh Connacht, do
écc.
Annal Aois Críost, míle
céd a dó. Muiredhach Ua Cíordhubhain, airchinneach Lughmhaidh. Mughrón Ua Morgair, aird-fherléighinn Arda
Macha, & iarthair Eorpa
uile, d'écc h-i t-teirt Nóin October i Mungairt h-i Mumhain. Maol Muire Midheach, saoi saccairt Cluana
h-Eraird, d'écc. Cú Mhaighe Ua Cairill, airchindeach Dúin, d'écc. Dondchadh mac Echri Ui
Aiteidh, tanaisi
Ua n-Eathach, do mharbhadh do Ulltoibh. Domhnall, mac Tighernáin Ui
Ruairc, tigherna Breifne, & Conmaicne
& Connacht uile fri re do mharbhadh do Conmhaicnibh féissin. Flaithbhertach, mac Fothaidh, tigherna Ua Fiachrach Arda
Sratha, do mharbhadh d'Feraibh
Luircc. Slóichcedh lá Cenél
n-Eóghain co Magh Cobha. Do-lottar Ulaidh isin oidhche isin longport co ro marbhsat Sitricc
Ua Maol Fabhaill tigherna Cairrge Brachaidhe, &
Sitriocc, mac Con Raoi, mic
Eoghain. Eitereadha fer n-Eirionn
h-i l-láimh Domhnaill mic Amhalghadha,
comharba Pháttraicc, re síth m-bliadhna eitir
Domhnall Ua Lochlainn, &
Muirchertach Ua Briain. Mac na h-Erlaimhe Ua Donnchadha do mharbhadh do
Corca Laighdhe. Slóighedh fer n-Ereand co h-Ath Cliath i n-aghaidh Maghnusa & Gall
Lochlainne tangattar d'iondradh Ereann co n-dernsat síth m-bliadhna fri
feraibh Ereann, co t-tarat
Muircertach a inghen do Síchraidh, mac Maghnusa, & tuc seotta & asgadha iomdha. Muirchertach Ua Conchobhair Failge, do
écc. Sitriug, mac Con Medha
Ui Laoghacháin, taoiseach Síl Rónáin, do
écc. Muirchertach Ua Maoil Seachloinn do
aithríoghadh, & ríghe do ghabháil do
Mhurchadh dar éisi. Niall mac Néill Uí
Ruairc, ríoghdhamhna Breifne, do mharbhadh lá Feraibh Luirg. Aois Críost, míle
céd a trí. Murchadh Ua Flaithecan, airchinneach Arda
Bó, saoi n-eccna &
n-airchetail, d'écc ina oilithre
i n-Ard Macha. Corbmac Mac Cuinn na m-Bocht, tanaissi abbaidh Cluana Mic
Nóis, & fer sona, saidhbhir, d'écc. In Fer Leighinn Ua
Connmhaigh do mhuintir Insi Móire. Ua Cingedh fer leighind Dermhaighe. Mac Mic Branáin, saccart Cille
Dara. & Maoil Iosa mac Cuind na
m-Bocht, d'écc. Ua Canannán do ionnarbadh a tighernus Tíre Conaill lá Domhnall
Ua Lochlainn. Murchadh Donn Ua Ruadhacán do mharbhadh
for creich i Maigh Cobha, & an sluagh-sin do mharbhadh an
Ghiolla Guitt Uí Chorbmaic isin ló
chédna. Raghnall Ua h-Ocán rechtaire Telcha Occ do
mharbhadh do Fheraibh Maighe h-Iotha. Coccadh mór etir Cenel Eoghain
& Ulta, co t-táinic
Muirchertach Ua Briain co f-Feraibh Mumhan, co Laighnibh, co n-Osraighibh, co maithibh Connacht, & co f-Feraibh Midhe immo
ríoghaibh co Magh Cobha
h-i foirithin Uladh. Do-lotar uile
dibhlinibh co machaire Arda Macha .i. co
Cill na c-Cornaire, co m-battar sechtmhain
a b-forbhaisi for Ard Macha.
Domhnall, mac mic Lachlainn, co t-Tuaiscert Ereann frisan ré-sin i n-Uibh Bresail Macha aghaidh i n-aghaidh friu, ar na ro
léigeadh do cheithre choigheadhaibh Ereann foghail no díbherg do dhenamh
ní as uille isin chúigeadh. O robtar toirsigh tra Fir Mumhan do-luidh
Muirchertach go h-Aonach
Macha co h-Emhain, & timcheall do Ard Macha co f-fargoibh ocht n-unga óir fórsan altoir, & ro gheall ocht
fichit bó, & iompais co Magh Cobha
dorídhisi, & fágbhais Cúiccedh Laighen, agus
sochaidhe d'Feraibh Mumhan annsin.
Do-dheachaidh féin iaramh for creich i n-Dál Araidhe, & rí Midhe, &
rí Connacht,
& ro marbhadh Donnchadh mac
Toirrdhealbhaigh Ui Bhriain don turus-sin,
& mac Uí Conchobhair Ciarraighe,
& Peta Demhain h-Ua Beoain, &
Donn Cuan h-Ua Duibhcind agus drong mhór
oile do shaor-chlandaibh amaille friú. Do-luidh
Domhnall Ua Lochlainn co c-Clandaibh Néill an Tuaisceirt i
Maigh Cobha for amus longpuirt Laighen. Tionóilitt imorro Laighin, & Osraighe, & Fir Mumhan, & Gaill
an líon ro bháttar, & feraitt cath cródha for
Maigh Cobha dia Cédaoin In Nóin Auguist isin ochtmhadh ló iar t-tocht don Mhacha. Ro
meabhaidh tra for Leth Mhodha, & ro
ládh a n-ár .i. ar Laighen im
Muirchertach, Mac Giolla Mo Cholmocc, ri Laighean, im dha Ua Lorcáin .i.
Murchadh righ Ua Muiredhaigh cona bhráthair, & im
Muirchertach, Mac Gormáin, co n-druing
móir oile cénmothát sidhe. Ar Ua c-Ceinnsealaigh im dhá mac Maoil Mhórdha,
& im Ua
Riain, tigherna Ua n-Dróna, & araill eile
bheós. Ar Osraighe im Giolla
Pháttraicc Ruadh, tighearna Osraighe, & im maithibh Osraighe archena. Ar Gall Atha
Cliath, im Torstan mac Eric, & im Pól mac Amaind, & im Beollán Armunn co n-druing
dírímhe oile. Ar Fer Mumhan im dá
Ua Bric .i. dá thanaisi na n-Déisi, & im
Ua Failbhe .i.
ríogh-dhamhna Corca Duibhne,
& eri Laighen,
im Ua Muiredhaigh, tigherna
Ciarraighe cona mac, & sochaidhe oile do shaor-chlandaibh
ro
badh eimhilt d'áiremh. Do-dheochattar Clanna Néill an Tuaisceirt .i. Cenel Eoghan & Cenel Conaill, co m-buaidh & cosccar
dia n-dúinibh co sédaibh somhaoinech, &
co n-édalaibh iomdhaibh imon pupall ríoghdha, & im
camlinne, & im shédaibh
soinemhlaibh archena. Maghnus, rí
Lochlainne & na n-Innsedh, & fer ro thriall
forbhaisi for Eirinn uile, do mharbhadh do
Ultoibh ar creich go n-ár a mhuintire
imbe. Ben do bhreith dhá lenamh In aoin-fhecht isin
m-bliadain-si, & aen-chorp aca ótha a m-bruinne co rige a
n-ímlinn, & a m-boill uile co coir cenmota sin, &
aighedh cháich díbh fri aroile, & di inghin iad-sidhe. Cathalán Mac Senáin do mharbhadh
do Choirpribh Gabhra. Donnchadh, mac Enna, do dhalladh do mac
Dúnlaing, I Chaellaighi. Amhalghaidh mac mic Aedha mic
Ruaidhri .i. do Chloinn
Chosccraigh, do mharbhadh dia athair & dia derbhrathair
fén i n-díoghail a n-dalta .i. Concobhar,
mac Ruaidhri Uí Conchobhair, do marbhadh
laisiom riasan tan-sin. Maidhm Atha Calgan eitir Airther
Tethbha & a h-Iarthar In ro
marbhadh Cionaodh mac mic Amhalghadha,
tigherna Callraighe an
Chalaidh.
Annal Aois Críost, míle
céd a cethair. Giolla Críost Ua Echtighern, espucc Cluana Mic Nóis,
& airchinneach Ardachaidh Epscoip
Mel, d'écc. Flaithemh Ua Duibhidhir, epscop Airthir
Laighen Feidhlimid, mac Flainn Mainistreach,
míleadh diongmhála do Chríost, ard-shenóir, & saoi senchasa esidhe. Cosccrach Ua Cruaidhín, fer léighinn Chille Dara, d'écc. Maidhm ria n-Ultoibh for Dhál n-Araidhe, i t-torcair
Duibhcend Ua Daimhin i friothghuin. Ua Conchobhair Corca M' Dhruaidh .i.
Conchobhar mac Maoilechlainn,
d'écc. Mac na h-Aidhche Ua Ruairc do mharbhadh
lá a bhráithribh. Dúnchadh Ua Conchobhair, tigherna Ciannachta an
Ghleinne, do mharbhadh lá a mhuinntir
féin. Fiachra Ua Floinn taoiseach Síl Maoil
Ruain, do mharbhadh lá Conmhaicnibh. Slóighedh la Muirchertach Ua m-Briain co
Moigh Muirtheimhne, & ro mhillset treabhaire &
arbhar an mhaighe, & as foran
sluaighedh-sin ro h-essccradh Cú Uladh Ua
Caindealbháin, tigherna Loeghaire h-i t-Traighbhaile, &
at-bail de iaramh a c-cind mhís. Slóighedh lá Domhnall Ua Lochloinn
co Magh Cobha, co t-tug gialla Uladh, & do-dheochaidh co Temhraidh iaramh, & ro loiscc bloidh móir do Uibh Laoghaire acht an mheid dia c-cairdibh
dia t-tarat termonn. Leth-shlinn daimh liacc Cluana Mic Nóis do fhorbadh la
Flaithbertach Ua Loingsigh iarna tinnshcetal la Corbmac mac Cuinn
na m-Bocht.
Annal Aois Críost, mile céd
a cúicc. Aodh Ua Ruadhán, saccart Achadh
Bó Muirchertach Ua Catharnaigh, sruith tocchaidh do
mhuintir Chluana Mic
Nóis & Ailellan Ua Speláin, saccart Achadh Bó,
d'écc. Cathal, mac Giolla Braitte, mic
Tighernáin, tigherna Ua m-Briuin Bréifne & Gaileng, do mharbhadh do macaibh a mháthair
féin, .i. do mhacaibh Donnchaidh mic
Cailigh h-Uí Ruairc. Conchobhar, mac Maeil Sechlainn, mic
Conchobhair, tigherna Temhrach & Bregh
uile, & leithe Midhe, do mharbhadh tria
bhaoghal lá h-Uibh Briúin
Breifne. Muirghes Ua Con Chenainn, tigherna Ua n-Diarmada,
d'écc. Domhnall, mac An Ghuid Uí
Mhaoilechlainn do mharbhadh do Chenel
Fhiachach. Donnchadh Ua Maoilechlainn
do aithríoghadh lá Muirchertach Ua
Briain, & a dhol i n-Airghiallaibh, & ermhór Airthir Mídhe do arccain do asin tir isin,
& Muircertach Ua Briain co f-forccla
fer n-Erenn ime do dhol i n-deghaidh
Donnchadha go Magh Conaille, & ní tarraih ní acht arbhanna do losccadh, & ro randad an Mhídhe lais iaramh ettir macaibh
Dhomhnaill Uí Mhaoileachlainn iar
feimdhedh síodha dhó & do
Dhonnchadh fri aroile. Muiredhach Mac Cana. Maol Ruanaidh Ua Bilraighe, tigherna Ua Cairpre, &
oide Toirrdhealbhaigh I
Briain, d'ég. Maolsechlainn Ua Conaing d'
écc. Niall Odhar Ua Conchobhair do
mharbhadh. Niall mac Mic Riabhaigh, tigherna Callraighe,
d'écc. Domhnall, mac Amhalgadha, ard-comharba Patraicc, do
dhol go h-Ath Cliath do dhénamh
síodha etar Domhnall Ua Lochlainn
& Muirchertach Ua Briain, go ro ghabh
galar a écca, & tugadh ina ghalar co Domhnach Airther Emhna, go ro h-ongadh
annsidhe h-e. Tuccadh iarsin co daimh liag
Arda Macha, co n-erbhailt 12 August a f-feil Laisrein Innsi
Muiredhaigh, & ro h-adhnacht co n-onóir In Ard Macha. Ceallach, mac Aodha, mic Maoil
Iosa, d'oirdneadh i c-comharbus
Phátraicc a togha fher n-Ereann, & do-chuaidh fo ghradhaibh a
ló fele Adhamhnáin.
Annal Aois Críost, mile ced a
sé. Tuathal Ua Cathail, comharba Caeimhghin. Mac Bethadh Ua h-Ailghenan, comharba Bairre. Muiredhach Ua Maoile Dúin,
secnab Cluana Mic Nóis. Corbmac Ua Cillín, airchindech Tíghe Aidheadh Cluana Mic Nóis. Maol Muire Ua Scolaighe, comharba Ruadhain Lothra. & Muirchertach Ua Cearnaigh, aird-fher leighind na n-Gaoidheal, d'écc, iar n-deigh-bithaidh
chian-aosda h-i c-Cluain Mic
Nóis. Do Luighnibh
Connacht a chenél. Maol Muire, mac mic Cuind na m-Bocht do
mharbhadh ar lar doimh liacc Cluana Mic Nóis lá h-aos
aidhmhillte. Cathbharr O Domhnaill, tuir cosnamha, &
coinghleca, ordáin, & einigh Chenel Luighdeach, d'faghail bháis
iar m-breith bhuadha ó dhomhan & ó dhemhan. Donnchadh Ua Maoileachlainn .i. mac
Murchadha mic Floinn, rí Midhe, do mharbhadh do
Uíbh Minneccáin .i. do Uibh Mic Uais Midhe. Domhnall, mac Ruaidhri Uí
Conchobhair, do aithrioghadh lá Muirchertach
Ua m-Briain & a bhráthair .i.
Toirrdelbhach do ríoghadh occ Ath an
Tearmoint uas Siol Muiredhaigh dar éis
Domhnaill. Sittriucc mac Con Medha
Ui Laeghacháin, taoisech Sil Ronáin & tóthacht toiseach Teathbha,
d'écc. Muirchertach Ua Maoileachlainn do aithrioghadh,
& righe Midhe do ghabháil do
Murchadh dar a éisi. Niall, mac Domhnaill
Uí Ruairc, tanaisi Breifne, do mharbhadh do Fheraibh Luircc, & sochaidhe oile do
shaer-chlandaibh amaille fris. Mac Giolla Manntaigh I Ruairc do mharbhadh
Domhnaill, mic Domhnaill I
Ruairc. Raghnall Ua Dedhaidh d'écc. Ceallach, comhorba Phátraicc, for cuairt Uladh cedna cur go
t-tucc a oighreir .i. bó gacha seissir, no agh n-dára gacha trír lá taobh n-edhbart n-iomdha archena. Ceallach for cuairt Mumhan cedna cur
bheos, co tucc a lán-chuairt .i. secht m-ba & secht
g-caoirigh, & leth-unga gacha
fuinn triochat céd h-í Mumhain, lá taobh séd n-iomdha olchena,
& ar-roet Ceallach gradha uasal-epscoip don chur-sin a forchongra fer n-Ereann. Caoncomhrac Ua Baoighill, epscop Arda Macha, do
écc.
Annal Aois Críost, míle
céd a secht. Mungairit do orgain do
Mhuirchertach Ua Bhriain. Cend Coradh & Caisiol do losccadh do theine do aitt etir da Chaisc co sesccait dabhach etir miodh
& brógoitt. Cuilen Ua Cathalain, tigherna Uaithne Cliach,
d'écc. Conchobhar (.i. Concobhar Cisenach) mac
Duinn Sléibhe,
ríogh-dhamhna Uladh, do
mharbhadh lá Feraibh
Fernmhaighe. Maidhm ria n-Uibh Breasail Macha
for Uibh Méith, i t-torchair an
ár imo t-tigherna im Aodh
Ua n-Indreachtaigh, & im Ferccus,
mac tigherna Conaille,
& torcrattar sochaidhe mhór oile amaille friu. Cathasach Ua Tuamáin, tigherna Ua m-Briúin Archaille, do ghuin
do Uibh Cremhthuinn, co n-erbailt dé,
& Eoghan, mac Meic Riabhaigh,
do marbhadh ina dhioghail. Domhnall Ua h-Ainfith, tigherna Ua Meith, do mharbhadh
lá h-Uibh Eathach
Uladh. Comhrac eitir Airther Teathbha & a
Iarthar In ro marbhadh
Cionaodh, mac Mic Amhalghadha, tigherna Calraighe, &
drong oile amaille fris lá Domhnall Mac
Fiacla (no Ua Fiacla). Maidhm Atha
Calccáin ainm an mhadhma. Domhnall, mac Taidhg h-Ui
Briain, do chuibhreach do Muirchertach
h-Ua Briain i n-Ath Cliath,
& oslaccadh de fo chedóir. Gaeth mhór & tene ghealáin
isin m-bliadhain-sin, co ro marbhthar daoine & indile, & co
ro bhris taighe, & fíodhbhadha.
Annal Aois Críost, mile céd
a h-ocht. An t-epscopMac Mic Donnghail
.i. epscop Cilli Dara, d'écc. Mael Finden .i. ardespucc
Laighen, comharba
Colaim mic
Criomhthainn. Eochaidh, mac An Fir
Leighind h-Ui Fothadáin,
uasal-shagart, senoir,
& anmchara Disirt Chaoimhghin, d'écc. Celech h-Ua Caomhoran, comhorba Caindigh,
d'écc. Cocrich, inghen h-Ui
Noennenaigh, comhorba Cluana Brónaigh. Oenghus Ua Cleircein maor Mumhan ó Phatraic. & Aedh mac Duibh Dá
Leithe, adhbhar comharba Phátraicc,
fos-aircinneach
Arda Macha, d'écc. Ceallach, comharba Patraic, for cuairt Connacht cédna cur co t-tucc a
oighreir. Etrú h-Ua Duind Chathaigh
d'écc. Tech do ghabháil do Ua Mathghamhna & do
Ua Maol Ruanaidh for Gholl
n-Garbhraighe rí Uladh .i. Eochaidh, mac Duinn
Sléibhe Ui Eochadha & a dhicendadh
leó. Ua Cerbhaill, tigherna Eoghanachta Locha Léin, do mharbhadh
lá a bhráithribh feisin. Domhnall, mac Donnchadha Ui
Ruairc, tigherna Ua
m-Briúin Breifne, do thuitim lá Coirpri Gabhra. Crech lá Niall, mac Domhnaill,
tanaisi Oiligh isin
Corann, co rug bú & braitt iomdha. Creach lá h-Ultoibh i n-Uibh Meith, co ro aircset uile acht becc. Inis Labhradha do thoghail la Feraibh
Manach. Luimneach uile do losccadh oidhche feile Pattraicc. Dias do losccadh do thenidh ghealáin i t-Termonn Caollainne. Bliadhain suthach co n-iomat mesa &
toradh an bliadhain-si.
Annal Aois Críost, mile céd
a naoi. Maoil Iosa Ua Cuillen, uasal-espucc Tuaisceirt
Ereann, d'écc. Oenghus Ua Domhnalláin, primh-anmchara & ard-shenoir samhtha Colaim Cille, d'écc h-i c-Cenandus. Flaithbhertach Ua Loingsigh, comharba Ciaráin,
& saccart mór Cluana Mic Nóis d'écc. Sluaighed lá Muirchertach Ua m-Briain, co
f-Feraibh Mumhan, &
co b-Feraibh Mídhe, & Connachtuibh i t-Tír
Briúin Breifne, hi b-fóiridhin
Murchadha Uí
Mhaoíleachlainn,
co t-tugsat bú agus broitt mhór, & co n-deachattar
for indsibh Locha Uachtair, & co t-tucsat
braitt eistibh. Tainic iarsin Ua Ruairc, & Uí Briúin co farccaibh Ua
Maoileachlainn a longport
leó, & co ro marbhsat Mac Giolla
Fhulartaigh, & sochaidhe amaille fris. Slóighedh lá Domhnall Mag
Lachlainn co t-Tuaiscert Ereann ime co
Sliabh Fuaitt, co n-derna Ceallach, comharba Phátraic
síth m-bliadhna etir Mhag Lachlainn, &
Ua Briain co n-deachattar Tuaiscert
Ereann iar sin im Chonall & im
Eoghan co Magh h-Ua Bresail for
amus Uladh battar i Moigh Cobha, co
tartsat Ulaidh na teora
gialla ro thoghsat féin dóibh. Creach lá Murchadh Ua Maoileachlainn,
lá rí Temhra
co ro oircc Fiora Rois, & co ro mharbh
Ua Finn, .i. tigherna Fer Rois, dar comhairge na Bachla Iosa & comharba Pháttraic,
acht ro dioghail Dia fair inn sin. Aodh Ua Ruairc do theacht h-i longport Murchaidh Ui
Maoileachlainn fo dhí, co ro lá a n-ár tria
esccaoine samhtha
Phátraic. Ard m-Brecain do losccadh cona thempla do Uibh
Briúin, & daoine do mharbhadh and, & bratt do
bhreith ass. Domhnall mac Meic Giolla Phattraig do
mharbhadh do mhacaomh oile ag cur chluiche. Lochaidh ag ithe na n-gort uile In arailibh tiribh i n-Erinn.
Annal Aois Críost, mile céd
a deich. Cernach, mac Mic Ulcha, airchinneach Cúla Rathain, d' écc i n-aithrighe. Flann h-Ua h-Aodha, comharba Einde Arann. Giolla Phátraicc h-Ua Duibh Ratha, fer leighinn Cille Da
Lua, & saoi Mumhan. Feardomhnach Dall, saoi cruitirechta fer
leighinn Cille Dara. & Bran Ua Bruic, senóir Iarmúmhan, d'écc. Echthighern Ua Ferghail, primh-athlaoch
toghaidhe, d'écc. Giolla Colaim Ua Maol Mhuaidh, tigherna Fer c-Ceall &
a bhen do mharbhadh lásan
n-Geócach Ua
Aillén. Murchadh mac Taidhg Uí
Bhriain, ríoghdhamhna Mumhan, d' écc. Crech lá Domhnall Mac Lochlainn h-i Connachtaibh, co t-tuc trí
mhíle do bhraitt, &
il-mhíle do chethraibh. Maidhm Ruiss i Muigh Aoi ar bélaibh Cruachna ria Síol
Muireadhaigh, .i. im Thoirrdhealbhach, ar Chonmaicnibh dú i t-torcrattar tri Ua Ferghaile .i. im Giolla na
Naomh, & im mac Con Chaille,
& maithe iomdha archena im Dhuarcán, mac
Duibh Dara Uí Eólusa. Maol Ruanaidh Ua Machanéin, tigherna Mughdhorn. Bébhinn, inghen Cinneittigh
h-Ui Bhriain, ben Domhnaill h-Ui
Lochlainn, righ Oiligh, d'ég. Ceallach, comharba Phattraicc for cuairt
Mídhe cédna cur, co t-tucc a
réir. Maidhm ria Conmaicnibh for Shiol Muiredhaigh .i. maidhm Muighe
Bréanghair, dú i t-torchrattar sochaidhe im
Menmain Ua Muiredhaigh, & im
Ruaidhri Ua Mhuiredhaigh.
Annal Aois Críost, míle
céd a h-aon n-décc. Cathasach Ua Laedha, do samhadh Pháttraicc,
uasal-shenóir Ereann, d'écc. Dún Da Lethghlas do losccadh
etir Ráith & Trian, do thene do ait. Ceanandus, Port Lairge, & Lughmhadh do losccadh. Slóighedh la h-Ulltoibh co Tealaigh Occ, co ro theasccsat a biledha. Creach la Niall Ua
Lochlainn, co t-tucc trí
mhíle do bhuaibh ina n-díoghail. Senadh do thionól h-i Fiadh
Mic n-Aenguis lá maithibh Ereann im Ceallach, comhorba
Pháttraicc, & im
Maol Muire Ua n-Dunáin, im uasal-shenóir Ereann,
co c-caeccait n-epscop co
t-tríbh cédaibh saccart, & co trí
mílibh mac n-ecalsa im
Muircheartach Ua m-Briain co maithibh Leithe Mhodha do erail riaghla,
& shobhésa for chach etir thuaith &
ecclais. Donnchadh Ua h-Anluain, tigherna Ua Niallain, do
mharbhadh dia braithribh a meabhail, & na braithri h-í sin
do mharbhadh do Uibh Nialláin ina
dhioghail ria c-cinn fhichet oidhche. Comhdhal etir Domhnall
Mag Lochlainn & Donnchadh
Ua h-Eochadha co n-dernsat síth & caencomhrac,
& co t-tarttsat Ulaidh eittiredha a riara féin do
Domhnall. Cathal mac Cathail Uí
Mughróin, toiseach Cloinne Cathail do écc. Cluain Mic Nóis do orccain do
Dhail c-Cais tria chomhairle
Muirchertaigh Uí Bhriain. Creach lá Toirrdhealbhach Ua
c-Conchobhair, go ro aircc Termann Dá Bheócc. Creach aile lais, gur ro aircc co Beind Eachlabhra, co Sliabh
Rusén, & go Loch Erne.
Annal Aois Críost, míle
céd a do dhécc. Conghalach, mac Mic Con Chaille, airchinneach Daire,
d'écc iar n-degh-aithrighe iarsan c-cethramhadh
bliadhain nochat a aoisi. Gormlaith, inghen Murchadha,
mic Diarmada, comharba Brighde d'ég iar b-penainn. Raith Arda Macha
cona tempal do losccadh in
deachmhadh
Callainn April, & dá sreith do Triún Masan,
& an tres sreth do Triun Mhór. Crech la Domhnall Ua Lochlainn tar Fine Gall, .i. co Droichet Dubhghaill,
co t-tucc bóromha mhór &
braitt iomdha. Ughaire Ua Lorcáin, tigherna Ua Muiredhaigh, do écc
iar b-pendaind i n-Glind Da
Lacha. Tír Da Glass & Fabhar do losccadh. Aois Críost, míle
céd a trí décc. Ord San Bernard do thionnscnadh. Flannaccan, mac Maoil Iosa, adhbhar abbadh Arda
Macha, d'écc iar n-ongadh & iar n-aithrighe
toghaidhe. Connla Ua Floinn, comharba Mo Laisi Leithghlinne. Diarmaid Ua Ceallaigh, comharba Ui Shuanaigh,
d'écc. Diarmaid Ua Longáin, maor Mumhan, d'écc
oidhche fhele
Páttraicc. Fionnchas Ua Loingsigh, tigherna Dál
n-Araidhe. & Maol Seachlainn Ua Conchobhair, tigherna Corc' Mo Dhruadh,
d'écc iar n-aithrighe. Donnchadh O Taircheirt, taísech Cloinne
Snedhghaile, do marbhadh láNiall Ua
Lochlainn. Slóighedh la Domhnall Ua Lochlainn co
maithe Cenél Conaill, & Eocchain, & Airghiall go Glend Ríghe, co ro
iondarbsat Donnchadh, a ríghe Uladh, & co ro rannsat Ullta etir Ua Mathgamhna, &
mac ui Duinn Slébhe. Dal n-Araidhe
imorro, & Uí Eathach aicce féin.
Slóighedh lá Muirchertach
Ua m-Briain co Feraibh
Mumhan co Laighnibh, & co Connachtaibh co Magh Cobha h-í
fóirithin Donnchadha. Slóighedh dan
lá Domhnall Ua Lochlainn gusna
slóghaibh remhraitibh co Magh Cobha h-i fóirithin
Uladh, co raibhe imneisi catha etorra co
ron-edarsccar Ceallach, comharba
Phátraic
fo ghné shíodha & caencomhraic.
Donnchadh Ua h-Eochadha do dhalladh
la h-Eochaidh h-Ua Mathghamhna
& la h-Ulltaibh. Slóighedh lá Muirchertach
Ua m-Briain, & la Leth Mhodha etir
laech & chléireach go
Grenóicc. Domhnall imorro mac meic
Lochlainn, co maithibh Tuaisceirt Ereann co Cluain Chaoin Fher Rois, co m-báttar fri ré mís i cinn comhair fria aroile,
go n-dearna Ceallach, comharba
Phátráicc co m-Bachaill Iosa síth m-bliadhna
etorra. Scainder crodha etir Fhiora
Fernmaighe fádhéin, i t-torchrattar dá rioghdhamhna Fernmhaighe .i. Ua Críochain,
& Ua Donnaccáin. Bradán do ghabháil i c-Cluain Mic Nóis an bhliadhain-so,
i m-báttar dá traigheadh dhécc
ina fhod, dá dhorn décc ina leithet gan
sgoltadh, trí duirn, & dá mhér i fad a eite
brághat.
Annal Aois Críost, míle
céd a deich a ceathair. Diarmaid Ua Floinn, comharba Ailbhe Imleacha Iubhair, uasal-epscop, & fer
leighinn ernedhach seótt, bídh &
deirce. Flann Mac Flannchadha, comhorba Mo Laisi Daimhinsi. Maol Colaim Ua Corbmacáin, comhorba Ende Arann. & Ferdomhnach Ua Clucáin, comarba Cenannsa,
d'écc. Ruaidhri Ua Canannáin,
ríogh-dhamhna Ceinil
c-Conaill, do mharbhadh lá
Cenél
n-Eóghain. Aodh, mac Donnchadha Uí
Eochadha, ríoghdhamhna Uladh, d' ég. Donnchadh Ua Loingsigh, tigherna Dhal
Araidhe. Muirchertach, mac Mic Lochlainn, ríoghdhamhna Oilichc, d'écc. Teidhm galair mhóir do ghabháil Muirchertaigh
Ui Bhriain, co n-dearna anbobracht de, & co ro scar
fria righe. Diarmait, im, do gabháil ríghe Mumhan ina
fhiadhnaisi gan ceadughadh. Slóigheadh lá Domhnall Ua
Lachlainn co Raith Cendaigh, & do
dheachaidh Eochaidh Ua Mathghamhna, co n-Ultaibh ina theach, &
Donnchadh Ua Loingsigh co n-Dail Araidhe, & Aodh
Ua Ruairc, co Fearaibh
Breifne, & Murchadh Ua
Maoilechlainn co Feraibh
Midhe. Do-lotar iar sin dibhlinibh tar Ath Luain co
Dún Leodha, & táinic
Toirrdhealbhach Ua Conchobhair co c-Connachtaibh, &
Niall, mac Domhnaill Meg
Lochlainn, a mac fein co maithibh Cenel
Conaill ina aireacht. Do-chótar dno uile iarsin co Tealach
n-Deadhaidh i n-Dail c-Cais, co n-dernsat
osadh m-bliadhna fri Fiora Mumhan. Do-dheachaidh tra
Domhnall Ua Lochlainn ar fud Connacht dia thigh. Toirrdhealbhach Ua Conchobhair do indarbadh
Domhnaill Uí Conchobhair, a dherbhrathar,
isin Mumhain, & Domhnall
do ghabháil iarttain lá h-Uibh
Máine, & a thabhairt i laimh
Thoirrdhealbhaigh. Fobhar Fheichín, Cluain Ioraird, Ceall Beneóin, Cunga, Ceall Chuilinn, Ceall Caindigh, & Ard Pátraicc, do losccadh uile
an bhliadhain-si.
Annal Aois Críost, míle
céd a cúicc décc. Diarmait Ua Briain, rí Mumhan, do
erghabháil lá Muirchertach
Ua m-Briain, & Muirchertach Ua m-Briain do ghabháil a ríghe dorídhisi, & techt
sloighedh i l-Laighnibh & i m-Breghaibh. Muirchertach Ua Ciarmhaic, tigherna Aine Domhnall Ua
Conchobhair Ciarraighe, Murchadh Ua
Flainn, mac Flannchadha, tigherna Músccraighe, do
mharbhadh. Daimh liacc Arda Breacáin cona lán do
dhaoinibh do losccadh d'Feraibh Mumhan, & cella iomdha archena i f-Feraibh Bregh. Crech mhór lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair
& la Connachtaibh, co ro airgset
Tuadhmhumha co Luimneach, co rugsat boromha díairmhe & broid iomdha. Maidhm ria n-Domhnall Ua m-Briain & ria
n-Gallaibh Atha
Cliath for Laighnibh, dú i
t-torchair Donnchadh ua Maoil na m-Bo, tigherna Ua c-Ceinnselaigh, &
Conchobhar Ua Conchobhair, tigherna Ua f-Failghe, cona
mhacaibh, & sochaidhe ele cenmothát. Domhnall Ua Briain, .i. mac
Taidhg, rioghdhamhna Mumhan, do mharbhadh do Chonnachtoibh. Saighidh greisi .i. ag Ath Bó, do thabhairt do macaibh
Maoilechlaind, mic Aodha, mic
Ruaidhri, ar Thoirrdhelbhach
Ua c-Conchobhair, ar rígh Connacht, coro loitsiot, & gur bhó
crólighe dhó. Maol Ruanaidh Ua Ciarrdha, tigherna Coirpre, d'écc. Maol Sechlainn Ua Maoileachlainn, ríoghdhamhna Teamhrach, do mharbhadh. Doinenn dermhair, reodh & snechta ón
chuiccedh callainn décc Ianuarii co
cúigeadh callainn
décc Márta nó
ní as uille, co ro lá ár for cethraibh for
énlaith, & for dhaoinibh, & dia ro fhás
teirce mhór fo Erinn uile, & i l-Laighnibh sainreadh. Cobhlach la Toirrdhealbhach Ua
c-Conchobhair, rí Connacht, gur ro aircc Domhnall mac
Con Slebhe Ui Ferghail, &
co t-táinic Murchadh Ua Maoilechlainn ina
theach, & gorro dhaingnigheadh les Buidhi an Bheithe. Ro
iodhbair tri seoda do Naoimh
Chiarán .i. corn go
n-ór, & bleidhe go n-ór,
& mullócc umha go n-ór. Ro ránn Midhe
iarttain eittir da mac Domhnaill
Uí Mhaoileachlainn, Maoilsechlainn do thuitim
fo chedóir lá Murchadh.
Annal Aois Críost, míle
céd a dech a sé. Conghalach mac Giolla Chiaráin,
airchinneach Lis Aeidheadh, d'écc iar b-pennainn,
& iar n-degh aithrighe. Ceallach, comharba Pháttraicc, for cuairt Connacht an dara cur,
co t-tuc a lán-chuairt.
Ceall Da Lua cona tempall do losccadh. Corcach Mhór Mumhan, Imleach Iubhair, Derthech Mhaoil Iosa h-I Bhrolcháin, Achadh Bó Chaindigh, Cluain Ioraird, teach n-abadh mór Arda
Macha co f-fichit tegh uimme, & blodh
mhór do Lis Móir Mo Chuda do loscadh i
t-tosach corghais na bliadhna-so. Plágh mór & gorta isin m-bliadhain-si i Mumhain, & i Laighnibh, co ro fhásaigh cealla, & dúine, tuatha, & treabha, &
co ro esreidh cidh fo Erind, & dar
muir iaramh. Dearbhail inghen
Toirrdhelbhaigh h-ui Briain, d'
écc. Creach-shluaighedh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair i Mumhain,
gur ro loiscc
& gur ro mhúr Boromha &
Cenn Choradh, & ro marbhadh sochaidhe
lais. Do-bert buar & broid iomdha
lais no go t-taratt an m-broid do Dhia & do Fhlannán. Sluaighedh la Diarmaitt Ua m-Briain, &
lá Feraibh Mumhan i
c-Connachtaibh, & ro ládh
a n-ár isin Ruaidh Bheithigh, co f-fargaibhset a lón,
a n-eich, a n-arm, & a n-éidedh.
Annal Aois Críost, míle
céd a dech a seacht. Maol Maire, epscop Dúin Dá
Lethghlais. Flann Ua Scula, epscop Condere. Giolla Mo Chua mac Camchuarta, epscob Doimh
Liacc. Ceallach Ua Colmáin, epscobh Ferna. Cathassach Ua Conaill, uasal-epscop Connacht. Anmchaidh h-Ua h-Anmchadha, epscop Arda
Fearta Brénainn. Muiredhach Ua h-Enlaingi, epscop Cluana
Fearta Brénainn, d'écc. Maol Muire Ua Dúnáin, airdepscop Mumhan,
cenn clérech n-Ereann,
& muirigh dérce iarthair Eorpa, d'écc isin sechtmhadh bliadhain sechtmodhat a aoisi In nonis Cal. Ianuarii. Maol Ruanaidh Ua Cibhleacháin, comhorba Feichin Fobhair, d' écc. Conchobhar Ua Follamhain, comhorba Cluana
Eraird. Eoghan mac Echtighern, comharba Buite,
d'écc. Maol Brighde Mac Ronáin, comhorba Cenannsa,
& ar muintire Cenannsa uime do
mharbhadh lá h-Aedh Ua Ruairc, &
la h-Uibh Briuin aidhche domhnaigh
Cromm Duibh. Diarmaitt, mac Enda, rí Laighen, do écc
i n-Ath Cliath. Conchobhar Ua Cairelláin, do mharbhadh
d'Fhearaibh Manach. Cath Lecáin do thabhairt do Brian mac
Murchadha Ui Flaithbertaigh, & do mhac
Cathail Ui Conchobhair co c-Connachtaibh iompadh do
Toirrdhealbhach, mac Diarmatta,
& do Dail c-Cais, & ro
ládh a n-ár isin cath isin. Maidhm for Chenél n-Eoghain
na h-Insi la Cenel
c-Conaill, airm
in ro ladh a n-ár, & In ro marbhadh ile dia maithibh. Diarmait Ua Briain, & Fir Mumhan do indreadh
Thíre Fiachrach, & Thíre Briúin, gur ro chuirset Connachtaigh cath fodhes tar a n-éisi im
Chathal mac mic Cathail Uí
Chonchobhair, & im Brian mac
Murchadha co no indirset rempa co Sliabh, co n-dernsat
loiscthe, & marbhtha. Ro laiset Muimhnigh shluagh ina n-armaidh, gur ro figedh
sgainder etorra oc Leitreachaibh
Odhrain, go raoimheadh fo dhes, gur ro marbhadh da Ua Cindéittigh, &
sochaidhe oile don cur sin.
Annal Aois Críost, míle céd
dech a h-ocht. Ruaidhri Ua Conchobhair .i. Ruaidhri na
Soighe Buidhe, rí Connacht fri ré chian do écc ina oilithre h-i Cluaín Mic Nóis,
isin sesedh bliadhain ficheat iarna
dhalladh d'Ua Flaithbheartaigh. Diarmaitt h-Ua Briain, rí Mumhan & Lethe Mogha archena, d'écc h-i c-Corcaigh Móir Mumhan iar n-ongadh
& iar n-aithrighe. Domhnall, mac Ruaidhri Uí
Conchobhair, ríoghdhamhna
Condacht, d' écc. Laidhgnén Ua Duibh Dara, tigherna Fer Manach, do
mharbhadh do Uíbh Fiachrach
& d'Feraibh na Craoibhe. Brian, mac Murchadha Uí
Briain, ríoghdhamhna Mumhan, do mharbhadh lá Tadhg
Mac Carthaigh & la Desmhumhain. Slóighedh lá Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair, rí Connacht, & la Murchadh Ua
Maoileachlainn, rí Temhra, & la h-Aodh Ua
Ruairc isin Mumhain go Glenn
Mhaghair, co t-taratt Desmhumha do
Mhac Carthaigh, & Tuadhmhumha da mhacaibh Diarmada Ui
Bhriain, & do-beart a n-gialla díbhlínibh. Slóighedh
oile lais co h-Ath Cliath, co t-tuc mac
righ Temhrach .i.
Domhnall mac Murchadha Uí
Maileachlainn, bai i l-laimh Ghall, & gialla Gall
fadhéin, & Osraighe, &
Laighean 30
m-bliadhna a aeis an tan-sin. Maidhm Chind Daire for Uibh Eachdhach
Uladh ria Murchadh Ua Ruadhacáin, co
ro ladh a n-ár. Murdhuchann do ghabhail do iasccairibh coradh Lis ar Glind
i n-Osraighibh, & aroile h-i Port Lairge. Mórshluagh Connacht im
Toirrdhealbhach Ua c-Conchobhair go Cenn Coradh, gur ro cuireadh leo h-e isin Sionainn eitir cloich & crann. O Baoigheallain, ollamh Ereann, do mharbhadh las an
Spailleach Ua Flannagáin iar n-gabhail
tighe fair.
Annal Aois Críost, míle céd a naoi
décc. Ruaidhri airchindeach Othna Móire Fearghal Innsi Locha
Cré, senóir airmhidnech,
mileadh toghaidhe do Chríost & Diarmaid Ua Lenna, comharba Shenain Innsi Cathaigh, saoi aithrichce, d'écc. Muirchertach Ua Briain, rí Ereann, tuir
ordain & aireachais iarthair domhain, d'ég iar m-buaidh
righe & aithrighe, i féil Mo
Caemhócc Léth, i
seisedh Id Marta, & a adhnacal i t-teampall Cille Da
Lua, iar n-aithrighe isin seiseadh bliadhain a
threabhlaíde. Niall, mac Domhnaill Meg
Lachlainn, rioghdhamhna Oiligh & Ereann, teathra Erenn
bheós ar chruth, ar chéill, ar einech, & ar ergna,
do thuitim lá Cenel Moain isin ochtmadh bliadhain fichet a aoisi. Domhnall Ua h-Adeith, tigherna Ua n-Echdach, do
mharbhadh lá h-Echri mac
Flaithbhertaigh. Conchobhar Ua Goirmledhaigh, taoiseach Cenél Moain,
do mharbhadh do Uibh Dubhda, & do
Chloinn Flaithbhertaigh. Flaithbheartach Ua Laidhgnén, tigherna Fernmaighe frí
ré, d' écc. Mac Donnchaidh Mic Giolla Pháttraicc,
rioghdhamhna Osraighe, do mhárbhadh do Osraighibh fein. Cú Collchaille Ua Baigheallain, ard-ollamh Ereann lé
dán, saoi
lé deirc, le h-einech & le conaircle coitchinn fri
truaghaibh & trénaibh, do mharbhadh d'Feraibh Luircc & do Thuaith Rátha, cona mhnaoi, &
cona dhias mac lán mhaith amaille lé
cóiger & triochait ele etir mhuintir
& aoidhedhoibh i n-aoin-tigh h-i Satharn
minchaisg h-i féil Becáin mic
Cula. Aodh
Ua Brain, tigherna
Airthir Laighen, do écc. Ua Tuathail, tigherna Ua Muiredhaigh, do mharbhadh. Aodh Ua Con Chenainn, tigherna Ua n-Diarmada, do
écc. Mór-chobhlach lá
Toirrdhealbhach Ua Conchobhair, lá rí Ereann
riasiú ro réidhigheadh an t-Sionann lais, go rí Laighen .i.
Enda Mac Murchadha, & go rí n-Osraighe .i.
Donnchadh Mac Giolla Phattraicc & go
maithibh Gall Atha
Cliath imaille fris go rainicc go Cill Dá Lua, & báttar
athaidh isuidhe ag tochaitheamh bídh Mumhan.
Annal Aois Críost, mile céd
a fiche. Slóighedh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair i Midhe, gur
ro ionnarb
Murchadh Ua Maoilechlainn isin tuaisceirt go rug
a ghéill lais for faosamh comharba Pháttraicc & na Bachla Iosa. Ceallach comharba Pháttraicc for cuairt Mumhan an dara cur co
tuc a óighréir, & co f-farccaibh bennachtain. Slóighedh lá Domhnall Ua Lochlainn
i fóirithin Murchaidh Uí
Mhaoileachlainn co h-Ath Luain In achcaidh Connacht, co t-taratt Toirrdhealbhac
Ua Conchobhair bréicc-síth impú. Echmharcach mac Uidhrin taoiseac Chenél
Fearadhaigh, do mharbhadh d'Feraibh
Manach. Maidhm machaire Chille Moire Ua
Nialláin ria Raghnall mac Meic
Riabhaigh for Uibh Eachdhach, in
ro ládh a n-ár. Branán mac Giolla Críost,
taoiseach Corca Achlann,
do écc. Droichet Atha Luain, droichet Atha Cróich, & droichet Dhúin Leódha for
Suca do dhénamh la Toirrdhelbhach
Ua c-Conchobhair. Aonach Taillten
do denamh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair.
Annal Aois Críost, mile fiche a h-aon. Samuel Ua h-Angli, epscop Atha
Cliath, do écc, & Ceallach comharba Phatraicc, do
gabháil espugóide Atha Cliath a
togha Gall & Gaoidheal. Domhnall, mac Ardgair mic
Lochlainn, rí
Ereann, dearsccaightheach Gaoidheal ar
cruth, cenél, céill, gaiscceadh, sonus, &
sobharthan, ar thíodhnacal seód & bídh do
thrénaibh & thruaghaibh, do écc i n-Doire Choluim
Chille, iar m-beith secht m-bliadhna
fichet uas Erinn i ríghe,
& én-bhliadhain décc i righe
Ailigh, isin treas bhliadhain
sechtmoghat a aeisi oidhche Cédaoine i
cethramhadh Id Febra, &
i f-féil Mo Chuarog sainreadh. Gille Espuig Eoghain Ua h-Aindiarraidh, tigherna Ciannachta Glinne
Geimhin do mharbhadh dia bhraithribh. Cu Maighe mac Deoradha Uí
Floinn, tigherna Durlais, do bhádhadh i l-Loch
Eachdhach, iar n-gabháil Innsi Draicrenn fair do Uibh Eachdach dú i t-torcrattar coiger ar cetráchat. Maol Sechlainn Ua Ceallachain .i. tigherna Ua n-Eathach Mumhan,
airechas deisceirt Mumhan, do écc. Slóighedh la Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair, & la Coicceadh Connacht i
n-Desmhumhain dia ro indirset ó thá
Magh Feimhin co Traigh Lí ettir thuatha &
cealla. Creach-shluaighedh lá Toirrdhealbhach bheós
i n-Desmhumhain, co ruacht termann Lis
Móir, & co t-taratt bóromha diairmhe,
& ro farccbadh dhon cur-sin Muiredhach Ua
Flaithbheartaigh, tigherna Iarthair Condacht, & Aodh Ua
h-Eidhin, tigherna Ua Fiachrach Aidhne, & Muirghes
Ua Lorcáin co sochaidibh oile. Cu Gaileng Mac Giolla Seachnaill, tigherna Deisceirt Bregh do
mharbhadh la Gallaibh Atha Cliath. Dí shreth Trin
Masáin ó dhoras Ratha co Crois m-Brighde
do losccadh In Ard Macha. Athach gaoithe móire do thiachtain
i n-December na bliadhna-so co ro lá a bhendcobhar do chloictheach Arda
Macha, & ro la dan fíodh-ár mór
fó Erinn. Cloictheach Thelcha n-Ionmainde i n-Osraighibh do
dluighe do chaoir theineadh, & cloch do sgeinm as an
c-cloictheach isin, co ro mharbh mac
leighinn isin cill. Ríghbhardán, mac Con
Choirne, tighearna Ele do écc. Concobhar Ua Foccarta, tigherna Desceirt Ele do
mharbhadh.
Annal Aois Críost, míle céd fiche a
dó. Scrín Colmáin, mic
Luacháin, do faghbháil In iolaidh Lainde fear-cubhad i t-talmhain cedaoin an braith do sonnradh fo
ríth. Fergna mac Echtigheirn, comharba Búithe,
saccart eccnaidh. Andadh mac Meic Ulca, airchindech Cúile Rathain. & Conchobhar Ua Lioghda, comharba Ailbhe,
d'écc. Conghal, fer leighinn Cluana h-Eraird, d'écc i n-Glionn Dá Locha ina ailithre. Aodh Ua Duibh Dhíorma, toiseach na Brédcha,
ceann einigh Tuaisceirt Ereann, &
Domhnall a bhráthair do écc. Donn Sléibhe Ua h-Occáin, taoiseach Cenel Ferccusa,
& rechtaire Telcha
Og, d'écc. Mael Sechlainn Ua Donnacáin, tighearna Aradh Thíre,
d'écc. Aodh Ua Ruairc .i. mac
Domhnaill, tigherna Conmhaicne, do thuitim lá Feraibh Mídhe oc breith creiche
uadhaibh. Slóighedh la Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair co Loch Sailech i Midhe, co t-tainic Mac Murchadha,
rí Laighen
& Gall ina theach. Crech mhór lá Conchobhar Mac
Lachlainn, & lá Cenél n-Eoghain co rangattar co Cill Ruaidh i nd-Ulltoiph, &
tugsat bóromha dhírimhe. Maol Coluim Ua Brolchain, epscop Arda
Macha, do écc ina oilithre
i n-disert Doire fo buaidh martra &
n-aithrighe. Aois Críost, mile
fiche atri. Aonghus Ua Gormáin, comharba Comhghaill, do
écc ina ailithre i l-Lios Mór Mo
Chuda. Flann Ua Duibh Insi, airchindeach Lughmhaidh. Maol Maire Ua Condubháin, airchindeach Doire
Luráin. & Maoil Iosa Ua h-Airtri, maor Condacht,
d'écc. Conghalach Ua Flaithbhertaigh,
ríoghdhamhna
Oiligh, d'écc. Cu Caisil Ua Cearbhaill, tigherna Fernmhaighe,
d'écc. Donn Slebhe mac Cathaláin sonus
& sobharthan Uladh, d'écc. Donnchadh mac Giolla Pattraig Ruaidh,
tigherna Osraighe, do
thuitim lá derbhfhine. Mór-shluaighedh la Toirrdhealbhach mac
Ruaidhri Uí Conchobhair co Bealach
Eochaille dia ro ghabh gialla Deasmumhan uile. Gailenga do ghabhail tighe i n-Doimhliag Chianain for Murchadh Ua
Maoileachloinn for rígh Teamhrach, & ro loiscset ochtmoghatt teagh uime, & ro marbhadh sochaidhe
dia mhuintir don chur-sin. Térna imorro Ua
Maoileachloinn do eineach Chianáin gan mharbhadh gan
losccadh. Domhnall, mac Donnchadha, ríoghdhamhna Temhra, do mharbhadh do Ghailengaibh. Amus anaithchnidh do thabhairt for comharba
Ailbhe .i. Maol Mordha,
mac meic Cloithnia .i. teach do ghabhail fair for
lár Imleacha fein, & for
mhac Cerbhaill Ui Chiarmhaic tigherna Aine Cliach,
& ro marbhadh moirsheiser ann.
Térnattar tra na maithe ass tria mhiorbhail Dé, Ailbhe, & na h-eccailsi. Ro loiscceadh ann
din An Bernán Ailbhe.
Ro marbhadh iaramh ria c-cind mhís an tí ro ghabh an teagh
.i. An Giolla Caoch Ua Ciarmhaic. Deochain
esidhe iar n-ainmniuchcadh, & ro benadh a
chend de a n-díoghail sháraighthe Dé &
Ailbhe. Donnchadh, mac Taidhg Mic
Carthaigh, tigherna Desmhumhan, do écc, &
Corbmac a bhráthair do ghabháil a
ionaid. Tadhg Ua Maille, tigherna Umhaill, do bhádhadh cona luing
a n-Arainn.
Annal Aois Críost, mile céd
fiche a ceathair. S. Mael Maodhog O Morgair
do shuidhe i n-easpogoidecht Chonneire. Maol Colaim, mac Maoil Maith Uí
Connaccáin, uasal-shaccart,
& saoi eccna & crábhaidh
airthir Ereann, d'écc i n-Inis Pattraig
an tres lá fichet
December. Forbadh cloictighe Cluana Mic Nóis la
h-Ua Maoileóin, comharba
Ciaráin. Tadhg Mac Carthaigh, tigherna Desmhumhan ordan
Mumhan, d'ég iar b-pennainn i g-Caisiul. Muiredhach Mac Gormáin, tigherna Ua m-Bairrche ordan,
& aireachas, & primh-athlaoch Laighen esidhe d'
écc. Ardgar, mac Aodha,
ríoghdhamhna
Oiligh, do
mharbhadh lá muintir Dhoire i n-eneach Choluim Cille. Maol Sechlainn mac Taidhg, mic
Maol Ruanaidh, tigherna Maighe Luirg do mharbhadh lá Fiora Breifne & lá
Tighearnán Ua Ruairc. Giolla Bróide, mac Tighernáin
Uí Ruairc, do mharbhadh lá Connachtaibh for Loch En, &
sochaidhe oile amaile fris. Muireadhach (.i. tigherna Cloinne Chosgraigh) mac mic Aodha
mic Ruaidhri, d'écc
i c-clércheacht. Lochlainn Ua Follamhain, tigherna Criche na g-Cedach,
& a mhac do mharbhadh la mac a dherbhrathar. Gluin Iarn, Mac Brain, tigherna Airthir
Ua f-Faoláin do mharbhadh lá
Domhnall
mac Mic Fhaolain, la
ríoghdhamhna
Laighen. Da mac Taidhg, mic ui
Lorcáin, dá thánaisi Ua
Muiredhaigh, do mharbhadh lá h-Ua
Lorcáin ele i f-fioll. Aodh Ua Mathghamhna,
ríogh-dhamhna
Uladh, do
thuitim lá Fiora
Fearnmhaighe. Mor-chobhlach la Toirrdhealbhach
Ua Concobhair for Loch n-Deirccdherc, & a
t-tabhairt leis dar Eass Danainne co ro aircc Ui Conaill ag Faing, &
co f-farccaib cobhlach
Desmhumhan leis. Mor-longport dna leis oc Ath Caille ó
thá féil Martain co
Bealtaine. Trí caisteoil do
dhénamh lá Connachtaibh, caislén Dúin Leódha,
caislén na Gaillmhe, &
caislén Cúile
Mhaoile. Creach-shluaighedh lá Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair co ro aircc Conmaicne
a Maigh Cairbre, & ro aircc Magh Luighne. Ro
tionóilset Conmhaicne & Fir Midhe chuighe, &
do-radsat ammas fair oc Craibh Rois Da Charn, & ro
marbhsat droncc dia shlóghaibh. Ro impo-somh friu iarsin, &
ro meabhaidh for Fheraibh Midhe, & for Conmaicnibh, co t-torcrattar
sochaidhe do shaor-chlandaibh &
daor-chlandaibh dibh lais. Geill Desmhumhan im
mac Corbmaic mic meic
Carthaigh, do marbhadh la Toirrdhealbhach
Ua Conchobhair.
Annal Aois Críost, míle
céd fiche a cúig. Maol Eóin Ua Dúnaccáin,
saoi eccnaidh, & epscop Ua
c-Cennselaigh. Maol Tréna uasal-shagart, & sruith shenoir Chraoi Caoimhghin, bron-dalta toghaidhe h-Ui
Dhúnáin uasal-shenorach Ereann,
d'écc co h-eglastacda, iar n-deigh-bheathaidh. Mac Maoile Suthain, áird-fhear leighinn Iarthair Ereann
d'écc i t-Tamhlachta. Cindeidigh Ua Conaing, airchinneach Cille Da
Lua d'écc. h-i quint Id Enair for aoin didin Is indte
tuarccbhadh a bhuinne didin for In daimh
liag mor Arda Macha iarna
láin-eagar do slindibh lá Ceallach comharba Pháttraicc isin triochatmadh
bliadhain air chéd ó na raibhe slinn comhlann fair co
sin. Sluaighedh lá Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair & lá Tighernán
Ua Ruairc h-i Mídhe, co ro
aithríoghsat Murchadh Ua Maoileachlainn,
& do-rattsat triuir tighernadh for Mídhe.
Maol Sechlainn, mac Donnchaidh Uí
Mhaoileachlainn, an treas thigherna
dibhsidhe, do mharbhadh lá Domhnall mac
Murchadha Uí Mhaoileachlainn. Creach do-chuaidh Muirchertach Ua Cearbhaill,
tigherna Descert
Fernmaighe i f-Fearaibh Breagh
conus-tarraidh Diarmaitt Ua Maoileachlainn co f-Feraibh Midhe & Bregh,
co t-torchair Muirchertach leis, & drong d'uaislibh
Fernmhaighe, co sochaidhe oile. Dá mhac Aineislis Ui
Eidhin do mharbhad d'Ua Flaithbertaigh i fioll
oc Bun Gaillmhi. Droichet Atha Luain & droichet Atha Croich do sccaileadh la Feraibh Mídhe. Flann & An Giolla Riabhach,
da mhac Ainéislis Ui
Eidhin do mharbhadh la Conchobhar
Ua f-Flaithbertaigh.
Annal Aois Críost, míle
céd fiche a sé. Aodh Ua Módáin, epscop Glinne
Dá Locha, d'écc. Fionn Ua Conaingén, airchinnech Doire fri
re, do ecc. Muiredhach Ua Cuillein, airchinnech Clochair, do mharbhadh lá Fearaibh Manach. Conchobhar Ua Cléirigh fear leighinn Cille
Dara, d'écc. Giolla Fíonain, comharba
Féichin. & Maoil Iosa Ua Coinne, saoi Gaoidheal i senchus
& i m-breitheamhnas,
& i n-Urd Pattraicc, d'écc iar n-aithrighe
togaidhe. Daimh liag Reicclesa
Poil & Peadair i n-Ard
Macha, do-ronadh la h-Iomhar Ua n-Aedhacain
do
choisreccadh la Cellach, comharba Phattraicc an
12 Callainn Nouember. Corcach Mhór Mumhan cona tempall do losccadh. Enda, mac mic Murchadha .i. mac
Donnchadha, rí Laighen, do écc. Sluaighedh la Toirrdhealbhach Ua c-Concobhair,
co t-tucc ríghe Gall Atha
Cliath, & Laighen dia mac
féin do Chonchobhar. Táinic dna iar sin co
t-tucc maidhm for Chorbmac Mac Carthaigh,
& co ro loisc a longphort occ
Sléibh an Chaithligh. Mór-longphort lasan righ cédna i n-Urmhumhain ó Lughnasadh co
féil
Bríghde,
& ro aircc fecht asan longphort-sin Ui Conaill, fecht
ele go Móin MóiR, &
go Glend Maghair, & fecht co deiscert Osraighe, & ro chuir ár Osraighe im
Ua c-Carócc, & tug gialla
Osraighe don chur-sin. Domhnall Finn Ua Dubhda, tighearna Ua n-Amhalghadha, do
bhádhadh iar n-dénamh creche h-i t-Tír Chonaill. Anfadh cogaidh mhóir i n-Erinn
i c-coithchinne, gur bó h-éccen do
Cheallach do
comharba Páttraicc, beith mí for bhliadhain i
n-eccmais Arda Macha oc
síodhucchadh fer n-Ereann,
& oc erail riaghla & soibhésa for cach eitir
thuaith & eglais. Creach mheabhla la Ruaidhri Ua Tuaithchair
i n-Airtheraibh, conus-tartatar Fioru Airtir, & ro
lasatt a n-ár, & ro díchendadh Ruaidhri
fodhéisin leo.
Annal Aois Criost, mile céd fiche a seacht. Giolla Criost Ua Maoileóin, abb comharba Ciaráin Cluana Mic Nóis, tobar egna
& dé-sherce ordain & oireachais Leithe Chuinn, cenn sonusa & saidhbhriosa Ereann, d'ég. Maol Maire Ua Gottáin uasal-shaccart, & sruith-senóir Cenannsa. Conghalach, comharba Cianáin.
& Giolla Chiarain Ua Róda, airchindech Cunga,
d'écc. Giolla Comhghaill Ua Tuathail, comharba Caoimhghin, do
mharbhadh lasna Forthuathaibh. Maol Brighde Ua Forannáin, airchindeach Arda
Sratha. Maol Brighde Ua Cionaodha, airchindeach Arda
Trea. & Domhnall Dall Ua Murchadha,
áird-eccnaidh Laighen, d'écc. Mac Con Aonaigh Ua Maolghuirm, airchindeach Ruis
Cré, do mharbhadh lá h-Elibh. Scrín Cholaim
Chille do bhreith do Ghallaibh Atha Cliath leo i m-broid, & a
h-idhnacal dorídhisi i c-cinn mís dia thigh. Giolla Criost Ua h-Eiccnigh, tighearna Fear Manach
& Airghiall, do écc i c-Clochair Mac n-Daimhine iar n-aithrighe
thoghaidhe. Cearbhall Mac Faoláin do mharbhadh
la h-Uibh Failghe for lár Cille Dara co n-druing do anradhaibh
& maithibh oile amaille fris. Slóighedh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Concobhair do mhuir &
do thír co riacht Corcach Mhór Mumhan, co ro chuir
Corbmac h-i l-Lioss
Mor, & go ro roinn Mumhain i t-trí, & do-bert triocha giall a Mumhain. Donnchadh, mac Mic Carthaigh, do
ionnarbadh iaramh i c-Connachtaibh co fichit céd immaille fris lá
Corbmac Mág Carthaigh, iar t-tocht asa
oilithre, & Fir
Mumhan do iompudh ar
Thoirrdhealbhach. Mór-choblach
Thoirrdhealbhaigh Ui Chonchobhair nochatt ar chéd leastar
ar Loch n-Derg dherc, gur ro fhásaigh ceanntar Mumhan. Comhrac dá chobhlach for fairrge .i. Connachtaigh, & Fir
Mumhan, & ruccsat Connachtaigh buaidh an chathaighthe
h-ísin. Cath eitir Ultaibh budhdhéin
i t-torcratar da rígh Uladh .i. Aedh Ua
Mathghamhna, & Niall, mac
Duinn Shlébhe Ui Eochadha, & ar
Uladh immaille
friu. Murchadh Ua Maoilsechlainn do
aithríoghadh, & Domhnall a mhac do
ghabháil a ionaid. Domhnall do aithrighadh
ria c-cind raithe, & Diarmaid Ua
Maoileachlainn do ghabhail a ionaidh.
Annal Aois Críost, mile céd
fiche a h-ocht. Muirghes Ua Níoc, comharba Iarlaithe Tuama Da Ghualann fri ré, d'écc i
n-Inis In Ghoill. Conaing Ua Beiccleighinn, abb Cenannsa, do
écc. Giolla Pháttraicc Ua Cathail, comharba Caoimhghin, do
mharbhadh i n-Glionn Da Locha la Laighnibh. Giolla Chruimhthir Fraoich mac
Scolaighe, comharba Bearaigh Cluana
Coirpthi. Ua Bánáin, comharba Crónáin Ruis Cre. Mac Maras Ua Reabhacháin, comharba Mo Chuda. Giolla Chiaráin mac Giolla Duibh
Uí Draoda, airchinneach
Cunga. Ceinnéittigh Ua Conghail, airchinneach Lis Aoidheadh Cluana Mic Nóis. Giolla an Choimhdhedh, mac Mic Cuinn,
tanaisi abbaidh Cluana Mic Nóis, frí
ré. & Fingart, anmchara Corcu M' Dhruadh,
d'écc. Cennéittigh, mac Aodha mic
Duinn Sléibhe, rí
Uladh, do mharbhadh. Fir Maighe h-Ithe, im Domhnall
Ua n-Goirmleaghaid, do ghabháil tighe for
Fhaolán Ua Duibh Dara for thigherna Fer Manach,
& a thuitim leó co n-druing do mhaithibh Fhermanach ina fharradh. Maidhm Atha Fhirdhiadh ria
marc-shluagh
Conchobhair mac Meic
Lochlainn for mharc-shluagh
Tighernáin Uí Ruairc, i t-torchair
Ua Ciarrdha, tigherna Cairpre, & Cathal Ua
Raghailligh, Sitriucc Ua Maoil Brighde, mac
Aodha Uí Dúbhda, tigherna Ua n-Amhalghadha,
& sochaidhe oile amaille friu a n-díoghail enigh Pháttraicc. Creach-shluaighedh la Conchobhar mac Meic
Lochlainn, tigherna Cheneoil Eoghain, & la Dál n-Araidhe, & la h-Airghiallaibh i Maigh Cobha,
co t-tugsat gialla Ua n-Eachdach. Tiaghaid
asidhe co h-Airther Midhe, & co Feraibh Breagh, & ro fhagaibhsiot
dream dia mhuinntir ann. Creach-shluaighedh la Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair i l-Laighnibh, co ros-aircc
co mór, uair ro timchill Laighen laimh fri
faircce co rocht co h-Ath Cliath. As don
t-sloighedh isin torcair Ua Gadhra, tigherna Luighne, &
sochaidhe ele cenmótha-somh. Síth m-bliadhna do dhénamh do Cheallach,
comharba
Páttraicc etir Connachtaibh & Feraibh Mumhan. Tailltin, inghen Murchaidh
Uí Mhaoileachlainn, ben Toirrdhealbhaigh
Uí Chonchobhair, d'écc. Domhnall mac an Ghille Fhinn mic
Mic Uallacháin, taoiseach
Muinntire
Cionaith, do mharbhadh d'Ua
Madadháin. Móir-chreach lá Connachtaibh i
f-Fearnmhaigh, & ro oirccsed an
tír, & Lúghmhadh,
& do-rochattar don sochaidhe díbh-siumh la
Cochall, mac Mic Senáin,
& la Feraibh
Fernmaighe. Maghnus mac mic Lochlainn, tigherna Chenéil
n-Eoghain & an Tuaisceirt, do mharbhadh lá Cenel c-Conaill, & la Cenél Moein.
Annal Aois Críost, mile céd
fiche a naoi. Maol Bríghde Ua Flannáin, ancoire Liss
Móir. Giolla Colmáin Ua Ceallaigh uasal-shagart Dearmaighe Cholaim Chille. Mac Muirghesa fer leighinn Ferna. & Ua Diarmada, comharba Cronáin
Ruis Cré, d'ég. Teach Choluim Cille i
c-Cill Mic Nénain do
ghabháil d'Ua Tairchert for Aodh
mac Cathbairr Uí Domhnaill, & a
losccadh fair. Caemchludh tigherna lá Cenel n-Eoghain .i. Maghnus i
n-ionad Conchobhair. Maghnus din, do
mharbhadh ria c-cionn ráithe do Chenel
c-Conaill & d'Ua Gairmleadhaigh & do
Cenel Moein, &
Conchobhar do ríoghadh doridhisi. Mathghamhain, mac Muirchertaigh
Uí Bhriain, d'écc. Flann Ua Ceallaigh, tigherna Fear m-Bregh,
& Muirchertach Ua Conchubhair, ríoghdhamhna Ua f-Failghe, do
mharbhadh do Fheraibh
Fernmaighe. Niall Ua Críochain, tigherna Ua Fiachrach Arda
Sratha, do mharbhadh la h-Uibh
Cenneidigh. Giolla Chriost h-Ua h-Uidhrín, toiseach Cenél Fearadhaigh, do losccadh
i t-tigh a altrann i t-Tír Manach i
meabhail. Caislén Atha Luan do
dhénamh, & an droicheat do
thogbhail la Toirrdhealbhach Ua c-Concobhair i
samhradh na bliadhna-so .i. samhradh an
tarta. Altóir In daimh liag móir
h-i c-Cluain Mic Nóis do
fhoscriugadh, & seoid do bhreith eiste .i. Carracan Tempail Solman tuccadh ó
Mhaoileachlainn mac Domhnaill, Cudín Donnchadha mic
Floinn, & na trí seoitt tug
Toirrdhealbhach Ua
Concobhair .i. bleidhe airccitt, & copan
airccid co c-crois óir thairis, & corn go n-ór, & corn h-Ui Riada, righ Aradh, & caileach airccid co
f-forneimh óir fair cona thesc ó
inghein Ruaidhri Ui Concobhair, & copán airccid Cellaigh, comharba Pattraicc.
Ciarán dan ó
rugaitt dia f-foillsiuccadh iaramh. Ceallach, comharba Phatraicc, mac oighe, & airdespug Iarthair Eorpa, aein-cenn ro riaraighsiot Goill, & Gaoidhil laoich, & clerigh Ereann, iar n-oirdneadh epscop, sacart, &
aosa gacha graidh archena, iar c-coisreccadh teampall, & reilghedh n-iomdha,
iar t-tiodhnacal séd & maoine, iar n-erail riaghla &
shoibhes ar chach etir tuaith, & ecclais, iar m-bethaid aointigh,
ernaighthigh, celeabhartadh, oiffreandaibh, iar n-ongadh &
iar n-aithrighe tochcaidhe, ro fhaidh a spirat docum nimhe i n-Ard Pattraicc isin Mumhain an
céd lá d' April
dia luain do shonnradh isin caeccatmhadh
bliadhain a aoisi. Rugadh tra a chorp dia adhnacal isin c-cédaoin ar
c-cind go Lios Mór Mo Chúda do reir a thiomna budhdein,
& ro friothairedh co psalmaibh, & imnaibh,
& canticibh, & ro h-adhnaicedh co h-onorach
i n-iolaidh na n-epscop dia dardaoin arna
bharach. Muirchertach, mac Domhnaill, d' oirdneadh
h-í c-comarbus Pattraicc iarsin.
p. M1032
Annal Aois Críost, míle céd
triocha. Sord Cholaim
Chille co n-a theamplaibh,
& miondaibh do losccadh. Lochlainn Ua Maol Ruanaid,
ríoghdhamhna
Uladh, do mharbhadh. Cú Aifne Ua Conchobhair, tigherna Ua f-Failghe, do
écc. Giolla Cualann mac meic
Dúnghaile, tigherna
Ua m-Briúin Cualann, do mharbhadh lá
a bhraithribh. Diarmaitt Ua Follamhain, taoiseach Cloinne h-Uattach,
& Goll Cluana (.i. Giolla Phátraicc)
Ua h-Aireachtaigh, ollamh Iarthair Midhe i filidhecht, d' écc. Seóid Cluana Mic Nóis
d'foillsiughadh for Ghallaibh Luimnigh iarna n-goid do Ghiolla
Chomhgáin. Giolla Comhgáin
féissin do chrochadh i n-dún
Cluana Bhriain lá rígh Mumhan, iar n-a thairbert la
Conchobhar Ua m-Briain. Ro shir tra an
Giolla Comhgáin-soin Corcach, Lios Mór,
& Port Láirge do dhol tar muir.
In long i raghbhadh ionadh ní fagbhadh
gaoith sheolta, & fo-gheibhdís na longa ele archeana. Deithbhir ón ar no fhostadh
Ciaran an luing i
t-trialladh-somh teacht tairis, & do-rádh-somh ina
coibhsenaibh frí bás co n-aicedh Ciarán cona bhachaill ac fosttadh gacha luinge ina t-trialladh. Ro moradh tra ainm Dé
& Ciaráin de-sin. Slóighedh la h-Ua Lachlainn .i.
Conchobhar, mac Domhnaill, &
lá Tuaiscert Ereann i nd-Ulltaibh. Ro thionóilsett Ulaidh do thabhairt catha dóibh. O ro
comhfhoiccsigh cách di aroile dibh fechar iomairecc
ainmhín etorra. Ro mheabhaidh for Ulltaibh fo dheóidh, & ro
ládh a n-ár im Aodh Ua Loingsigh
tigherna Dal
n-Araidhe, im Giolla Pháttraic mac
Searraigh, tigherna Dhál m-Buinne, im Dubh
Railbhe mac Artáin,
co n-droing oile cenmotát-somh, & indrit an tír co
h-airther na h-Arda etir tuaith & cill, &
tucsat míle do bhrait, & il-mhíle do bhuaibh,
& d'eachaibh. Teccait maithe Uladh imo t-tighernadhaibh iar sin co h-Ard Macha i c-comhdhail
Chonchobhair co n-dernsatt síth, &
comhluighe, & co f-farccaibhsiot gialla lais. Loingius lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhar co riacht co Toraidh, & ro aircc Ros
n-Guill. Loingius eile dan, leis i n-Desmhumhain, & ro aircc Dairbri uile, & Inis
Móir. Cathraoineadh ria Tighernán Ua
Ruairc & ria n-Uibh
Briuin i Sleibh Guaire for Feraibh Mídhe, dú i t-torchair
Diarmaitt Ua Maoilechlainn, rí Temhrach,
& Amhlaoibh, mac Mic Senain,
tigherna Gaileng, & Oengus Ua
Caoindelbháin, tigherna Ua Laoghaire, mac Mic Giolla
Fhulartaigh, tigherna Deisceirt Bregh, & drong oile nach
airimhthir. Meas mór ar na h-uilibh chrandaibh etir
chnoa, dearcnoibh, & ubhlaibh.
Annal Aois Críost, mile céd triocha
a h-aon. Maoil Íosa Ua Foghladha, aird-epscop Caisil,
& Muirchertach
Ua h-Indreachtaigh, comharba Comhghaill, d' écc i n-Ard Macha an treas
lá d' October. Dubh Chobhlaigh, inghen Ruaidhri
na Soidhe Buidhe Ui Choncobhair ben tigherna Luighne d'
ég. Creach-shluaighedh lá Toirrdhealbhach Ua
Concobhair, & lá Cóigeadh Connacht i Mumhain, go ro airccset Ui Conaill
Gabhra. Sluaigheadh la Concobhar Ua m-Briain, &
lá Feraibh Mumhan i Laighnibh, & ro ghabhsat a n-gialla. Lottar iar sin i Midhe, & ro airgset Inis Locha
Semhdighdhe. Comraicit a marc-shluagh,
& marc-shluagh Connacht. Sraoiniter for marc-shluagh Connacht,
& torchair mac Con Connacht Ui
Conchobhair don chur-sin, & an fer dana Ua Carthaigh .i. ollamh Connacht. Slóighedh lá Conchobhar
mac Domhnaill Uí Lochlainn, & la
Tuaiscert n-Ereann,
& lá h-Ultoibh h-i c-Connochtaibh, & do-bertsat Connachtaigh amus for dereadh an
t-sluaigh i f-fail na Seghaisi (.i. Coirrshliabh), &
ferthar deabhaidh eatorra, & torchair Conn
Ua Maol Ghaoithe, & An Garbhanach
Ua Baoighill, & sochaidhe oile isin maighin-sin. Ara
aoi comdháilit arnabharach og Loch Cé, &
do-gniatt síth m-bliadhna. Creach lá Tighernan Ua Ruairc,
& la Feraibh Bréifne dar eisi an t-sluagh h-i-sin
h-í c-Cuailgne, & ro airccset Uí Mhéith. Oc iompúdh imorro
d'Ulaidh, & do Deiscert Airghiall dar Ath Luain
dia t-tig comhraicit i Maigh Conaille fris an c-crech, &
ferthar iomaireacc etorra i t-torchair Raghnall
Ua h-Eochadha, rí Uladh, & Cu Midhe Ua
Criocháin, tigherna Fernmaighe cona mac, & Donn
Slébhe Ua h-Innreachtaigh, tigherna Ua Meith,
& sochaidhe ele bheós. Tuadhmhumha d'indreadh lá
Corbmac mic Mic Carthaigh, 7 lá
Conchobhar Ua m-Briain. Maidm la Murchadh Ua Maoileachlainn, for Shiol Rónáin airm i t-torcrattar
ile. Concobhar Ua Briain do throm-ghuin la a fhior gradha féin gur bho h-otharlighe bais
dó. Conchobhar Ua Longarcain ainm an
tí ros-gon, & ro marbhadh sidhe fo chédóir
ind. Domhnall Ua Fuircc, tigherna Ua Forcco, do
thuitim la Síol n-Anmchadha
h-i c-cliathadh. Maol Sechlainn, mac
Muirchertaigh Ui Maoilechlainn, do
mharbhadh la Feraibh Ceall. Cluain Eraird d' arccain do Chairpribh, & d'Feraibh Teathbha
fó dhí. Ar Fer t-Tethbha do chur do Mhurchadh Ua
Maoileachlainn isin ionadh In ro rannsat bu Cluana Eraird. Maidhm Chaille
Cobhtaigh for Shíol
Muiredhaigh ria n-Uachtar Connacht iarna
t-techt for crech isin Mumhain, co t-tarla
tria meraithne etorra
co f-farcsat a n-gabhála. Fine Gall do orgain do Domhnall
mac Murchadha Uí
Maoilechloind.
Annal Aois Críost, míle céd triochat a
dó. Maol M'Aodhog Ua Morghair do shuidhe i g-comhorbus Pattraic
tre impidhe cléirech n-Ereann. Maol Brénainn Ua h-Anradháin,
comhorba Brénainn Cluana
Ferta, d'écc. Maol Brighde mac Doilgén,
uasal-shaccart
Arda Macha, & sinnser
sacard n-Ereann,
d'écc isin dara bliadhain caoccat a shacardachta, & isin ochtmoghad bliadhain a aoisi, & isin 27 do August. Uareirghe Ua Neachtain, cend chéledh
n-De Cluana Mic Nois,
& a sruith-shenóir d'
ég. Cu Caille Ua Find, airchindech Cille
Colccán, d' écc. Sluaighedh lá Conchobhar Ua
Lochlaind co h-Ath Fhir Dhiadh, &
táinicc Tighernán Ua Ruairc
ina theach, & do-rad braighde
dhó. Maol Seachlainn mac Diarmada Mic
Murchadha, tigherna Ua c-Ceinnsealaigh, do mharbhadh. Creach Maonmaighe la Conchobhar
Ua m-Briain co rug bú iomdha lais. Caislén Bona Gaillmhe do
losccadh & do scaoileadh lá loinges Fer Mumhan, & ár mór do thabhairt
for Iarthar Connacht im Ua Taidhg an
Teghlaigh, & im
shaor-chlandaibh
iomdha oile. Mac Amhlaibh Ui Lochlainn, tigherna Corco Mo
Dhruadh, do mharbhadh lásan loinges chedna. Ar mór ria b-Feraibh Mumhan for Chonnachtaibh dú i t-torchair
Concobhar Ua Flaithbheartaigh, tigherna Iarthair Connacht,
& da mac Cathail Ui Mughroin &
sochaidhe oile. Oilén na Beithe for Sionainn do losccadh lá Feraibh Mumhan, & fiche do
dhaoinibh im thaoiseach Muintire Cionaith do thuitim ann. Diarmait Mac Eiticcén, taoiseach Cloinne Diarmada,
d' écc. Creach na fésoicce lá Tighernán
Ua Ruairc for dreim d'Feraibh
Tethbha, & do Chonnachtaibh, co ráinicc longphort Toirrdhealbhaigh
Uí Conchobhair. Creach Muighe Luircc lá Fearaibh
Breifne. Aois Críost, míle céd triochat a
trí. Muiredhach Ua Duibh Innsi, airchindeach Lughmaidh. Conaing mac Duibh Da Leithi
fos-airchindeach Arda Macha. Maol Brighde Ua h-Ainnin uasal-mhairtir Ereann, & berre
cráibhdech cennsa, & deirc iarthair
bhetha, d' écc. Ros Cré & Lúghmhagh do losccadh. Muirchertach, comharba
Pháttraicc for cuairt Tíre
h-Eoghain, & a riarughadh do bhuaibh, & d'eachaibh, co
f-farccaibh bennachtain. Conchobhar, mac Murchadha Ui
Mhaoilechlainn, rioghdhamhna Temhrach, do mharbhadh lá
Donnchadh Mac Giolla Mo Cholmóg riogh-dhamhna Laighen, & Donnchadh
feissin do mharbhadh la Feraibh Midhe .i. lá h-Aodh
Ua h-Aedha a c-cionn mhís i n-díoghail
Conchobhair. Lusca cona tempal lán do dhaoinibh, &
taisccedhaibh do losccadh for Fine n-Gall don
lucht chédna a n-díoghail meic Murchadha .i.
Chonchobhair. Móir-chreach lá Murchadh Ua
Maoileachlaind a n-díoghail a mhic, co ro aircc Fine Ghall, & Airtheir
Laighean. Sluaighedh lá Corbmac Mac
Carthaigh, & la Conchobhar
Ua m-Briain i c-Connachtaibh, co ro mharbhsat
Cathal mac Cathail Uí
Conchobhair, ríogh-dhamhna
Connacht, & Giolla na Naomh
Ua Floind, taisech Sil Maoile Ruain, & ro scailset Dun Mughdhorn, & Dún Mór, & ro indirset
mór don tír. Impaid iarsin gan gialla. Creach lá Donnchadh Ua Cearbhaill,
& la Feraibh Fernmhaighe h-i Fine
Ghall, conus-táirsetar Goill oc Fiondabhair na n-Inghen,
co n-dhernsat deabhaidh i t-torchair Raghnall mac Póil, & drong mhór do Ghallaibh uime. Cidh iad Fiora Fernmhaighe
tugadh éccendáil forra. Creach lá Tighernán Ua
Ruairc lá tigherna Breifne for Uibh Fiachrach an
Tuaisceirt. Maidhm ria b-Feraibh Teathbha for Shíol
Muiredhaigh, dú i t-torchair Amhlaoibh
mac mic
Aireachtaigh Uí Ródhuibh, taoiseach Cloinne Tomaltaigh,
& In ro gabhadh Mac an Lestair Uí
Ainlighi taoisech Ceneil Dobhtha, & i t-torcrattar
ile. Droichet Atha Luain & a
chaistiall do scaoileadh lá
Murchadh Ua Maoileachlainn & lá
Tighernán Ua Ruairc. Comhdhál la
Toirrdhealbhach Ua Concobhair, &
lá Conchobar Ua m-Briain co maithibh
cleireach Connacht
& Mumhan oc Abhaill Cethernaigh,
& síth bliadhna do dhénamh eatorra. Maol Sechlainn, mac mic Diarmada mic
Maoil na m-Bó, & Eochaidh
Ua Nualláin, tigherna Fothart, do thuitim i c-cliathadh lá
h-Ugaire Ua Tuathail, & lá
h-Uibh Muiredhaigh, &
ár mór amaille friu. Dá mac Con Chonnacht Uí
Choncobhair do bháthadh i l-Loch
Ríbh. Giolla na Naomh Ua Birn d' écc rígh-rechtaire Ereann eisidhe, & a adhnacal i
Ros Commáin. Bo-dhíth mhór i nd-Erinn, dá n-goirthí Maolgarbh,
dá ná frith samhail ó tháinic an bó-díobhadh oile i n-aimsir
Fhlaithbheartaigh mic Loingsigh, conar
fháccaibh acht tiruairsi becc do bhuaibh i n-Erinn, dia n-ebhradh,
A trí 'sa triocha, na ceil
céd ar mhile do bhliadhnaibh,
o ghein Críost i m-Beithil bhinn
gus an m-bó-díth-si
i n-Erinn.
Flaithbhertach Ua Flaithbhertaigh do
mharbhadh lá mac Lochlainn Uí
Lochlainn, i n-díoghail a athar. Mór-shluaigheadh Leithe Mogha uile im
Chorbhmac Mac Cárthaigh, & im
Chonchobhar Ua Maoil Sechlainn a c-Connachtaibh, gur ro marbhadh leó mac mic
Cathail Uí Chonchobhair, &
Giolla na Naomh Ua Floinn, taoiseach Síl Maoil
Ruanaidh, & ro loisccset Dun
Mughdhorn, & Dún Mór,
& ro iompaidhset gan sídh gan gialla.
Annal Aois Críost, míle céd triocha a
ceathair. Celeachair, mac Corbmaic uí
Chuinn na m-Bocht, sruith-shenóir, cenn comhairle, &
tobar eccna senchusa, cend einigh
& coimheda riaghla Cluana Mic
Nóis, d' écc i n-Iomdhaidh Chiaráin iar m-buaidh n-aithriche i
nóin September. As dó ro
ráidh mac Macaimh Uí
Cíocharáin ó
Edargabhail an rann-so,
Mo-ghenar duit it bhethaid,
A mhic Cuind, a
Chélechair,
ataoi-si a Chelechair Cluana,
i n-glé-bhethaidh gle-bhuadha.
Maol Ciaráin mac don Chorbmac
cédna, uasal-shaccart tuir craibhaidh,
& eccnae uasal-chend Cluana Mic Nois, d' ég oidhche Fhéile Michil, &
ba i n-Iomdhaidh Ciaráin bheós. Fógartach Ua Riagain, airchindeach Ruis
Cré. & Giolla Brénainn
Ua h-Aedhaccáin, comharba Brénainn Cluana
Fearta, d' écc. Iomhar Ua h-Aedhaccáin, las ro
cumhdaiccheadh reccles Póil & Peadair i n-Ard
Macha, d' écc i Róim ina ailithre. Be Bhinn, inghen Mic Con
Chaille ban-airchinneach Doire, d'écc 22
December. Maol M'Aodhócc Ua Morghoir for cuairt Mumhan,
& do-bert a réir. Archu Ua Flaithbertaigh,
ríogh-dhamhna Oiligh do
thuitim lá Cenel Conaill i
frithghuin. Donnchadh, mac mic Murchadha Uí
Bhriain gona mac do mharbhadh lá Deasmumhain. Donnchadh .i. mac Con Aifne Ua
Conchobhair, tigherna Ua Failghe,
& Maol Sechlainn, mac a athar, do
dheabhadh fri aroile co t-torchrattar comhthuitim. Sloighedh lá mac Mic Murchadha, &
la Laighnibh i n-Osraighibh, conus-tairthethar Osraige
& ro lásat a n-ár, & torchair ann
Ughaire Ua Tuathail,
ríoghdhamhna
Laighen co
sochaidhibh oile. Ar Osraige, & Gall Puirt
Láirge do chur lá mac Mic Murchadha,
& la Laighnibh a n-díoghail
an áir rémhráite. Teampall do-ronadh lá
Corbmac mac Meic Carthaigh, rí Caisil, do
choisreccadh lá seanadh cléreach n-Ereann i n-aoin-ionadh. Muirchertach mac Domhnaill mic
Amhalgadha, comharba Phátraicc, d' ég iar m-buaidh martra,
& n-aithrighe 17
September. Niall, mac Aedha, d'oirdneadh i c-comarbus Patraicc. Caemhchludh abbadh i n-Ard Macha .i. Mael M'Aedhocc
Ua Morgair i n-ionad
Néill. Maol M'Aedhócc iar sin for cuairt Mumhan, go t-tucc a
reir. Aodh mac meic Lochlainn Mécc
Cochlain, tigherna Dealbhna Eathra, do écc. Murchadh O h-Eaghra, & a bhen .i.
inghen Toirrdealbhaigh Uí
Conchobhair do mharbhadh lá Taichleach Ua
n-Eaghra.
Annal Aois Críost, míle céd triocha a
cúicc. Cionaet Ua Baoighill, uasal-epscop .i. epscop Clochair, & ard-shenóir thuaisceirt Ereann. An t-epscop
Ua Cattan .i.
áird-espucc
Ua c-Cennselaigh. & Maol Iosa Ua Fionnachta, comharba Rosa
Commain, d' ég. Giolla Comáin Ua Conghalaigh, fer léighinn Rossa Commáin, do mharbhadh
lá Conmhaicnibh. Domhnall, mac Muirchertaigh
Uí Bhriain, tigherna
Gall, & Laighen céttus do écc i c-cuincc
cléircechta i l-Lios Mór
iar sendataidh. Fiachra Mac Etnén srúith-senoir Cluana
Eraird, & Fer Mídhe
archena, d' écc. Fland Ua Sionaigh, maor Bachla Iosa, d'
écc iar n-aithrighe tocchaidhe. Maoil Iosa Ua h-Ainmire .i. epscop Puirt
Lairge, & ard-shenóir
Gaoidheal iarsan ochtmhadh
bliadhain ochtmhoghadh a aoisi d' écc i l-Lios Mór Mo
Chutta. Eachmharcach Ua h-Ainmire sruith-shenóir na n-Gaoidhel, topar egna & déirce d'
écc i l-Lios
Mór. Maol M'Aedhócc Ua Morgair, comharba Pháttraicc, do chendach Bachla Iosa & dia tabhairt asa fochla an
seachtmhadh lá do mhí
Iúl. Doire Cholaim Chille cona themplaibh do losccadh an
30 do Mharta. Ruaidhri Ua Canannáin, tigherna Cenel Conaill, tuir
cocthach cosnamhach co n-désherc & co n-daonnacht, do
mharbhadh d'Feraibh Maighe h-Ithe
.
do Mhaol Ruanaidh Ua Caireallain, & do
Cloinn Diarmada, & ár
mór iarsin ó Chonall for Eoghan. Cathal mac Taidhg Uí
Conchobhair, tanaisi Connacht, do mharbhadh lá Feraibh Teathbha co
sochaidhibh oile amaille fris. Cluain Eraird, Cenannus, Ráith Lúraigh, & il-chealla archena
do losccadh. Sochaidhe do Dhesmumhain do thuitim la
Tuadhmhumhain for thóchar Cluana
Caoin Mo Díomócc.
Bá dibh-séin Fionghuine Ua Caoimh,
tigherna Glendamhnach, Mathghamhain Ua
Donnchadha, tigherna Cenel Laoghaire, Maol Gorm Ua
Rind, & mac Lochlaind Uí
Cionaedha d'Uíbh Mac
Caille, go sochaidhe ele. Aodh Ua Conchobhair, tigherna Corca Mo
Dhruadh, & Cu Mara mac Con
Mhara mic Domhnaill, tigherna Ua
c-Caisín, do thuitim i f-friothghuin ó Thuadhmumhain. Magh n-Aoi, Magh Luircc, & an Corann do
losccadh la Conmhaicnibh. Ros Commáin do arccain
& do losccadh taighibh teamplaibh lasan
lucht cédna a c-cionn mhís iaramh. Ua Madadháin, tigherna
Sil n-Anmchadha & Ua
Maine frí ré, do mharbhadh i f-fioll lá mac
Giolla Caoimhghin I Cenneittigh, & ogh
a mhuinntire amaille fris. Amhlaibh, mac Domhnaill Fhinn Uí
Dhubhda, tigherna Ua n-Amhalghadha, do mharbhadh lá h-Uibh Fiachrach an Tuaisceirt. Cobhlach Murchadha Ui
Mhaoileachlainn, righ Temhrach, for Shionainn,
& for Loch Ríbh. Tangattar Síol Muiredhaigh cona rígh, .i. Conchobhar, mac
Toirrdhealbhaigh, & Uí Maine cona t-tigherna .i.
Tadhg Ua Ceallaigh, co b-farccaibhsiod díbhlinibh
braighde ag
Murchadh. Teine saighnéin do
bhéim a chind do chloictheach Cluana Mic Nóis, & do
tholladh cloicthigh Ruis Cré. Fiora Fernmhaighe do iompudh ar Mhidheachaibh, & sídh doibh
frí Bréifnechaibh. Stephen do ghabháil rioghaichte Saxan 2
December.
Annal Aois Criost, mile céd triocha a
sé. Aodh Ua Finn, epscop na Bréifne, do écc i n-Inis Clothrann. Domhnall Ua Dubhthaigh, aird-espucc Connacht, & comhorba Ciaráin,
cenn eaccna & einigh an chóiccidh d'fagháil bháis iar
n-oifrend & celebradh i c-Cluain Ferta
Brénainn. Robhartach Ua Ceallaigh, airchindech Fathna
Móire, d' ég iar n-degh-aithrighe. Giolla Críost Ua h-Echain, comharba Findéin. & Saerbhreathach Ua Ceallaigh, comharba I Shuanaigh, d'
ég. Mac Ciaráin, airchindeach Suird,
do thuitim lá Fiora Fearnmhaighe. Mael Maire mac Colmáin, airchinnech Doire
Luráin. Maol Iosa mac Maol Cholaim, primh-challadóir Arda
Macha, a primh-crióchaire
& a leabhar-coimhédaigh, d'
écc iar n-aithrighe thoghaidhe aidhche
aeini an chésta. Conchubhar, mac Domhnaill Uí
Lochlainn, tigherna Ailigh céttus, & rí an Tuaisceirt
uile etir Chonall, Eoghan, Ullta, & Airghialla, &
riogh-dhamhna
Ereann bheos, do mharbhadh
d'Feraibh Maighe h-Ithe i
meabhail. Echrí Ua h-Aittéidh, tigherna Ua n-Eachdach, do
mharbhadh d' Uibh Eachdach
féisin. Aodh mac Domhnaill Uí
Conchobhair, riogh-dhamhna Connacht, do mharbhadh dona Tuathaibh iarna thoghairm dóibh chuca
tria cheilcc dia rioghadh, & drong dia aes gradha amaille ris do
mharbhadh. Mac Domhnaill Uí Dhúbhda, tigherna
Ua n-Amhalghadha, do mharbhadh. Donnchadh, mac Maoileachlainn Uí
Fhaoláin, do thuítim lá Corbmac
Mac Carthaigh i meabhail. Aodh, mac Toirrdhealbhaigh Uí
Chonchobhair, do dhalladh la Toirrdhelbhach
fodhéin. Domhnall
Ua Caindelbhain, tigherna Cenel Laoghaire, do mharbhadh lá
Tighernán Uá Ruairc
& lá h-Uibh Briúin,
& torchrattar sochaidhe do Bréifnechaibh lá Feraibh Míde. Maidhm síodha eittir Midheachaibh
& Breifnechaibh. Creach la h-Airthear Mídhe i n-Uibh Briuin, co t-tuccsatt buar dírimhe.
Crech ele lasan lucht chédna i f-Fernmhaigh. Creach Locha Cairrccín lá Feraibh Teathbha,
& ro loiscsett an caislén
co n-ár a dhaoine. Creach ele lasin lucht cédna co ro oirccset Muintir Fídhne. Crech la Domhnall mac Murchadha
Uí Mhaoilechlainn tar Uíbh
Dunchadha, & as lasan c-creich-sin do mharbhadh
Giolla Sechnaill mac Giolla
Seachnaill. Giolla Múra Ua h-Ogáin do
mharbhadh lá mac Néill mic Mic
Lochlainn. Cuairt Mumhan lá
Maol M'Aodhócc Ua Morgair, comhorba Páttraicc. Caemhchludh abbadh i n-Ard Macha .i. Niall, mac
Aedha, i n-ionadh Maol
Mh'Aedhóicc. Ruaidhri Ua Conchobhair &
Uada Ua Con Chenainn do ghabhail lá
Toirrdhealbhach Ua c-Conchobhair ar comaircce
comharba Iarlaithe, & I Dubhthaig,
& na Bachla Buidhe &
Uí Dhomhnalláin. Néidhe Ua Maoil Chonaire, an senchaidh, do écc. Maol Mh'Aedhócc Ua Morgair do
léigen comhorbais Phattraicc de ar Dhia.
Annal Aois Críost, míle céd triocha a
secht. Domhnall Ua Conaing, aird-espucc Leithe
Mogha, tuir chrábhaidh, ernaighthe, eccna, &
eirnidhthe bídh & seód do thruacchaibh, &
trénaibh. An t-espucc Ua Baoighill,
& an t-espucc Ua Maol Fhoghmhair, d' écc. An t-epscop Ua Cléirigh do Chonnachtaibh & An Dall Ua Cadhla, egnaidh ergna, d'écc. Mac Raith Ua Forreith saoi senchaidh,
& anmchara co c-cennsa,
& co n-áilghine. Aodh Ua Finn, aird-fher
leiginn Fear m-Breifne, d'écc. Mac Giolla Fhionáin I
Chibhleacháin, comharba Feichin Fobhair, d'
écc. Caemhchludh
abbadh i n-Ard
Macha .i. airchindeach Doire i n-ionadh Néll,
mic Aodha. Cluain Uamha, & Ardachadh Espuicc Mel do losccadh, taighibh teamplaibh. Gaoth mhór fo Erinn, co ro trascair cranda iomdha, tighe,
templu, & cumhdaighthe. Ro
fhuadaigh dan daíne & innile isin f-faircce i Maigh
Conaille. Domhnall, mac Murchadha
Uí Mhaoileachlainn, ríogh-dhamhna
Ereann, & ri Temhra frí ré, aon-Ghuaire Ereann ina aimsir ar eineach, do mharbhadh dona Saithnibh, & d'Airther Mídhe co
n-ár a mhuintire uime, uair i c-coccadh do dheachaidh-sídhe
for a athair & forra-somh. Uada Ua Con Chenainn do dhalladh lá
Toirrdhealbhach Ua Conchobhair ina
mhí-ghniomhaibh. Mór, inghen
Muirchertaigh Uí Bhriain, ben
Mhurchadha Uí Mhaoileachlainn, d'
écc i n-Dearmhaigh Cholaim Chille iar b-peannainn. Forbhais Puirt
Láirge la Diarmaitt Mac Murchadha,
lá righ Laighen, & lá
Conchóbhar Ua m-Briain, tigherna Dal c-Cais,
& Goill Atha
Cliath, & Locha Carman, for muir
dá chéd long. Tucsat gialla Donnchaidh Meic
Carthaigh, na n-Déisi,
& Gall Puirt
Láircce leó. Conchobhar Ua Briain, tigherna Tuadhmhumhan
& Urmhumhan, do dhol i t-tegh
Diarmada Meic Murchadha, rí Laighen, co f-fargaibh
braighde ann dar cenn Desmhumhan, do chosnamh dhó. Crech lá Corbmac, mac Meic
Carthaigh ar Cheindeittigh
Ua m-Briain, & ar Ghallaibh Luimnigh. Cobhlach la Toirrdhealbhach Ua
c-Conchobhair for Shionainn, & for
Loch Ribh. Turas cródha dhó-somh
ón an turas h-i sin h-i c-cenn cobhlaigh Fher m-Breifne im Tighernán Ua
Ruairc, & i c-cend chobhlaigh Fhear Mídhe, & Teathbha im Mhurchadh Ua
Mhaoileachlainn, im rígh Temhrach, bail i rabhattar dá
chéd lestar, &
ní raibhe lá Toirrdhealbhach
cénmothá fiche long. Ben Mídhe, inghen
Chonchobhair Uí Mhaoileachlainn,
d'écc i c-Cluain Eraird
iar n-degh-bheathaidh cian-aosda. Maidhm síodha eittir Mídheachaibh, & Breifneachaibh. Ard Macha, Tuaim
Da Ghualann, Conga, & Termann Caollainde, do losccadh. Magh n-Eo &
Buidheamhnach do
losccadh. Cóicceadh Chonnacht uile do fhásughadh ó Dhróbhaois go Sionainn,
& co h-Echtge, & a c-cur
féin i n-Iarthar
Chonnacht.
Annal Aois Críost, mile céd triocha
a h-ocht. Giolla Criost Ua Morghair, epscop Clochair, aird-shaoi i n-egna & i c-crábhadh,
lochrann solusda no shoillsichceadh tuaith & eacclais tria
fhoircedal & chaoin-ghníomh, modh díles
dúthrachtach do Dhia, aoghaire tairise na h-eccailsi, go
coitchenn, d' écc, & a adhnacal h-i reccles Peattair
& Póil i n-Ard Macha. Maol Páttraicc Ua Druccain, saoi egna na n-Gaoidheal ard-fher
leighinn Arda Macha, cenn
athchomhairc iarthair Eorpa i c-crabhadh,
& caon-duthracht, d' écc ina ailithre i n-Inis
Locha Cre an 2 Ianuarii. Ceall Dara, Lios Mór, Tegh Mo Ling, & Sord do losccadh. Cuairt Mumhman
cédna cur lá comharba Pháttraicc lá Mac an Fhir
Dhána, go tuc a réir. Corbmac, mac Muiredhaigh meic
Carthaigh, righ Desmhumhan, & espucc righ Ereann ina réimheas ar thiodhnacal
séd, & maoine do chléircibh & ceallaibh, fer leasaighthe tuath &
ecclas, do mharbhadh ina thigh féin
i f-fioll lá Toirrdhealbhach, mac
Diarmada Uí Bhriain, & lá
dá mhac Uí Conchobhair
Ciarraighe. Raghnall, mac Iomhair I
Cathain, tigherna na Craoibhe, Ciannachta,
& Fer Lí, do thuitim
tre thangnacht & meabhail, la h-Uibh
Eoghain Glinne. Maol Ruanaidh Ua Cairealláin, caindel
thuaisceirt Ereann ar chruth ar
chéill & ar ghaiscceadh, do mharbhadh do Cenél Moain. Domhnall Ua Ciarrdha, tigherna Cairpre, do
mharbhadh lá Tighernan Ua
Ruairc. Mathghamhain Ua Conchobhair, tighearna Ciarraighe Luachra,
d' écc. Toirrdhealbhach Ua Conchobhair co c-Connachtaibh, Tighearnán
Ua Ruairc co f-Feraibh Breifne, & Donnchadh Ua
Cerbhaill co n-Airghiallaibh, do thionol a sochraitte do
chosnamh a ferainn fein co h-anfhirén
lá h-Ua Maoilechlainn. Táinicc dan
Murchadh Ua Maoilechlainn, co f-Feraibh Midhe
& Gallaibh, &
Diarmaid Mac Murchadha, co Laighnibh ina n-achcaidh don leith aile, co
rangattar an dá shochraide-sin co Craoibh
Maighe Lorccaigh. Rob é tra iomfhoicsi boí etir an da
longphort cona boí acht bealach
coilleadh bicce etorra. Fri ré sechtmhaine dóibh
amhlaidh-sin aghaidh i n-acchaidh. Acht chena ros-deiligh Dia gan
cath gan gialladh neich díbh dia 'roile. Ro mhillset Fir Midhe iaramh arbhanna Ua m-Briuin,
& Fher Fernmaighe gur
bhó gorta diofhulaing dóibh isin
m-bliadhain ar c-cionn. Iarsin dan do-lóttar Midhigh, Laighnigh, & Goill co h-Inis
Mochta dia h-argain, do-dheachaidh drong dhirimhe díobh ar
rathannaibh, & ar snámh ar In loch do rochtain na h-innsi,
& do-riacht dream díobh an inis. Tangattar dna iarsin lucht
na h-innsi chúca i n-arthraighibh. Ro
báidhit, & ro mharbhaitt sochaidhe díbh léo,
& teichit an drem díbh bhoí isin inis este,
& ní ro fhédsat losccadh na h-innse tré
mhiorbhail Dé & an erlamha. Is
annsin ro marbhadh Cú Bruinne Ua
Longaircc, & mac Tadhg mac Mic
Ualghaircc & mac Mic
Turgaill.
Annal Aois Críost, míle céd triocha a
naoi. Cathal Mac Maoil Fhinn, comharba Tighernaigh Cluana
h-Eoais, topar sonasa & saidhbhresa tuaisceirt Ereann erneadhach bídh do thuaith
& ecclais. Cu Chonnacht Ua Dálaigh, ard-ollamh lé dán, d' écc i c-Cluain Eraird. O Leacain
Mídhe doi-sidhe. Slóigheadh lá h-Ulltoibh co
Tulaigh n-Oc, co ro loisccset an
mhachaire cona cheallaibh. Mathghamhain Ua Dúbhda, toiseach Cloinne
Laithbhertaigh go maithibh a thuaithe
uime, do mharbhadh la Muirchertach, mac
Néill a n-díoghail Conchobhair
Uí Lochlainn. Donnchadh Ua Maol Mhuaidh, tigherna Fer
c-Ceall, & Cheneóil Fhiachach,
do mharbhadh i n-gemhel la Murchadh Ua
Maoilechlainn. Muirchertach Ua Maol Muaidh, tigherna ele Fear c-Ceall,
do losccadh d' Fearaibh Ceall .i. do Uibh Luanaimh i tempall Raithne. Ua Cadhla .i. Aodh, tigherna Conmhaicne Mara,
do mharbhadh
lá Donnchadh mac Taidhg dia
mhuinntir féin. Dondchaidh, mac Taidhg h-Uí Maol
Ruanaidh, do dhalladh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Concobhair. Ferghal, mac Raghnaill, mic
Muiredhaigh, taoiseach Muintire h-Eolais, do mharbhadh la
Tighernan Ua Ruairc ar chomairce Ua m-Briúin & Fer m-Breifne
ettir laech & cleirech, mionn & fethal. Cland Cárthaigh do ionnarbadh a Mumhain lá Síol
m-Briain. Síth m-bliadhna do dhénamh ittir Feraibh Mumhan
& Laighniu lá comharba Phattraicc
& la Bachaill Iosa. Maol Brighde Ua Brolcháin, epscop Arda
Macha, & cend crábhaidh tuaisceirt Ereann, saoi ar eccna,
ar chennsa, & ar ailghine, d' écc
iar n-deigh-phennainn 29
Ianuarií. Niall, mac Aodha mic Maoil
Íosa, comhorba Pháttraicc frí ré, d'
écc iar n-aithrighe dhíochra.
Annal Aois Críost, míle céd
ceathracha. Eochaidh Ua Ceallaigh, aird-chenn Fer Midhe, suí--espucc na h-Ereann
uile, d' écc ina shendataidh i n-Dearmhaigh Coluim
Chille. Domhnall Ua Sealbhaigh, airchinneach Corcaighe, tuir ordain & aireachais Mumhan, d' ég. Comharba Pattraicc
for cuairt Connacht ina
cédna fecht, co t-tug a oigh-reir, & ro dilsighíd a
c-cealla for a comus ó Thoirrdhealbhach O
Conchobhair, & ó mhaithibh Connacht,
co f-fárccaibh comharba Pháttraig cona shamhad bennachtain forsan righ, & for mhaithibh
Chonnacht. Cliath-dhroichet do dhénamh la
Toirrdhealbhach Ua Conchobhair dar Ath Liag, & a fhoslongport i Maigh Teathbha oc
coimhéd Conmhaicne. Táinic iaramh
Murchadh Ua Maoileachlainn co sochraide Fer Midhe,
& Teathbha, &
Tighernán Ua Ruairc, co sochraide
Fer m-Breifne
do saighidh longphort Connacht & Conmhaicne. Fágbhait-sein a longphort leó. Loiscter é
lásan lucht andeas, & marbhaid Raghnall,
mac mic Duibh Dhara, toiseach
Muintire h-Eolais, co sochaidhibh
iomdhaibh. Comdhál oc Ath Luain
lá Murchadh Ua Maoileachlainn, &
lá Toirrdhealbhach Ua c-Conchobhair,
& do-ronsat comhluighe & comhosadh, & sccarsatt
fó shídh. Cliath-dhroichet oile la
Toirrdhealbhach dar Ath Luain co ro
fhásaigh Iarthar Midhe. Cú Uladh Ua Caindelbháin, tigherna Laoghaire,
& Flaithbhertach Ua Cathasaigh
tigherna na Saithne,
& Domhnall a bhrathair do erghabhail la
Murchadh Ua Maoileachlainn
ina n-éccóraigh fein. Tighernán Ua Ruairc do athcur a
flaithes Ua
m-Briuin lá h-Uíbh Briúin
feissin, & a c-cendus do ghabháil dorídhise
dhó. Creach lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair, co ro oircc
Muintir Maoil t-Sionda.
Tugsat Fir Tethbha fuabhairt bhíodhbhadh for a
shlógh-somh, & ro chuirset ár forra im
Muiredhach, mac mic Muireadhaigh
Uí Fhionnachta, toiseach Cloinne Murchadha, & im mac mic
Aodha mic Ruaidhri. Maidhm for Ghallaibh Atha
Cliath ria n-Gallaibh Puirt Láirge, dú i t-torchair mac Mic Tormair.
Annal Aois Críost, míle céd ceathrachat a
h-aon. Domhnall Ua Coinfhiacla, tigherna Teathbha, d'
écc i c-Cluain Eraird
iar b-pennainn. Aodh Ua Longán, maor Mumhan,
d'écc. Comharba Ciaráin do orgain lá Síol n-Anmchadha, & la
Conchabhar mac Mic Cochláin i c-Cluain Fionnlocha. An creach-sin do
aisecc fo chédóir lá
Conchobhar mac Toirrdhealbhaigh
Uí Conchobhair. Diarmaid Mac Murchadha, rí Laighen, do
dhénamh feille for mhaithibh Laighen .i. for Domhnall tigherna Ua
f-Faoláin &
ríogh-dhamhna
Laighen, & for
Ua t-Tuathail .i. Murchadh & a marbhadh
lais diblínibh, & Muirchertach Mac
Giolla Mo Cholmóg, tigherna
Fer g-Cualann do dhalladh lais bheós.
Enerte mór i Laighnibh don
ghníomh-sin, uair ro marbhadh & ro
dalladh seacht f-fir
dhécc do saor-chlandaibh Laighen co sochaidhibh oile
immaille friu an tan-sin. Donnchadh mac Guill Gaibhle .i. Ua Conchobhair
Failge, do mharbhadh do Uibh Failge
feissin .i. do Cloinn Mhaoil Ughra. Domhnall Ua Loingsigh, tigherna Dal Araidhe, do
mharbhadh do Crotraighibh. Giolla na Naomh Ua Ferghaile, toiseach Muintire h-Anghaile
fer ard-raith
Ereann d' ég, iar c-cian-aois,
& a adhnacal a n-Inis
Clothrann. Slóighedh lá Conchobhar
Ua m-Briain co h-Ath Cliath,
co t-tugsat
Goill a ríghe dhó. Marbh drong dia mhuinntir
ag sódh anoir iar n-ithe an ghráin ghlais dóibh
i n-araile locc i l-Laighis. Mor-shluaighedh lá Síol
m-Briain lá Conchobhar h-Ua
Conchobhar, lá Toirrdhealbhach,
lá Tadhg, & lá
Conchobhar mac Domhnaill dar Iarthar Connacht, co rugsat il-mhíle bó,
& dán ro oirccett, & ro indirset,
& ro mhúrsat Dún n-Gaillmhe
don turas-sin. Creach lásan lucht chédna i n-Uibh
Ceinnselaigh, co ruachttatar Loch
Garman. Creach lá Diarmaid Mac Murchadha i l-Laighis, & maidhm ria Laighis fair-siumh iar t-tabhairt
mhóir-creiche uaidhibh. Ulltaigh Laighen uile
do thocht dia t-tíribh féisin .i. i n-Ulltoibh, & bá comarda díoghla
són i l-Laighnibh. Comhdhál shíodha oc Uisneach etir Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair, rí Connacht, & Murchadh Ua
Maoileachlainn, rí Temhrach. Tug Ua Maoileachlainn
a bhraighde do
Thoirrdhealbhach tar cenn Midhe & Teathbha,
braighde Fer
m-Breifne bheós do thabhairt lá
Toirrdhealbhach don chur-sin. Conchobhar mac mic Donnchaidh Uí
Maoileachlainn do mharbhadh i n-geimhel lá
Murchadh Ua Maoilechlainn. Do-róine Dia miorbhal ar
Murchadh ina chionaidh .i. Art a mhac
do éccadh a c-cionn coigdhisi. Adhbhar
rígh Ereann In t-Art
isin. Domhnall, mac Ruaidhri Uí Mhaoil
Mhuaidh, tighearna Fear
g-Ceall do mharbhadh la Muintir Luainimh
i r-Rathain h-Ui
Suanaigh. Creach-shluaighedh lá Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair i f-Fothartaibh Airbhreach,
& ro oircc dream d'Feraibh Midhe, & d'Fhothartaibh, & regles h-Uí
Dhúnáin.
Annal Aois Críost, míle céd cethracha a
dó. h-Ua Rebecáin, abb Liss Móir Mo
Chúda, do mharbhadh la Tadhg Ua
Ceinnéidigh. Cathasach Ua Cir Caerech, fear leighinn Arda
Macha, sagart eccnaidhe aosda ba foirgthe
do Ghaoidhealaibh, do écc. Ceall Dá Lua, Eanach Dúin, & Teach Mo Chua do losccadh. Conchobhar
mac Diarmada h-I Bhriain,
airdrí dá chóigeadh
Mumhan tuir ghaiscidh & engnamha Leithe Mogha, d' écc i c-Cill Da Lua iar m-buaidh aithrighe,
& airdríghe Mumhan uile do ghabháil do
Thoirrdhealbhach Ua m-Briain fo
chédóir dia éis. Donnchadh, mac Meic Carthaigh do thecht i
n-Désibh Mumhan, & drem do mharbhadh dhó, & araill dia
mhuinntir-siomh do thuitim, & Donnchadh
budhéin do ghabháil lásná Déisib, & a thabhairt iarsin do
Thoirrdhealbhach Ua Briain. Conchobhor, mac Domhnaill Uí
Bhriain, do ionnarbadh do Thoirrdealbach Ua
Briain, rí Mumhan, & teacht do for coccadh h-i c-Connachtaibh. Maidhm re mac Neill mic Meic Lochlainn, tigherna Cenel Eoghain
for Feraibh Droma, & ro
crechtnaigheadh-somh fén co mór i frithghuin an madhma h-i
shin. Slóigheadh lá Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair, lá rígh Connacht co f-Feraibh
Mídhe & Bréifne & co Laighnibh leis do thecht isin Mumhain, acht ro iompaidhset gan bú gan
gialla (cenmotha braighde Laighen) iar
síredh Osraighe & Laoighisi, & iar milleadh neith dia n-arbhannaibh. Móir-chreach lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain lá
righ Mumhan i Laighnib, & ro oircc Uí Muiredhaigh, & araill do Uibh Ceinnselaigh, & do-bert buar
dírímhe lais. Donnchadh Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe
Luachra, do mharbhadh lá tigherna Ua c-Caissin .i.
Cú Mara Becc. Mac Meic Con Roí, tigherna Dealbhna Thire
Dá Locha, do mharbhadh. Mac Ferghail Ui Mhaoil Mhuaidh, tigherna Fer
c-Ceall, do mharbhadh do mac Ruaidhri Uí
Mhaoil Mhuaidh i n-Daurmaigh Colaim Chille. Mac Mic Ottir .i. Ottir do lucht Insi
Gall, do gabháil chennais & forlamhais Atha Cliath. Mathghamain, mac Floinn Ui
Fhollamain, tigherna Críche na c-Cédach, do thuitim lá
a dhias derbhrathar fein i bh-feill & a meabhail.
Crech lá Conchobhar, mac
Toirrdhealbhaigh, & lá h-Uibh Maine ar Cenel
Forggo, co t-tucsat buar dhírímhe. Aois Críost, míle ced ceatrachat a
trí. Mac Raith Ua Fuilleacháin, epscop & ógh. Mac Raith Ua Fídan cend Insi
Locha Cre. & Giolla Criost mac An
Becanaigh, airchindech Droma Móir, d' écc. Giolla Aonghusa Ua Clumháin, ollamh Connacht i b-filidheacht, d' écc. Cluain Earaird do losccadh ass an rainn
as mo im Less an Memra. Ceanannas, Ath
Truim, Domhnach
Sechnaill, & Ceall
Dara do loscadh. Corcach do losccadh fo
dhí. Muirchertach, mac Domhnaill
Uí Mhaoileachlainn
ríogh-dhamhna Teamhrach,
& Iarthair Mídhe frí
ré, & Donnchadh Ua Con
Chenainn, d' écc. Móir-chreach lá Cenél
n-Eoghain h-í Fernmhaigh, dia ro
loitset an tír go mór etir bhú & arbhar. Do-rochair din Art Ua
Ruairc leo don chur-sin. Ríghe Chenél
Eoghain do ghabháil do Ua n-Gairmleadhaigh
.i. do Dhomhnall iar n-ionnarbadh
Muirchertaigh mic Néill
Mhec Lachlainn do Chenel Eoghain
feisin, & do Domhnall
rémhraite. Aodh, mac Muirchertagh Uí
Dhúbhda, tigherna Ua Fiachrach an Tuaisceirt & h-Ua n-Amhalghadha, d' ég. A mhac féin .i. Ruaidhri do
erghabháil lá Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair tar sárughadh laech & cléireach, mind,
& comairgeadh. It iat na comairgea Muiredhach Ua
Dubhthaigh go c-cléirchibh
& laochaibh Connacht, Tadhg
Ua Briain, tigherna Tuadhmhumhan, Tighernan Ua
Ruairc, tigherna Breifne, & Murchadh mac
Giolla na Naomh I Ferghail, tigerna Muintire
h-Anghaile. Ro throisccset tra cléirigh Connacht im
Muiredhach Ua n-Dubdhaigh
occ Raith Brenainn imo c-comairge,
& ní thuccadh dhóibh. Murchadh Ua Maoileachlainn, rí Mídhe cona
forthuathaibh. do erghabháil lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair, la rígh Connacht, for snádhadh mind & comhairgedh Erenn. At iat-sidhe .i. altóir Ciarain cona miondaibh,
scrin Ciaráin An
Ór-eineach, An Matha Mór, an t-abb & an prióir, & dias as gach druing don
eaglaiss, Muiredhach Ua Dubhtaigh an t-áird-epscop, tigherna Connacht,
& a taoisigh, comharba Pháttraicc & Bachall Iosa, comharba
Feichin & Clocc Feichin, & Bóbán Caoimhghin. Ro báttar tra sin uile,
eittir Toirrdhealbhach &
Murchadh gan fhéill gan meabhail, gan
trégadh neich díobh dia aroile gan dalladh gan
erghabháil gan timdhibhe críche na ferainn for
Murchadh, gomadh fiadhnach lasna comairgibh a chion, & co f-foccarthaoi
slán é d'ionchaibh a chomairgedh. Acht nama ní frith cion
follus cuicce cia ro gabhadh, & ro leicceadh ass i c-cinn
mhís iarsin d'ionchaibh a chomairgedh,
& ro h-idhnaicedh eissuimh lá a chomhairgibh isin Mumhain,
& do-radadh ríghe Mídhe lá
Toirrdhealbhach dia mhac feissin, do
Chonchobhar. As amhlaidh-so for-caomhnaccair an
earghabháil ishin .i. slóicchedh do dhénamh
lá Toirrdhealbhach amhail budh do thecht
isin Mumhan, Connachtaigh, Conmhaicni, & Uí Briúin do thionól
go h-aon-mhaighin, & Ua Maoileachlainn do
ghabháil, & a bhreith go Dún
Mór, & braighde Midhe archena amhail remh-ebartmar, acht
chena ní ro milleadh a bheg isin Midhe
dhe-sin. Crech la h-Elibh i Feraibh Ceall, dar broind mionn, & comairgeadh. Sloighedh lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain co
b-Feraibh Mumhan h-i c-Connactaibh,
gur thescsat an Ruaidh-bheithigh,
& gur scaoilset a caisiol,
& ro shoidhsed iarsin gan creich gan ghiallna.
Annal Aois Críost, míle céd ceathracha a
cethair. Giolla Phattraicc mac Conghail, saoi eaccna na n-Gaoidheal,
fear leighind Cluana Eraird, & a sacard.
& Flandagan Innsi
Faithlenn, anmchara toghaidhe,
d'ég. Cenannas do losccadh fo thrí
ar bhliadhain-si. Donnchadh mac meic Carthaigh,
áird-ríoghdhamhna Mumhan, do écc i n-geimheal ag
Toirrdhealbhach Ua m-Briain, occ ri Muman. Teidhm treaghaitt i Mumhain & h-i c-Connachtaibh, dia n-erbhail
Brian mac Toirdhealbhaig, mic
Diarmada Uí Bhriain. Tadhg mac Toirrdhealbhaigh Uí
Conchobhair & sochaidhe oile do Chonnachtaibh, do écc don treghaid cédna. Conchobhar, mac Toirrdhealbhaigh
Uí Conchobhair, aird-riogh-dhamhna
Ereann,
& rí Mídhe
frí ré leth-bhliadhna, do mharbhadh ag Bealach Mhuine na
Siridhe, la h-Ua n-Dublaich, tigherna Fer
Tulach, uair ba rí
eachtair-cheneóil lais a bheith-siomh i ríghe uas Fearaibh
Midhe. Toirrdhealbhach do thabhairt Iarthair
Midhe do Dhonnchadh, mac
Muirchertaigh Ui Mhaoilechlainn,
& Airther Midhe do chomhrainn etir
Tighernán Ua Ruairc, tigherna Breifne, &
Diarmaid Mac Murchadha, rí Laighen,
& a m-beith for a c-comairccibh samhlaidh ó Chonnachtaibh. Ruaidhri Ua Conchobhair, mac
Toirrdhealbhaigh, do légean a geimheal dia a
athair do shnádhadh na c-cléreach. Comhdhál shíodha eitir
Toirrdhealbhach Ua c-Concobhair, &
Toirrdhealbhach Ua Briain ócc Tír Dá Ghlas co maithibh Mumhan & Connacht,
laochaibh, cleirchibh. Do-rónadh iaramh a sídhughadh amhail
ro naidhmset na cléirigh etorra. Slóighedh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair i Midhe
d'órdughadh a rígh. Tug ó
Loch
Ainind sair do Murchadh Ua Maoileachlainn,
& ó Loch Ainind siar do mac
Muirchertaigh Uí Mhaoileachlainn.
Tugtha dna ceithre céd bó d'Feraibh Mídhe i n-éraic Chonchobhair a meic do
Thoirrdealbhach Ua c-Conchobhair. Creach-shluaigheadh lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain i Laighnibh,
co rucc il-mhíle bó, & gur chuir ár
cenn. Cearbhall Ua Findulláin, tigherna Dealbhna
Móire, d'écc. Domhnall Ua Ceallaigh
do mharbhadh la tribh macaibh mic mic
Concobhair Uí Cheallaigh .i.
Donnchadh, Amhlaoibh, &
Lochlaind, & níor bhó cian co t-torcratar sídhe iaramh. Mac Mic Maoláin, tigherna Gaileang Breagh,
do mharbhadh. Cionaedh, mac Mic Amhalgadha, toiseach Calraighe, dho
mharbhadh lá Flann Mac
Amhalghadha. Donnchadh, mac Taidhg Uí Mhaoil
Ruanaidh, d'écc.
Annal Aois Criost, míle céd
ceathrachat a cúig. Sluaighedach Ua Catháin, epscop & ógh do mhuintir Lethghlinne, d'écc. Treóit do losccadh lá
Donnchadh Ua Cearbhaill for mhuintir
Uí Mhaoilechlainn, & trí fichit do dhaoinibh do mharbhadh
innte. Cluain Fiachna do losccadh. Tene aoil do dhénamh lá
Giolla Mac Liag, comharba
Pattraicc, & la samhadh Pháttraicc airchena, a m-bai lx traiccheadh for ceach leth ar bhelaibh Eamhna
Macha. Maidhm ria c-Cenél Conaill,
& ria mac Néill Uí
Lochlainn for Domhnall Ua n-Gairmleadhaigh & for Cenél n-Eoghain .i. for an lucht ó
Shléibh fo thuaith, airm i t-torcrattar sochaidhe. Sluaigheadh lá Cenél c-Conaill
h-í foirithin mic Néill Mec
Lochlainn doridhisi & dna lá
Donnchadh Ua Cerbhaill co n-Airghiallaibh, & ro ionnarbsat
Domhnall Ua Gairmleadhaigh as a fhlaithes,
& ro fhágaibhset mac Néill
ina ionadh. Tighernan Ua Ruairc, tigherna Breifne, do
iompudh for Chonnachtaibh. Creach la
Tighernan isin c-Corann. Crech la Toirrdhealbhach Ua Concobhair i
Muigh Luighne for Feraibh
Breifne, co t-tuccsat il-mhíle bó. Slóigheadh lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain lá righ
Mumhan co
Leitir Cranncha h-i Sleibh
Bladhma do theacht i c-coinne Uí
Ruairc h-í
Midhe. Foslongphort Toirrdhealbhaigh
Uí Chonchobhair isin Rubhann, & a
mhac Domhnall Midheach, & Maol
Sechlainn
mac Murchadha Uí Mhaoileachlainn,
& Conchobhar mac Domhnaill
Uí Bhriain, & Diarmaid mac
Corbmaic Mec Cárthaigh co slochcaibh
iomdhaibh ina fhairradh occ coimhett
Fer c-Ceall ar ná
tístaís Muimhnigh inntibh. Do-dheachatar Muimhnigh andeas lá n-ann do
fhobairt na c-coillteadh conus-tarla an lucht n-aile ina c-cenn,
& ro lásat a n-ár. Im-shoiset Muimhnigh iarsin dia t-tigh, gan creich, gan gialla, gan sídh gan osadh. Aedh mac mic Taidhg Uí
Chuinn, toiseach Mhuintire Giollcán, do thuitim lá drem
do Mhuintir Ghillcán, &
lá Fearaibh
Teathbha. Maidhm Dúine Dubháin i n-Dealbhna ria Maol Sechlainn, mac
Murchadha Uí Mhaoileachlainn, &
ria c-Cairpribh for Feraibh Breifne,
airm i t-torcrattar trí chéd
dia n-ógbhaidh, im Uibh Connachtaigh,
im Uibh Cathluain, & im Uibh
Cubhráin. Coccadh mór isin m-bliadhain-si co m-boí Ere ina fód crithaigh. Crech lá Murchadh Ua Maoilechlainn h-i
Fernmhaigh, & do-bert ile
bó, & ro mharbh daoini iomdha. Crech la Tighernán Ua Ruairc i
Muigh Luirg. Creach oile bheós lá Murchadh Ua
Maoilechlainn i n-Airghiallaibh,
co t-tard bú a Cuailnge. Fir Mumhan do thocht
slóighedh i c-Connachtaibh, &
rugsat Ua Ceallaigh .i. Tadhg mac
Conchobhair, tigherna Ua Maine, leó, & ro mharbhsat
Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh. Creach lá Cairpri Ua Ciardha i n-Uibh Briúin. Ró loiscset daingen Bona Cuilinn & ro
brisit tri h-ethra móra leó,
& tucsat bú iomdha. Crech-shluaighedh lá Murchadh Ua
Maoilechlainn i t-Tír
Briúin, & bá don chur-sin do-rochair
Maoilechlainn, mac Domhnaill
Shúgaigh, mac Cochaill Flich, mic
Senáin lá h-Uibh Briúin, co sochaidhibh
oile. Fionn Ua Cearbhaill, tanaisi Ele, do
mharbhadh. Ammus do thabhairt lá h-Uibh
Briúin & lá dréim do Chonnachtaibh ar chobhlach Síl
Muireadhaigh & na t-Tuath,
& Murchadh Ua Maoil Bhrénainn,
taoseach Cloinne
Conchobhair, do mharbhadh ann, & Donn Ua
Mannacháin, tigherna Ua m-Briúin na Sionna
Annal Aois Críost, mile céd ceathrachat a
sé. Corbmac Ua Cathasaicch, airdeaspucc Laighean, d'écc. Fochard Muirtheimhne do uile-losccadh. Ar for Ghallaibh Atha Cliath ria n-Airther
Midhe maighin i t-torcratar dá
chéd im Raghnall mac Torcaill, .i. mórmhaor Atha
Cliath, & im Iufraigh,
& sochaidhe oile dia maithibh. Ceallach Ua Ceallaigh, tigherna Fer
m-Bregh, do mharbhadh lá Flaithbheartach
Ua Cathasaigh & la Gallaibh. Creach la Tighernan Ua Ruairc dar Magh
n-Aoi co Loch Long, & co Dún Iomghain. Ro mhill & ro loiscc
ceithri longa, & ro
mharbh mac Uí Mhaoilechlainn baí
oca n-anacal, & sochaidhe oile. Ro gonadh ann dna Giolla
Brighde, mac Duibh Dara, taoiseach Mhuintire
h-Eólais gur bhó marbh as a h-aithle oca tigh iar n-argain
Chluana Coirpthe dho roimhe-sin. Giolla Pháttraicc mac mic
Donnchadha, tigherna Osraighe, do mharbhadh do Uibh
Braonáin i fiull ar lár Cille Caindigh. Creach-shluaigheadh lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain i Laighnibh. Ro airccset Ui Failghe, & rugsat braitt iomdha leó. Eccneach, mac Amhlaoibh Uí
Chaomháin, do mharbhadh lá Donnchadh
Ua Cearbhaill. Athach gaoithe móire do
thiachtain an treas lá do December,
cor ro lá fíodh-ár mór fo Erinn. Ro trasccair sescca crann i n-Doire
Cholaim Chille, ro mharbh, &
ro mhudaidh daoine iomdha isin cill. Ro mharbh bheós daoine
oile i c-Cill Shleibhe. Domhnall Ua Braoin, tigherna Breaghmaine, do
écc. Ceallach Ua Ceallaigh, tigherna Breagh, do
mharbhadh lá Flaithbhertach Ua
Cathasaigh & lá Gallaibh Atha
Cliath. Giolla na Naomh mac mic Con Meadha, do
thuitim lá a derbhrathair féin .i. lá
Domhnall, & Cú Meadha,
a mhac, do écc.
Annal 1147.
Aois Críost, mile céd ceathrachat a
seacht. An t-epscop Ua Meanngoran
d'écc. Muiredhach Ua Flannaccáin, saccard toghaidhe, d'écc iar b-pendainn
dhíochra. Giolla Ailbhe mac mic
Floinn. Cuillén mac fer
leighinn Imleacha Iubhair. & Fiachra mac Muireadhaigh,
airchindeach Lughmhaidh frí ré, do
écc. Ross Cré & Oentrobh do losccadh. Caor theinedh do theacht
an bhliadhain-si
for chloicthech Doimh Liag Cianain, co ro thrasgair a bendchobhar
de. Duarcán Ua h-Eaghra do thuitim lá
h-Ua n-Gadhra i meabhail. Creach lá Coin Uladh mac Duinn
Shléibhi lá righ n-Uladh i Fernmaighe,
& ro airg ermor Cluaine
Mail Duibh. Slóighedh lá Muirchertach, mac
Néill Uí Lochlainn, &
lá Cenél n-Eoghain, &
lá Donnchadh Ua Cerbhaill go n-Airghiallaibh i n-Ultaibh. Batar Ulaidh i
l-longport ara g-cind ar bhrú
Uchdearc. Fágbhaitt Ulaidh
an longport lá Cenel n-Eóghain & lá
h-Airghiallaibh. Lottar ina n-diaidh co
riachtattar tráigh Dúin Droma h-i l-Leith Chathail. Do-bertsat Ulaidh deabhaidh dóibh and sin, lá fhéile Póil & Petair, & meabaidh for Ultoibh dú In ro marbhait sochaidhe
mhór dhíbh im Archoin Ua
Flathraoi, tigherna Lethe Cathail. Indrit & loiscit na sluaigh
iar sin Leith Cathail uile, & do-ratsat
gialla leó ó Ultaibh. Tadhg Ua Briain do léigean as a gheimheal
ar impidhe epscop Ereann im comarba
Phattraicc, Mael
M'Aedhócc Ua Morghair, im
Muireadhach Ua n-Dubhthaigh, & im
Domhnall Ua Longargáin, uair bá
for a chomairge ro gabhadh. Meass mór fo Erinn an bhliadhain-si. Giolla Mo Choindi Ua Cathail, tigherna Ua f-Fiachrach
Aidhne, do mharbhadh do mhac mic Domhnaill Ui
Chonchobhair. Maidhm Atha Luain for Dhomhnall mac
Toirrdhealbhaigh Uí Chonchobhair,
& for Uibh Maine ria f-Feraibh Teathbha, dú i
n-dorchair mac mic Amhalgadha Uí Fhlainn go
sochaidhibh oile.
Annal Aois Críost, míle ceathrachat
a h-ocht. Teampall Cnuic na Sengán do fhorbhadh
lasan epscop O Caollaidhe
& lá Donnchadh Ua c-Cearbhaill,
& a choisreccadh lá h-Ua Morgair, comharba Pháttraicc, & neimheadh .i. talamh
ecclusda do órdughadh dhó i Lughmhadh. Senadh do thionól occ Inis Pattraicc
lá Mael M'Aedhog, comharba
Phatraic, ba h-é a líon coicc epscopu décc co n-díbh cédaibh saccard do erail riaghla, & shoibhés
for chach etir thuaith, & eglais, & dna Maol
M'Aedhócc Ua Morghair do dhol don dara
fecht do accallaimh comharba
Phetair do Róimh a comhairle an t-senaidh. Malachias .i. Maol M'Aedhócc Ua
Morghair, airdepscop cathaoire
Padraicc, aird-cenn iarthair Eorpa, legaite comharba Petair
aoin-cheand ro riaraighset Gaoidhil,
& Goill, ard-shaoi i n-eaccna, & a c-crábhadh,
lochrann solusta no shoillsighedh tuatha & eccalsa tria
forcheatal, & chaoin-gníomha, aoghaire tairisi
na h-eccailsi co coitcend, iar n-oirdneadh do epscop & sacart,
& aos gacha graidh archena, iar c-coisreagadh teampall & relgheadh n-iomdha,
iar n-dénamh gacha lubhra ecclastacdha sechnón Ereann, iar t-tíodhnacal seód
& bídh do thrénaibh & thruaghaibh,
iar f-fothughadh ceall & mainistreach, ar as leisiomh ro h-athnuadhaighthe i
n-Erinn, iar n-a f-failliughadh ó
chéin mháir, gach eglais ro
lécthi i faill, & i n-éislis,
iar b-fhághbhail gach riaghla & gach
soibhésa i n-eaglaisibh Ereann
archena, isin dara fecht a leccaidechta iar m-beith ceithre
bliadhna décc ina priomhaidh,
& iarsan ceathramhadh bliadhain caeccat a
aoisi, ro fhaidh a spirat dochum nimhe an dara
lá do Nouember, & as ann cheleabraitt an eglais lith & sollamhain Naomh Malachias ar an tres lá
arna claochlúdh lasna sruithibh ó lá fhéle na
marbh ar an lá 'na dhiaidh ar combadh usaide a erdach
& a onóir, & ro h-adhnacht, i mainistir S Bernard h-i c-Clairualis h-í f-Francoibh, go n-onóir,
& co n-airmhittin. Ua Duibhín, epscop Chille Dara. An t-epscop Ua
Naidhenán. Ceallach Ua Domhnacháin,
uasal-chend Cille
Beneoin. & Maol Chiaráin Mac Mengain
uasal-shaccart réglesa Suidhe Coluim Chille h-i c-Cenandus, iar m-buaidh martra &
aithrighe, do écc. Cluain Earaird, Land Leire, & Lughmhadh, do losccadh.
Sluaighedh la Muirchertach, mac
Neill Ui Lochlainn, & lá Cenél n-Eoghain, & la
Donnchadh Ua Cerbhaill co n-Airghiallaibh i n-Ultaibh, co t-tuccsat gialla Uladh im mac righ Uladh leó,
& ro fhagaibhset cethrar tighernadh for Ultoibh don
chur-sin. Ulaidh & Airghialla do iompódh for Mag
Lachlainn & for Cenel
n-Eoghain iar sin. Sloighedh ele dan, la Muirchertach Ua
Lachlainn & lá Cenel
n-Eoghain tar Tuaim i n-Ultaibh, co ro
iondarbsat Cu Uladh Ua Duinn Slébhe a h-Ultaibh,
& co t-tardsat
Donnchadh ina ionadh, & co n-deachattar don
chur-sin i Machaire Conaill, co ro loisccset an machaire
acht na cealla namá ro anacht comharba Pháttraicc. Slóighedh dna lá Tighernán
Ua Ruairc & lá Donnchadh Ua
c-Cearbhaill i n-Ulltaibh, co Craibh
Telcha, co ro creachsat an tír & co f-farccaibhsiot
Cú Uladh ina righe
doridhise. Acht chena ro díochuiredh fó
chédóir o Ulltaibh
budhdéin. Comhdhal lá h-Ua
Lochlainn co maithibh Cenél
Eoghain, & lá h-Ua c-Cearbhaill co
maithibh Airghiall, & co maithibh
Uladh imo t-tighernadaibh i n-Ard
Macha, co n-dernsat ogh-sídh fo Bachaill Iosa h-i f-fiadhnaisi comharba Pattraicc,
& a shamhtha, & ro
fhagaibhsiot gialla acc Ua
Lochlainn .Braighde Ceneoil c-Conaill dan, lá h-Ua
Lochlainn. Ua Gairmledhaigh .i. Domhnall, tigherna Chenel Eoghain
re h-eadh d'ionnarbadh i c-Connachtaibh
la h-Ua Lochlainn. Sitriog Ua Braonáin, tigherna Breghmaine, do mharbhadh lá a bhraithribh
feissin. Comhdhal etir Thoirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair & Tighernan
Ua Ruairc ag Snámh Rathaind & ro
loit an t-aith-clerech mac Con Chairne Ui
Fherghail Tighernán Ua
Ruairc ag dol chum na coinne. Móir-chreach lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair for
Fhearaibh Teathbha, co rugsat Fir
Theathbha fair occ Ath Luain, go ro
iompo friú co t-tug a n-ár.
Annal Aois Críost, mile ced ceathracha a
naoi. Giolla na Naomh Ua Muirchertaigh,
uasal-epscop deisceirt Ereann senoir ogh eccnaidhe
cráibhdheach.
Muircertach Ua Maol Moicheirghe uasal-epscop
Ua m-Briúin Breifne
senoir uasal. & an t-espug Ua Gormghaile senoir uasal
cráibhdhech, d'écc iar b-pendainn, & iar n-aithrighe
dhíochra. Mac Raith clérech
aeghedhcair airmhidneach do mhuinntir Arda Macha, d'écc. Leath Doimh Liag Chianáin d'orccain lá Gallaibh Atha
Cliath, & lá Diarmait Mac
Murchadha co l-Laighnibh,
& ro mharbhsat Diarmait mac
Maghnasa Uí Lochlainn, tanaissi Oiligh, ro
bhaí acc díoghail na h-oirgne, & tugadh a chorp co
h-Ard Macha, &
ro h-adhnaicedh ann. Doire Cholaim
Chille do losccadh, & Inis Mic
n-Dairen cona teampal. Laoighsech Ua Mordha, tigherna Laoighisi &
na c-Comann, d'écc iar n-aithrighe. Cú Uladh .i. mac Conchobhair do
thocht i nd-Ulltoibh doridhisi, co ro ionnarb
Donnchadh a flaithius Uladh iar n-uachtar, & tug Ua
Mathghamna iaramh & da mac Aoda mic
Duinn Sléibhe (Donnchadh
& Murchadh) amus longpuirt fair-siomh,
go raeimhidh ria c-Coin Uladh forra, &
ro marbhadh Murchadh lais. Slóighedh lá Cenél
n-Eoghain co Magh an Chairn d'ionnarbadh
Chonchobhair co ro thairmiscc Ua
Cerbhaill impú, uair do-rad a mhac fein dóibh tar
cenn Uladh. Slóighedh ele lá mac Néill
h-Uí Lochlainn, co t-tuaiscert Ereann uime .i. Cenel
Conaill, Cenel Eoghain, & Airghialla, i n-Ulltoibh. Ro airccset Uladh iar n-uachtar uile otá cuan
Snámha Aighneach co Droichet na Feirtsi.
Do-dheachattar foireann díbh for innsibh Locha Cuan. Ro
airgseat dan Inis
Cumhscraidh Lethghlais, Ceall Aedhain, Magh
Bile, Bendchor, & uile
chealla an tíre archena cénmotha Dún & Sabhall. Tainic iar t-tain h-Ua Duind
Slébhe i t-taigh h-Ui Lachlainn
co t-tucc a mac fein i n-giallna dho, & an ro chuinnigh do ghiallaibh archena. Iompoid iarsin for c-cula
dia t-tighibh co m-boraimhe dírímhe, & co m-braitt iomdha. Creach lá Donnchadh Ua g-Cearbhaill
& lá Coin Uladh Ua n-Duinn
Sléibhe i m-Breghaibh, co
t-tugsat gabhála iomdha. Tangatar iarsin Fir Bregh ina n-iarmhóireacht
& ro airccsett leth Termainn Feichin, &
rugsatt ní do chrodh na manach. Rígh-therus lá mac
Néill Uí Lochlainn co marc-shluagh Chenél
Eocchain co Lughmhadh,
co t-táinic Tighernán Ua Ruairc
ina theach, & ro fhág braighde
aige. Lóttar as-sidhe Ua Lachlainn &
Ua Cearbhaill co h-Ath
Cliath. Táinic Diarmaid Mac
Murchadha, rí Laighen ina thech, & do-roine
Ua Lachlainn ógh-shídh etir Ghallaibh & Ghaoidhelaibh. Sluaighedh lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain, & la Feraibh Mumhan i c-Connachtaibh,
co riachtattar Magh Ua m-Briúin. Rugsatt boraimhe
mhór, & ro mhúrsat Dún
n-Gaillmhe, & ro báidhedh Ua
Lochlainn, tigherna Corco Mo Dhruadh isin n-Gaillimh. Ceallachán mac mic
Cárthaigh, do écc.
Annal Aois Críost, mile céd caecca. Muireadhach Ua Dubhthaich, airdeaspucc Connacht, aird-shenóir Ereann uile, i n-egna, i n-óighe,
i t-tiodhnacal seótt & bídh, d'écc i c-Cunga, an seiseadh
décc do mhí Maí i f-féil Naemh Brenainn iarsan
c-coicceadh bliadhain seacht moghat a
aeisi. Maol Iosa Ua Branain, airchinneach Doiri Choluim Chille, cenn sonasa &
sobharthain tuaisceirt Ereann,
d'écc. Ua Follamhain, comharba Findéin Cluana
h-Eraird, d'écc i c-Cenandus. Cailleach Cille Slebhe senóir
cráibhdhech toghaidhe, d'écc iar n-degh aithrighe iar
g-cian-aois. An leth tuaiscertach do Triun
Mhór Arda Macha do losccadh
aidhche fhéile Cianáin. Ceanandas, Sord, & Ceall Mhór Ua Nialláin cona dertaigh do losccadh. comharba Phadraicc, & samhadh Pháttraicc for c-cuairt i t-Tír
n-Eóghain, co t-tuccsatt a láin réir do bhuaibh .i.
bó gacha tighe biataigh & saertoigh, each gacha toisigh, & fiche
bó ón rígh
féin. Cuairt Cenél
Eóghain do dhénamh lá comharba Colaim Chille
lá Flaithbheartach Ua Brolcháin
& do-bhert each gacha toisigh,
& bó gacha deisi biatach,
& bó gacha trír saerthach, & bó gacha cethair
díomhaoin, fiche bó imorro ón
righ fein, fáil óir i rabhattar cúicc uinge, a each, & a earradh ó
Mhuircertach mac Néill h-Lochlainn, ó righ
Ereann innsin. Mac mic Domhnaill h-Ui Conchobhair do mharbhadh
lá Ruaidhri, mac Domhnaill Uí
Conchobhair. Murchadh, mac Giolla na Naemh Uí
Fherghail, tuir ordáin, & airechais
Airthir Connacht, d'écc i n-Inis Clothrand. Conchobhar Mac Raghnaill, tigherna Muintire
h-Eolais, do mharbhadh la h-Aodh, mac
Tighernán Uí
Ruairc. Muireadhach Ua Flannagáin, taíseach Cloinne
Cathail, d'ég ina ailithre
i c-Cunga. Diarmaid Mac Branáin, tigherna Corc' Achlann, do
dhalladh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Concobhair. An Giolla Claon Ua Ciardha, tigherna Coirpri, do
mharbhadh do Uibh Faoláin. Ríogh-thurus
Muirchertaigh mic Néill
Uí Lachlainn co maithibh Tuaisceirt
Ereann co h-Inis Mochta
a c-comhdháil Uí
Chearbhaill & Uí Ruairc. Tugtha
géill Connacht
dó ó Toirrdhealbhach co n-uige sin gan
sluaighedh tria bennachtain Patraicc, & comarba Pattraicc cona
shamhadh. Ro rann Mídhe don chur-sin h-í t-trí eittir Ua c-Conchobhair,
Ua Ruairc, & Ua Cearbhaill,
& ro dhíochuirsett Murchadh Ua
Maoileachlainn a Mídhe tria
esccaoine comharba Phattraicc & a shamhtha. Ua Ceallaigh, tigherna Ua Fiachrach Arda Sratha, do mharbhadh lá h-Uibh c-Comhaltáin i n-Inis Locha
Laeghaire. Ua Canannain cona shlócch do dhol i Feraibh Luirg, co t-tugsat bú iomdha
leó. Beirit Fir Luirg forra,
& fágaibhter sochaidhe do mhuinntir Uí
Chanannáin cona dhias mac im chethair Ua Mael Gaeithe, & im
Giolla Martain Uí
Canann im Ua f-Fogartaigh, &
sochaidhe oile dia n-uaislibh. Slóighedh lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain co Loch Ua n-Goban i Machaire
Gaileng, go ro aircc Sláine. Rug Ua
Cearbhaill, &
Ua Ruairc forra, co ro marbhsat dream dia mhuinntir, im mac
I Ifernáin. Slóighedh lá
Toirrdhealbhach Ua Conchobhair i Mumhain dar eisi Fear Mumhan, & ro aircc Machaire na
Mumhan, & tug bú iomdha, ar a aoi ro fhágaibh dream
dia mhuinntir im Ua Rodhuibh. Slóighedh lá Toirrdhealbhach
Ua m-Briain co
h-Ath Cliath, co t-tangattar
Goill ina theach, &
as-sídhe co Commor Mana & Abha, & ro loiscc
Domhnach Mór Mic
Laithbhe. Slóighedh lá Muirchertach, mac
Néill Uí
Lochlainn co c-Cenél
n-Eóghain, &
co n-Ulltoibh, i f-fóirithin
Uí Cearbhaill & Uí
Ruairc co Dun Lochad l-Laeghaire, go n-dernsatt Goill síth m-bliadhna etir Leth Cuinn, & Leth
Mogha. Conghal Ua Braoin, Breghmhaine, do mharbhadh lá Muintir Cheithernaigh i n-Gardha na
Gamhnaighe h-í c-Cluain Mic
Nóis.
Annal Aois Críost, mile céd
caocca a h-aén. Ua Maol Foghmhair, epscop Ua n-Amhalghadha, & Ua f-Fiachrach Muaidhe. Erolbh, espucc
Luimnigh. & Brian Cléireach, mac
Taidhg Ui Maol Ruanaidh,
d'écc. Cairdionál comharba Phedair .i. Iohannes
Paprion, do thiochtain i n-Erinn do erail riaghla &
soibhés, & do chertughadh cáich ina c-ciontaibh. Ro
bhaí dna seachtmhain i t-tigh comharba
Phattraicc i n-Ard Macha co f-farccaibh
bennachtain. Cuairt Connacht an dara
fheacht lá comharba Pattraicc, lá Giolla Mac
Liagh, mac mic Ruaidhri, co t-tug a
óighreir. Do-rad dna, Ua Conchobhair fail fichet uinge
d'ór don chur-sin do comharba Pháttraicc. Cuairt Síl
Cathasaigh lá Flaithbheartach Ua
Brolcháin,
comharba Cholaim
Chille, do-bhert each ó gach taoisach & caora o gach n-detach, a each, & a earradh, &
fail óir i r-rabhattar dá uinge ón
tigherna .i. ó Choin
Uladh Ua Laind. Derbforgaill, inghen
Domhnaill, mic Meic Lochlainn, ri Ereann, ben Toirrdhealbhaigh
Uí Conchobhair, rígh
Connacht, máthair Aodha,
Chathail, & Domhnaill,
d'écc ina h-ailithre i n-Ard Macha. Brian Ua Conchobhair Ciarraighe do mharbhadh
lá Ciarraighibh
féissin. Conchobhar Ciabhach Ua h-Eaghra, tanaisi Luighne, do
écc. Iss eadh fo dheara a dhol bás fri h-adhart ar a bhith fo
chánaibh Chiaráin mic an
tSaoir, ar ní dheachaidh nach tigherna do thighernadhaibh Luighne
roimhe écc fri h-adhart, tré bhreithir Chiaráin. Mac Maol Seachnaill Uí Bhric do mharbhadh
la mac Girr na c-Cuinneócc I Bric,
& a mharbhadh-sídhe fó cédóir la
macaibh Donnchadha mic meic
Carthaigh. An Giolla Gott Ua Carráin tigherna Ua Mac Caille,
do marbhadh h-i Cúil Collainge
ó Uibh Mic Tíre. Tadhg, mac Diarmada Uí
Bhriain d'iompúdh for Toirrdhealbhach Ua
m-Briain, for rígh Mumhan, & a aithrighedh dhó,
& Tadhg do theacht i toigh
Thoirrdhealbhaigh Uí
Chonchobhair. Slóighedh lá Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair, la rígh Connacht, h-i Mumhain, go ro
ghabh nert Mumhan uile cenmothá Iarmhumha i m-boí
Toirrdhealbhach, & nert Desmumhan do ghabháil do mhac Corbmaic
mic meic Carthaigh tria comfhurtacht Connacht. Slóighedh oile bheós lá Toirrdhealbhach
Ua Conchobhair i Mumhain, &
do-dhechaidh Diarmaid Mac Murchadha, rí Laighen do Laighnibh 'na choinne. Ro indirset Mumhain reampa co rangattar Móin
Móir. Lóttar
Dal c-Cais & Iarmhumha, & Síol m-Briain im Toirrdhealbhach
Ua m-Briain, rí Mumhan for creich i n-Desmumhain occ soadh dóibh andes
dos-rala i c-cenn Connacht, Laighin, & Fher Mhidhe. Ferthar cath
etorra, & sraointer for Fearaibh Mumhan,
& ro ládh a n-ár. Secht
míle tra iss edh torchair d'Feraibh Mumhan
isin cath-sin Móna Móire im
Muirchertach mac Conchobhair Ui
Bhriain, tigherna Tuadhmhumhan, &
riogh-dhamhna
Mumhan, & im
Lughaidh, mac Domhnaill I
Briain, im Aneslis h-Ua n-Grada, im
tigherna
Ua c-Caisin, im
Flaithbhertach
Ua n-Deadhadh, im macaibh tighernadh
& toiseach, & deagh-dhaoine
archena. Ard-neart Mumhan do ghabháil
do Thoirdhealbhach Ua Conchobhair don chur-sin,
occus Toirrdhealbhach Ua Briain
d'ionnarbhadh.
Sliocht Lebair Leacain. Atiad na
maithe torcrattar i suidhe: Muirchertach, mac
Conchobhair Ui Bhriain, tigherna Tuadhmhumhan an
dara fear as fearr baí do Dhál
c-Cais, Lughaidh mac
Domhnaill
Uí Briain, dá Ua
Cinnéidigh, ochtar do Uibh
Deadhaidh im Flaithbhertach Ua
n-Deadhaidh, naonmhar do Uibh
Sencháin, cóiger
do Uibh Cuinn, & cóiger do Uibh Grada im
Aineislis Ua n-Grada, & cethrar ar fichit do Uibh Ogain,
& cethrar do Uibh
Aichir, & mac mic Eachach Ui
Loingsigh, cethrar do Uibh
Néill Buidhe, & cúiger d'Uibh Echtigern, co
sochaidhibh do dagh-dhaoinibh cénmothát, co na terna acht
aon-chath esbadhach do na tríbh cathaibh
tangattar an dú sin.
Torcrattar i b-friothghuin an catha-sin Tadhg mac
An Liathanaigh Ui Conchobhair,
Muirchertach Ua Cathaláin, taoisech Cloinne Fogartaigh,
& Aedh mac Maoil Ruanaidh
Uí Follamhain, taoiseach Cloinne h-Uattach, & cethrar do Luighnibh co sochaidhibh
oile. Ard-nert Mumhan do ghabhail do
Thoirdhealbhach Ua Conchobhair don cur-sin
& Toirdhealbhac Ua Briain
d'ionnarbadh. Slóighedh lá mac Néill
Uí Lochlainn co
Cenél c-Conaill, Eoghain, & Airghiallaibh dar Eass Ruaidh, co
rangattar Coirrsliabh na Seghsa i c-Corann. Tugtha eidire
ó Toirrdhealbhach Ua c-Conchobhair chuca
co sin, & ro shóidhsiod dia t-tighibh. Braighde Laighen
bheós do iodhnacal go a thech do mhac Néill mic
Mac Lachlainn .i. do righ Ailigh, & Teamhra. Tindscettal daimh liag Cluana Coirpthe lá Coin
Chaille mac Mic Scolaighi, & lá
Giolla Coimhdhe, mac Mic an Lestair Ui
Ainlighi, lá taoisech Cenel Dobhtha. Mór-chreach lá Ruaidhri mac
Toirrdhealbhaigh Ui Chonchobhair, for Tuadhmhumhan, go t-tard buar iomdha, & co ro
loisceadh Cromadh. Conchobhar, mac Domhnaill Ui
Bhriain, tigherna Airthir Mumhan, & mac mic
Donnchadha uí Ghiolla
Phattraicc, tigherna leithe Osraighe, do erghabhail lá
Diarmaitt mac Mec Murchadha lá righ Laighen tré
fhéill & meabhail. Domhnall mac Toirrdhealbhaigh Uí
Conchobhair do erghabháil lá
Cathal, lá dherbhrathair
budhéin. Gamh il-shíonach,
gaethach, ainbhthionach co f-folc n-dearmhair. Toirrdhealbhach Ua Briain do dhul i Luimneach, & nochan fhuair a dhíon isin Mumhain, & do-rad séoid iomdha lais .i.
deich fichit uinge
d'ór, & lx
séd soinemhail im chorn
Briain Bhoromha, & ro rannait lais eitir
mhaithibh Shíl Muiredhaigh, Ua m-Briuin, & Conmhaicne.
Annal Aois Críost, mile céd caecca a
dó. Fionn, mac mic Célechair h-Ui
Ceinneittigh, comharba Colaim mic Criomhthainn,
& comharba Bairre frí ré. Giolla na Naemh Ua Follamhain, comharba Comáin. & Ferghal Ua Fercubhais, fer léighinn Arda
Macha frí ré, & Recclesa
Choluim Chille i n-Ard Macha bheós,
d'ég. Coimhthionól seanaidh
i n-Droichet Atha ag epscopaibh Ereann im comharba
Phátraicc imon c-cairdional Iohannes
Paprion, co t-tribh milibh
mac n-eglastacda etir mhanchaibh & chananchaibh,
co ro ordaighset araill do
riaghlaibh ann. At iad sídhe .i. mna
cúil, & cairdeasa d'ionnarbhadh ó fheraibh,
gan lógh d'iarraidh ar ongadh,
nó ar baisteadh. Acht chena ní maith gan a t-tabhairt
dia raibhe a c-cumhang duine gan lógh do ghabháil ar domhan
n-ecclastucdha, & deachmhadh do ghabhail
go h-iondraic. Imleach Iobhair & Luimneach do losccadh. Scrín Choluim
Chille, Domhnach Seachnaill, & Treóid d'orccain ó Uibh Briúin. Creach-shluaigheadh la Mag Lochlainn co Cenél Eóghain co ráinic Inis Mochta do dhiochur I
Chearbhaill, & ro aircc sochaidhe don chur-sin,
& ro athchuir Ua Cearbhaill a cendus Oirghiall a c-cionaidh comharba Patraic ro
ghon-sidhe & ro sháraigh fecht riamh. Comdhál etir Ua
Lachlainn, & Toirrdhealbhach Ua
Conchobhair i Maigh Ene, co n-dernsat caradradh fo
Bhachaill Iosa, & ro mhiondaibh Cholaim
Chille. Slóighedh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Conchobhair i Mumhain, co ro rann an Mhumha ar dhó etir mac
Chorbmaic mic mec Carthaigh, &
Siol m-Briain .i. Tadhg
& Toirrdhealbhach. Sluaighedh lá Mag Lochlainn i Mídhe co Raith Cendaigh
h-i c-comhdhail fer
n-Ereann, & Toirrdhealbhach
Ua Conchobhair do dhol i Mídhe i c-comhdhail
Uí
Lachlainn & Diarmada Mec
Murchadha rí Laighen. Ro rannsat dna, Mídhe ar dhó don chur-sin. Tucsat
ó Chluain Eraird siar do
Mhurchadh Ua Mhaoileachlainn, & Airther Mídhe dia mhac dó
Mhaoileachlainn. Ro benaid dna Conmaicne do Thighernán
Ua Ruairc iar sraoineadh fair, & ro loisg an baile
dianad ainm Bun Cuilinn, & do-radadh ríghe do mac
Giolla Braide Uí Ruairc,
& do-rattaitt a m-braighde do
Thoirrdhealbhach Ua Chonchobhair.
Rugadh dna, Dearbhforgaill, inghen
Murchadha Uí Mhaoileachlainn, ben
Tighernan Uí Ruairc lá rí Laighen .i.
Diarmaid cona crodh, & cona h-airilledh don
turus-sin & ro
fhaoi lé do réir comhairle a bráthar
Mhaoilechlainn. Ro fhás dná, cogadh etir
Uí Briúin, & Fheraibh Midhe. Braighde Uí Ruairc .i.
Tighernain, do iodnacal co h-Ath Luain
lá Toirrdhealbhach Ua Conchobhair tar
cenn Ua m-Briuin nama. Finghin mac Donnchadha, mac mec
Carthaigh, do mharbhadh lá a bhráithribh
tre mhear-aithne. Domhnall mac Ríoghbhardáin
Uí Cherbhaill, tigherna Ele, do
mharbhadh la mac An Chos Fhada Uí
Cearbhaill. Cathal mac Toirrdhealbhaigh Uí
Conchobhair, ríoghdhamhna
Connacht, do mharbhadh lá mac Cruinn
Luachra Uí Cosccracháin, & la Calraighibh In Chorainn .i. la Calraighiph Móraibh. Diarmaitt Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe
Luachra d'ionnarbadh, & d'orgain lá mac
Corbmaic mic mec Carthaigh, la tigherna Deasmhumhan. Aodh mac Mec Amhlghadha, taisech Cloinne Maol Duibh,
d'écc. Inghen h-Ui Caellaige, ben
Laoighsigh Uí Mhórdha,
d'écc. Cú Mídhe Ua Cormaidhe, taiseach Ua Mac Uais Midhe,
d'écc. An Mhumha do lot co mór etir chill
& thuaith tré choccadh Shíl
m-Briain, & Chloinne Cárthaigh,
co ro fhás terce mhór isin Mumhain tresan c-cogadh isin, co ro scailset
a f-fodhaoine uatha i l-Leith Chuinn, &
ca n-erbaltatar sochaide ele díbh do ghorta. Aois Críost, míle céd caecca a
trí. Aodh Ua Mael Eóin, comharba Ciaráin
Cluana Mic Nóis, tobar sonusa
& saidhbhresa Leithe Cuinn, fer
co n-de-sheirc, & co t-trócaire do chríochnughadh a
bheathad. Colman Ua Breislein, uasal-shaccart Cenannsa, saoi
eccnaidhe esidhe. Dunlang Ua Cathail, comharba Caoimhghin. Cuairt Dál
c-Coirpre, & Ua Eachdhach Uladh do
thabhairt lá Flaithbertach Ua
Brolcháin, comharba Cholaim Chille, & do-bert each ó
gach toiseach, & caora ó gach
deataigh, screpall, each, & cóicc m-bó on tigherna Ua Duinn Sléibhe,
& uinge d'ór bheós ó a mhnaoi. Murchadh Ua Maoilechlainn, rí Temhra & Mídhe cona forthuathaibh, Airghiall & ermhór Laighen frí ré, tuile ordain
aireachais, & shaor-chlandachta Ereann, d'écc i n-Dermaigh Cholaim
Chille. Flaithbhertach Ua Canannáin, tigherna Cenél
c-Conaill, & a ben Dubh
Chobhlaigh, inghen Toirrdhealbhaigh Uí
Chonchobhair, do bhadhadh co lucht luinge do dhaoinibh ina b-farradh forsan b-faircce fo
erchomhair Cairpre Droma Cliabh. Domhnall Ua Cathasaigh, tigherna na Saithne, do
mharbhadh lá Maol Seaclainn, mac
Murchadha
Uí Mhaoileachláinn, &
Conchobhar mac Domhnaill Ui
Mhaoileachlainn, do dhalladh leis bheós. Niall Ua Mórdha, tigherna Laoighisi, do
légadh a geimhel lá rí Laighean Diarmaid Mac
Murchadha, iarna dhalladh dar snadhadh laoch & cléireach. Muirghius, mac mic Murchadha Uidhir (no
Muirchertaigh), toisech
Cloinne Tomaltaigh, d'écc. Donn Cathaigh, mac Aireachtaigh
Uí Rodhuibh d'écc iar
n-deigh-bhethaidh. Sluaighedh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Concobhair co Doire
an Ghabhláin a c-coinne
Meic Murchadha, rí Laighen, & tuc inghen
Uí Mhaoileachlainn cona crodh uadha co raibhe for
comus Fer Midhe. Tainic Tighernan Ua
Ruairc ina theach don chur-sin, & ro fhágaibh
braighde occa. Toirrdhealbhach Ua Briain do ionnarbhadh i
t-tuaisccert Ereann lá
Toirrdhealbhach Ua c-Conchobhair, & Mumha do roinn ar dhó etir Thadhg
Ua m-Briain & Diarmaitt mac
Corbmaic mic Muiredhaigh mec
Carthaigh. Slóighedh lá Muirchertach mac
Néill Mhég Lachlainn, &
lá Tuaiscert Ereann i foirithin
Toirrdhealbhaigh Uí Bhriain, dia
thabhairt i ríghe Mumhan doridhisi, co ráinic co Craib
Teine.
Toirrdhealbhach Ua Conchobhair do
thionól Connacht, co riacht co
Magh Lici Patraic i n-aghaidh an Tuaisceirt. Tainic dna
Tadhg Ua Bríain cona shlóchc co
Raithin Uí
Shuanaigh h-i fóirithin Connacht co t-torachtatar co Magh Cisi.
Luidh din Ua Lachlainn dhá chath do roighnibh a
shlóigh dar Ath Maighne, & fo-raccaibh a
slógh archena (cenmothait-síde) occ Craibh
Teine, & do-dheachaidh cona uathadh slóigh do fhobairt
longphuirt Taidhg Uí
Bhriain, co t-taratt maidhm fair, & gur chuir ár
a mhuintire. Do-rat dna bheos maidhm for
mharc-shluagh
Laighen. Ro ascomhlaidh iaromh
coa longport feisin co Craibh Tene,
& bú iomdha lais, iar n-orgain droinge d'Feraibh Teathbha.
Tainic ais-sidhe do saighidh Connacht
co t-torracht Iseal Ciaráin.
Luidh Toirdhealbhach Ua Conchobhair dar Ath
Luain siar. Tainic Ruaidhri, mac
Toirrdhealbhaigh, & cath Iarthair Connacht, & glaslaith Shil Muireadhaigh h-í Fordruim. An tan
tra ro bhattar ag gabháíl longpuirt andsin ro
dhoirtset treóin an tuaisceirt ina c-cend gan rathughadh
dóibh, & ro marbhadh sochaídhe do Chonnachtaibh leó im Ghiolla
Cheallaigh Ua n-Eidhin, tigherna Aidhne,
& immo mac .i. Aodh, im Brian
Ua n-Dúbhda, tigherna
Ua f-Fiachrach an Tuaisceirt, im
Muirchertach mac Conchobhair .i.
mac Toirrdhealbhaigh Ui Conchobhair, im
Domhnall Ua m-Birn, im
Dhomhnall mac Cathail Uí
Chonchobhair, & im Sitriucc mac mic
Dubhghaill. Tainic Ua Lachlainn iarsin
cona shlócchaibh co Loch n-Aindind, &
táinic Ua Maoileachlainn ina
thigh co b-fárccaibh gialla aige, & do
rad-somh an Midhe uile dhó ó Sionainn co fairrge, & Ui bh-Faolain, &
Ui bh-Failge. Do-rad Ui Briúin &
Conmaicne do Thighernán
Ua Ruairc, & rug a m-braighde dibhlinibh lais, & ria siu ro soí dia tigh ina fritheing, &
ro coinnmhedh lá h-Ua Lachlainn Muimhnigh for Feraibh Midhe, for Breifne, for Airghiallaibh, for Ultaibh, for Conallchaibh, & for Eoganachaibh, uair ro ghabh galar
Toirrdhealbhach Ua Briain don turus-sin cona eadh sin
ros-toirmisc gan techt dó isin Mumhain. Tadhg Ua Briain do erghabháil la
Diarmaid Find Ua m-Briain, & a dhalladh
lais fó chédoir. Toirrdhealbhach dna, co n-a mhuintir do dhol isin Mumhain, & leith ríghe Mumhan do
ghabháil do tria neart Muirchertaigh Mheg
Lachlainn. Braighde Ua b-Failghe,
& Ua b-Faoláin do ghabháil
lá Maoil Seachlainn mac
Murchadha, rí Midhe. Gerr na c-Cuinneogh Ua Bric, tigherna na n-Déisi, do mharbhadh i n-geimhiul, lá
Diarmaid mac Corbmaic Mecc
Carthaigh. Cliath-droichet Atha Luain do
dhioscaoileadh lá Maol Sechlainn mac
Murchadha, & a daingen do losccadh. Cliath-dhroichet Atha Liag
do dhénamh lá Toirrdhealbhach
Ua c-Concobhair. Flann Ua Flannaccáin, tigherna Teathbha do
écc. Derfforgaill, inghen
Murchadha Uí Mhaoileachlainn, do thocht
ó righ Laighen (ó Dhiarmaid) do
shaighidh Tighernain Uí Ruairc
dorídhisi.
Annal Aois Críost, míle céd caoccat a
ceathair. Muiredhach Ua Cluccain, abb Cenannsa. & Cian Ua Greacan, comharba Caindigh
d'ég. Tadhg Ua Brian, rí Mumhan,
d'écc. Ceall Da Lua, Imleach Iubhair, Ros Cre, Lothra, & Daurmagh, do losccadh. Diarmaid Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe
Luachra, d'écc.
Mac Giolla Mo Cholmóg, tigherna Ua
n-Dúnchadha, do mharbhadh lá a bhraithribh. Fergal, mac mic Cionaoith
Uí Mhaoil Brighde, do thuitim lá tigherna Gaileng. Mac Cuirr na c-Colpthach Uí Fiachrach,
tigherna Ua Feneachlais, do mharbhadh lá
Muircheartach Ua Tuathail, tigherna Ua
Muireadhaigh. Mac Raghnaill Duinn Uí Aireachtaigh,
taoiseach Muintire Maoil
Martain, do mharbhadh lá mac Muircheartaigh
mic Brain Ui Fhearghail. Aodh, mac Ruaidhri Uí
Chanandáin do ghabháil tighernais Tire
Conaill. Coblach lá Toirrdhealbhach
Ua c-Concobhair for muir timchell Ereann fo thuaith .i. loinges Duin Gaillmhe,
Chonmaicne Mara, Fhear
n-Umhaill, Ua n-Amhalgadha, & Ua Fiachrach, & An Cosnamhaigh
Uí Dubhda h-i c-cennas forra, & ro
airccset Tír Chonaill, & Inis Eóghain. Do-chuas ó Chenel Eoghain, & o
Mhuircertach, mac Néill
dar muir
co ruaiclidis .i. go cendcadís longas Gall-Ghaoidhel
Arann, Cinn
Tíre, Manann &
centair Alban archena,
& mac Scelling í
c-cennas forra, & iarna t-torracht h-i c-comhfhogus Innsi h-Eoghain ima c-comhráinicc dóibh
& don loinges oile feachair cath
longda co h-amnus aighthighe eatorra, & bháttar occan
iomtuarccain ó prim co nóin, & marbhthar sochaidhe
mhor do Chonnachtaibh
imon c-Cosnamhaigh Ua n-Dubhda lásna h-allmhurachaibh.
Ro mheabhaidh, foran sluagh n-allmhurach,
& ro
ládh a n-ár, & fhagbhait a longa, & ro benadh a fhiacla a mac
Scelling. Sluaighedh lá Muirchertach Ua
Lochlainn co t-Tuaisceart Ereann
h-i c-Connachtaibh, co ráinig Dún Iomghain h-i Maigh Aoi, & ro aircc
an dun, & ro mhill arbhanna Maighe
Luirg, & Maighe Aoi. Ar a aoi ní rug
bú na braighde. As eadh iaramh do-choidh
tar Ath Innsin Sruthra 'san m-Breifne co
ro riaraidh Fir Bréifne do
Thighernán Ua Ruairc, & ro
ionnarb Ua Lochlainn
Gofraidh Ua
Raghallaigh i c-Connachtaibh.
Luidh ais-sidhe co h-Ath Cliath,
& do-ratsat Goill
Atha
Cliath a ríghe
dhó. Do-rad-somh dá chéd
décc bo do Ghallaibh
ina t-tuarastal, & sóidh dia tigh iar t-tain. Creach lá Toirrdhealbhach Ua c-Concobhair
h-i Midhe & ro iompoidh gan bhú iar
marbhadh a mhic .i. Maol Sechlainn, &
Donnchadha Uí Cathail, tigherna Cenel
Aodha na h-Echtghe. Maidhm ria n-Ossraighibh for Uibh Ceindselaigh, du i t-torcrattar ile im mac
Eochadha Uí Nualláin. Creach-shluaigheadh lá Tighernán Ua
Ruairc i Laichcnibh, & ro oircc Uibh
Muireadhaigh eitir cella &
tuaith. Muintir Maoil Siónna do orccain do
Mhaoil Sechlainn, mac Murchadha,
& a n-ionnarbadh i c-Connachtaibh
iar t-tain cona t-taoiseach .i. Iomhar
Mac Carrghamhna. Creach lá Deasmumhain for Dhal c-Cais, creach lá Dal c-Cais dna for Deasmhumhain. A mac fein do dhalladh la mac n-Deóradh Uí
Fhlainn, uair ro ghaibh-sidhe tighernus Ua t-Tuirtre ar
bélaibh a athar. Mac Deóradh dna
d'ionnarbadh i c-Connachtaibh lá
h-Ua Lachlainn. Ar mór for indilibh Ereann isin m-bliadhain-si. An dara Henry do ríoghadh ós Saxaibh 27 October.
Annal Aois Críost, mile céd caogat a
cúig. Maol Maire, mac Giolla Chiaráin,
oirchinneach Lis Aoidheadh
Criost i n-Ard Macha,
cléireach airmhidneach aeidheachair do laochaibh &
cléirchibh Ereand. Fearghal Ua Finnachta uasal-shaccart Rossa
Commáin. & Maol Ruanaidh Ua h-Ainlighi
uasal-shaccart Cluana
Coirpthe, d'écc. Ath Truim cona thempal do losccadh, & Dermhagh fho dhí
i n-aoin-mhí do losccadh bheós. Ceall Dara, Tuaim Dá Ghualann, Ceall Dá Lua, & Cell Mhedhoin do losccadh. Maol Seachlainn, mac Murchadha Uí
Mhaoileachlainn, rí Midhe & urmhóir Laighean, do écc isin triochadmhadh bliadhain a aoisi do digh nimhe i n-Daurmaigh Cholaim
Chille, h-i t-tuile a ratha & a ríghe, aidhche fhéle Brighde, iar m-buaidh n-aithrighe. As muc
rémhi-téth mes, as craobh riana bláth écc ind
fhir h-isin. An t-Aithchlérech Ua Conchobhair Failghe
do mharbhadh lá a mhuintir fein. Amhlaoibh Mac Cana, tigherna Ceneoil
Aenghusa, tuir gaisccidh & beodhachta Cenéil Eoghain uile, d'écc, & a
adhnacal i n-Ard Macha. Aodh Ua h-Eaghra, tigherna Luighne,
d'écc. Fiacha, mac Cethernaigh Uí
Cheirín, tigherna Ciarraighe Locha na n-Airne, d'écc. Sluaighedh lá Muirchertach, mac
Néill Uí Lochlainn co h-Ath
Dúini Calman for Indeóin, & ro ghabh
braighde Teathbha,
& tug ógh-aisecc cruidh Fer Midhe do neoch
ro airccset roimhe. Do-rad dna, righe Mídhe ó Shionainn
co fairge do Dhonnchadh, mac Domhnaill
Uí Mhaoil Sechlainn, & ro shóidh dia
thigh iar sin. Tighernán Ua
Ruairc do ghabháil Donnchadha Uí
Chearbhaill, tigherna Oirghiall, iarna dhol 'na chomhdhail go Cenandus i nd-uathadh sochaidhe,
& a chur i laimh fo Loch Silenn, & ro
bhaoí coicthídhis ar mhís ann, & ro
fuaslagadh dhó tria mhiorbhail Dé & naomh Pattraicc & na naomh archena, la
Gofraidh Ua Raghallaigh, & ro mharbh an
luct báttar occa forchoimhéd, & ro ghabh
Donnchadh tighernas
Oirghiall dorídhisi. Creach la Tighernan Ua Ruairc isin Corann, & do-bert bú iomdha
lais. Cobhlach la Toirrdhealbhach Ua
c-Conchobhair co h-Ath Luain, & cliath-dhroichet Atha Luain do dhénamh
lais ar dhaigh ionnsaighthe Midhe. Caislén na Cuilenntraighe
do losccadh & do mhúradh lá
Ruaidhri, mac Toirndhealbhaigh Uí
Chonchobhair. Droichet Atha Luain do
scaoileadh, & a longport do losccadh
la Donnchadh, mac Domhnaill Uí
Mhaoil Sechlainn. An Giolla God Ua Ciardha do mharbhadh i c-Cluain Ioraird la Donnchadh Ua
Maoileachlainn, rí Midhe. Donnchadh din do aithríghadh lá Fearaibh Midhe feisin i
n-díoghail dímiccne Findén, &
Diarmaid, mac Domhnaill do thabhairt chuca ina
ionadh. Cuilén na Claonghlaisi, tigherna Ua c-Conaill
Gabhra, do thuitim lá h-Ua Cind Fhaoladh,
& a mharbhadh-somh fo chédóir lá muintir
Chuilén. Conchobhar mac Domhnaill Ui
Bhriain, & mac Mic Giolla Mo
Cholmóg do léccadh lá Diarmait
Mac Murchadha as a chuimhreach dar cenn braghat, & comhluighe. Maidhm ria n-Iomhar Mac Carrgamhna, &
ria n-Giolla Criost a mhac, & ria Muintir Mhaoil Sionda for Breaghmhainibh, & for Muintir Thadhgain, & for Mhuintir Tlamáin, i t-torchair taoiseach Mhuintire
Tlamáin, Giolla Fiadnatan, mac
Aodha, & a mac .i. An Giolla
Riabhach. Ciarán dan ro
bhris an cath-sin for Bhreghmhainibh
uair do-chuatar-somh co Cluain,
& rugsat a coitedha leó, co
t-tuccsat ina b-fuarattar do mhucaibh samhtha
Chiaráin. Do-chuattar dna, an samhadh cona scrín ina n-dedhaidh go Lios
an t-Soiscela, & ní fuairset a riarucchadh. Ro
briseadh maidhm forra arna bharach tria a aimhreir samhtha Chiaráin. Creach lá Domhnall Ua c-Conchobhair for
Thuaith Rátha, co ruc buar
dhírímhe. Creach Maighe Find lá Feraibh Teathbha, go
ro oirgset dream do Uibh
Máine.
Annal Aois Críost, míle céd caoccat a
sé. An chéd-bhliadhain do Mhuirchertach Ua
Lachlainn uas Erinn. Maol M'Aodhócc mac
Dubhradáin, ab Canánach Sabhaill, d'écc. Tadhg Ua Catharnaigh, tigherna Teathbha,
d'écc i c-clércheacht. Eochaidh Ua Cuinn an t-ard-mhaighistir do losccadh i
c-cloicthech na Fearta. Cenandas do losccadh tighibh templaibh, ó Crois
Dorais Urdoim co Siofoicc. Daurmagh Ua n-Duach, Achadh Mic Airt, Cúl Caissin, & Ferta Caerach do
losccadh. Cobhlach lá Toirrdhealbhach
Ua c-Concobhair for Loch n-Dergdheirc. Táinic
dna, Toirrdhealbhach Ua Briain ina theach,
co t-tarat braighde dhó dar
cenn leithe Mumhan do thabhairt dhó. Coinne etir Thoirrdhealbhach
Ua Conchobhair & Tighernan
Ua Ruairc, & ro naidhmset sídh
& osadh coitchenn eitir Breifneachaibh, & Midheachaibh, & Connachtaibh co
Beltaine baoi ar c-cionn. Toirrdhealbhach Ua Conchobhair, rí Connacht, Midhe, Breifne,
Mumhan, & Ereann uile co
freasabhra, tuile ordáin & oireachais Ereann, August
iarthair Eorpa, fer lán do
dhé-seirc, & trócaire, d'eineach, &
d'oirbeart d'écc iarsin ochtmadh bliadhain
sesccat a aoisi, & a adhnacal h-i c-Cluain Mic Nóis lá taobh
altóra Chiaráin iar t-tiomna, & iar roinn
óir & airccit, bú & eoch ar cleirchibh & eccailsibh Ereann
i c-coitchinne. Ríghe Connacht
do ghabháil do Ruaidri, mac
Toirrdealbaig Ui Concobair, gan nach
freasabhra. Trí mic Toirrdhealbhaigh
Uí Concobhair, Brian
Breifnech, Brian Luighnéch,
& Muirchertach Muimhneach do
érghabháil lá Siol
Muireadhaig, & a t-tabhairt for chomus
Ruaidri mic
Toirrdhealbhaigh. Brian Breifnech do dhalladh la
Ruaídhri Ua c-Concobhair &
lá Diarmaid mac
Taidhg. Toirrdhealbhach Ua Briain do
thocht h-i c-cenn Ruaidhri Uí Conchobhair, &
dá bhraghaid
décc do mhaithibh Dail c-Cais do fhagbháil dó
aige. Aedh, mac Ruaidhri Uí
Chanannáin, tigherna Cenel c-Conaill, do
mharbhadh lá h-Ua gCatháin, &
lá Fearaibh na Craoibhe tria
meabhail. Iompudh d'Ultaibh for
Mhuirchertach Ua Lachlainn, & coccadh
d'fógra fair. Slóighedh lá Muirchertach
i n-Ultaibh, & do-bhert braighde Uladh fri a
réir, ara aoi do-bertsat araill d'Ulltaibh im Eochaidh Ua n-Duinn
Sléibhe ammus ar dhruing don t-sluaigh, & ro
mharbhadh leó Ua h-Inneirghe, taoiseach na Cuileanntraighe.
Ua Loingsigh, tigherna Dháil Araidhe, do mharbhad la Cenél n-Eóghain. Sloighedh oile lá Muirchertach
& la Tuaisceart Ereann h-i Laighnibh, co t-tard ríghe Laighen
do Dhiarmaid Mac Murchadha, dar cenn braghad, & ro innrestar Osraighe etir cealla & tuatha. Maidhm la Diarmaid mac Domhnaill
Uí Mhaoileachlainn for Dhonnchadh,
fora derbhratair, dú h-i t-torchair mac Giolla
Deacair Ui Cairpri, toiseach
Tuaithe Buadhga. Creach lá Diarmait Mac Murchadha
& lá Gallaibh Atha Cliath, & lá
Dondchadh mac Domhnaill Uí
Mhaoileachlainn i n-Airthear Midhe, co
ro indirset an tír eitir chealla
& tuatha, & rugsat bú Ard Breacáin, Sláine, Cille
Taillten, Domhnaigh
Pattraicc, & araill do bhuar na tuaithe immaille
friú. Maidhm Cuasan ag Lios Luighdhi h-i Laoghaire for Tighernán
Ua Ruairc ria n-Diarmait Mac
Murchadha & ria n-Gallaibh Athá Cliath, &
ria n-Donnchadh mac Domhnaill Uí Mhaoil
Sechlainn, airm i t-torcrattar ile im Dhomhnall
mac Fionnbhairr, toiseach Mhuintire Geradhan, im
Fógartach Ua c-Cuinn, & im
Aodh mac Duibh Dothra, & im
mac Cionaeith Bric Uí Ruairc.
Aedh, mac Donnchaidh Uí Mhaoil
Mhuaidh, tigherna Fer c-Ceall, do mharbhadh lá Muintir Luainimh & lá
Conchobhar Ua m-Braoin Breghmaine i n-Inis
Mo Chuda Raithne. Muirchertach mac Domhnaill
Uí Mhaoil Seachlainn, do orccain & do
ghabháil lá Donnchadh mac
Domhnaill. Donnchadh mac Domhnaill Uí Mhaoil
Seachlainn, do ghabháil righe
Midhe, & Diarmaid, mac
Domhnaill, do ionnarbadh i c-Connachtaibh. Magh Teathbha, & Machaire Cuircne d'ionnradh
la Ruaidhri Ua c-Conchobhair. Dailfhind inghen
Bracáin, ben Con Uladh
Uí Caoindealbhain, d'écc. Snechta mór & reód dermair i n-geimhreadh
na bliadna-so, gur ro reódhsat locha, & aibhne Ereann. Bá sé méd an t-seaca gur tairrngeadh lá
Ruaidhri Ua Conchobhair a longa, & a ethra forsan leic oighreadh otha
Bléin n-Gaille go Rinn Dúin. Badh marbha
imorro, ermór én Erenn
lá méd an t-snechta & an
reóidh.
Annal Aois Críost, mile céd caogad a seacht. Giolla Pháttraicc, mac Donnchaidh
Mec Cárthaigh, comharba
Bairre Corcaighe, d'écc. Daimhinis, Lios Mór, & Lothra cona t-templaibh do losccadh. Cú Uladh ua Duinn Sléibhe
Uí Eochadha, rí Uladh, d'écc iar b-peandaind i n-Dún Da Lethghlas, & a
adhnacal i n-Dún
budh-déisin. Domhnall Ua Raghallaigh do mharbhadh lá
Gailengaibh. Ruaidhri Ua h-Eaghra, tigherna Luighne, do
mharbhadh lá a thuaigh fein. Tadhg, mac Murchaidh Ui
Eaghra, do mharbhadh lá mac Donnchaidh
Uí Eaghra. Cú Uladh Ua Caindealbháin, tigherna Laoghaire,
fer robharta ro-einigh amhail Guaire Aidhne,
segainn soinemhail amhail Mhongán mac
Fiachna, locharn lasamhail ar dé-sheirc fri
bochtaibh, aen-chaindeal engnamha gasraidhe Gaoidheal do mharbhadh tria fheill &
mheabhail for snadhadh (.i. comairce) laoch
& cléireach Ereann, lá Donnchadh,
mac Domhnaill Uí Mhaoileachlainn,
lá rígh Mídhe.
At iat na comairgedha ro bháttar
fris, comharba Pháttraicc & Bachall Isu, imon légait .i. Ua Con Doirche,
comharbha Colaimm Cille cona mhionnaibh, Grene, epscop Atha
Cliath, abb na manach, comharba Ciaráin cona mionnaibh comharba Fechin cona mhionndaibh,
h-Ua Lochlainn rí
Ereann (.i. co fresabhra), Donnchadh Ua
Cerbhaill, tigherna Oirghiall, Tighernan Ua
Ruairc, tigherna Breifne, Diarmaid Mac
Murchadha, rí Laighen, maithe Fher Midhe & Fer Tethbha archena. Maircc
tír a
n-dearnadh an gníomh h-isin. Creach lá Donnchadh Ua c-Cearbhaill
& lá Tighernan Ua Ruairc
i n-díoghail a n-einigh, & ro oirccset Saithne. Do-rochair dna, Ferghal
Ua Ruairc co sochaidhibh maraon fris lasna Saithnibh. Coimhthionol senad ag cléirchibh Ereann, & ag druing dia
ríocchaibh acc mainistir Droichit
Átha do choisreagadh tempaill
na manach.
Seacht n-epscop
décc imon léccaid, & im comharba Pháttraicc. Dírimh imorro, do aos
gacha gráidh archena.
Ro bhaoi ann ó ríoghaibh
Muirchertach Ua Lachlainn,
Tighernán Ua Ruairc, h-Ua
h-Eochadha, & h-Ua Cerbhaill.
Iar c-coisreaccadh imorro In tempaill
lá comharba Pháttraicc, ro h-esscoitcendadh
imorro, ó cleirchibh, &
ro h-ionnarbadh ó ríoghaibh
Donnchadh Ua Maoileachlainn a righe Midhe, & ro
ríghadh Diarmaid a bhráthair ina
ionadh.
Do-rat Muirchertach Ua Lochlainn secht fichit bó & trí fichit uinge
d'ór do Dhia & dona chléirchibh i n-idhbairt do raith a anma.
Do-rad dóibh bheós baile oc Droichet Átha .i.
Fionnabhair na n-Inghen. Do-rad din O
Cerbhaill tri fichit oile uinge d'ór
dóibh, & ro rad ben Tighearnain Uí
Ruairc inghean Ui Mhaoileachlainn an c-comatt
cedna & caileach óir ar altoir Mhairi, & edach
ar gach n-altóir dona naoi n-altoraibh oile
bátar isin teampall isin. Slóighedh lá Muirchertach, mac
Néill Uí Lochlainn co t-Tuaisceart Ereann imme h-i Laighnibh go t-tart rí
Laighen, Diarmaid Mac
Murchadha, géill dó.
Do-lóttar dna, Laighis, &
Ui bh-Failghe, & leth Osraighe h-i c-Connachtaibh for teicheadh. Do-chóidh tra iarsin
go Laighnibh lais i n-Desmumhain, & do-rad braighde Deasmhumhan lais.
Luidh as-sidhe go Dál c-Cais, & ro
ionnarb a Tuadhmumhain iatt, &
oircter sochaidhe díobh lais h-i t-Tuadhmhumhain. Tucc iarsin forbhais for
Luimneach, co t-tardsat Goill a ríghe dhó, & go ro
dhiochuirset Toirrdhealbhach Ua Briain
uaidhibh.
Ro rand Mumhain ar dhó iar tain eitir mac
Mec Carthaigh .i. Diarmaid mac
Corbmaic, & Conchobhar mac
Domhnaill Uí Briain. Táinic iaramh
co Magh Ua Farca, & ro la creich dar Adhairceach
uadh h-í Síol n-Anmchadha. Ro
briseadh dna, maidhm foran sluagh h-i sin, & ro marbhadh sochaidhe
dhíbh im Ua c-Catháin na Craoibhe. Ro
mhillset dna, na h-Eoghanaigh Ros Cré
don chur-sin. Ro soí ais-sidhe dia thigh iar cosgar. Cein tra ro gníthe na h-íse do-dheachaidh
Ruaidhri Ua Concobhair i t-Tír n-Eoghain, gur ro loisc Inis
Enaigh, & ro thescc a h-abhallghort, & ro indir an tír co
Cuaille Cianacht. Sluaighedh lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair, lá rígh Connacht, h-i Mumhain,
co t-tarat leith-righe Mumhan do Thoirrdhealbhach Ua
Briain, & do-rad Diarmaid mac
Corbmaic Mec Cárthaigh braighde ina urlaimh frí h-edh
dia t-tuitim occa mena t-tísadh Muirchertach Ua
Lachlainn dia c-cosnamh. Cend Eachdhach .i. Eochaidh mac
Luchta, do fhaghbháil oc Fiondchoraidh,
ba méidither coire mór é, no raghadh gédh
as mó bís dar toll a shúla, & dar toll a
smera smentuine. Cobhlach mór lá
Ruaidhri Ua c-Conchobhair for Sionainn da ná frith a samhail an tan-sin ar
líonmhaire & iomat a long
& a ethar.
Annal Aois Críost, mile céd
caoccat a h-ocht. Domhnall Ua Longarccáin, aird-epscop Caisil,
aird-senóir Mumhan, saoi ar eaccna
& ar dhé-sheirc, d'écc ina
shendataidh. An breithemh Ua
Dúilendáin, airchindeach Eassa
Dara, ollamh feineachais, & taoiseach a thuaithe,
d'écc. Coimhthionól senaidh oc cléirchibh Ereann occ Brí Mic Taidhg h-i
l-Laoghaire, bhail i rabhattar cóicc epscoib
fichet im leccaitt comharba Phetair do
earail riaghla & soibhés. As don chur-sin ro
ordaighset cléirigh Ereann im comharba
Phátraicc cathaoir amhail gach n-eapscob do
chomharba Cholaim
Chille, do Fhlaithbheartach Ua
Brolcháin, & árd-abdhaine ceall Ereann co coitchend.
Epscoib Connacht dna,
ro báttar oc dol gusan senadh-sin do
shlatt & do bhualadh, & dias dia
muinntir do mharbhadh h-i c-Cuirr Cluana, iar b-fágbhail
Cluana dóibh, lá
h-amhsaibh Diarmada Uí
Maoileachlainn, rí Mídhe, & ro sóitt
dia t-tighibh. Conchobhar Ua Briain .i. mac
Domhnaill, tigherna Airthir Mumhan, & a mhac do dhalladh
lá Toirrdhealbhach Ua m-Briain tar comairce cléirech Mumhan
& a laoch. Cearnachán Ua Brain, tigherna Luighne,
d'écc. Ua Domhnaill, tigherna Corca Bhaiscind, do mharbhadh lá h-Ua
c-Concobhair Corca Mo
Dhruadh. Ferghal, mac Aodha
na n-Amhus Uí Ruairc,
d'écc. Tadg, mac Aodha, mic
Ruaidri, d'écc. Ua Failbhe, tigherna Corca
Duibhne, do mharbhadh lá h-Uibh
Séghdha. Cú Uladh, mac Deóraidh
Uí Fhlainn, tigherna
Ua t-Tuirtre & Dáil Araidhe, Guaire Thuaisceirt Erenn ar eineach,
d'écc. Cenél c-Conaill do iompódh ar
Ua Lachlainn. Slóigheadh lá Muirchertach Ua
Lachlainn co n-Ultaibh &
co n-Airghiallaibh i t-Tír Conaill, & ro indirset an
tír eitir ceallaib & tuathaibh.
Tucsat dna, Cenél c-Conaill ammus
longpuirt for Ultaibh, & ro marbhadh
Aodh ua Duinn Slébhe Uí
Eochadha, ri Uladh, leó, & An Gall
Ua Searraigh, & sochaide d'uaislibh &
d'anradhaibh oile cenmothát-somh. Slóicchedh lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair co ráinicc Léithghlind, & ro ghabh
braighde Osraighe,
& Laoighisi, & do-rat geimheal
for Mac Raith Ua Mordha, tigherna Laoighise. Sitriug mac Giolla Enáin
Uí Domhnaill, toisech Cloinne Flaithemhail, do mharbhadh lá
Murchadh, mac mic Taidhg Uí
Cheallaigh. Dá mhac Murchadha mic
Taidhg dna do mharbhadh lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair i n-geimheal
ina dhíoghail-sidhe. Cobhlach mór do dul ó
Ruaidhri O Conchobhair h-i t-Tír n-Eoghain, co n-dernsat ulca
móra innte. Creach lá Ruaidhri Ua Conchobhair
lá righ Connacht i
t-Tethbha, & ro oircc dream do Mhuintir Cérin, & rug bú iomdha.
Tugsat din Fir Teathbha maidhm for druing dia mhuintir-siomh
airm i t-torchair Tomaltach Ua Maoil
Bhrénainn, & Donnchadh mac mic
Aodha mic Ruaidhri, & mac
Giolla Dé Uí Treasaigh, &
Ua Mac Liacc, & mac
Aedha na n-Amhus & Ferchair Ua
Follamhain, & ro gabhadh mac Uí
Flaithbhertaigh, co n-druing oile do mharbhadh
cenmothát. Cairpre Ua Ciardha & drong d'Feraibh Teathbha do
iompúdh ar Dhiarmait Ua Maoileachlainn,
& Donnchadh do ríoghadh dóibh.
Tighernan Ua Ruairc &
Diarmaid do thocht ina n-deatthaidh, & maidhm
Atha Maighne do bhriseadh forra, & creacha móra do
dhénamh dóibh for Síol
Rónáin, & for Cairpribh. Cairpre dna,
& Donnchadh d'ionnarbadh i Laighnibh. Sídh Cairpre do dhénamh iarsin, &
Donnchadh do dhol i c-Connachtaibh. Maidhm siodha din, eitir Connachtaibh, Bréifneachaibh & Midheachaibh. Folc dermhair isin
samhradh dia t-táinic tola uisce In abhainn Insi na Subh
h-i Sliabh Fuaid, & ro báithit
triar ar fhichit do dhaoinibh i n-Inis na
Subh. Cú Cóirne Ua Madadhain, tigherna Síl
n-Anmchadha, d'écc.
Annal Aois Críost, míle céd coeccat a
naoi. Maol Maire Ua Loingsigh, epscop Lis
Móir, d'écc. Abél & Giolla
Muiredhaigh, da angcoire Arda Macha, d'écc. Giolla Caoimhghin Ua Ceinneittigh, tigherna Urmumhan,
d'écc ina oilithre i c-Cill Da Lua. Ceinneittigh Ua Briain .i. mac mic
Murchadha, d'écc. Domhnall Mac Con Mara do bádhad for Sionaind. Diarmaid, mac Taidhg Ui Mhaoil
Ruanaidh, tigherna Mhaighe Luircc, cend comhairle, céille,
& dégh-impidhe choiccidh Connacht, d'écc. Aodh, mac Donnchaidh Uí
Conchobhair, tigherna Ua b-Failghe, do mharbhadh lá Maol
Sechlainn mac Conghalaigh mic Con
Aifne Ui Chonchobhair. Ua Maol Doraidh & a dhias
bhráthar do mharbhadh lá h-Ua
Canannáin, i meabhail. Sloighedh lá Muirchertach mac
Néill Uí Lochlainn co Rubha
Chonaill, h-i Midhe, & ro iondarb
Diarmaid, mac Domhnaill Uí
Mhaoileachlainn a ríghe Mídhe, & do-rad ríghe Midhe do
Dhonnchadh, mac Domhnaill Uí
Maoileachlainn ó Shionainn co
fairrge. Comhdhál síodha etir
Ruaidhri Ua Conchobhair &
Tighernán Ua Ruairc, & ro
ronsat sídh & comhluighe do réir ratha &
miond. Tighernán
dna do iompód co b-Feraibh Breifne ar
Mhuirchertach Ua Lachlainn, & a
dhul i cleith Connacht. Cliath-dhroichet do dhénamh oc
Ath Luain lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair ar daigh innsaighthi Midhe. Sluaigheadh lá Fearaibh Midhe & lá Fearaibh Tethbha im
rígh Mídhe,
Donnchadh Ua Maoil Sechlainn, do
thoirmesc an droichit, & ro
ronsat deabhaidh cechtarnae im Ath Luain, & ro guineadh
Aodh mac Ruaidhri Uí
Chonchobhair,
riogh-dhamhna Connacht, co n-erbhailt i cind sechtmhaine dia
ghonaibh. Slóighedh mór la Ruaidhri Ua
Conchobhair iarsin co Connachtaibh
ina fharradh, & co c-cath do Thuadhmhumhain, & la
Tighernán Ua Ruairc co b-Feraibh Breifne i Midhe, co
rainic Loch Semhdhidhe. Lotar ais-sidhe iaramh co h-Ath Fhir
Dhiaidh. Slóighedh oile la Muirchertach
Ua Lachlainn co maithibh Chenél Conaill & Eoghain, & an Tuaisceirt archena
i foirithin Oirghiall co h-Ath Fhir
Dhiadh bheós.
Feachair cath etorra annsin, & maidhm for Chonnachtaibh, for Chonmhaicnibh, & for Uibh Briuin amhail ro bhattar uile sé catha comhmóra, & laait an
dá cath oile a n-dearg-ár im Ghiolla
Chriost, mac Taidhg Uí Mhaoil
Ruanaidh, tigherna Muighe Luirg, im Muirchertach
mac Taidhg, im Muiredhach Ua
Mannacháin, tigherna Ua m-Briúin na Sionna, im
Branán Mac Branáin, toisech Corco Achlann, im
Cethernach Ua Follamhain .i. taoiseach Cloinne h-Uattach, im
Aodh mac Mic Uallacháin, toiseach Mhuintire Cionaetha,
im Gealbhuidhe Ua Seachnasaigh, im
Donnchadh mac mic Aodha mic
Ruaidhri, im Diarmaid Ua Con
Cheanainn, im Aithius mac Mic
Cnaimhín, im dhá mac Conchobhair
Uí Chonchobhair, & im
Murchadh mac Domhnaill Uí
Fhlaithbhertaigh, co sochaidhibh oile d'uaislibh, &
d'anradhaibh immaille friú.
At iat na maithe torchratar annsin ó Uibh Briúin, Mac na h-Aidhche Ua Cernachain,
Cú Mara Ua Cumráin, Giolla
na Naomh Ua Galáin, taoiseach Cloinne Dunghalaigh,
Annadh mac Noennenaigh Uí
Chearbhaill, & a brathair, mac Con Fraich
Uí Loingsígh, taiseach
Cenél Bacaitt, Mac Raith
Ua Tormadáin, Mac Raith Ua
Cuaggain, da taoiseach Cenél Duacháin, mac mic
Fionnbhairr Uí Geradháin,
& sochaidhe ele cenmothát-somh. Drong mór do Mhuimhneachaibh im mac mic Giolla
Ciaráin Uí Cinnéittigh.
Ro innrustair Muircertach Uí Briúin, & ro oircc Muintir Géradhain. Do-rad dna Tír m-Beccon, & Tír Fhiachach, & Cailli Follamhain, & Sodain, & Fionntain dia fherann fein do
Fheraibh Midhe,
& ro soiset iar sin Conaill
& Eoghain im
Muircertach dia t-tíghibh co
c-cosccar & comhmaoidhemh. Sluaighedh oile lá Muirchertach co
maithibh Cenel
Conaill, Eoghain, Airghialla, & an Tuaiscceart uile araon
ris co Connachtaibh, & ro loiscset
Dún Mór, Dún Ciarraighe, Dún
na n-Gall, & ro mhillset mór don tír
archena. Soais dia thigh iaromh gan síth gan gialla. Sluaighedh ele bheós lá h-Ua Lachlainn i Mídhe do ionnarbadh Uí
Ruairc. Ro coinnmhedh da chath Cenél Conaill & Eoghain frí ré mís for Feraibh Midhe .i.
cath i n-Iarthar Midhe, & cath ina h-Airther. Do-róine síth iar t-tain
frí h-Ua Rúairc, & ro léicc
a ferann fein dó .i. feronn an iomchosnamha.
Do-rád dna ríghe Laighen uile do Mac Murchadha
& ro ionnarb mac Mic Faoláin. Occ soadh
do dia thígh ro oircc Delbhna Mhór,
& Ui Mac Uais Breagh.
Annal Aois Críost, míle céd
seasccat. Fiond Mac Gormáin, epscop Cille Dara,
& abb manach
Iubhair Chind Trachta frí ré,
d'ég. Neachtan epscop
d'écc. Giolla na Naemh Ua Duinn fer léighinn Insi Clothrann, saoi senchusa, & dána, & degh-fher labhra,
ro fhaidh-sein a spirat co a athardha etir coraidh aingel an 17 do December iarsan ochtmhadh
bliadhain ar chaogad a aoise. Giolla Chriost Ua Maoil Beltaine,
an t-uasal-shacart, &
an t-árd-mhaighistir, d'écc ina
shendataidh iar n-degh-bhethaidh. Aodh ó Doimh
Liacc d'écc. Lúghmhadh & Cend Coradh do loscadh. Donnchadh mac Domhnaill Uí
Mhaoileachlainn, rí Midhe, do marbhadh
lá Murchadh Ua Findolláin, tigherna Dealbhna
Móire, & la a mhacaibh tria a anfoltaibh &
tria chiontaibh féin. Dá Ua Maol Doraidh do mharbhadh h-i fioll
lásan Aithchléreach
Ua c-Canannáin, lá tigherna Cenél
Conaill for snadhadh laoch &
cléireach Cenél Conaill buddhéin. An
t-Aithcleireach feisin & dá Ua
Canannáin oile immaille fris do mharbhadh lá Cenél Conaill
i n-díogail a n-einig. Lorcán Ua Caindelbháin, tigherna Laoghaire, do
thuitim lá h-Aodh mac Con Uladh
Uí Caindealbháin i n-Ath Truim. Domhnall Ua Gairmleadhaigh, toiseach Ceneoil Moáin
do thuitim la Maol Ruanaidh, tigherna Fer
Manach, & maithe Cenel Moain imaille fris tria fhéill,
& mebhail, ar forccongra Muirchertaigh
Uí Lochlainn. Aedh Ua h-Anmchadha, tigherna Ua Mac Caille,
do mharbhadh la macaibh An Giolla Chaoich Uí
Anmchadha. Brodar mac Turcaill, tigherna
Atha Cliath, do mharbhadh lá
Maol Crón Mac Giolla
Sechnaill. Flaitbertach Ua Cathusaigh tigherna Saithne,
caindeal ghaisccidh & engnamha Midhe, d'ég. Domhnall Mac Giolla Sechnaill, tigherna Deisceirt Breagh, do
mharbhadh la Muirchertach, mac
Domhnaill Uí Mhaoileachlainn gan
chionaid. Murchadh Ua Ruadhacán, tigherna Ua n-Eachdhach,
d'ég. Tadhg Ua Ferghail do mharbhadh lá a
bhráthair féisin, Aedh Ua
Fearghail. Ruaidhri Ua Tomaltaigh, taoiseach Muintire
Duibhetáin, eineach & engnamh Ua Tuirtre, do tuitim lá Feraibh Breifne. Drong do Chenél Eóghain im
Ua n-Gairmleadhaigh, & im mac Uí
Néill, do iompud for Ua Lachlainn,
& creach mhór do dhénamh dóibh fair.
Mí-chostadh mór do fhás h-i t-Tuaisceart Ereann de-sin gur ro mhill an tír co
mór. Creach dna lá h-Ua Lachlainn
ina n-diaidh-siomh h-í t-Tearmann
Dá Bheócc, gur ro ben buar dírímhe
dhíobh. Maidhm Mhaighe Luadhat ria c-Cenél Eoghain Tolcha Occ for Ua
n-Gairmleadhaigh, & for Domhnall Ua
Criocháin, & for Uibh
Fiachrach, dú In ro marbhadh sochaidhe dhíobh,
& as don chur-sin do-rochair, co neimh-chiontach,
Muirchertach Ua Néill lá
Lochlainn Mac Lochlainn, & do-rochair
Lochlainn iaramh ina dhíoghail lá mac
Uí Néill. Sluaighedh dna, lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair, lá rígh Connacht, co h-Ath Feine co Ioraras,
& ro ghabh braighde Fer
Tethbha, & Fer Midhe,
& do-rad Diarmaid, mac Domhnaill
Uí Maoileachlainn a c-cennas,
& a t-tighernas
forra. Comhdhál síodha occ
Eas Ruaidh eitir Ruaidhri Ua
Chonchobhair, & Muirchertach Ua
Lochlainn, & ro scaoil a c-coinne ó aroile gan
naidhm síodh na osadh eatorra. Sluaighedh lá Muirchertach Ua
Lochlainn co t-Tuaiscceart Ereann immi co
h-Ath na Dairbhríghe ar dhaigh Fer Midhe & Fer m-Breifne do ghabháil.
Sloighedh lá Ruaidhri Ua c-Conchobhair
co Magh n-Gartchon h-i foirithin
Tighernáin Uí Ruairc, tigherna Breifne,
& Dhiarmada Ui Mhaoileachlainn, rí Mídhe. Acht ro
deiligh Dia gan cath, gan cathrae, gan sídh, gan osadh. Cobhlach lá Ruaidhri Ua
c-Conchobhair ar Sionainn, & ar
Loch n-Dergdheirc, & ro ghabh braighde
Toirrdhealbhaigh Ui Bhriain & Dal c-Cais.
Annal Aois Críost, mile céd
seasccat a h-aon.
1161.
Aodh Ua h-Oissein,
aird-epscop Thuama, & cenn
crábhaidh, & genmnaighechta Leithe
Chuinn. Tadhg Ua Longarcan, epscop Tuadhmhumhan. Isac Ua Cuanáin epscop Ele &
Ruis Cré, ógh, &
aird-shenóir Airthir Mumhan. Maol Bhrénainn Ua Ronáin, epscop Ciarraighe
Luachra. & Iomhar Ua h-Innreachtaigh, airchinneach Mucnamha, & tigherna Ua Meith fri
ré, d'écc. Ragnall Ua Dálaigh, ollamh Desmhumhan le dán, d'écc. Ruaidhri Ua Conchobhair, ri Connacht, do ghabhail ghiall Toirrdhealbhaigh Uí
Bhriain. Sloighedh lá Ruaidhri Ua c-Conchobhair go
c-Connachtaibh, & lá
Tighernán Ua Ruairc go b-Feraibh Breifne, h-i Midhe, & ro gabh braighde Ua b-Faoláin
& Ua b-Failghe, & ro
fháccaibh Faolan, mac Mic Fhaoláin
h-i tighernas Ua
b-Faoláin & Maol
Sechlainn Ua Conchobhair h-i t-tighernas
Ua b-Failghe. Sluaigheadh la Muirchertach Ua Lachlainn i
n-Uibh Briúin, & ro indir an
tír roimhe go ráinic Lic m-Bladhma. Tangattar Gaill & Laighin co n-a rígh, Diarmaid Mac
Murchadha, ina theach co nn-icce sin. Do-rad
Ruaidhri Ua Conchobhair ceithre braighde dhó
dar cenn Ua m-Briuin & Conmhaicne, leithe Mumhan
& Midhe, & tuc Ua
Lachlainn a chóicceadh
comhlán do-somh. Do-rad dna, coighedh Laighen
uile do Dhiarmaid Mac Murchadha. Rí Ereann dna cen fresabhra
Muirchertach Ua Lachlainn don chur-sin.
Do-rad an leth ráinic dó don Mhídhe do Dhiarmaid Ua
Mhaoileachlainn, & baoi an leath oile occ
Ruaidhri Ua Conchobhair. Ro sói Ua
Lachlainn dia thigh iaromh. Do-rad dna Diarmait Ua Maoil Sechlainn
Bend Artghaile do Dhia & dó Chiaran. Slóighedh oile lá h-Ua Lachlainn i Mídhe h-i c-comhdháil fer n-Ereann, laechaibh, clérchibh
co h-Ath na Dairbrighe, & ro gabh a m-braighde uile. As don chur-sin ro saoraitt cealla Cholaim Chille
h-i Mídhe & h-i Laighnibh la comharba Colaim Chille, Flaithbhertach
Ua Brolcháin, & tugadh dhó a c-cáin, & a smacht uair robtar daora
roimhe-sin. Cuairt Osraighe
do thabhairt lá Flaithbhertach
Ua m-Brolcháin, & as eadh bá dior dhó
seacht fichit damh, acht as
é fiach ro toibhgheadh ann fiche uinge ar ceithri céd d'airgeat ghil. Gofraidh Ua Raghallaigh do mharbhadh h-í
c-Cenandus la Maol
Seachlainn Ua Ruairc. Do-rochair dna, a mhac Giolla
Iosú lásan Maol Seachlainn
cédna arna bhárach. Teach do ghabháil do Chathal Ua
Raghallaigh, .i. mac Gofradha, for Maol
Sechlainn Ua Ruairc for lár Sláine, & ro marbhadh ann
Muirchertach Ua Ceallaigh, tigherna Bregh,
& a bhen .i. Indearbh,
inghen Uí Caindealbhain. Terna imorro
Maol Seachlainn as don chur-sin. Maidhm ria n-Domhnall Caomhanach, mac Mic
Murchadha, & ria n-Uibh
Ceinnsealaigh for Ghallaibh Locha Carman, dú i t-torcrattar ile im Ua
n-Domhnaill. Matudhan, mac mic Cronáin, tigherna Cairpre
Gabhra, do thuitim lá macaibh Mec Con
Gheimhle. Domhnall, mac Conghalaigh mic
Con Aifne Ui Chonchobhair Failghe, tanaisi Ua Failghe, do
mharbhadh la Cloinn Mhaoili
Oghra. Maidhm ria t-Tuadhmhumhain for Dheasmhumhain, i t-torchair Maol
Sechlainn, mac Ceallachain, mac mec
Carthaigh, & Amhlaoibh Ua
Donnchadha co sochaidhibh oile. Maidhm oile dna, las an lucht cédna for Deasmhumhain i t-torchair Aodh Ua
Caoimh, tigherna Fer Muighe, & dá Ua
Anmchadha. Loinges demhnacdha do fhaicsin for
Cuan Gaillmhe, & siad occ seoladh i n-aghaidh gaoithe.
Dun Gaillmhe do losccadh arabhárach da
dhaigh. Domhnall, mac Con Mhedha Uí
Laeghacháin, taoiseach Cloinne Suibhne, do mharbhadh lá
Ruaidhri Ua c-Conchobhair, i n-geimhiul,
iar m-beith dhó ar chomairce comharba
Chiaráin. Fallamhan Fionn Ua Fallamhain, taoiseach Cloinne h-Uadach, do
écc h-i c-clérceat.
Annal Aois Críost, míle céd seasccat a
dó. Gréine, aird-epscop
Gall & Laighen, saoi ecna
& il-bhérla, d'écc, &
Lorcán Ua Tuathail, comharba Caoimhghin, do
oirdneadh ina ionad lá comharba Phatraicc. Cathasach mac Comhaltáin, fer leighinn Doire
Cholaim Chille, d'ég. Saoi toghaidhe esídhe. Diarmaid Ua Laighenáin, fer leighinn Cluana
h-Uamha, saoi Mumhan, do
mharbhadh lá h-Uibh Ciarmhaic. Taisi Epscoip Maoinenn & Cummaine
Foda do thabhairt a
talmhain lá samhadh Brénainn, & ro cuireadh scrín cumhdaighthe iompa. Cairbre mac Samuel, ard-ollamh Ereann h-i
scribhenn, d'écc i n-Ard
Macha an 4 lá
Febhru. Mainistir manach occ Iubhar Cinn Trechta do losccadh cona h-uilibh
aidmibh & leabraibh & bheós an t-iubhar do chuir
Pátraic féisin. Imleach Iubhair cona teampal do losccadh. Erscartadh na t-tighedh o tempal Doire do dhénamh lá comharba Colaim Cille
Flaithbhertach Ua Brolcháin,
& lá Muirchertach Ua
Lachlainn, lá rígh
Ereann, & ro thógbhait ochtmhoghat teagh nó ní as uille asin
maighin i rabhattar, & Caiseal an
Urláir do dhénamh lá comharba Colaim Cille
bheós, & do-bhert mallacht forsan tí nó
thiocfadh thairis. Senadh cléirech n-Ereann im comharba Phátraicc, Giolla Mac
Liacc, mac Ruaidhri, h-i c-Claonaidh, airm i rabhattar sé h-epscoip
fichet go n-abadhaibh iomdha, occ
erail riaghla & soibhés, for feraibh Ereann, laechaibh cléirchibh, & as don chur-sin ro
chinnset clérigh Ereann na badh fer
leighinn i c-cill i n-Erinn an fer na badh dalta Arda Macha
cédus. Cuairt Cenél
Eoghain do thabhairt lá comharba
Phátraicc, Giolla Mac
Liacc, mac Ruaidhri, dá nach
fríth a h-ionsamhail reimpe. Sluaighedh lá Muirchertach Ua
Lachlainn co t-Tuaiscert Ereann,
& co b-Feraibh Mídhe, & go c-cath do Chonnachtaibh araon friú, co h-Ath Cliath d'forbais for Ghallaibh.
Acht ro impódh Ua Lachlainn gan cath, gan ghialla, iar n-indreadh Fine
Gall. Ro fhágaibh dna, Laighnigh
& Midhigh i c-coccadh for Ghallaibh. Do-ronadh sídh iaramh eittir
Ghallaibh, & Ghaoidhealaibh, & do-radadh secht fichit uinge
óir ó Ghallaibh do Ua Lachlainn,
& do-radadh cúig fichitt uinge d'ór
ó Dhiarmaid Ua Maoilechlainn do
Ruaidhri Ua c-Conchobhair, dar chenn Iarthair Midhe. Ceall Ua Mílchon, & Ros M'Ídhe do saoradh do
Dhiarmaid Ua Maoil Sechlainn do
Dhia & do Chiarán ar choinnimh
ríogh-flatha co bráth. Conchobhar mac Taidhg Ui
Bhriain, do mharbhadh lá
Muirchertach mac mic Toirrdhealbhaigh
Uí Bhriain. Cathal, mac mic Cathail Uí
Mughróin, toiseach Cloinne Cathail, frí ré,
d'écc. Donnchadh, mac Mec Giolla Patraicc, tigherna Osraighe,
d'écc. Cathal Ua Raghallaigh, tigherna Muintire Maoil
Mhórda, eineach & eangnamh Ua
m-Briúin, do bhádhadh. Creach lá Maol Sechlainn Ua Ruairc i c-Cairpri Ua Ciarrdha, maidhm dna ria c-Cairpribh fair-siomh co b-farccaibh ár
daoine. Maol Sechlainn, mac
Tighernáin Uí Ruairc, ríogh-dhamhna Bréifne, caindel gaisccidh, & enigh
Leithe Chuinn, do mharbhadh la Muintir Maoil Mhórdha, & lá mac
Annaidh Uí Ruairc. Creach la Diarmaid Ua Maoil Sechlainn, la
rígh Mídhe,
for Fheraibh Breifne, &
torchair Tadhg mac mic Carrghamhna Ui
Gille Ultáin lá Feraibh Bréifne. Creach la Tighernán Ua Ruairc ar Cairpribh Ua Ciarrdha, & do-rochair mac
mic Findbhairr Uí Gerudháin don
chur-sin la Cairpribh. Coccadh mór eitir Deasmumhain, &
Tuadhmumháin co n-dernadh il-chreacha,
& gur ro marbhadh ár daoine etorra. Mac Raith Ua Mac Liacc, taoiseach Ceneoil Lughne,
d'écc. Mac Donnchaidh mic Mec Carthaigh, do ghabhail la
Corbmac mac Mec Cárthaigh. Creach mhór lá h-Uibh Failge i
n-Eile, & i n-Urmhumhain, co tucsat búar
dírímhe.
Mac Donnchaidh mic Mec Carthaigh do elúdh
a geimheal. Uí Diomusaigh .i. Ceallach,
Cú Broga, &
Cuilén do mharbhadh lá Maoil
Sechloinn Ua c-Concobhair, tigherna Ua Failghe, for
lár Cille h-Achaidh. An Cosnamhaigh Ua Dubhda, tigherna Ua n-Amhalgadha
do mharbhadh lá a derbhfhine. Aois Críost, mile céd
seasccat a trí. Maol Iosa Ua Laighenán, epscop Imleacha, & comharba Ailbhe. Maol Iosa Ua Corcráin, comharba Comhghaill,
& abb cananach Bendchair. Giolla Chiaráin Ua Draighnén,
comharba Fechin. & Maol Chiarain, aird-shenoir Fear
Mídhe, saoi eagna &
crábhaidh, d'écc. Giolla Brighde Ua Diomusaigh, comharba an Dá Sinchell. & Caillech Domhnaill, inghen
Naoneanaigh, banabb Cluana Bronaigh, & comarba Samtainne,
d'ecc. Gleann Dá Locha do losccadh im
Cró Chiaráin, im Cró Chaoimhghin,
& im Reccles an dá Sinchell. Tene aoil i raibe lxx
traighedh ar gach leth do dénamh la comharba Cholaim Chille,
la Flaithbheartach Ua Brolchain, &
lá samhadh Choluim Chille fri ré fhichet lá. Coinnmhedh
ríogh-dhamhna lá Niall, mac
Muirchertaigh Uí Lachlainn la mac
rígh Ereann for Leth Chuinn. As eadh do-dheachaidh co h-Ultaibh ar tús co Cill Slébhe. Iarsin a n-Airghiallaibh, i t-Tír
Bhriúin, & i Mídhe, co
n-derna éccne iomdha i t-tuathaib & chellaibh, & do-róine cétus i
c-Cenandus, i n-Ard Breacáin, i Fobhar Fhechin, & i n-Eacharud
Lobrain, & h-í c-Cluain Mic Nóis. Do-choidh iar
sin dar Ath Luain h-i c-Connachtaibh da fichet décc a líon & do-ronsat
a c-coinnmheadh for Uibh
Maine, & ro marbait uile lá Conchobhar
Ua Ceallaigh & la Concobhar
Maonmhaighe, & lá h-Uibh Máine tria fheill &
mheabhail cénmóthát sceolunga & lucht eludha,
& ro gabhadh Niall, mac
Muirchertaigh Uí Lochlainn,
& ro h-iodhnaicedh slán é dia thigh tria
chomairle a n-aireacht. Muirchertach Ua Maoil Sechlainn, .i. mac Domhnaill,
ríoghdhamhna
Temhrach, do
thuitim do droichet Corcaighe, & a
bhádhadh isin Sabhraind. Mac Find Ui Cherbhaill, tigherna Ele Tuaisceirt,
do mharbhadh lá Domhnall, mac
Toirrdhealbhaigh
Uí Bhriain. Aithrighadh Diarmada
Uí Mhaoilechlainn lá Feraibh Mídhe, & cóicc fichit uinge d'ór do
thabhairt do Muirchertach Mac Loclainn tar
cenn ríghe
Mídhe. Cu Caisil Ua Fiondalláin do mharbhadh
lá h-Aodh Ua Ruairc tria tangnacht .i.
tria mheabhail.
Annal Aois Críost, míle céd
seasccat a cethair. Donnchadh Ua Briain, .i. mac
Diarmada, epscop Cille Da Lua. & Maol Chaoimhghin Ua Gormáin,
maighistir Lughmaidh ard-shaoi
Ereann, & abb mainistreach canánach Termainn Fechine fri ré do écc. Teampall mór Doire i fail ochtmoghat
traigheadh, do dhénamh lá comharba
Colaim Chille,
Flaithbertach Ua Brolcháin,
& lá samadh Cholaim Chille, & la
Muirchertach Ua Lachlainn, lá rígh Ereann, & tairnic a
dhénamh frí ré cethrachat
láithe. Losccadh Arda Macha, Cluana Mic Nóis, Cluana Ferta Brénainn, & Tuama Dá Ghualann. Losccadh Lughmhaidh as ind raind ba moo a
taigh Donnchaidh Uí Chearbhaill, tigherna Oirghiall, &
Muirchertach, mac Néill,
rí Ailigh
& maithe Cenel
Eoghain ann iar n-easonorughadh Bachla
Iosa. Mac Donnchadha, mic Mec Cárthaigh, do
mharbhadh lá a bhrathair lá mac
Corbmaic. Creach mhor lá Feraibh Manach,
& lá h-Uibh Fiachrach Arda
Sratha i t-Tír
Eóghain. h-Ua Críocháin, tigherna Ua Fiachrach Arda
Sratha, do thuitim la mac Néill Uí
Lochlainn. Muirchertach Ua Tuathail, tigherna Ua Muireadhaigh,
& flaith Laighen ar eineach & ghaisccidh,
d'écc iar n-aithríghe. Tuaim Gréine, & Tír Da Ghlas do
losccadh. Dabhid, mac Duinn Sléibhe
Uí Eochadha, do mharbhadh lá h-Uibh Eachdhach Uladh i f-fiull. Maol Sechloinn Ua Conchobhair Failghe, do
mharbhadh lá Cloinn Mhaoil
Úghra. Amhlaoibh, mac Giolla Chaoimhghin Ui
Cindéittigh, tigherna Urmhumhan, do dhalladh la Toirdhealbhach
Ua m-Briain.
Annal Aois Críost, míle céd seasccat a
cúig. Maghnas Ua Canannáin, tigherna Cenel Conaill,
d'écc. Coccadh mór, & coimh-chreachadh eitir Feraibh Mídhe,
& Feraibh Breifne. Sitriug Ua Ruairc, tanaisi Breifne, do mharbhadh
lá h-Ua Ciarrdha & lá Cairpribh. Creach mór lá
Ruaidhri Ua c-Conchobhair, & lá
Cóigheadh
Chonnacht uile for Cairpribh
i n-dioghail Sitriucca. Creach oile lásna feraibh
cédna for
Feraibh Breagh, & for Saithnibh, & for Uibh
Colgan go ro oirccset an tir uile. Ro thriallsat Ulaidh iompudh ar
Mhuircertach Ua Lachlainn, & do-chóidhset sluagh for Uibh
Méth, & ruccsat bú, & ro mharbhsat
ile. Creach dna, leó for Uibh Breasail
Airthir, & creach oile for Dháil
Riada. Slóicchedh mór la
Muirchertach iaramh éittir Cenel Conaill, Eoghain, & Airghiallaibh i n-Ultoibh, & ro chroithset, & ro
airgset an tír uile cenmothát primh-chealla Uladh, &
tucsat ár dírímhe ar dhaoinibh, im
Eachmarcach mac Giolla Epscoib
& im Ua Lomáin, &
ro h-ionnarbadh Eocha, mac Duinn
Slebhe a h-Ultoibh,
iar m-bein a ríghe dhe, & do-radsat Ulaidh uile i n-geill d'Ua Lochlainn a neart righe. Luidh Muirchertach Ua Lochlainn co Cenel Eoghain co h-Inis Lacháin ro
loisccset & ro mhúrsat an Innsi.
Tegaitt iaramh Cenel n-Eoghain
dia t-tighibh iar c-cosgar conédalaibh aidhbhle, & co longaibh iomdha leó. Do-dheachaidh iaramh
Ua Lachlainn co h-Ard
Macha. Táinic din Donnchadh Ua
Cearbhaill tigherna Oirghiall, & Eochaidh Mac
Duinn Sléibhe h-i c-comhdháil
Muirchertaigh do chuinghidh righe dorídhisi do Mac Duinn
Sléibhe.
Do-rad Ua Lachlainn an ríghe dó dar cend ghiall n-Uladh uile,
& tucc Eochaidh mac gach toisigh do Ultaibh
dhó, & a inghen féin a n-giallnas do Ua Lachlainn,
& tuctha seóid iomdha dhó im Cloidhemh Mhec an Iarla
& do-rad bheós Bairche do
Ua Lochlainn, & tug
Muirchertach d'Ua
Cherbhaill fo chédóir .i. do
Donnchadh, & tuccadh dna, baile do chlérchibh
Sabhaill tria rath righe Mhec Lochlainn. Toirrdhealbhach Ua Briain do aithríghadh lá
Muirchertach mac
Toirrdhealbhaigh, & a ionnarbadh i Laighnibh. Slóighedh lá
Ruaidhri Ua c-Conchobhair go Connachtaibh go Desmumhain co t-tangattar maithe Deasmhumhan ina theach
imma t-tigherna Diarmaid
mac Corbmaic Méc
Cárthaigh. Domhnall Mac Giolla Pháttraicc, tigherna Osraighe, do
mharbhadh lá Laoighis Uí
Mhórdha. Mac Raith Ua Conchobhair, tigherna Ciarraighe
Luachra, d'écc iar n-aithrighe. Ferghal Ua Maol Mhuaidh, tigherna
Fer c-Ceall, & Cenél Fiachach,
caindel gaisccidh & einigh Fer Mídhe, do mharbhadh lá h-Uibh Braccain Giolla Criost Ua Maoil Brénainn, taoiseach Cloinne Concobhair,
d'écc.
Annal Aois Críost, míle céd seasccat a
sé. Giolla Mac Aiblén Ua h-Anmchadha, comharba Brénainn
Cluana Ferta, do
écc. Celechair Ua Conghaile, airchindeach Tíghe
Aoidheadh Cluana Mic
Nóis. & Giolla na Naomh Ua Ceallaigh, comharba Uí
Suanaigh h-i Rathain,
d'écc. Scrin Mancháin Maothla, do cumhdach lá Ruaidhri Ua
Conchobhair, & forbhrat óir
do thabhairt tairsi lais feibh as deach ro cumhdaighedh feathal a n-Erinn. Mac Raith Ua Móráin do athchur a
epscopóide, & Giolla
Criost Ua h-Eochaidh do oirdnedh i cathair Conmaicne iar
t-táin. Ard Macha do loscadh: na dí sreith ó Chrois Cholaim Chille
co Crois Epscoip
Eoghain, & ó Chrois
Eapscoip Eoghain an dara sreith co Crois Dorais
Ratha, & an Ráith uile cona
teamplaibh cenmothá Reccles Póil &
Petair, & uaithe do tighibh
archena, & sreith fri Ráith aniar ótha
Cross Sechnaill co Crois m-Bríghde achtmadh beg. Doire Cholaim
Chille gusan Duibhreccles do
losccadh. Lughbhadh, Suird Cholaim
Chille, & Ard
Bó, do losccadh. Aedh Ua Mael Fhabhaill, tigherna Cairrcce
Brachaidhe, do mharbhadh lá mac Néll
Uí Lochlainn. Eochaidh mac Duinn Slebhe Ui
Eochadha, ri Uladh, tuir gaisccidh, & enigh na n-Gaoidheal, do dhalladh lá
Muirchertach Ua Lochlainn, & an
tríur bá fearr do Dhál Araidhe .i. dá mhac
Loingsigh, & mac mic Cathasaigh
Uí Flathrae, do mharbhadh lásan rígh c-cetna dar comairge comharba
Pháttraicc, & Bachla Iosa, Dhonnchaidh
Uí Cerbhaill, tigherna Oirghiall,
& dar comairge mind, laech & clérech Tuaisceirt
Erenn uile. Sluaighedh lá Donnchadh
Ua c-Cearbhaill iar sin h-i
t-Tir n-Eocchain
do dhíoghail einigh Phatraicc,
& a einigh féin. Trí catha
comhmóra líon a shluaigh, cath Oirghiall, cath Ua m-Briuin
Bréifne, & cath Conmhaicne.
Rangattar na slóigh-sin co Leitir Luin i Fedhaibh
Ua n-Eachdhach i t-Tír Eoghain,
imma-comráinic dhóibh & do Ua
Lachlaind, & do Chenél
Eoghain co n-uathadh slóigh, Fechtar cath amhnus
ettrócair ettorra diblinibh, & ro mheabhaid for Chenél n-Eoghain, & ro marbhadh
Muirchertach Ua Lachlainn, áirdrí Ereann uile, an chaindeal gaile, &
ghaisccidh, einigh, & engnamha iarthair domhain ina
ré, fer ar nár brisedh cath ná comhlann
riamh go sin, & ro bhris iol-chatha. Ro marbhadh ina fharradh isin
cath h-i shin h-Ua Giolla Lainne, & h-Ua
h-Adhmaill, dá thoiseach
thoghaidhe iad-sídhe, & Mac Gille
Martain, toiseach Cenél Fearadhaigh co sochaidhibh oile. As acc
tairngire catha Lethi Caimm, & an chatha-so ro
ráidh Dá Chiarócc .i.
naomh a h-Aireccal:
Lethi Camm,
Do-faethsat mór n-geratt and,
Tarrustair occ Letir Lúin,
Cídh cian, cidh cuin, Is cidh mall.
Sluaighedh lá Ruaidhri Ua
Conchobhair co h-Eas Ruaidh, & ro ghabh gell Cenél
Conaill. Slóighedh lá RuaidhriUa c-Conchobhair go Connachtaibh,
go b-Fearaibh Midhe,
& go b-Feraibh Tethbha co h-Ath Cliath, & ro ríghadh ann
Ruaidhri Ua Concobhair febh as onóraighe
ro ríghadh rí riamh do Ghaoidhealaibh, &
ro thíodhnaic-siomh a t-tuarastal dona Gallaibh do bhuar
iomdha, uair ro sreathait da fichit céd
bó for fearaibh Ereann
dóibh.
Do-deachattar Goill cona sochraitte don
chur-sin lá Ruaidhri co Droichet
Atha, & táinic Donnchadh Ua
Cerbhaill & maithe Airghiall ina theach, & do-bhertsat a n-gialla dó. Losgadh Ferna la
Mac Murchadha, ar omhan Connacht do losgadh a chaisteóil & a thaighi. Do-luid dna an
rí Ruaidhri gusan
sochraide cédna lais ar c-cúla h-i Laighnibh, & ro ghabh a n-gialla, & do-luidh iarsin go ro
réidheadh Fiódh n-Dorcha, & iaromh i n-Uibh Ceinnsealaigh, & ro ghabh braighde Diarmada Mic
Murchadha & Ua Ceinnselaigh
archena. Slóighedh mór doridhisi lá Ruaidhri
Ua Conchobhair go c-Connachtaibh go b-Feraibh Breifne
& go b-Feraibh Mídhe i l-Laighnibh, i n-Osraighibh,
& i Mumhain iar t-tain, &
tangattar rioghraidh Leithe
Mogha uile ina theach. Ro rand tra an Mhumhain
ar dhó .i. a leth do Shiól m-Briain,
& an leth n-aile do Dhiarmaid mac
Corbmaic. Sluaighedh lá Tighernan Ua
Ruairc co b-Feraibh Breifne, go b-Feraibh Midhe, go
n-Gallaibh Atha
Cliath, & co Laighnibh i
n-Uibh Ceinnsealaigh, & ro h-ionnarbadh
leo Diarmaid Mac Murchadha dar muir &
ro múradh a caistiall h-í Fearna. Ríoghthar leó
Murchadh mac Mec Murchadha dar cend secht m-braghat
décc do thabhairt do Ruaidhri Ua
Conchobhair co Tír Fiachrach
Aidhne. Maidhm ria n-Dartraighibh, & ria
mac Donnchaidh Uí Ruairc ar Feraibh Luircc, & ar Thuaith Ratha, dú i t-torcrator
sochaidhe. An Dall Ua Con Allta .i. Giolla
Maire, rígh-druth Ereann d'ég. Do Uibh Briúin a chenél. Mac Domhnaill Bracanaigh mic Mec Carthaigh, do
mharbhadh lá Corbmac mac Mec
Carthaigh.
Annal Aois Críost, míle céd seasccat a
seacht. Torgesli epscob
Luimnigh. h-Ua Flannáin, epscob
Cluana h-Uamha. Cionaeth Ua Cethernaigh, sagart Insi
Clothrann. Mór inghen Domhnaill
Uí Choncobhair Fhailgigh, banabb Cille
Dara. Maol Michael Mac Dotheacháin uasal-shaccart, & áird-eagnaidh, & tuir crabhaidh do mhuintir Arda
Macha. & h-Ua Dubhucán, .i. Giolla
Góri, comharba Ende Airne, d'écc. Toirrdhealbhach, mac Diarmada Uí
Bhriain, rí Mumhan, & Lethe Mogha,
fer ro ionnsaigh Erind uile,
fer Is feárr táinic ina aimsir fri tiodhnacal
seód & maeine do bhochtaibh & d'aidhilgneadhaibh
an Choimhdedh, d'écc. Muirchertach, mac Ladhmainn
Uí Dhuibh Dhíorma, tigherna Fordroma, tuir
airechais Tuaisceirt Ereann uile, do mharbhadh
i meabhail lá Donnchadh Ua n-Duibh Dhíorma,
& lasan m-Brédaigh for
lár Maighe Bile, & a
dhá mhac do mharbhadh arna bhárach, & mac oile do
dhalládh. Conn Ua Maoil Mhiadhaigh, toiseach Muintire h-Eolais,
d'écc. Mór-choinne lá
Ruaidhri Ua c-Concobhair go maithibh Leithe Chuinn etir
laech & clérerech,
& go maithibh Gall Atha
Cliath occ Ath Buidhe Tlachtgha.
Táinic ann comharba Phátraicc, Cadhla Ua
Dubhthaigh, aird-epscop Connacht, Lorcán Ua
Tuathail, aird-epscop Laighen,
Tighernán Ua Ruairc, tigherna Breifne,
Donnchadh Ua Cerbhaill, tigherna Oirghiall,
& mac Duinn Slébhe Uí
Eochadha, rí Uladh, & Diarmaid Ua
Maoileachlainn, rí Teamhrach, Raghnaill
mac Raghnall, tigherna Gall.
Bá h-é líon a t-tiomaircc & a t-tionoil trí mhíle dhécc marcach, tri fichit
céd do Chonnachtaibh, dá fhichitt
céd im Ua Ruairc, fiche
céd im
Ua Maoileachlainn, da fhichitt
céd lá h-Ua c-Cerbhaill,
& lá h-Ua n-Eochadha, fiche céd lá Donnchadh
Mac Faolain & déch
céd lá Gallaibh Atha Cliath.
Ro cinnit tra deigh-chinnte iomdha isin comhdháil h-í shin eitir
chádhus ceall & cléireach, & smacht treabh &
tuath, go n-imthightís na h-aon-mhna Erind, & tuccadh aiseacc a chreiche do
comharba Patraicc
lá h-Uíbh Failghe a
lámhaibh na ríogh
rémhráite. Ro scarsat sein iar sin fó shídh,
& fo chaoin-loisi gan ughra gan agra gan athchosan nech for a
chéle isin comhdháil
tré rath an rígh ro thionóil
na maithe-sin cona slóghaibh
go h-aoin-ionadh. Sluaighedh, & tochastal fer
n-Ereann, immo ríoghraidh lá Ruaidhri Ua
c-Concobhair. Táinic ann Diarmaid mac
Corbmaic, tigherna Deasmhumhan, Muirchertach
Ua m-Briain, tigherna Tuadhmhumhan, Diarmaid Ua
Maoil Seachlainn, rí Midhe, Donnchadh Ua
Cerbhaill, tigherna Oirghiall, & maithe
Laighen archena.
Rangattar iaramh h-i t-Tír
Eóghain, & ro rann Ua Conchobhair an
tír i n-dó .i. Tír Eoghain o
Shléibh Challain fo thuaidh do Niall Ua
Lachlainn dar cend da bhrághadh .i. Ua Catháin na
Craoibhe, & mac An Ghaill Uí
Bhrain, & Cenél Eoghain
ó Shlebh fo dheas do Aedh Ua
Néill dar cend dá bhrághatt oile .i. Ua Maoil
Aedha do Chenél Aonghusa,
& h-Ua h-Urthuile do h-Uibh Tuirtre,
comhaltai Uí
Néill fodhéism.
Lotar fir Ereann ar c-cúla fo
dheas dar Sliabh Fuait ar fud Tíre
Eoghain & Conaill, dar Eass
Ruaidh i c-coinne a c-cobhlaigh
muiride, & ro iodhnaic Ua Conchobhair
tigherna Deasmhumhan, cona sochraide dar Tuadhmhumhain fo dheas go h-Aine Cliach go
sédaibh & mainibh iomdha leó. Tainig tra Diarmait Mac Murchadha a Saxaibh co sochraide Gall, & ro ghabh ríghe
Ua c-Ceinnsealaigh. Sluaighedh oile lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair, & lá
Tighernán Ua Ruairc i n-Uibh c-Ceinnsealaigh, go rangattar Ceall Osnadh. Fearthar deabhaidh eittir
droing do glaslaith, & do marc-shluagh
Connacht, &
marc-shluagh
Ua c-Ceindsealaigh, &
torcrator seisiur do Chonnachtaibh im Domhnall mac
Taidhg mic Maoil Ruanaidh isin
céd ruaig. Do-rochrattar din,
don ruaicc ele tanaisi lá Tighernán Ua
Ruairc cuiger ar fichit do Uíbh Ceindsealaig im mac rígh Bretan,
& bá h-esidhe tuir chatha Insi
Bretan, tainic tar muir h-í sochraide Mic
Murchadha. Táinic iaramh Diarmaid Mac
Murchadha go h-Ua c-Concobhair, co t-taratt
secht m-braigde
dhó dar cenn déc t-triuca chéd dá fleiscc lámha
fodéisin, & céd uinge dh'ór do
Thighernan Ua Ruairc ina
eineach. Dearbhail inghen Donnchaidh
Uí Maoil Sechlainn, d'ecc i c-Cluain Mic Nóis
iar m-buaidh t-tiomna & c-coibhsean. Uada Ua Co Chenainn, tigherna Ua n-Diarmada
cédus, d'ég iaromh i c-clércecht i c-Cluain Mic Nóis. Teampall Cailleach Cluana Mic Nóis do forbadh
lá Dearbforgaill inghen
Murchadha Ui Maoil Sechlainn. Fabhar Fechine, Ail
Finn, & Biorra do
losccadh. Muireadhach, mac Mic Cana, do mharbhadh la
macaibh Uí Loclainn. Teampall do dénam i c-Cluain Mic Nóis i n-ionadh an
dearthaighe lá Conchobhar
Ua c-Ceallaigh, & lá h-Uíbh Maine.
Annal Aois Críost, míle cétt seasccat a
h-ocht. Flannagán Ua Dubhthaigh, epscop & ard-shaoi na n-Gaoidheal
i l-leighind, h-i senchus, & i n-airchetal, & In gach
aicniudh at-ces do dhuine ina aimsir, d'écc i leabaidh
Muiredhaigh Uí Dhubthaigh i c-Cunga. Mac Raith Ua Móráin .i. epscop Fer m-Breifne, mac-dalta
Uí Dhúnáin d'écc i n-Ardachadh Epscoip Mél isin treas bhliadhain
ochtmoghat a aoisi. An t-epscop Ua Cearbhaill,
epscop Ruis Ailithir, do
écc. Murchadh Ua Muiredhaigh, aird-eagnaidh coiccidh Connacht, & uasal-shacart. Maol Pattraicc Ua Callada, comharba Cronáin
Rossa Cré. An saccart mór Ua
Mongachain, comharba Mo Laisi Daimhinsi. & Gallbhrat, mac Duairic
Uí Thadhgáin, sagart
mor Cluana Mic Nois,
d'écc. Muirchertach, mac Toirrdhealbhaigh
Uí Bhriain,
rí Mumhan,
& riogh-dhamhna Ereann (mac mathar do Ruaidhri
Ua Conchobhair eisidhe) do mharbhadh lá mac mic
Choncobair Ui Bhriain, & a mharbhad
féin fo chedóir cona lucht coccair
lá h-Ua f-Faeláin tighearna na n-Deisi Mumhan, & bá do
Ruaidhri Ua c-Concobhair do-roine-siumh an
gniomh h-ishin. Ro marbhadh fo chédóir mac mic
Conchobhair ina dhíoghail lá
Diarmait f-Find, & la
h-Ua f-Faoláin & secht meic thoiseach cona muinteroibh. Righe Mumhan do
ghabháil do Domhnall, mac
Toirrdhealbhaigh Uí Briain dar
éisi Muircheartaig, a bhráthar. Murchadh Ua Findalláin, tigherna Dealbhna
Móiri, do mharbhadh lá Diarmaid mac
Donnchadha Uí Maoil Seachlainn i
n-díoghail a athar tar comairge chóigeadh Connacht
& Airghiall. Enda Mac Murchadha,
rioghdhamhna Laighen, do dhalladh
lá h-Ua n-Giolla Pháttraic .i.
Donnchadh, tigherna Osraighe. Coinne lá Ruaidhri
Ua c-Concobhair, lá rígh
Ereann go c-cóigeadh Condacht uile, & la
Tighernán Ua Ruairc, tigherna Breifne,
& lá Dondchadh Ua c-Cearbhaill,
co n-Airghiallaibh oc Ochaind, do
chuingid a n-einigh ar Dhiarmaid Ua Maoil
Sheachlainn, & ar Feraibh Mídhe ar marbhadh Uí
Findalláin leó dar comairge choigidh Connacht & Airghiall. Do-radsad ámh, Fir Mídhe cona
rígh
ocht c-céd bó ina n-eineach
dóibh, & eraic oile do Delbhna. Aonach Taillten imorro do dhénamh lá rígh Ereann, & lá Leth Chuinn don cur-sin & ro
leathsett a graifne & a
marc-sluagh ó Mullach
Aide go Mullach Tailten. Diarmaid Ua Maoileachlainn do aithrioghadh
lá h-Airther Mídhe
a n-íoc na m-bó rémhráite. Maidhm Atha an Chomair occ Druim Criaaigh
ria n-Ua Maol Sechlainn co n-Iarthar Míde for cath Tuath Luighne, dú h-i t-torchrattar sochaidhe
im mac Gairbhféth Uí Sirtén
do Ghailengaibh, & ro
marbhadh Conchobhar mac Mic Carrghamna ann i
frioth-ghuin an mhadhma. Dubh Chobhlaigh, inghen Uí
Chuinn, ben Mic Carrgamhna, d'écc
iar buaidh
ongtha & aithrighe, & a h-adhnacal i n-Inis Clothrann. Donnchadh Ua Cearbhaill, tighearna Airghiall, tuile
ordáin & oirechais Tuaisceirt
Ereann, d'écc iarna lettradh do thuaigh d'fhior dia
muintir fein .i. Ua Duibhne, do Cenel Eoghain, iar m-buaidh ongtha,
& aithrighe, & iar t-tiodhnacal trí c-céd unga d'ór ar
sheirc an Choimdhe do cleirchibh, &
eccailsibh. Sluaighedh lá Ruaidhri
Ua c-Concobhair, & lá
Tighernán Ua Ruairc, co h-Aine
Cliach, go t-tartsat braighde, &
ro randsat Mumha i n-dó
eitir mac Corbmaic Még Carthaigh,
& Domhnall mac Toirrdhealbhaigh
Uí Bhriain, & do-radadh dá fhichit décc bó fo thrí i
n-eneclann Muirchertaigh Ui Bhriain
lá Desmhumhain do
Ruaidhri Ua Conchobhair. Conchobhar Leth-dhearg, mac Maoil Seachlainn
Uí Choncobhair, tighearna Corco Mo Dhruadh, do marbhadh lá mac a
bhráthar. Domhnall Ua Slébhin árd-ollamh Oirghiall,
d'ég. Amhlaoibh Mac Innaighneorach, ard-ollamh Ereann i
c-cruitirecht, d'écc. Dubhcobhlach, inghen mic
Taidhg .i. Maoileachlainn Ui Mhaoil
Ruanaidh, ben Toirrdhealbhaigh, rí Connacht,
d'ég. Maithe Cenél
Eóghain, & comarba Doire, do thocht h-i teach
Ruaidhri Uí Chonchobhair, rí Ereann co h-Ath Luain,
& rucsat ór &
édach & bú iomdha leó
dia t-ticchibh.
Annal Aois Críost, mile céd seasccat a
naoi. Conghalach Ua Tomaltaigh, uasal-shaccart, & aird-fher leiginn Cluana Mic Nóis & saoi egna na n-Gaoidheal, d'écc. Magh Eó na Saxan cona recclés, Fabhar
Fhechine, & Doimh Liag Chianáin do loscadh. As í so bliadhain h-i t-taratt Ruaidhri Ua
Concobhair, rí Ereann,
dech m-bú gacha bliadhna uadha féin,
& ó gach rígh ina
dheaghaidh co bráth d'fhior leighind Arda Macha i n-onóir Pháttraicc ar leighinn do dhénam do
macaibh leighind Ereann & Alban archena. Diarmaid Ua Maoil Seachlainn, rí Mídhe
& Gall Atha Cliath, Ua Failghe,
& Ua f-Faoláin, cend sonusa
& sobharthain a chinidh, do mharbhadh lá Domhnall
m-Breghach, mac Maoileachlainn Crosaigh,
& lá Donnchadh Ceinnsealach Ua
Ceallaigh & lá Feraibh Bregh. Slóigheadh lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair co h-Ath na Riach, & ro
ionnarb Domhnall Breghach i n-díoghail an
échta-sin, & ro rann Midhe i n-dó, & tuc an leth airthearach do
Tighernán Ua Ruairc, &
d'Feraibh Breifne, & an leath
iartharach dó fein. Brian Slébhe Bladhma, mac
Toirrdhealbaigh Uí Bhriain, rí Mumhan, & an
dá Éle, do dhalladh lá
Domhnall mac Toirrdhealbhaigh i
mephail. Ferchair Ua Fallamhain, toiseach Cloinni Uatach,
& maor Ua
Maine, d'écc iar n-aithrighe. Raghnall Ua Maoil Mhiadhaigh, toiseach Muintire Eolais,
d'écc iar n-aithrighe. Loinges na f-Flémendach do thocht a Saxaibh h-i socraide Mec Murchadha
.i. Diarmada, do chosnamh righe
Laighen dó. Báttar din, lx laech co lúireachaibh
leó. Sluaighedh fer n-Ereann
lá Ruaidhri Ua c-Conchobhair, go Temhraigh, & tángattar
maithe Thuaisceirt Ereann
ina choinne im Maghnus Ua Eochadha, rí Uladh, & im
Murchadh Ua c-Cearbhaill,
tigherna Oirghiall,
& do-deachattar as-sidhe co h-Ath
Cliath, & ro léiccitt ar
c-cúla dia t-tíribh dorídhisi. Luidh iaromh rí Ereann
Ruaidhri Ua c-Concobhair i Laighnibh, &
Tighernán Ua Ruairc, tigherna Breifne,
& Diarmaid Ua Maoileachlainn, rí Temhrach,
& Goill Atha Cliath, h-í c-coinne Fer Mumhan, Laighen, & Osraighe, & ro chuirset for
nemhthní na Flemendaigh,
& do-rad Diarmaid Mac Murchadha a mhac
a n-giollnus d'Ua
Chonchobhair. Ríghe Cenél
n-Eóghain do ghabhail do Conchobhar Ua
Lochlainn.
Annal Aois Críost, míle
céd seachtmoghatt. Taisi Chommáin, mic Faolchon do
thabhairt a talmhain do Ghiolla Iarlaithe Ua
Carmacáin, comharba Commáin, & scrín do chor iompo lais go c-cumhdach óir & airgid. Maol Ruanaidh Ua Ruadháin, epscop Luighne
Connacht, aird-shenóir, saoi egna & crábhaidh. Maol Mórdha Mac Uaireirghe, sruith-senóir dé-shearcach, sonus,
& saidhbhres Cluana Mic
Nóis, cend a Chéled Dé, do écc i mí Nouember. Corbmac Ua Lumluini, fer leighind Cluana Ferta Brénainn, iarsma shuadh Ereann ina
aimsir, d'écc. Diarmaid Ua Braoin, comharba Commáin,
& áird-shenóir Airthir Connacht, d'écc i n-Inis Clothrann iarsan cúicceadh bliadhain nochad a aoisi. Conchobhar, mac Muirchertaigh Ui
Lochlainn, tigherna Cenél Eóghain, & ríogh-dhamhna Ereann, do marbhadh lá
h-Aodh m-Becc Mac Cana & do
Uibh
Caracáin Satharn Cáscc
ar lár Trín Mhóir i n-Ard Macha. Mac Ceallacháin, mac Mic Carthaigh, do
mharbhadh lá mac Taidhg Uí
Bhriain. Taillte, inghen
Muirchertaigh Uí Mhaoil Sechlainn,
ben Domhnaill mic Murchadha
Uí Fherghail, taoisech
Muintire Anghaile, d'écc isin cethrachtmhadh bliadhain a h-aoisi. Aindíles, mac Giolla Aonghusa
Uí Chlúmháin, ollamh i filidhecht esidhe,
d'écc. Domhnall mac Toirrdhealbhaigh Uí
Bhriain, tigherna leithe Mumhan, do iompódh ar Ruaidhri
Ua c-Conchobhair, & é do dhilsiúghadh
ghiall Dhál
c-Cais. Robert mac Stephni, &
Ricard mac Gillebert .i. Iarla ó Strangbouu do theacht a Saxaibh i n-Erind go slógh n-dírimhe,
&
go n-iolar ridireadh, & saighdeoraibh h-i sochraide Mec
Murchadha do chosnamh Laighen
dó, & do chombuaidhreadh Gaoidheal Ereann
archena, & do-rad Mac Murchadha a
inghen do Iarla o Strangbouu ar tocht ina
shochraide. Ro ghabhsatt Loch Garman,
& do-dheachattar ar éigin ar Port Láircce, & ro ghabhsat
Mac Gille Maire armand an
Dúin, & Ua
Faoláin, tigherna na n-Déisi, & a mhac, & ro
mharbhsat secht c-céd ainnsidhe. Domhnall Breaghach Ua Maoileachlainn co
sochaidhibh d'Feraibh Bregh uime do dhul h-i Laighnibh, & Donnchadh Ua
Ceallaigh, tigherna Bregh, do thuitim la Laighnibh don chur-sin. Sluaighedh lá Ruaidhri
Ua c-Conchobhair, ri Ereann,
& lá Tighernán Ua
Ruairc tigherna Breifne & lá Murchadh
Ua Cearbhaill, tigherna Oirghiall, i nd-aires Laighen, & na n-Gall remhraite, & baoi imnisi chatha
etorra frí ré trí
t-tráth, gur ro loisg tene do ait Ath
Cliath, uair ro thréiccsett Goill an Duine Connachtaigh & Leth Chuinn archena.
Do-ronadh miorbhal for Ghallaibh Atha Cliath indsin ar ro fheall
Mac Murchadha & na Saxanaigh forra, & ro chuirsett a
n-ár ar lár a n-Dúine
féin, & ruccsat a c-crodh & a n-ionnmas tria
mí-chomhall a m-bréithre frí feraibh Ereann. Ad-laoi uadhaibh Asgall, mac Raghnaill mic Turcaill
áirdrí Gall Atha Cliath. Maidhm la mac Corbmaic mic Mec Cárthaigh,
& lá Deasmhumain for na
ridireadhaibh ro fagaibhset ag coimhed Phuirt Láirge. Sluaighedh lá Mac Murchadha cona ridireadhaibh h-i Midhe
& i m-Breifne, & ro
airgset Cluain Eraird, & ro
loisccsett Cenannus, &
Cill Taillten, Dubhadh, Sláine, Tuilén, Cell Scíre, Disirt Chiaráin,
& do-ronsat creach iar t-táin i t-Tír m-Briúin, & ruccsat braitt
& buar iomdha
leó dochom a longphoirt. Braighde Dhiarmada Mic
Murchadha do mharbhadh lá Ruaidhri Ua
Conchobhair, rí
Ereann, occ Ath Luain,
.i. Conchobhar mac Diarmada,
riogh-mhacaomh Laighen, & mac mic
Diarmada .i. mac Domhnaill
Chaomhanaigh, & mac a
chomhalta .i. Ua Caollaighe. Domhnall Breghach & Airther Mídhe do iompúdh ar
O Ruairc, & ar O c-Conchobhair
& braighde do thabhairt do Mac
Murchadha. Braighde Airthir Midhe
do mharbhadh lá Tighernan Ua
Ruairc. Mac Mic Faoláin, & mac
Donnchaidh Mic Giolla Pháttraicc do
ionarbadh lá Mac Murchadha. Sluaighedh lá Mac Murchadha Is In m-Breifne, & sraintear for dreimh dia mhuintir
lá h-amhsuibh Tighernain Uí
Ruairc, & do-radsat iar t-táin ammus longpuirt fair féin co Laighnibh, Gallaibh, Feraibh Mídhe, & co n-Airghiallaibh imme, & torcratar
sochaidhe dhiobh, & ro fhágaibhset a longphort. Domhnall Ua Briain & Dál c-Cais do iompúdh for
Ruaidhri. Cobhlach dermhair lá
Ruaidhri Ua c-Conchobhair for Sionainn
d'ionnradh Mumhan. Creach lá h-Uibh Maine a n-Urmhumhain, & creach la h-Iarthar Connacht, i t-Tuadhmumhain. Ro h-indreadh Urmhumha leó don chur-sin, & ro
scaoilset clár-droichet Cille Da Lua. Lorcán Ua h-Echtighern do mharbhadh la
macaibh mic Mec Con Mara, & lá h-Uibh Caisin. Diarmaid Ua Cuinn, toiseach Cloinne h-Ifernain, do mharbhadh lá Cenél Aodha na h-Echtghe. Diarmaid Ua h-Ainbfeth, tigherna Ua Meth,
& toiseach marc-shluaigh tigherna Oiligh, do mharbhadh for Inis Lacháin
lá loinges táinic a h-Insibh h-Orc. Creach lá Tighernán Ua
Ruairc i n-Gailengaibh &
h-i Saidhnibh, & do-bert buar iomdha
lais. Creach la h-Airghiallaibh h-i t-Tír Bhriúin. Murchadh Ua Fearghail, tigherna na f-Forthuath,
do mharbhadh lá h-Ua Fiachrach, tighearna
Ua f-Fineachlais. Ruaidhri Mac Aodha, tigherna Cloinne
Cosccraigh, d'écc ina oilithre i
Tuaim Dá Ghualann. Gníomh anaithnidh ainiarmartach do dhénamh lá
Maghnus Ua h-Eochadha, rí Uladh, & don
manach Amhlaoibh, mac comharba Findén
Maighe Bile, & la h-Ultaibh archena (cenmótha
Maoil Íosa epscop,
& Giolla Domanghuirt mac
Corbmaic, comharba Comghaill, & Maol
Martain, comharba Finnén cona muintir) .i. coimhthionol manach
riaghalta cona n-abbadh ro ordaigh
Maol M'Aodhocc Ua Morghair, legaid comarba Petair, i Sabhall
Pháttraicc do iondarbadh as an
mainistir ro thógaibhseat, &
ro chumhdaighset féin, & a n-argain go léir
eitir leabhraibh & aidhmibh ecclastachta, bú, eocha,
& caorcha, & na h-uile ro thionóilset
ó aimsir an légaid remraite go
sin. Mairg tigherna, & toisigh do-roine an gníomh h-ísin tria
comhairle an tí ro dhichuirset manaigh Droichit Átha asan abdhaine tria n-a chionnaidh féin. Maircc
tír a n-dernadh, acht ni dheachaidh gan indechadh
on c-Coimdhe, uair ro marbhait In aoin-fhecht la h-uaithibh
námhat
na toisigh do-roinne an gníomh-sin,
& ro gonadh an rí, & ro marbhadh gar becc
iar t-tain co h-ainfechtnach isin baile i n-dernadh an comhairle
ainffirén h-isin .i. i n-Dún. Dia mairt ro
dí-chuireadh an coimhtionol.
Dia mairt tra i c-cind bliadhna ro marbhadh maithe Uladh, &
ro gonadh a rí. Dia mairt gar
uair iar t-tain ro marbhadh é i n-Dún lá a
derbhrathair.
Annal Aois Críost, míle céd
sechtmhoghat a h-aon. Petrus Ua Mórdha, epscop Cluana
Ferta Brénainn, manach cráibhdheach cétus, do
bhádhadh isin Sionaind an
27 do December. Sadhbh, inghen Glúin
Iairn Mic Murchadha, banchomharba Brighde,
d'ég iar n-aithríghe. Cloictheach Telcha Áird do losccadh lá
Tighernán
Ua Ruairc cona lán do dhaoinibh ann. Diarmaid Mac Murchadha, rí Laighen, an
fer lasa n-dernadh fód crithigh d'Erinn uile, iar t-tochustal Saxan, & iar n-denamh ulc Gaoidheal go h-iomdha, iar n-arccain &
losccadh ceall n-iolardha, Cenannus, Cluain Eraird, &c, do écc ria
c-cind bliadhna do ghalair ettuailngeach anaithnidh, uair ro bhrén
ina bhethaidh tria mhiorbhail Dé, Choluim
Chille, & Findéin,
& naomh Ereann isa cealla ro sháraigh, & ro loiscc fecht
riamh, & i Ferna
Mhóir at-báth gan tiomna, gan aithrighe, gan corp Criost, gan ongadh, amhail ro thuill
a dhroch-airilleadh. Maol Crón mac Giolla Seachnaill
tigherna Desceirt
Bregh, do écc. Tailltin, inghen Conchobhair
Uí Maoil Sechlaind, ben
Iomhair Uí Chathasaigh, tigherna Saithne,
d'ég. Domhnall, mac mic Ruaidhri Uí
Mhaoil Mhuaidh, tigherna Fear c-Ceall, do mharbhadh lá Muintir Muimhneacha. Domhnall
Ua Fógarta, tigherna
Ele Déisceirt, do mharbhadh lá
Domhnall mac Donnchadha
Osraighe, & ro chuir ár an dá Ele, dú i t-torcratar fiche ar
tribh cédaibh. Creach-chobhlach lá h-Ultaibh h-í t-Tír Eóghain, dia ruccsat bú
iomdha leó. Creach lá Niall mac Mec
Lachlaind go c-Cenél
Eóghain i n-Ultaibh, & ro
marbhadh sochaidhe leó, & do-bhertsat buar
dirímhe. Braighde Airghiall iaromh do ghabháil lá
Niall Ua Lochlainn. Creach mhór lá Maghnus mac Duinn
Sleibhe Uí Eochadha co n-Ulltoibh i c-Cúil an Tuaisceirt,
& ro airgset Cúil
Rathain, & cealla oile,
& rugsat uathadh beag do Cenél
Eoghain forra im Chonchobhar Ua
Chatháin, & ro feradh iomairecc
etorra, & ro meabhaidh for Ultoibh, & torchair fer ar fhichit do thoiseachaibh, & do mhacaibh toiseach co sochaidhibh iomdhaibh oile o Ultaibh, & ro gonadh
Maghnus fein, & terna asan cath-gliaidh
don chur-sin. Ro marbhadh iaromh lá a derbhrathair féin,
lá Donn Sléibhe, & lá
Giolla Aenghusa
mac Mic Giolla Epscoip, rechtaire Manaigh, i n-Dún, iar n-dénamh ulc
iomdha. Creach ar Saithnibh lá
Tighernán Ua Ruairc go b-Feraibh Breifne. Ro mharbhadh leó
sochaidhe & do-bhertsat buar iomdha. Creach oile lá Tighernán i n-Desceart Bregh, & ro marbhadh lais
Giolla Nénáin Mac Lughadha, .i.
taoisech Cuircne,
& Mac Giolla Seaclainn (.i. taoiseach Deisceirt
Brecch.) Torchair lá Feraibh Mídhe don chur-sin
Ua Lamhdhuibh. Domhnall Breghach, tigherna Míde, do
thabhairt ghiall do
Thighernán Ua Ruairc. Seacht c-creacha do dhénamh lá h-Uibh Maine for Urmhumhain ó domhnach na h-imrime co domhnach
mionchasg. Creach Doimh Liag Chianáin do dhénamh lá
ridiredhadh Míli
Chocan, & torchratar aroile dhíobh arna
bhárach lá Gallaibh Atha Cliath In eineach Chianáin. Cath Atha Cliath eitir Mili
Cocan & Asgall, .i.
mac Racchnaill, rí Gall n-Ereann fecht riamh.
Torcratar a n-ár cechtarnae adiú, & anall eitir rideredhaibh Saxan & Galla Atha
Cliath. Do-rochair ann Asgall mac
Raghnaill, & Eoan Lochlandach a h-Insibh h-Orc, co sochaidhibh aile
cenmothát. Sluaighedh lá Ruaidhri
Ua c-Concobhair, lá Tighernán Ua
Ruairc, & lá Murchadh Ua
Cerbhaill go h-Ath
Cliath, d'forbhais ar an Iarla .i.
Strangbuu, & ar Míli
Cocan. Baoi trá deabhaidh & iomghuin
etorra frí ré coicthidhisi. Do-chóidh iaromh
O Conchobhair i c-coinni Laighen, & marc-shluagh
Fer m-Breifne & Airghiall do bhuain
& do losccad arbhann na Saxanach. Do-deochadar iarttáin
an t-Iarla & Mili
Cocan cona rideraibh i l-longport Leithe
Cuinn, ro marbhrat sochaidhe dia n-daosgar-shluagh, & tucsat
a lón, a n-edeadh, & a c-caiplibh. Maidhm lá mac Corbmaic Még
Carthaigh ar Ghallaibh Luimnigh. Ro marbhadh sochaidhe mhór díobh lais im Foirne mac Giolla Caindig, & im Torchair mac Tréni, & ro loiscc an marccadh, & leth an dúine ar meadhón. Slóighedh lá Tighernan Ua
Ruairc co b-Feraibh
Breifne doridhisi, & lá h-Airghiallaibh co h-Ath Cliath, & ro chuirset deabhaidh
frí Míli Cocan cona ridiridhaibh, go raeimid for Fearaibh Breifne & for Airghiallaibh. Do-rochair ann
Aedh mac Tighernáin
Uí Ruairc, tanaisi Breifne, & mac mic Diarmada
Ui Chuinn, & sochaidhe oile immaille
friú. Creach lá dréim do Shíol
Muireadhaigh i t-Tuadhmumhain, & ro
oirccset Sirtheachán Ua Litiudha,
& ro mharbhsat é budhdhein i c-cliathaidh. Creach lá Síol n-Anmchadha
& lá Muintir Chionaetha
i n-Ele, & do-bhertsat bú
iomdha. Creach lá mac an Iarla go ro oircc cealla Maighe Laighen & drong
mhor do Uibh Faoláin. Creach lá h-Iarthar Connacht,
& lá dreim do Shíol
Muiredhaigh go ro airccset Iarmhumha, Corcu M' Druadh,
& tuccsat buar díríme. Creach la muintir mic an Iarla dia ro
oirccset Cluain Conaire, Gailinne,
& Lathrach
m-Briuin. Inghen Uí Eochadha, ben
Murchadha Uí Cearbhaill, tigherna Oirghiall,
d'écc. Cobhlach Connacht
ó Shamhain co Bealtaine for Sionainn,
& for Loch n-Dergdherc. Síth do dénamh do Dhomhnall Breghach
lá Tighernán Ua Ruairc,
& Airther Mídhe do
thocht dia thigh. Rí Saxan an
dara Henrí Diuce na Nortmann, & Aquitaine Iarla Andegauia, & tigherna ar morán do thíribh oile,
do thecht In Erinn an bhliadhain-si, dá fichit ar dá chéd líon a
long, & as ann ro ghabhsat i Port Lairge.