Caithréim Thoirdhealbhaigh
Sean Mac Ruaidhrí Mac Craith
In Caithréim
Ag so do'n phrímleabhar seanchasa dá ngairmid eolaigh Caithréim Toirdealbaigh: ina nochtar gach níomh tásgamail dá dtarrla a dTuadhmumain nó san Mumain budh tuaidh ar feadh tuille agus dá chéad
bliadhan, nó ó ghabadar Goill beag nach urlamhas Eireann go bás an
Chláraigh. arna chéidsgríobhadh le Seaán mac Ruaidhrí Mhic Chraith .i. prímseanchaide saoirshleachta Chais san mbliadhain d'aois Chríosd .1459.
amhail is follas sin .19. leathanach do'n phrímleabar chianaosda chéadna atá
re a fhaigsin aniu; agus arna nuaidhsgríobadh anois .1721. le hAindrias Mac Cruitín chum úsáide Thaidhg mhic Mhathgamma .m. Dhonnchaidh .m. Thaidg óig .m. Thaidg .m. Dhonnchaid .m. Ruaidhrí .m. Mhathgamma .m. Sheaáin .m. Dhomnaill bhallaigh .m. Mhathgamna dhoill .m. Mhicchon .m. Chonmeadha .m. Mhicchon .m. Lochlainn .m. Chonmeadha mhóir [. m.
Néill .m. Chonmara .m. Dhomnaill .m. Chonmara a quo an slonnadh .m.
Dhomnaill .m. Mhenman .m. Aedha .m. Enna .m. Aisedha .m. Shíoda .m. Bhuide .m. Mhaoilchluiche .m. Chuiléin a quo clann Chuiléin .m. Urthaile
.m. Dhonnghaile .m. Eoghain .m. Athlainn .m. Fherghaile .m. Charthainn
.m. Chaisín .m. Chais a quo dál gCais .m. Chonaill eachluaith .m. Lughadha
mhinn .m. Aonghusa thírigh .m. Mhogha chuirb .m. Chormaic chais .m. Oilella óluim] ó na Ranna.
Ar dtecht d'urlamas Eirenn i seilb ghall isin mbliadain
d'áis Chríst. 1172. [míle agus céd agus dá bliadain dég ar trí fichit] agus ar scarad cáimríge re gach cloinn d'fuil Míledh
espáine, do gab Donnchad crannruad cathlínmar cairbrech tar
éis a athar flaithes fairsing forlethan agus
cennas clúoirrderc cosantach ós tírthaib taithnemacha taobáilne
Tuadmuman; agus fa hé imláine na ríge sm .i. ó léim chiantestach
Chonculainn go háth na boraime, agus ó imlib
brugaobda
Birra go cnoc Aine chliach, agus ó eoganacht chlármín Chaisil
go tuaiscert na Bóirne bánchlochaige. dorigne foirgnemh agus
flaithisdad circallda nó comchruinn comnaide i gcertmedón a
oirecht agus a uasaltuath do'n táib tuaid do'n tsruth re hucht
innse in laoigh re ráiter cluain rígda riascaibnech
rámfada in tan so; agus do gab ag caithem a mháine agus a
mhórmaithis go céillide ||cunnail certbrethach, ag fognam do Dia
agus do na dáinib maille re tógbáil imad tempoll agus mainistrech
agus re dénam imad maithesa eile ar chena re reimhes a righintigernais. fa hé cédduine d'ar gairmedh O Briain é iar scaradh
do na garmaib rígda ris fa gnáth agus fa dlecht dá shinnseraib
riam roime; go bfuair bás ar mbeith ocht mbliadna dég ar fichit
isin gcianflaithes sin isin mbliadain d'áis Chríst [míle agus dá
chéd agus bliadain ar dá fichit]. 1241.
Cid tra acht ar ndul do Donnchad go sogh aingel co mbuaid
ongtha agus aithrige, do chomtinóil cennadhart gacha ceneoil
agus prímchodnach gacha pobail agus trénoirecht gacha tuaithe i
nuirtimchell Chonchobair go magh nAdhair dá óirdned ina
áirdríg i ninadh a degathar; is é in saorbile sluaglínmar Sída do
ghairm ar dtús é agus do faomatar na flaithe eile ina diaid é.
fa mór sén agus solamh in ardflatha sin: óir do bí síth agus sáime
agus socharthainne rena linn; do bátar fínfleda fairsinge forbfáil
techa agus tabarthais troma tiugtidlaictecha agus oinech árd
agus flaithmedair ina reimes ar fedh a tuath agus a trénríge;
agus do bí gach flaith ina chertdúthcus agus gach trombrugaid
ina áit bunaid rena linn, innus gur línatar do gach leith do rath
diada agus do sonas saogalta. óir dá gcosnadais gáidil Eirenn a
natharda dilse re gallaib amail dorigne in tárdflaith so ní beith
cuid aidbsigte ag na gailldeoradaib ar inis Eirenn, do bí fá'n am
so tré imad uabair agus anntoile ag fás agus ag fiuchad innta
ag imirt anflaithis agus égcóra broide agus buanairgne ar
gáidelaib, ag buain a bfola agus a bferann díob go foiréignech in
gach áit dá dtigedh leo. agus mar tucatar gáidil sin dá naire, do
togratar iat féin do réidechad ó'n anflaithes ainiochtach sin na
ngall maille re haonáirdríg do toghad ós a gcionn dá ngéillfitis
uile; innus go dticfadh leo Eire do chosnam dóib féin do'n dula
sin amail fa dual || dóib. uime sin do chinnetar comairle im
choinne do dénam re chéile ar bruacb na hEirne oirerdoimne
oilénaige, áit i gcomtinóltais uaisle agus árdurrada gáidel Eirenn.
Dála Taidg táibgil chaoluisge degmeic chian-testaig Chonchobair í cháimBriain: triallas maraon re hurmór
uaisledh leithe Moga agus Chonnacht d'innsaigid na dála sin, agus
tigit uaisle Ulad uile im O Néill ina gcoinne ann.
Ba nós imorro i nallód, gidbé rí triucha céd nó cúigid do
glacfadh tabarthas nó tuarastal árdflaithe eile, go ngabadh maraon
risin tuarastal sin umla agus óglachas air féin maille re beith
umal do mar chodnach agus im díol císa agus cána ris; agus ré
suide isin chomdáil do na huaislib sin, do chuir O Briain céd
ech tar in sruth fó thuaid i nainm tuarastail dochum í Néill.
Otchonnairc O Néill sin, ro órdaig co bfeirg fuirechair tar in
sruth gcédna tar ais dá chéd ech cona sriantaib bláthórda ciumaisghléigela, do shaláthair sé i gcomair na dála sin dochum a
mbronnta d'feraib Eirenn do'n dul sin, tré méid a chirt agus a
chumais ar Eirinn do chosnam tar aon eile do Gháidelaib; agus fós
gur aontaigetar fir Ulad uile é riasin tráth sin.
Ar bfaicsin na nech sin cona sriantaib d'uasalTadg chuires na
heich cédna cona bfuirinn laochraide tar a nais d'fostadh in
tuarastail d'ais nó d'éigen; agus in tan do tuig O Néill uaill
agus ardmenma í Briain, triallas dá tig fá diomda. agus táinic
do'n esaonta sin gur scáiletar fir Eirenn as in dáil sin gan
árdchodnach do toghad ná d'óirdned orro féin, ná fós cinned ar
chomairle im Eirinn do chosnam re gallaib; acht amáin go
gcomtinóldais doridise i gcionn athaid ma diaid sin im in gcúis
cédna. gided tángatar a nurmór d'énméin ar || árdtigernas do
gabáil orro féin d'uasalTadg tré méid a thoirbert agus a trom
tidlaicedh ó'n spirait náim; óir do bí persa álainn oscarda, nert
adbal cuirp, cródacht agus calmacht intinne agus fós fios agus
fírdénam flaithe ann, innus go ndechaid a chlú agus a oirdercas
tar ógdamnaib Eirenn uile. do bátar dá bithin sin ag súil agus
ag sírfeichem ris agus dob é a nénspréidh choigil agus a ndíon
dóchais fíre é
Maith tra in taonrogha tucatar: óir ní raibe lá ná uair ó
táinic ann nert airm ghaiscid do lámad, acht ag scrúdad agus ag
sírfeichem re anbroid na nGáidel d'fuasclad; agus nocha raibe
ainmint ná dúil fó neimh as mó dá dtuc fuath agus fírmiscais
iná mac goill, agus nochar fulaing sé oired cnúboithe bochtáin
do'n chine d'áitrebad ar fedh a réimríge rena linn. bíodh a
fiadnaise sin ar a ghnímraib im Luimnech. 1250. áit i dtuc
tromár trénadbal cniocht agus cennurradh orro, agus ar gach
ruaig eile ina raibe a roinn riu. gidedh fa toil leisin áirdríg
uilechomachtach tré aidbsige cenn na nGáidel, in dos dína deg-duillech agus in fínemain finnálainn fíre do gerrad sul táinic i
naipchecht tromtoraid; amail tuigter as na rannaibsi do benad as
in duain dorigne degollam dáil Chais tar éis báis na flaithe, agus
do chuires ann so síos in méid d'fédas do léghad di tré doléire in
tsenlebair: — 
Ar ndul do Tadg do chuaid Eire. truag siansa a síréigme ;
dá naosadh in segain slán. ní beith Eire ar siadhán
Ua Donnchaid re ar chóir súil .dolaid a chur i gcomhúir ;
's nach guin énfir a ég sech .acht béd éignigte ar bisech
Ní fuil tráth tar éise Taidg .acht mirbal crád is cianmairg ;
testaig ré ndul i naipche .nír tairthig tes tromtairthe
Os tré chenaib in popuil .táinic díth in trommoguil
ar bfaghbáil fírdíola dil .ingnad fírfíoch in dúilim||
Dála Chonchobair í Briain: do líon dogra agus
drochmenma é tar éis báis a degmeic, óir dob é a chiall a chuimne
agus a chroidelennán é; agus tuc táire agus tarcaisne sin tsaogal
agus ní bfuigthi ól ná áibnes ná urgairdiugad menman uaid.
cid tra acht tarrla dá bithin sin do chuid dá degoirechtaib, tré
méid a máine agus a mórmaithesa ar mbeith gan chreich gan
chianargain re haimsir imchéin roime sin, dul i nanumla ar
Chonchobar maille re gan a chíos rígda ná a dhualgas dligtech
do chur chuige. tinólas imorro Conchobar mórsochraite cloinne
Chuiléin im Sída mac Néill agus cenél nduasbog ndergruathrach
nDúngaile im Ainéislis O nGráda, agus triallait féin agus Brian
rígbeoda ruatharborb roisclethan mac Conchobair tar in Sinainn
sruthdomain soir go triucha céd ua mBloid; agus do léigetar fá
na críchaib sin dá lomargain a sceimelta do gach leith, gur
luathcrechad leo a raibe ó Birra go cnoc uráibinn Aine, agus ó
eoganacht Chaisil go cill Dalua Flannáin. tucatar a mbraigde
agus a mórchonách leo go cluain rígfoirgnemaig rámfada, óir is
ann d'áitig in cáimrí Conchobar, agus is é cédduine dorigne
longport comnaide criad isin inad sin é. agus sin am cédna, ria
techt do na mórsluagaib sin tar a nais, triallas féin cona mórteglach
agus cona móramsaib, maraon re cenél feramail flaithcosantach
Fermaic im Donnchad O ndegDegaid agus im O nAichir échtoir-derc con a tromoirecht, gusin triucha uachtarach dá cennsugad;
agus ar ndul ar agaid Dubghlenna fo tuaid dóib, do fágbatar
in tír ina dlúim donnruad derglasrach agus ina smúiténaib smól
chorcra tromdetaig dá néis. agus ar ndul do bél in chlogaid siar
láim re fairrge fo tuaid dóib, tig Conchobar carrach O Lochlainn
cona ranntaib agus cona mórsochraitib ina nagaid; gur ferad
coimescar naimdide nemchartanach etorro, áit ar marbad Con
chobar maraon re himad dá muinntir: gníom dá dtáinic imad
dochair agus diandíthe do' n dúthaig, mar bus follas sin trácht so
inár || ndiaid. áis in tigerna in tau sin. 1265. [míle agus dá chéd
agus cúig bliadna ar trí fichit]; do hadlacad i mainistir oirthir
Bóirne go huasal onórach é ag na manchaib, agus do tógbatar a
lia ós a luige ar mbeith ceithre finnbliadna flaithlínmara fichet i
nárdflaithes, amail nochtar isin rann so ina luaiter fad a ríge
ós na tuathaib agus méid a dítha dá éis: — 
A haon dég a secht a sé .fuair Conchobar do chianré ;
do dorchaig már ngné ar a goin .tráth torchair sé ar in Siudoin
Dála Briain rosclethain ruaid meic chatharmaig Chonchobair:
do chuir tinól iar sin ar uaislib na dtromairecht do gach leith go
magh nAdair dá óirdned féin ós na tuathaib i ninad a degathar;
agus ar dtecht go haonláthair dóib tuc Sída soilbir súlchorr a
ghairm rígda ós árd, agus ní raibe énnech do na flathaib ag techt
ina agaid.
Cid tra acht ro chaith Brian urmór nái mbliadan
mbláthtoirtech dá éis sin ós trebaib Tuadmuman; gur choméirgetar
dá chlainn Chuiléin im Sída mac Néill tré báid bráithresa re
Toirdelbach mac tresinnsaigtech tromchonáich Taidg sáirghil
Chaoluisge, agus cenél nuasal narmneimnech bFermaic óir is acu
do hoiled agus do bésmúined Toirdelbach. triallait go rechtaigentach rutharborb réimdígainn tromsluag tairptech go cluain
réidfairsing rámfada mar a raibe O Briain in tan sin; agus ar
bfaigsin na dtromsluag sin do Brian ag techt do gach leith ina
ndrongaib diana dofrestail agus gan chosnam aige air féin, triallas
ina chéimruathar cona macaib agus cona mórteglachaib tar in
Sinainn soir go soinndírech go ráinic i dtriucha céd ua mBloid.
agus ar ndul ann sin dó chuires cruinniugad ar airechtaib na tíre
sin, agus ar dtecht go háit aonbaile dóib is ed do comairliged acu
.i. iat féin dá ndianollmugad féin re cédghairm in áirdríg; é féin
agus a mac Donnchad do dul gan fuirech go Tomás mac iarla
in Chláir do Saxaib do bí ina chomnaide in tráth sin i gCorcaig,
agus do gab || re ais cennas do dénam ar a rabatar do glasghallaib isin Mumain in tan sin; do bríg gur chedaig in tres
Enrí do rígaib na Saxan dó techt i nEirinn do dénam gidbé
gabáltais do ticfadh leis ar Gáidelaib. ar rochtain do'n áirdríg
gusin gClárach, do snadmatar cumann agus connrad re chéile
maille re a bfuil d'ferann ó Luimnech gusin áth solas do léigen
do'n Chlárach agus dá oigredaib tré techt do chongnam ris i
nagaid a nesgcarad.
Dála in Chláraig: chuires tinól ós ísel go deithbirech ar gallaib Muman as gach áird ina rabatar, agus do hórdaiged
acu techt lá cinnte go léirtinóilte go Luimnech i ndáil Briain,
mar a mbeitis fir Chuanach agus ua mBloid maraon ris. do
obatar Uaithne techt isin dáil sin óir nír maith leo techt
d'aithrígad Toirdelbaig; tángatar ann clann Gherailt chaithéchtach
agus gasrad ghuaisbertach in Buitiléir. triallait in tromsluag sin
itir gháidel agus ghall do toisc aonoidche tar dóirsib Luimnig
alé, agus ní dernad fos ná comnaide leo go rángatar faitce féruaine
cluana rámfada sul d'éirig in ghrian ghnúistsolas, i ndóig go
bfuigebtais Toirdelbach rena míchórugad; agus do deoin dia do'n
triathmacaom beith in tráth sin i mBaiscnib, ag faghbáil dilse
agus tairise ó Tadg buide agus ó Ruaidrí dá chennadhartaib na
gcríoch sin.
O nach fuair Brian fer a toirmisc agus in baile fás folam ar a
chionn, suides féin ann go himsnímach etarbuasach agus tinólait
a rannta agus a lucht cumainn chuige do gach leith ina timchell:
táinic tra Mathgamain O Briain [ .i. mac Briain mic Domnaill
chonnachtaig] cona macaib agus cona mórcheiternaib; tigit fós
cenél nDúngaile agus úi Chormaic lena mbraigdib do chaomnad
a gcrech agus a gcaomchonáich. léigter sceimelta sárnertmara
sruthluatha agus dronga diana doedranda dianfoglacha leo fá
chenélaib Cualachta agus Fermaic, gur crechad agus gur com
loscad uile iat trí uaire i nénmís ar locad dá nuaislib techt i
gcenn Briain.
Dála Briain: triallas gan anad cona tromsluag gháidel agus
ghall go Cuinnche d'argain agus do lomloscad ua gCaisín acht
muna dtigtis le braigdib rómóra chuige, agus chuires techta go
Sída imon dáil sin.
Imthúsa chlainne || Chuiléin: ar dtecht go haonláthair dóib is
ed do comairliged acu itir uasal agus árdbrugaid, iat féin cona
ninnilib go léirtinóilte do dul dá ndítin féin ar in tromsluag Briain fá dlúthcoilltib ardduillecha uráibne Echtge, agus gan géill
ná braigde do tabairt uatha. arna chlos sin do Brian agus dá
borbfedain, triallait ina dtóraigecht agus do léigetar aonlaom
ruadlasrach tar in lebairthír i gcoitchinne, agus do mesatar na
coilénaig do tafonn as in gcúiged uile; gidedh ní dechaid achtmad
begán díob ina ndlúithlenmain gan techt fó méla tar a nais.
Dála in Chláraig: dorigne caislén cumdaig caisiltiugh agus
daingen dínta dítoghailte agus foirgnema fairsinge finnaolta i
mbun réidoirerach Raite, agus do áitig féin ann maraon risin méid
do na glasghallaibsi ráinic leis d'fastód ar chuma ná ar chennach
ina farrad; gidedh fa héigen dá nuaislib uile triall dá dtírib féin.
agus ar ndíbirt na senfhóirne do bí i bfonn Tradraige, tuc in
grodChlárach do ghlasghallaib agus do diancheiternaib gáidel re
háitiugad in roinn sin do'n tír uile; gidedh nír ba oigrecht gan
iarsma agus nír ba gabáltas gan tromchíos dóib in fonn sin: óir
ar scáiled d'imarcraid sluaig Briain tillit na triathcoilénaig tar a
nais ó oireraib uráibne na hEchtge, agus gabait ag imruagad agus
ag gnáthcrechargain in Chláraig cona mórairecht gan osad lái ná
oidche, gur ba héigen do'n Chlárach agus dá muinntir cladh
bunlethan bennárd do tógbáil ó'n sruth gusin muir dá gcaomnad
féin ar fornert na nuasalchuilénach; agus nír ba tarba dóib go
minic in cladhsin, óir do lingthi tairis dá sírargain.
Imthúsa Toirdelbaig meic Taidg í Briain: ar
bfaghbáil na dtromscél sin .i. techt Briain agus na dtromdhanar
sin dá dúthaig, ní ar tlás ná ar time do chuaid na grodscéla sin
dó; acht do chruaid a chroide, do médaig a menma, do guidh in
Trínóit trépersanach go dúthrachtach im degchomairle do múnad
dó, agus dorigne féin agus uaisle na tíre tiar luathcomairle fá'n
móréigen sin. agus gidbé eile ar ar chinnetar, nír faomsat clann
Mathgamna coméirge i gcath || le Toirdelbach do'n dula sin d'egla
Briain agus in Chláraig; gidedh do chuiretar in dias degmac:
mar atá Donnchad dlúithinnsaigtech diantestach mac Ruaidrí
réidaigentaig, agus Brian bruthbrígmar buantidlaictech mac tre
sollam Taidg, agus Cúeba coscardlúith cruthniamda Mág Gormáin,
maraon re begán do roignib rígmacám re héidedh cuirp in áirdríg;
agus ba hé in Cúebha sin a chianchomla dlúthdorais i nam
chodalta agus a sciath dína i láthair chatha go bfuair bás. triallas
maraon re huathad dá fírcháirdib mar sin fó thuaid go réimdírech,
gur gab osad na haonoidche sin i dTromráith i dtig Domnaill
meic Taidg álainn; agus chuires Domnall a dhias deghmac:
mar atá Mathgamain agus Domnall óg ildelbach i gcoimdecht in
áirdríg, go ndechatar sin oidche d'ár gcionn d'fios Domnaill
buanoinig manntaig .i. í Chonchobair chorcamoruaid, mar a bfuair
fáilte agus fírcharadrad agus mar ar snadmatar a mbuanchumann
agus a gcáirdes re chéile.
Cid tra acht ní derna in táirdrí Toirdelbach achtmad begán
comnaide go ráinic a chúil dína agus a log lesaigte re linn a
lomothrais .i. i mesc saorchlainne sluaglínmaire Chaisín, áit i raibe
seal ar a buanchaomnad. triallas i gConnachtaib ina diaid sin
d'fios Uilliam Búrc agus Taidg í Chellaig, mar a bfuair onóir agus
oirbidin; go dtuc leis i dtús in fogmair ba nesa rúta ruatharborb
in rígbúrcaig agus gasrada mermenmnacha mainech im Tadg cos
cairghlecach O Cellaig, agus síol nágmar nárdaigentach nAnmchada
im Maolsechlainn O Madadháin. do bátar clann choscargnáthach
chlechtinnsaigtech Cuiléin agus cenél nuasal bferchonta bFermaic
ollam ar a gcionn, gur hinnrad agus gur luathloisced leo cenél
ndlúithdígainn nDúngaile go deithbirech.
Dála í Briain agus in borbChláraig: fuaratar deimin na
tromdáime sin do beith dá ninnsaigid, agus comtinólait do gach
leith itir chniocht agus chathbarún agus uasalgháidel. triallait
i gcoinne a nesgcarad go tromtairptech tóchestalach go magh
nglémaisech nGresan, áit ar chumascatar na catha ar a chéile;
gur ferad gleo neimnech nemchoigeltach etorro. do bí dhúire
agus dhlúithdeithbir || in dá tromfedan sin dochum na
himresna nár anatar le dlechtórdugad catha do chur orro féin, acht
gach aon itir uasal agus deglaoch ag dochtdinged dochum tosaig
in imbuailte, innus gur tuit imad dá ndegferaib re hedh nathgairit;
gur sraonad in cath fá deoid ar Brian cona mórmacaib agus cona
ranntaib, agus gur marbad imad dá míledaib. go háirithe tucad
tromár doáirme ar glasghallaib in Chláraig, innus gur tuitetar
forgla a dtrénfer im Pátraic Mág Muiris .i. mac agus oigre Még
Muiris chiarraide, agus ba derbráthair do mnái in Chláraig in
degdamna sin, agus ba héigen do'n méid nár marbad do sluag
í Briain imtecht ina maidm míchoscair go bun Raite.
Dála in Chláraig: ar bfaigsin na finntíre do gach leith fó
aonlasair agus ina conair chrech agus chuart, agus ar bfaghbáil
deimin ar díth a muinntire, do gab dásacht dofulaing agus fiuchad
fíradbal feirge é; agus do léigetar mná agus banndala in dúnaid
fáidhe fada fírtruaga agus éigme loma loiscnecha, go raibe in dún
agus in degárus fó aongháir chomarc i ndiaid óigMég Muiris;
agus adubairt ben in Chláraig gurab le hO mBriain do chaill
sí a degbráthair, agus nach biadh rath dé isin áit ina mbiadh
agus nach raibe sén ná solam ina chomlenmain. do médaig na
briathra agus na bróngárrtha sin na mná ar dásacht in grodghoill,
gur órdaig go brostaigtech drochcomairlech Brian do riagad nó
do chrochad mar sásad dá mnái agus do Mág Muiris do bí isin tig
in tráth sin; agus dorigned go deithbirech in dianoided sin ar
degBrian gan anacul. chuires in Clárach techta go Toirdelbach
go ndiongnadh síth ris tré impód óna dergruathar, agus mar
chleth cengail ar in síthcáin sin foillsigit na techta mar do riagad
in táirdríg ba náma dósan. impóas Toirdelbach turasbeoda in
tráth sin co mbuaid choscair agus tiagaidh co líon a tromthinóil
go magh nAdair, mar ar hóirdned ina áirdríg é is fáilid do
bátar tromairechta Tuadmuman ar bfaigsin a bfínemna fíre ina
áirdríg ós a gcionn: áis in tigerna in tan sin .i. 1276. [míle agus
dá chéd sé bliadna dég agus trí fichit (1277 potius)].
Dála in Chláraig: do smuain ina menmain aige
féin gurab édtarbach do saláthair sé in cert cairte fuair sé ó
rígaib Saxan ar tír Tuadmuman, dá mbad ríg Toirdelbach; agus
is í comairle ar ar an, in sisma cédna || do biathad itir na
saorchlanna go mbad traochta iat féin cona noirechtaib, innus go
dticfadh leis féin dá bithin sin clipe do chur go celgach sin tír.
leis sin chuires techta michairmilse go Donnchad mac mBriain
dá nochtad dó méid a doilghesa féin tré bás a degathar, agus
gidedh nach roibe éiric bud ferr ná bud dingbálta dósan d'faghbáil
ann iná a óirdned i ríge Tuadmuman amail bud dual. leis sin tig
Donnchad go deithbirech cona cháirdib agus cona bráithrib go bun
Raite, agus gabas cennas ós na sluagaib do toil in Chláraig.
Sluaiged le Donnchad mac mBriain tar in Sinainn soir go
sáraichbéil; go dtuc umla agus braigde leis ó bloidechaib, agus
gur airg crích Uaithne ó a himlib go a hoireraib itir ech agus
buar agus innmasaib, gur marb a dtárrla dá dáinib ris, agus go
dtuc a dtáinte agus a dtromairgeda leis dá tig gusin gClárach.
Is grod ina diaid sin go ndechaid mac Briain
brígaigentach, agus Mathgamain O Briain cona mórso
chraitib, tromsluag tairptech go críchaib buacárda Bóirne, agus as
sin go Corcmoruaid; gur gabatar nert mór ar sliocht Fergusa isna
tírib sin, agus do dtucatar mórán dá máinib agus dá mórbraigdib
leo, agus triallait siar bud dírech tré triucha na naicmed. as
sin go Baiscnib, mar a bfuaratar gellamain tairise agus dilse ó
chlainn mórchoscraig michairbriathraig Mathgamna; airgter agus
crechtar úi Chormaic agus in imirc uaine leo go nemchoigeltach.
Otchonnairc Toirdelbach mac Taidg í Briain a tír uile agá
taoblot agus a naimde agá timchellugad do gach leith, tréiges
cluain rámfada go deithbirech agus téid do sechnad a lethtruim ar
chomairche clainne Chuiléin. ótchuala Donnchad cona tromfedain
imgabáil Toirdelbaig, lenas go réimdírech é go ndernad fos
longport i gCuinnche in oidche sin; agus do léig sceimelta
siubalghroda sárneimnecha fó'n tír dá crechargain agus dá
comloscad.
Imthúsa chuingid chongbála na gcríoch, agus míled médaigte
na nollaman, agus táisig trénchumdaig na dtrebh, agus anncoir
urramhanta na bpoiblech .i. Sída sebhcamail sográdhaig sotalmir
slegaichbéil meic Meiccon chlannálainn cholgfaobraig táthsluagaig:
tig i mochdáil na maidne ar uathad sluaig d'innsaigid na trom
fedhna sin, i ndóig || a dtafoinn tar ais tré anbuaine a mbedgtha;
agus ar ngabáil dásachta do'n triathmílid nochar féch d'anfochain
ná do guasacht dá raibe ina chionn, go ráinic i dtiuglár a námad.
comchruinnigit do gach leith ina uirtimchell, innus gur b'éigen
dá muinntir in méid nár marbad díob a tréigen; agus in uair fuair
Toirdelbach agus Sída tigernas, ní fríth le bidba a baoglugad gér
minic a nimresna re clainn mBriain ruaid go halt na huaire sin.
ní ar metacht do chuaid do'n chrithleoman beith ina aonar i mesc
a esgcarad; agus do gab agá serrnad agus agá sladbualad go
ráinic féin agus Donnchad dianinnsaigtech mac Briain ruaid
ruatharborb a chéile, agus do mes é féin do dígail ar in áirdríg;
gidedh táinic d'imarcraidh na dtréntsluag gur tuit in triathleoman
ar in láthair sin, gurab d'égcáined in degláich sin dorigne in file
na rannasa: — 
Truag sin a Sída soilbir. risnár gabad i nírgoilib ;
sluaig Muman nír gab red gath. fa soilbir sám do degrath
Nír b'é lá tángais ód tig. d, innsaigid linne Luimnig ;
sin rian chlármín gan degail. do fill Brian ód borbgregaib
Urlainn na háile nár duib. léigit dáib cróda in cháin soin;
do rath t'airm uair in éigin. tréd ruaig ar úib Chinnéidid
Dámad isin ló chétna. ár Briain ruaid ródétla;
do chlú ní biadh go bernach. tú is in triath Toirdelbach
Do chuairt sin choscar nír mín. ann sin a hucht in áirdríg;
dá dtucais tar cách dod tig. d'ar gabais tráth O nAichir
I maigh Gresan co ségda. mór d'ar dáilis troméga;
derg ar maig Gresan do gha. ferg dá éis sin nír b'faomtha
Aithes rena náithes ann. i ngleic Chuinnche ní chélam;
imda i dtroid Chuinnche lann lib. druimsínte ót írgail
Nocha bfédfainn go bráth mbras. áirem t'écht agus t'áithes;
bar dtecht go Cuinnche gan sluag. nocha limsa nach lántruag
Dála na gcuilénach: tar éis in léin sin do tuidecht orro ar
ndíth a ndegtigerna agus a nuasalchodnaig, cruinnigit go hullam
urmaisnech do toghad áirdríg ós a gcionn; agus tucad Cú mórdua
sach malachdub || miantidlaictech meda chucu, agus do faomatar
a áirdrígad go héscaid agus a ollamnugad i ninad in tsinnsir
saorSída. nír chloch i ninad uighe in tórdugad sin achtmad ór i
ninad airgit in imláid sin. is ann sin do éirig confad na Con re
cóigcríchaib, agus ro árdaig a aigned re esgcáirdib, agus do
chianoirdercasaig a chaithréim fá na cóigcríchaib agus fá na
cóigedaib.
Imthúsa in Chláraig: do tinóil itir chniocht agus chathbarún
agus cháimiarla gasrad ngall ngelsciathach go bun Raite ráith
dígainn dá innsaigid. tángatar uaisle a fhinngáidel dá innsaigid
mar in gcédna isin inad .i. Donnchad drechchorcra dédglégel
dígainnréid mac brígaigentach Briain ruaid toirbertaig co nimad
a uaisled agá imchoimét. tángatar rompa na rígfednacha sin ina
ruathar toiscbeoda tinnesnach go Tulaig, agus do anatar i dTulaig
in oidche sin; go dtáinic chucu Cúmeda ar maidin ar chomairche
chlainne gnímáithesaige Gherailt go tig in Chláraig do'n chur
sin, go néistedh re haigentaib na nallmarach fá na hairech taib,
agus go mbeiredh breith ar rún gacha réidflatha tréna réidúir
ghell. ro tairg sé síth do na saxanchaib d'anacul a airechta ar a
bforrán agus ar a mborrfad, agus nír aontaig in Clárach in chóir
sin ó Choin merghasda meda.
Iar sin téid Cúmeda dá mórlongport, agus do innsaig as sin
d'innsaigid a triatha tresoirdeirc Toirdelbaig; agus do chinnetar
a gcomairle cianairgsenach do'n chur sin .i. Toirdelbach agus
Domnall cona ndegmuinnteraib agus Cúmeda mórchoscrach do
dul go maothcoilltib Forbair. do faomsat anad d'airechtaib chlainne
cianoirrdeirce Chuiléin ar síth ag na saxanchaib ag coimét a
dtrebh agus a dtrédairgedh; agus nír ba anad gan aithméla do
na hairechtaib in tanad sin, óir do fell Donnchad agus in
diabalChlárach ar na drongaib sin, agus do airgetar uile i naonló
go hainiarmartach in dá airecht; agus ó nár faomsat roime a ríga
do chianlenmain i gcríchaib coimtecha, || do innsaigetar tar éis a
nairgte go haithmélach a nuasailchinn .i. Toirdelbach agus Domnall
agus a ndegChú
Is ann sin táinic Toirdelbach ó choilltib finnbláithe féruaine
Forbair siar tré Tuadmumain go tinnesnach d'innsaigid chlainne
mórchoscraige Mathgamna, d, iarraid a nimpóid fá a áirdtigernas.
is ann sin do gluais ina diaid Domnall degsnuadach dlúithinnsaig
tech dergruathrach degmac taitnemach triathgel taobsolas Taidg
chaoluisge, agus dá chlainn Chuiléin re a chois agá choimdecht,
agus cenél bFermaic agus finnUaithne agá nanacul ar a esgcáirdib.
rángatar rompa fá, n réim sin go druim nglasdairech nglantsrothach
ngégdígainn nGrencha, go ndernatar comnaide ceithre dtráth i
dtaobaib finnlinntecha féruaine fochlachbuana Forgais. is ann
sin do éirgetar in fedan sin d'fios turais Toirdelbaig, nár faom nó
nár ér in fialchlann do innsaig in táirdrí.
Nír chian imorro do'n fedain sin ag imtecht go dtarrla chucu
ina chomnaide Mathgamain O Briain cona borbteglach agus cenél
nDúngaile cona degtinól i mainistir in Chláir ina chomfogus;
agus ó'n uair do haithniged onchú digainn delbchomartach der
geitrech dosneimnech Domnaill, agus suaichentasa slisamlacha
clainne cathneimnige Chuiléin, agus cró corcra comaircech na
bfialuaitnech agus na bfermacach leo, ro ba urlatu a naideda ó
na hárdsluagaib sin. do faomatar uile d'aonchomairle dá dtigdis
a nesgcáirde ina bfogus gomad faidide a saogal a nimgabáil, agus
d'fágbatar i nénfecht dá bríg sin in láthair gan imresain do techt
etorro; gurab maidm na mainistrech ar Mathgamain O mBriain
mórainm in madma sin. do chruinnigetar crecha ceneoil Dúngaile
go degtapaid; agus a bfuaratar dá bferaib is dá bfinnmnáib, dá
macaib agus dá muinnteraib, dá ngilladaib agus dá nglaslaochaib,
dá naraib agus dá naodairedaib, tucatar comach coitchenn ar in
gcosair sin, gonad comach in Chláir a chianainm. rucatar céim
cruadchroidech leisna crechaib sin gcrích iartaraig || d'innsaigid
Toirdelbaigh go tinnesnach; agus nír giallatar treoin in tíre tiar
do Toirdelbach do'n turas sin, agus ní bfuaratar re a agallmad
in táirdríg do'n dul sin.
Nír ba chian do Domnall ina degchomnaide in tan sin, in uair
atchonncatar in Clárach cona chathmarcsluagaib agus Muirchertach
mac Conchobair cbailgneimnig co nimad onchon agus ech agus
éidid dá ninnsaigid. ótchonnairc Domnall na deithbire sin, adubairt
do guth rígairgsenach rómór na buara agus na braigde do chur
amach ar móin na séd go tinnesnach, agus do fuagair do chách
a gcommarbad nach bud adbar bogásaig dá naimdib a
bfaghbáil acu in tan do fúigfedsan iat. do chóirig Domnall deired
agus tosach ar a trénmuinntir .i. in deired ag dingbáil degsluaig
in Chláraig cona chnichtgallaib, agus in tosach do trénscáiled
tromairechta in tíre go tinnesnach.
Do gluaisetar in ghasrad ghormabrach ghnáthcoscrach ghním
láidir fiartimchell na finntíre; agus ní rángatar tulaig gan tachar,
ná áth gan imresain, ná glenn gan gníméchta, go gormchailltib
bogtrédacha binneltacha braontoirtecha na bréntíre. do gabatar
fos agus comnaide isna finntírib agus isna fáschailltib sin, agus
do sáiletar fir Tuadmuman agus na triathgaill gomad toisc dá nach
roichfitis tar a nais in ruathar sin. dorignetar cró caithise catha
go comdaingen do gach leith ina lántimchell, agus dar le finnt
sluagaib na foraire rob í doirseoracht Dubruis in róchathais ar a
rabatar; agus do sáiletar nach roichfed fóirithin do flaithib na
bfednach sin, agus n ach roichfitis arís d'innsaigid a náirdríg as in
inad sin. do fóir Dia agus a degchroide Do mnall do'n dul sin,
agu s is í slige do gabatar in ghlanfedan sin .i. itir in dísert agus
in degráith, m ar a rabatar dá foslongport a nuasalbidbad; go
rángatar slán go sliabchailltib Echtge airteraige.
Is insin oidche chédna gan chuntabairt táinic Toirdelbach
trénchroidech || triathbeoda d'innsaigid na críche cédna gan chun
tabairt; gonad ann atbertatar in dá bile bogdu asacha na briathra
so ag commáidem a chéile do techt slán as na sásaib sin: — 
Scíth mo chride dom chuairt siar. ar Domnall nár dian re dáim;
a bfuair sinn slios re slios. sámh linn a fios ag ár mnáib
Sám linn Mathgamain O Briain. do chur ó'n ngliaid ina rith;
is cenél Dúngaile donn. do chuired gach fonn ar crith
Comach a bfer 's a mban mbán. do chuirsem i gClár na gcéd;
dot iarraidse a triath in tslóig. tángamar go móin na séd
Atchonncamar leith d'ár ndruim. sluag in Chláraig mar tuinn mir;
marbmaid ár mbraigde is ár mbuar. do fregrad in dá sluag ann sin
Nír léiged sinn port i bport. do fuaramar olc ó'n sluagh;
dia is ár gcride sin choill. is edh ruc inn gan roinn uadh
I tir dá longport na dtriath. tángamar aniar d'ár tig;
dámad chomlín dúinne is dóib. do finnfatais na slóig sin
Sám lim do techt as gach tres. ar Toirdelbach ro fes fích;
dá mbeinnse is Cúmeda mór. ann dobeirmis d'ár slóg scíth
A haithle in turais sin Toirdelbaig do tráchtad, dorignetar in
glanchomairle degdígainn do grinniugad .i. gluasacht go hiathaib
úrtoirtecha Uaithne. do anatar ina gcomnaide isna cailltib sin,
agus do chuaid Cúmeda mochinnsaigtech milisbriatrach míngh
ruadchorcra go mórDomnall Mág Carrthaig .i. cáimríg drechderg
dédglégel donnabrach Desmuman, d'iarraid fóirithne sluaig ar in
slaitbile sográdach ruadoirderc rechtborbchruaid ráidbinnghlic
réimchiallchert rígfoistinech.
Do ferad fáilte ria bfialChoinmeda ag mórDomnall, agus nír ba
chian do'n Choin ina chomnaide go dtáinic scríbinn scélchelgach
re a chois ó'n gClárach dá chennach ó chaomDomnall; agus nír
tairged ar choin dá cherdaige ina chomaimsir luach ba mó ná ba
laomscaire iná corca Dhuibne cona degtuathaib. adubairt Domnall
go degbriatrach || agus go conchair ciallnáirech, in cú nach leis féin
nach láimeochad dul dá reic dá haimdeoin. táinic tra Cúmeda
slán ó na sásaib sin.
Imthúsa dá airecht clainne Chuiléin: do chuatar dá éis sin
cona ninnilib do chothugad a mbethadach ar bruachaib a ndúthaige
do'n dul sin. do airgetar O Maoláin go mochtráth arna márach,
agus do fuaratar cáin in Chláraig agá tidlacad agus ceitheirne ina
diaid agá dlúithtimáin. do marbatar in ceitheirn agus rucatar in
cáin ar gcúla i gcrích Echtge do'n ruaig sin.
Imthúsa Chonmeda mínbriathraig: táinic slán tar sluag forfaire
in Chláraig ar gcúla go caomToirdelbach, agus do chinnetar comairle
ó nach fuaratar fóirithin as inad eile dá ninnsaigid; agus is amlaid
do órdaigetar a gcathruathar cróda cétfadach go bruachaib is go
boillscénaib in tíre dá trénchosnam, agus ag dul tar áth na Sinann
sruthguirme srebuaine siar adubairt in file na focail so: — 
Triallam toisc. nach toisc tréith. beirem báig. sraonam sluag.
airgem iath. téchtam tír. cirrbam cuirp. tollam táib. seolam
siar. trénmac Taidg. aon bud ferr. nír thenn triall
agus do ghoir dia ó'n degbél in fir do imráid in nórdugad sin.
rucatar ruathar tinnesnach go hEchtge d'innsaigid a muinntire
mermenmnaige féin, agus do airgetar úi Bloid do'n dara || borb
ruathar; agus tuc Tordelbach trénaiseg do na triath aib sin tar
cenn a mbraighet agus a mbiadhcána, agus do aontaigedar na
hairechta do'n ruatharsan righThordelbach itir faomadh agus
aindeoin ar énslighidh, agus do cuired Donnchadh O Briain co
bun righthorach Raiti do coiméd in Cláraigh ina certfagus.
Is ann sin do fu agair in Clárach cathsluaghedh do
díchur Tordelbaig as a thírthaib: sluaghedh in Fertáin a ainmsid
hein; uair táinic in Clárach cona cathm arcsluag, agus Donnchadh
O Briain cona borbsluaghaib cletharmacha coisidhedh, co clárma
chaire in Fertáin a nimfagus na triath dá trénmescadh. agus is
í seo slighi do ghabatar goill na Muman medhónaighi: a mbél
chaille druinge go duaibsech, mar do stiur dia drochcomairle do
na danaraib, co tarlaid oillbéim do'n fedain isin inad sin .i. Domnall
dianrodcrechach dlúithéchtmarbhthach doetrana m ac tolgda taom
arrachta Taidg. agus ó'nduair do aithnighetar na danair Domnall
ina naghaidh dá ninnsaighe, dorinnetar ruagdeiredh ar tús do'n
tosach agus tosach do'n taobdheiredh co tinnesnach, agus do
inntódar na troich tuaicbel résan teichedh; agu s ótconnairc
Domnall na drochairrdhena sin ag na danaraib, ruc sidhe sebhca
mail ina medhón dá minscáiled.
Acht atá ní cena, do blaghadh barúna agus do rébchréchtadh
rideredha, co nach raibe consapla gan chúlgherradh, ná oighre gan
athbualad, ná seirsenach gan slistollad do na sluaghaib; mar
adubairt Domnall na deigbhriathra || ac faicsin na cosrach cuip
deirge craebchorcra cnáimghearrtha créchtamlaighi cianáithesaighi
cédna: — 
Buadhach in tres tucsabair. a degmuinnter datharmcruaid. nach gab
scáth ó scanrachadh. blagh do tsluagh in tsaobCláraigh. cuma a
techt san turussa. dénaidh co luath laochéirge. fodbaighi na flaithisi.
dícennaigid a ndegdáine. timsaighi co Toirdelbach. cloidhme is lanna
is lúirecha. spuir is téda is targadha. scéith cotúin is corrslegha.
imaircidh bar neiredha. acht gid trom is tothachtach. beirid buaidh
is bemdachtain. ná gabaid ó glasghallaib. ó danaraib dímbuada
Cidh tra acht dorighnetar a righmuinnter amar adubairt
Domnall agus do imaircedar a nairedha do'n faidb sin, itir lann
agus sciath agus sciamlúirigh, tar Sinaind sruthaigméil siar gu
longport Tordelbaig dá taisbenad; agus ba fáilid in finnsluagh ag
faicsin na bfadb sin, agus nír b' aircisecht d'ar buidhech in barún
aircisecht Domnaill ar na danaraib: uair do chuir cuigi gan
cunntabairt sbuir órda a uasalridiredh arna nathcuma, agus scéith
a barún arna mblaghadh, agus cloidme a cnicht arna cathlúbadh.
Otconnairc in Clárach na cóirighthi sin do clódmesc a craidhe
agus do irnascaid a aicned co haimréidh, agus do gell dola do
díghail na dála sin sin maidin mochsolais. do urlamaighetar in
fedhan sin iat a noircill na himresna: agus ní hed sin táinic a
bréithir in barúin, achtmad élódh indurthosach na haidhche i
réidfairsingib na || rigslighedh co ráinic Bunraiti ruagminic do'n
ruathar sin, agus do gab Dondchad in dlúithaimréidh do dítin
a nuadhmuinntire ar a nemcháirdib.
Odchuala sluagh Tordelbaig in tinndenus sin agus longport in
Cláraig arna comfholmugad, do éirgedar na degsluaigh co deibed
hach deinmnedach d'fasdád a nescarat; agus ó nach rucatar na
maithi ar a marcsluag, do benatar cuidechta do na coisidhib dá
nandeoin do'n dula sin, agus dorindetar righmarbadh rómór rua
tharborb rechtaigentach ar Donnchad cona degmuindtir. agus
dorinne in rodClárach síth re saorTorrdelbach agus do díchuir
Dondchad dondabrach a nDesmumain; agus nír cian do'n coirsíd
sin in Cláraig agá congmáil gur fhell air agus gur fhuláir
éirgi ar Tordelbach: gur airg Tordelbach tradraidhe uile ar én
slighidh, gur díchuirestair a danair dá degimlib, agus a cnichta dá
cathbailtib agus dá cóigcríchaib, agus a brethnaigh dá boillscénaib.
agus gér línmar na laomcrecha sin, fríth síth go socair gan cennairc
ó'n Clárach tar a néis induair sin; óir isedh ba bés bunaidh do'n
brégaire, sídh tar éis a chrech agus crech tar éis a sídha do snadm
daingniugad.
Isan errach ro bo nesa do'n nuadchogadh sin, is
ann táinic triath deoradhlínmar Desmuman .i. Domnall rádh
céillidhe roscabradgorm ruadh, d'iarraid impidhe ar Thordelbach i
Tuadmhumain iman tír do roind re rigbráthair; agus gér b'adbal
in athcuinghi do iarr Domnall do'n dul sin, do fuair faomhadh a
tabarta ó Thorrdelbach. || agus do roinnedh in tír ag na triathaib
co cert ina cuibrennaib .i. in leth taobdaingen tráchtglégeal tonn
geránach thiar fá chomhair a deghórdaighthi do Dondchadh, agus
an leth toirthech triathimda taobfadréidh tromtidlaictech tresinn
saighthech tair fá tigernas Tordelbaigh. agus nír cian do'n Clárach
na comhnaide ic coiméd in choitchennais dá chaomógláchaib, in
uair do iarr agus do fhuagair comsluaighedh coitcenn tré
chommbáigh ar gallaib Erenn uile ar énslighidh, go nimad do
gasradaib Gháidel re cois icá coimidecht, uair do bí Banba arna
borbcengal. agus is amhlaid seo do órdaighetar tír Tordelbaig
do taoblomrad .i. in tiarla agus in tardBhuitillér co nuaislib Laigen
agus Ulad agus uasalConnacht na bfál timcill im tuaiscert in tíre
dá tréncoiméd; agus Mac Gerailt agus in gallChlárach co ngasradaib
gall agus gáidel dá cúigedh Muman ina mórtimcell do toighecht i
ndeiscert in tíre dá tuathrodrébadh; agus tángatar na triathghaill
co tibraid na huindsiunn as gach áird gu héninadh do'n dula sin.
is ann sin do indsaigh Donnchad O Briain co borbtinnesnach
mar gach nóglách niníseall do toighecht ina cenn d'furáil tendta
ar Tordelbach.
Otcuala Tordelbach na triathghaill uile i néninadh agus Donn
chad ar ndianimpódh leo ar a láthair sin, do chuir Domnall delbsolus
O brighaigentach Briain agus Diarmaid micharmín Mac Matghamna
agus Cú mórairgsenach meadha do thairgsin comad do'n Chlárach
do'n chur sin, ar comairghe iarla Ulad agus ar enech in ardBuitilléir.
agus ótconnaic in Clárach in cuire sin do thuig || ná badh cogad dá
críchaib ó comthuitim, agus do shandtaigh a aicned a nimfhas
dádh, agus d o fhuabair simhin ar na saorclannaib. do fergaigh in
tiarla do'n uirghell sin, agus do gab borrfad in Buitillér tré imrádh
a chomairce do cuibriugad. gaill in tíre theas nidat lugha a
labartha séin .i. in Clárach agus clann Gerailt gormsdédach
gérfhaebrach gnáthimresnach; co nderna írna ar aimréidhe
d'feraib Erenn uile san inadh sin, nó gur éirig cond na céille co
righda dá réidhiughad .i. iarla uasalgnímach Ulad; agus rob é
órdughad in iarla: ceathrar braighet do'n borbClárach, agus leth
in tíre arís do righThordelbach; agus do cuaidh cách dá críchaib
comnaidhe do na cnichtghallaib.
Agus nír bo cian do chách isin tsáime sídhchána sin co táinic
Domnall O Briain co bórdaib Cuinci ina certfhagus, gur cennaigh
fín do na flaithib tángatar fá thoghairm do'n turus sin. is ann
sin tuc in diabal gu deinmnedach sanuis do saxanach do saobhghal
laib caisléin cladmúraigh céimslemain Cuince, fá techt do déchain
Domnaill ina dlúithfagus. agus is amlaid fuair in saxanach
saorDomnall ag dul ar a ech isin inadh sin; agus ódconnairc in
tallmarach in tuaignes, agus fáth in buille brathdighlaigh, agus
gell écórach gacha hallmaraigh uile ar énslighi aige, do rad buille
buanainignech isin mbléin solusmín slisfhadréidh snascumra sing
mílla séimfulamg gur thregd a thaobdruim threimhid. ó do
mothaig mórDomnall airrdena in éga dá innsaighidh co hanachainn,
tucc scáthbhuille || scene tar a ais co haithmélach san allmarrach,
agus ní ráinic in cnicht acht na céimruathar in caislén agus
commáidhem Domnaill risna danaruib, in tráth do fuair ég cuma.
agus cá ferdi in fer sin do ég do'n oidhidh sin.
Odcualatar na danair Domnall do dianoidhidh, ro innsaighetar.
amacb co merdhána gur fhasdádair ní dá niamfedhain; mar adubairt
in tughdar ag aithméla na hoidheda sin, agus is amlaid adubairt: — 
Brath Muman mac Taidg. tath curad a ceird;
do chosnam teg Taidg. nír thairg fer dá fheirg
Dociu gur tregd tír. derg aniu in mín mór;
derg gach lerg fá sluagh. derg a snuadh 's a sróll
Dearg in grian ó a ghuin. do searg gach sliab suin;
do serg in gaoth glan. gach magh maoth gu muir
Do tráig iasc is ith. do báidh riasc a rath;
ní lacc celg dá cnuas. do sercc cruas na cath
Sruth na mbrosgar mborb. a osnadh ós ard;
Sinand na bferg bfuar. do treghd cuan a calg
Domnall bog O Briein. comlann grod re gaib;
gach troid dá tug tuaid. rug a buaid, s a baig
Gach troid dá tuc tair. ruc ó Bloid a blaidh;
gach troid dá tuc tiar. rucc a mian do'n maigh
Na troda tuc thes. a tráchtad is cóir;
colg tuinne re tír. ord in buille buain
LaochDomnall na lann. nach léig a thecht tráth;
craeb ché na lí luath. mac dé bí co bráth
Mar atcuala Donnchad deghDhomnall do díth, do
indsaig in Clárach ina céimruathar agus do aontaighetar énslua
ghedh do díchur Thordelbaig as a thírthaib; agus do fág Tordelbach
in tír gu tindesnach roim ruathar in dá rigsluagh sin sair co
finncailltib Forbair. || agus nír bo cian do chách san comnaide
sin in tráth tángatar arís na bfrithing d'imcosnam a natharda re
Dondchad agus re danaraib, agus rucatar ruathar céimtrén
cédfadhach ciallarnaidh fá na críchaib gur cosnadar a cuid féin
do na finntírthaib; agus do faom in Clárach cóigcríchas etir na
caomhsluaghaib, agus dorinne síd co sotal risin dá rand co
reithenach, agus adubairt ag dealughad re Donnchadh agus re
deagTordelbach: gidbé acu do indséghadh ar tús tír a chéli dá
crechargain, comadh hé bud cara gan cundtabairt dóson ó shoin
amach gan mhórceilt. agus nír léig Tordelbach tráthad ar an
tréncomairle sin, agus do indsaigh re cois i cétóir isin crích siar
co sotalborb, gur timcellatar crecha O Cuinn agus O caomDeghaidh,
nach aon ro boi na nagaidh do na haicmeduib sin; óir do bátar
dronga d'íb Deadhaigh ina nderbchomaltaib i timcell Tordelbaig
do'n turus sin .i. Donnchad agus Aodh agus uasalMuiredhach; agus
ro bo maith in cuid cosanta do chagad do'n chur sin cenél fadchre
chach flaithuasal fialcraidhech Fermaic. agus do gáiretar na
tromsluaigh co tinnesnach umon tír, agus tucatar buaidhred ar
bailedhaib, agus fuardúsgadh námad ar nemcáirdib; agus do
timsaigetar ellach iarthair in tíre go tinnesnach i cenn ellaig a
hoirthir gu héninadh, agus do chóirgetar cró slemuingér dá
sleaghaib ar a slesaib na sluaghimirghedh sin, agus tucatar dos
donnmeirgedh ar a deiredh, agus elta marcach agá mórcoiméd,
agus do órdaighetar a nglasláich agus a ngillanrada re grodimáin
na táin||tedh tré thindenus, ó nár bert i bfaladh in fedhmannas
sin. do éirghetar uaisli na crích comfhogus as gach énáird dá
ninnsaighidh gur bo lia in tóir iná in tromsluagh, co tomdais in
tóir ar gach taoblergain. is and sin do ráid Cúmedha in mór
briathar ar deiredh na dlúithcreiche: nach roibe acht mórochtar
marcach, agus co ndingébad ar gach réidh in righthóir dá muinntir,
gan marbad gan ghuin gan ghabáil gilla ná gnáthógláich ná
géguasail, agus do aincidis in eisiun isna haimréidhtib; agus do
gabatar cách in compáirt sin, agus tucatar slán na sluagchrecha sin
co slis Echtghi uillendgairbe, agus do scáiletar dá sciamlongportaib
gan scáthegla.
Nír bo cian tasd do Thordelbach co tuc fis ar finnsluaghaib a
oirecht co héninad. crech dorinnemar roime, ar Tordelbach re tháisechaib, agus dénam degsluaighed do'n dulsa co tugam ucht re
hucht ar énmaighin. is cubaidh, ar cách, in comairle sin agus is
aithghairit in timcosnum uaithi. agus do éirghetar co hurmaisnech
as in inadh sin, agus ag gluasacht a traighedh do Tordelbach adu
bairt in rannsa tré rócreidem: — 
Ná fuabraid fáisdine beoil. ná ésgaid chaim ná chailleoir;
creididh damsa dia do nim. ní bia ach fallsa isna fáidhib
agus tuc dia a torad do Tordelbach a thairise as in Trínóid.
agus do tindscetlaighet a turus co tinnesnach ina réim cobsaidh
cruaidcraidhech ciallfoisdinech d'indsaighid Duibghlenna gu dírech; ||
agus do éirigh ar an caill ina certaghaidh Donnchad O Briain cona
borbsluaghaib do thairmesc a turais agus d'iarraid a noidedha as
in éigendáil. agus dorinnetar tromsluag Tordelbaig trí cóirighthi
dá cathaib, agus trí cipedha dá chaomsluaghaib, agus trí hairbedha
dá nuasalrighaib .i. córachadh clainne móréchtaighe mercalma
maothcorcra míndelbaighe Mathghamna fá Diarmaid ndianfoisdi
nech ndoedrana ndelbdígainn, fá tigerna na clainne cédfadhaigh
cédna, i tosach na caille dá cosnam; agus córachad ciallrodnáirech
cathachnósmar cobsaidbeodha clainne Cuilén fá Coinmedha as a
medhón, d'anacal in dá fedhan ar imdergad; agus córachad tria
thárduasal táisechlínmar turasbeodha Tairdelbaig ar tréndeiredh,
do brúdh a boillscéin agus do tendadh a thosaigh: ní nach
rángatar riam a les ria in lá sin a tendad gu tresaib. agus tucsatar
in tachar tolgda sin co badba brathbéimnech bithainmech laochda
lannghér lámgerrtha fuilech fíchmar fiarchréchtach sotal sluagmarb
slisrébtha nertmar nósmar nemúdmall tolgdha taobtholl tuaghbuil
lech, gur legad ar in láithir sin in urdailsi d'uaislib in dá fedhan
sul do faom Dondcadh dianmaidm Duibglenna do baistedh eir féin
co fiadnach .i. Diarmaid michair móréchtach Mac Mathghamna i
tús in tachair agus i tosach in tinóil, agus Anéislis óg O glan
gradhach Gráda: do leith Tordelbaig na troméchta sin; agus
Conchobar carrach || O caomLochlainn do'n leith eile ina naghaidh
sein, agus O hAichir árdtáisech ó bfaircsenach bFlandchadha, agus
in maidm d'imarcaid tar na héchtaib ar in leith sair co sunnrad
ach; conad comáirem ceithre madmann a caithréim do'n cuairt
sin .i. maidm dathlergach dianmarbtach dosgherrtha dergrodach
Duibglenda ar dús, agus trí madmanna measgmarbthacha
mergrodruathracha móraidble in lá arna márach; gur ba meirt
nighthi na mórfedhnacha ó na sírcathaib gá snaighe, agus is suaill
nár scaradh dá scíth ag na sciamcathaib. acht do médaigh a
mhenma i Torrdelbach cona triathaib na catha do commáidem
agus na madmanna do mhinugad.
Acht atá ní chena, fa bánderga benda dá mbraenfhuil agus
fa snuadhcuipderg na srotha dá srebaib; agus gér b'imda cosair
cnámgerrtha ar na cailltib do na comaighib, do b'aidhbsighi in
marbad ar na macairib; mar adubairt fili na fiadnaise na focailsi: — 
Coscrach sin a clanna Cais. do derg frais bánlerga benn;
is imda sruth na crú ruadh. ag siled ó'n tsluagh re gleand
Imda lám is cos is cenn. arna ngerradh trell sa tres;
imda mairb ar slesaib learg. ó raibe gu derg mór nes
O rainde tucad ar tús. marbad co ndlús cia nach cluin;
gur thuit Mac Matgamna mór. trescuingidh ár slóig ann sin
Do tuit ann Anéslis óg. O Gráda do'n ród nár scib;
nochar toit leis ar an mbeirn. ach fer dorigne feidm fir
Comraigidh Cúmara mór. is O Lochlaind go nglór ngarb;
Conchobar adrochair thuaidh. ruc Cúmeda buaid na narm;
A drochair O hAichir ann. do derg a lann ar claind Cais;
táisech ó bFlanncadha bfial. nachar fill riam tar a ais
Caill indáir in duibgleann dearg. corcra a learg is derg a dhos;
gu néirget bí is mairb co dian. méraid in tainm cian ro clos
Cethra madma tucsam tuaidh. dorucsam buaidh agus bladh;
gér dobinn sin san leith tiar. fa binn a rian san leith tair
Clann Cuiléin do congaib sinn. cenél Ferbhaic nár fhill báigh;
ann gé do thuit in flaith fial. clann Mathghamna na ngliadh ngáidh
ceithern uaithnech againn ann. cumma a mbeith re ham indáigh
Feidm ar tuaghaib caithem colg. do derg agaidh do bolg bos;
ar tegmáil dúinn cenn i ceann. do cuiredh re tenn mór cos
Ní táinic tra Tordelbach acht dá tigh ó na tresaib
sin, in tráth do fhuagair árdsluaghedh d'innsaighe Dondchaid dá
díchur as a dúthaig gu deinmneadach; agus do gab Tordelbach
na trichadha do'n turus sin, agus do díchuir Donnchan dá der
gruathar i níb fialbheodha finnuaisli Fiachrach, agus do cóirigh
Tordelbach co trebartéiglidhe in tír agus do cuir Cúmeadha i
mesc in leithe sair dá saorcoiméd.
Nír chian do Dondchad ar a deoraidhecht in tann táinig
co triathlongport Tordelbaig; agus nír mothaighetar maithi in
mhórlongpuirt nó co bfacatar isin bfindfaiche in laom lasarmeirgedh,
agus in tinntsádhadh onchon uathbasach, agus in cipe nertmar
nemglórach ina mbidg athlam énuaire dá nindsaighidh. agus
ní ráinic le triathaib Tordelbaig san teidm sin a nuaisli d'éidedh,
ná a nairm d'indell, ná a m||buidhne do brosdadh, ná a catha do
chórughad; gur scibset do'n láthair ó na laocscaindrechaib, cor
marbad flaithi dá bfíruaislib agus maithi dá muinnteraib agus
imad óg ele nach ináirmighthi; agus táinic Tordelbach do'n turus
sin as slán ó na sluaghnaimdib tré foisdinighi a aigenta, agus tré
laochdacht a lámthapaid, agus tré beith dá craide ina certinadh.
agus is iat so na huaisli do hesbaighedh fá Torrdelbach isin tres
sin .i. Concobar coscrach crechruathruch mac buanaigentac
Briain, agus Donnchad menmach medharmúirnech mac Muircer
taigh, agus in flaith fosaidh fialmuinnterach finnLochlainn, agus
Gillapádraic finn fialnáirech O Deadhaidh donnsciathach, agus
Aod mac degrúnach Diarmada Mic Con menmnaig mara;
conid ann atbert fili Donnchaid na degfocailsi: — 
Cróda in ruathar rucsabair. a crích Connacht cathneimnigh. co trén
longport Tordelbaig. co sliab Eillbe ardcnocach. nír b'órd dáib in
deoraidecht. fearr sib ó na sluaghedhaib. a Donnchaid ro dianmes
cais. a í Briain do borbnámhaid. mór anocht teidm Tordelbaig. fá
sliab Eillbe eochargorm. is uasal a esbadha. díb Concobar cathé
chtach. mac Briain nocha beg esbaid. is díb fós go fírindech. mac
mórchalma Muircertaigh. cá fuille écht acuson. ná finnLochlainn
fosadhglic. díb co derb O degDeadhaidh. Gillapádraic portgredhnach.
a mic Briain a borbleomain. do ruathar is rócródha
Imthúsa in dá árdrig: a haithle na himresna sin
do thécht Tordelbach in leath toirthech tromfódach triathimda
thair, agus do dianchosain Donnchadh in leth taob||uaine tuadcho
náich tráighturcarach tiar; agus do bátar re hathaid co hécubaidh
esaontadhach ar an órdugad sin, nó co ndernadh comfhuagra coinne
co coitchenn ag na caomrigaib. agus do fregratar co comslán in
coinde sin; agus is amlaid táinig trénDonncadh gu taob alltarach
na habann agus do bí mesci medha gá medhrad, gur caith escháin
a thengadh re Tordelbach gur grísruithnighedh a ghnúis tré gér
fhuighlib dianaigentacha Dondchaid. agus nír tráigh in tuile
righfeirgi ráinic dá rósh aighidh nó co ruc díl a saindti ar saor
Donncadh, nó gur chelg agus nó gur cengail caomDomnall O
Conchobair agus Conghalach O Lochlainn tar cenn dá Corcumruadh
ris féin co fírinnech, mar adubairt in tughdar agá fhaisnéis: — 
Glór dian Donndchaid. do díchraid in dos drongdelbach;
celg ro cengail. ferg ó thengaid ar Thorrdelbach
Is amlaid ro órdaigh Domnall in degcelg sin: na trí bailedha
a mbiadh Donnchad re halt na haidhci sin, a nindsaigidh co calma
gan choigill; agus nach biadh do congnam ag in cathmílid do'n
chur sin acht a gnáthlucht tighi agus a teglach ó'nduair do
fuagair Domnall agus degCongalach agus in dá oirecht uile ar
aonslighid hé agus do gluais Tordelbach co tinnesnach ina ruathar
rechtadbal re srebaib na sruthfairgi siar, agus do gháiretar in
gasradh sin co grednach grodcomarcach fá trí dúintib Donnchaid
co deglamaigh, óir ní fhedatar cá hinad acu inar fhoisdinigh isin
oidchi sin.
Ar sin do gabadh d o Donnchad a ech álainn ardluth mar || agus
do ling uirre co haeerda; agus do iadhadar uathadh dá fírmuintir
ina urtimchell, agus do haithnighedh in tárdmílid agá nimghabáil;
agus do innsaighetar muinnter Tordelbaigh co trebardlúith tré
díchracht a ndergnaimdenais gu Donnchad, gur scáilsetar co scá
theglach a muinnter da gach táib ina timchell; agus do indsaig
Ceinnédidh colgórda cráisechgorm mac beoda buantestach Briein
Donnchad gu díchra, agus do indtó Donnchad in degh aghaidh
co haigbéil airsim, agus tucatar dá buille colgda comesaontadhacha
ina céle gan chaigill. do diangonadh Donnchad agus adrochair
Cennéde do'n chuaird sin.
Gairit dá éisi sin co tarrla Mathghamain ua laomda Lochlainn
agus Donnchad doinnsaighthech docum a céle, agus tucatar dá
goin dícra doaigbéle ar a céli. agus do scarastar a ech frisin uasal
mílid; agus ráinic féin co finnlinntib Forghais iartharaig do'n dula
sin, agus do gab ig snám ar a sruth sin agus na sluaigh do gach
leith agá lot agus agá léimthelgon, agus in Mathghamain cétna
agá comgu in i cumusc gach áin. ro adhairsim tra in fírdia co
fríchnamach agus do tógaib a láma tré luathaithrighe; agus do
cuaidh co cobsaidh certbriathrach ciallfhoisdinech ó na harmaib
fá'n abaind, gur scarastar na cetri dúile agus a diananam gu bráth
ó shein gan athcumusc [ar mbeith secht mbliadna i gcomflaithes
re Toirrdelbach an bliadain d'aois Chríst. 1283.] mar adubairt in
file na focailsi ic fothughad na fiadnaise: — 
Aidhid Donnchad díth na ndám. scíth tresa concar cach cliar;
truag mar do tuit in mer mór. mar do loit slógh den co dian
Diach Donnchaid faghus ó'n ngliaidh. abus a torcair triath Fáil;
gnáthglaisi a ngart in gach sín. || do bac díb bráthairsi is báigh
Tiar do thuit in concar cas. Donnchad do loit gleieidh re ghus;
mac Briein ruaidh nachar thim tres. binn a buaid tes bind abus
Atá agus úir fhuar na fhail. truagh dhúind trá mar tá na threib;
cend Sinna d'ar mhian gach muir. gilla suir seng fial ag fleidh
Rogabastar in réidhghlanbrethach rádhcertbriathrach rathmar
chródha reannghormneimnech ruatharcrechach roscgruadhchorcra
rinnabradghlan ruithenmhílla righThorrdelbach in righi arís gan
roinn cóigcríchais dá rochtain; agus do ghealnuaddergdathballaig
in grian a gnúis do glanTorrdelbach, agus do urniamnochtastar an
fhirmamint a hagaidh do'n áirdrigh, agus do cuaidh in ghaoth
gharbaigentach gérluaithláidir glórbalbcainntech grodimirech gu
cobsaidh d á cotaltigh, ac cloisdecht triathrightha Torrdelbaig; agus
do tréig in muir a mórnuall merglórach, gur díchuir a hiasc as
a himlib ar a haireraib gur bo lán gach tráigh dá turcarthaib;
agus do brechtdathaighetar bogcaillti blichtcraebacha buantoirtecha
ag breith a toirrches do Torrdelbach; agus fuaradar fir na Fódlasa
cuidiughad coitchend do righi techt conáigh Tordelbaig ó na dúilib
agus ó na degáirdrennchaib, agus do fhaomatar aigenta na nEren
nach a uasalchendas ar a noirechtaib dá léigdis allmarraigh a
airdrigadh.
Cidh tra acht ar marbadh mórDonnchaid do'n
turus sin le Torrdelbach, do imráidhetar acu indsaighid in nIrrus
dá hargain co hamnáirech d'aind||éin a triatha tresminic trénloing
sigh taomdána tidlaictigh Torrdelbaig óic armcorcra órdhuasaigh
enechréidh mic Briain ruaidh, dá díchur nó dá dianmarbadh. agus
tucatar a naighthi a naonfhecht ar na hairechtaib, a ndes re tír
taobuaine agus a clé re sál sruthaigbéil; agus tucatar minscáiledh
mórédálach as a mbailtib ar a mbidbadhaib, gur airgset uile a
nénfecht na hoirechta sin gan díchell gan dermat a ngleann na
ndún na ndlúithaimréidh. agus do fhág ógThorrdelbach in tír co
tinnesnach ó nach facaidh árach aigi ar a himcosnam; agus táinic
in triathlaomárdrigh toiscbeoda Torrdelbach ele d'indsaighid a
longpuirt gu laomchobsaidh co cluain rathmair réidhfairsing
riascaibnigh righfoirgnemaigh rámfoda [agus is é an Toirdel
bach so dorigne caislén innte agus is lais fós dorignedh an chédobair
chloiche i múr innse do'n taobh tiar di amail adeir an file san
rann so: — 
Toirdelbach na longport lán. do chédchuir cloch am chertlár;
's i múr innsi do'n taob tiar. nír lingsi aon re hainmian]
Ar ndaingniughadh a degrighi do Torrdelbach
turusbuan, isin errach ro bo nesa do na nuadhscélaib sin tángatar
trénairechta Tuadmu man co triathlongport Tordelbaig, agus do
grindighetar a ngerán ar na godgallaib ar congbáil a crích ina
certaghaid, agus um comroind a tuath re táisechaib, agus um
beith ag siledh dá serbsluaghaib ar slesaib dúthaighe gacha deg
brughad. agus do gab Tordelbach na trénchasáide sin, agus do
tinóiled Tuadmuma co Torrdelbach gu tinnesnach agus tucatar
borbdúsgadh ar na brethnachaib; agus ro bo drochmúsglad a
degaislingthib do da brethnachaib an borbruathar sin, agus fa
crech righ darírib in rianargain sin; óir dob é seo fad a bferandais:
ó tibraid fosadhmín aighedh|| na huinnsen go himellbórdaib
bona rigthoraig réimchrechaig ruaigdíghainn Raite. agus dob é
aidble anma na náirdchrech do'n dul sin .i. conách Thradraige do
thimsugad ó thráig go habhainn ar éntslighid; agus do bí luach
a aistir ag an áirdrig gan amhrus ó na hallmarchaib.
Otchuala in Clárach in laomthír do lomargain do éirig a chonfad
re cóigcríchaib; agus ó nár mothaig Toirdelbach i dTuadmu
main ní ar a ndigeoladh dianchogad in dubChláraig, do smuain ar
chomairle bud chóra do chríchnugad: do órdaig sluaiged slisimda
sreithlínmar sluagdhaingen séimthriathach sleghneimnech snu
adhamail.
Tángatar tra as gach aonáird do'n chrích go
héninad na hoirechta sin ina negarbuidnib uathmara armdhaingne
éistechtchiuine eichdíghainne urmaisnecha, agus ina cipedaib
colglethna clethruada cráibsciathacha cobsaide clogadghela cath
neimnecha, agus ina ndrongaib dosmeirgecha dianonchonacha
donnfaobracha dofastóidh. is í so imorro slige do órdaigetar a
nárdsluaga d'innsaigid na Muman mórchairthe, i dtiugh na ngall
dá ngnáthargain. agus do ghluaisetar in ghasrad ghormroscach
go hobann as in inad sin ina gcéimennaib ciuinimthechtacha cobsaide
cédfadacha tar in Sinainn slisfadréid soir go críchaib Cuanach do'n
chéimruathar sin; gur ghiallatar gáidil || na gcríoch sin do chaom
Thoirdelbach .i. in dá Eile agus Urmhuma agus Uaithne uile ar
éntsligid, agus aos Gréine agus glanChuanach agus Eoganacht
bheg cona bruachimlib. agus ó rángatar a mbraigde go Brian
toirdelbach, do fuagair in táirdrí do Thuadmumain tinnscedal a
thurais agus córugad a chath i gclármachaire mínfadréid na Muman
.i. a nonchoin i nurthosach, a meirgeda i medón agus a nórscéith i
nimell, a slegha ar a slesaib agus a marcsluag ar a mórdeiredh;
gur derglas in donnaedher ós na degsluagaib, gur chlód croide a
gcloistecht, gur uathbás aigenta a néistecht, gur saobad sluaig sírdéchain, agus gur milled menman a mothugad. agus tugatar a
naigthe i nénfecht ar in órdugad sin ar chathair chladhmúraig
clochdaingin clárdígainn cianfhaircsenaig Chinnlis.
Cidh tra acht ódchonncatar na danair na deghsluaga sin d'in
nsaigid béil dorais a biraidse na cathrach, tugatar na trénghoill side
sanntach go deithbirech dá ninnsaigid dá gcosnam féin. agus ní
raibe tarba sin tinnscedal sin gé tugad mór nduad agus ndocamail
ina dhénam: óir do fuaratar a bfuairledrad ar dtús isin tachar,
agus do loisced go lándeithbirech na créchta sin gin gur chabair
in cruaidleighes fuaratar; óir dorigned rigtheinid rechtfoghla
rodfhairsing ruithengarb ruatharmer cithnélach cráibhneimnech
ciachlínmar ina gcenn do'n chathraig ó'n || mbadhún go biraitsi.
agus do fágbatar in dún go delbálainn dathsolas gan dubadh; óir
do ba chomachta mhór do na míledaib sin go ndernatar gelderga do na gnáthárasaib glédhuba ina mbítis balbghaill risna
fichtib bliadan gan buaidredh roime sin.
Is do turasaib fós Toirdelbaig do'n toisc sin a thuras go taobaib
gormsrothacha gelmaighrecha glanródacha Gréine dá grodargain,
agus do mothaigetar glélasracha a thoisce do'n turas sin.
Do ba d'innsaigthib í fhinnBriain re na hinnisin a innsaigid ar
innis uasalréid isdadcháim échtadbail Amhláib; d'ar fágbatar go
réid in rigbaile, gé gur b'aimhréid leisna hallmarchaib a fhágbáil
gan chrodh gan dáine gan dathisdadh.
Is do chuartaib úi chaomMogha .i. í Bhriain, a chuairt go fiadh
mínlergach mórtrédach merdháinech mongstédach múrchlochtiugh
Mogháin; agus tugatar lasair im a longbhruidnib, agus marbadh
ar a muinnteraib, agus díth ar a dáinib, agus anacal ar a hellaigib.
Is do ruatharaib fós úi rigBloid a ruathar go magh niathfairsing
naonachréid nistadchorr nAilbh; go ndernatar breo borblasrach do, n
bhaile itir dháinib agus árasaib agus innilib, itir ór agus airged
agus édaigib, itir chorn agus chupa agus chaomchatháir, agus nír
ainicset acht na heich amháin do'n dul sin. agus is do chaithréi
mib í Chormaicbhriain a bhorbinnsaigid ar belach échtmarbtach
áithesruagach iathimellgblan Achaille; gur fágaib in tisdadh
sin || ina mhúraib maoldubha ar múrloscadh a mhórghall ina
mhedón.
Cuairt eile táinic Toirdelbach go letracb órchlogach áibhlergach
uasalminnach Odhráin; d'ar loisgedh go grod in gallbhaile ag na
gasradaib, agus do haincedh cuid in neimhid do na niamisdadaib,
agus rugadh cinn agus cathfaidb gusin rigmachaire i raib Toirdel
bach dá dtaisbénad.
Do loiscedh fós le Toirdelbach triatharmach do'n chuairt sin
cell mínaightech múrdhomain macámlínmar mórAradh go hainiar
martach; agus do ba rí Eirenn do'n dul sin in táirdrí acht muna
biadh comairleda gusmara guthmilse gallbadhacha in ghlaniarla do
thoirmesc Toirdelbach do'n turas sin.
Ag inntódh siar do na sluagaib sin láim re Deirgert ndianimir
ghech ndathgelghorm ndoschraobach, atchonncatar in nénmnái
nuallaig nadhnáraig ningnáthaig naghaidcháim dá ninnsaigid; agus
tugatar uile i nénfecht a naire do'n ingin sin tré nemgnáthaige a
hégcoisc, agus tré dellradh a deilbe .i. ingen bhúilid bratnuadhonn
bélchroidherg baschorrmaoth barrchamlag bánchíochach; agus ros
aigletar in ingen go hoirbidnech uile i nénfecht, agus do fregair
sí go nemdána ruadbriathrach na niamflatha; agus do gonadh ó
ghríslasair a gradha na gasrada, agus do chomlas croidhe gacha
curaidh agá cédfaicsin. léigidh secha na saobhaigenta sin, ar in
ingen, go nagallainn tamall Toirdelbach. flaithes Eirenn m'ainmsi
a áirdríg, ar in ingen; agus muna nimpádai s allmaraig thusa do'n
toisc so, do biadh || flaithes Eirenn agat re haimsir gan uiresbaid.
do dlúithigetar na fionntsluaig ina fogas tré áibnes a héistechta,
agus do éirig ina solasnél suas ó na sluagaib; gonadh ann adubairt
na briathra so: — 
Toga Temrach Toirdelbach. mac Taidg í Bhriain bognáirech. airdrí
Chaisil chlaidimdeirg. lennán Taillten taobuaine. macám Uisnig
órchuachaig. dalta Oilig échtadbail. silled súla sáirEmhna. cruacha
Chuinn gá chosnam sin. le gach rigain ruithenmóir. adeir Nás co
naididin. nach ferr conách cáimchéile. mná eile dá niarrfadhsan.
ná in chatháir chorr chlóghelbláith. an gcuala sib so Aine. gá rád go
tug Toirdelbach. snaidm pósta dá bláthagaid. na prímthonna port
uaine. do thóirnset dá dtriatháirdrig. tonn trom Tuaige taobremar.
is tonn Chlidna chithbraonach. is tonn innbir iascsrothayh. mai rg
do impó a nénlennán. nó go bfóiridh fionnFódla. is mé in flaithes
fiarfholtcham. mairg romchráidh fám cháimlennán. fá Toirdelbach
troméchtach. do bí ár súil re a sluagruathar. nó gur inntó in táirdrí
sin. gid é bhus ferr agaibse. Toirdelbach nach tosc anbfann. le hEi
rinn is aithméla. in sebac suairc súlchorrghorm. a dhul uaithe d'aon
togha
Odchuala in cur cletharmláidir cobsaidbheoda cianinnsaigtech
caomThoirdelbach cona chathsluagaib comráite fáistine in flaithesa,
ro ba aithméla leo in luathimpód do léigetar dá laochraid agus dá
lethanchóirigtib || nó gomadh leo Banba gan bruachesbaid. agus
nír ba barr aithméla na hiatha ar ar anastar tar éis a shaothair dá
socairdhergad .i. Tuadmum a cona táibimlib, agus Uaithne cona
hoireraib, Eile agus Urmuma cona niathbórdaib, úi Lu ighdech cona
lethanchlár, aos Gréine agus glanChuanach, Eoganacht agus aos trí
muighe maighréidghlan, agus blagh bruachálainn d'iathaib Chon
nacht. agus gémadh ferr leisin áirdrig Eire uile ar éntsligid iná
in tórdugad sin, do chinn a chonách isna críchaib sin ar gach
cóiged oile; agus do tógaib a chlú ós gach clannmhaicne, agus do
éirig a ainm agus a oirdercas ós gach áirdrig. agus do hórdaigedh
aige sé histada in degdhuine, agus sé longpuirt laomtidlaictecha,
agu s sé glanfhoirgnema gredhanmóra, agus sé cathracha cathslua
gacha clárdígainne clochglégela, dochum comnaide innta do chaith
em a chonáich agus do chertugad a chóigcríoch agus do choiméd
imledh a fhinntírthad.
Acht atá ní cheana: do caithed in tromflaithes sin Toirdelbaig
go tothachtach teresbadach tuathchonáich re ré cheitre finnbliadan
bfichet gan uiresbaid innill ar aonduine ó ísel go huasal, gan
chumgach ferannais ar filedaib, gan trághad fína ar flaithib, gan
bernadh tréda ar táisechaib, gan esbaid bídh ná bogthorc ar
brugadaib, gan daidbhre gan deróile gan díth máinech, acht gach
duine ag fognamh dá fhírdúthchus féin.
Nach cuma a chuimniugad i gcrích na caithréime so bás Donn
chaid í dhegDhedhaid .i. táisig tholgda tuathlínmair chróda ||
chonáich chiallnáirig, agus do ba derbchomalta do Thoirdelbach
in Donnchad sin. agus do chuaid Donnchad go dianaigenta
d, faghbáil gill ar a ghlanbráithrib féin; agus ódchonncatar a
bhráithre i mbaogal in borbleoman do innsaigetar é tré ruathar a
rachtchomairle, agus tré uabar a naigenta, agus tréna fhaicsin i
nuaignes; go dtáinic díth Donnchaid do'n dianchomairle sin, gur
marbadh go mochtinnesnach in mílid le Lochlainn riabach O Degaid
agus le Macraith O Degaid. agus gér ba ghairit do bí Donnchad
agá dhianmarbadh, ro ba fada a iarghnó dá éis ar na hoirechtaib.
agus ráinic in scél sin go sciamlongport Toirdelbaig go tinnesnach,
agus nír scél fáiltigte leisin bflaith in fer sin do thuitim isin tres
sin; agus fa teidm croide le Toirdelbach a thuitim, go ndubairt in
rosc so: — 
Truag in teidm. táinic tiar. rug bás borb. táisech tenn. dainimh
dam. Donnchad donn. conn is ciall. crú mo chuirp. craob dom
chéill. in teidm truag
Fecht eile d'ar éirig imresan itir na háirdrigaib
agus na hallmarchaib, dá dtángatar ní do na tuathaib go toscairches
go haltrom cintanais na gcinedach .i. go caislén crunntorach cloch
denmnach Cuinnche, go dtarla imresan itir uathad dá nuaislib
agus na hallmarchaib gur marbad O Leideda lethansciathach cona
laochbráthair. agus ótchuala Cúmedha merdánacht na saxanach
ar a shaormuinntir, ruc in Cú ciallchertréid colgneimnech confa
dach mershidhe dianaigentach dofhasdóidh d'innsaigid chaisléin
Chuinnche gan choigill; gur múrlingedh a múrchladh agus gur
rébgherradh a róchomlada, gur berrnadh a bhruachimle || agus
gur cnestholladh a chloch slesa, gur glacad a ghallméine agus gur
hairged fó echaib agus fá éidedaib uile ar éntsligid in tisdadh sin;
agus tugad a lán fá mháil do'n mherlasair isin mórchaislén go raibe
ina uamaidh uamhduib uathbásaig.
Is gairit ina diaid sin, iar bfaghbáil scél do'n áirdrig, tinólas
Toirdelbach go tinnesnach na tírtha agus ru catar ruathar cróda
cathlinmar céimneimnech do taobnochtad Tradraige ar tosach,
agus do borbrébad bona Raite do'n ruathar thánaiste go tinnes
nach. acht énní chena: fuair Tradraige in teidm do bí i ndán dá
niamfhoirgnemaib, agus rucatar na borbsluaig go Bunraite go
réimfhoistinech agus tucatar cath gacha cúla dá chiumastaobaib;
gur himdergad im in árdbaile i nénfecht trésna háirdghnímaib
sin, go ndernadh donnlaom dígainn dergaidbsech dobáidhte do'n
degbaile, agus do dubadh arís a nimdergtha fá'n uasalphort. agus
ro ba ghníom namhluaidh do na hallmarchaib in baile d'uasalchó
rugad d'aimhdeoin in áirdrig; agus tugsat uile i nénfecht a naigte
go cert ar an gcathraig, agus do fásaiged foslongport ag na
fionntsluagaib ina fírfogus, agus do órdaigetar go prap saigdeoireda
dá sírthelgon, míleda dá míniugad, curada dá coiméd, gasrada do
ghrísad a gallméine, agus flaithe fialnáirecha dá bforaire.
Is do'n dula sin do órdaig Toirdelbach in triathobair nár
hórdaiged i nEirinn hintsamail roime riam .i. clárdroiched
ciumasréid fiarláid na gaible mara gusin tráig; agus ro ba chorrtha
in caislén ó na cóirigtib sin. tigit comairleda in iarla do'n dula sin
d'innsaigid || Thoirdelbaig dá thoirmesc; agus ó'n ló do gab do
láim laochToirdelbach do chomairliugad, ro fágaib in caislén ar
in órdugad sin.
Fecht eile dá dtáinic Toirdelbach turuschróda tréninnsaigtech
toscarrachta tromneimnech mac Briain ruatharmhir roscálainn ruaid
i gcríchaib Chorcabhaiscinn do braithiarraid bhaogail ar a bhidba
daib: agus ní cian sin tír táinic Toirdelbach in tráth do fuair a
uasalbidba ina fhogus i nDísert murthaile míntráchtach. fa hiat
so na saorbhidbada sin .i. Ruaidrí binnfoclach brethriaglach buide
agus Tadg menmnach michairréid Mac Mathgamna; gur iadsat
timchell na solusbruidne, gur marbadh Ruaidrí agus rigThadg do'n
ruathar sin, amail adubairt in tugdar agá innisin ar na himtechtaib
sin: — 
Uch is dianesbaid. na héchta so
ní snímh suarcasa. na créchta so
In rí Ruaidrí réid rathchalma
glac ghlanchumra. Mac Mathgamna
Tadg taobfadréid. triath tromghrednach
saor sengdelbach. craob chonnmenmach
In Ruaidrí sin. réid róbhuide
a mhórbaile. fá mhórbuile
Tug Toirdelbach. do'n teinnéigin
ár druimfhine. d'úib Chinnéidid
Crech cholgloingsi. na cuanbunad
delb dianghalair. teidm Tuadmuman
In cáimthírsi. bud chathfálach
gargguthánach. árdachánach;
Fa hiat so tra trí foirgnema fáltoirtecha solasbuana
féithchlárghela fialToirdelbaig .i. foirgnemh áibinn oirdercrígda
óirthidlaictech isdadhbreghda in oinig dá éis agá urdarcugad ag
ollamnaib na hinnsi so na hEirenn. is é in dara foirgnem na
flaithe sin, mainistir ilbhrec iascsrothach árdstuagach aolghelbláith
aobhálainn órdghenmnach órlebrach fáthchlogbinn uaidhmínréid
uasalmarbach Innse: itir chroich náim agus niamhlebar, itir ghrés
agus ghormfuinneoig, itir chochull agus chaomchailech; agus
méraidh go bráth in buanisdadh bennachta sin ar sliocht in
áirdrig go hoiregda. is é tresbláthfoirgnem bunaid Bhriantoir
delbaig .i. foirgnem niamsoillsech nemdorcha naomálainn nime,
ina bfuil féin go foistinech go dtí an bráth gan baoglugad, nó go
ndechaid domnach in dianbráith tadhall i dtalmain ar chenn a
chuirp go cathraig nime dá niamghlanad.
Agus ó tháirnic do Th oirdelbach tairgsin a fh oirgnema do
chríchnugad, do aontaig gan aithméla in saogal do shechnad agus
dul go tech na Trínóide do dénam chomnaide na cathrach nemda.
agus do bí formad na bflaithed do bí beo risin mbuanég; agus dá
nórdaigtis na flaithe a bferannas tar a éis mar do órdaig seisen,
do biadh Eire gan aimhréide ó shoin óna hoirechtaib mar adubairt
in file na focailsi: — 
Dorcha in brath so do báidh grian. do dorchaig Eire ar énrian;
is cúis d'ég gan a dhul di. créd do dhub gnúis na gréini
Créd do múscail in gaoth glan. as m mad i nanad;
créd sód a chairde gan chert. do tóg in fairge i nénfecht;
Créd do chrín gach coill taraid. créd tug feidm ar foghadaib;
mar ro ródhlig is béd balb. créd fár siredh gach senarm
Créd fár iarr gach gilla a gha. créd fár sechnad na selga;
bar nanbuain uile i ngar. a dhagsluaig muige Muman
Adeir in gaoth is in grian. is in fairrge ar énrian;
ní huair dá mn áib go menmnach. do chuaid ua Táil Toirdelbach
Do chuaid Toirdelbach ua Táil. adeir in Ere d, aonláim;
gan fer d, úib Chuinn dá cabair. ben Chuinn nocha ciallamail
Atá ag buaidred Banba. féis le feraib allmarda;
dá suidedh Toirdelbach tair. ro budh tromghrednach Temair
Atá Cruachan go ciamair. is Emain a súirliamain;
a glór nír ghnáth fá orchra. is mór fáth na fírdorcha
Ar ndul Toirdelbaig do'n turus sin go réid go rigthech nime,
do rígadh a oighre gan aimréide ina inad sin uair sin. tángatar a
tháisig ina thimchell go magh nAdhair dá áirdrígadh, agus ag
rígad in rígbhile is ann do chan Cúmeda mórdálach bríg na
mbriathar so: — 
Sén dé duit a Donnchaid. duit go mb'é bar marthain
do dhaigir a Donnchaid. i nagaid in anfaid
Sén dé duit is dúinne. ní clé duit ar nduainne
do taidgle ní tráighe. a áirdrí na huaille
Dénaidh coiméd coitchenn. dá chrích dá chenél
a chomhtaig a chuilén. na dorchaig do degshén
Cidh tra acht do chaith Donnchad re deghnós fá degsíthcháin
a ríge go réimchonáich rígthoirbertach .i. ceithre bliadna braon
toirtecha balbgaothacha gan brathmilled, agus ráithe || go riagail
chert agus mí: gan mindaidbres, gan imrád ag áirdrig re degdhuinecht, gan chomardad cúigedaig re cathsluagaib,
gan taobrádh ag duine ar a degheinech; gan chosmailes dá
chathraig re caomfhoirgnem, gan chaithmige múr a gcomrannaib
ag iarladaib ná ag áirdrigaib, agus gan énnech bud tánaiste dá
thoirbertaib itir triathaib na tromFhódla. agus go rug rigbuad
in áirdrig ar gach aonórdugad, go dtáinic teidm torannbuan
tromneimnech tinnesnech fá'n triath sin d'ar tuathmilled in tír;
agus brath borbchícrach beoghalarach briste gacha buanchom
airle; agus adbar éirge gacha hesaonta .i. tuir congbála cathrach
na cáimrige ina certinad, agus snáithe slisfuaighéla gacha síth
chána dá slisairecht, agus táilliur taobchumtha na dtuath agá
dtáisechaib, agus comachtach cóirigte na nesgcarad fá aonaigned
.i. Cú menmnachláidir medhairgríbda muirerdamhnach minicdua
sach mósárdfosaidh malachstuagach maothfoltchuachach medha
do ghabáil ghalair ghrodinnsaigte i míntosach mís Aguist gan
amhrus, ar ndul sin dechmad ndegbliadain ar míle ar trí cédaib
ó rug in ógh a haonmac go huasal agus go húirísel do chennach
gach cionntaig go parrthas: óir ní do chabair na nemchionntach
táinic in tairrngertach, óir nír fóir do'n dula sin acht gach aon fuair
tré pecad Ebha esonóir. ní raibe tra acht na deich ndegbliadna
sin ar trí cédaib ar míle ó techt do'n Trinóid
d'ár dtesargain go hég Con mhórfaircsenaig medha i naonló agus
óghMuire, gin gurab i naonaimsir; óir is i naonló do chuaid
caomMhuire go cathraig a rigmhic dá rochtain agus Cú minnder
cach medha, iar ndul || dá aimsir sin ló chédna, gan chunntabairt
chum nime arna niamglanad mar ba chubaid re caomárasaib.
Créd nach bud chóir do chaomollam urrann do thesmhol
taib an flatha so do thráchtad do'n turus so, óir is maith amugha
gémad mórflaithes gach maith nach scríbtar tré sciamfoclaib.
agus gémad é ugdardhás Auguistín naomtha d'foighénad dúinne
go dlistenach, ní fédfamais cerda uaisle Chonmedha do chom
áiremh: óir do chongaib na cóigcrícha ina gcertinad, do dhíchuired
a nuilc dá nimlib, do choisced srengdacht na sotalrig do na
saorchlannaib, agus ní léigedh aimhréir a áirdrig le huasal na le
hallmarach. do chuired aigenta na nesgcarad dá naimdeoin ar
éntsligid; ní thabradh foghlaide ar fuaslucudh, agus dobeiredh
breith do gach bocht do bud anbfann. do théachtadh a thuatha,
do bhogthoirbertaigedh a bhrugada, do onóradh a uaisle, do
aincedh a anbfanna, do chaomnadh a dheróile, do uaisligedh a
egalsa, do niamchóirigedh a náimthempuill, agus do imdaigedh a
fhinnfhleda; go raibe ina hénfhleid gan uiresbaid ó aimsir a
rigtha go bfuair bás in tráth sin, amail adubairt in file na focail so
ag fiadnugad coscair agus conáich Chonmeda mhilisbriathraig: — 
Do tuit rigthúr tige Táil. farír ní roichfe a tógbáil;
goin cride romchráid go tinn. túr tige Táil do tuitim
Do tuit túr gacha tige. tré tuitim ár dtréntige;
ní beg orchra in fhine fhinn. dromchla in tige do tuitim
Cáit i bfuigbter i bfedaib. sáith in tige táiblebair;
do tuirid réidgil ghablaig. fuiglig séimmhir mongabraig
Túr congbála na gcéd gcath. Cúmeda nár mion degrath; ||
do chongbad gach tech go tuinn. d'fognad gach cleth dá luaduill
Do chongbad na tigte tuaid. itir Chruachain 's m chraobruaid ;
brig as gach bidbaid do ben. itir Chlídna is Chaisel
Cogad Conmeda do mill. crích Muman mór a luaidill;
tug síthcháin in Chon do chách. rígcháin is crodh is conách
Do fríth ith is bliocht abus. ó'n ló fuair in cú cennus;
is é tug na tairthe alé is rug as a haithle uainne
Do tógaib cadhas na gcell. a chomairce fa chomtenn;
tug rian a chéille do chách. réide is ciall is conách
Ar nég Con menmnaig meda. do athraigset airrdena;
is gaothglór fíre go bfuil. claochlód síne ar na sluaguib
Gnáth ó dubas in grian glan. éirges doinenn is dárdal;
sreba na síne a chlú adchiam. Cú meda ar míne in mórghrian
Cúmeda comairce ár gcell. rélta nár dhorchad doinenn;
a ríge fa glésda glan. ésca fíre gur folcad
Gach dúil do dorchad dá dhul. gach neimed biaid i mbaogul;
brath Muman gan a marthain. umal cách ó a chomarthaib
Tré esbaid onchon Adair. docht gach caill fá chnuas taraid;
tré flaith Eochaille aidble. leochaille na linnaibne
Ní gébh do láim áig in fir. do chur i nénláidh itir;
áig chuire na gcuirmtegh gcáin. ní tuillfedh uile i nénláid
Tuillfid im láid lá mathla. do cuir in cú crechlaomda;
mar Chuinnce chaidche gan chiaich. aidche Chuinnce ina certdiaidh
Tar éis coscair Chuinnce ó chách. rígtar Cúmeda mochtráth;
bile trén d'ar tech na tuir. fá sén chrech agus choscuir
Fa chróda a choscar re gáib. ar sluag fherrda in Fhertáin;
a chonfad ní fuil gan ainm. ar gcur Donnchad na dhianmaidm;
Maidin chreiche Chinntsléibe. nír sechmaid ó a sáirchréide
fir dá lergbruachaib dar lem. do dergruathar a nduibgenn
Do hairged leis lá aile. go muir taobchlár Tradraige;
in badb do gach aird dá ghuin. garb do brathairg na bretnuig
Ar sechnad cath na gcurad. ar dtaobfuagháil Tuadmuman;
téid tuir connmenmnach gan chor. Tordelbach soir ar sluagod
Rángatar go clár Caisil. clann tolgda in Tálchaisin;
a nderrna a cenn Cú meda. clú gan fhell a airrdena
A hucht Toirdelbaig na dtriath. do éirig Cú na gcáimsciath;
cathair Chinnlis do loisc sain. dá thoisc gur bris na breoghaib
Do loisc gur las a slinntech. lá eile Grian gormlinntech
do loisc gach fairb gur gab greim. do maig Ailb nochar b'áibeinn
Ruathar Conmeda do mháid. crechloscad innsi úi Amláib;
rian a dhíbfergach im dán. fá iath mínlergach Mongán
Dian do loisc Cú na clainne. belach uasal Achaille;
deigchrech na chomdáil gan chel. leitrech Odráin do hairged
Cell mór Aradh is ard bríg. do hairg a hucht m áirdríg;
fa choscrach a thoisc o thaig. do loisc .. .allá sain
Rug Cúmeda na dtres dte. ruathar fó chaislén Chuinnce;
cé díob nár dlúthchoisc do'n droing. nó gur múchloisc a mórghoill
Cúmeda nár mín graighe. do athairg tír Tradraighe;
do tairg in Clárach dul di. do airg bun rámach Raiti
Do loisced Bunraite réid. leis arna argain ainnséin;
imda ó chathchosdad in Chon. athloscad ar gach aoltor
Do chédchoscraib Con meda. bile fosaid finnfeda;
álainn do léidmig fó tuaid. ar a néignib i naonuair
Is terc tír nach tnúth le fer. tres ar a échtaib d'áirem; ||
in ní as cáined do gach clainn. a náirem nocha nfédaim
Do áirmhemar ina aghaid. síthcháin a deirc donnfaghaig;
síthcháin cert agus cagad. is terc leisa dtángadar
Tángatar le mac Mic chon. iat araon fá uaill onchon;
rí na gcéd do fuair gan feirg. buaid go hég ar gach éncheird
Galar croide ní crech gann. féchain a cholg 's a chathbarr;
do'n chreich fa gléghar a gha. beith gá féchan is fada
Cidh tra acht ar nég Con mhóraigentaig meda agus arna
adhlacad i bfochair a áirdríg i ninis chluana rígthechtaige rámfada,
ro tinólatar na hoirechta go haoninad do ghiallad dá dhegmac do
Donnchad; agus do bí comairle urlam ag na hoirechtaib sul do
bí Cúmeda gan marthain. nír b'ingnad tra in aigned sin ag na
huaislib agus ag na hairechtaib fá fialDonnchad: óir ro ba
deghaigned dóib a fhírinne gan uirbhernad, agus do chongbadh
énfer re feichemnas; agus nár chosmail cródacht re choscraige,
nár diall dath re dheilb niamchrothaig, nár b'inann einech
re deghduinecht, agus nár chombinn glór re ghlanbriathraib.
óir nír b'inann duine agus Donnchad ar a uaibrige re esgcáirdib,
ar a uirísle d'áirdríg, ar a thoirbertaige do tháisechaib, ar a
bhoglaomscaire re brugadaib, ar a oi rbidnige re filedaib, ar a
mhichairecht re mnáib, ar a mhilsecht re macámaib, ar a mhen
mnaige re mórtheglach, agus ar oighredacht a fhínfhled; co nár
b'ingnad fer na nuasalcherd sin do chomtogad do'n choraid chert
riaglaig, mar adubairt in tugdar dá mháidem: — 
Giallad dúinn do Donnchad. nárab druid re deibech
is uaibse gan fuirech. a uaisle is a einech ||
A binne is a breghdacht. a briathar chert chunnla
táth na gclann ó chonnla. is bláth na gcrann gcumra
Múnad báis dá bidbaid. brégad maigden mílla
gach breth d'aomhad uada. ní saobad a sína
Trócaire ar na truagaib. traochad buirb dá borbdháil
cladfocal dá chelgbuain. anocal gach ordghráid
Nemhuise re námaid. náraige re neimed
gach scél maith do mholad. ár bflaith trén gan teimel
Mac Conmeda menmnaig. mín solas a shaorniam
gné in fir mar is fírdual. is é sin a shaorgiall
Cidh tra acht ar ndiallad do Donnchad, ar noirdercugad dá
bhésaib agus ar gcoitchinniugad dá chiantestaib, ro éirig tnú th
miscais gacha táisig rena thoirbertaib; do fuathaig aigned gacha
uasail a uasalréim, agus do miscaisig menma gacha míled mhór
toirbertaig um Donnchad; gur adhain a fhuath i naignid gacha
comarsan ina comnaide: mar bíos fírthobar tar a bfásann fairb
agus fionnairthenn, agus congbaid sin re seal in sruthuisce; agus
gé chongbann, ní mór in mhíghoin mhinigios ar mhedón in
mhórtobair in tan doirtes ina taoscaib tonnuaibrecha tinnesnacha
fá'n tír. acht do fulaing Donnchad redenas na ndroch ún sin.
Cuairt dá ndechatar muinnter Sída snuadmhílla
sluagaichbéil go sráidib buirghéis chille solasmíne Sárnatail, go
dtarrla tegmáil itir muinntir Sída agus sherbchonsábla in bhaile
go borbaigentach; agus tugatar a naigthe ar a chéile gan chun
tabairt in dá fedain sin. do marbad in consábla go tinnesnach
isin tres sin, agus tugatar dianchrech do damhaib in deghiarla leo
tar || in lebarchóigcrích; agus nír lámh muinnter Shída re O
saorBhriain a'gus re a shaorbráthair ar egla agus ar uaisle in iarla
na tuatha do thathaige, go ndechatar do chaithem a dtermainn le
teglaigib dá dtáinic roime ar in réim sin mag nuasalchráib
tech neo, gur anatar blagh dá muinntir isin mórchill sin; agus ó
nach fuaratar a bfritheolam go fríchnamach, dorignetar drochabaise
dá dhígail. do héighed umpu trésna háirdghnímaib sin, agus do
fregratar clann Mháilruanaid í Chormacáin na ruadhéigme sin;
gur marbsat derbchomalta degShída do'n dianruathar sin, agus
O Cinndergáin fa sloinned dó
Ar dtecht do na scélaib sin chum sciamShída, fásaid fiuchad
fírfeirge ann tré díth a dherbchomalta; go dtáinic Maccon agus
caomShída, agu s Aodh mac Donnchada mac a nderbráthar, ina
gcéimruathar tinnesnach fó termann maighe heo d'aithle na
haideda sin, agus tugatar aonlaom árdlasrach tar tuathaib agus
tar trebhfoirgnemaib in termoinn uile i nénfecht i bfégmais a
uasaltempuill; agus muna beith Maccon, ní coigeoltai eisen do'n
dul sin. agus do lomairgset lethanchlár in termoinn fá thrédair
gedaib, agus tángatar ar gcúla dá gcríchaib.
Do scáil in tromscél go deithbirech fá Tuad
mumain, agus d'éirig bághborrfad bráithremail buananfadach i
núib Bhloid tréna dtermonn dúthchais do dhianloscad. is iat so
uaisle na combágha lér cogradh clann Chuiléin do chrechargain
agus do chathsraonad as a gcríchaib .i. clann táibéidithe Thoir
delbaig agus clann Diarmada finn cona bfednachaib do gabáil do
ghlanchloinn Bhriain iar mbunadas; agus úi Chinnéididh
agus úi Chonaing, || úi Chédfada úi Shencháin úi Ogáin úi
Eichtigern úi Máildúin, agus muinnter dhianaigentach Dhiu
braicthe. fa hé so a dtoiscedal tar tír amuigh ina mórbháig
.i. Urmuma co nuaislib ua gCinnéidid agá gcórugad, fir na
Forghabála go feidmláidir, clann laochBriain agus úi Longargáin,
ina laomchóirigtib lethansciathacha go lár in tíre do trénchosnam
a ndúthchais agus a ndáinedh, do dígail a nesbad ar a nesgcáirdib,
agus do díchur chlainne cath échtaige crechneimnige ciuininn
saigtige calgbuailtige crechoirdeirce Chuiléin.
Is é so ro órdaigetar acu .i. gan anacul do tabairt d'uasal d'óg
ná d'árdbrugaid, do truag ná do trén, do táisechaib do mnáib
d'filedhaib ná d'anbfannaib, do macaib ná d'araib ná d'oighredaib,
achtmad commarbad coitchenn ar gach cinedach. is amlaid do
órdaigetar .i. suide ina nisdadaib tar a néis, agus termonn a dtíre
uile do thaobnochtad fá tempullaib agus fá trénisdadaib i ndígail
in ruathair rugatar clann Chuiléin fá'n gcédtermonn; mar adubairt
fili síl Bhloid na briathrasa: — 
Dénaid báig a chlanna Bloid. tabraid in troid mar nach nár;
ná cluinter clann Chaisín chais. do bar gcur tar ais ó'n ág
A bfuil againn do chlainn Briain. fregraid in gliaid cia nach cluin;
dá bfuilngid agaid a narm. dogébaid go garb a nguin
Eirget clann chalma Duinnchuan. muinnter Chonaing na smual áig;
clann Chinnéidid toir is tiar. taob re taob isin ngliad ngáig
Eirget suas clann Aichir fhinn. muinnter Ogáin nár fhill teist;
ó ticfait linn síol Máildúin. díob nocha dénta dúinn ceist
Ticfait clann Longargáin luath. ann sin is bud buan a mairg;
ticfait úi Chétfada in chuain. co dtinól sluaig as gach aird ;
Ticfait clann Flaithbertaig linn. muinnter Sencháin nar fill colg;
ticfait úi Eichtigern sin mbágh. dá gcomraicem bud bráth borb
S íol gCormaic coitchenn na gcnedh. fregrait siat a sel ann sód;
úi Chongaile na gcrech gcruaid. do chosain buaid in gach ród
Ná caiglid síol mBrénainn báin. ticfait, n bhar ndáil do'n táib tiar;
úi Máildamnaig nach fuath lib. tabraid lib a mbuadh aniar
Cosnaid bar dtír tabraid cath. congbaid bar rath láim i láim;
cosnaid bar nuaisle is bar nuail. beirid buaid is dénaid báig
Otchualatar clann Chaisín in comtinól cobsadmór cathlínmar
colginnsaigtech sin chucu, do chruinnigetar a n uaisle uile i
naoninad; tugatar a bflaith dá bféithfoistiniugad, agus innsetar a
nanbuain do'n árdflaith .i. úi Bloid ina mbrathchóirigtib borb
fuiglecha bailcbriathracha buanainmecha báiginnsaigtecha uile i
naoninad ag iarraid a ninnsaigtesium. agus is edh so adubairt
in flaith go foistinech fosaidbriathrach fadolta: cá bfios nach
fóirfedh Dia in deinmne sin, ar Donnchad; agus do teigébadh
nach é a les in luadhaill d'ar labratar, óir ní hinann dubad agus
dianferthain. agus rachadsa d'innsaigid ar in
áirdríg d'innisin uabair na nuaisledh sin, agus do tairgsin chórach
do cinedachaib, agus do síthugad a nainmian tréna niam
thermonn; innus go ndernaidh Donnchad féthchomairlech fáth
foistinech fialtsoghradach O finnBhriain a bfastód gan techt do'n
turus sin. óir ní raibe ag iarraid a nesgcáirdesa.
Do gluais Donnchad risna degthoiscib sin d'innsaigid longpuirt
í laochBriain, agus do chan na comhada sin i bfiadnaise na bfinn
tsluag uile ar éntsligid; agu s do innis a charadrad do gach cinedh
acu go coitchenn cuimnigtech, go nár dligetar édtairech tad
naigenta do beith acu fá'n árd||flaith. do shir O Briain braigde
re comhall na gcomhad sin do Donnchad agus dá dhegairechtaib,
agus adubairt Donnchad go degtigernais go dtiubradh gach braighe
do shirfedh O saorBhriain do chionn na síthchána do na sluag
airechtaib; agus is é líon do togh O Briain do braigdib .i. ceithre
braigde dég do degmaithib na nuasalairecht ar éntsligid. do faom
Domnall agus do chomaill agus do tidlaic a uasalmac féin agus a
fhialmuinntir gan fuirech do'n áirdríg mar ro iarrastar.
Nír chian do chloinn Chuiléin isin gcomnaide sin
ar snadmfuagáil a síthchána agus ar dtídlacad a nuasalbraigded,
in tráth táinic techtaire ó O Bhriain tré borbthinnenas dá innisin
nár fhéd fosad na bfednach sin gan dul dá ninnsaigid dá nargain
agus dá ndíláithriugad. ódchuala Donnchad na deith bire sin .i.
scáiled ar scáth na sída dá shaorshluagaib; agus a bhraigde uile
ina égmais gan a gcongnam aige le cathugad, agus gan faghbáil
tsída tar a gcenn ó chóigcríchaib; do lonnaig go lasairderg a
lethanghnúis lergballach laomainbthenach, agus do éirig re hanfad
na feir. ge fiuchadghroide fáthrechtmaire féthchongbálaige foistinige
do tinóil a theglaig ar dtús go tinnesnach. do chuir fios ar
na féinnedaib ina ndiaid go deinmnedach, agus dob ingnad leisna
laochairechtaib na luathchomairleda sin .i. febas agus fírimad a
bfialbraigded, agus athgairde a bfírfhosaid dá chionn ó na cóig
críchaib. óir dob é sin deired cáirdesa na gcinedach, agus tosach
mesctha na Muman, agus críoch flaithesa fionnToirdelbaig agus
fialChonmeda míntsíthcháinigte.
Tángatar tromairechta go tinnesnach tóchestalach, do
fregratar na || saorchlanna go sotalborb in sruthsluaiged sin, agus
do iarratar in dobhuiden d'innsaigid. tángatar do'n tinnscetal
sin go cnoc mbláithlergach mbraonférach mbaile í Chuilinn ina
gcéimruathar; agus ní rabatar flaithe a bforthu ath, ná imle a
noirechta, ná cineda cenéil Dúngaile sin degthinól sin, achtmad
corpláthair chloinne Chuiléin agu s blogh d'úib doinnsaigtecha
Dobarchon. agus ro féch Donnchad ar a dhegsluag agus adubairt
agá bféchain: is maith atáthai a thrénmuinnter, ar in triathflaith;
is imda bar nuaisle gin go bfuil bar náirem; is tairise gid nach
imda bar dtromtinól; is cengal cáire connailbe bar gcórugad, agus
is gritháil aonmhuice bar ninnsaigid. is mairg laochrad fá léigfidhe, mairg cath ar a gcuimeoscai, mairg fedan ar a ninnsóchai,
is mairg dúithche ar a ndoirtfide bar bforrán do'n dula so. agus
is usaide dáib in tachar do tennad atá éntigerna orraib do bar
nórdugad; ní hinann agus in fedan úd aga bar ninnsaigid: ní
chreidenn fer dá chéile dá gcinedaib. agus a dubairt Donnchad
na degbriathra so ag tabairt a aigthe ar a fhírmuinntir: — 
Sib féin sin a shíl Aoda. gid uathad ní hintaoba.
fríth síol glan Aoda go gar. ní hanaobda gid uathad
Gid línmar in lucht so tair. tig na ruaig do bar rochtain;
gach sluag tenn do tráig sibse. is ferr báid is bráithirse
Fer mar Domnall mac mic Chon. cá bfuil acu cá hinod;
cóir a mháidem uaibse ainn. áinfer as uaisle againn
Lochlainn Maccon Sída seng. Ruaidrí is in dá Aod áirmem;
scor nach fann grega gábaid. clann Chonmeda mórdálaig;
Clann Taidg Ruaidrí na rád séim. Mathgamain is Tadg táibréid;
a bfaghla do tairg lám lib. is mairg tarla ina naigid
Clann Ghillamochainne i gcéin. Gillamochainne a gcenn séin;
do chongain líga a lann lib. agus clann tSída shoilbir
Clann Donnchaid do dianscáil droing. agus clann maith Máilsechloinn;
clann rádglan nach fann fine. clann ágmar in Airchine
Clann in Chláraig do chlecht áig. clann laochinnsaigtech Lorcáin;
clann Ghillamáil glórda a ngal. agus clann mórda Menman
Ui Máildamna dergus cath. úi Allmaráin na nárdrath;
fir nach boigthim fá bladaib. sin choitchinn chomramaig
Ui Slatra na sluag ngríbda. is clann ágmar Aisida;
rád glan a rann nach begán. is clann ágmar Artagán
Clann Aille éirget do, n chath. is clann Chinndergáin chliarach;
sluaig na cáille i gcathfál. úi Máille is úi Miadacháin
Am buidech a aicmed oll. tic gach lá catha chucom;
brígmar ní gann bar ngrega. a chlann línmar Leideda
Eirgid suas iadaid umam. nochtaid scéith na sciamdhrumann;
mo bann ní bud tais sin tír. a chlann Chais a chlann Chaisín
Beirid céim go cill nGuaire. ar a gcóigcrích gcraobuaine;
is lór d'fagail bar nairet. anaid nó go ninnsaiget
Scoiltid scéith lúbaid lanna. brisid slega a shaorchlanna;
odbaide flaithe. codnaide bar gcóraigthe
fuil fuagraid in maidm. cosnaid coscar is cianainm;
lbada bud derb duib. selb in engnama aguib
Dá gcuirthí go tenn mon tír. in cédchath so a chlann Chaisín;
óda re gach noirbert ib. bud oirderc ó bar néigsib
le na himagaillme sin Donnchaid rena deghmuinntir,
ro || éirig go hurmaisnech oscarda dá éided féin isin inad sin. tugadh
ar dtús a uasaléided dá innsaigid .i. cotún daingen degchumtha
dlúithimairech díneitrigech derganfadach deschiumasbláith delb
snuadach dathcroiderg dígraise; do cuir uime go héscaid in téided
órchiumsach sin, agus is é comfad do díon a dhegchotún Donnchad
.i. ó íchtar a mhaothbrágad mínchorcra go mullach a ghlún
ngasda nglégelchorr. do gabadh uimesiun ar uachtar in inair sin
lúirech lántrebraid lúbghlégel lebarchruinn adbalfairsing órbórdach
dirraid druimnech dlúithchliathach degfighte bláith buantsochair
cneistiugh cráibghlic certriaglach suaichnid slisghel soghrádach.
ro gab cathchrios cáiltiugh ciumasbláith cróichniamda clochbúclach
cennrachórda, cona lannlúth lúthmar cruinnfhedánach certimlech
acht munar bud aidbsige a áirde os a fedhnachaib. do thennastar
in crios corr certbláith cruinnréltanach cédna sin tar a chathlúirig,
agus ennach imfada faobarghorm iarannghlan trénrennach táib
lethan tresurlam bánchúlach bláthmaidech piastamail claisréid
cáiltiugh certfoirgnemach i gcengal in chresa bláithréid brecdathaig
sin. do gabad scabal féithgel fairsingréid fionnfraigtech fáithgresach
feidmláidir fighte uime tar uachtar a órlúirige. do gab clogat
clárdhaingen ciumaschruinn corrchertbláith coinnellmórda craob
thairgnech cianfhulaing fána chennbaithis inad. do gabastar
a chloidem colgda clár claisleitrech cianainignech corrdésach
cathminithruaillech crosórda crisamlach chuige, gur tenn
asdar go taomathgairid tar a thaob. do gabastar a gha gasd ||
gérfaobrach gormdathach grésmílla ina ghlaicdeis fá chomair a
dhiubraicthe fá na degsluagaib. tarraid sé a chráisech chrann
adbal chródaingen cholgdírech ceoneimnech comnaide chuige ina
chléláim dá dinge agus dá dianbualad. agus nír bheg torann na
dtrénfedhnach isin tráth sin ag cuingid a gcotún gcraobchorcra, a
lúirech loinnerghlan, a lann lasarmór, a gcráisech gcuartaichbéil,
agus ag athchur a nech tar a nais dá naradaib ó nach raib a naire
re himgabáil a dtáisig, agus ag togad na dtrénarm: a nógbaid ag
adhrad ar a náille dá nórarmaib, na hógláich ag saigid na senarm
dá ndernadar áithes i nimresnaib go róminic roime sin; na mílid
ag fugháil na meirged risna mórchrannaib, agus na honchoin agá
gciumasdaingniugad ar na cráisechaib.
Is ann sin adubairt Donnchad do ghuth réidsholus rígfaircse
nach ráidhmílla: éistet bar nóig, agus follamnaigidh bar bferga,
maolaidh bar medhar, múinidh bar macáim, árdaigidh bar naigenta
agus bar nonchoin gomad fútha mhaothlasfait na meirgeda; déntar
trí cóirigte do bar gcathaib. agus dorigned ar Donnchad go
degórdaigte mar adubairt. dorigned go tinnesnach na cóirigte do
chomaontugad .i. laomchórugad lethanchloidmech lasairneimnech
línmarchróda laochinnsaigtech látharchobsaid luathéchtmarbtach
laochDomnaill mic mic Con agus caomLochlainn cona coméirge;
agus córugad mínchiuintolgda merghrodruathrach mianimresnach
macámcholgda mochinnsaigtech móraigentach Miccon agus cáim
Shída; agus córachad datharmchoinnlech dlúithnertlínmar dos
chorneimnech donnmaothmeirgech dergonchonach dathachlínmar
duaibsechláithrech dianrodchróda daithinnsaigtech Donnchaid
cona dhegtáisechaib agus || cona bhrugadaib agus cona bhorb
theglach.
Is ann sin táinic Mac catharrachta ciallfoistinech con d'agallaim
a óigríg agus a uasaltigerna agus is edh adubairt re Donnchad:
is mise, ar in macám sin, agus Sída soghradach na fir as adbar
do'n imresain so; agus mar do gabamar go grodchomairlech tosach
in chogaid do chomtógbáil, derlaicter dúinn andiu niamhtosach in
chatha do chruadugad: óir is sinn as sanntaige innseochait na
hárdsluaig úd, agus is rinn as mó ferg a bflaithed, agus bud
tromaide in marbad ar na mórsluagaib a bfaghbá il i bfaicsera.
éistidh re a naibeorsa a dhegsluaig, ar Donnchad, agus bud
chomfhogas do bar gcóirigtib tosach in tachair do tarrachtain.
biadsa, ar Donnchad, isin deghmedón, gomad dam thegmus tiugh
na trénimresna; agus bididhse in dá brathchórugad oile da gach
táib im timchell in bar sciathánaib gan scáthegla, agus bar
gcraobaib crithneimnecha re sliostollad na sluagh dá saigthí in
uairsi go haonláthair.
Nír chian do Donnchad ag in degtegasc sin go bfacatar
lasairtheine in luchta fesaigechta agá bfoillsiugad féin. nír chuiredh
gan chomfregra in comartha sin, agus rugatar céim ciuinfoistinech
cobsadluath cédfadach go cóigcrích cladhuaine cille glanlergaige
Ghuaire. agus ní rabatar go cian isin gcomnaide sin in tan
adchonncatar chucu na trí catha colgneimnecha cráisechremra
crechinnsaigtecha cinidhlínmar críochfoirgnecha cobsaide, agus na
trí cóirigte ciantestacha cédfadacha, agus na hairbheda órarmacha
innellchróda uasalbeoda indeghdáine, dá ninnsaigid ina niamfogus.
is ann sin adubairt rena dhegmuinntir: ná héirgidh
nó || go ninnsaiget na sluaig tar slios na cóigcríche chugaib. nír
chian in cáirde sin go dtugatar na sluaig síde sotalborb d'innsaigid
na rígláithrech i rabatar. do éirgetarsom tra go fosaid fírésgaid
dá bfregradh; tugatar ucht re hucht ar in láthair agus do
tinnscnadh aibgitir na himresna: do léigetar a saigde ar
sruthlegan d'innsaigid a chéile gan choigill; do dáiletar na
fagha frithirneimnecha féithsiansacha i nochtaib sciath agus
sciamlúirech; agus dorigned crithnél dá gclocharmaib um chennaib
agus um chlogataib um armaib agus um mórminnaib a chéile.
Cidh tra acht ódchonncatar clann Chuilein in cathláthair agá
congbáil ina gcertaghaid, rugatar céim cruadchroidech ciuinamh
náirech ciallfoistinech as in gcathláthair. ódchonncatar úi Bhloid
in borbruathar sin, dorignetar aonchomairle esgcarat oirdercnár
áithesbuan ainédálach amhrathmar aithmélach uile isin uair sin
ó ísel go huasal uile ar éntsligid.
Odchonncatar clann Chuiléin in comairle sin, tugatar tromgháir
ag commáidem in choscair ar nimpód d'úib Bloid ó'n mborbláthair.
is ann sin do gab in flaith fialDonnchad foistine, agus do gabatar
clanna ó sin amach agá merinnsaigid: do gabatar clann Taidg
agá dtimchellad, clann tSída agá sírlenmain, clann Donnchaid agá
sírbualad, clann Máilsechlainn agá nuasalmarbad, clann Lorcáin
agá luathchirrbad, clann in Airchinnig agá noirchesmarbad, clann
in Chláraig agá gciumasrébad, clann in Ghillamháil agá ndianinnsaigid, clann Menman aga minroinn, úi Máildamna ina ndergruathar agá ndlúithimáin; agus na hoirechta uile ó sin amach
agá móraidhid amail adubramar i ndegtosach in chatha so ag
córugad sloinnedh gacha saor||chenéil.
Acht énní chena: rob imda is na hinadaib sin clogat agá
chrosbualad, bratach arna bratrébad, cotún agá chamgherrad, lúirech agá luathfágbáil, bráige agá brioscbualad, láma agá luath
gerrad, agus slesa agá sliosfosclugad; gur leth tuile taoscfhola tar
taobchlár in machaire inar brisedh dá maithib, go rabatar na
rígcholna ina réidairbedaib ar na raonródaib sechnón na sligedh.
fa hiat so uaisle na nécht sin rena ninnisin isna hirsib so .i.
Toirdelbach michairbinn mac Toirdelbaig triathláidir, Mathgamain menmnach mac Diarmada mic Dhiarmada fhinn fhosaid-briathraig, Uilliam einechréid uasalrathmar O hEichtigern táisech
ua bFloinn brethnaide, Ruaidrí ruatharborb O Sencháin agus
Eislis árdchonáich, O fionnOgáin na Forghabála in fer sin, gan
áirem cúig ndáine dég dá degchined. do haincedh aonduine dég
d'úib Chinnéidid isin gcosarláthair; Maolsechlainn uasalgnímach
mac mórduasach Murchaid í shaoraigentaig Shencháin agus Aodh
O Sencháin in sinnserbráthair táisech oirechtach ua Róngaile leo i
láim dá dtigh do'n turus sin. is iat do tuit ar taobláthair in
trénchatha i négmais madhmann na mórsluag sin .i. deichnebar
agus trí fichit flathuasal do táisechaib cennadhairte na gcinedach,
agus nír leth a náiremh dá nesbadaib ó sin amach; amail adubairt
deghollam cloinne Chuiléin agá chuimniugad: — 
Derg in chríoch so um chill nGuaire .re hathlam na haonuaire;
imda fá chill nGuaire nglain .linn uainne tré na hiathaib
Imda faidb is cinn is cuirp .ar fud a chríoch 's a chlárghuirt;
ná sénaidh in bfáth fá bfail .méraidh go bráth in bág sain
Do tuit isin troid menmnaig .Toirdelbach mac Toirdelbaig;
glac iarnfada sin ghlinn ghlain .mac Diarmada finn fáthaig ||
Cúig fir dég d'úib Ogáin ann .áirem uile ní fédfam;
a sódha nír bfell éidid .drem cródha d'úib Cinnéidid
Do tuit lér narmaib sin áig .Maol seingshechlainn O Sencháin;
in chraob ghrednach tiar gár dtaig .Aodh fial menmnach mac Murchaid
Fuille iná deich bfichit fer .áirem a nég gá náirem;
atá ó'n ló sin ár láime .i gcosair na combáige
Tug sib go tenn in tressa .ba mana móráithesa;
féchaid faghla tall go trén .dénaid calma a chlann Chuilén
Do bérthai uaisle fá a bfuil .dogéntar mór nécht orruib;
ní chélaid slóg fíoch bar bferg .dobhéraid mór gcríoch comderg
A haithle in toscaid turasbuain tresoirdeirc sin thugatar clann
Chuiléin ar a gcathrennaib, do léig O laochBriain a nuasalbraigde
dá ninnsaigid ó'n uair ba fesach dó nachar b'iat ba chionntach
do'n choméirge.
Imthúsa triucha céd ua mBloid: arna mborbscáiled agus ar
dtollad a dtinóil, ar dtuitim a dtáisech agus ar mberrnad a
mbrughad, ar gcrínad a gcathrach agus ar bfásugad a bfinnlerg, do
gab truaige tromairechta Tuadmuman fá'n toice toirtimnedach
táinic d'innsaigid na nuasal sin re hathgairit; agus dorigned snáth
snadmchonailbech do shíol shaorBloid toir agus tiar ar éntsligid
acht a náirdrí amáin. lucht miscaise agus mírúin Mhic Chonmara
do médaig a menmasan ag cloistecht in chomloinn sin chille
Ghuaire. fa hiat so na sluaig do éirig do'n dula so d'iarraid
chloinne Chuiléin do chumgugad .i. cenél bflathuasal bfialarrachta
bFermaic, cenél ndonnmeirgech ndegchloidmech nDúngaile, agus
Domnall mílla malachdub mórtoirbertach mac mic Con cona choméirge: do bríg gur bfergach Domnall nach dó féin d'fognatar na
hoirechta gan || uiresbaid. agus is iat so cumtha do chuiretar
uatha do'n choméirge sin i gcenn Mic Conmara dá mhórtraochad
.i. úi Flaithrí do Lochlainn O Dhegaid; cenél nDúngaile do shíor
do tréigen; cert a dhúithche do chomroinn re Domnall mac
mic Con .i. a dherbráthair féin do'n chur sin; agus éiric do tabairt
d'úib Bloid ina mbrathdígbáil.
Nír ba des le Donnchad na dála sin; nír chomarléigetar clann
Chuiléin dó a naontugad, agus ó nár faom a ndénam do léigetar
na sluaig remráite ar éntsligid for loscad agus for argain ua
gCaisín. mar adchonnairc Donnchad in degruathar naimdide sin,
do chuir tinól agus timsugad ar a dhegmuinntir; agus ar dtecht
go haonláthair dóib d'innsaigetar go colgda céimdígainn a mbidbada, gur feradh cath naimdide nemchartanach agus gleo gáibtech
grodinnsaigtech etorro, gur brisedh do degDonnchad agus gur
marbadh urmór a oirecht agus a uasaltáisech: mar atá Aodh
aradach mac Conmeda, O Máildamna, Conn agus Mathgamain
clann Taidg táibréid, Maolsechlainn mac Sída, O hAllmaráin,
agus Conchobar mac Conduibh í hAille. agus ag triall do
laochDonnchad ó'n dtachar sin, ar mbeith i nuathad sluaig dá
imchoiméd do comairliged ag cuid dá mhuinntir féin in borbleoman
d'innsaigid, do druim na drochcomairle sin gur marbad in rígmílid
leo; amail adeir in tugdar ag cuimniugad na ngníom agus na
finghaile sin: — 
Ar mbrath ré mbrath do Donnchad .tré dtáinic ár dtromdorchad;
méraid a dhíth go bráth binn .in bláth dína do tuitim
Suaill gach duine go Donnchad .beg engnam fá uallchonfad;
ciall chobsaid gan a dul di. ní cosmail brug re baili
Ní cosmail tigte re tech .ní cosmail triath re táisech;
mar nach faghair ar lár ler .samhail do'n chlár um Chaisel
Ní cosmail glaine re glór .ní cosmail cách sin chomól;
brath ré mbrath do'n gasraid dil .ní casmail cách re céirdib ||
Atá i núir arna fhalach .is esbaid Aodh aradach;
craob ghlanfaghach arna ghuin .Aodh aradhach is esbuid
O Máildamna ar ndul i núir .is esbaid gan a impúid;
in fonn grednach ó ngalaib .Conn menmnach is Mathgamain
Dá dtíset slán ár sluaig linn .is eisen tiar do tuitim;
in fer sain rosfill ar bás .ro bud esbaid linn Lúcás
Maolsechlainn mac Sída finn .Murchad mac Micraith chiallbinn;
a mbresghuin nocha mbladfál .is esbhuid í hAllmarán
Conchobar mac Conduib nár .cubaid O hAille d'imrád;
atá a engnam gan fala .is degblad úi Donnchada
Cuirem d'ár naimdeoin uaine .cumha Donnchaid dercuaine;
léig flaith cé ar sechmall mar sin .sechnam go maith é ar éigin
Anacul Donnchaid go derb .ar ilpianaib ar ifern;
flaith léna ina luide ghlan .déna Muire máthar
Cidh tra acht ódchonncatar sluaig í shaorBriain
agus sluaig Mic Uilliam ar éntsligid in tárbach fuaratar clann
Chuiléin chathéchtaig .i. Mac Conmara do mharbad go míchomairlech agus cuid do maithib a mhuinntire do mharbad mar in
gcédna, do léigetar sruthruathar sirtachais tar slesaib na críche
dá crechloscad, nó go dtarrla ina nagaid do na hárdsluagaib sin
.i. Diarmaid degbrethach mac Donchaid dianéchtaig mic Briain
ruaid roscmílla, agus úi Bloid ina fharrad agus fuigell in chatha
do chloinn Chuiléin; gur chomiadatar ina dtimchell go tinnesnach.
nír hanadh agá bfaicsin ag na hárdsluagaib, go dtugatar rígmaidm
rómór siar ar na sluagaib sin; agus do marbad i dtosach in
mórmad ma sin Domnall delbda degtestach dianimresnach delb-chorcra glanbrethach || gasradach gomanáisech O Gráda .i. táisech
tabartach tuathlínmar cenéil dergruathraig Dúngaile. ar dtaircsin
na dtres sin agus ar scáthimpód dona sceimeltaib do chuaid
Uilliam tar ais go coscrach i gConnachtaib do'n chuairt sin, agus
do an O Briain ag borbchoiméd in tíre nó go dticedh Uilliam arís
chuige.
Imthúsa cloinne Chuiléin: ar ndíth a ndegthigerna Donnchaid
dércaig degnósmair do toghatar tigerna go deithbirech gan énfer
ina agaid do'n fialchoraid .i. in flaith línmar lethanchloidmech
lonninnsaigtech látharchróda longportach .i. Lochlainn. do toghatar
na tuatha ar a thoirbertaib in trénmílid, agus a chine ar a
chonailbe; a laochrad ar a ghníméchtaib, a bhrugada ar a
bhognáraige, agus a fhileda ar a fhialbuada; a amhais ar a
innsaigtib, a chléirig ar a chertriaglaigtib, a óig ar a airbidnige,
agus a mhná ar a mhilisghlóraige; nár chinn táisech ar testaib
trénLochlainn i réim ná i rígteghdais.
Isin luan i ndiaid na himresna sin do chuaid in Clárach cona
chathsluagaib, agus Diarmaid O Briain cona bhráithrib, agus dá
chloinn Chuiléin cona gcinedachaib, gur loiscetar agus gur
lomairgetar cenél bflaithimda bFermaic agus gur chrechatar is
gur dianloiscetar mar in gcédna cenél nDúngaile; agus tángatar
taobslán tar a nais dá dtírib féin. do delaig deghMaccon agus
cáimSida riu do'n ruathar sin, go rángatar go tuaiscert Echtge ara
haimréide.
Imthúsa Uilliam Búrc cona brathsluagaib: táinic
arís go deithbirech go hO rígBriain i mbél na sliged réidfoistinige
cédna in ch édáin tar éis Mic Chonmara do mharbad, gur ansat in
oidche sin isin gcrích ina gcomnaide gur timsaigetar lucht na tíre
go tinnesnach as gach aon áird dá ninnsaigid ar in maigh sin.
agus ar dtecht i néninad d'Uilliam Búrc agus d'uasalO Bhriain
do || éirgetar re cédshoillse na maidne medhairchiuine arna
márach, agus dardáin fresgabála go fírinnech in fionnlá sin, agus
rugatar borbruathar buanimráitech báiginnsaigtech go Bunraite
ruatharchróda.
Imthúsa in Chláraig cona mharcsluagaib agus cona ghasradaib
Gáidel agus gallchoisidedh: tángatar ina dtromnél teinntide
taobloinnerda tar tréndóirsib in baile go borbchomairlech amach,
agus innsaigit go mullach in chnuic chédna do frestal chatha do
na cathsluagaib sin í Briain. ó rángatar tra na hesgcáirde i
nimfogus dá chéile ar láthair in chatha, d'árdaigetar aigenta na
nuasalghall, do ghríoslas gnúis gacha gáidilríg, do dhriuch folt
gacha ferógláich, agus do chlódhmesc croide gacha cédmacáim;
go dtugatar ruathar torannborb trethanbuan tinnesnach i gcenn a
chéile gan choigill, gur ba bedhg do'n mbráth a mbaramail. cidh
tra acht rob imda acusan do'n dul sin mionn órda arna dhian
scáiled, agus drech aobda agá duaichniugad, agus sciath ar
scáthcongbáil, agus claidme ag créchtnugad, agus slega ag slistollad;
gur brised in maidm ré nO Bhriain cona bhúrcachaib ar in
gClárach cona ranntaib carat, nó gur fríth Uilliam Búrc i neidirlén
agus uathad sluaig agá imchoiméd, gur lámadh is gur grodbuailedh
Uilliam leisin imarcaid. ódchuala sluag Uilliam a nurradh agus
a nuasaltigerna do rochtain go rígchaislén in Chláraig dá chuibriugad, do inntótar uile a naighthe i nénfecht ar a ndúthaig
féin is dorignetar coimlenga cianfairsenga comtinnesnacha com
luatha.
Cidh tra acht ar ngabáil Uilliam go hanfochain do'n dul sin,
agus ar gcur in áirdríg .i. fialDonnchaid ina raon madma dá
aimdeoin ó'n imresain, do gab menma in Clárach gin gur mó a
nesbada ná a néchta i ningnáis Uilliam do'n ruathar sin; go
dtáinic laochBrian lebhair||thestach laomscarchroidech mac Briain
ruaid tré tegasc dianinnsaigtech Domnaill Mic Chon móiréchtaig
mara. do léigetar laomchrecha lebairdígainne línmarsceimeltecha
fá chomarba Chrónáin cona chomairecht, agus tugsat leo na rígchrecha rómóra sin go Bunraite do'n ruaig sin.
Fecht oile dá ndechaid Diarmaid delbda duasachréid mac
dianfoistinech Donnchaid mic Briain rathmair ruaid, cona dheg-bráithrib is cona dhegsluag uile ar éntsligid, ina laomannaib
cobsaide cóirigte go clárúrlár cluana rámfoda ina ruatharchéim;
gur chuiretar in cluain réidhfaithchech ródfairsing réimchonáich
rígturchairtech fá ruadlasair. is mairg duine d'ar dúthchas in
degbaile sin do fulaing in díol sin do tabairt ara degisdadaib: óir
dob í sin isdad fosaid gacha héirennaig, ina huachtarán agus ina
cennport ós cathrachaib gacha cóigedaig. táinic Diarmaid go
degmenmnach ó'n drochruaig sin, agus do bátar leith ar leith re
haimsir fada go hansóghach ar in órdugad sin: gan sógh ferannais
ar a bflaithib, gan ghainne innill ar a noirrigaib, agus gan teist
bogchánach ar a mbrugadaib gur leth fiadhail tar a bfionnfaithcib.
Iar sin do fuagair in Clárach comsluag coitchenn do gháidelaib
is do ghlasghallaib; do fregratar uile i nénfecht in fuagrad sin,
agus rugadar ruathar céimfoistinech rompa go réimdírech go
Corcamruad oirterach. do lethnaigetar a longport, do tógbatar a
dteinnte is a dtendala, agus do anatar in oidche sin isna hinadaib
sin .i. Diarmaid mac doinnsaigtech Donnchaid mic Briain i
gCrichmaill ina chomnaide cona ghlantsluagaib gáidel agá ghrinn-fregrad go grodurmaisnech; in Clárach i gcnoc Dloghain tar a néis
in oidche sin.
Imthúsa Donnchaid drechálainn delb||nuadeirg donnarmchruaid
dotraochda degmic thestadbail triathimda treschróda toscoirdeirc
Toirdelbaig: áirdrí Muman ar menmnaige in mílid sin, agus rí
tabartach tuathchonáich Tuadmuman re tréimse; agus do ba
áirdríg bladach ar Banba ar borbengnam is ar briantidlacad dá
mbiadh foladh ag fionngháidelaib; ro an in táirdrí in oidce sin ar
sliab chairn na foraire ina chomnaide. agus do bátar airdenna
nemgnáthacha ag uaislib ina nárdlongport isin oidce sin, go nár
léigedh suan do na sluagaib le siabarthaidbred na saobaislingedh;
gur ba léir solas gacha sída tréna solaslabrachaib agá
soillsiugad. do choméirgetar na ceithre tonna go dtugatar a
dtromosnada ós árd go tinnesnach i nénfecht ar éntsligid, go ro
líon árdmacalla na nosnad sin i gcailltib agus i gclochaibnib na
caomFódla; agus atchualatar cách go coitchenn trí fascadha
fáidhanbfanna féthmairgnecha follaschiuine fionnáibne sin oidce
chédna gan chunntabairt. do anatar na huaisle isna huathbásaib
sin nó gur éirig in fionnmaiden; agus do éirig in táirdrí i
nurtosach in lái go láthair in chatha dá chomalnad. is í in buiden
nachar fell ar in áirdríg nach raib ina fharrad sin inad sin, agus in
dá buidin do dianfhell ar Donnchad is iat do bí go díthchellach
agá dhlúthchoiméd .i. Mathgamain agus Murchad cona muinntir,
agus cenél nDúngaile ina ndlúthchóirigtib. do choméirgetar i
nénfecht leisin gcomairle coirpthe craobainignig sin: is mairg
aigned do urmhais ar a hadbar agus is mairg duine do delb in
drochcomairle sin. do gluaisetar ó'n sluag siar leisin saobchomairle
sin ó sliab chaolródach chairn; agus in tan fa mithid le Murchad
buille traochta in triatháirdríg do tabairt, tug a thraig re taca
taobdaingen agus tug tuagbuille trénchroidech || go cert sin chenn
do'n chaomairdríg. do ba usaide is do ba docraide dó in buille
sin do tabairt óir is é féin do órdaig in náirdríg etorro agus in
sluag oile agá chúlchoiméd: is mairg ar fhuráil in diabal na
drochbuilleda dianláidre sin do tabairt. do fágbatar uile arna
oidhid in náirdríg sin inad sin; agus is ann sin tángatar a fhileda
agus a uasalchléirig dá innsaigid, mar adubairt in tugdar ag innisin
bróin na Banba agus imshníma na hEirenn in láidsi ós cionn in
áirdríg: — 
Toirsech anocht Eire árd .cumha na Fódla is fírgarg;
is céile d'ar chóir casra .fár léig Eire in asnadsa
Temair na ríg rád dírech .a hosnad is égcáintech;
osnad Uisnig tré falaid .gá cluinsin is ciallamail
Osnad ag Emain macha .tré aithméla in árdflatha;
ní huallcha cosnam d'ar chinn .ná osnad Cruachna chucainn
Osnadach Caisel na gcliar .tréna breith uada ar énrian;
coscar a báide is a blad .osnad Aine ní hingnad
Is imda osnad aile .ag cáined chinn Maonmaige;
ag gach dáim do na dámaib .ag mnáib is ag macámaib
Rí ní taitheocha i dTemraig .d'éis mharbta mhic Toirdelbaig;
Muma chuirc do dorchaig di .cuma Donnchaid ghuirt ghailli
Buille Murchaid fá mian uilc .do mac Sadba síl saorLuirc;
truag in béd in buille garb .is mó iná céd do chommarb
Is imda oirrig gan ech .is imda tuath gan táisech;
ár mbidba ag sníom ár slat .imda rígan gan rígmac
In buille sin do chríon cerd .do scáil mór mbanntracht mbéilderg;
tug sluaig imda ag seolad sair .imda deorad do'n druing sin
Bud imda finnchell go fás .bud imda éigse i nuathbás;
tré flaith imda is borb a mbróin .is imda ord gan onóir ||
Ní teirce cách na crecha .bud línmar na leithbretha;
táinic gach cinned do chách .ráinic gach milled mochtráth
Do mill Murchad in Muma .dul innte ní hindula;
do balb Muma tuaid is tes .luga a huail ná a háibnes
Do chuaid fíráibnes Fódla .táirnic in tiocht d'urfógra;
imda fer gan ual gan ech .agus ben go truag toirsech
Cidh tra acht ar ndianmarbad Donnchaid duasbogréid déircimda
mic thestadbail treschróda tuathchonáich Toirdelbaig do Murchad
go mallachtach míchomairlech amail adubramar, do chengail in
Clárach na cinedaig re chéile dá gcomriar, agus do aontaig énríg
orro dá riaglugad .i. Diarmaid doinnsaigtech delbchorcra dath-snuadach dédghlégel mac donnarmach deghailemnach desúrlabrach
drechoirbidnech Donnchaid mic Briain roscghlain ruaid, agus do
iadatar a tháisig uime go magh nAdhair dá óirdned ina áirdtigernas. do rígadh go réidurmaisnech ag na rígtáisechaib in réidbile,
agus is é in flaith línmar lanchloidmech lethansciathach .i.
Lochlainn mac Con milisbriathraig medha do ríg ar dtús in
triatháirdríg; agus do faomatar na hairechta dá éis in comairle
sin gan chlaochlód, amail adubairt fili Diarmada na degbriathra
so: — 
Gairem gairm ríg .bud rád fá blad
in tír rostogh .do'n ghríb bud ghar
Mac Donnchaid deis .is docht fá rún
ua fialBloid fial .Diarmaid na ndún
Cubaid re cill .cennas ar chách
croide na gcríoch .bile fó bláth
Diarmaid dúin móir .mín beoda borb
tug giall do'n gharg .a chiall 's a cholg ||
Aáibh 's a uaill .do scáil fá scéim
in dos ó dháil .do clos i gcéin
Mumha na ndám .dutha dó sain
riar a theglach thair .go grednach gair
Cidh tra acht ro chaith Diarmaid re denas go grodinnsaigtech
gredanmór guasachtach in glanflaithes sin. isin bfogmar thosanach
do tigernas Dhiarmada ar na deghoirechtaib, is ann do éirig in
tiarla agus Uilliam Búrc tré báid agus tré buandúthchas, agus na
búrcaig uile ar éntsligid, do trénchosnam Thuadmuman dá triath
áirdríg tresoirderc .i. do Muirchertach mílla malachdub menmnach
mórtestach mac triathlínmar turaschróda tresinnsaigtech taob-fadglégel teglachlínmar Thoirdelbaig; óir do ba chara gan cheilg
do na cniochtghallaib caomThoirdelbach, agus ro ba dalta dó in
táirdrí dob áil leo d'óirdned do'n dul sin .i. Muirchertach michairglic míleta; gonad aire sin ro éirgetar i nénfecht na hárdsluaig
sin fá Uilliam mbélchorcra mbarraide mBúrc i dtimchell Muirchertaig dá mhórad.
Is í so slige do gabatar na sluaig sin .i. d'innsaigid in Fiadhail
in noirchill na himresna, óir is ann toghtai leo in láthair ina
gcuimeoscadais a gcatha do chosnam na críche tré chathimresnaib;
óir do bí Diarmaid delbdígainn duasbogréid mac donnabrach
Donnchaid co maithib a mhuinntire i mbél in Fiadail ag imfuirech
risna sluagaib dá sraonad agus dá slisbernad, acht clann crechinn-saigtech Chuiléin amáin. óir do inntótarsan roime sin a nagaid
risin rígiarla ag faicsin na fínemna fíre dá bfóirithin .i. in plannda
d'fás ina naballghortaib, agus laogh ochta a nuasalrígan, agus
sruth timchill a dtuathchóigcríoch, agus cúl comairce gacha
cuilénaig chucu .i. in mílid maothfoltchaom || mórtoirbertach
Muirchertach.
Imthúsa in dá sluag .i. Uilliam Búrc cona bhrathsocraite agus
Diarmada í Briain cona bhorbfednachaib: d'innsaigetar a chéile
gan choigill. is ann sin ro innsaig Muirchertach mac taobghasda
Toirdelbaig, agus Lochlainn riabach O degDegaid, agus degchlann
Donnchaid blogaig buantestaig, agus fionnairecht Fermacach tosach
na caille ina gcéimruathar dá cosnam, gáidil Chonnacht re a gcois
dá gcúlchoiméd; agus ní dernatar acht deilb in diantachair in
tráth do brised do muinntir Dhiarmada go deglamaig. do
doirtetar na sluaig go tinnesnach fá'n tír agus do téchtatar na
tuatha do'n turus sin, ar niadhad do chloinn Chuiléin re a
gcomdalta ré gcách. do díchuired Diarmaid do'n dul sin go bun
réidúrlárach Raite i gcertfogus in Chláraig, agus do gluaisetar
gáidil Tuadmuman go tinnesnach go mag nAdair d'áirdrígad in
fhinnbile fhírdúthchasa fialMuirchertaig, óir d'éirig aignedh gacha
huasalríg agá fhaicsin; agus táinic in triath línmar lethanchloid-mech línmarbruidnech laomscarchroidech .i. Lochlainn mac Conmeda dá rígad ina ruathar réimfoistinech, gonad ann adubairt na
degbriathra so: — 
Rí Muman Muirchertach .nach meth fá'n mórainmsi
biaid gríb in ghrianfuinnsi .ag sním in slógairmsi
Rí triathach Tuadmuman .traochfaid gach tromnáma
flaith fírghlan fionnghaola .línmar a longdála
Bennacht trom Toirdelbaigh .na tuile táibglégel
flaith líchenn cáimdeoraid .rí seng ár saorgháidel
ell delbna dígainne .ar dath úi donnMogha
gell féile is senghníma. le chéile ag congnomha
Gell ratha is rígachta .rug in barr bunchlesach
cenn féile fionnchorcach .gell méide Muirchertach ||
Mac Saidbe súlghuirme .slatbile sográdach
féinnid saor sengnélach .craob chéillid chomdálach
Echtair a innamail .ós iathaib Laoghaire
rian Banba boraime .Brian amra ár naodhaire
Cidh tra acht tar éis Muirchertaig menmnaig mic mórdálaig
Toirdelbaig do rígad, agus ar dtecht do táisechaib in tíre fána
thigernas, do bátar in dá áirdríg aimsir fada ar in órdugad sin;
go nderna in Clárach comtinól sluaig agus Diarmaid cona bhráitrib
maraon ris, go dtángatar ina dtromnél tinnesnach tresamhnáirech
doedranda dianinnsaigtech go longport triathMuirchertaig. agus
ní raibe róchumas a aince ag uaislib in longpuirt ar na laochnaimdib re a línmaire, gur folmaiged in flathlongport ag na flaithib
sin. rángatar ríguaisle in longpuirt ó'n luathchumasc, agus
anatar uasalrúta in iarla re cathugad ó nachar b'eolach iat re
hingabáil. do fuaratar briathar ó'n mbarún is ó'n mborbleoman
dianfoistinech Diarmaid mac donnabrach Donnchaid, agus rugatar
leo in rúta ar in réimchórugad sin go rángatar i bfogus bona
réimchonáich Raite.
Odchualatar dá chloinn Chuiléin cathruathar in Chláraig go
longport a rígtigerna, dorignetar tinnscetal tinnesnach agus éirge
urlam agus imtecht obann ar lorg in Chláraig dá chomfasdód go
Bunraite do'n ruathar sin, go bfacatar na teinnte is na tendala ar
in sligid ina bfogus. do gabatar ar chéill gan chunntabairt gurab
é in Clárach agus caomDiarmaid adchonncatar. do innsaigetar in
laochrad go lúthgáirech in láthair, agus ní bfuaratar sin longport
ar a gcionn achtmad rúta in rígiarla do gab in Clárach ar a
chomairce isin chédscainner. ba chrád aithméla le clannaib Cuiléin
nach iat na flathgoill || agus na fionngáidil fuaratar, agus do
chuiretar in rúta tar a nais go Connachtaib.
Do bátar tromairechta Tuadmuman re hed in fógmair ar in
órdugad sin, gan uasal d'impód orra i gcoinne Diarmada ná in
dubChláraig, nó go ndernadh comfu agra coinne itir Mathgamain
mborbruathrach mbrígaigentach mbuantestach O mBriain agus
Lochlainn rathmarbog rígtoirbertach réimchonáich ruatharmer
roscabradghorm riabach O nDegaid; agus do chóirigetar cuinnemh
cille sruthguirme srebhuaine síthoilénaige sográdaige subhalach. do gab mac í Briain ag brégad Lochlainn go mórtuarastlach a hucht in Chláraig agus caomDiarmada, agus ní raib
tarba isna tuarastlaib sin óir ní tréigfedh Lochlainn Muirchertach mac taobghasda Toirdelbaig ar innmus Tuadmuman cona
táibimlib; agus do fágaib go hesaontadach in cuinne ar in órdugad
sin.
Odchonnairc Mathgamain míchórugad muinntire Lochlainn
ag lethanscáiled dá dtigtib féin agus meirgeda donnchraobacha
Diarmada í Briain cona bhloidechaib do leith a chúil chuige, mar
do chóirigetar in celg acu um tosach; do léig Mathgamain
mórmenmnach é féin cona mhuinntir tar in abainn siar go sotal-borb do lenmain Lochlainn go luathurmaisnech. do chuaid in
toirechtas uile uatha do'n dul sin, agus ní dechaidh aonduine
gidh nemgnáthach ó impód laomscarcroideeh Lochloinn go hu rlam
i ndáil éga do diantabairt chatha do na triathrígradaib tángatar
dá ninnsaigid sin inad sin. agus ó nár dingbála le hO nDegaid
fregra na ndlúthfednach, rug side sanntach sáthadmer i medón
na mórsoch raite; agus do fágbatar a bhegán fednach féin in
fláithmílid ina aonar itir a esgcáirdib. agus do chuiretar cathspairn || égsamail nemgnáthach sin inad sin, nár cuiredh ó chath
Sceua sciamfoclaig re scáthsluagaib portuaine pobalghlana Poimp
cath bud nemgnáithche iná énfer ag cathugad re cédaib. ||
Is ann sin do gab glanLochlainn agá marbad agus agá
minscáiled, agá dtollad is agá dtaobscoltad, agá sraonad is agá
slisbualad, go dtugatar uile i nénfecht a naigthe ar in árdmílid.
do léigetar saitheda dá slegaib agus sruthlega dá saigdib agus
cithnéla dá gclochaib i nénfecht ar in árdflaith, gur níthed a nert
ó na neithib sin; gur fhaom a ghabáil do na glantsluagaib arna
iarraid dóib féin ar in rígmílid. do chreidetar cenél bFermaic
do Diarmaid do'n dul sin ódchonncatar a dtor congbála ar a
chumns. do éirgetar na fermacaig agus fionnbloidig uile fá
Diarmaid do'n dul sin, agus tugatar uile i nénfecht a naigte
ar chloinn Chuiléin uachtaraig dá hargain go hainiarmartach; gur
taobnochtad in tír fá trédairgib is go rugad uatha i nénfecht a
neich is a néided is a ninnile, agus gur folmaiged a bfionnbruidne;
go ndechatar a nuaisle as ar éigin gusin bflaith línmair lethan-bruidnig Lochlainn.
Imthúsa Diarmada doinnsciathaig mic delbchorcra Donnchaid:
do gab gialla agus braigde na nglanoirecht i bfégmais Mic Chon
menmnaig mara amáin. do chedaig Lochlainn do Ruaidrí mac
taobsolus tresinnsaigtech Taidg dul ré gcloinn Cuiléin uachtaraig
do innsaigid na sluag ó bfuaratar a rígargain roime, tar cenn a
narbhonn agus a nisdadh. do chinnetar clann Chuiléin comairle,
agus is í comairle ar ar cinned leo do'n chur sin .i. Domnall mac
mic Chon coscardlúith co mbrugadaib téchtchonáich in tíre ina
thimcell do anad sin tír dá tesargain, agus braigde ó Domnall do
Diarmaid do'n dul sin tar cenn a chríoch agus a chinedach; agus
Lochlainn cona laochbráitrib .i. clann Chon mórfoirgnemaig meda
do dul as in tír amach cona || theglachaib cona mharcsluagaib
agus cona mhórchethirnib, go mínchlár maothuaine múrghlégel
Maonmaige d'innsaigid in áirdríg fhíre .i. Muirchertaig mic
tresoirdeirc Thoirdelbaig. nír chian do chloinn Chuiléin sin
chomnaide sin in tráth do chuaid Mac crechinnsaigtech cloidemderg
con agus in slatbile sográdach sluaghgrod Sída ar cuairt i
gcríchaib a námat go nemchoigeltach, co ndernatar loscad agus
luathcrecha agus lethanmarbad i núib Róngaile ar O Sencháin,
agus rugatar na crecha go coscrach leo i gConnachtaib.
Imthúsa Tuadmuman: tángatar uile i naoninad dá fhios cá
hórdugad dogéndais ar ghlanLochlainn O nDegaid; agus is amlaid
do órdaigetar acu a chur chum báis gan fuirech, ar egla go
soichfedh slán as na sásaib sin. do chuadar lucht a mharbta
dá bhráitrib go héscaid dá innsaigid, agus dorignetar in míchomairle móresbadach merdána mochtriallach sin .i. marbad Lochlainn
go luathchomairlech. ro ba chrád chroide le cloinn Toirdelbaig
in triathécht sin, agus ro bátar dilsigte dá ndúthaig re dénam a
dígbála; mar adubairt in tugdar ag innisin churta in chath
míled: — 
Esbadach fidchell clann Cais .testa fer do'n fhéinn armglais;
gníom ó nach desbladach drem .is esbadach in fidchell
In cluiche conach ní glic .cluiche milledh go minic;
dobeir sé in finnchlár go fás .is imchnám é 's is uathbás
Ar nguin fhir do'n fhéinn ghlaine .sé sin chill na chomnaide;
fer do ghuin 's a chor i gcill .cor nach fuil ar in bfidchill
Is é in fer gonta glan sain .Lochlainn fial ní féil esbaid;
flaith ché ní rug a chenn cor .is é tug gach fonn folom
Clann Toirdelbaig nír tréig sé nó gur dorchad a deghgné;
biaid tall i ndoinnlebraib den .clann Toirdelbaig ní thréigfed
Ná tréigedh anam in fir .clann Toirdelbaig chrích Chaisil;
do toghfainn ua dTáil na dtres .Lochlainn dáib ro ba díles ||
Adeir Cáid na gcomrád nglan .gan tigerna do trégan;
fir téit sin tech nemda .gach fer nár tréig tigerna
Dogébaid Lochlainn lis brain .tech Dé más fíor in rád sain;
do bhrug buada a Dhé is des .dul uada is é as aimles
A haithle na tromoidheda sin Lochlainn í Degaid fa chomim-snímach clann Toirdelbaig ó'n tromesbaid sin.
Imthúsa Shída sholusghlóraig: do chuaid i gcrích na Bóirne
dá buaidrem, dorigne crecha cédimda agus rug leis i gcrích
Chonnacht chlártorthaig iat; agus rob é críoch in chogaid sin
cáimSída tar éis na creiche sin gur gab galar gáibtech in gégbile
gredhanmór grodinnsaigtech guthaobda. do fuaratar a esgcáirde
scéla Sída do beith isin tslaodán sin, agus do dlúithigetar tar
ciumsaib na cóigcríche ina dhiaid. ódchuala Mac crechruathrach
con na cóirigte sin, agus clann Ghillamochainne ar a ndeoraidecht
ina chomfogus ag agallaim a chongbála ó'n gcrechargain sin, agus
is é Tadg mac Donnchaid í Briain ro ba thrénráidtide do'n
tromaicme sin; do éirig ferg Miccon résna cóirigtib sin, go rug
ruathar rachtfoghla rígtechtach tar a roinn cóigcríche anoir dá
rochtain. tug lám tar a lethanbuailtib, do gab in tech ar Tadg
mór gur mochdúscaig as a mhínlebaid é, agus do glacad Tadg go
tromarrachta le trénMhaccon cráisechgorm. tugad lám tar na
luathcrechaib soir go slioschlár sluagMhaonmaige, agus Tadg féin
ag na fionntsluagaib ag fiadnaise a airgthe dá aimdeoin go baile
breclocha rannturcharthaig réimingnáthaig Riach, gur cuiredh i
gcaislén in iarla i neidirecht a uasalbráthar; agus ní cian go
dtáinic a dherbráthair oile ina dhiaid le ndegMaccon cédna
agus crech mór maraon ris: Mathgamain donn a ainm sin, go
rabatar conachlonn carat isin chaislén chédna.
Imthúsa Shída: do tromaig a esláinte go himarcach air agus
do tuig gur deired dá dhálaib ar in saogal so. do adhair in
náirdríg, ||do diult is do tarcaisnig in doman go díthcellach
deithbirech, do timain a chorp do cháimBrénainn agus a anam
d'áirdríg nime agus niamhtalman, agus fuair bás ar in órdugad
sin; mar nár sáiledh in sluagbile sideghrod d'faghbáil báis acht i
nimresnaib.
Do hórdaiged is do hadhlacad go honórach i gcill Bhrénainn i
mBirra in bláthcorp sin: tugad bláithleca bordriagalta gusin
degduine imon adhlacad; agus tugatar a theglaige trí tréngárrtha
tromchumad fá'n trénmílid nó gur choiscetar a gcuingeda agus a
gcomairlig in cuma sin, agus adubratar go degmenmnach nár dual
a dénam ar deoraidecht; mar adubairt in tugdar ag uaisliugad na
hoideda sin: — 
Toirsech na sluaigse im Sída .ar ar cuired tromlíga;
ní brón coimse in fáth fa bfuil .is tráth toirse d'ar dtriathuib
Do bí i ningnáis a airecht .truag a dhul ar dheoraidecht;
uair rachait síol dTáil dá dtaig .gníom gan a dháil na dhúthaig
Cáinfid cách ua Moga .ar banlergaib boroma;
bud buan spéis úi Moga mir .tar éis dola ina dhúithig
Cáinfit mná ar maig Adair .gach ansógh uile fuarabair;
brón erraig ag gach airecht .ná denaid ar deoraidecht
Mo chomairle gid cóir dam .dáibse is doilig a dénam;
beith gan luad binnfagla úi Brain .sluag intsamla da athair
Do chuir go mór ar Muirchertach gan Sída agá slioschoiméd;
agus gidh fuaratar clann Chonmeda in móresbaid sin do chalmaigetar in cogad go catharrachta.
Imthúsa ua nDegaid Diarmada .i. cloinne Donnchaid agus
donnFlaithbertaig: ar luathmarbad Lochlainn tángatar féin go
féthcháirdemail uile go haoninad do roinn fedhmanais í uasalBriain
etorro .i. táisigecht cheitheirne Diarmada; agus is é trénroinn
tugatar clann Flaithbertaig duinn ar in degfedmannas sin .i.
dianfell do dénam ar degmacaib Donnchaid go dobriathrach ina
ndrochoirechtas .i. Lochlainn || ruad agus Ruaidrí ruaigéchtach;
agus tugatar oidid anabaid ar na huasalchoilénaib sin, mar adubairt
in file na focailse: — 
Esbaid mór .marbad triath
táib re táib .do chráib Chliach
Lochlainn ruad .is Ruaidrí réid
fá'n iad úir .fa fial re féin
Dá chrann chuir .dá chráib chnó
beith nach bia .do chleith chró
Cruth is calg .ciall is conn
rosfuair fell .gach uaill oll
Trén is tolg .tenn is tres
buaid is blas .tuaid is tes
agus fa gníom mór le glanchloinn Toirdelbaig na troméchta sin
gidh i leith a mbidbad do bátar.
Imthúsa muinntire í Briain: do gabatar ag cruadugad a
gcogaid, ag comfásugad na gcríoch go coitchenn, ag imadugad a
nécht agus ag coitchennugad a gcrech, go nár fágbatar bruach ná
boillscén gan buaidrem agá mbidbadaib, re himad a gcrech agus a
gcumasc, a dturas a dtachar agus a dtulán; go ndernatar aontonn
ar crith do'n cháimthír ó chill Dalua go léim Conculainn.
Imthúsa Domnaill donnabhraig degsnuadhaig
mic mic Chon choscardlúith cholgfaobraig chríchálainn: do cóiriged
a thír go téiglide leis risin tréimse sin. i bféil Pádraic in erraig échtadbail sin is ann do riacht tinnscetal tromghalair in
trénmílid, go bfuair bás ó'n troméigen sin agus rugad dá adlacad
go honórach le hoirechtaib a uasalchorp; amail adubairt in tugdar
ag innisin na hoideda sin: — 
Síth dé duit a Domnaill .a dos fialglan fíre
go bfagha a ghég ghaille .do méd is do míne
T'einech is t'aingne .taob re dáim dá derbad
is laomdacht do longbrugh .t'aobdacht is t'engnam
Do chiall is do chédfad .nach clos tréd ghlór ngégda ||
croide nach fes foghra .a bile des dédla
Clann Chuiléin bud chorrach .ód chur i nuaidh naolbláith
bruinne sin fá'n siangaidh .fir gan chuimne ad chaomráith
Drecha derga ar ngormad .gorm gach derc gur dergad
scél nachar iarr ugdair .gach ciall arna celgad
Fuath re Domnall daire .déine buirbe is braise
dún deoraid a ndeise .ag leoman úr aise
Do órdaig Diarmaid O Briain degmac nDomnaill ina inad ós
na hoirechtaib .i. Maolsechlainn armláidir uasalghnímach einech-buan, agus adubairt Maolsechlainn nach fáimeochadh in ngairm
sin gan chedugad do chaomLochlainn. do chedaig Lochlainn na
laochoirechta do beith fá tigernas in trénfir sin nó go roiched féin
dá bfóirithin, agus do gabatar muinnter Muirchertaig ag min-chuartugad in tíre agá taoblomrad dá crechad is dá críochargain.
dorignetar clann Chuiléin fá'n am sin crech ua nDobarchon agus
crech cille eo na súilech ar a sálaib sin, agus crecha imda oile
nach áirmither; agus do bátar cenél bferchonta Fermaic ag
folmugad a bfinntíre fírdúthcasa féin tré beith dá mborbnaimdib
agá himchosnam ina nagaid.
Do bátar leith ar leith go héchtach imsnímach nemsuaimnech
ar in órdugad sin .i. Diarmaid ag dlúthugad na ndegoirecht agus
clann Toirdelbaig go tinnesnach agá dtrénscáiled. do bátar re
hedh ar in órdugad sin, nó gur comfuagrad coinne ag na cniocht-gallaib Connacht agus ag gallaib glanMuman .i. itir iarla Ulad
agus in árdChlárach; agus tángatar in dá borbsluag sin agus
dá O Briain go braonlergaib fonnbláithe féthúrláraige ua
bFiachrach .i. itir Muirchertach agus mórDiarmaid.
Is í sin uair agus aimser do chuaid begán do brugadaib cloinne
crithtortaige Chuiléin ag lorgairecht tar ler i núib fethnaide
Floinn. ní tugad aisec imlán do'n buidin sin, agus ní tugad in dá
thuras orro ag na hesgcáirdib .i. dul agus techt dá dtigtib; agus
in fer ar a rugatar do na rígbrugadaib dorignetar a sráighled go
taom||ghallda tubaistech. tángatar dá dtigtib in chuid eile do'n
buidin sin agus d'innsetar a nesbaid dá noirechtaib. do éirgetar
clann Chuiléin agá chlos sin dá léigen féin fá lebairtriucha céd ua
mBloid ina mborbruathar; agus nír chian do na cuilénchaib isin
gcomairle sin in tan adchonncatar chucu flatha na bfionnbloidech
uile ar éntsligid dá ninnsaigid ina marcsluagaib menmnacha
medhardána, ag techt ó'n gcomdáil chonnachtaig ar gcomroinn in
glantíre itir na géigrígaib .i. itir Muirchertach agus mórDiarmaid.
ódchonncatar clann Chuiléin in comtinól colgórda clethcorcra sin
chucu, ro ba chuid chroide leo faicsin na bflathuaisled do dígail a
mbrugaided ar a ndergnaimdib; agus tugatar a naigte i nénfecht
go hamnáirech ar na huaislib sin gan urrad gan árdtigerna rompu
dá rígseolad, achtmad coméirge na gclannmaicne tré combáid do
thoisc na hesonóra fuaratar. nír congbad go fada in chathláthair
ag na fionnbloidechaib sin; gur madmad ar a muinntir go deithbirech, gur trénglacad a dtáisig, gur hesonóraiged a nuaisle agus
gur hairged uile iat fána nechaib fána narmaib agus fána nédaigib.
dorigned échta oirchesda dá nárdbrugadaib, agus dob í dímiadh a
nuasalbraigdedh gur b'é a dtimáin rompa dorignetar dá mbailtib
féin. agus ní fada do beitis úi Bloid sin mbraigdenas; muna
biadh Maolsechlainn i niathaib ua mBloid in tan sin, ní haineochtai
na huaisle sin. in uair táinic Maolsechlainn uasalgnímach dá
ninnsaigid, do fuagair sé gan fuirech gan a mbásugad agus tugad
a naisec do'n uasalárdríg tar a nais.
Do bí in chomroinn sin ag na cáimrígaib ina gcertinad ó
ghaire na glanlughnasa go ndechaid in tsamain secha, gonad ann
sin táinic O degBriain tar || druimlergaib in tíre go tinnesnach
toscarrachta; agus nír fuilngetar na hoirechta a fhaicsin gan
éigem go hilgáirech uime, agus do fregratar na rígtuatha as gach
aonáird na héigme sin. do fuair in táirdrí áithes ar fírrinn na
fednach sin gur marb maithe dá muinnteraib, agus do gab in tír
go tinnesnach re trénchathugad; go ndechatar cách fána chéile do
na cóirigtib sin, gur combuaidredh in tír itir imlib agus ós a
boillscénaib go coitchenn; go ndechaid Diarmaid ar dtús sin
triucha céd uachtarach dá cosnam, gur marb imad dáine dá
deguaislib agus gur chosain in cáimtriuca uile i nénfecht do'n dula
sin. tug tres téchtaidh ar Tuadmumain uile go taomláidir
treschróda; go nár fágaib do'n tír gan argain acht Mac Conmara
cona oirechtaib, do chuaid ar daingnib a ndúthaige agá ndeg-choiméd féin go nár b'urusa a ninnsaigid re cródacht a gcomtinóil
agus re hágmaire a ninnsaigtedh agus re toiscbeodacht a dtigerna
go róminic d'fios in oirechta sin. ní tigtí uatha aonchuairt acht fá
aithméla; go rabatar ar in gcogad comguasachtach sin cor in
gheimrid ghlanfuair gaothláidir garbosnadaig, go dtáinic tosach in
erraig dá ninnsaigid. gurab ann sin do thriall triathLochlainn
dul tré chomairle a chlannaicmedh agus a chaomoirecht go baile
in Chláraig ar a chomairce; agus dorigne Diarmaid brathaimles ar
chaomLochlainn, agus adubairt gomad dilside Tuadmuma do'n
trénChlárach dá gcongbadh é i négmais a oirechta do'n dula sin.
do gab in Clárach claonbrethach crechfallsa ciallainbfírinnech
chuige ina chroide na comráite sin agus || do glacadh glanLochlainn
go láidir ag na ladronnaib agus do cuiredh imad iarainn go
grodfírinnech.
Do faomatar na hoirechta síth risin saobChlárach d'faghbáil na
flatha ar fuasclad; agus is iat so na fuascailte aidbsecha
d'órdaigetar d'faghbáil as ó na hoirechtaib .i. a dhá mac i
mbraigdenas bunaid do'n borbChlárach, trí céd bó blénghasda do
chionn ghabála na nglanbraiged sin uatha do'n dula sin, agus
Lochlainn i láim Diarmada donnabraig i ngioll re braigdib in
oirechta dá fhuasclad. rugatar as in nerrach agus urtosach in
tsamraid ar in seolad sin nó go dtáinic teidm tubaistech do
triathríg Thuadmuman .i. legan na gcuislenn tré chlechtad do'n
cháimríg, agus ní ro oil in táirdrí in esláinte sin: óir dorigne rith
agus fiadach agus marcaigecht go míchomairlech, agus imchar
éidid tré faitches agus tréndegduinecht. do chuiretar na neithe
sin a nénfecht ar in árdflaith; gur tiughaig in teidm sin go
tromadbal ar in trénáirdríg, gur luidestar in laochmílid re
himarcaid na hesláinte.
Is ann sin táinic Maolsechlainn armchorcra Mac Conmara toisc
toirtimech drochamail d'fios i Briain isin mborbéigen sin. ód
chonncatar úi Bloid in bithesgcara borbinnsaigtech i nuaignes
etorro, agus caomLochlainn dá chumus go ródaingen i ruad-gheimlib, do gabadh go grodinnsaigtech garbfelltach in gégbile
guthaobda glan Maolsechlainn uasalréid agus do geimhliged go
greimdaingen é.
Dála í Briain: do bí borrfad bisig ar a ghalar gérneimnech
nár dhelaig agus a dhianesláinte go nderna in tég a nimscarad;
mar adubairt in file ag foillsiugad báis in áirdríg ||: — 
Táinic crech ríg go ráith Briain .dorigne fásach d'finnchliaig;
ráinic ar gach leth go ler .táinic in chrech go Caisel
Táinic go trom na tuile .in chrech go bord Boruime;
is í in chrech sin in chrech the .gach nech i nesbaid uaithe
Do hairged do'n chreich tiughtroim .ó'n áth go léim gConculoinn;
do luig a chuibrech's a chacht .ó Luimnech go clár Connacht
Diarmaid mac Donnchaid dúin cháin .crech Muman nár mór anáib;
in chrech sin ar ndula di .luga gach esbaid uaithi
Beg dúinn gach scél go scaich .dorus ár nég uile a ég sain;
má atá i nuaim gen go bfoil. is é ár lá luain in lá soin
Is é ár lá brátha bunaid. ég í Briain a braontulaig;
fá chéd 's ár nDiarmaidne ar ndul .iarrmaidne ég ár naonur
B ud imda esbaid dá ég .biaid gach chríoch gan choiméd;
réid do bíodh in rogég rib .dogníodh coméd na gcríoch sin
Do choimédaig cell is tuath .brég agus fell a dhergfuath;
éscaid gríobh aobda na nech .dogníodh go laomda léirchrech
Do chongbadh do gach cill cáin .dobeiredh sóg is síthcháin;
dul do'n chill le fer ferta .tinn gach cnedh ó'n gcuidechta
Agus táinic crech chianainchech choscardlúith chruaidinn-saigtech chréchtadbal chríchesbadach oile chum cloinne Chuiléin
re cois na creiche sin .i. drochcomairle dhianfelltach dlúithmiscnech
dergnaimdemail do dénam do chloinn Briain ruaid ruithenmóir
agus d'úib Bloid fá chenn Lochlainn liosbruidhnig agus Máilsechlainn órduasaig. dar let ní raibe duine degchomairlech ag in
drochórdugad sin; agus is iat clann Ghillamochainne ro ba
chanánaig choraidh ar in gcomairle gcruadchroidig sin, agus ní
fríth énfer ina hagaid do na hairechtaib; óir ní tuigenn fer na
fingaile go bráth olc dá bfaghaib féin trésna feillbertaib, acht
amáin go bfuigbe a fher tnútha dá thréinmilled. do cinned ar
in || gcomairle sin ag na cinedaib, agus do chuatar dá críochnugad
go crích cinnte agus go hinad áirithe. nír chosmail re cóir mar
do chóirigetar na caomhtáisig; agus do scáiletar in tír na sciam-flatha scáithlínmara scainnerchruaide, agus rugatar Lochlainn leo
go loch cithbraonach cláranfadach caladréid ciumasuaine cúla mín
dá martradh. do imretar a nuaisle uile i nénfecht lám ar a
laochmilled maille re cloinn Gillamochainne dá chédbhualad, agus
tugatar na bloidig bás Póil phortuaine pennchorcra paiderghlain
ar Lochlainn ar in láthair sin .i. a chenn do bádhad iarna bhuain
dá cholainn tré chelgfelltaib ua mBloid trénnaimdide. agus rugad
Maolsechlainn uada as in inad sin i nuaignes aithmélach dá
bhásugad; agus do díchennad go dianláidir in degflaith, agus nír
fágbad ar egla a fhaghbála dá fhírcháirdib i néninad é itir chenn
agus chaomcholainn. agus táinic dá scél scíthmairg agus dá
teidm traochta na dtriathchinedach, agus dá lá brátha na
mbrughfoirgnem so, mar adeir deghéiges cloinne Cuiléin agá
gcuimniugad i nirisib in áirdlebairse. óir is ann fuaratar na
huaisle so a naideda .i. i gcalaind iuin ghrianamail i gcenn dá
bliadan dég ar trí céd bliadan buanchuimnech ó ghein Chrísta i
gcorp daonda go dianbás na déise sin: — 
Teidm ós gach teidm díth déise .béd mór é rena innisin;
truag mar do chumgaig sé ár seilb .dá urdail é is énteidm
Dá olc i nénfecht fuair sinn. dá chráib Tuama do tuitim;
díth na dtréinfer sain rom thruaill. ní héinesbaid gid aonuair
Dá marcach Adhair uaine. dá chráib Echtge infuaire;
dá chride gan chaomna ghliaid. dá bile aobda i nénchriaid
Dá dtuitedh duine díob sain .ro bud teidm truag nár dtírtaib;
bró tulcha in fhírchuaine fhinn .urchra a bfírthruaige againn
Gar tar éis Donnchaid daile .go bás dá craob Crechmaile;
créd tuc gan a ndula di .ruc a gcuma ar a chéili ||
Cuma Lochloinn dár legad .a uaill nochar b'imegal;
a áibh gan tlás nach sechnaim sin .bás Máil sechlainn rom íslig
Cuma Máilsechlainn echtga .mór in anbuain oirechta;
cuma Lochlainn ar gach ler .do toghfainn tar gach énfer
Lochlainn i láim nár lámad .énscél air ní bfuaramar;
craob in genchroinn na dtres dte .Maol fionn sechloinn des daile
Maolsechlainn óg mar Echtair .gá imrád gár noirechtaib;
cride go calma go droing .gach file ag labra Lochloinn
Lochlainn as lerg a sechnad .da bfaghta fer finnchechnad;
craob gan tlás ó Echdruim fuar .bás Máil sechluinn is anbuan
Maolsechlainn nír bog in fer .terc curad ar nach cinnfed;
.terc rí nach lingfedh Lochlainn
Do chuaid tré chirrbad na gcleth .in tengnam is in teinech;
bud fada a ndeibech dá ndul .in teinech is in tengnum
Loch cúla mín nach mín stair .aile i núir Lochlainn línmair;
tré stuaig úir daire dechair .ní haile an úir foilechair
Maolsechlainn nár ér ollam .tair fá'n sliab do sliostollad;
leoman fial gar ngaire ó gréin .in sliab a aile núirséin
Tar éis da onchon Echtga .beg nuaille na hoirechta;
fírliag na ndagfocal dte .ag anocal na háite
Cidh tra acht ar ndíth na déise so agus ar
ngabáil menman do na mórnaimdib, nír sáiletar gomad éirge do
na hairechtaib ó na héchtaib sin; nó go dtug dia go degchungantach láim re degoirechtaib cloinne Chuiléin do'n chur sin. do
toghatar a dtigerna, agus is é fa togha agus fa tigerna dóib in
tráth sin .i. Mac ciallghlicnáirech cathachnósmar cobsaidbeoda con;
agus ní raibe do togha ar in tréinmílid acu acht Mac Conmara do
ghairm go gléithinech do'n ghlanchurad.
Odchuala tra Muirchertach na mórscéla sin, do gab ag comtinól
a charad connachtach go dtángatar do'n turus sin d'innsaigid a
náirdríg go héninad .i. Tadg taobfadréid triathlínmar tidlaictech ||
críchfairsing cruaidimresnach cinedlínmar O Cellaig cona chom-éirgib catharrachta crechminca do chabair a dhegríg dúthchusa;
óir is dúthchus do chloinn Chellaig sech gach cined connachtach
clann buanáithesach Bhriain bhoraime, óir is tré raithbennachtaib
Briain buanaigter maith na mórchlainne sin. táinic fós go
buanaisech isin choméirge chobsaid chédna .i. Amláib aomh-glórách aignedghlan éscaid uasalréid oirbidnech mac Murchaid
mínuirghellaig mórdercaig í Madadháin cona mhersochraite mhór-choscraig; agus do bí áilges in imchosnama ag in mbuidin sin tré
dúthracht a nderbchomaltais, agus fós tré Murchad ag mianadhrad
do mórThoirdelbach O Bhriain ria sin. táinic fós sin bfedain sin
rúta rígUilliam rósaigte roscálainn baschuirr bántroigthig beoda
binnchomairlig Búrc agus ceithern chatharmach chneiséidigte
bhorbláidir bhuaninnsaigtech in Bhuitiléir. agus ní raib in
tan sin ag adrad d'fialMuirchertach O finnBhriain .i. áirdríg
tresarnadh Tuadmuman achtmad uathad nó begán d'aicmedaib
dúthchusa Tuadmuman .i. Macraith delbsnuadach drechchorcra
déidgléigel desráitech O Degaid agus gléire a fhial-beoda foistinig fionnuasail fermacaig, agus do iadadais sin um
Muirchertach in gach imresain; agus cuire cróda crechminic
ciallchomairlech ciuinbeoda cruthnáirech cloinne Taidg fá trén-Domnall mac Taidg triathgasda; agus muinnter laomda lebair-chrechach luathinnsaigtech látharchoscrach lescimpódach Lochlainn
fá laochMuirchertach laomtidlaictech O Lochlainn; agus clann
chróda chiuinbeoda chrechminic cholgneimnech choscairdian in
Chuimínig do choim éd in áirdríg i nimresnaib. do éirgetar in
taos gérarmach glanéidigte gormchloidmech grinnchomairlech
gredhanmín gradha, agus tángatar rompa ar in ruathar sin go
baile cladhréid cúlfairsing críchsléibtech í Chonbhaig do'n chur
sin. dorignetar tendala táiblethna tiughárda torannborba || go
tinnesnach agus do gabatar ag glanchórugad a bfeolbaig. nír
chian dóib sin chomnaide sin in tan adchonncatar chucu ina
chéimruathar chomtinnesnach aonmarcach le hoirchisecht rabhta
chum .O Sennaig fa sloinned do, agus do ghoir chum
chogair in caomáirdríg chuige agus is edh so adubairt go deg-chéimennach: tángatar ámh ar eisen Tuadmuimnig ina dtuile
tromadbal trethanborb torannbuan téchtadbal tonnremar tresúrlam
tinnesnach, agus ina gcathaib cinedlínmara clethneimnecha craob-sciathacha cianinnsaigtecha cóirigte, agus ina nárdbuidnib ech-dígainne éidedbláithe onchonacha, i naoninad go taobaib Tulcha
anois in bar niamchomdáil fá dá mac dianchoscracha dlúithéchtacha
degnósmara Domnaill mic Donnchaid í degBriain .i. Donnchad
agus degBrian; agus clann mórchoscrach Mathgamna agus úi
Bloid ina mborbchóirigtib; agus cenél nDúngaile ina ndlúth-buidnib agá dtaobchosnam ina ndlúithtimchell; agus Mathgamain
O Briain cona macaib agus cona muinnteraib agus cona mór-teglachaib;
agus muinnter dianaigenta Degaid ina gcathaib
ciumaisneimnecha cianaingnecha; agus is fó láim laochMathgamna
luigit uile.
Do fregair O Briain go búilid brígchéimennach bláthúrlabrach
é: léigter damsa in deithbir sin do chórugad, ar Muirchertach
malachdub mórduasach mac testadbal Toirdelbaig; agus tug na
scéla sin go hurmaisnech do Thadg thaobsolus O Chellaig, d'Amláib
armneimnech O Mhadadáin mhongabrach, agus do uaislib a
oirechta féin go foistinech.
Nír b'imda imorro agus nír b'édtairise a chuidsen do na
cinedachaib do chosnam na cathláithrech do'n chuairt sin, mar
adubairt Conchobar coscardlúith mac cianfesach Cathbaid ag dul
chum catha Finnchorad go féithcéimennach forusda follusglic: ní
gab uathad ó imad édtairise ar in tárdflaith; agus is amlaid do
aigill Muirchertach na maithe sin go menmnach michair móraigentach || innus go bfeictis fáiltechas i nagaid in áirdríg tar éis
uirghill in techtaire táinic le scélaib dá sciamflaithib. agus ní hé
in ní adubairt in degtechtaire adubairt in táirdrí risna huaislib
sin acht in ní ó ro bferr menma na maith ed sin, agus is edh
adubairt degMuirchertach re a sluag ar in láthair sin: táinic
techtaire tairise ó tromairechtaib Tuadmuman dom agallaim, agus
atáit ina gcathaib cianaidbsecha agus ina gcipedaib cróda cruad-móra agus ina gcóirigtib tiughlínmara ar taobaib Tulcha tes.
agus ná gabadh gráin bar ngasradasa re himad na dtréntsluag úd
in bar nagaid; óir is é so adubairt in degtechtaire úd táinic ó na
huaislib dom innsaigidse: gomad bud leth dá laochcóirigtib a
dticfadh im leithse do na laomtriathaib. óir is iat so m'fírcharaitse
do na sluagaib sin nachar faom acht dá naimdeoin .i. clann
Diarmada delbchorcra Mic mórchoscraig Mathgamna; atá ann fós
go fírinnech céd do chloinn Chuiléin mhuirbfios fer gacha fir go
fóirniata do na flaithib le dticit sin tres. agus nír trácht in
techtaire na tréinbriathra sin, agus ní mó do ghell duine dianfell do
dén am do na degsluagaib, acht mar d'urmhais féin go follasbeoda
ar na fosaidbriathraib sin do tógbáil menman ina dhegmuinntir.
agus adubairt risna degsluagaib a nuaisle d'éided, a dturus do tinnscetal, a suaichentais do solustógbáil agus a gcóirigte do chiun-foistiniugad; gonad ann sin ro chan in táirdrí na haithesca so: — 
Tabraid cath a chlann Moga .bud réim do na sársluagaib;
biaid coscar a ngliad nglémar .gá dhénam inár nduanaib
Biait ár scéla gá scríobhad .ní bud míghar in séd so;
cuirfemaid cách i gcostad .bérmaid coscar na gcéd so
Is gairit uain go hédáil .nocha négcáir a nabraim;
biaid faidb is buaid na mborrthorc .'s a mbiaid na longphort againn||;
A Taidg úi Chellaig charadh .is nár banadh i gcathaib;
dénaid maith a thuir tháiden .cóir do mháidem ós mathaib
A í Madadáin mérsheing .a Amláib séghainn suilbir;
ní socair cath d'fir t'fedma .a fir bregda ós na bruidnib
A chlann Chais a chlann chréchtach .a chuire échtach armtach;
tabraid andiu cath calma .cascaid fagla bar bfaglach
A chlann Taidg na dtreb núide .a Domnaill dúine gaola;
a Muirchertaig do molfainn .a í Lochlainn ilaobda
A Micraith na rád ngégda .a mílid gégda grednaig;
beoda t'feidm ós gach fedain .a triath ua nDegaid delbaig
A chlann Chraith a chlann menmnach .a chuire delbach dígainn;
cosnaid ríge ar chách uile .a chlann Máilmuire in mínfuinn
Is a í Dubluin na ndeigech .ar t'einech ní fuil aonghuth;
éirig le cách fá'n gcostad .do choscar ní bud chaoltsruth
A Chú eba a chú chróda .móra ós cách do cheirde;
coitchenn do chách do chaomrath .a scáth úrfaobrach Eilge
Rachat ré cách sin chaithréim .nocha mbér aithléim uatha;
finnat na fir re nabraim .cá flaith againn bus uallcha
Scarfait baidb lasfait maothsróill .beit || gnúisi ar claochlódh datha;
muirfed do'n tsluagh na chertlán .triath ar certlár in catha
Is and sin do gluaisetar a glanaos gradha gu hO mBriain
dá buanédedh, agus do gabatar mon airdrigh a éidedh san inad
sin .i. cotún cnestiugh cadasach clumglégeal craebcorcra cruinn-fhairsing certriaglach fá'n cathmílid; agus lúirech lebardruimnech
lethanfhairsing lasarbláith bláithmaillech buanfhulaing bórdórda
breicíchtarach drumandchert dlúithriaglach dínarrachta gorm-fighthe gelsogradhach gráinemail ar uachtar a inair dá díden sa
degláithir; agus cris tiugréidh taobcasda tar a thaob ag imarchor
a sceine scáthghuirme scothneimnighe scaindertrice sciamfaighnighi; agus do gabad glanmuince gresidhlaighi glicfaircsenach fá
brágait in borbleomain sin, agus muince craebdosach cliathrindáith
certainmidhech cimusderg fá cenn in caomrígh certbrethaig
crichtorthig cathmenmnaigh cétna; mar adubairt in file na
focailsi: — 
Echtair Muman Muircertach .mac Torrdelbaig triathlaomda .mac
Taidg í Briain barrlúpaig .mic Concobair cosgardlúith. mic Dondcadha
deghcairbrigh .mic Domnaill móir mongabraigh .mic Torrdelbaig
taobgléghil mic Diarmada diancrechaig .mic Torrdelbaig tresúrlaim. ||
do gab Erind oilénaigh .cuibde d'ua Taidg taobfadréidh .do Muircertach malachdub. Ere ná tír Tuadmuman .ní fédann cách comardadh.
's an géagbile gormabrach .ar méd is ar mórtesdaib .ar deilb is ar
degcéirdib .ar lámach 's ar luthcosgar .mairg d'an órd a innsaigidh.
anois isin niamláithir .bud mór cath re comairem .ó so suas in
slatbile .ag timcell na taobFhólla .iadfaidh a glac gégdíghaind .fa
giallaib na glanFódla .Samson menmach mórláidir .innamail í fhial-Mogha .Ercail árd na nérennach
Iar nimrádh na naithesc sin do éirig in tEchtair einechbreghda
isdadhcuanna árdMuircertach le fedhain isin inadh sin, agus
rucatar ruathar ríghthrén réimthend rianfoisdinech radhbithe
rechtadbal gu réidláithir comhnaidhe na cathsluagh sain; agus
dorinnedar dá rígcórughad rathmaro renncorcra rodcumusgacha ruagdíghainde, agus dá caithir crisdaingne clethneimnecha
colgbrechtacha cianfaircsenacha, agus dá fedhain indsaighthecha
fáthcomairlecha aignedhcródha anradcalma in deghdhuine .i. có
rughadh cimusdlúta cloidhemneimnech clethmanáisech cruadhláidir
claind Cellaig agus muinntire Madagáin; agus córugad uathmar
onconta órcomarthach áithesminic urradhlínmar aignedhmenmnach
ésgaidcrechach oirrdercbronntach áithesruagach fá'n || áirdrígh: fá
Muircertach malachdub merdígaind maothfoltcam mórtesdach
mílidnár mac taobsolus Tairrdelbaigh co triathaib trénchonáich
Tuadmuman ina timchell agá taobcoiméd; agus cona trí gall-ceithernaib glansogradhacha gnímláidire gelsciathacha ag adradh
do'n ardrígh agus do'n fírthosach, ag indsaighid na himresna gu
haindiuid ogalborb tré imrádh a nathcair do na hairechtaib do
faom a nárdcennus d'ua uasalBriain roime co róminic. agus do
léigedh tosach do'n triatháirdrígh do chur egla ar a uasalbid-badhaib; agus rob é sin in córughad cóir ar an caomárdrígh: óir
gé do beith in dregon dúnadhchorr donnabrach dergsciathach ar
deired, do bo soiléir ós na sluaghaib suas in slatbile. agus is í seo
comairle do chóirgedar na tromsluaigh cum ar innsaig in tardrígh
do'n dula sin: longport do gabáil a nglantulchaib re hedh na
haidhchi sin, agus lucht coiméda do chur ar an caomáirdrígh nach
élódh tréna uaitecht ar egla na himresna ó na hairechtaib. agus
fa hiat in lucht lonnindsaighthech laomcoiméda lethanruagach sin
.i. Murcadh in marbtha malartaigh ar mórDonnchad mac taob-fadréidh Torrdelbaig; agus ní badh faire fírcáirdemail fhial-connalbach féithfoisdinech dadhénad Murcad do Muircertach gu
maidin. || agus in tráth do bí triathMurcadh co tindesnach ag
indsaighe in fhedhmannuis sin, atconnairc in glansluagh grodind-saighthech dagairiughadh na gléfhogus nach léigdis hé a naisdear
go fedhmannus; agus do teigémadh nach mó riam ráinic a les
laochMuircertach a faire re hedh na findaidhche sin co féithmaidin
nás an macám mícomairlech Murchadh.
Otconnairc Murchadh Muircertach cona mersocraidib maoth-meirgecha móronconacha ag merlasadh isa maghsliab mínúrlárach
d'indsaighidh lethanchláir longpoirt lebairdígaind na laoch socraide
sin, agus do inntó Murcadh ó fhedmannus do'n dula sin,
agus táinic dá longport gu lútháirech agus do innis scéla co
scáthamail do na sciamcathaib. do chuadhas ám bar eisiun
d'innsaighidh an fhedmannais do imráidhes adraibsi, agus ni
ránag a les dar lium leisce orum um a indsaighid: óir ní cian do
chuadhas in tan atconnarc chugam am certaghaidh in dá
córughadh ciuintechta céimduthrachtacha cletharmacha cloidhemnochta craebonconacha ag indsaigidh agus ag iarraidh na himresna co himarcrach oruibsi. agus is dóigh lium fós co fírinnech
nach aidble ná ocht céd a comáirem re bféchain na bfírfocus,
agus atáthisi trí míle do mórsochraide uasuil || inengnama isna
hinadaibsi. agus cá bfríth turchurthe budh toicthighi ná in turus tegait uar nescarait da bar nindsaighidh co réidfairsing in
righmuighi seo; mar nach roichfe le nuaislib a ningabáil, ná
le bflaithib a bfalach, ná le muinntir a minscáiled. agus
atá maith ele ar a nórdughadh ám bar eisiun .i. in té is árdrígh
dá naicmedaib agus is uasalbidbadh d'ár nairechtaib tarraid
fírtosach na fednach résna findsluaghaib, agus is é is áirde agus is
oireghda agus is armláidire do na hairechtuib iadhus uime co
himresnaib .conid aire sin is urusa dá escáirdib a aichne; agus
tabradh gach duine dó a dúthracht ina dlúithfogus, uair is dá
thidhlacadh táinic do'n turussa. is deimin ám a deghmaithi
coma lib in lebarthírsi ó'nl ló so co laithi brátha do bunad; óir ní
fuil acfaing anta ná hingabála re nuaiti ga bar nescáirdib, agus
re réidhfhairsingi in righmuighi ar a roichit da bar rochtain.
agus ní tuc Matghamain agus Murcadh ac cantain in comráid sin
dá naire co hurmaisnech uaisle agus oighrecht in áirdrígh fial-Muircertaigh; agus cairt a chosanta tré cóirdhúchus a athar ag
an findbile, agus a bfell d'imarcraidh acoson arna dénom ar a
ndegtigerna ar Donnchad mac trebconáich Torrdelbaig.
Sáilmid féin corab fír na follus||briathra sin, ar na flaithi,
techt do'n fedhain sin d'ár nindsaighidh; uair is iad súd iad féin
co fiadnach agá bfoillsiughadh co hantaidh urmaisnech urramanta
aignedhcruaidh da bar nindsaighidh gan crith gan corraighi gan
costacadh.
Otcondcadar sluagh in longpoirt in lebarbró tasdach tiughadbal
sin gá tréninnsaighidh, do éirgedar go hurmaisnech a nénfhecht
in uair sin agus dorinnetar dá chath dá cóirightib ar a cathláithir.
agus do órdaighetar co hairegda a nuaisle na hárdcatha sin .i. dá
mac Domnaill dathsluagaigh mic Briain ruaidh ruithenmir, co
clethegor clainde mercalma mórgnímaighi micharbinde Mathghamna tréna caradradh a coiméd clainde caomDomnaill; agus
sluagh borbruathrach buantesdach baighindsaighthech na mblaidech fós ina bfarradh agá bfeithcoiméd; agus cenél forniata flaith-línmar fialconaich Fermaic fós ina bfarradh agá bfoisdiniughad.
agus dob iad so maithi agus móruaisle in darna catha do na
caomsluaghaib .i. Mathghamain menmnachláidir micharbeoda mac
brighaigentach Briain mic Domnaill cuanturcartaigh connachtaigh,
agus Brian agus Murcadh a meic sein cona muinnteraib agus cona
mórteglaighib; agus cenél ndergruathrach ndlúithéchtmarbtach
ndonnarmchainnlech nDúngaile re cois Mathgamna cona macaib ||;
agus ceithern cosgrach colgrindáith crechneimnech cuilénach: sé
fichit saorfer solusmór slisétrom sogradhach fa hed a lín na
laochceitherne sin .agus do éirgetar na hárdcatha an uair sin,
agus do héidedh a nuaisli, agus do hullmaighed a nairm, agus do
hórdaighedh a ninada, agus do hárdaighedh a nonchoin co huath-básach ós na hórmeirgedhaib; agus táinic fialMuircertach O finn-Briain ina bfaicseradh faoi sin cosan sluaglongport, agus adbert
co foillsech feidmdhaingen na focailsi: — 
Beiridh buaid .cosnaid crích .legaidh láich .treghdaidh triath .tollaid
taoib .cerbaid cinn .ledraid lám .dallaid derc .buailid beoil. cosgraid
cuirp .leonaidh lúth .sáithid slegh .scoiltidh scéith .adraid d'uaill.
tabraid troid .gu mín mer .gu garb glic .ní hiad ind .in sluagh saob.
adrus d'fell .bus tim troid. budh díth dáibh .báigh dobeir
Agus do árdaighetar aithesca í uasalBriain aigenta a fial-muindtire co hindeghdhuine isin inad sin, agus rucatar na rígcatha
ruathargarba radhurmaisnecha céimcédfadach-ciuintindesnach cobsaidhnár a cenn a céle gan chaigill. ag dul cum in catha da
chóirighthib í cobsaidhBriain, is ann tarla uchtach árdfuachda
eochargharb re naghaidh. do gabadh ag tromthindsaidin in
tiughsluaigh da chaolarmaib cianuacha do'n uchtaigh
isin íselglenn, conad ann sin do éir||igh in táirdrigh .i. fialMuir
certach flaithlínmar O findBriain do tennad in tosaigh gu
tindesnach; agus dob é féin rinn in róthosaigh ag ruathartennadh
a naghaidh na huchtbeinde, agus adubairt do ghuth glansholus
gredhanbind gégaobda: an bfuil agaib, a fhianlaochraidh feidm-daingensa iadhus umam co himresnaib, rand in deighfir dána
arna dénam re hathaidh d'findbliadnaib résin imresain seo .i.
Maidm a naghaid uchtaighi. ré mbaidb calaidh chorcaighi;
Cidh tra acht do thenn in triathsluagh co tinnesnach i taob-aghaidh na tromuchtaighi co tucatar a troighthi a coimneinfhecht co cert ar an comfarusda; agus do nochtastar in niamleoman
a cloidem clasdomain coindelgorm gu comtinnesnach ré gcách,
agus rucc rígMuircertach ruathar curadh na certlár ótconnairc a
bidbada agá borbtindsaidin da gach leith ina lántimchell .i. clann
Briain ruaidh cona ríghfedhnachaib. agus do imláidedar na sluaigh
a slegha re céle co comtindesnach; agus nír caigil cur arm dá
uaisli ar an imláid sin, óir do bí do thruma na tochlaighthi nár
fhédadar leochaillecht ar na laocharmaib. agus is é Domnall
dathsnuadhach dianurdraicc O Dubluin do caith in cédgha fá na
cathsluagaib, ar a beith do síl sindsir saorFerghusa .i. Mogruith
rádfoglaindtigh; agus is é fós tuc in trénchéis taob||daingen do'n
triatháirdrígh ar tosach dá telgon i tús in tachair co tindesnach.
agus do cuaid ciunas na cathsluagh sin a ruadhgháirib ingnáthacha
adbalgréchacha .i. balbglór na mbratach agus na mbrighoncon
mbeomharb mbiasdaidhi, agus tiughtormán na treathangáithi
torannmire taobfadglaine ag iarruidh slighthi trésna sluaghaib,
agus slatbriscbéimnech saobfregarthach serbsiansánach sotalcródha
na slegh agá slisblaghadh, agus íselgair adbalciuin obondgrod na
néidedh agá nurscoltadh dá nainndeoin do na hanradhaib, agus
cruaidhcomgháir cianadbal cosgarluath colgneimnech na claidem re
cendaib is re cnámaib is re clogadaib na cathmíled.
Is and sin ro gab in tEchtair érendach, agus in tEarcail uasal-gnímach, agus in tAichil armdaingen, agus in Pirr puballglan,
agus éncuraidh na haimsiresi gan a indcosmail d'érendchaib
.i. uasalMuircertach, ag imirt a lám ar a laochbidbadhaib .i. ag
taobscannradh a tiugoirbedh, agus ac cosgarfalmughad na cath
láithrech, agus ag follsuaichniughadh a bflaithedh co faillsechbuan.
óir nír comtrom comrac Muircertuigh agus a mórbidbad: uair do
tromscoilteadh co talmain cona taobédedh gach triath do tegmadh
tuindsem a thrénchlaidim, || agus ní fuilighedis a uasalbidbada ar
in áirdrígh tar a egla agus tar a éidedhaib.
Imtúsa Murchaid na mícomairle mic Mathgamna mórmenmnaigh, mar do sdiur dia gach drochcomairle dó tréna dianfhell ar
Donncadh: rug side saobchomairlech i slisboillsgén catha na
mainech agus na móranmchadhach agus do fuabair tanughad na
triathfednach, gur tuit Murcad cona muinntir ag na mainechaib
agus ag na móranmchadhachaib mar ba cubaid re claonábaisib
mídiach dá malartnughadh. agus ó nár fhéd tromshluagh Tuadmuman tréncongmáil in chatha i gcertaghaidh í cháimhBriain
re brathlínmairecht a béimend, agus re haidboighe a urcur, agus re
gráinemlacht a ghnúisi gruadhdergi
gríslasraighi, agus do
urmaisedar ar éncomairle dá nanacal ar in áirdrígh .i. ingabáil na
himresna agus a cúl do chur a coimnéinecht risin cathláithir;
uair do fhedadar nach muirfedh Muircertach mílid dá maithib ó'n
uair dobérdais taob risin teithedh dá tesargain. agus tucatar a
néinecht athchur coitcenn ar a cloidhmib, agus ar a clogadaib,
agus ar a cráisechaib, agus ar a cotúnaib lasarcorcra, agus ara
lúirechaib; óir ní ruc duine do'n dlúthsluagh sin éided dá uaisle
acht dá ainndeoin ó'n imresain, óir rob ingnadh a rún fá righédedhaib: gur fearr leo a mbeith agá naimdib gá
nuadhmuinnteraib. agus do sgáil in scaindermaidm ina sceim||eltaib scáthuaimneacha fá na sciamchailltib; agus is edh so ro ainic
na flaithe gan a bfágbáil uile san írghail sin .i. faicsi na haidhche
do na huaislib, agus nár b'eolach na deoraidh in dlúithaimréidh
san dorchadus, agus a tercacht do Tuadmumain féin a bfochair na
flatha re fichlenmain na bfindsluagh.
Cidh tra acht ar maidm do na mathib do'n mórláithir táinic
triathMathgamain taomghaosmar timcell in tréncatha, óir ní ro
tairling dá ech co himresain do'n dula sin. agus ráinic d'innsaighid
na nuasalmacám nár léigedair a cuingidh hi cathláithir, agus do
tuit dá tromécht le Mathgamhain do na macámaib .i. muimnech
agus mainech míndelbach. agus is amlaid ro boi Diarmuid delb-nuaderg dercmongach dígaindbláith mac Torrdelbaig tacharcruaidh
ina lenam laomscarnár lasarborb luathairbertach ag féchain Mathgamna ag marbad na mórécht sin; agus do léig Diarmuid co
degcraidech dianaigentach dofhasdaidh d'innsaighidh in árdflatha
fialMhathghamhna, agus tuc a lám fá'n lebarcráisigh co luathur-maisnech i laochclár a ochta in árdmíled; gur scáilbris in
sciamlúirech, agus gur cnestholl in cotún, agus gur créchtnaig in
cathmílid. ó dho mothaigh Mathghamain an fhírfhrém agá
innsaighidh, do fhágaib in láithir do'n laochlenam; agus fa sén
mór maidm ó shein amach re mórDiarmaid || a maidm lenmbaidhechta ar laochMathgamain in lá sin. agus táinic triathMuircertach ós cind na cosrach corpuaisli cloidhemlúptha cráisechbrisde
sin agus do ghab ag breith a buidhechais ar a deoradhaib agus ar a
deaghmuindtir flaithuasail fírduchusae féin; mar adubairt file na
flatha na focailsi: — 
Mairg nach cungain leisin cóir .treisi aice ní hédóigh;
mór in égóir dimda di .gach bidba is édóigh uaithi
Gach nech gébus greim tré goim .di bud é dhíl díl Murchaid
dobeir in fírsíl fíre .mídíl ar gach minríghi
Síl gan chogal gá cráib tais .síl Torrdelbaig tuir bernais;
fírliag na cruthnert cagaidh .cruithnecht iad nach anabaidh
Cóir creidem dlúith do'n druing sin .gébaid dia gun deghclaind sin;
gab a coimde gár cathaib .bladh oirne ní hanachain
Do gabais lind san ló aniudh .dá ndernsam marbad mórtiugh;
maith ár bféis um nóin anois .is leisin cóir do cungnois
Crísd ic cungnum leisin cóir .crích maith urraidh ní hédóigh;
ní hégóir gach cert ro chin .is édóig nert gár naimdib
Ní hégoir marbad Murchaid .lér cathaib i corrthulchaib;
cóir tré bás Dondchaidh dala .sás Murchaidh go míballa
Dob é in táirdrígh ár nEchtair .gur innsaigh na hanechtaigh;
ferg in ghil chobsaid gá clódh .fa cosmail sin 's an Samsón ||
Cosmail gach tréinfer is Tadg .ní gnáth adchuala a chomgarg;
coimde gan minfedma amuigh .tigerna chloinne Chelluigh
O Madadáin muige Máin .is cosmail cách re Amláib;
slat na gcennacht tuaid gá thaig .bennacht uain ar mac Murchaid
I s terc ag dul d'ár dtírib .cosmail risna cuimínchib;
a gcomlonn d'iarr mar Ercail .Domnall fial O Flaithbertaig
Tucsat a dtroigte go tenn .dogníodh combualad coitchenn;
maith ag sloighe re slegaib .gach duine d'ár ndeoradaib
Maith clanna Cais ní chél sain .maith Domnall mac Taidg triathglain;
barr buinchlechtach aobda .Muirchertach laomda O Lochloinn
Maith Macraith gan fáth falaid .O Degaid go dianfagail;
maith ruathar ó'n droing adér .gér b'uathad do chloinn Chuilén
Maith clann Craith na dtachar dte .clann mór michair Máilmuire;
maith benait coscar na gcath .dlegait coscar na córach
Maith againn in taos gráda .i gcoscar na comdála;
do chuir i núir a bflaithfir .maith í Dubluin do'n druing sin
Bennacht cháich ar Choin eba .cú nár athraig airrdena;
ní thréig ar fhiad a fhiad féin .do'n ghéig is ciall in chiall séin
Lám in áirdríg mar Ectair .do dín muinntir Muircertaig;
saor aniugh gach aon d'ar chailg .do scaoil gach tiugh 's do thromairg ||
Agus bud fada a mhairg, ar Muirchertach, do na mórairechtaib
do éirig dom aimdeoin im agaid do'n dula so. agus do gabsat
longport ar láitrechaib longpuirt na laochtriath sin do teith rompa
do'n ruathar sin.
Imthúsa Mathgamna mínráitig mórmenmnaig í degBriain:
táinic ina thromruathar tinndeithnis teithid go hinnse clochdenmach caladréid ciumasgarb í Chuinn, agus ní raib sin oilén acht ré
athgairit in uair sin ar egla Muircertaig agus na muinntire cétna
do chuidiugad in chiuinoiléin air dá aimdeoin. do chodlatar na
sluaig go socair agus go sám tar éis a naistir agus a nimsníma, óir
do athcuir Muirchertach a imsníomh uile ar a escáirdib in oidce
sin, agus dorignetar commoichéirge agus in chaomgrian chlárlethan
chianfogus chabairdlúith chraobsolus. táinic cenél bflaithéchtach
bFermaic dá ninnsaigid isin maidin iar bfaicsin na firfréime fial-duthcasa .i. flaithMuirchertach; agus do innsaigetar rompa do'n
ruathar sin go réimdírech i gcorca Baiscinn do breith ar a mbid-badaib sin tír tiar go tinnesnach. do gabatar braigde na mbaisenech,
agus do díchuirset dá mac Domnaill í Briain ina mborbruathar go
Bunraite ruagdeithbirech.
Otchuala Mathgamain uaisle na tíre tiar do ghiallad do
degMuirchertach, táinic do chuingid choinne ar na coilénchaib go
cáirdemail tré báid a gclemnasa; agus do iarrastar ar Mac
Conmara go muinnterda sluaiged sruthlínmar a hucht in Chláraig
do chosnam na críche go coitchenn re cloinn Toirdelbach do'n
turus sin. do chinnetar clann Chuiléin comairle agus a dubratar
na degoirechta go rachdais a rígsluaig ag lenmain chloinne
turuschróda Thoirdelbaig; agus adubratar gid bé aca bud édtrén
sin imresain nach bud cabair dá chlannmaicnib. agus do dílatar
a ndegbraigde .i. Mathgamain mórthuicsech mínbriathrach milis-ráitech || mac Conmeda michairghlic, agus dá mac Lochlainn
lebairchrechaig laomscarchróda látharchobsaid laomthidlaictig, agus
sinnser cloinne Mic Con chruthmílla chráisechréid chloidemguirm
chríchlínmair. ba mór in téigen do na fialoirechtaib faomad
dilsigte na ndegbraigded sin tré fialcháirdes agus tré uasaldúthcas
cloinne Thoirdelbaig do trénchosnam. agus do imthig Mathgamain go mórbriathrach merglórach go Bunraite ina ruathar
rechtfergach.
Imthúsa í Briain cona bhorbsluagaib: táinic roime aniar ar
niamdhaingniugad na tíre tiar do'n turus sin agus do léig sé a
ndeorada uadha dá ndúthaigib féin do'n dul sin. táinic féin go
foistinech go fosadchlár cloinne cráibniamda Chuiléin, agus do
fáiltigetar na noirecht agá fhaicsin a ndamhna agus a
nuasaltigerna, a gcroide agus a gcomdalta agus a gcáimríg fíre.
do gluaisetar in glansluag gredhanmór gégthabartach sin i gcrích
ua mBloid dá buaidrem; agus ag dul soir do na sluagaib sotal-chróda is amlaid do bí O Briain begán fednach ar fírdheired na
bfionntsluag, gur éighetar imad dá esgcáirdib do gach táib ina
thimcell go ruc O Briain borbruathar beoda bríginnsaigtech tar
ais. do lenatar a bhorbbidbada go degsluagach é agus do
chumatar clann Chuiléin celg ar na cruadnaimdib. do chuiretar
dá cheithern cuiléncha do chomdebaid ar a chéile gan chaigill;
agus ódchonncatar na bloidigh in dara borbcheithern ag sírlenmain
na sluag go dlúth do druidetar in tóir go tinnesnach d'innsaigid a
nesgcarat, agus ro ba aithmélach do'n fedain sin in taob tucatar i
riocht charat dá gcolgnaimdib. do inntaigetar uatha go haith-mélach tar a nais iarna naithne dóib; do léigedh orro go héscaid
agus dorigned tiughmarbad tóthachtach tresathgairit ar na trén-cheithernaib, agus do obatar fuighell na fednach sin cách do
lenmain dá láthair. do éirig in tuasalrí cona shluagaib isin maidin
mochsolais arna márach || agus do léigetar crecha gan chaigill fá
chuanachaib dá gcrechargain; do hairged na cineda agus na
hoirechta go hurmaisnech itir bloidech is binnuaithnech. do
rucadh na crecha sin go cluain na náirnedh go longport in áirdríg;
do chomtinólatar a charait chuige ann sin .i. clann in Chuimínig
agus blagh do na búrcachaib, agus do léigetar na laomsochraideda
sin lebairchrecha fá iarsmada na noirecht do hairgedh in lá roime
sin le hO mBriain, agus do chuatar na sluaig na solasghall tar in
Sinainn sruthséimide soir lena nédálaib.
Dála in Chláraig: do chomtinól cathmarcsluag cneiséidigte
clármachaire chúlfairsing in dá chóiged go himlán, agus do tinól
mar in gcédna tromsluag trénchoisided na dtírthad go tinnesnach,
agus tángatar ina dtromchathaib línmara go borbtinnesnach go
Bunraite sin réimtsligid. nír bheith nár b'eolach eisen in tan sin,
óir d'adnaid etorro go tresminic d'aithed a esonórach i bfosadchlár
na prímsligedh do gabáil neirt ar a naimdib. agus do fágbatar na
hoirechta in cóigcrích do chathsluagaib in Chláraig; agus do
druidetar sin triucha céd uachtarach dá nanacul ar na hallmarchaib,
agus do táiblínatar in tír dá dtromchonáchaib.
Imthusa in Chláraig: do comairliged aige a cháimghéill do
chrochad go tinnesnach, agus nír b'imda lochta na luathcomairle
sin ar in láthair do ghasradaib gáidel agus glasghall. tugad mac
í Bhriain dá bhorboidid, agus do loc ben in Chláraig a bhásugad;
do ainic in eglais agus a uasalghrada agus a árdchonách Mathgamain mac Conmeda ar a mharbad, óir tuc se nóchat marg ina
mhórfuasclad féin; do crochad caomhoigre Mic Chonmara go
mochtinnesnach. agus do gluaisetar na sluaig ina sotalchóirigtib
sruthruathracha d'innsaigid a námat go nemchoigeltach .i. clann
Bhriain ruaid go réimfoistinech sin rígtosach, agus clann Domnaill
chonnachtaig go ciuininnsaigtech re a gcois ina gcomfogus, agus
cathsluag cleth||imda colgneimnech coméidigte in Chláraig ina
mbróin tiughadbail tothachtaig ar a ndeired agá ndegchoiméd.
tángatar go taoi terclabarthach i gcertlár na noirecht gan airiugad
d'aonduine agus do léigetar laomchrecha luathtinnesnacha fá'n
lebairthír, agus tucatar trénmescad go tinnesnach ar na tromairechtaib agus scáiled ar na sciamsluagaib gur mharbatar dronga do
na degsluagaib, agus tucatar trénchlann Toirdelbaig sciath tar
lorg ar a laochmuinntir fo tuaid i gcrích Chonnacht cloidimdeirg.
agus nír len triathchlann Toirdelbaig ar in turus sin acht
clann chianinnsaigtech Chuiléin agus clann fosaidbeoda Fermaic
amáin.
Dála in Chláraig: do chuaid i gConnachtaib ina gcomlenmain;
agus ag dul fo tuaid do na tromsluagaib tarrla chucu do'n chur
sin ceithern choscrach chrechminic do chloinn armneimnig Aodha
.i. Aodh bláthsolas buanchoscrach binnsoghradach búilidbriathrach
buide mac laomscarghrednach Lochlainn mic Sída sholasghlóraig,
agus Ruaidrí ruaigdígainn réimfoistinech a dherbráthair ina
fharrad sin inad sin; gur iadatar na sluaig fá na saorchlannaib,
gur gabad na gégslata sin agus gur díchennad iat go dianláidir
leisna bloidechaib, mar adubairt in degfile: — 
Táinic teidm nár dtír .arna dheilb nár nduain
is bás degfer dúin .ní hagaid re huaill
Scél rom loisc go luath .toisc na dtrén ro taoth
ní hegal gan fáth .aithlegad na laoch
Aodh buide co mbríg .ós cuire fa chruaid
agus Ruaidrí réid .a snuaidlí ní suaill
Fann ó'n troid atá .ua mBloid mar do bá
bud lén buan nach beo .scél truag mar atá
Iar sin do tinólatar in tairise fednach fírcharat fuaratar .i.
clann tresinnsaigtech Toirdelbach, agus clann chianáithesach
Chuiléin, agus cenél bfadinnsaigtech bfosadchroidech bFermaic,
agus do gluaisetar || in glantsluag sin soir tré maothclár Maonmaighe gusin Sinainn solasguirm séimsrothaig snasálainn sotalmir.
do chuatar tar in sruth anonn agus rángatar i niathaib úrtortacha
imellghlana Urmuman, agus dorignetar áigecht foiréignech dá
naimdeoin ar úib Ogáin na Forgabála. tángatar as sin co hur-maisnech éscaidchróda go hiathaib árdchnocacha ilchoilltecha
iasctoirtecha Uaithne, agus ro bátar re hedh d'aimsir d'aimdeoin a
noirecht isna tírthaib sin. do éirgetar na huaisle sin go haos trí
maige mínférghlas machaghlan múrdaingen do dhrud i bfoicsi na
bfíresgcarat agus do chur bratha ar na bloidechaib. do gluaisetar
féinnfedhan éscaid uathaidinnsaigtech échtadbal uasalghlan arm-láidir re cois in bratha tré borbtinnenas, fá Diarmaid ndlúthcoscrach ndesráitech ndochtrúnach ndáimlínmar ndegbriathrach
ndianfoistinech mac tromairmneimnech Toirdelbaig, agus fá Mac
cráisechlínmar cinedchróda craobchorcra coscarmarbtach cathruagach coscairdelbach casbarrdhualach crithbogtoirtech con cona
choméirgib crecháitesacha ciantestacha do chlannmhaicnib gallanmacha gáidelda gredhainbinne agus do ghasradaib barrdualacha
na mbúrcach. do fágbatar O mBriain ag bruachaib slismíne na
Sinann agus rángatar do'n ruathar sin go réidúrlár mbraonlergaig
mbláthfoistinech ua mBloid; agus ro airgetar a dá nacfaing do na
hoir||echtaib co hurmaisnech aignedhbheodha, co ndernsat dian-bualad ar drongaib, agus comach ar clannmaicnibh, agus folmughad
ar finedhaib, agus fásughadh ar finnbruidnib. gur éirgetar uaisle
na nairecht dá nindsaighidh ri hilgarrthaib a nardcomarc, agus re
comfhuagradh na cinedhach agá cloistecht, agus re garrthaib
géimtinneasnacha na nglanbuar agá ngrodimáin, co ná roibe ní
budh docra ná dol ar merughad ag mochinnsaigid na mersochraide
sin. gur iadhsat imat na nuasalbloidech da gach taoib ina timcell,
agus do gab ingantus na huaisle fá nuaiti agus fá imad na
trénchrech do timchellatar. agus do fáiltighedh fós fá na find-blaidechaib ag faicsin a bfírnamad co huathadh eatarru gan arus a
bfágbála ag na flaithib; co ndernatar fál feidmdaingen dá bflaithib
fá'n bfialsochraide, agus do léigetar ceatha i comnéinfecht dá
clocharmaib agus dá cráisechaib as gach énáird fá nescáirdib,
gurab é taoebdaingne agus tromlínmaire in tiugfáil sin na tórach
do congbadh na táinti gan techt ar dásacht fá na dosschailltib.
agus is é sin cédinadh cathláithrech coscardlúith i roibe in ríghbile
rádchéillidhe ruatharborb ruithenmór nertcalma nósóirderc niam armach Nicól Mac Conmara mao||fholtcham; agus do imir a
arm co haniarmartach ar a escáirdib agus do congaib selb an
engnama aigi ó sin gan imscaradh.
Cid tra acht ótconnairc Maccon in cró catharrachta craeb-neimnech do iadhsat uime dá uasalbidbadaib, tuc crathadh ar a
cráisechaib agus árdughadh ar a aignedh, agus adubairt co dédla
desráitech co scáilfedh in sciamisdadh ó nach roibe a sáith
d'foirgnem san findcró úrslatach uasalclethach da hórdaighedh agá
tromnaimdib ina timcell. agus ruc ruathar ruithenmer tar a ais
fána escáirdib; gurab leith dá chúl do cédbern Mac cathlínmar
con in fál findcleathach sin, gur tuit tuile dá troméchtaib ar a
trénláithir sin, gur léiged isan sligidh re selat na saorclanna nó go
ruc in rígmílid ruathargarb rádhcalma Muircertach mac doindsaighthech Donnchaid orro fá'n am sin. agus dar leis féin gémad
urdail ro bad úrlata do'n árdmílid na hescaraid ar a nuirmeosadh,
nó gur chuir Maccon ar cúla in céadfaidh sin. agus fa hingnadh
le hárdMuircertach tighi agus tromlínmairc na tórach agus siad ar
daingnib agus ar dlúithchailltib a ndúthaighi, agus tercacht na
triathsocraide; co tuc borbshuinnen brathogla isan mbruach-deredh. ní raibe acht guala fri carraic isan céimthubhadh
sin, óir is tind leisna laochaib a lebarguaille agus anaidh an
carrag na certinadh. ||
Is and sin atbert Maccon do guth glansholus gégdígaind:
nomfágbaid ar fírdeiredh a óga bar eisiun, agus nachamaincedh
énfer agaibsi, agus coimédaidhsi dá taob agus tosach na tromcreiche co triathShinaind. agus dob é seo fregra na fedhnach sin ar a
bflaithmílid: fad mairfid cairrgi ós caladhaib, agus srotha ar
sírimtecht, agus grian a nglanrothaib, agus ésca ag imláidib, agus
talam gan taobimpód, ní theichfemne; agus nó go tuca uasal-parrthus imláid áirde d'uaim ifern ní fúigfemne thusa gan tuitim
d'ár trénairechtaib ad timcheall. do coimletar cách na comráiti
sin leth ar leth gu lánbeodha, co nach féadaighther rímh a
ruagthres, ná comairem a cumasc, ná tuirem a tulán, ná áirem a
nimresan isin imrubha énlái sin; co rángatar co solusclár Sinna
fó'n seol sin, agus do cruindigetar na crech amach co minic isan
merbuinne, agus do inntódis re hanaichentus an uisci ar fuasgar-dásacht trésna fedhnachaib. agus an blagh nach dechaid re sruth
do na solustáintib, do scáiletar fá na sciamcailltib, agus do
léigetar na luaimairedha a lethanchoitedha re sruth trésan saobegla ag faicsin na cinedach ar na caladhbruachaib ag comthuitim.
agus do fágatar a bhegán búrcach co beodha beogonta Maccon
isan cathláithir ag scáiled a sceimeltadh, agus ag cosarmarbad a
cinedach, agus ag tollad a tiugairbedh, gur mó ná fer com||laind
céd in cathaidhe tré échtaib in énlái sin. ar línadh in muighi dá
móréchtaib, agus ar bfágbáil a aigenta dá uasalechsun, agus ar
nuaitiughad dá fhírcháirdib ina urthimcell, agus ar tuitim dá
tromlucht tighi na timcell, do innsaigh eo hurmaisnech in
ténsoichech imlochtaidh no fuaratar a fírcaraid ina aghaidh san
éigen sin; agus do ling co coslúthmar isan coiti, agus do gab a ech
ar eradhain agus tuc leis tar an lebarbuinne co tír taobuaine.
agus fa coindem craidhi agus fa tidhlacadh tairisi agus fa haiseg
oirbidnech le Muircertach Mac cruthnáirech con d'fagháil ar ais ó
eascáirdib da fhoghnam dó féin co feidmláidir.
Dála na degceitherne do fágbad tall do'n triathfhedhain:
dorindetar tigerna co tindesnach dá díghail ar tromnaimdib
agus tucadar aghaidh re himguin, co ndernatar dianmarbad
dígaind dlúithéchtach ar a ndergnaimdib; uair is é imsním fa mó
ag na míledhaib nach anta re nimresnaib, acht a nescaraid agá
naidhidh uathau dá nurcoraib. agus in fer do mothaighedh acu
in tég ina faicserad, dobheredh cend gacha láma co lethanbruachaib
na Sinna dá soléiriughadh dá saortigernaib; agus do teilged uadh
san íchtardubaigén agus do fágadh féin a anam co hurmaisnech
dá éis. agus donídis táisech cuanairte || ar a ceithern ar éis a
céle cum cathaighthi, gurab tigerna deigseisir fa deoigh do bí ar
an mbuidhin sin, co nach dechaidh énduine a naiscidh do na héchtaib sin; mar adubairt in tollamh ag agallaimh Miccon cuartaig-béil cathéchtaigh: — 
A Miccon is cródha sin .tucais fir a bfertaib fód;
cródha do treghdais in sluagh .gur dergais gu ruad gach ród
Gid mór cath do fuaruis riam .a mhílidh Cliach na nár tiugh;
ní fuarais a churaidh rath .samail do cath in lái aniudh
A bile donnabrach derg .agá roibe ferg ag fás;
mór aniugh dá tucais ég .mór céd ro aincis ar bás
O'n ló d'fastaigh Sída seng .na trí crecha fa tend clú;
ní dernaid énfer is ech .ó shin leth a ndernaidh tú
Duit is adbuidhech O Briain .fa techt ó'n ghliaidh a Miccon;
muna tísta as an tres trom. dobéradh sé dá cond cor
Gu tuca dia saoghal sír .díb araon is dír gach maith;
cosnaidh co tenn in tír thiar .ina mbídh gu fial gach flaith
As lughaide gébus cách .ó na cathaib co bráth mbuan;
mar tugais t'énar a nár .mar tanagais slán ó'n tsluagh
Do fágbais and imad marb .do cuiredh gu garb gach gleic;
do thuitset bloidigh do'n réim .is do muinnter féin a Mic
Adbur ár náirdrígh gidh óg .Diarmaid O Briain do tóg gleic;
léig díl a fer mar atá .d'fágaib a mná gan a meic (isam scíthech bodesta).||
Imtúsa Tuadmuman: tángatar gu triathmagh Adhair do
ríghadh uasalbile d'íb findBriain ina bflaithemnus, agus is é ro
toghsat na triathrígha do'n turus sin .i. Donncadh degnósmar
dúnadmór donnarmach drechcorcra dianinnsaighthech doedrana
deghcomairlech degmac Domnaill dlúithéchtaigh. agus do ríghsat
gu tindesnach in triathbile i nagaidh an áirdrígh fialMuircertaigh,
uair do sáiledar gu cuingébadh in craebslat sin na crícha ina
certaghaidh; mar adubairt in tughdar ag aithne a árdríghtha: — 
Uaisligh ainm Dondchaid .nach docht fá indmhas
maith in ciall congbus .cid dian ní dimbras
Gid borb is búilidh .gid beodha is bíthe
teand gacha tuaithi .ceann gacha críchi
Gidh mer is michar .gidh mín is mórda
mór do taoth le trénga .gidh gaoth ní glórda
Gid mór is macaom .mílid des dércach
maith ro thóg Táltech .gidh óg is échtach
A dbar gíd airdrígh .ainechas Muman
mac Domnaill dala .dograing gan duba
S óiser gid sindser .saorceand na sluagh sin
bud tairm istír sin .a ainm ó do uaisligh
Imthúsa Muirchertaigh menmnaigh cróda mílidlínmair mi-charcéillidh minicchathaigh meic tasdgaosmair tresruidchéillid
Torrdelbaig: tar éis catha in chalaidh do críchnughadh, iar techt
Diarmada delbsnuadhaigh dianéchtaig dosneimnigh dergruathraigh dáimlínmair a derbráthar agus Miccon coscarneimnigh || a
comalta agus a cuing catha agus énurraide a uasalmuintire fá'n
am sin slán as na cumusgaib, arna sluagscíthughad rángatar a
nais i nUaithnib as in inad sin. agus do chuir in Buitillér fis ar
na flaithib sin indus gu naomdais a nárduaisle anadh ag in
uasalbarún dá numalosaig fá nodlaig móir medarglain. agus tuc
in triathBuitilér coindmed dá ceithernaib ar na gallbrughadhaib
na glantíre, co tarla etarru agus na hallmarraigh tré anaithentas in
coinnmidh do na cnichtaib, gur iadhsat na hairechta fá na huaislib
as gach áird gu hescáirdech; gu tuc imad a nimpód, agus dlúithi
a ndianruag, agus cobsaidhecht a céimenn, agus urmaisnighi a
nurchar, na saorclanda ó na sluaghaib ó áth ciuinsrothach
cimasuaine clochadbal na cuirre gu magh nadbalcáin nisdd|ad
bláith nAilb. agus ro ba dána deoraidhecht na degfhedhnach ar
na danaraib, uair gen gur bo deoraidh ar dúchas dob edh ar
oilemain as na hinadaib sin; agus do cosnadar a cuid do na
cathrachaib risna consaplaib.
Ott|cuala Muircertach a muinnter san mórghuasacht sin táinic
co tindeasnach dá teasargain maille re hárduaislib a fialmuind-tire .i. Mac cosgarbeoda curadlínmar con, agus Macraith delbdenmach dígainnréidh O Deadhaidh, agus Lochlaind uasalgnímach ||
áithesruagach úrlamcrechach O hAichir; agus an fialbile finemnach
fáthaigentach foscomairlech, agus in taonchrand do lebarfhás ós
na lughortaib, agus in sruth nach serg sliabtuile, agus éntigerna
na noirecht in gach imresain, agus carrag trénscáilti gacha tuinde
báiti borbneimnighi, agus dos dídin a deghcinidh isna diancathaib
.i. Diarmaid duasbogréidh dathcorcra mac tachargrod Torrdhelbaig.
rugatar ruathar rótindesnach go ríghmuinntir, agus do
fhaomadar uile a nénfhecht imdecht as na hinadaib sin d'inn
saighidh a nimfhagus a ndúthaighi dá diancosnam i críchaib
Connacht clárthorthaighi, mar nach biadh uisce ná himarcor
etarru agus lethanbruachaib a lebardúthaighi. do suidhset a
ndeiscert Connacht ina comnaidhe taob re taob agus tuaiscert
Tuadhmuman, agus nír b'urchosc codalta do na cóigcríchaib in
córughad sin: cloisdecht a mbídbad ar bruachaib a tíre dá
taoblomradh. co rabatar muindter Muircertaigh cor inderraigh ar
in órdugadh sin ag crechadh na críchi gu cianfhogus, cuartairches agus ag taobnochtadh an tíre tar na triathnaimdib, gu
ndernadh comdhál itir na cúigedaib agus comraind itir na
caomríghaib .i. itir Muircertach mórgnímach míledrod micharbind
mac Torrdelbaig triathcéillidhe tuathchonáich, agus Dondchadh
donnmeirgech dergruathrach mac dehuirghlech || Domnaill. agus
dob é seo corughadh na comrainde sin .i. cluain réidhfairsing
rígturcartach ruithenmór rámada agus í lethanCormaic ina
lenmainsein d'imarcraid ag uasalMuircertach, agus gach re tricha
do na tuathaib ó sin amach ag na míledhaib.
Otcondaic in Clárach a crích arna cimasfhuaighéal, do seol
i Saxanaib d'agallaim a carat isna críchaib sin agus d'órdughad a
ferandais, agus do techt arís ina ruathar tindenuis gu Tuadhmu
main.
Otconncatar cland Torrdelbaig turas in Chláraigh tar caladhmuir nír bo hait leo córughadh comrainde na caomthíre do
clechtatar uile ar énslighidh acu, agus tucatar triathclann Mathghamna ar mórsluagheadh gu clármachaire ó Caisín cathlínmar.
agus tucadh Diarmaid donnabrach mac taobsolas Torrdelbaig agus
corughadh clainde mórgnímaighi Mathgamna tar an sliab sair ós
cind ó Rónghaile dá róchoiméd, agus in tárdrí fíre fialMuircertach
agus clann chathéchtach Cuilén do'n leith tiar gá taobcoiméd;
agus do siredh ar íb Seancháin braighde co borbtindesnach, agus
tucsat a togha féin d'ua Briain do na braighdib sin ar egla in tíre
do taobnochtadh.
Cid tra acht ar sidchórughad ó Sencháin agus ar
certugadh ó Cendédigh, d'innsaigh in tardrígh uas || alMuircertach
d'iarraidh a charat cumachtach do chosnam a tíre cona taobimlib
.i. Uilliam binnglórach brethfoisdinech Búrc, agus Tomás Buitilér
cona borbsluaghaib, agus na cuimínigh cona comérgi. gen gob
énslighidh do imthighset is gu héninadh ro innsaighitar. .i. Uilliam tre fosadhclár Echtgi cona fedhnachaib; agus tángatar
do'n turus sin i toichesdal Muircertaigh dá mórcosnam muinnter
Chellaig ina cathruathar fá chaomTadhg, agus muinnter Madagáin
ina nairbedhaib uathmara armláidre fá Eogan, agus Tomás
Buitilér a mbél átha ardcille Dalua, ina lebarcóirigthib laomaidbsecha lethansciathacha gu clárúrlár ó Caisín ina ciunruathar
céimthenn i comdáil Uilliam Búrc agus í Briain cona brath-sluaghaib. co tucatar a naighthi a nénfhecht ar cenél nDúngaile
ndianruatharach, gur gabsat glanlongport gredhanmór a nindse na
móna do miniarraid in tíre ina timchell, gur anatar re dá aidhche
san inadh sin. gur éirgedar d'innsaighid na críche dá cuardughadh,
co rángatar daingen í Grádaigh gormcloidmigh, co ndernatar
tenidh dingmála deghsluaigh do'n dúnadh dathgrésach desfoir
gnemach uile a nénfecht ar énsligid. do órdaigset a nistadhlongport
an aidhchi sin a muigh mínfhérglas Maoláin. nír bo cian do
chách san comnaidhe sin ar crechloscad in tíre ina timcell, induair
tángatar lucht || taighertha ar na triathaib gu taob in longpoirt dá
luathmescadh; agus do fágatar cúig céd catharmta cneséidighthi
ina celgaib comnaidhe ar a cúlaib. agus rob iad so urraidhe na
nuasalcelg sin. .i. Dondcad agus degBrian dá mac Domnaill
delbsolais í Briain, agus Mathghamain menmnachbeoda michar-céillidh cona macaib agus cona mórairechtaib.
Otcondcatar clann Cuilén in lucht taigherta gá taomadh agus
na héighme gá nimdughadh, rucatar ruathar ina ndlúithcipe
dásachtach dianinnsaighthech dofhresdail ina ndeghaidh co certlár
na cathcelg. ótcondcatar na nertcelga na námaid gu nemchaigeltach gá nindsaighidh, do éirgetar co hetarbuasach a néinecht as a
ninadaib comnaide do'n chur sin; agus fútha féin tucatar tromcelg
in luct ro theith agus táinic i bfaicseradh na fedhnach ór teichetar
co tinnesnach. agus do lenadh co laomda in lebarmaidm fó na
lethanchailltib, gur urmaisetar ar na hinadaib i rabatar ríghtháinti
na ndúngalach ar a ndlúthaimréidh ar córgadh cathfál crand-gherrthaidh comdaingen ina timchell dá tesargain ar a trom-naimdibh. agus ó nach rucatar clann Cuilén díl a saindti ar na
saorclannaib re marbad isin maidm sin, tucatar dianruathar
fá daingenbuailtib na ndúngalach agus tucatar comach ar na
clandmaicnib sin, gur ba díth dá ndáinibh || itir mnáib agus
macámaib agus muindteraib, gur bo cruach coitcenn cosartiugh in
cepach échtadbal iarcúlach sin; agus rob imda acu andsein óig ar
a naghaidh agus mná ag mairgnigh agus buar ag bodharbéicedhaigh, gur coiscetar clann Chuilén muirighin a nellaigh agus a
nógdáinedh do cenél Dúnghaile do'n dergruathar sin. agus
tángatar co cosgrach ar cúla co cathlongport in cobsaidhsluaigh
agus do innsedar scéla do na sciamcathaib; agus dob ingnad
leisna huaislib in tarach fuaratar in ténoirecht ar na hairechtaib
imda do indsaighetar. agus rucatar as an oidhchi sin ar an
órdughadh sin, agus do éirghetar na sluaigh résin solasmaidin
d'innsaighidh na caille cédna gu certdírech; agus tángatar ina
comdáil gu cathláithir cumaisc do na caomsluaghaib dá mac
Domnuill dédsolais mic Briain ruaidh ruatharmir, agus Mathgamain
buancomairlech O Briain agus cenél ndonnmeirgech nDúngaile,
agus do taisbénatar na huaisle a naighthi a nénfecht dá nescáirdib
nó gur aithnedar in tárdrígh fíre fialMuircertach co fíchda
fraechda feidmneimnech roim na fedhnachaib agá nindsaighidh.
do fhaomatar impódh ó'n árdrígh agus do locatar láithir do
chongmáil dá cathsluaghaib, gur minbrisg maidm mórfairsing ar
gach áird do na hairechtaib. do lenad siar || síl mBriain gá
mbuandíghlaim as a mbruachslesaib gu bél an Fidhail eochar-daingin; agus da inntódar na findsluaigh co forbáilid dá bfosadh-longport agus rucatar na fadhba dá bféghad co fialMuircertach,
agus nír terc géill a escarat ag an áirdrígh an oidhci sin a
lenmain a cend arna cúlgearrad; mar adubairt in tughdar ag
innisin brianruathair in mílidh ar a mórnaimdib: — 
Mílidh Muircertach .mál trén Tuadmuman
flaith cé ar cuanbroghad .is é ar sluaghbunadh
As é ár sluaghbunadh .in seng súlmongach
fear saor snuadballach .craeb den dúnlongach
Mac trén Torrdelbaigh .triath in tírise
óg na huaillisi .ród na rigisi
Cosgar cathláidir .ag cleith craobruaidhe
cride clárGréne .bile braonMuaide
Tucc in tacharsa .ní tres mindálach
tadglí tendálach .árdrígh ildánach
Acht mac Torrdelbaigh .triath bend mboghaine
ná hiarr énduine .mar Brian mboraime
Cid tra acht do anatar in oidhce sin isna hinadaib cédna co
cosgrach commáidmech comfháiltech co maidin arna máirech.
agus do éirgedar san findmaidin, agus tucatar tosach tiughdaingen
tromarmach triatharrachta tréncobsaidh trebar || dlúith résna sluaghaib isan slighidh; agus do órdaighetar in datmarcsluagh dlúith-egair donnarmach dergsciathach dosgáilti gu daingen ar deredh,
agus a lucht gonta agus a nglassluaigh, a naos ógbaidh agus a
nanbanda, ar a lár dá lebarcoiméd. rucatar fíchruathar foisdinech
gu tulaig ndonnfledhaigh í Deaaidh agus do ansat co huallach
osgurda indoidchi sin indti. agus do comérghedar i comnéinfecht
agus an caomlá; do roinnetar a ríghfhedhnacha agus do tógatar a
suaicenta sliscomartacha agus a slegha slinnfaobracha, agus do
órdaighetar flaithe résna fedhnachaib, agus urraidhe résna hairechtaib, agus cuingid résna cethernaib. agus do léigedar sirthe
sluaghneimnecha slisfairsinge co tindeasnach fá na tírthib, co nár
fágadar áird gan imdergadh, ná cimas gan cuardachadh, ná
boillscén gan buaidredh, ná glend gan grindargain, ó taobuib
tondbláithi Tulach co follbruachaib na findfhairrgi; gurab aniar
co nertcródha do timsaighetar táinti agus treoid agus tromconáich
na corcamach gu coitcenn. agus do lomairgedh do na lebar-crechaib sin laochmuinnter Mathgamna í Briain co bríghthindes
nach, co nach táinic do na tromsluaghaib dá tighib ó'n turus sin
duine lesar dingmála a degcoiméd gan adbar conáich ó na
crechaib sin aigi. ó da mothaighetar || na sluaigh a sáith do na
crechaib gu coitcend acu do'n dula sin do imtighetar a nógbaidh
le nédálaib, agus do gluaisetar a ngaill agus a nglandeoraidh
co tindesnach dá tighib leisna tairbertaib tarrtadar do'n turus sin
do triathMuircertach, agus do innsaig in tárdrígh a nairther na
críche dá coiméd.
Imtúsa in roidbartaigh: dorigne ríghthinól rómór ruadarmach
agus rángatar ina ruathar tinndenais i tír Tuadhmuman; agus do
tinóiletar tromsluagh clainde Briain ruaid ina ruathar céimluath
coslúthmar cucu, agus táinic Mathghamain cona muinnteraib co
hésgaidh dá ninnsaighid, agus dorinnetar árdsluaighedh aontadhach ar énslighidh d'athchur clainne Torrdelbaig as a tírthibh,
agus tángatar co cuirr ó Cormaic in chédadhaig.
Dála Diarmada donnabraigh meic turascróda Torrdelbaig: do
thogh féin co fosadhbeodha dul i Corcumruadh righiartharach dá
nanacul ar a escáirdib, co ruc sidhe sebcamail láim re naimdib
co nertcalma co hiarthar na huasaltíre.
Imthúsa in áirdrígh cona fírmuinntir. .i. fosadMuircertaigh: do
indsaigh cona fedhain as in inad sin gu bun ródfhairsing ruad-armach rigmaighrech Raiti, gur fhadódar tene taoblethan tiugh-leathan torannborb treathanchiuin, gur cuiretar na sluaigh saothar
mór || amugha re hathlam na hénuaire. agus ó táirnic lesna
sluaghaib sennid na Saxanach do coill co cianainignech agus
adbadha na ruadhfoichen do rémthochailt, do tim saighetar tégar
tóthachtach na hadbadh sin ar énslighidh agus tángatar co
fáiltech forbfáilid co findclár ó Róngaile ruatharcródha.
Imthúsa na nallmarach agus na nuasalgháidhel ar énslighidh:
do chualatar órdughadh a nisdadh agus aidhidh a nadhbadh dá
néisi, do gab ferg na flaithe, agus tucatar tromruathar tindesnach
a ndeghaid a námad co nemchaigeltach.
Imthúsa í Briain cona borbsluagh: do sciamgluaisetar tar
Scairb sair co sotalciuin, agus do órdaighetar acu fedhan uasal
armneimnech dá nógaib innsaighthecha do thaigherad in trom
sluaigh. .i. sé fichit fer fallbuanbeoda fíchrodcróda feidmchiuin-bregda findcuilénach. agus fuaratar na fosadcatha ag fáthluath-loscad na finntíre ar a fiarfad agus ar a fiartarsna; agus tucatar in
tromceithern taomneimnech tulán do cimsaib in cathsluaigh gur
teilgseat a cimsa na certlár, agus do chuireatar techta co
tinnesnach co triathclainn Torrdelbaig d'indisin imthecht in
ardsluaigh: dá rád co roibe in sluagh || ag saighidh tar slisclar ó
Róngaile dá rochtain, agus rángatar na techta co triathMuircertach.
Dála na ceitherne: do cindtighetar comairle cianindsaigtech cruaidhcraidhech, agus adubratar co ríghaigentach nach
rachdais in dá áth uatha do'n dul sin; ó'n ló do chuadar na
cathsluaigh ar réidhclár ó Róngaile nach raibe tarbadh na
taigheradh, agus adubratar co ndigheoldais ar dergnaimdib ele
esein. agus rob iad so dá uasalcheand na hardfednach sin .i.
Ruadrí rathmar rádhbindmichar rodbarrdualach rosccorrmongach
renngormneimnech mac trescrodha toscamnáirech taomindsaighthech Taidhg, agus Aodh óg mórmílla armnuadneimnech aigned-ríghda mac delbcruthach damimdae Donnchaid. agus rucatar
side sotalmher siar co slisclár cille sruthmaigrighe Subalaigh,
agus do gáiredar co grodarrachta fá glanbuailtib na mbrughadh
mbrectháintech, agus tucatar drochdíl ar dúngalachaib do dul
sin: do loiscid a lisbruidhne, agus ro marbait a muinntera, agus
do scáilit a scálbotha, agus do borbglacadh a mbrughaid, agus
dorinded énimirce dá naindeoin dá nell || aighib; agus do gluaisetar
gu céimluath crechimtechtach gu cenél bféruaine Féichín.
Dála í Briain agus na mborbsluagh do bátar agá lenmuin gu
luathindsaightech: in tan rob áil leisin ardrígh impód co himresain
do na hárdcathaib, is ann do fell O Sencháin gu saobcomailltech
mar do sáiledh ar saorMuircertach.
Otconnaire O Briain in brathimpódh sin na mblaidech agus
uaiti a fedhnach, do órdaig sciath tar lorg tar na lebartáintib
línmara. agus do éidset a nárdchuraidh, agus rosfoillsighit a
bféithonchoin, agus rosgairmid a ngillanraidh do timáin a táintedh
agus d'imarcur a nédaighedh, agus rosmúinid a marcsluaigh, agus
do gluaisetar co ciuinmalla céimfoisdinech casimpódach tré clár-lergaib in cnuicsléibe. agus rucatar tosach in trénsluaigh ar
deiredh na degdruinge; agus da hintadh co hurmaisnech ag na
huaislib, gur teilgetar in tosach as a taobderedh agus co rabatar
isin éncaithimh imruagtha sin ó áth na scairbe co sciamForbor.
agus gér bo scíth an sciamceithern tángatar ó'n argain iartharaigh
do innsaighedar co hésgaidrod in imresain, agus is ar ndegail re
céle fuaradar na flaithi.
Dála na nuaisle do'n dulad sin .i. í Briain cona
bráithrechaib agus Meic Conmara cona mórairecht: do || ansat ag
in iarla ar imlib Connacht ag crechargain a námat gu neméddána;
gurab and sin do fhaom Uilliam árdsluaighedh a ndeghdhaine do
cosnam in tíre dá triathurraidhe, gur gluaisetar na sluaigh
les O saorBriain ina tuile tonngarb treathanmór co bél Crotáin
cranngégaigh. mar atcualatar clann Cuilén na córaighthi sin, do
éirgetar co coslúthmar comthindesnach i coimnéinecht: itir
árrsaid agus óg agus árdcuraidh, itir mnáib agus macaib agus
maothlenmaib, itir echaib agus almuib agus indilib, gur indsaighetar tar atgairdib na hEchtghi co hésgaid co natharda.
do gabatar dlúithlongport isna daingenchailltib, agus do thógatar
a tennala co tinnesnach, agus do gabatar sealb na solastíre gu
sotal.
Imtúsa Uilliam Búrc: do brégtinghellatar Tuadmuma co
tromghelltach in triathmílid, gur impód tar ais dá isdadhaib gur
léig a trénsluaig dá tighib.
In tráth da sháiledair na soluscuilénaigh na sluaigh sin
d'faicsin dá ninnsaighidh d'imcosnam a natharda leo re laochnaimdib, is ann do cualatar a clód dá críchuib. agus
ódcualatar na cóirighthi sin agus a bfágbáil a naonar agá
nescáirdib, do éirigh aicnidh fercon gacha fírcuiléin do na find-cuainedaibh sin, agus menma míled gacha macáim dá mór-clannaib, agus aicnedh anradh gacha || hénfir dá nógdáinib, co
nár b'urasa a ninnsaighidh re calgdacht agus re crithneimnighi
na caire connailbe do cóirgedar dá cosnam. co rabatar cor in
geimrid gaothfuair gnédorcha isna guasachtaib sin, agus egla orro
ré nuasalbidbadhaib agus egla reampo go róimarcach ar na
ríghtuathaib, co táinic tosach erraig dá nindsaighidh; gurab ann
sin da faom Maccon a cennas do clainn caomDomnaill mic Briain
ríghferaigh ruaidh. agus nír domhail craide in cedugad sin, agus
ní tré gradh do aoidhetar in uasallánomain. .i. Maccon agus in
cialláirdrígh caomDonnchadh mac Domnaill déadghléghil. agus
tuc trénMaccon braighde d'ua Briain, agus is amlaid seo do
cenglatar a cunnradh: gémad imda na hanbuaine, agus gémad
tiugha na tromchogaidh, gan tuiled uasalbraighead d'iarraid
orro. co rabadar na flaithi re forgla indearraigh ar an órdughad
sin, gur fuagrad feidmsluaiged fadindsaighthech ag in Clárach
cennairrcech cianaisdrech críchaimréid ciallimpoidhtech i crích
Laighen dá luathmesgadh. agus do ullmaighetar cách in cath-sluaighedh nó co táinic lá gluasachta do na gasradhaib; agus do
cinnetar comairli nach rachdais ar an ríghsluaighed, agus do
faomadair a néinfecht cagadh || ar na críchaib agus ar na cnicht-gallaib, agus do fuagratar énlá oirechtais d'órdughad an árdcogaid.
agus tángatar co héninadh in uair do gellatar na gasradha, agus
dorinnedh rómícomall ag claind Briain ruaidh risna rígcuilénchaib,
arna furáil orr dá nescáirdib, agus imad giall do grodiarraid
mar nach roibe na cundradh agá chéddénam. is iad so na huaisli
d'iarratar. .i. Aodh mac Donnchaid dúnadhmóir, agus Mathghamain
mac Domnuill dercuaine; agus nír cert le claind Cuilén in comall
sin, acht as éigen gach ní do na nertnaimdib dá niarfat géma
himarcraidh. agus tucadh i láim laochMathghamna í Briain na
braighdi sin, agus do gabatarsan ag coitceandughad a cogaidh
agus ag oirrdercughad a nimtechtadh agus ag scáiled a scél.
Imthúsa in uasalrígh échtcathaig adbailcaoim oirrdeircréidh
fialMhuircertaigh mic Saidbe agus saorTorrdelbaigh: do thinóil co
tindesnach ar thuaras laib tromsluagh allmarrach agus uasal-gháidhel. .i. cland Briain mic Murcaid mic mórDonnchaid, agus na
cundúnaigh cathairbreca, agus na cuimínigh cráisechremra, co
táinic reime ar an réimórdughad sin co taobclár tláithférglas
toradmór Tuadhmum an; gur gabsat gredhanlongport a nucht a
nallmarrach ina himeltaob || re haighidh a nescarat. agus do
druidetair cách co coitcend ar cimsaib na cáigcrích, gur fágatar
fosadclár na findtíre folam, co rabatar leth ar leth ar a bfairb
flesgaib agá fheithem etarru.
Imthúsa Dondchaidh dotraota mic Domnaill delbnósmair:
táinic tromfedhan taobéidighthi tailcarmach ar aoidhecht d'inn
saighidh Mic Conmara mórteglaigh, agus ro fresladh co frích
namach na fedhnacha re hedh na haidhchi sin. agus ní cian do
bí O Briain san baile in tráth táinic trénrobadh tnúthmiscnech ó
ua ríghSencáin dá rochtain, agus táinic in dara robadh co
ruagdeibedhach dá rochtain, ar egla cáirdiusa Miccon agus
caomDonnchaid do beith na cengal caradraid; agus nír creid in rí
co róimarcrach na raibte sin, agus do faom anmain ar gar
indurrigh in oidci sin. agus do éirgetar risin solasmaidin arna
márach, do imtighetar co faitech fuirechair ó na fedhnachaib sin,
agus adubairt Maccon ag clódhimpód ó ua Briain dá bladlongport:
ní haobda ár nórdugad amlaid seo a áirdrígh, bar eisin; nach
legaid imat m'escaratsa agus iadsein it uasalgradhaibsi duitsi
egthaob do tabairt riumsa im ríghbruighnib, agus egla orumsa
trésin étairisi sin do beith ag rígh romum. agus do tuig in
triathrígh gur celebrad na comráiti sin, agus fa dimdach Donnchad
da gach || duine dá táinic etarru agus na hairechta sin; uair do
sáil agus do thuig nár tu alaing iadsan oiret re Mac Conmara do
dénam dá díden ná dá dhianinnsaighidh.
Dála Me Conmara: ar ndelugadh dó ag s do Donncadh re
chéli do'n cuaird sin, do cuir Matghamain mórindtlechtach
mínglicráitech micharbriathrach mac mhic Conmeadha co mórcaitir
in Cláraigh do daingneghadh degcomadh Me Conmara agus a
mórairechtadh. agus dob é bunadh na mbuancomadh sin tricha
céd ó Caisín i cartaigh ó'n Clárach do Maccon catharrachta, agus
do fuaratar gu hésgaid gach uasalcomaid d'ar iarratar. ar
ndaingniughad na dála sin co deimincóirighthi is ann do cuir
Mathgamain mincomarta gu mac nDonnchaidh ndergruathraigh,
co hAoedh ógoirderc aignedréidh uasalglic, dá rádh ris élódh ur
maisnech mar adcífedh a comartha. agus dorinne Aoed mar do
haithnedh de co deghlamaigh: do élódh co hollamglic isin aidhche
sin ó isdadh Mathgh amna múrndadbail, co táinic slán co sluaghaib acht slicht imtechta innaimréitig ar in uasalbile
nabradgorm.
Imthúsa í Briain cona borbsluaghaib agus in Cláraigh cona
cathmarcsluagh: do léigedar ríghchrecha ruagdígainde rianainig
necha raonaidbsecha ruatharbeodha rúngúdhúnacha || fá íb Rón
gaile, agus do an in Clárach na comnaidhe ar clárúrlár na
caomtuaithi ag tabairt gradha gallraidiredh do na glasgallaib.
is ann sin ro suidhedh saorDondchad sluaghlínmar mac Domnaill
dercabradguirm cona degfedhnachaib ar bél in bánátha na Scairbe
cum scainnerthroda.
Otcualaid Muircertach agus Maccon comnaidhe caomDonncaidh,
rugatar dianru athar dilennda co bruachaib indátha dá indsaighidh.
ótconncatar aghaidh indardrígh ina nimfogus, do aontaigetar
énmaidm anurmaisnech a nénfhecht: uair is gonuigi sin bís crích
comnaidhe gacha cathnámad, nó co naithnighther uasalMuir
certach. agus do len Maccon in cathmaidm sair re sealad ar na
sluaghaib, co nár fédadh rímh ná róáirem ar échtaib ná ar echaib
ná ar airgedhaib na héncreichi sin; agus tángatar dá tighib le
tromédálaib do'n turus sin. agus do timsaighetar tar a éis
induair sin i néninadh, agus do indsaighetar in crích cétna dá
crechloscad. agus rosloiscid in lebarthír co laomaidbsech, co nach
tísad tromneim in galair cétna re cinedhachaib in diumas dá
ndianmilled. agus táinic O Sencáin ar saorcomairgi Ricaird
binnglóraigh brethfhoisdinigh bélfírindigh a Búrc hi tech in
Cláraigh do'n cur sin; agus do snaidmedh sidh í Sencáin ag na
slu || aghaib, agus do hórdaighit a uasalbraighde, agus tugadh lá re
comall do'n coinde sin. agus ó nach fuair O Seancháin na
saorbraighde sin in lá ro ghell do na gallaib a ngrodinnlacadh,
táini c féin co fírindech i teagh in Cláraigh dá comall; gur gabadh
a ngill re braighdib in bile buantesdach, agus ní táinic tar a
ais ó sin allé do'n lebarcuaird sin agus ní ticfaidh co tráth in
brethemnais bunaidh d'fis a fírcharat: óir is éigen da gach duine
indsaighidh an inaidh sin, itir óg agus arrsuidh, itir uasal agus
urísel, itir mnái agus maothlenabh; óir ní théid énduine dá olcus
tar cenn a céle san comdáil sin, uair ní bí énduine gan agra ar
leith san ló sin air agá aoighidh agus agá éntigerna.
Imthúsa Matgamna miniccrechaig: táinic i tech in Cláraigh
ar cloistecht gabála a glanmic do claind Cuilén cathéchtaigh, agus
do bátar ag imrád imláide i bfiadnaise in Cláraigh do'n cur sin. .i.
Matgamain míleta malachdub mongsúilech mac Domnaill mic
Taidhg triatharmaigh do bí a láim ag laochMathghamain ga
tabairt do chinn Briain bríghmic Mathghamna mintuigsigh.
In tan do bátar ag dénum na dála sin, is ann táinic
Mathgamain menmnachláidir mac Mic Conmara cucu san cath
raigh i rabatar || ag rádhimláidib; agus fa fáiltech leisna
findsluaghaib in fríthe fuaratar, agus do fiarfaighedh scéla co
sciamfáiltech do'n scáthbile, uair ní roibe acu énfer gan fháiltechas
fá'n aiseg sin acht Mathgamain O huasalBriain na énar. agus do
indis Mathghamain Mac Conmara gu mínráitech adbar a fhuas
laicthi do'n duladh sin: gurab iad cenél fialcraidhech ferconta
forniata Fermaic do fuaslaic eisium ó escáirdib dá naindeoin;
agus fa haoibind leisna hoirechtaib éstecht indúrsceoil sin.
Is and sin táinic techtaire ó cenél armneimnech Fermaic
d'indsaighidh í Briain co borbtindesnach, dá rádha ris a rochtain
co ruagdeibedhach co tísdais fá tigernas in trénmíled; agus do
gluais in Clárach agus in caomáirdrígh agus dá claind Cuiléin ina
céimruathar cucu dá cabair co bél carad saoilech ina sruthruathar.
agus táinic Mathghamain mórtesdach leo sealad san slighidh, agus
do indsaigh as sein i cenél Dúngaile co deglamaigh, agus fuair
fosadcórughadh clainde dianruathraighi Domnaill ar a cind san
crích sin. do fiarfaigset scéla do'n sciamfl aith. atáid agam
deghscéla dáibsi, bar an degfher: a néinfecht do gluaises agus in
glansluagh gáidheigall gá raba agallamh gustrásda, bar a triath
flaith, agus no beimis ní badh faide ar énslighidh muna ind
saighindse cugaibsiu im céimruathar do indisin na tosca fá
tángatar. .i. cenél Fermaic gár bfarg || báil, agus is na naghaidh ro
innsaighsetsom. agus mad áil libsi an fasdad aguib, indsaighidh
co tindesnach na tromairechta sin; agus muna fédaighthi a
bfasdadh agaib, bud lib féin a ninadh agus a nárdconách agus ní
fuil guth dáibsi isna degh édálaib sin. agus má tá do craidi in
bar cathaib cumasc ar na calgnaimdib, is lia dáib ná da deg
marcsluagh í Briain agus in borb Cláraigh agus do'n córughadh
cuilénach atconnarcsa. agus do gluaisetar na sluaigh ris in
solasbrosdadh sin d'innsaighid cenél Fermaic co hurmaisnech
ina cóirightib comtenda, agus ina tondaib tiuguaibrecha, agus ina
saithedhaib sotalcróda, fá slisbruachboillscén na sluagimrighedh.
agus is amlaid ro bói cenél Fermaic ar bfiarscáiled le bflaithconáichib, agus gach duine ag indsaighidh a eolais agus a
athgairdi le imirghib, nach fríth tarba chum troda ar na
tromairechtaib. gur legadh le naimdib gu nemchaigeltach
drong dá ndegdáinib, agus mórán dá minéchtaib, agus dorindedh
éncrech fairsing adbal échttruagach miscnech marbtach malartach
do crodh agus do cethraib na caoimtricha céd uile ar énsligidh.
Otchualatar sluaigh í Briain in borbruathar brathogla búiredh
mór tugadar tréncland Briain ruaidh fá na ríghthuathaib, do
éirgetarsein co hésgaid aignedhbeoda d'indsaighidh na himarcach.
ro gabaid a nglésgraidhe, || agus rosglacaid a ngormslegha, agus
rosiarraid a noncoin, agus rosdaingnigid a ndedcloidhme, agus ro
seolaid a soighdeoraigh, agus do indsaigetar a néinfecht tar Forgas
srebuaine sruithiasgach siar d'indsaighidh na fednach feidmlínmaire
flaithfoisdinighi fraechneimnighi fírescarat, co ruccatar ruathar
rodurmaisnech réimtindesnach do rochtain na ríghfedhna. agus
is móide rob engnom an indsaighid sin ní roibe O Briain agá
mbuancórughadh, agus ní roibe gid Mac Conmara agá mórtendadh
na mersocraide sin. agus dorindetar féin co fedmannach urrumas
amnáirech ar na huaislib; agus tucadar mic Me Conmara fá
mórbriathraib, agus do luidedar na cuilénaigh fá cubusaib,
nach impóbdais ó'n imresain ar aba gan tigerna agá tendadh
gusan trénimresain. agus tucatar taomtolgadh tindesnach i
certaghaidh in cathsluaigh, co nach facatar na finnsluaig a céle
agá cominnsaigidh, co tarladar ucht re hucht ar énláithir. agus
do léigedar cith dá caolarmaib fá céle do'n cedfrais; agus ó rob
iad clann Briain ruaidh rob uaisle agus rob imadlínmuiri do, n dá
fedain sin, do faomadar ingabáil ingnáthach résin uathadh sin
agus do falmuighetar indéchtláithir re hathghairid: uair ní
coiréchamne in cathírghal nár chuireadar, || uair nír anadar re
héncloidhem do nochtad gu náirechbeodha in tráth do muigh do
na mórsluaghaib ina madmandaib mínáirecha. agus dorindedar
na dathsluaigh droch imláide diultadacha do'n dul sin: tucatar a
n engnam ar ingabáil, agus do tídlaicetar a tirtedh i comáin tei
chidh tindesnaigh, agus do imláidetar a naigenta arrachta ar
anbfainde, agus do reacatar a réimfoisdine ar ruagdeibed, agus a
bfétacht ar foluamain. agus do obadar éncuidechta gen gur
b'étairisi dá céle na cinedaigh; uair rob é aigned gach éinfir do na
haicmedaib gur bé gach inadh ann nach robe a rócomairce, co
raibe in rígmaidm ruatharmer ruagéchtach sin isna ceithre háirdib
a nénfhecht ar scáiledh co scíthúdmhall sgáthuaimnech do na
sciamchathaib, co ndernadar na cuilénaigh tiugmarbad taom
arrachta tailcdeibedhach ar na tréncathaib. agus do b'usaide dóib
a dénam go dlúithéchtach fuair gach fer glaice do na gasradhaib
iasacht lámairm ó laochnaimdib, gur coimdeas do cách in
commbualad; agus do b'usaide do na gormarmaib a ngabáil
tucatar a tromédidh ar taoblomnochtaighi. agus do cóirgedar
cairn dá cennaib, agus eiredha dá néidedhaib, agus feidmualaighi
dá fadbaib, agus brosnadha dá mbláitharmaib, co mullach Droma
deirg || dá taisbénadh dá trí tigernaib. .i. do triathMuircertach
turasminic thacharcródha, agus do'n Clárach crechindsaighthech,
agus do Maccon ciallarrachta cosgarbeoda; mar adbert in tugdar
ag faicsin na fosadhláithrech fadbuaisli sin: ní hingnadh ám, ar
eisim, druim nderg do gairm do'n glandruimsi aniugh arna
niamcorcrad d'fadbaib agus d'armuib agus d'uasalchendaib ár
nescarat: — 
Díles in tainmsi ar Druim nderg. ainm fíre nach báigh buancealg;
gairm do cearb colla san tres. ainm Droma deirg is díleas
Maidm Droma deirg co deimin. do rad oruinn fhóiridin;
sluag raith roscoisc dá cagad. ní maith in toisc tángadar
Dá tángadar turas te. ar énláithir is sinne;
bud réim tairtech gár tighib. ro b, aithrech in indsaighidh
Mairg do'n tsluagh táinic ille. nár loigh a nénfecht óirne;
dá docra in ruathar do rad. le ár nuathad is lé nimad
Biaid againd ó sho suas sin. Tuadmuma na tír cloidim;
in fond mínsi do thúir tres. in tírsi dúinn is díles
Cid tra acht ar minu gad madma Droma deirg co dianarrachta,
agus ar scáiledh do scathshluagaib sciamcloinde Domnaill gu
deglamaig sair siar fá na sluaghthírtaib, agus do cuaid
Dondcadh gu deimneadach a nIrrus gan airisim.
Otcualaid O Briain a bráithir do dul a nIrrus ar ingabáil, do
indsaigh re cois i cétóir do buain in tíre tiar do'n triathmílid
mar do ben in leth tair || ar an trénflaith; agus do gluais
glansluagh gall agus gáidelrígh i ngormsléibtib Irrais iartharaigh,
gur airgeadar in uasaltír itir imlib agus iarcúlaib, itir bruachaib
agus bendcnocaib, itir uaim agus iselgleann, a ningnáis a ceall
agus a comairgedh, ó léim Con ciantesdaigh culaind co cnoc
lerguaine lebartondach línmargrednach in locha; agus nír fágatar
dún gan dóghloscadh gu deibedhach in gach tír d'ar thaobairgedar,
gur tathaigetar na tíre do'n turas sin.
Dála Dondcaid dondmeirgigh mic Domnaill degnósmair: do
innsaigh tromfedan dá tairisib agus uasalcórughad dá fírcháirdib,
co rángadar in rígsocraide ruath argarb sin d'iarraid a congbála
cum clainne crechneimnighi Cellaig, agus fuaradar fáilti ó Tadhg
do'n turas sin.
Do gab O Briain ag foisdiniughad na finntíre agus ag
ciunfuaighél a cim as, ag órdughad a horrigh agus ag triath
córughad a taoisech, agus ag roinn a ríghferandais agus ag
grindiughad a giall agus ag snaidm a sídhchána, gur comcengail
in tír gu taobdaingen do'n turas sin.
Imtúsa Briain borbruathraigh buanfoisdinigh mic dércaigh
dianindsaightigh Domnaill: ar cloisdecht a uasalbráthar d'athrígad
agus ar bfagháil deimin dó ar a dénom, d'indsaigh co háithesach
amnáirech éscaidbeodha i taobclár Tuadmuman || co tindesnach,
agus táinic roime co ruagdeibedhach co Corcamruadh rígcnocach
agus do an an oidce sin a ndaingen na degthíre.
Otcualaid O Briain a bráithir do techt in turas sin do thinóil
co tindesnach dá tharrachtain. ótcualaid Brian in borbthinól sin
do éirigh co hu rmaisnech as an inad sin d'fágbáil in tíre dá
triathbráithir. agus do gluais in sluagh sin sair tré taobslis
Tuadmuman co rángatar rígchenél Aodha uasalglan, agus gach
tuath i tigdis gá taobtollad agus siadsan ag tiugmarbadh ar
gach tuaith, gur gabadar a ngormdruimnib glanlergacha gaothaid
bsecha oirrdercbuana induarglana imelldaingne na hEchtghi; agus
tángatar tromsluagh Tuadmuman gu tindesnach na taobairr.
chist co bfacatar fedh a bfaircsena uathu do'n tsliab in
tsochraide.
Otconnairc borbcórachadh Briain imad na nuasal agá ind.
saighidh adubairt co desráitech degórdaighthi: a degmuindter ám
bar eissium, as sibsi cosnus gach clú dá bfagaimsi isna fedmaib
catha i cumasgmaid; agus gé do beith sibsi in solascórughadh so
ga scíth gan scáthegla, ní bud lucht tochair do tromslua
ghaib triathclainde Torrdelbaig adabarnurdail ar énslighidh re
nuaisle agus re nim adlínmaire || agus re beith na bféigi
engnama ós na hérendchaib. agus ó tarrlaidh mar sin na saor
sluaigh sin, dénaidsi dianscáiled deibedach agus anad bar naigenta
na ninadaib. éirged bar marcsluagh tré mínúrlár muighi ó
Torrdelbaigh co tindesnach, agus a mbél átha uasalcille Molua gu
lándeibedhach, agus dá roichdis as ar an órdughad sin nocha dá
náithes; agus gach aon leis nach étairisi agaib crích clárnaide
Connacht, legad indti co hurmaisnech. agus rachadsa féin fír
uathad do na fedhnachaibsi d'iarraidh ár traighedh, gidh amharas,
co hinis caladhréigh Celltra. agus do faomadar cách gu
coitchend in comairli sin; agus gach a roib éidighthi do na
huaislib sin do cuiredar uatha a nimarcaidh fá comair na
coimlenga, agus do rinnedar co réiméscaidh gach ní adubairt
degBrian do'n dul sin. agus rángadar a nuaisle as ar an órdugad
sin, gach duine do réir a menman ag mianindsaighidh ó mórnaimdib; agus dorinned marbadh ar a muinnteraib agus do
fhágsa t a néidedh uile a comaidh na cuarda sin. agus do
inntó O huasalBriaiain dá thighib ó'n turus sin agus do
shuighesdar co téiglidhe trebardaingen in tír re tréimsi; nó co
táinicc in tond báiti beocrithrech brathneimnech bruthaigm éil
buanainignech barrgégánach borbsuinnenach brisde gacha bruaich ||
agus gacha binde agus gacha báncairrghi, agus in duibnéll
doscraebach dlúmdorca dofresdail dlúithalbanach do leth ina tuile tonnremar taranngarb tar finnclár na Fódlasa.
Mar adcualadar cách gu coitceand gu tángadar in tromdám
sin agus ina toigthi tinnesnach ar
n argain Uladh agus ar milledh Midhe agus mórLaighen, gu
tángatar co m edón cláir na Muman mínórláraighe ar naidmilledh Erenn, co tángatar trénclann Briain ruaidh ar a rígsluaighedh sin
re cois rígh Alban agus Edabaird; uair do bí D onncadh degmac
Domnaill tall a nUlltaib indfhochair na nAlbanach, ag iarraidh a
techta in turais sin mar thángadar. agus ní hiad a nimtechta
indismidne do'n dulasa, acht do innsaighedar co solasbruachaib na
Sinda co sotalborb, gur tinóiledar Tuadmuma do'n taob ele dá
nindsaighidh; agus do anadar na hAlbanaigh i caislén í Conaing
ina comnaidhe, co ndernadh debaidh ag na sluaghaib imon sruth.
ar loiteadh do na hAlbanchaib ní hiat égáinmidne; agus do
loitedh do'n leith abus bile uasal do na haicmedhaib sin. .i. adbar
indorrigh agus impe in aballghuirt fírcumra. .i. Aodh mac Dond
chaid duasbuigréidh Mic Con mórfairccsenaigh mara, agus táinic
Aodh as ó'n uathbás sin.
Imtúsa laochbarúnadh leithi Mogha: do mór
tinóiledar uile co héninadh re hadaigh na nAlbanach, itir iarla
agus árdtigherna, itir cnicht agus cathbarún, || itir ríghfer agus
ridire, itir oighre agus ógmacaom. agus do cuadar a nuaisle a
néncomairle ar techt dóib co daingenLuimnech do toghadh
énárdrígh orro co himresain; agus is é triath ro toghatar in
tréncoraidh sin. .i. Muirchertach mac Torrdelbaigh mic Thaidhg
tresbuirb tidlaicthigh mic Concobair críchfairsing rígh tromarmach
Tuadmuman. agus do tuigeadar na triathghaill gur b'é uasalMuir
certach do b, fírrém agus do b'oighre do'n Eirinnsi dá ndamtai
cóir dá cinedhachaib, agus do sáiledar sobhartain ar a sluaghuib fá
beith in dá seilb ar énslighidh. .i. sealb neirt na niamghall agus
selb dúchais in degairdrígh; agus do ríghad co réidhtindesnach in
ríghbilidh rádhurmaisnech. .i. Muircertach mac triatharmláidir
Torrdelbaig ag gallgáidhelaib in dá cúigedh.
Imtúsa na nAlbanach: do indtódar ó'n imresain agus do
clóadar ó'n cath ar cloisdecht deghrígh dúchasa na hErenn
agá ninnsaighidh.
Cid tra acht ar nimpódh na nAlbanach, agus ar bfágbáil
clainne Briain ruaidh ruatharmir ar an tráigh do'n tuile sin, agus
ar nachur cucu do ceinél dondmeirgech Dúngaile: scéla na
sciamoirechtadh, do scáiledar ar eagla na nAlbanach agus do b'fír
do n a dúngalachaib in d ergbrath sin. agus rucatarsun ruathar
réimthend rodamnáirech as an ríghthír gu bél átha deirg co
dofasdóigh, co tarlatar cucu || do'n cuaird sin urrand d'imirgib
Mic Conmara ag mochindsaighidh a tíre co tindesnach ar
cloisdec ht na nAlbanach d'imthecht dá natharrdaib. agus d'airg
etar uasalclann Briain ruaid gu róésgaid bladh do na brughadaib
sin agus do cuadar san leth iartarach as sein, gur gabadar Corcam
ruadh do'n ruath ar sin.
Dála Me Conmara: do éirigh cona fednachaib a deiscert a
dúthaighi co hinis cladmúraigh í Chuind a naghaidh a imircedh
do bí ar buancomairce ag Mathghamain mórthesdach ua Briain
bláithúirghellach, agus rucatar tar a nais na himirgedha dá nair
echtaib; agus do sáiledar gurab tré nert catha do coiseondais gér
leo féin na ríghtháinti.
Dála degclainde Briain ruaid rádhbeodha: dorinnedar rígh
thinól fáthindsaighthech folaigh agus do indsaighedar gu hur
maisnech as in inadh sin d'fis a nescarat, co nach facas na
finnsluaigh ar slighid fá'n seol sin nó gu tángadar gu taobclár
Tuadmuman agus gu Cuince, a certfhagus a námad dá neam
chaigill.
Otconncadar cách na trí cóirighthi catharrachta cucu gacha
certdírgi do éirgedar co huathbásach agus do indsaighedar a neich,
agus do iarratar a narmghaisced, agus do thimsaighetar a táinti,
agus do éideadar a nuaisle, agus do brosdatar a mbuidhni, || agus
do ulmaighetar a nimergedha, agus tucatar trí heisi armcorcra a
ndeghdáine ar a ndruim dá ndíden. agus in uair téighdis na
tromsluaigh déighenchu as a ndlúithcóirighthib, do bhídh brath
marbad orro tar a nais arís ina rithing co brollaigib na cóir
ighedh cétna; gur tuitedar fuilledh le fichit do na findsluaghaib
le trénmuindtir triathcloinde Torrdelbuigh in tráth sin. agus
rángatar acht mad suaill na sluaighimergedha co bun réidhfairsing
Raiti, agus do cuadar cland Briain ruaid co ruatharmer d'innsaighid
O bFlaind bfeidmcrodhae, agus do tuit buiden do'n borbsluagh sin
le hAoed Mac Con midcormara um O Cuilén ciantesdach. do
ansat in aidhche sin ar na hórdaighthib sin; agus do éirigh a
néinfecht agus lebarsoillsi in lae in sebac sáthadmergrod sluagh
nemnech seigimpódach sotalcuardach selgturchairthech saoráb
aisech súlchorrmallmongach, agus in finnbile fáthgusmar fíchainig
nech feidminnsaightech fi uchadhneimnech fialrodcreachach fínemna,
Feidlimidh mac Domnaill drechnáraigh [dá ngoirti Feidlimidh an
oinigh]: óir dob é in Domnall delbcorcra sin O Concobair
cathéchtac cloch rígthomais gacha rígheinigh, do nach faghthai
comtrom i cúigedaib na caomFodla. agus ruc in Feidlimidh
fosaidcraidech sin sidhe fá na sluaghaib sair do déchain a oibri || a
énar ar na huaislib, agus tuc triatFeidhlimidh leis do'n luathcosgar
sin eiredha dá nuasalcennaib dá taisbénad do na tromsluaghaib;
agus fuair Feidlimid nós ó na niam cathaib trésin nertruathar sin,
agus ní dechaid trághadh san tromnós sin acht is bisech beires ar
gach ló co lebardígaind.
Dála clainde Briain ruaidh: rángadar ar éis na n esbadh sin
do fuaratar a niartardhaingen a ndúthaige, agus do gab in Clárach
comosadh itir na hárdríghaib do'n duladh sin. agus da ansat air
re hathaid, agus do gelladh in Clárach cealgmelltach comsluaighedh
le clainn Torrdelbaig do díchur degclainde Briain ruaidh as a
ríghdúthaigh, agus do fhelladh air re chois i cédóir. agus do
cuaid in saobClárach gu sisa Atha cliath cladmúraigh do cennach
sidha do saorclaind Briain ruaidh ruathardlúith; agus do cuiredar
clann Torrdelbaig agus na tromairechta in triatháirdrígh trén
Muircertach ar buancomairgi in Buitilléir cosan sisa cédna i
certaghaidh in Cláraigh, dá brúdh ina brégchelgaib agus dá
faisnéis a ndénadh do degcomand ris gach ndíanfoghlaidh ndásach
tach a naighid oighrechta na háirdríghi. agus tucc Muircertach
malachdub menmachréidh mínglicdian mórgarbciuin mac turas
cródha Toirrdelbaigh a caomríghi ar comairce Diarmadae a
derbbráthar. .i. co tísad in findbile flaithlínmar féin arís dá
ríghthesargain. agus do gluais in gégcrand guthaobda glórbind
glic leisna gallaib da grodaimles || in Cláraigh claonbrethaigh;
agus ro bo maith in seol aimlesa allmaraigh in tárdrígh, uair rob
eolach é a nilbérlaib re nimluad na naghaidh in gach imresain.
agus fa delbsnuadhach dondabrach dédglégheal díghainnmór in
deighrígh re dhéchain do na danaraib, agus is í in cóir a
canfadh fá cend oighrechta na háirdríghi gémadh hí Ere d'aidbredh
ar na hallmarchaib. agus do gab findDiarmaid in fedmandas sin
do láim ó laochMuircertach, agus adubairt adbar árdrígh Erind
co haithremail: in deghdaine nach meathfad fá, n mórfeidm
sin, agus in taiscidh tucadh na láim nach tesdobadh do'n turas sin
gidh fedh do cuirfedh le dá lebarbruachaib; mar adubairt in
tughdar ag tabairt tuarasgbála in triathcoimédaidhi sin: — 
L endán Fodla finnDiarmaid. mac Torrdelbaigh taobfadghil. mic Taidg
í Briain barrdualaigh. risnach cubaidh comardadh. crann coiscc
gacha cúigedhaigh. Diarmaid duine Duiblinde. comla catha craob
neimnech. tar nach roich feidm fraechnámad. tond báiti gach
fidbarigh. sruth nach soichend sluaghnámaid. ó hEimir ó hEogan
briain. d'an dual Banba braonimlech. créd anois in nuadhghairmsi.
na géimgéised gáirechtach. ag leic na ngiall ngnáthuasal. Temair agá
tromgerán. a bfuair d'ulc na haontuma. ó bás mic áirdFergasa. co
bfacaidh sí saorDiarmuid. Emain agá égáine. beith gan céle
cruth || nuaderg. ó Fergus indaonfhogha. gu mac Saidbe súlguirme.
cruacha Cuind is críchfeoide. ó ré ríghdha Raghallaigh. co Diarmaid
dúin dondMaisden. atá Nás co nemgredhnach. ó Cerbull co caom
Diarmaid. Caisel craebglas cladmúrach. gan áirdrígh na isdadhaib.
ó ré Cormaic chiallbrethaigh. co mac mic Taidhg tresneimnigh. na
cúig longpoirt laomdha sin. cóireochaidh ó Cormacbriain. abaisi na
hárdrighi. atáid riam g ua rígMogha. laomscar céillidh cert
brethach. aindiuid náirech nemuaibrech. delb flatha ar ó bfindluirc
Briain. barrdonn buidhe dualfo tach. adhaigh bile buannaiti. as
ésga gan urduba. rosc gormglondach géguaine. is bél buanderg
bláithbriathrach. féige deilbe díghainne. bile doschaom dath
ingnech. glanchorr gruadhderg gríscorcra. d'Erind áird na énlendán
Dála in Diarmada dercmongaig dianimresnaigh
delbdíghaind sin: tuc fis co féithfhoisdinech ar na finncinedha chaib gu coitcenn chuigi d'accáinedh a anbuaine re oirechtaib.
lá éitsechta ógh Mhuire do sundradh in solaslá sin: in cúiged
deglá dég re áirem d'uasalmís Ugaisd indáirdrígh, uair rob
árdríg na cruindi gu comlán in certrígh ciallbrethach sin ó nach
fédaightar bíbla do brégnughad. agus is fái do gein Crísd
corpsolus i colaind, in caomrígh ó sloindter in solasmhí sin. ||
agus tángatar uile co héninudh na huasalmaithi co ráith laithín
lethanmúraigh; agus do éisdedar aifrind d'óghmáithir Isa co
hoilemanda uasalriaghlach, agus do ghuidhetar indógh cona
haitirmac co hinísiul um sdiuradh ratha dá ríghcomairlib. agus
tucatar a nuaisle a néninadh agus do imráidhetar indsaighidh a
nuasalbidbadh; conad ann adubairt Diarmuid dúnlongach delb
ríghdha dathchorcra desárdcaom dédglégheal dercchorrmall do
fresdail a ndiancathaib na deighbriathra so ag furáil na fosadh
comairle agus ag tennad in tindscedail agus ag iarraid na
hindsaighthi, agus nír beith gan engnom a himrád re himad a
huathbás: — 
Dénaid comairle a cland Táil. bíd bar naigenta d'énláim;
fáth rógairbe in fáth fá fil. bláth na comairle cóirgidh
Taisbén gu glic gan gairbe. a Miccon do comairle;
gach port glantar co daith di. gid olc maith antar uirri
A Mathghamain a mic Taidg. comairle ár trénfer timairg;
t'forfuigle ná dún rér ndruing. comuirle dúinn a Domnuill
A cland Mathghamna mór mer. ar bar comairle cindter;
a Briain a Dondchaid dáile. a dhá oncoin Formáile
A Feidlimid is árd rath. a mic Domnaill na ndianchath;
osod óg d'an gnáth gairbe. tóg ós cách do comairle
í Deadhaid nach docht ferg. a flaith gormroscach gruadhderg;
ná tagair acht múin go mall. abair dúinn mar adéram ||
Rún do comairle ná ceil. a Lochlaind fhéil í Aichir;
déna a leoman na ngrian nglan. ár seoladh siar co sotal
A Mathghamain as mór sdair. do comairle ceart córaigh;
léig a craide is calma cuing. na haire anma oraind
Dol i ngleic ni dela duib. a mic Conmeda menmnaigh;
mad hí bar comairle cruaidh. indsaighidh breghda in borbsluaigh
san gliaid ní dairbrigh fallsa. biaid in airdrígh agomsa
Lasfà. id sróll re bar sleghaib. bieid menma in bar míledhaib;
dobéra fích fir gá roind. bud lib in crích gan comraind
Tabraid cath ní feidm falaigh. beiridh side sebcamail;
bud calma indágh a rún rib. gach ní nach nár dúinn dénaidh
Agus dénaid comairle cumarbriathrach ciuinmíntarbach cian
áithesach cosnamtarbach céimdlúithláidir caithimresnach cáirde
mail. aontaighidh bar naigenta, agus comuamaidh bar craidedha,
agus ullmaidhigh bar narmgaiscedh, cinntighidh bar céimruathar
agus indsaighidh bar nescaraid. ó'n uair adubairt Diarmuid na
deighbriathra sin do fhuaighedar a naigenta gu cimasdlúta re
chéile gu cáirdemail, agus do ghell Maccon cruthnuadnáirech
céimrodríghda cathniamneimnech cráisechlínmar cuartachbedha
coméirgi gan claonghelladh re cois na comairle. agus adubradar
cland Cuilén a comurlamughadh na comairle: agus gen gu
dechadh d'fis na nuasalcath acht sinde na sluaghairechta so
solus || clainne Cuilén, ní bad tarba do na tréncathaib techt co
láithir catha d'ár clódimpódh. agus do gabatar glancland menm
nachdáinech macámcródha minicduasach micharbriathrach mílidh
beodha Mathghamna ag mianinnsaigh id go mochinnsaighthech
d'indsaighid a nescarat, uair ní hescáirdes is lugha ná laochaithrecha do tuitim leisna triathaib tiar do bí etarru re
fírcuimniughadh. agus do bádar clann tresurlam turascróda
taomoirrderc tidlaicthech Taidhg ag tendad in tindenais do
traethadh a triathbidbadh. agus do ghab in findbile fialnáirech
fosadrod fíchneimnech Feidlimidh ag furáil na hindsaighidh
gan aidleisci. agus do bátar muinnter dosmeirgech dedcloidmech
dondarmach dofresdail dlúithsluaghach Deaaidh ag fásdine fá
triall in turais sin. agus do bí Lochlainn laomtidhlaictech lethan
cloidhmech laomscarcraidhech O hAichir aignedhbeodha ag tindes
nachad in tindscetail. agus do bádar cland ciallaigentach
chiunfoisdinech cianfoghlomach cinedhnárach Craith fá Ruadhrí
ríghaigentach réim foisdinech rádchéillidhe ag oidecht ar na
huaislib, ag indisin na hurrainde ro b'ferr dá nuasalcomairlib, agus
gur b'í in indsaighidh gan édánacht isidein. agus do gabadar in
glanaos gradha gérgormcloidm ech grodborbcródha glanbindbriath
rach gnáthfialnárach grísgruadchorcra || glasroscmongach guthard
aobhdha gnáthimresnach ag greimdaingniughad an glansluaighidh
um Domnall O nDuibdúin cona degbráithrib: um Concobar
céillid cathéchtach, agus fá'n abartach áithesach fá Aodh nur
rumanta naignedbeodha, uair nír cindedh ar a céimruathar isan
cagadh; agus fá Choin uasalcéirdigh isdadbregda aignidhbeoda
oirrdeircnáraigh eaba, comairlech dingbála in deighinigh agus in
dlúthcoscair, agus donídh féin co fosadnárach in teinech agus in
tengnom ma do furáiledh; mar adubairt in tugdar ag iarraid na
hinnsaighthi. — 
Tigidh ar toisc. tógaidh bar ngráin
triallaid istír. d'iarraid in áigh
Eidigh bar nóig. indligh bar nairm
faomaid in feidm. maolaidh in maidm
Lasfaidh sróll slim. re sleghaib laoech |
cum leirgi is luath. gac mergi maoth
Beirid céim ciuin. do cosc in tsluaigh
ní ba nert náir. ag techt atuaidh
Trodfaighthi thiar. bud turas gar
ó'n laoch mar Lugh. bud maoth gach magh
Diarmaid dúin Lóich. in laoch seng séim
docí gach cóir. in rí gu réid
Mac Domnaill móir. mic Domnaill dor
Brian bláith ó'n brugh. mian cáich gan col
Seolfaidh sé suas. ní saob a dul
slat órda ós fídh. Mac cróda con
Cindfid re cois. bud céim d'ár ndín
cland Cuilén cruaid. na ruidhél rígh
Mathghamain mór. bud mer a cland
bud dian in drong. fá Brian na mbenn ||
Fá Dondchad ndes. nach docht re dáim
mac Ruadhrí réidh. na snuadhlí sáim
Clann taobgel Taidhg. ticfuid san tres
n huaill gan fhis. bud cruaid in cleas
Bud ruathar rod. bud ríghda rún
ó nDeaaid ndian. ag deagail dún
Cindfidh ar chách. a cloidem corr
Feidlimid find. trénlingidh tonn
Lochlaind na laoch. laomda na múr
flaith fír rosfaom. O hAichir úr.
Mar táid clann Craith. ós cách san cheird
beid uann ós áird. gá luadh san leirg
Mic i Duiblúin. Cú eaba indáigh
gaos ro char cóir. in taos glan gráidh
Do cluinfe cách. ár cuaird san nglenn
gliaid nach locht lium. biaid corp gan cend
Esbadach cách. ar cor indáigh
sluagh dúine dáil. truagh dúinne is dáib
Diarmaid dúin liag. in lá bus rí
condech a dhé gu tech dá thí
Agus do scáiletar na sciamsluaigh scainnercruaidhe gan
scáthegla dá tighib co tindesnach, do rochtain deibidh in dian
ruathair dofrestail do órdaighetar d'imcosnom a natharda co sotal
re sluagnaimdib. agus is é inadh ar órdaighetar indsaighidh
co hénmaighin d'ullmhughadh a ninthechta agus do
chinntiughad a céimruathair, co Ruadhán réidhmuighi na poll
portférghlan. agus do éirghedar gu náirech nemanfhírindech
nuadbláithonchonach neimarmláidir nósárdfoisdinech do deim
niughadh in || deiminruathair daingincródha dídinbreghdha dos
armneimnigh dianamnáirigh dochtglicrúnaigh do gellatar na
glangaothguthghrind gaothghlórgarbglic gnímgruid ghnáthgáidhel
sin; agus tángadar i taomcoimne in bfecht tosccomailtech
tresmianindsaighthech trodglicgnátharrachta co taobimell in
Ruadáin cerncruind cúlfairsing cláráirdfhoisdinigh críchmínmaoth
férglais cétna. agus do feradh fáilti co fáilidcródha ag na
finn sluaghaib re céle ar an críchláithir sin; agus ní roib énfer do
na hairechtaib armnuadneimneacha oirdeircnósmara indelldlúith
cimsacha éisdechtciuincéillide sin gan beith ag iarraid an imtechta,
agus ag tindenas in tindscedail, agus ag tresiarraid in tindenuis,
agus ag tendad in tresruathair. agus ro bo comartha maithiusa
do na míledhaib in dianborbruathar deiminchéllidh daingenarmach
dlúithegairthi tucatar gan taomgrodlocad gu tindesnach do'n
tromláithir; agus ní fes cé ro ba mó menma do na míledhaib ó'n
ríghborbruathar réimfoisdinech rugadar fá aicned énfir a nénfecht
do'n indsaighidh. acht adubairt Mac ciallglicfoisdinech cathnem
caigeltach ciuinguthnemchainntech con in begán briatharsa risna
borbsluagaib: am fáidh co firfhoghlaim ar an fíorflaith, agus
inneosad anois ní do'nd || fáisdine sin dáib ar an deighfher; dogébtai
cath cróda cosartiugh do'n cuaird seo bar an cathmílidh, nár
cuiredh ó cianaimsir cath budh cródha críchscarad aná in cath sin.
agus toitfid an oired so dá nuaislib ar fosadhlár an árdcatha. .i.
Dondcad dercsúlmall a ndegáirdrígsiun, agus Muircertach mór
grodgarb mac dlúithcosgartrom Dondchaid, agus Brian bláith
nuaderg bélcruindcimascorcra bascorrbláithfhada begaltachderg
dondingnech bríghdergdondabrach Berrae, agus Tadg láithir
cruaidcobsaidh lebarciantesdach Luimnigh. agus dobérsa mo
lendán lúirighe atá ag ua laochBriain lium dom tigh in turassa,
agus rachatsa féin i tosach in tréncatha gan tacimpódh do
deimniughadh na degfáisdine sin, uair ní abair flaith ach t fírinne
re huair imresna degMedb leithderg laochcróda
re Catháir re caoincéle: — 
Ráid in ngn ái síráidh nach saich. dáigh is prímfáid gach fírflaith
agus nocha d'fáisdine uil agamsa gach a nindisim, acht mar
tegmus cum gach flatha fírinde. agus ba fáilid na findslu aigh
risna follasbriathraib sin, co rucatar sruthréimruathar sotalcéim
ciuin slisimelltiugh siartuaidh co sonndírech go sluagnaimdib.
agus is í so slighidh ar sheoladar || na sluaigh sin lesin
bfuachadh fraechaindiuid forniata fíchinnsaighthech feirgi sin: ó
magh na poll puballglan, agus do bernaidh craebtorthigh í
Chaillín, agus do lecht laomscarcraidhech ingine í Lochlainn
leabartesdaigh, agus i claind Cuilén uachtaraigh co hindeldírech,
agus i caraidh echroma co haithcobsaidh éstechtchiuin, agus
lám clé re caomthulaigh ndrúchtbraonglais ndathlergmaoth
ndegthesdaigh í Deadhaid, agus tar bruachaib bánsrothacha
Besgnatan, agus a caraidh mic amboirend mbélchumgi bórdsleimne.
agus dorindetar ceinél comnaidhe caladhcorrach isin crích sin,
agus dorindetar lepthacha dá lúirechaib agus dá lebarchotúnaib,
agus adarta dá mórmuincedhaib, agus cneascáimtigh dá claidhmib,
agus ro daingnighid doscorrglaca na curadh fá crandaib cráisech fá
comair in codalta. agus do éirghetar as co hobann re sithlóthaighi
na solasmaidne, agus do imtigheadar arna nilcóruchadh a mbél
bóthair na mac rígh co réimdírech: agus dob ainm cóir san
ciunmaidin sin cianainm bunaidh in bóthair sin. .i. bóthar na mac
rígh do rád ris, agus i mullach ghaoil glasbánclochaigh, agus do
na línánaib lachtmaothféracha, agus do cill mic í Dondáin
dochtglicbriathraigh docaircráibdigh, agus trí certlár Crich||maille
gu céimfoisdinech, agus tré daingenlergaib Duibglenna co dírech
dítencróda. agus ar dlúithbruachlergaib Duibglenna do sáiledar
na sluaigh sin snaidmcathcumasg na sluaghnámad dá saighidh ar
slesaib daingengharba a ndúthaighi agus Duibglenda, agus ní
uaratar imresain san inadh sin. agus ó do chuaidh a ciall do'n
cathírghail do'n cur sin do crechtimsaighetar crodhellach in
cianghlenna a néinfecht ar énslighidh; agus tucatar ellach a
oirechta d'ua Echtigern do bí ag buanfheitheam Diarmada tré
derbcomaltas agus in tairecht an fochair a nescarat ina naghaidh.
agus do comaontaighetar comach ar crodairgedhaib aosa gradha
glanDonncaidh, gurbat dathcorcra deargdlúithghné Duib
glenna do'n dianruathar sin. agus do imthighetar co himtecht
cobsaid indellbadbda tré chaill in áir amach i mínfiadh na
mainisdrech, agus do cuiretar a crechimirghedha i cladmúr
clochdaingen mainisdreach mínsduaghaighe maothcloch
ghuirme; agus dorindetar réimcomnaidhe a ríghbláithforgnemaib
rinngresglana na ruithenmainisdrech re hedh na hoidchi sin, mar
adubairt in deighfhilidh. — 
Gabaid longport a sluagh Adhar. is árd bríghdha
a cinedh ághmar in ágha. rádglan rígda
O tángamar turas uathbáis. a hiath Adar
dobéra sinn comairc sona. cuairt na caladh ||
Anam anocht i naomisdadh. na niamsolas
nó go rab in tír d'ár turus. ar ár cumas
A sluagh féta fíchda fosad. fialnár foirnech
a cined drechnár na ndeigbreth. clethbán cloidmech
Tug sib sidhe sebcamail sotal. isan sluaghadh
dobertaisi i tír na trénfer. rígh gá ruaadh
Codlaidh coméirgi san maidin. co moch menmach
ní gébhtar a sluagh bailc buidnech. re bar teglach
Bieidh trén bar troid triat ag tuitim. is taom tromderg
dobéra bar ferg fá findbord. dearg gach donnlearg
Géisfid badb ós bendaib gérarm. bud guth glórda
ná ba terc ar a ród rígda. tré óg órgha
Cid tra acht ar nanadh in aidchi sin isindisdadh aolgelbláith
uaghlecach úrlárglan sin, táinic techtaire tindesnach dá fírcháirdib
d'indsaighidh indáirdrígh fialD ondchaid mic drechnáraigh Domnaill
agus do indis scéla do'n scáithbile gan scáithegla. a áirdrígh ám
ar eisim, tinóilter do tromsluaigh, agus ullmaighter bar narméidigh,
agus deibidhigh bar ndronga, agus tindesnaighidh bar treoin agus
bar taoisecha. ná dermadaidh ba ndeoraid agus bar ndeg
ceitherna, agus teagat bar rúta co ruagdeibedach da bar rochtain
tar bánlergaib bennghéra bruachslemna boglachtmara braonférglasa
Bóirne. agus adeirim fós ar an fer sin, ná bídh dícell deagthinóil
agaib do'n duladhsa re haghaidh na nuasalcath úd; uair atáid
trí catha clethruadremra cloidem| |nochta cathéidighthi céimfois
dinech ciuinindsaightecha ciallcongantacha le céle in gach
cathláithir, agus dá sirthása fá sech in slu agh sin a triatháirdrígh,
ar an techtaire, ní bfuigbiteá etarru énfer acht fer fromta ar
ruadhad a ríghairm co rómenic i rodcathaib, nó uasalmacaom
athaircródha aignedhbreaghdha ag iarraid na himresna ar tendenas
do tógbáil a tromnóis. agus is docraide dréim na fednach
flaithuaisle sin, ní dá naindeoin tángatar ar an trénsluaigedh agus
ní d'foghlaim teichidh tángatar.
Agus do dergdathlasadh um Donnchadh agus adubairt: bud
scél guasachta do'n gáidheltacht in grindscél sin, ar glanDonncadh,
agus is adhbar imsníma do na hérendchaib an innsaighidh sin,
agus is cairt do na glasghallaib ar gach ngaoidheltír saorclanda
sotalcródha sluaighlínmara síl solasBriain agus clanna Cais mic
Conaill echluaith ag indsaigh co hénláithir do commarbad a
céle gan chaigill. agus do gair gilla grád do chuigi ar cantain
in comráidh sin: gluais ar an triathmhílid gu tindesnach ar triathmílid, agus tinól ár tréinfir agus ár tromsluaigh co ndechmais
d'fis ár nuasalbráithrech; uair ní haidhigh is oirches do léigean a
bfaill fresdal na fednach úd, óir muna faghbat a nóighréir an
uasaltromdáimh aindiudcródha aignedamnáirech sin sirfidid | |
slisbánlerga na solastíresi co sruthfairrgi. agus éirigh ar tús
a techtaire, ar trénDondcad, co Brian mborbchiuincruaidh mbreth
certnár mbailcbéimtend mac dédcruindglégeal Domnaill agus
tiged ar tinndenas do cosnam a dúthaighi agus a derbbráthar.
agus tabair let co luathdeibedhach in mílid míngarbcróda Muir
certach mac dathglangnúisderg Donnchaid, agus tigedh in cuilén
na céimruathar dá cédmúnad gu bárr in enaigh do'n duladhsa. .i.
Brian bríghdelbach buancrothach bláithúrfoclach Berrai. agus
tigeadh Tadhg luimnig ina laomruathar tar lebarbórdbennaib na
laochBóirne d'ár luathcosnam, agus comérged clann móréchtcródha
menmachláidir Mathgamna agus clann tresurlam tachargrod
taomfortil Taidhg a hiartharaib a tíre d'ár tréncosnam. agus
tiged tricha na taoisech ina tromtheindtennchair tiughneimnigh
triathbladaigh co tindesnach san tinól sin, agus luathaiget í
lonnlaomgrednacha Lochlaind cosan láthair cédna cona comtinól,
agus comgluaisid cenél ndianimergech ndergruatharac nDúngaile
i cuinne na cuilénach. agus éirged Aongus feidmfhosdinech
fialnárbeodha O Flaithbertaigh do cosnom na cathláithrech, agus
tiged clann Gillamochainde cosgardlúith isan com || tinól cédna sin,
agus indsaighid usalcland Flaithbertaigh duuind diancathruathruigh
í Deaaidh co deimin san deghtinólsa, agus mochindsaighedh mac í
Donnagáin ina dianruathar d'ár ndídenne. éirigh fesda ar an
flaithmílid, agus ná fág fer i nuaim ná i nuaignes, a niarcúil ná i
níselglenn, gan tinól san tóichesdalsa. mar adubairt ag tráchdadh
in tinóil: — 
Eirigh suas a gilla glain. dén tindenas gór triathaib;
abair riu is timsaigh techt. agus indsaigh gach airecht
Eirigh co Brian in brogha. mac Domnaill í dondMogha;
saighedh selbláthair na slegh. a derbráithir ar deibedh
Déna gruide gluais amach. innsaigh Murcertach menmach;
slat glégar do'n choin re hedh. dénad mac Donnchoid deibedh
Tógadh a cosgar ós cách. tigedh Brian berrai mochtráth;
dénad báig garbadh a ghnímh. ráid re hadbar in árdrígh
Tiged Tadg longcorr luimnigh. cugaind cona cathbuidnib;
dá tí Tadg luimnigh ille. budh garg suilbir ár sluaghne
Tegad na tinól ó'n tuind. clanna Mathghamhna in mínfhuind;
isat bráithri fá dó dam. d'ár táthne dá ró ar ruathar
Scainfid rompo in cath cernach. clanda Taidg fá Thorrdelbach;
dá tí Torrdelbach san tres. bud ollbernach a náithes
I Sencáin saiched in tágh. í Echtighern is í Ogán;
gu tindéigen drud do'n droing || tucc í Cennéde cugoind
Clann Gillamocainne cruaidh. tabair let uile i nénuair;
cenél nDúngaile is loind lib. na ndroing chulbuidhe chneisghil
Tegad gid imda uathadh. í Deaaid na ndianruathar;
tegad í Lochlaind ille. do toghfaind tar gach tréidhe
Tigedh in triath lér techtaib. Aongus fial O Flaithbertaigh;
O Sédna slat nach lagfhál. is mac dédla í Dondagán
Biadsa féin fogus dá cath. do locht tighi is do teghlach;
ní cuire bus terc tarad. ar techt uile i néninadh
Timsaig co daith re denas. déna co tric tindenas;
dén scaradh do scél mar sin. ná dén anad acht érigh
Agus do imtigh in techtaire co tinnesnach fá'n tír agus do
timsaigh na tromsluaigh adubrad ris co tinnesnach do tinól, agus
do fregratar na flaithi co fírésgaidh fuirechair in fisrughadh sin.
agus tángatar co himtechtrod ai. gnedhchéillidhe aobcomairlech
d'innsaighidh in áirdrígh ina mbuidnib bláithmaothmeirgecha
baothárdonconacha buangormcloidmecha briatharborbciuine, agus
ina tuiledhaib tonngarbneimnecha tiugniamnaimdemla tarand
tinnesnacha, agus ina ceithernaib crechindsaighthecha comarc
línmara ciallúthgháirecha, agus ina nairbeduib armnuaderga
édedbregda oirdeirci d'innsaighidh énlongpoirt in oidche || sin. .i.
gu cill mínleitrigh maothfhérglais maghniamglain Maoilodhráin;
agus do luathgabsat longport línmar leathancruind cródha cleath
ruadh caismertach niamsgá th neamscáith nemdorcha fosaid
feidmdian flaithimda adbal aindiuid eochartiugh.
Ba hingnadh tra órdughadh in dá fhedhan in oidhchi sin. .i. in
borbsluagh do bí do buna isan buantír, is iad do bí immuigh
co maidin re hedh na hoidchi sin; agus in técttiughthromsluagh
tángatar istír na tresruathar, is iad ro bói i mbláithisdadhaib
buansescra ag sádaile agus ag suanchodladh co neimeglach in
niamoidhchi sin. agus rugadar as leth ar leth fá aoibneas gan
adbar in adaigh sin; uair ní roibe énfer gan esbuidh a anma nó
fírcharad air arna márach isan borbláithir. agus do éirgedar isin
finncamaraigh árdsluaghedh clainde Brian ruaidh co réim
fhosdinech radurmaisnech rígórdaightech ruithencaom. agus do
éirigh tiughtromgeoin tarannmór tretanborb i triatlongport na
trénfer ag éidedh a nuasal, agus ag aithniughadh a narm, agus ag
cengaltsuidiughad a clogat, agus ag cimasdúnadh a coiléar, agus
ag leabardaingniughad a lúirech, agus ag crisdaingniughad a
cloidem, agus ag slindgérad a sleg, agus ag fasbert || ughadh a
bfaghadh, agus ag cnuasachthaisgidh a crundcloch, agus ag
sliscomailt a srengboghadh, agus ag aithne anta dá nógaib, agus
ag tegasg tachair dá triathaib, agus ag uráil maithiusa ar a
míledaib, agus ag bláithsínedh a mbratach re mborbcráisechaib.
gur árdbaothéirgesdar gu hésgaid uathbásach onchú Donnchaid ós
na degsluaghaib; agus ó rángatar a siuil ar na solastsluaghaib
agus cóir na gaoithi lesna gresglangaothseolaib sin, dob ullam
tindscedal in triathsluaig do'n turas sin. mar adubairt file
fialDondchaidh na focailsi: airisid agus éisdid a óga re naibérsa, agus cuimnighidh in bar craidhedaib gurab í seo in toisg
re téighthi in turasruatharsa: do cosnam na cathláithrech tré
críchnughadh cendairce, ar comtuitim da bar cinedhchaib nó da
bar naidhidh uile ar énláithir. agus ná smuainidh maidm do
minughad ar na maithib úd, uair ní do teichedh tángatar do'n
turassa acht do toitim nó do trénchosnam a ndúthaigi do'n dulsa.
agus ná bídh aire énduine agaib re anmuin ar aba ingabála do na
huaislib, óir is cianaichnidh da bar cathsluaghaib garbcluiche na
gasraidhe úd. agus indsaighidh clanda Cais gu céimfhoisdinech,
a clanna Cais ciallfoisdinech; uair is do || clandaib Cais bar
cathnámcharaid agus bar comtinól, agus bud cruaidh i cruaidh bar
cumasg earadra d do'n cursa. amail adubairt aga uráil na
hindsaighthi: — 
Dénaid foisdine a clann Cais. ag nach mór onóir indmais;
ná tóirnid fraechniam bar bfer. fóirnid bar maothcliar meirgedh
Ardaighther idna catha. fá oncoin in árdflatha;
ní tacach a seol fá sech. gach bratach na neol neimnech
Beirid bann ar bar naghaidh. imtighidh is ullmaighidh;
cromaid fá'n saobéigin slegh. is taobédidh gach trénfher
Caithidh bar cleatha ruadha. nochtaidh cloidmi cnesbuana;
toitidh ann nó beiridh báidh. co deimin a clann Castáil
Anaid gu tuitea gach taob. guma fliuchderg gach fódraon;
scaradh deibidh is an dream. is demin nocha dingnem
Siangar ár sleg do shil falc. is árdgotha ár nadarc;
bud brígh borb ár snaidm mar sin. budh ord mairb do na maithib
Léghfuighther isna lebruib. ár cath is clann Torrdelbuig;
ár nglieid gnáth ní ba cáined. bieid ag cách ár comáirem
Dinne bud buidech badhba. aniugh nár cath catharda;
atáid ag fuirech re feoil. agus bud buidhech braineoin
Indsaighid agus anaid. risin bfrithi fuarabhair;
gach derbadh raith cia nach cluin. engnam maith ar dia dénaidh ||
Agus do gelladar in gasraidh gaothfhairgsenach glanbeo dha sin gu gégda guthfhírindech gnímcomailltech co ndingnedis
a ndubairt, agus ro bo lughaide a naire do na niamcathaib
nemtrochamla fá fhaillidhe in comuill ná in cédgellaidh. agus
tucatar na tromsluaigh tailctuindsem techtchiuintenn ar a nim
thecht as in inad sin d'indsaigid an inaidh áirithi ina bfuigdis a
fraochnámaid; agus nír cindedh i cosnam na cladFodla crích
tortighisi céim bud cruaidhe ná in caiscéim sin acht céim na
caomsochraide ele dá nindsaighidhsiun. agus tángatar in laochrad
lethancloidhmech línmardlúith láim re loch Rasga gu ruathar
chiuin; do silletar na sluaigh ar an solaslind gu coitcenn i
coimnéinfecht, co bfacatar ann ós bruachaib in bánlocha arracht
adbalcrom aighedhghorm abachtruagh fiacalglas findfadgarb in
gencrom árdchaolruadh énchaillighi. agus dob é seo córachadh in
créatúir cruthsiabarthi claonfliuchshúiligh camlaobluirgnigh sin. .i.
folt fraechda fathmandgarb flescláidir faechgarbruadliath fem
nachda r fuirre, agus úrlár cnocach clasdom ain camimairech craeb
eitrigech créchtaithisech caoilédain ag an chailligh. agus fa
samalta re dubán daingen dorrdha || gach roibe dá ruadliath
mailgib, agus súili subamla slismaothcorcra siledhluatha serbdéch
anacha saoblasamna ag féchain tré slisgarbfindfad a seanmalach.
agus srón mórgormglas maolfairsing mámlethan múchghothach ag
siled co sruthurraith tar slesaibh na senaighthi, agus bél bórd
imlech brecuaine brúchtfhairsing bolgimda báncimsach ag filled
ar a sróin agus ar a saobulcain. agus dá charaidh cipíngherra
caolodra crínfiaclacha na cind arna caithim gan caigill ó'n cédló
gan cnesglanadh, agus tengaidh birach barrgrodluath borb
serbrod billabharthach ag an baidb sin, agus sduca fennta folam
fáinn echgorm fiadmuinél ag fothugad a cind ar an cailligh.
agus dá cnocmell clochamla cenngorma corrghualand ag congmháil
snadma itir a seathnach agus a slisgormdhóide, agus láma
caolrigthecha cruaidhuillendcha calgféithecha caslethracha cnám
aidbsecha crobgérgorma a caolghuaillib na caillighe, agus ingne
fi arcroma féithgéra fedáncha ferconta forro. agus dá lagsbarán
lictha luathfalma letharloghtha lóncích ar liathucht na laoch
baidhbe, agus brú fairbfairsing uchtcnámach iarcúlach adbaltend
ag lethadh tar a taobaib ina tulchaib tanaide tarannmóra, agus dá
caolghégán cruaidoircnecha camluirgnecha crínglúinecha chorr||
sliasdacha caolmásacha cromórdógacha clúmduba commbreaca
sáiti san sruthbolg sin. agus dá lethantrosdán lomdeilecha
lúbméracha laobgloithnecha lebarsálgorma liathgormingnecha
ladharbrénfliucha lanntrusgacha ag imachar a haighedhcnám.
agus carn do chennuib agus eire d'fadbaib agus cual do coslámaib
ag in cailligh agá tonach agus agá trénnighe ar bórdaib in
bruachlocha, gur bo lán d'findfadh agus d'fuilincind in tuisgi uili
an aonrian ó urobair na haimide.
Sochtaidh in sluagh gá sírdféchain agus ai glidh in tárdrí
gan ursgáth in naimid: cá hainm dá nadhrai ámh bar eisiun' nó
cá haicme dot fírcáirdib, no cia d'an muinnter na móresbadha
míchóirighthi ar an maothbruach sin. agu s do fregair gan
aimleisgi in tárdrígh: brónach Bóirne mo buanainmsi agus do
tuaith dé Danann mo degsloindedh; agus bar cindsi in cosairsi a
caomáirdrígh bar an crínaimid' agus do cennsa na certmedhón;
óir ní let féin é gé imairchi. agus cid uallach imthighi co hinadh
na himresna, is gairid uaib go bar noidhidh uile d'faghbháil acht
madh uathad ar énslighidh.
Bidhgais in sluagh re serbfáisdine na saobaimide agus fuabraid
co tindesnach a telgon; agus do éirigh sí gu ródeibedhach lesin
réimgruidgháith || ós na ríghsluaghaib agus adubairt co hurmais
nech ar néirghi: — 
M aircc téid in toiscc. bud turus truagh. bud fíchda in feidm. bud garb
in gleo. budh bidg do'n bráth. samail na sluagh. ag techt san tres.
bud imda ann. cráisech gan cend. cloidhem co cnáim. folt bláith fa
bonn. is corp gan ceand. iachtadh is uch. díth cloinde Cais. ní scél
gan scíth. clanna in rígh ruaidh. is dóib bus díth. taotfaid san tres.
toitfidh a triath. a Donnchaid dheis. ní thigi ó'n troid. Brian
berrai bláith. fúicfithear faon. Muircertach mór. gontar gid garb.
cirrthar a chorp. adeirim dáib. is truagh bar toisc. ag seoladh sair.
bud mór a mairg
Léigid sechaib sruthfáisdine na saobaimide, ar Dondcad re degsluaghaib, uair ní fuil acht badb bancharad do briancloind
Torrdelbaig san troich úd ag iarraidh bar nindtóidhsi ar egla a
noidhedsun; agus ar ái sin ná hindtádh aigenta bar nuaisledhsi,
acht beiridh in céim lér cinnebair co cenncrom catharrachta
d'indsaighidh bar nescarad. agus do éirgedar aigenta na nuaisledh
agus rucatar fíchréimruathar gu fosdinech re fáthciunbrosdadh na
flatha fialDonnchaid.
Imthúsa indárdsluaigh ele indister : do bádar co
sádal sescarchiuin suanfois || dinech i slisbláithforgnemaib na snuad
mainisdrech, agus is fá'n uair sin do'n findlaithi do éirigh énóglách
d'fírmuinntir in árdrígh do bí i bfochair Diarmada san deithbeir
sin: O Gríbtha gaothgrindcomairlech a gégsloindedh. .i. Tomás
mac Urthaile esidhein. agus ní roibe co cian ina comnaide ag
féghadh na finntíre in tan adchondairc cuigi gu certdírech in tuile
toirtemail taobloinnerda tonnmerneimnech tromsluaigh, agus in
oirbe adbalcruind éisdechtchian onconbláith órmeirgech uath
básach, agus in grinde gredhanchiuin guthrechtmar grísballach
gormnéllach gérrendach gráinemail, ag malltenndeanas gu mín
foisdinech isan machaire. ó do aichnigh Tomás in toicthi sin, tuc
a aghaidh ar a fírmuinntir agus adubairt do ghuth solasmór
sotuigsenach: aighidh a árdríghe re huasalDiarmaid bar eisiun,
agus selb gach ratha dá ríghaib, agus tosach gacha toicthi dá
thaoisechaib, agus im arcraidh gacha conáich dá chinedachaib.
agus atá turchairthi flatha in bar bfogus ann so, bar an saoróglách,
nach facamar riam ríghthurcairthi bud uaisle ná badh édálaighi
ná bar nuasalbídbada d'faghbháil a néninad re noirlech do'n
dula so. éirgid co sotal dá saighidh agus dénaid énobair || arrachta
orro nach bia imad na catl aga bar cnámchaithem. éidid bar
nuaisli gu hurmaisnech, agus nochtaid bar curaidh a cloid me, agus
seoldírghed bhar sluagha a slegha, agus síned bar soighdeoraigh a
srenga, agus cuimnighedh gach cathmílid a clochairghidh. agus
adubairt in rosgadh agá rád: — 
Mithidh do cách cathchomérgi. indsaighidh cath cianainignech. cródha
cloidmech cosgardergdlúith. échtach armderg aignedhgarbthenn.
tuillidh buaid is bithbendachtain. érgedh Diarmaid dercorr
mongdhond. in Lug dédla daingencloidmech. Cúculaind na clár
braonFhodla. éirgedh in tóg árdurmaisnech. na éided co hésgaid
náirech. gabadh léne lethanglégheal. etarru sa uasaléidedh. gabthar
cotún cráibdergcorcra. cnesmín clúimthiugh cruindíchtarach. gabthar
lúirech lúbcruindmáillech. degfighthi dlúith drumannriaghlach. ar
uachtar a uasalcotúin. gabtar cris ceart conclannclochach. co scin
scáthguirm scaindercródha. tar cneaslár a cathlúirighi. gabar scabal
scáthghormgresach. tiugcruind taobdlúith techtcaoltrebraidh. fá
braghaid í Brianluircmogha. gabtar clogat clárgreschaindlech scáth
ghel sgiamcaom sceimelcrundbláith. tabar cloidem cnes || gormind
fhuar. neimnech niamderg nuadbláithlitrech. i láim í Luirc lethan
tesdaig. tabar cráisech crandruadremar. co mac Saidbe súlcorr
mongduinne. bile ar néirghi ós úrfidbadaib. risnach gaband
glicdaingencath. éirged Maccon cosgarneimnech. le claind Cuilén
cathéchtmarbtaigh. éirghed fós co féithfosdinech. clann mínráitech
mórMathgamna. agus clann Taidg tresruatharaigh. cenél fosaid
fialfinn Fermaic. is Feidlimid fichindsaighthech. is í Chormaic
cloidemderga. dénaid co léir luathlaochéirghi. d'indsaighidh bar
nuasalbidbad. a clanna Luirc laochboraime
Cid tra acht ro fregradh gu héscaid gan aimlesci risna
haithesgaib sin, agus do héided mar do haithned in tárdmílid
uasalDiarmaid, agus do éirigh Maccon cona comthinól laomad
bal leabaréidighthi laochmanach amach as an mainisdir. agus
rob ingnadh córughadh gacha cuilénaigh ina céimruathar crom
dírech agá éidedh agus agá nindsaighidh tré tindenas a néin
fhecht cum na trénimresna. agus nír éirigh a hénmainisdir órd
bud aniarda do choisénadh a bferandh re bfraechnaimdib
iná in fialcomthinól sin. agus do iadh gach oirecht co hurmais
nech ésgaidgrod tiugtend trebardlúith taobdaingen || tosachdian fá
tigernaib ar leith isin láithir sin. agus is iad ro iadh fá
Diarmaid co dlúithegarthe doscáilte docum na deithbire do'n dul
sin. .i. deaghaos gégda guthfírinnech glanbriathrach gnímláidir
gnáthcosgrach gaothgrindcomairlech grádha indáirdrígh fialMuir
certaigh do fágad um Diarmaid igá dlúithcoiméd nó co tísad in
slatbile saoerMuircertach. .i. Cú indellcróda fhiadhachbregda
armnuadaingean enechdíghaind isdadcuanna eaba, agus trí mic
Donnchaidh dergruathraigh dianruidchosgraidh dúnadlínmuir í
Duibdúin dianarrachta, anneoch da fríth feidmcosgar i cogad
Torrdhelbaig co tresminic. agus rob é sinnser na saorclainde sin
re solaslégadh. .i. Domnall dianbriscbronn tach deasarmneimnech
dlúithcosgargarb O Duibdúin delbsográdhach; agus Concobar
ciallglicnárach cobsaidbeodha cathéchtruagach céim indsaighthech
cruthniamcorcra O Duibdúin a derbráthair; agus in cenél beo
lasrach brígsolas brathneimnech buanfoghnomach, agus aonmacám
agus uachtarán fedma agus fesaighechta agus fíroinigh. .i. Aodh
O Duibdúin degfer na derbthuarasgbála sin, co nuaislib indaosa
grádha na nurtimchell ag iadhadh a timcell in triathrígh deig
brethaigh Diarmada.||
Is and sin do cuaid Maccon ina cathéidedh. .i. lúirech daingen
dínarrachta agus inar sénta sligenglégeal. agus ag gabáil in
éidigh sin fá'n árdflaith adubairt co seghach in slatbile arna gabáil
cúl ar aghaidh uime a inntódh co foisdinech: óir is ferrdi co
deimin in dermad sin, óir ní fuil acht manadh édála ann gan
amaras; agus iadh co daingen dúnlúptha in scabal agus in sciam
lúirech, agus certcruindcengail in clogat fá'm cendbaithis, uair ní
athróchsa in téidedhsa nó co cosnar as éidedh bus fearr ó'n
fedain úd.
Is and sin do grithcruindighetar grinne glansluaigh Cuilén co
tindesnach uma tigherna, agus dob iad so uaisle armneimnecha na
hindsaighthi sin. .i. Nicól neimnech nósoirrdheirc fortil fraechborb
ferconta búilid bríghdian beoghonach láimderg lonndian láithir
cruaidh sotalsliseng sluaghbuidnech, Conall caom na cuilénach,
fírrind gacha fírthosaigh, énfer scéith na scaindercath, aignedh árd
gan aninde: Nicól neimnech. agus dob é seo tuarasgbáil deilbe
deghNicóil gan bréig re buanaithris. .i. gilla donn drechlethan
delbsnuadhach dlúithulcach dergbélach donningne dígaindmór
dianfoisdinech, degmac Conmeada mínurfuighligh; agus tarraid
guala deas a derbbráthar isan deithbeir sin, agus ní mairg || uair
in tuasalguaillidh sin fá taca in trátha sin. agus Aod armdeasláidir
urradhlínmar aignedlaomscar adbaltesdach ógoirdercnár urru
manta mac dianinnsaigtech daingenrúnach dígainnbregda derc
monguaine dosbarrlúbach dergdathingnech Donncaidh mic Con
meadha mórtairbertaigh, oidhre fíre na bfindcuilénach, agus do
gluais ar gualaind ele a uasalbráthar dá imdíden. agus tángatar
tréncland Taidhg fá Ruadhrí rádcéillidhe rígórdaightech ruathar
mer riantesdach ruithenmór roscruaderg rathmarglic mac Taidhg
tresbuirb nósmair taomconfadhaig mic Miccon fa ciallathair do
Coinmeadha agus do'n mórTadhg sin. agus tángatar ann dá
uasalmac delbda dígainne dianruathracha Domnaill mic Taidhg tresimresnaigh cosgarneimnigh cédna. .i. Mathghamain
agus mórTadhg in dá mílid menmacha sin. agus do cruinnighedar
clann sogradach solasbriathrach séimaigentach sluaghmuinnterach
Sída man solasrígh; agus clann dédla dúnadhmór dianimresnach
dofresdail Dondchaidh ag iadhadh ima nurradhaib; agus clann
míleta menmachtrén maothmeirgech mórduasach macámrod Móil.
tsechlainn échtoirrdeirc ag tinnesnughad na troda || gu taomláidir;
agus cland urradlínmar ésgaidhgnímach aindiuidbeodha einech
dígaind in Oircinnigh ag comghrodadh in catha agus ag feithem a
bflaithrígh; agus clann línmarclethach longportcródha laomscar
duasach lebartesdach Lorcáin ag aighedcoiméd in árdtigerna san
imresain; agus clann céillidnáirech cloidemderg críchtoirtech an
Cláraigh ag comaontughadh in catha gu cobsaidhrod; agus clann
micharbind mórconáich mílidhnár Menman ag mochindsaighi
in mórcatha; agus gabal in Gilla mháil co mindgrodbeoda mór
aigentach ag iarraid na himresna; agus í Máildomnaigh ina
ndergruatharlasair dosneimnigh diancrithrigh dobáiti, agus ina
saighnén sliscethach sruthneimnech sotalcruaid snuadildathach,
agus ina rígbuinne ruatharmer rechtainmtinech rodgarbláidir
rabarta ima bflaithib féin agus um a bfindrígh; agus muindter
uasal urradhbeoda fialciuincobsaidh oirechtlínmar oirrdercnárach
armdaingencruaidh Allmaráin ag iarraidh na himresna; agus í
Comromaigh ciallconáiche, agus í Slatra sotalcróda, agus muinnter
armneimnech Aisidha, agus cland muindterach Máille, agus í
Artegáin aignedmóra, agus í Cenndergáin crechruatharaigh, agus í
Ailli échtcosgracha, || agus Mec Conduib niamfoirgnemacha, agus í
Miadhacháin micharbeodha; agus Brian borbruathrach bladhach
beoda brathbéimennach mac Domnaill dédchuirrcloidmigh mic
Domnaill dlúithbarrc huachaigh mic Taidg tresborbneimnigh ag
rachtfuráil na róinnsaighthi ar na rígsluaghaib; agus imad oirecht
agus aicmedh ele na núrtimchellsein. agus mugénair urraidhe
im ar insaighedar gu himresain, agus mairg láithir fár léigedar
dá laochcosnom. agus do seolsat a slega, agus ro suaichnighid a
solasbratacha, agus ro comnochtuid a cloidme, agus do gellatar co
coitcenn mar do comaillset. conad tóicesdal clainne Cuilén co
nuigi sin.
Imtúsa mínclainne mórgnímaighi Mathgamna: tángadar gu
tindesnach cum in tréncatha ina tuile techtchiuin tondcithneim
nech taobimelltiugh fá'n mbile mbrethfoisdinech mbrughdáinech
mblaghghéagánach: fá Brian mac nDiarmada delbdígaind, agus
fá, n dregan ndianéchtach ndercuaine ndelbcorcra: fá Dondcadh
mac Ruadrí radurmaisnigh, agus fá Ruadrí mac Ruadhrí ruithen
mir, agus fá claind ruadarmuig roscabradguirm Ruadhrí, agus fá
claind taobsolais Taidhg mic ílidcruaid Mathgamna. .i. Donn
chad agus degMurchadh. agus do faidhset uais||le na naicmedh
gu tindesnach ina timcell. .i. í Loingsi línmarbruidnecha, agus
muinnter cotcend ciantesdach Caollaidhe, agus Meig Riagáin
ríghthairbertacha, gu tromaicmedaib toicthecha in tíre ina timcell.
agus do comullmaighedar cland Mathghamhna gu cródha cum na
cathláithrech; agus tángatar clann triatharmláidir Taidhg ina
cóórughadh comthenn cimasdlúith cruaidaigentach cathéidighthi
cloidhemnocht corrgothmanáisech gusan certláithir cédna d'ind
saigid a bfraochnámad co forniata fá'n mílidh menmnachdáinech:
fá Mathghamain mac Taidhg tresruidruatharaigh triathimresnaigh,
agus fá Domnall ndonnlongach ndúnadhmór ndígaindcrechach, ag
dianindsaighidh na deithbire co doedrana; agus in fírleoman
fialaigentach fáthcomairlech fíchgudhunach Feidlimidh O Con
cobair ciallbinnbladhach coscarneimnech cédfadhach. agus aseadh
fadera in dregan degnósach do beith agá áirem gan airecht ina
farradh isin inadh sin, tend tarradar clann Briain ruaidh ar a
ríghoirecht. agus ní dechaid Feidhlimidh tar fhírinne, acht do
an co huathadh a bfochair a áirdrígh agus da fríth oired re hoirecht
d'agh agus d'engnom agus d'órdughadh uadh isin inadh sin, agus
ro bo gar d'éis na himresna sin gur b'imda do sluaghaib in tslat
bile; n ar adubairt in tughdar ar nuair d'éis na || himresna ag
admolad indorrigh: — 
Mith do thuill gég in gosa. in nós fuair ó Fergosa;
gég dean ar gach cing cindigh. nír cind fear ar Feidhlimidh
Agus tángatar and fós gu foisdinech fiancródha flaithéidighthi
na fermacaigh co nimat a nógtháisech náithesborb néidedhbláith
oirechtcruaidh fá Domnall agus fá degMuiredhach. .i. fá dá
árdmac Aoda rodimresnaigh ríghmuinnteraigh réidhtoirbertaigh
ruaidh, agus fá dhá dígainnmac Donnchaid borbruatharaigh
brígtesdaigh buanimráitigh blosccaigh. .i. fá Flaithbertach agus
fá laochDonnchad, agus fá Ruadhrí ruatharborb rádhaobda rian
tesdach rígmac Gillapádraig puirtghredhnaigh, agus fá Domnall
cneaséidighti carrach; uair do bói a nárdtaoisech a néigendáil
arna esgar in lá roime ar a rígsluaighedh sin agus is é sin
ro ingaib hé ar an inadh sin. .i. Maccraith dlúithcomairlech
O Deaaidh.
Agus tángatar tromaicmedha in degairechta docum na him
resna dho, n dulad sin. .i. muindter gnáthimresnach guthfhírindech
gégtídlaictech Gríbtha, agus muindter einechnár aignedhbuan
oirrdercréidh Imair, agus Mic Concróich cathéchtacha cosgar
neimnecha cona cinedhachaib, agus muindter leabartesdach Lighda,
agus muinnter deigheinigh delbnáirech dúnadhcaom Dubghuill,
agus muinnter gércloidhmech grodimresnach || Gelbain co nimad
aicmed ele ag imcoiméd na nuaisledh sin ar aonrian. agus do
cinnedar í Cormaic céimciuinborbbreghda cobsaidneimnech isan
certláithir cédna fá'n bflaith laomscar: fá Lochlainn lethancloid
mech O laochAichir. agus táinic co tresborbarrachta trénrodrua
thrach taomgrodnáirech toirtemail. .i. in craebgéagbile coscarcródha
cloidemneimnech Concobar mac taobsolas tachardian tuinnsemtenn
in togha; uair ní roibe do ríghclanduib Donnchaid dercmongaigh
dúnadmóir dercadbail deigmic Briain bor. aime: finnáirdrígh na
Fodlasa in fialDonnchad sin, acht Concobar isin cathláithir sin,
uair is do clandaib Donnchaid degclann Briain na hAtharlaighe
uile gan amarus; agus do cosain Concobar a chuid báighe do'n
buanruathar sin.
Cidh tra acht ar néirgi do na hairechtuib, agus ar néidedh a
nuasalrígh, agus ar tréncórughadh a taoisech, agus ar bfíchbrosdadh
a bflaithbrughadh, agus ar narmindell a nógdáinedh, agus ar
comgrésacht a cinedhach, adubradar dronga do na degsluaghaib
anadh risna cathaib do córughadh cum na cathláithrech. agus
adubairt degMaccon do guth árdsolas fogarciuin: || ní cóireochar
cinedha isan cathláithirsi mása maith lib, ar an laochmílidh,
acht gach aon atá ag togha in tosaigh, tairtedh co tinnesnach
in trénimresain mar tharfadsa; agus gach aon leisan maith in
medhan, anad ann gan údmaille; agus gach duine leisan dingmála
deiredh, anad mar is áill leo féin ina bfedmannaib.
Otchualadar cách co coitcenn in comrádh sin do éirgedar
menmanda ina míledaib, agus náire na niamflaithib, agus gríslasadh
ina cinedhaib, agus rodbuirbe ina rudceithernaib, co ndernaidh
dlúithéntosach do na deghsluaghaib docum na dianimresna. agus
adubairt Maccon arís co rádcéillidhe: cáit i bfuil in cét eruadh
chaom cruthniamtha clethneimnech cloidemderg coscartiugh cui
lénach do ghell toitim im timcell résiu do faomdais ingabáil do'n
duladh sain. átamaid and so, bar na solascuilénaigh uile a
nénfecht. nír cuirsiun acht ar cédchantain in comrád sin agus do
dianinnsaighedar deich céd dá comall ina céimruatharaib.
ar techt do na sluaghaib uile a néninad i timcell na flath
finnDiarmada mic triathgnímaig Torrdelbaig, adubairt Diarmaid
co feichemanda fichindsaighthech na focailsi: do fedamair ám, ar
adbar indárdrígh, is maith lib bar laochaigenta isin lósa; uair
is || gairid uaib co díth bar ndergdlúithnámad do'n dulsa, agus co
himad éided d'fagbáil da bar nuaislib, agus gu bfuighed bar
bflaithe fairsinge na bfindtírtedh indus co bfédfaighther fríchnom
fresdail bar bfiled in bar bféithfoirgnemaib. agus cosnaidh
socracht agus sadailecht da bar saormnáib, indus co bfásadh
conách in bar críchaib, agus go scuirther d'imarcor bar nógnáiden
agus d'údmullughad bar nimerghedh agus d'anbfoisdiniughadh bar
nuasalcléirech. agus beidid na trí buada co bráth oraib ó'n
imresain seo. .i. buaid mbuancosgair ar mbrisedh in borbcatha,
agus buaidh neinigh ar nimdughadh da bar ninnmasaib, agus
buaidh tromconáich ar téchtad na tuathairecht. conid aire sin
adeirim rib: fuilngidh bar bfírcaraid in bar bfiadnaise do tuitim
san tromírgailsi; agus cáit i bfuighdis bar bflaithi inad bud ferr
do dígail ár nderbcarad aná dul i tiugh a tromnámad dá ndíghail
re cois a cédóir. conad grésacht Diarmada ar a degmuindtir
gunuigi sin, mar adubairt deigfile Diarmada risna deghslua
ghaib: — 
Eirged bar nuaisle. agus soillsigidh bar suachentais. agus dlúthaigid
bar ndegoirechta. agus cromseolaidh bar cráisecha. agus ullmaighidh
bar nairm. agus indsaighidh bar noibrecha. agus coimédaidh dorn
chair bar || ndédcloidhmedh co daingencruaidh. agus imcosnaid bar
natharda. agus eadarghuidhe in taonáirdrígh ilchumachtach ógh
máithrech. agus táinic tráth in tinnscedail agus uair na himresna
agus am na hindsaighthi fesda, bar an filidh. adcimsi agus adciabtaisi
na cath cithneimnecha ina céim ciuin cruaid cobsaid colgfaobrach
cugaib gan chagill. agus gluaisidh a saorcland tsíl Cormaic chais
corrmongdonn craobgormsúilech
mar do ráid in randsa: — 
Gluaisid a clann Cormaic. a cuire na céimenn
dondaid buaile bándond. cromaid guaire gérreand
Sáithid slegha i slesaib. slaitidh seichidh curadh
gliadh nach serg cúis cinad. biaidh gnúis derg ag dubadh
Fuilngedh cách a cirrbadh. cosnaidh tír d'ár triathaib
Tadgdíne rostáthaig. ardríghe ós na hiathaib
Ní anfam gu nahad. árd gach dún dá ndluighfeam
tend gach fích dá bferfam. gu mbeam scíth ní scuirfeam
Ná coiscet bar catha. nó co clódh in dream dána
bar ruathar bud raona. ní ba huathadh ágha
Beired cách a cosgar. cuirid iad cum égluais
scél ratha ní rodbais. ár catha do cédgluais
Odconncatar na catha co coitcend a céle i comfogus, gan taca
agá triathaib, agus gan lagad agá laoch| |aib, agus gan anésgaidh
echt gá nógaib, acht siad gu fraechda fáilidh forniata ag indsaigidh
a céle gan caigill: agus nír terc troich taobáille tidhlaictecha
tuinnsemcródha tromarmacha triathaigentacha ag tindenas isin
tréncath gu coitcenn ar an dá cuidechtain sin; agus is amlaid
tángatar trénclann Briain ruaidh co réidhláithir in ruadchata, agus
buiden do badbaib agus elta d'fiachaib agus ealma d'faolconaib agá
lenmain ina lánfhogus.
Is ann sin tángatar na catha co dromlurgain in daingenmuighi
dathlergaigh donncraebaigh. agus iar techt dóib do léigetar
lucht feidmneimnech forfógra fá céle do'n chuairdfisrughad sin
do clochaib agus do cráisechaib, d'foghadhaib agus d'figursoighdib,
co ndernaid ceo cruaid cithnéldorcha crannbrisgbrúiti cloch
armneimnech do na cédoirighaib sin fá cendchoslámaib na cath;
gu scoiltidis na sciamcráisecha a céle isna cithnéllaib sin, agus gu
cennlúbdais na clocha na caolsoighdi re tiughneimnighi na trom
fertana sin.
Is and sin rugatar na glancata garbturrac dian grodláidir
gníméchtmarbtach re cois na forfuagra gu fraoechaindiuid; agus
gé fuaradar na fialcatha na foighdeda dá ndechadar d'iarraid, ní
roibe dícheall doichill ag na degsluaghaib; || agus do bidhgdlúith
gáiredair na borbsluaigh ag buain re bruachbláithimlib na mbrath
cathchóirighthi re céle do'n cuairt sin. agus nír comarc gan
comfregra in grodcruaidhgáir guasachtach guthingnáthach gréch
comarcach gráinuathbásach sin ó dúilib nime agus niamtalmun:
uair do búirgéisedar bruachimle na Banbasa tré brianbáigh na
brathdígla sin; agus do tréig in glangrian gnáthfóirighnech a
glégealgné, gur falaigh a haghaidh ar na hérendchaib re hedh na
huaire sin; agus do u abair in muir mongarcainntech mórtonn uaibrech mergarbdomain scéith tar findbruachaib na Fodla fá fhos
adhclár na hErenn.
Agus ar teagmáil do na tromsluaghaib dá céle san cathírghail
sin tucatar caithem ar a cráisechaib nó gur crannbrisetar tré
comthendadh na curadh i certaghaidh a céle gan camsduaghad, co
nár fuilngedar na ruadcrainn in róéigen gan rianblaghadh, gurra
batar ina lesgailtech fliuchderg ar na láithrechaib. agus do
bernbrisetar gach cloidhem ó corrdéis gu crosdornchor ar clogad cendaib a céli gan chaigill, co rabatar na nírnadaib ainmecha
adbalcréchtacha ar comtelgadh a corrgeindead, || agus ar camlúbadh
a croseltadh, agus ar legadh a leabardéd, agus ar ndians oltadh a
ndernand. do cuadar na flaithchuraidh gu fíchcuimnech ar bfalm
ughadh a bfaighen, agus do léigetar deithbeir bunaid na deg
láithrech ar a ndegdáinib in uair sin isin cathláithir; gur scáiledar
a lúirecha leabartrebraid, gurab ina codcandaib arna camcomraind
do tinóilte na tromlúirecha gar beg taréis in catha, agus gur
cnestaoibtesgaid a cotúin cimasuaine craebderga corcardathacha;
uair gér geal ag techt isin troméigen, ro bo corcra gach cotún rena
clódimpódh, uair ní táinigh agus a fhírimad faidb bud étarbaighi
re himad a nesbadchrécht, muna beith díth a dáine dá degfóirightin.
Cid tra acht ar bfulang a bfaigseradh a céle do na cathmíledh
aib, agus ar naomadh anta do na huaislib, agu s ar clárscáiledh a
clogat uma cennaib, agus ar minroinn a muincedh uma maoth
braighdib, do aithin gach aon a oirches buailti san borbláithir:
gu mbeirdis na saorclanna sidhe sandtacha sotalcruaidhe as a
cléith na céle ar a caraidbidbaidh, gu tabradh ar chuachfolt agus
ar ceindéidedh chuigi amesg a muinntire, nó do anadh aigi
dámadh anbainde é féin ná in fer sin. gu rabatar re tresi || in
tomaidh, agus re tinne in tolgáin, agus re tindesnaighi in turraic
tugadar, gu tugatar imláid inaid dá céle do'n cathruathar sin: gu
roibe in tromsluagh tiugarmneimnech tresrodcróda táinic aniar
anair co neimcaigeltach gá nertbualadsun. .i. cland Briain ruaidh
ina ríghoirbedhaib, agus cland triathborbcruaidh tresgarbdlúith
Torrdelbaig ina bfál timcill do'n taob tiar dá tromnaimdib.
Is and sin ro éirigh Diarmaid dédla datgnúisderg míleta
mórtrén maothfoltcam, fálcoimédaigh finnMuman, caithir clainne
Casluircbrian, dín tromflaithis Tuadmuman, Temair ós gach
triathlongport, Sinann briain ós bánsrothaib, dingmaid fich et
fialcúiger, comland í Briain boroma, nír chinn ach Lugh lám fada
ar a engnam dáiridhi: Diarmaid dédla dathgnúisderg; agus do
cromastar Diarmaid co díghair fá na degsluaghaib, gu tuc oirrlech
ar a nuaislib, agus athcuma ar a néidedhaib, agus cnestollad ar a
curadaib, agus díthmarbadh ar a ndegdháinib.
Dála Miccon: do cruaidcertcongaib gu cosgrach in cathláithir
i certagaidh in caomáirdrígh ciallDonnchaid cona clannmaicnib;
gur fásadar oirbedha do na huasalmarbaib eatarru, co nach roich
dis a céle tar na carnaib cosairmarbtha, gu tigdis na trén| |mílidh
timcell in tiughmarbtha do congmáil na cathláithrech. agus rob
imd a and sin árdmílid ag iarruid a fírescarad re innsaigidh,
agus curaidh ag créchtnughad, agus laoch ag lámgerradh, agus
féinnid ag fiargerradh, agus óig ag armdebaidh; gur gab gach
oirecht a feidm gan fuaradh eir san inadh sin.
Do gab Diarmaid cona degaos grádha ag grindscáiled in
glancatha gu grodláidir, agus do gabadar glanaos grádha í Briain
ag borbúrlaidhe; agus do congbadar corcamaigh cuing in catha
gan corraighi na certinadh, óir adubradar agus do degcomailledair:
gidbé ronéth corraighi do'n cathláithir nach bad corcumach. agus
do gabadar glanclann Matgamna ag mergrodrébadh a mórbidbadh;
agus dorinnedar cland Taidhg timcellcuardugad ar an tréncath;
agus dorinde rígBrian mac mic Domnaill mic mórThaidg rígh
marbadh ruathargharb a cathláithrechaib in catha, nó gur cnáim
gherradh agus nó gur cenncréchtnaighedh in catmhílid. agus do
gab Feidlimidh ag féithcruindiughadh agus ag feidmscáiled na
bfindsluagh; agus is é ríghFeidhlim idh dorinne marasgalacht ar
na mórsluaghaib ag dul i cend a chéle do na cathuib, nó gu bfuair
luach a dénma do dlúitharmaib a escarat ina fhedhmandas nó gu
rucc ruathar céim || thend ciallainndiuid fó na cathaib ré cách.
agus do gabadar cenél fichindsaighthech Fermaic ag foisdiniughadh
agus ag fulang a cirrbaid ó na cathaib do cinn a cosgartha as a
certlár. agus do gabadar í Cormuic cnámcaigedal na cathláithrech
cucu, uair tug a bflaith agus a bfialtáisech Lochlainn laomscar
lethancloidhmech O laochAichir a anam d'imcosnam a einigh agus
a engnoma agus a atharda.
Is and sin do crom Concobar cráisechremar cloidhemhleathan
dá cédferaib fá'n cath. .i. mac tresgarbinnsaighthech in togha, gur
buail buidni, agus gur dícend deghdháine i mbrollach in catha a
cédóir; agus tugatarson tindsaidin dá tromarm aib a néinfecht ar
an áirsidh, gur fuirmeadh re himarcaid na narm in tárdmílid. do
éirigh as gu hurmaisnech ó na harmaib, co rucc díthruathar
deinmnedach fá na dlúithnaimdib. agus gé ro bói gach rígmílid
ar na ruatharaib sin, agus gach oirecht ar na hindsaighthib, do bí
cuing in catha ar Maccon ina comnaidhi ag fosughadh na fích
láithrech, agus ag imdughad na nécht, agus ag tercughadh na
tromescarad. uair is terc má táinic aniar do na nertsluaghaib
mílid, ná mac áirdrígh, ná orrigh, ná uasaltáisech, nach biadh || ag
buangairm Mec Conmara gu merdána; agus ní bfuair in torrigh
dá aimréir ó airechtaib acht gach flaith ag fregradh i richt
Me Conmara co mochindsaightech i comdáil na curadh cosgar
beoda do bídh ag mianinnsaighid Miccon isan cathláithir. agus
gér b'é Maccon, nír cosgar mín a córachadh i cosgarláithir in catha
na certlár agus fialcró feidmtenn fíchrod flaitimda findcuilénach
uime gá uasalcoiméd, agus Feidlimidh fialbrethach ar an órdughad
cédna ag congmáil na caithláithrech. agus do léigedar laochmílid
clainde Cuilén cum cuardaighthi in catha, gach cathmílid ar leith
ag laochiarraid oircis imbualta do thógbáil oirrdercais eir féin ós
na flaithib. agus do gab Nicól ag nertborbbualad na niadh, agus
ag cendcoscréchtnughad na curadh, agus ag mertresroind na
míledh, gur thuit lesin trathmílid do'n turas sin a rogha échta
do fine in árdrígh. ro bad toisc do nach roichfithea in ruathar sin
muna fóiredh a sciath in scáthbile. agus do éirigh Aodh mac
Donnchaid do dluighe agus do dianmarbad a dergnámad, agus do
imir mac mic Conmeadha co míleata hé gér macám ar a mór
naimdib, gu tuc díth bratha ar na blaidechaib. agus ruc Ruadhrí
mac tresindsaightech Taidhg side sotalmer fá na sluagaib, gur
leag láich agus gur scáil a sciathn andracha || agus gur thanaigh a
tiughairbedha. agus dob urusa da gach uasal a aignedh na inadh
san inadh sin, ag féchain in dosbile dígaindréidh dédcloidmigh
dianruataraigh Diarmada mic triathurrumanta Torrdelbaig ag
lechtadh na laoch, agus ag traethad na trénfer, agus ag oididh na
nuasalrígh.
Cid tra acht ódcondairc Dondchad drechnárach degáirdrígh
clainde Briain rígh échtaigh ruaidh a thiughcóirighthi gá tanughadh,
agus a muindter agá minroind, agus a derbfhoigsi gá ndíthbrath,
rug in rígh ruathar recht ogla i certlár na cathborbláithrech, co
tarlaidh cuigi do'n chuairt sin in ferchú feidmcródha fraechneim
nech Feidlimidh. do cromastar in caomrí in cráisech cródruimnech
cruaidhfaobrach crandláidir colgrinnáith, gur sháithesdair in
sleigh trésan bfindláim fadméraig feidmcosgraigh a bFeidlimidh.
is ann sin do thóg triathFeidlimidh in tuaigh taobslemain
tarrachta trénboghach faobargorm aitchorrach iaranncruaid, gur
léig tuindsem na tréntuaighi tarrsna cum an triathmíledh gur ben
in tuagh tailc tuinnsemneimnech tar trebarlúirigh agus tar
taobáraind in triathrígh, gur bris a bhántaoeb agus gur dianscáil
a dubán, agus nír gerr énmáille isin bfindlúirigh. agus ó do
mothaigh in mílidrígh mórDondcadh a calmacht gá clódh agus a
nert || ag níthadh agus a brígh ag begughadh ó'n buille sin,
d'indsaigh co harrachta cró catha Diarmada mic tresoirdeirc
Torrdelbaig agus do gab ag slaidhe na sluagbidbad agus ag
athcuma na nóg ag indsaighid a uasalbráthar; gur tuighset do
tromarmaib in triatháirdrígh, agus gur gonsat dá ngormslegh aib
in gégbile, agus gur buailset dá mbláithgércloidmib in brathmílid
buanbéimnech basdondingnech; condrochair in degáirdrígh Donn
cadh le himad na narm agus le foisdinighi na bféinnedh le lucht
feithme findDiarmada.
Cid tra acht ódconnairc Brian mac Domnaill a derbráthair
Dondcad arna díth isan dianéchtláithir, agus Muircertach garb
arna gheodhnadh agus arna gégscathadh, agus Brian berrai ar
toitim arna taobscaltadh, agus Tadg luimnigh arna lebarcomraind
do landcloidmib, agus a uaisle uile ar énslighid arna noididh, tug
amus ar a ningabáil agus ruc ruathar réimtindesnach sair gu
sleasaib Bóirne bánclochsleimne. agus do lenadh in luathmaidm
gu léidmech laochéchtmarbthach tar lomcnocaib na leathanBóirne;
agus rob imda i ninadh na hírgaile san uair sin agus ar cum
asgláithir in catha flaithi i bfaonloigib, agus curaidh cosgairthi,
agus óig ag uchbadaigh, agus uaisli ag aithrighi. agus rob imda
caoim||tech cendairrcech nemgradach naimdemail certláim re céle
nó ar muin a chéle ag na cathmíledhaib, agu s adbalgreama dá
nulcanaib acu ag fasdógh na bfer ina bfaicseradh. agus rob imda
and fer beo briatharciuin fa bíthi na marb do mórán a láim ag na
laochmarbaib, ar seacad a nglacgreamand fá géglámaib agus fá
gormlúirechaib na gasraidhe. agus nír b eg do na borbcathaib sin
do bí ag dul cum dianéga agus ag dícennadh a fraechnámad dá
fiaclaib, agus ag sróncognom a sluagbidbadh, agus ag suinnenugadh
a sotalnámad ar luathgerradh a lám gu lár do na laochradhaib;
agus ag techt fá tuairim gotha a céle gu céimúdmall ar roindgerrad
a rosc craebdonnmongach do na cloidmib, co nár b'urusa d'aonduine
a fírchara d'aichniughadh san inad sin. uair rob imda and corp
agus cenn coimightech i comfochraib dá chéle, agus láma a bfad ó
bfrémguaillib, agus méra ar merughadh ó mínglacaib, agus
traighthi ar se chrán ó slatcolptaib; agus rob imda and folt
fedánach finnchuirnínech fiarbarrlúbach ar faan re féithsiansán
na figargáithe, arna corcrad do'n cédtes.
Agus do timsaighetar triathsluagh clainde caomThorrdelbaig
gu coscrach créchtimda cinedbernach || cathesbadhach cosgar
máidhmhech cu m éninaidh d'áirem a nesbadh agus do comáirem
a coscair, d'indraichne a nuaisledh agus do cur súla tar a saor
clandaib. co ndechaid tinól gacha tromairechta ar leith isan
láithir sin d'fisrugadh a nesbadha, agus is and sin adubairt
Diarmaid delbcruthsnuadach degmac Torrdhelbaig turascródha:
ná cuiredh bar nesbadha, agus ná laighdighedh menmanda
bar míled imad bar nesbad isin inadsa. acht tabraidh da bar núid
a dá oired d'uaislib bar nescarad da gach taob ina timcell, agus
féchad bar bflaithi gu fáilidh fírindech guma lib in lebarthír ó'n
lósa im mach gén mairthai. agus is lugaide is cóir cuma da bar
cáirdib a néraic d'faghbáil gan esbaid. agus adubairt in roscad dá
rádh: — 
Dénaid calma a caomsluaghu. a clanna Táil triathnertmair. ní feidm
míled maothcuma. gataid oraind anbuaine. is mó ár níc ná ár
nesbadha. atáid agaib oibrecha. bad cóir dáib do deghdénam. ar tuit
lib san láithirsi. do clandaib Briain boroma. onóir uagh is adlaicthi.
do tabairt do'n triathfedhain. mórthinól bar marbcharad. ar leith as
an laochraidsi. faidb is cind do comáirem. beocréchda do beochengal.
dul. i seilb na sluaghríghe. menma ar éigin d'ard || ughadh. calmacht
ar dia deighdénaid
Agus do suidedar cland Cuilén ar leith uma laochrígh agus do
áirmedar a neasbadha; agus nír dochair deghaithne gu bfuaradar
cendairc in catha, re méd dá míledaib do tuit i crislach
na cathláithrech ar comtuitim agus a cru aidbidbaidh. agus
tucadh Aodh mac Donncaidh dédcloidhmigh arna daingenbualad
na cenn dá cathnaimdib ar mbreith borbruathair ar na bloidechaib,
ar toitim tuile do troméchtaib leisin triathmacám; gur comraig
O Seancáin agus in slatbile, condrochratar comtuitim ar an
chathláithir. agus gen go fríth aiseg bunaidh do bile Adair as in
inadh sin, do caithedh corp agus comna gu céillidh gu cenn
caictighis itir a cháirdib. agus do gab a tigerna agus a thriath
bráthair Maccon ag acáine Aodha ar in órdughad sin agus ochtar
dá uasalchinedh ina urtimchell arna noirlech, agus trí duine
dég dá degoirecht ar an díol cédna san cosair sin; mar dubairt
Maccon ag aithméla Aodha ar indórdughad sin: — 
M aith saich in sluaigedsa. cróda in tres tugsambair. gid imda ár
nesbadha. is dédla in dergruathar. rucc sind fár sluaghnaimdib.
n aith in tíc fuaramar. findríghdha ár bflaithnámad. uchán gan
Aoedh agomsa. craebslat chaom mo craidhesi. mo conn is mo
chia || llanam. rob é ár sebac selgdígainn. is aoedhaire ár noirechtadh.
in gégbile gormabrach. luathlendán na laocraidhe. taréis Aodha
órarmaigh. is aithméla ár naontoma.
Agus tángatar cland Mathghamna gu menmnach ós cinn
clainde Briain ruaid dá rímáirem, agus do bádar ag déchain
Donnchaid, agus deigBriain berrai, agus brígMuirchertaigh gairb,
agus glanTaidg luimnigh, agus laochmuinntire Cendéididh na
cosrachaib. agus do grísfáiltighed ba glancloind Mathgamna
trésan mortlaidh sin, ar toitim trí naithrech na nuasalclann le
sindseraib na saormarb sin. .i. clann dígainn Diarmada, agus clann
ríghéchtach Ruadhrí, agus clann Taidg taomcródha Mic michair
Mathghamna. mar adubairt Brian mac Diarmada na deigh
briatrasa: — 
S luaighedh ratha in ruatarsa. tángamar gan tairmesgclódh. inár tuili
tondgharbrod. gu tuaiscert in tírisea. maith ár cuid do'n cath
sluaighedh. ag díghailt ár ndegaithrech. le cloind Briain do brath
marbadh. Diarmaid mór Mac Mathghamna. ós druimlergaib
Duibglenna. Toirrdelbach óg armchorcra. tug dergruathar Díserta.
dár marb Ruadhrí ríghduasach. agus Tadg do'n tresruathar.
córughadh ó Ceinnéididh || sám lem chroide in chosairsi. aite é iná
gach innmas luaigh
Agus tángatar trénchlann Taidg fá Mathgamain agus fá
mórDomnall ar fud in áir dá bféchain, agus ní hé a gcaoinedh do
fóbratar taréis athar Domnaill do dianmarbadh i bfell do na
clannmaicnib cédna. tángatar ós cionn Toirrdelbaig dá thógbáil
dá onóru gad, agus adubratar ag féchain a ndegbráthar: is truag
dúinn gin gurab || dainimh in díol sin ortsa a uasalmílid, ar iadsan;
agus is olc bar dtoisc uile isin innsaigid, gidh ait linn in turas
tángamar. mar adubairt Mathgamain agá mháidem: — 
Olc toisc na dtriath. ní loscad linn. ní sám in seol. in chosair chró
na mbrainén mborb. inar cuiredh corp. Toirdelbach tenn. is truag
a thoisc. i mesc na mál. tuitim do'n tur. ní uain in tolc
Agus do tógbad Feidlimid as fosadláthair in catha do chengal
a chrécht agus a chnedaladh, agus do féch Feidlimid ar na
flathmarbaib do gach ta ob ina thimcell: ní hanait linn in
laochobair so ar na flaithib, ar Feidlimid, gin go bfuilmid féin slán
ó na sluagnaimdib; atá ár sáith d'íoc againn gin gurab deired
dúinn féin taréis na deithbire so. mar adubairt: — 
Coscar flatha in forbad so. dorin Diarmaid donnabrach
mac taobsolas Toirrdelbaig. bud sén ratha in ruatharsa
S ám lim techt in ruathair so. ní hé mo bás egcaoinim
gid mad é do gébainnse. tré treghdad mo triathláime
Ag féchain na flathchosrach. créchtledartha cnámgerrtha
ár gcaithréim is cianchoscrach
Agus do siretar cenél bFermaic fiafraigid in áir ag aichniugad
a nesgcarat, agus is iad a naicmedha ba fírescáirde dóib ar na
drongaib sin, agus adubratar nár doithim leo na maithe ar in díol
sin; mar adubairt file na bFermacach na focailse: — 
Tángamar toisc. bud chuairt gan chlód. ní roichti arís. ar gcúla ó'n
ngleo. sám linn bar lén. maith dúinn bar ndíth. síol bFermaic finn.
fuatn lib gach laoi. d'ár dtír bud sám. ár dtoisc mar atá
Is and sin do aigill O hA ichir ré nég in oirecht, agus adubairt:
dobeirimse a buide do brathrígh nime agus naomthalman in
dianoidhed so, ar degLochlainn, d'faghbáil damsa agus in díth
bruinechderg úrchréchtach adchimse dom chiannaimdib isin
chosairchró mar adubairt agá róchuimniugad || : — 
Truag mo toisc do'n turassa. i mórchath na mainistrech
a dtírbennaib na bánBóïrne. ní hég innte mo aidhedsa
Trésin áithes fuaramar. ar dtuitim d'ár dtriathnaimdib
bud lér bflaith na finntírtha. as so suas go somáinech
Clann triathlínmar Toirdelbaig. tímnaim dóib mo degbennacht
áirdrígh fial na fírinne. guidim thu go gléthenach
d'fóirithin a ninnmas. mar fóirios gach nanbfann truag
Is ann sin do éirgetar in taos grádha agus do gabatar go
dérach ag féchain Domnaill í Duibdúin arna dianoidhid sin
dergláthair; agus do bátar go haithmélach agá égcaoinedh nó gur
éirig áirdsciath áibnesa eturru agus cumha in degláich sin, tré
áibnes in árdflaithis gan urberrnad ag uasalMuircertach agus tré
dlúithlínmaire in dergáir atchonncatar go coitchenn do gach leith
ar in láthair. mar adubairt in tughdar agá imrádh: — 
Scíth fáilidh in finntsluagsa. taréis oibre in árdcatha. coscrach
créchtach cathberrnach. sluag Diarmada donnmeirgigh. esbadh
dúinne degDomnall. O Duibdúin in dianghaiscid. acht nach cóir a
chomairem. re taob échta ár nesgcarat. adbar menma is móraignidh.
mairit fós ár bflaithene. atá slán in saorleoman. áirdrí Muman
Muirchertach. mairid Diarmaid degchloidmech. mairid Maccon
coscardlúith. mairit flaithe ár bfíruasal. acht uathad d'ár ndeg
flaithib. is fedhan d'ár bfialaicmib. ní mair triath ár dtromnámat.
bídh againne d'imarcraid. mar íc tuille Tuadmuma. faoilfit tráth ár
scélane. go bráth agá mbuanléghad. ó so suas ag senchadaib. bud
áibnes gan adbalscíth
Is ann sin do ráidh Ruaidrí ríghórdaigtech rathmarchéillid
rinnfaircsenach ruadairmneimnech Mac Craith. .i. in file risna
huasalchathaib: — 
Dénaid tra, ar sé, na huasalchinedasa agaib d'adlacad go honó
rach, agus cuimnigid bar gcaradrad do na fionnchraobaib fínemna
so ar ndiultadh a ndergnaimdenais agus ar dtréigen imchosnaim
na háirdríge in bar nagaid dóib. agus in uair nach coiseondais
in flaithes tré chennairc in bar nagaidsi, is mór || díth na
gcraobshlat so do bar gcathaib. ó do comrígadh O Briain go
bláthórdaigte, buanchóirigter innas nó fert cuibde do Donnchad
in degháirdríg ar órdugad bus oirderca ná a uasalbráithrecha. .i.
Brian agus Muirchertach agus mórThadg. cóirigter Brian berrai
go buanáithesach re táib in áirdríg Donnchaid, agus cuirter
corp cruadhmac dígainn Donnchaid re táib in triathmacáim,
agus cuirter Tadg luimnigh le a remhartáib sin. cuirter Toir
delbach rígchoscrach mac Taidg re táib na cosrach sin mar in
gcédna. cóirigter cosair d'úib Chinnéidid, agus fuarálach d'úib
Ogáin, agus snaidter solasleca tar úib Sencháin. órdaigter
adbada d'úib Eichtigern, agus cóirigter caoilleca ar chloinn
Ghillamochainne choscarmhir. órdaighter aolchloch leicriaglach
d'O Flaithbertaig, cuirter i ndeginad O Donnagáin; agus mar do
marbad lib na degchineda sin go trásda sin trénchath degchóirigid
anois a niamleptacha, agus déntar clais múraig ar a gceithernaib
agus réidadhlacad ar a rútadaib. adlacaidh festa na fednacha, ar
in file; agus scaraidh a néideda re a nuaislib, agus féchaidh bar
bflaithesbada féin agus esbada bar noirecht ann sin. agus ní
hesbaid gan égcaoined agus gan fuilldígainn tromesbaid chloinne
Chuiléin isin gcathláthair so fá Aodh mac ndígainntestach
ndúnadghrednach nDonnchaid mic Chon míleta medha, agus fá
ochtar dá fhinnchine ina fhochair, agus dias agus fiche d, uaislib a
fhionnoirechta arna marbad ar úrlár na himresna. agus is ad
bal in móresbaid fionntáisech ua bfialChormaic. .i. flathLochlainn
O hAichir co mórán dá mhuinntir arna marbad ina fharrad isin
gcath sin. fuaratar clann Taidg tromesbaid do'n turus sin. .i.
Macraith mac mic Aodha doill í Chonchobair in nathair neimnech
do mharbad ar dergláthair in diancatha. agus innsaigedh gach
aon agaib a fhírcharaid dá onórugad, agus tabraidh bar rogha
rómha do marbaib bar muinntire féin. agus cuimnigidh bar
gcomraic, agus comáirmidh bar gcoscair, agus déntar marbnada do
bar maithib, agus tabartar leiges ar loitib bar laochmíled. agus
is créchtach croiderg bar dtromsluag anois, is niamderg bar
niaméideda, agus is créchtach go coitchenn bar || gcineda, a chlann
Chormaic chais. mar adubairt in tugdar ag áirem a nécht do
gach leith ar in láthair sin: — 
Créchtach sin clann chais Chormaic. ós leirg uaine in fochonbrait;
a shluag des échtach Adair. créchtach in tres fuarabair
Clann Briain ruaid fa ruad slega. ní hinann ár nesbada;
sluag desbladach binn ó'n mbruig. esbadach inn is iadsoin
A r nesbaid Bóirne ní beg. fuáirsetsan a secht noired;
siad ag ár ngesgoin tré goim. nocha nesboid gan faloidh
Donnchad mac Domnaill dúin scí do bí acu ina áirdrí;
nochar truime crécht d'ar chin. écht fa fhuille d'ár bflaithib
B rian berrai nachar cáined. écht as cóir do chomáirem;
marbad Briain berrai do beir. réide ina diaid d'ár ndáineib
Nír an ag oirlech na bfear. Muirchertach garb na ngredan;
slat dúin adrochair sin tres. mac Donnchaid dúin nír díles
Dar limsa ní linn ro gab. Tadg luimnig nó gur legad;
go bfuair Tadg luimnig léim. garg ro chuimnig ar chaithréim
Do siredh in cath cernach. le mac Taidg le Toirdelbach;
do tuit Toirdelbach in tor. gér choimmenmnach a chétfod
Cá huaisle fert dá bfertaib. iná leba úi Fhlaithbertaig;
gér dlúith gliad síl mhín Mhoga. cúich agh síl Bhriain bhoromha
Clann Toirdelbaig do tuit ann. clann Diarmada finn Fremann;
slata d'fedaib na hairce. úi D egaid is úi Dubairce
Do tuit ann ba trén in tor. Conchobar mac des Donnchod;
mór teidm ua Cormoic cnedach. do chomloit a chinedach
Uaisle ua gCinnéidid sin gcath. Macraith is Pilib prasach;
nochar scuir faghbáil na bfer. dá thuir E bha gur h áirmed
Gur tesgad gur tuit sin ár. do bí in saorbile O Senchán;
leoman úr na ngégbonn nglan. édtrom a lúth gur legad
Tuit síol Eichtigern sin ár. do tuit ann uaisle ua nOgán;
in sluag nír siredh sona. is cinedh ua gCétfoda
Mac Gillamochainne cruaid. do tuit i mesc in mórsluaig;
nocha naonmac gan falaid. is craobslat d'úib Chonchabair ||
Do tuit O Donnagáin donn. nír cinned ar a chomlonn;
ní cáined do nech fó nim. beith gá áirem sin ár sin
áirem ó sin amach. go bráth ní fédfaid eolach;
a dherb ní bia ag cách gan cor. in bráth is dia dá dherbad
Gé tucad ár na sluag seng. agus a náird go hísel;
sluag as ferr ráinic gach racht. ní táinic is ní tórracht
Sluag bud ferr lúth gan lénad. sluag as ferr do innségad;
sluag bud ferr anad re hág. ní fuil ar talam tonnbán
S luag bud sotla ar gach sluagad. sluag bud chorcra combualad;
ná labair re luad ille. sluag a samail acht sinne
Dámad re báidh do beimis. dámad d'aonleith d'imrimis;
ní biad do'n ród gléglais grinn. fód inár négmais d'Eirinn
Ní ticfaid ní táinic riam. do sluag gháidel ná ghailian;
buan a bfaghbáil nár bfarrad. slu ag d'anad mar d'anamar
Do tuit d'ár gcathaib dá gclód. sul do fédsam a nimpód;
ní détla forba dá bfuil. forgla céda d'ár bflathuib
Aodh mac Donn chaid nár docht blad. do tuit ann lesc a labrad;
eire buan is béd nach gann. truag nach céd eile d'fágsam
Truag nár fágsam fiche fer. sul d'fágmais Domnall dédgel;
mac Menman nár chaith a chrann. maith a engnam gé fhágsam
Do tuit ann truag a loise. a mac fós na fiadnoise;
is truag mar iarmaidne ann. ár nDiarmaidne is ár nDomnall
Aodh mac Sída slis re ga. Aodh mac in Chláraig chróda;
gur scíth in dá Ao h ann sain. ní fríth clann d'faom na nagaid
Maolsechlainn mac Néill co nim. mac Lugada lannghaiscid
lethroinn na gcraob nocha chél. dá Maolsechloinn ni hénscél
Cethrar curad do chlecht ág. d'úib Máildomnaig sin dergár;
do tuit mac luinn Uilliam ann. do chruinniad ar gach comlann
Mac Domnaill nach dorcha snuad. in tres Maolsechlainn armruad;
do tuit Maol sechluinn ann sain. craob gelchuill na gcrann gconfaid
Ruaidrí mac Cellaig sin gcath. Gillaísa na nárdflath;
gleic nach sár síth sás mar sin. bás meic Dábíth sin deithbir ||
Tadhg mac Duindléibe na lann. adrochair cruaidh a comland;
in craeb da codnaigh in cath. O Mael domnaig gan dianbrath
Dá ú Allmaráin gan faill. Tomás michar Maol sechlainn;
mór in díth fine na fir. scíth glór is craidhe ó'n cuairt sin
Mairg doman as a ndechaid. Menma cróda O Céilechair;
slat na fód nár braith begán. Mac craith óg O hAirtegán
O Comromaig Aodh na nech. do tuit ann laochda in léirchrech;
fá Donncubar na ndergár. Concubar O Ceinndergán
Tadhg O Cuinnín cródha i cath. Seoinín Mac Binde brighach;
sloind a cnesguin nocha cél. dá esbuidh do chloind Coilén
Fiche deithnebar do'n droing. is trí deithnebair derbaim;
dá céd sin is trícha tend. do dligh crícha gu coitcenn.
mar rudhél do'n droing ar dath. do cloind Cuilén gu créchtach
Maccon gu créchtach ní cél. tigherna clainne Cuilén;
ní minfedma tug dá tigh. rug a tigerna ó'n troid sin
Do ben cloidem nír crécht fóill. tar aighidh niamdeirg Nicóil;
gach fích do cloidhedh gon cráib. do fríth cloidem na comáin
Mór in esbaid cleth collán. O hAichir uair anbforrán;
bás Locl luinn re méd gá mes. rocruinn is céd re commes
Ní celeand dergnáma dáib. uaisli in airechta d'fágbáil;
lén ó Cormaic nocha cheil. scél do comloit in crích sin;
Mac í Concobair cnes bán. mac mic Aoda daill drechnár;
do tuit Maccraith fá feidm ann. ní meirb do chaith a comlann ||
Bás Pilib do fóired airc. saoth le cenél find Fermaic;
O Gríbtha in gach tres dá tuc. fíchda a cles in gach comrucc
Do cuaidh le chloidem is le ga. a hucht in aosa gradha;
Domnall O Duib dúin na ndám. comlann suin do múin mórán
Táinic Feidlimidh flaith luain. as ar éigin ó'n anbuain;
ticfaid gu flaith luain re linn. gath maith nach fuair gu Feidlim
Cródha do cuiredh in cath. ní hingnad cách co créchtach;
ingnadh ár selg ar a sluagh. d'ar derg in finnmagh forruad
D' ar sruth corcra na sreaba. d'ar brecadh na bailedha;
ár cuairt fa mochlongadh mer. d' ar comtholladh gach cinedh
D' ar diangerradh ár ndrecha. d'ar caithed ár cráisecha;
d' ar fríth gach dagdlighedh de. d'ar hainmighed ár nuaisle
Gach nech díb dá ndernaid sin. ní mair énfer dá nuaislib;
ár ngeall san bfalaidh ní fóill. ní béim d'fagail in árdslóigh
S inde gidh créchtach ó'n cath. do cosnamar ár críchrath;
dleghair mar adchí gan chol. dá deghailsi agus siadson
Do deghail socracht re sluagh. ní ba deoraidhecht dímbuan;
lín cath do'n fedhain ní fhuil. do deghail rath re a ríghuib
In tírsi is linn féin ra fes. dénam báidh agus bráithres;
ad móra i cosnam na gcath. cródha gach cosgar créchtach
Cid tra acht ar nadlucadh a nuasalmarb, agus ar mbélcengal a
mbeochréchtadh, agus ar bfáisedniughadh a bflaithanband, agus ar
timargadh a triathfadhbadh, agus ar carnadh a cend: agus ro bo
ghar re cois || na buana in brathcarnadh bidbannda sin. agus do
bádar a bfedhmandais ar na fedhnachaib sin ag fulang a bfích
domaincrécht gá lámughad ag na leghaib, agus ag iarraid a
noighredh agus a nuasalmac dá nagallaim, agus dream eile acu ag
breith a buidhe na brathdíghla sin ó da chosnadar crích dá
cinedhachaib. aithrecha and ag imachar a mac gu
meirtnech mallcéimnech agus mic ag imachur a naithrech go ninadhaib comnaidhe criadhúire, gur bo comderg criadh úrlár na
clármainesdrach agus na cobsaidhreilgi ó imarcraidh na nuadhadh
laicedh.
Cid tra acht do benadh a néidedh dá nuaislib d'iarraidh
fhinnuartha taréis na hurlaidhe; uair nír seol cáimthigh in
caithéidedh, gér cosgrach a córughad lán d'finnfodh agus d'fuilin
chind a nescarad agus dá bfalaib féin ó na fíchfhedhmannuib
fáthghrodborba fosgarbláidire fuaradar. gur foisdinighedh ag na
findsluaghaib taréis na nurobar sin: araill dá nuaislib ag bogásaigh
a mbidbad agus ag comáirem a cosgar, araill ele ag égáine a
nesbadh agus ag imrádh a nécht, araill ele ag fáthroind a bfadhb
agus ag áirem a nédáladh, araill ele ag crothadh a cotún agus ag
nighi a niamlúirech, araill ele co huchbadhach osnadhgharb trésna
húrcréchtaib agá nanbfainniughad.
Ní rabatar co cian isan comnaidhe céirdingnáthaigh sin in
tan || táinig techtaire gu tinnesnach gusna triathaib: éirged bar
nuaisle da bar nórdughad agus bar flaithi da bar bfoisdiniughad;
agus luathéididh bar laochcuraidh, agus tindesnaighi bar
ceitherna, agus tigid co tromciuin tindesnach taomarrachta
tapadhmer ar an techtaire amach as an mainisdir; uair atá tuile
tromnámad, agus córughadh catharmtha craebonconach, agus
airbe uathbásach éidedhblsith imarr. cradhach escarad da bar
nindsaighidh. do fáiltighedh. um na flaithib agus um na finn
sluagaib risna fuighlib sin: ní re hedh ná re hathgairid ám, bar
iadson, atá in conách in bar comlenmain agus in bar coimedacht,
ó'n ló do thidlaic in toicthi tuairsena bar tromnámad da bar
nindsaighidh san inadsa. agus rob imda aoen gan escáirdes agaibsi
re nuaislib ó cianaib ag cromad san cathláithir; agus ní fuil
énduine agaib anois gan naimdenas bunaid risna bidbadhaib úd,
ar toitim da bar tromaicmedhaib le triathaib, agus ar toitim dá
nárdrígh agus dá nuaislibsiun le ár naicmedhaibne. agus ní
fuighbed cugainde do'n cur so cinn catha bus commaith risna
caomríghaib ó chianaib; agus congbaidh agaib in táithes fuarabair
gan urbernadh, agus aincid bar nderbfoigsi ar a ndíchendadh.
adlir bar laochraidh ar na lotcréch tnughad, conad aire sin || nach
urusa dúinne gan a ndlúithcosnam do'n dulsa. mar adubairt fili
na bfialcath: — 
E irged suas bar sluaghcatha. a clanna Cais cloidemdeirg. darab
aitnidh imresain. a ghasraidh grind gormroscach. bar bfeidm bunaid
bríghfuilngidh. anois ó na nertnaimdib. bud é dergcath déighenach.
bar mbidbadh in borbtressa. crích bunaidh a mbeodhachta. dá
nderntaisi dlúthcosgar. éirgedh ferg bar bflaithuaisledh. agus recht
bar ríghtáisech. grísdergaidh bar ngnúsaighthi. daingnighid bar
ndergbasa. fá dornchoraib dédcloidmed. crandglacaidh bar crái
secha. cé anois lín bar lámaighthi. isin Erinn fínfledhaigh. is
mithidh dáib dianéirghi.
Agus do éirgetar na sluaigh risna solasbriathraib sin co sotal
slisarmneimnech go sluagnaimdib dá saighidh; agus do
éirgedar a lucht go nta go grodurmaisnech agus dorindedar
réidleighescongháil ar a cnesaladhaib: taréis urcoir chuanu dá
corpthollaib tugadar daingen in dlúithéididh agus lethan na
lebarchris tar bélaib na mbeochrécht.
Do ghluaisetar gu gredhanchiuin leisin garbleighes sin agus
adubradar co deithberach: is dúinne is fherr an imresainsi ám, bar
iadson, agus is ar conách tucad in toicthise ár tromnámaid do
thoidhecht || co fíchindsaighthech, uair nach fuil fáth ár caigelta
ag ár cinedhachaib, co caithmis crích ár neirt re ár naimdib.
agus do gabadar agus a nárdtigernadha ag impódh na laochraide
loitighthi dá lepthachaib leighis: ac ámh, bar iadsom, ní cóir do
cóirgedh in comuirle sin; uair ní fhuil uaib fedhan darab córa in
cathughadh gu catharrachta iná in cuire créchtnaighthisi: uair is
iad is mesa acfaing ar a hingabáil agus is lugha díth re ndianaididh, arna mbeith ceana n a cundtabairt. agus ní bad
onórach ár nanadh san inadhsa ar bar néisisi; ní biadh ann acht
ndíchendadh d'ár ndergnaimdib. conad aire sin is cóir ár
caithemne re brollach in borbcatha i nucht in imbualta, uair do
tréigsem ár teichedh agus do lénadh ár luathluaigill; ní fuil
acfaing againd ar a ningabáil, gé mairid ár nengnam gan
uiresbaidh.
Ní cian do bátar a haithle na nimrádh sin co fíchda
fraechaindiuid, in tan adcondcadar techtaireda tindesnacha ó'n
fedhain ele dá ninnsaighidh. agus do indsetar scéla do na
sciamcathaib gurab é Concobar coscarneimnech cathéchtruagach
cruaidimresnach O Deadhaidh in dlúthcórughad adcondcadar cucu:
agus is d'iarraidh tairisi tángamair ar na techta, indas co tíssad in
tuasalmílidh da bar nagallaim. ||
Is and sin ro gab aithméla na huaisli ag cloisdecht na
comráitedh sin, agus adu bratar co deinmnedach dianurfuighlech
nach tibradis tairisi do trénConcobar: beiridh mallachtain, ar na
maithe, ní maith a amus ar ár nanbandaib do'n uladhsa. fa
truagh aindsein indell na nuasalcath: in lucht is uallcha do
imaircc a néidedh acu co hinadh na fraechimresna ná fuaradar, is
iad da toitedh co tinnesnach as a sesum na slisluidhe. agus
induair do deghailtea a néidedh re nuaislib, do sceinndis
buindedha braonsduaghchorcra bogcraobacha bláithcróderga tar
na borbcréchtaib agus tar fiardóirrsib na bfíchaladh agus tar
brathfhoslaigthib na mbeocrécht, gur bo gléderg in glanláithir
glasmaothférach ar ar gabadar ó créchtsrothaib crúderga na curad
agá corcradh. agus ní clos ciungháir budh truaighi aná torandchles
na tromsluagh in tráth sin ag comindsaighidh a carad, agus ag
óighréir a nanbann, agus ag luathgairm a leghadh, agus ag
indrachlínadh a núrcrécht, agus ag grindiughadh a nglanfhaoisid
nedh, agus ag féithimarchor a bfialaicmedh. uair is sochaidhe do
na solassluaghaib táinic gu trénmer taomnertmar i tosach in
tromslua ig gu tindesnach i comdáil na cathimresna amach as an ||
mainisdir, tugadh ar imachar gan urlabra indti tar a nais co
hanbandciuin ar mbuain céille do'n chathughadh. uair is é sin
in tres féigi fialengnoma agus fírnáire na bfuinedhach ó'n ló do
gluaisedar Gaoidhil ó gairbimlib na gormEsbáine gu glanErind co
mórcath na mainisdrech; agus ní beith nach dímbáigh do na
deighérendchaib énuasalciniudh d'urmaisin ar na trí féigedhaib
fíchnáirecha sin. agus is í cédchuairt d'ar cosnadar clanda
Briain in buanchosgar báighnáirech sin, lá catha cluana tarb
d'ar tiughdíthláithrighedh gáidhil agus glasgaill gu coitcend ar a
cathláithir; gur brisedh in cath le cobsaidhecht na cosgargáidhel
ar toitim a nurradh uile ar énslighidh fá Brian agus fá buan
Murcadh. agus do biadh mór d'échtaib ann re nindisin ar
techt do na findlochlandchaib fuartha, agus do lucht coiméda a
cathrach uile, a néninadh d'indsaighid indfuighligh anbandshaoir
do fágbadar gaill do na gaoidhelaib, gur éirgedar dál Cais gér
chréchtach, gur chuiredar dianmaidm ar na dubghallaib. agus is
í in darna cuairt do cosnadar clanda Cais in coscarbáigh sin, ar
techt do Donncadh ó diancrechaib, agus ar ngluasach t do
géigbile le fuigligib na fialaicmed, d'ar tinóiledar || osraighi ina
nuasalcathaib a ndeghdáine re haghaid dáil Cais, do cuingi
braighed ar brianDonnchad. agus ro bo crádh craidhe le clannaib
Cais na comráiti sin: cuinghidh braigh et dá mbuanógláchaib
bunadhdúchasa orro tréna nuaiti agus tréna nanbainde; gur
éirigh ferg ina bfíchanbandaib, agus calmacht ina créchtchuradaib,
agus lasair ina laochraidh loitighthi ag cloisdecht in andúchais
ag iarraid chendais ar clandaib Cais do'n chur sin. gur teilgedar
osraidhe dá naindeoin ó na hinadaib catha inar cuinghedar
braighde ar an mborbsluagh sin; ar teichedh do na tromsluaghaib
sin gur bo marb mórán do clandaib Cais ar cur céille do'n
cathimresain. agus is í seo in tres cuairt do cosnadar dál Cais in
chosgarbáigh sin; agus dímbáigh do chách gu coitcend clanda
Cais do cosnam na commbáighi sin sech gach nairecht érennach,
acht gid uasal dóibsinn a ndénam mar adubramair. agus do
thógatar a tromualaighi leo anund isin nuadhmainisdir: dob imda
acuson and sein fer gonta guasachtach, agus laoich ledairthe, agus
triatha i tromnéllaib, agus óig ag acáinedh; mar adubairt file na
fedhnach na focailsi ag aithméla in athghluasachta tucad ar na
tromsluaghaib: — ||
Uathbás anachain uair sib. a clann Táil gan triall teichid;
teidm nach rángabair a les. gé tángabair ó'n tromtreas
E irgi suas er sluagh mar sib. mairg anmain d'furáil oraib;
dá tuc sluagh ós adba imach. ina smual calma créchtach
Dar let nír loited ann fher. do míledhaib ár muinnter;
foghlaighi ná gach flaithi. tré chodhnaighi a córaighthi
Tráth do chuirset céill do'n cath. in sluag scaindermer scíthach;
sluagh dá cabrand gach caladh. rob anband a nórdaghadh
Dob imda ann fích is ferg. dob imda crécht gu cróderg;
slóigh imda ag dubadh a ndath. dob imda curadh créchtach
I s créchtach ó'n cath roime. anois maithi ár muindtire;
ní hingnadh ár lúth gu lag. ó imad crécht is comrag
Do comraic cách co calma. re cloinn Briain na brathfaghla;
clann Briain ruaid na renn nime. d'féghain nochar bh'áiridhe
Do comraicc fa feidm findib. Donnchad fial is Feidhlimidh;
do créchtnaigh cách a chéle. do na flaithib findréidhe
ó cor tuit and duine díb. Feidlimid is an flaithrígh
Do comraic Nicól nárach. is Muircertach mórdálach;
do thuit Muircertach garb glan. i comrac in dá churadh
A oed Mac Conmara na mál. is an slatbile O Senchán;
adrochair cách le chéle. do dá bile braonGréne
Pilib pusach cruaid i cath. Domnall O Duibdúin damach;
in dá bile nár bogthim. a comrag fa comtuitim ||
Dob imda comrac san cath. dob imda mílid menmach;
fa derg gnúis gach láich gur las. dob imda óig i nuathbas
Iar mbrisedh catha menmnaigh mercomlandaigh medargredh
nuigh mongarduaibsig mílidcalma máidhemlínmair móréchtaigh
manáislethain na mainisdrech ar maithib a mbidbad agus a
mórescarad do maithib tenda Tuadmuman, le Diarmaid ndírmach
ndegimresnach ndatharmchaindlech mac trénchalma tacharborb
tulángharb taoblebar Torrdelbaig í Briain cona bráithrechaib,
agus le Mac cródha calma cosgrach con Mac Con menmnaigh
mertresaigh mórgnímaigh mara cona maicne agus cona mórbráith
rechaib, agus le claind créchtaigh crechághmair cráisechgéir
cathághmair cruadhthresaigh chumusgbeodha Cuilén, agus le
cloind merdána mórmeirgigh marcsluaghniamda muindtirlínmair
milchonáigh Mathgamna, agus le cloind trénaigentaigh tromnert
mair tacharchalma talchairláidir nDeadaidh, agus le Feidlimidh
fialghargnáirech fosadhbeodha fuilechághmar O Concobair cor
cumruadh: tárlaidh é leth amuigh dá muindtir i leth cloinde
Torrdelbaigh, agus le cenél ferrda fraocharrachta fuilechbeodha
Fermaic, agus le híb cródha cendárda cédfadh || acha catharmacha
cliathachbeodha Cormaic. agus ar cur dóib áir a nescarad
d'urmór andsan imresain sin im Dondchad O mBriain co maithib
a muindtire. .i. Brian berrai mac Concobair, agus Muircertach garb
mac Dondchaid, agus Tadhg luimnigh mac Domnaill í Briam,
agus Tairrdelbach mac Donnchaid mic Taidhg, agus Ruadhrí
O Flaithbertaigh; agus urmór ó Ceindédidh, agus ó nAchthighern
agus ó nOgáin agus ó Sencháin agus ó Conaing agus ó
Cédfadha agus ó nDibraicthi, agus clainde Murcaidh móir Mic
Mathgamna agus clainde Flaithbertaigh duinn í Deadhaid h; agus
Concobar mac Donnchaid óig í Aichir, agus Mathghamain mac
Gillamocainde Mic Conmara, agus Domnall O Lidedha, agus an
blagh fa mó dá muindteraib sin uile ó sin amach. agus ná
dechaidh as achtmadh begán brúiti beoghonta dá mbidhbadhaib
le Brian tar Boirind bo tuaidh; agus gér b'é Brian féin, fa
créchtach cnedhach do chuaidh ó'n cumasc cliathca agus comlaind.
agus is ed badeara an Gillamochainne sin Ma| Conmara cona
degclaind agu s cona dheirbfine do beith i bfochair clainde Briain
ruaidh, ar mbeith a bfarradh tricha céd ó mBloid ic cuidiughadh
fill agus finghaile ar a tri ath agus ar a tigerna agus ar a
ndeghbráithir: ar Lochlaind mac Conmeadha Me Conmara. .i.
ardtigerna ó Caisín agus ó bFlannchadha agus Echtghi agus
cenéil Aoda iartaraigh agus fher||ann imda eile. agus is agá
uirghell sin dorigne in file in rann so: — 
Mac Conmara do bí i mbraid. mairg deirbfine do dúthraic;
mairg lémad áil díon do'n droing. tré díol a lám ar Lochloinn.
innsa in phian ar chleith cunga. a bheith mar fhiad eturra ||
Agus do fellatar fós ar Maolsechlainn Mac Conmara san ló
chédna leisan triucha cédna sin. agus is do tromfoichnib cath
agus crech agus cogadh Tuadmuman ó sin anuas, écht agus
írghal agus innarbtha cinedh agus aicmedh ó natharda, an
mebail sin agus an míchomairle do dénamh i gcumhangrach agus
i gcuibrech ar dá Mac Conmara.
Imthúsa Tuadmuman: ar gcommáidem in chatha sin do
anatar isna longportaib agus isna láithrechaib sin d'áirem agus
d'fisrugad a nécht agus a nesbad, ar tesdaig dá maithib agus dá
muinnteraib; agus do chengal agus do chórugad ar cnedhaiged
agus ar créchtnaiged do chách isin gcath sin, agus d'onórugad
agus d'adlacad ar tesdaig dá gcáirdib agus dá gcaradnaim dib,
agus do na clannmaicnib do tuit leo. agus gé ro bádar áithesach
ro bádar imsnímach; agus rucatar as in oidche sin ag cuimniugad
a dtest dá dtréinferaib, agus ag éisdecht re hiachtadaib agus re
hosnadaib agus re hégcaointib a bfer ngonta, ag cengal a gcnedh
do legaib; agus gach nech fa slán do na sluagaib ag córugad
cróchar d'imarchur a bfer ngonta, drem eile agá nimarchur ar
chrannaib slegh agus cráisech. agus rob iat esbada in tsluaig do
bris in borbchath borrfadach sin. .i. fer agus fiche do chloinn
Chuiléin, agus ochtar díobsan do síol uallach échtach áithesach
Aodha im Aodh mac dírmach dédghel donnmalach nert
chalma Donnchaid Mic Chonmara. trí hAoda ro marbad
díobsan. .i. in tAodh uasal sin do luadamar romainn: oighre
cóirdhíles cinid Chaisín, agus Aodh óg mac Sída agus Aodh mac
in Chláraig; agus na trí Máilsechlainn. .i. Maolsechlainn mac Néill
beod a buide agus Maolsechlainn mac Domnaill mic Shída agus
Maolsechlainn mac Lughada; agus Domnall rathmar rosclethan
ruatharbeoda ruad. .i. mac menmnach merchalma Menman, agus
Diarmaid ruad a mac. agus cethrar cróda calma cosantach do
muinntir derrlaictig dronglínmair muinnterda Maoildomnaig. .i.
Uilliam mac Glúinfinn agus Tadg mac Doinnsléibe agus Ruaidrí
maol mac Cellaig agus Gillaísa mac Isóg; agus dias do muinntir
ferchonta imghonaig airmneimnig arrachtaig Allmaráin. .i. Tomás
mac Taidg agus Maolsechlainn mac Mathgamna. agus énlaoch
d'úib calma || cróda Cétfada. .i. Aodh mac Domnaill, agus fer d, úib
erlama ágmara Artagáin. .i. Macraith óg, agus fer d'úib calma
clethremra comlainnbeoda Céilechair. .i. Menma mac Céilechair,
agus aonfer do úib colgda catharmacha comascdána Cuinnín. .i.
Tadg mac Domnaill, agus aonfer d'úib comraicmera clethuillecha
créchtimghonacha Cinndergáin. .i. Conchobar mac Gillaruaid,
agus aonfer do chloinn bheobadbda béimnertmair Binne. .i. Seaán,
agus aonfer d'úib garga gusmara Géráin. .i. mac Conchobair. agus
mórseiser díobsan tarraidh ongad agus fáisidin agus do chaith
corp Críst agus rae naithrige, agus tugadh dá dtigtib i mesc a
mban agus a maccám. is díobsan Aodh mac Donchaid Mic
Chonmara. .i. i nInis, ar mbeith ré sechtmaine ag agallaim a
charat agus ag gabáil aithrige; agus mochen do chuaid fá'n
gcrích sin ar dtecht fá nós as in gcath go róim adlaicte a
shenathar. .i. go hInis. agus is d'foirgioll in scéil sin dorigne in
file in rann so. — 
I bfuil Aoda is é sin troid. torchair leis a lucht comroic;
ní tuc craob uire dá fhuil. taob re duine dá dhíguil
Agus is iat in cúiger eile. .i. Domnall ruad mac Menman agus
Uilliam mac Glúinfinn agus Tomás O hAllmaráin agus Aodh O
Comramaig agus Seaán mac Binne. ba iat esbada ua gCormaic
isin gcath chédna. .i. Lochlainn laomda luathbuillech lánchalma
arrachta airmniamda echlínmar O hAichir: triath agus tigerna ua
gCormaic, agus cúiger dá aos ghrednach ghrada ina thimcell;
agus aonfer do Chorcmodruaid. .i. Macraith O Conchobair, agus
aonfer d'úib Fermaic. .i. Pilib Gríbtha, agus aonfer dá aos
ghrada. .i. Domnall dédbán dergbélach deghoinig O Duib dána
deglámaig dérrlaictech dúin. tángatar clann Mathgamna gan
échta gan esbada gér chalma isin gcathláthair sin iat. do
borbloitedh Brian mac Domnaill mic Taidg úi Briain ann, agus do
cuiredh slegh tré troig míngil Mic Chonmara, óir ní fríth aonball
do'n onchoin nach raib éidigte sin imresain sin acht in tinad sin.
agus ní ráinic a les in troig sin do tromghoin dá trénfastód, óir ba
chobsadmall comnertbeoda coiscéimdána a céim i gcathaib agus i
gcliathaib agus i gcomlannaib; agus ba luath ar a láim laochda
láidir lérghonaig, || agus ar a lainn límtha lonnraig lebarghuirm
lochlannaig, ag léirgerrad agus ag ledarbualad agus ag luathurlaide
in gach láthair lér comlannadh risin laoch sin. ba chobsaid
cathinnsaigtech cruadchomairlech a chroide isna cathaib agus isna
comlannaib. nír gab aigned uaman ná imsníom, urlathacht ná
úrscáth, tré imad a esgcarat d'faicsin ina agaid; agus is do frital in
scéil sin dorigne in file na fáthroinn so: — 
Tréithe míled ag Maccon. fer co gciuinghellad curod;
scél ní fag || thar ar in bfer. trén a fhadbad 's a engnam
Mall céim a coisi i cathaib. terc aonfer a intachair;
luath a lám ag ledrad cnes. ag fregrad ágh is áithes
Cróda cobsaigh craide in fir. garb a spairn le loind láidir;
ag cur fedma ar gach fine. a menma 's a mórcridhe
Mac Conmara muighi Fáil. is mairg re triallfad tegmáil;
mór uaill an fir 's a fhéili. mochin fuair na fírtréide
Do gonad a timcell a triatha agus a tigherna. .i. in tréinfer sin
dá derbfine agus dá deghoirecht agus dá dílismuindtir. .i. do cloind
cródha cosgaraigh cosantaigh cliathachmir Cuilén, aonfiche dég
agus deithnebar a ningnáis an fir ar fichit torcair isin tachar sin
díb.
Agus do héirged ag na maithib sin isin maidin mochtráth
agus do fágad in longport sin leo gu léir; agus do gáiredar a
comairc agus a caismerta, gu bfregradh gach aon do na hágaib sin
a fheidm agus a inadh d'imachor ar tromgonad agus ar trénloitedh
díb: óir do bói a lán dá luct gonta nár cuiredh ar crócharaib
achtmadh eich agá nimarcor, agus drem ele dá cois d'ar
cnedhaighed. agus do gabadar rompo fá'n samail sin i críchaib
cloch faobracha carragmóra carcardaingne cnocaimréidhe cumang
dlúithe críchi Cuirc, agus tré borbslightib bernchumga belachcama
boirendgarba bendáird || géra Bóirne, agus a mbél bóthair na mac
rígh. agus ótcualaid Mathghamain O Briain in sluagh sin gu
hesbadach aladhach aicmeidech utharmuirighinech, do tinóil agus
do timairg a oirechta agus a fhírcomérghi re naighidh, óir
rob aithrech agus rob aithméla leis gan a chungnam agus gan a
choméirgi do cloind Briain ruaidh ar an ruathar roime.
Otchualadarson a nemcaraid agá noirchill agus agá bfuirech
do gabadarson ag tegasg a tosaigh, agus ag dídean a ndeirid, agus
ag tiughadh a tana, agus ag timcellad a tinóil, agus ag indraitne a
nóg, agus ag oirchisecht a nanbann, agus ag órdughadh a negair i
cend cliacha agus cumaisg.
Otcondairc Mathghamain O Briain in menmain sin agus in
meisnech ag na maithib sin do locadh leissim a nindsaighidh do'n
duladh sin, óir rob fer glic gaosmar gudhanach línach luaighillech
hé; agus ro sechain in tsligidh dóib agus do chuir techta dá
nagallaim agus d'fiarfaighi scél díb. agus rob imda díb and sin
nech do bí ag iarraidh a airm agus a éididh a nuirchill na
himresna sin co hullam, nech do bí as a haithle co
hanmand ó cnedhaib agus ó créchtaib ar mbuain céille do cumasg
d' faghbáil dóib. agus dob imda i bfarradh Mathgamna í Briain
agá folach fer do muindtir clainde Briain ru aidh ar techt ó
chatughad in lae roime na maidm; agus ní roibe díchell dóibsiun
ag toirmescc in || tachair ele sin do tabairt dóibsein, gen gob ar a
ngrádh. agus ní tángas ó'n toiscc táinic Dondchad mac Briain
boroma taréis catha cluana tarb ó chill Máighnend gu cend
coradh toisc budh beodha ná bud brígmeanmnaigi ar méd fedma
agus fearrdachta agus forlaind, ar méid menman agus meisnighi
agus móraignidh, ar méd cridi agus cródachta agus calmachta na
toisgi sin.
Agus do cuaid Diarmaid O Briain dá longport féin, agus do
cuaidh Maccon Mac Conmara dá leiges co longport cluana rámada,
agus rugadh Aodh mac Dondchaid Mic Con mara dá leighes gu
hInis: gen gur térna a corp táinic leighes a anma as sin. .i. beith
co maith ag dia. agus rugad in lucht gonta dá tighib, agus do
scáiledar na sluaigh itir a slán agus a neslán dá nárosaib. agus is
ann sin adbert in file in láid h: — 
C oscrach sin a clanna Táil. bar toisc go Boirind mbennbáin;
do brisebair cath calma. d'ar tuit rígh is rígdamna
A cht gé táithí co créchtach. bar toisc is ághmar échtach;
sib ó'n írghail gid cneadach. bar mbídbaid is esbadhach
I s sib is calma do cách. méraid bar scéla co bráth;
in céin roib dam ar bar néis. biaidh bar nagh agá faisnéis
T ar bar méid menman ní cuir. imním ná urladh oruib;
ná imad crécht is cneadha. náid échta náid esbadha
N ír iarrabair re hucht trod. cumáin ná cungnom carod;
geibid gach nuaire || in bar cenn. sluaig gach tíre in bar timcell
B endacht díb a clanna Táil. rugabair buaidh gach tuláin;
ní tángabair riam a cath. ná ar cur gliadh acht gu créchtach
N á ar tuit and as a leith féin. mó da thuit do claind Cuilén;
fer is fiche do'n gasraid. torcair isan tacharsin
T rícha fer agus dá céd. do tromgonadh díb ní brég;
ag sním sleg cendcorr calma. i timcholl a tigherna
N ír tuit fer do'n foirinn tsáir. nár tuit mac rígh na chumáin;
ní fuaradar crécht ann sin. ná dernad écht na aghaidh
C lann Cuilén and ba calma. forra ba lia a comardha;
is iat ba héchtach sin cath. agus ba créchtach cosgrach
Agus as a haithle sin táinic Muircertach O Briain a triath agus
a tigerna istír; agus isedh tuc nach uime tucadh in cathruathar
sin, a dul d'Ath cliath i cuidechta in Buitiléir na hErenn do
chasáid in Cláraigh re hárdghallaib Erend. .i. re muindtir in rígh,
tréna beith ag cungnam le cloind Briain ruaidh noch do chuaid ar
cenn albanach i nUlltaib, agus in nech do sdiur na catha sin na
cuidechtaib agus na cóirighthib gu Caisel na rígh, agus as sein
do'n Aonach dá rabadar na cosdadh agus na comnaidhe, agus as
sein co caislén í Chonaing re trell ele: agus do bídar tromsluaig
Tuadmuman re hagaidh na sluagh sin man Sinaind; agus as sein
co Saingel do na sluaghaib, d'iarraid catha ar maithib Erenn. || agus
is í comairle do cinnedh agus do comchenglad ag árdbarúnaib na
hEirenn: in cath do chur i Saingel ar seilb Muirchertaig í Briain,
agus gomad férrde a bfíor catha é.
Odchualaid rí Alban agus Edbard in comairle sin, do locatar in
cath do chur ar egla conáich catha agus crannchair in chatha sin;
óir dob ingnad in chomairle sin ó, n Clárach: in té do bí le
muinntir in ríg ar in ruathar sin, a beith ag congnam le cloinn
Briain ruaid. .i. in té do bí i bfochair albanach agus ina bfilúnaib
ó'n ríg.
Do táthaigetar Tuadmuma cona táisechaib agus cona trén
urradaib agus cona tuathaib agus cona trebaib le a dtigerna. .i. le
Muirchertach O Briain. achtmad blagh nó roinn bheg do bí ar a
chom air féin ag Mathgamain O Bhriain ó'n Clárach; agus is
mogenair tigerna d'ar muinnter in drem do chosain a chrích ina
ingnáis féin.
Do éistetar cor in fógmair taréis in chatha sin, agus cor in
geimrid; agus do an gach rí ina ríglongport, agus gach táisech ina
thrénisdad, agus gach tánaiste ina thegdais, agus gach mac ógláich
ina inad, agus gach brugaid ina árus, agus gach ollam ina ráith,
agus gach uasalchomarba ina áirdchill, agus gach mac degduine
ina dúnad, agus gach laoch ina lios, agus gach espoc ina uasal
chathair. go rucatar as mar sin go háibinn ólmar oiregda subach
somenmnach síthcánta socair selgach soinennghlanach fóirnech
fledach fínlongach múirnech medach mílchonach duasach dámach
deigheinig trédach tidlaictech tuarastlach fial fírénta fírchert
brethach, agus do chongbatar a gcrícha mar sin go soghamail
sáimrígech síthcánta.
Acht énní chena: nír miad is nír maise le Muirchertach
O n Briain gan Mathgamain O mBriain do chreidem dó féin amail
do chreid dá athair agus dá dherbráthair. .i. do Toirdelbach agus
do Donnchad, agus ba chrád croide || leis a beithsiun i longportaib
a athar. .i. i nisdad uasal innse úi Chuinn; agus ba hannsa leis
Irrus agus na dúinte agus úi Brecáin, agus blagh do Chorcmo
druaid iartharaig, agus leth tricha céd uachtarach, agus úi Flann
chada agus cenél Aodha iartarach i gcionn a chéile, gan techt
eturru ó'n léim aniar go cill mic Duach, do beith fái a hucht in
Chláraig.
Dorónad tra sluaiged sin geimred sin le Buitiléraib na hEirenn
agus le sir Uilliam Búrc agus le Muirchertach O mBriain fós
d'innsaigid Bhriain í Bhriain agus Donnchaid fhinn í Cherbaill i
nEilib, agus dob é sin sluaiged in ghlasdaire. do chuiretar aroile
dáine ar Mathgamain O mBriain na gáidil agus na gaill dá raibe
sé ina bfarrad do tréigen do Bhrian agus d' O Cherbaill. nír
gabatar tenn ar in turas sin: do benad cuid dá ndáinib agus dá
nechaib agus dá néidedaib díob, agus muna mbiadh Mac Uilliam
ag gabáil deirid orra ní ticfaitis a maithe as. agus tarrla imresan
bréithre itir Muirchertach agus Mathgamain, d'ar ghell Muir
chertach Mathgamain d'argain agus d'innarbad; agus adubairt
Mathgamain: ní himsníom linn sin, óir in ní ghellus tu is é nach
cómailli; agus tuc O Briain a bréithir go gcomólladh sé a
ndubairt. agus is edh fodera gan Mac Conmara do beith ar in
sligid sin. .i. gan a beith ullam i néinfecht riusan, agus gan iatsan
d'fuirech ris; agus do b' ferr dóib féin go bfuirigdis, óir ní biadh a
ndáil mar do bí dá ndernadais. agus do len cona thír agus cona
thromtinól iat, agus is ann tarla dó ina agaid iat isin Aonach. do
gabatar ag millén ar a chéile: eision riusan tré gan anmain ris,
agus iatsan rission ar a fhaide gur ainic iat, agus do scáiletar na
sluaig gach aonáird dá nárasaib.
Imthúsa Muirchertaig í Briain: ar dtecht i
dTuadmumain dó do tinól maithe a muinntire chuige agus do gab
agá innisin dóib in oil bréithre tuc Mathgamain O Briain air i
bfiadnaise gall. agus do gabad agá dhígail air féin d'foghlaib
agus d'fuadaigib agus d'éignib || go dígaltach ar oirechtaib
Mathgamna, óir nír b'áil leo a síth risin Clárach do brised go
fiadnach.
Imthúsa Mathgamna í Briain: do chuir sé a mac do bí der
scnaigte sin tengaid bérla na ngall. .i. Domnall O Briain, d'agallaim
in Chláraig go Corcaig d'égnach agus d'aimles agus do chasáid í
Briain agus Tuadmuman ris.
Imthúsa in Chláraig: táinic go Bunraite i gcétóir i dtosach in
erraig, agus do chuir fios ar O mBriain is ar mai thib a muinntire
do techt ina fhiadnaise do tabairt córach do Mathgamain
O Bhriain ina agarthaib agus ina anfhaltaib, agus dó féin tré ar
milled ima óglách. agus do chuiredarsan techta d'iarraid comairce
agus tairise dá gcolnaib air sin re dul agus re techt, in gcéin do
beitis ag tabairt na córach sin; óir do chuimnigetar in tainiocht
dorigne Tomás da Clára a athairsion ar Brian ruad agus é ar ndul
ina thech, agus rob aithne dóib airsion féin a mhebla agus a
menga agus a mírún. do diult in Clárach in comairce sin do
tabairt dóib; agus is í comairle do chenglatar agus do hórdaiged
acu in tráth sin, agus ag O mBriain agus ag maithib Tuadmuman
uile: ó dob éigen dóib cogad do dénam chena, Mathgamain
O Briain d'argain agus d'innarbad go nach biadh sé ina lár ag
dénam cogaid orro, agus in Clárach do'n leith eile díob; óir ro
bud usa leo a nesgcarait d'ingabáil agus. do airchill d'aonleith iná
blagh díob do beith ina lár. agus dorignetar na crecha sin i
nénló isin cáinmaitin ó léim Chonculainn go cill mic Duach, go
neimnech is go nertmar, go nemchorrach is go nósmar, go nemhuis
is go naimdemail, agus go fraochda fuilech forránach, agus go
fíchda faobrach fortamail, agus go haingide aindiuid ainiarmartach,
agus go gu smar ághmar arrachta, agus go laomda lomairgtech.
agus do timsaigetar go trédach táintech tromchrechach, go nár
fágbatar d'echaib ná d'árdghroidedaib, do buaib ná do baoth
táintib, do mucaib ná do minellaigib, d'elmaib ná d'innilib, do
trédaib ná do seisrechaib, do chonaib ná do chuanartaib, d'araib ná
d'innmasaib, d'armaib ná d'édaigib, ní nár luathlomléirairgetar leo.
gurab agá fhaisnéis sin adubairt in file: — 
F ada figrach ferg in ríg. Muirchertaig co maoidh mórgním; ||
trén do dígail a fhalaid. in mílid ar Mathgamain
B eg do Tuadmumain nár thrian. do bí ag Mathgamain O mBrian;
gan chreidem dá ríg co rath. acht ar leith ag in Clárach
M uirchertach O Briain co rath. air nó gur fell in Clárach;
nír bris a síth tré falaid. nír áith fích ar Mathgamain
T ecmaing eturru má le. ar ndul ar sluaiged Eile;
i dtig gall gen gur chubaid. Muirchertach is Mathgumain
T uc Muirchertach is nír cheil. re Mathgamain a bréitheir;
go ndingnad ar dtecht dá tig. a innarbad nó a oidid
T éid O Briain iar dtecht dá tig. mar do chuimnig a bréithir;
cona chóiredaib calma. ar móirchrecha Mathgamna
D o hairged leosan ó'n léim. go cill mic Duach go laomléir;
gan degfonn gan chúil turaid. d'ár bferonn ag Mathgumain
I s ar élód ráinic féin. ó'n lucht do airg é go léir;
nír len acht begán marcach. i gcríchaib na gConnachtach
N ír suidh Mathgamain O Briain. isin tír sin riam na diaid;
sé ar torad a lann 's a gha. a fhogail ge gur b'fada
M airg nech gémad mór a lín. éirgios i nagaid áirdríg;
ní saoglach é is biaid gan ba. ré mbeith ferg faobrach fada
I ndiaid Mathgamna í Briain d'argain agus d'innarbad a Tuad
mumain amach, do chóirig O Briain na crícha do bí i láim
Mathgamna dá mbunadaib dilse dúthchais féin. do suid féin i
ninnse í Chuinn, agus do chóirig a rechtaireda ar a saortuathaib
ina timchell, agus do táthaig a tír agus a tuatha ar fedh Tuad muman. do chuaid mac Conmara a hucht í Briain ar chomairce
mná agus mic agus muinntire in Chláraig do taircsin comha do'n
Chlárach; agus do obastar in Clárach n a comtha sin, agus do gab
féin ag tin gh ell agus ag trénfastad Meic Chonmara do saoirsib
agus do tromthuarastlaib, agus gan aithbior creiche ná cena ná
cogaid d'ar chuidigetar do tabairt air féin ná ar a oirechtaib, acht
a mbeith ar a chomairce féin dá ninntócha dais ris. ||
Adubairt imorro Mac Conmara nach gébadh síth dó féin acht
muna bfuigbedh O Briain í: uair is aigesion anfad, ar sé, do síth
do chogad. ceilebras ann sin do'n Chlárach agus táinic dá tig,
agus do aigill O mBriain agus maith e Tuadmuman agus is edh ro
ráid riu: ní bfaghtaidh sáirse ná sosad ná síthcáin ná sochumann
ó'n bfuirinn fhuathmair allmarda ghruanda ghallda ghráinemail
dhorrda doriarthaig douirghill miscaisig mírúnaig míchomairlig
úd, acht mar choiseontái ar torad cogaid agus comlainn agus
calmachta agus áig agus áithesa agus gusa agus gnímrad agus
glicasa. dá bríg sin is cóir dúinn ár náirdchrícha do chosnam
risin gClárach go calma tré nert slu aig agu s sochaide.
As a aithle sin do druid in Clárach cuige do na cóigcríchaib
ina chomgaire chum coméirge, a ghillada óga agus a ógláich agus
imirgeda a lochta fedma agus fognama agus foirimill. agus do
druidetarsan fós do bruachaib mínréide magháille maigenghlana a
machaire a mic ógláich agus a nárdbrugaideda agus a noirechta
cona naicmedaib agus cona nimircib, ó chomarsanacht agus ó
chimasbórdaib cóigcríche in Chláraig go hucht a ndína agus. a
ndaingen agus a ndúinted agus a ndegháras; innas go rabatar
fásaige folm a férmaighe fairsinglethna foirgnemnochta
férghormuaine itir na flaithib sin.
Tarla tra ina diaid sin gur suided ag árdbarúnaib na hEirenn
coinne choitchenn ar lár Luimneich do réidechad itir O mBriain
co maithib Tuadmuman agus in gClárach agus Mathgamain
O mBriain. do fregrad ag cách go coitchenn in choinne sin: ag
maithib gall agus gáidel; agus do chuatar sin choinne sin Muir
chertach O Briain agus Mac Conmara co mórán do maithib ele, ar
chomairce in Bhuitléir móir agus sir Muiris, fái Thomás agus sir
Uilliam óg a Búrc, do taircsin chóra do'n Chlárach agus do Math
gamain O Bhriain ina chrechaib.
Do tairgetar in chóir sin, agus cuir na mbarún le torad do
tabairt uirre; agus do ob in Clárach na cuir sin, acht a léigen ar
a innchaib féin torad na córach mar bud dú do tuitim, nó a
mbeith i ngiull na córach do chomallad. do locatarsan sin; óir
do tuigetarsan na grása dogébtais dá numlatais dósan, óir do
derbad in fhírinne sin ar a athair roime fá leithéid || na breithe
sin ar Brian ruad, agus do iarratar a dtidlacad saor slán ar na
barúnaib ar a rabatar ar a gcomairce. dorignetarsan inní sin
agus tángatar leo go cenn droichid Tuadmuman, agus is edh
adubratar gurab égcóir do bí agá dénam orro: agus tecmaing go
maith dáib, ar iatsan, óir atá in muir agus in tésca imlán re bar
nagaid ag imtecht dáib i gcionn bar séda agus bar sliged; agus
guidim sib, an Buitilléir, ná millid énní anocht iman gClárach
nó go bfaghbaid sé cái mara re dul do Bunraite, óir adeir sé féin
nach fuil imsníom bar gcogaid air gach tráth dá dteigémadh dó
féin beith re bar nagaid. agus ro bad sorad dáib agus ná melltar
sib isin leith chétna.
Do cheilebratar dá chéile, agus do gluaisetar gusin áit i
rabatar a neich agus a ngraifne agus a ngillanrad ag fuirech riu.
agus do gluaisetar rompa go gusmar gaosmar glonnmenmnach
láim re críchaib cluthardaingne craobthortacha coillmesacha na
gCretshalach, i núib árdchnocacha áibinnréide echréidghlana
iascmaigrecha abannghorma Aimridh, agus do baile úi Máil
chrícháibinn chnocálainn chollchoillréid chaisil, agus i gcomair
chumair chomchoitchinn chaladlecaig chnocdeghradairc carraig
rianaig Cuiléin, agus go tulaig árdoiregda uasalmírbuilig óirlegh
minnaig aiffrendlógmair fosgadchlogbinn fírchadasaig oirecht
línmair fialchomarbaig erlamchoitchinn na nespoc. do anatar sin
isdad uasal áirdchille sin in oidche sin, agus do aithnigetar dá
noirechtaib feithme agus faireda do dénam ar a mbernadaib
beogail, agus ar áthaib coitchenna na cóigcríche, agus na conaireda
, agus beith go fuirech feithmech fuirechair do frestal
na ruathar agus na robhad agus na rodchogad sin. do suidh
Muirchertach O Briain foslongport ar foirimell na cóigcríche dá
cosnam; agus do innsaig Mac Conmara marcsluag mór go bun
ródlethan rámlongach réidportach Raite, agus tuc leis do bruachaib
in baile fuadán cruidh agus caorach agus capall, agus do len in
Clárach ar gomad cosmail leis go bfuigthí ag lorglenmain luirg na
creiche é agus go bfuigtí leis arach fasdaithe air; agus go bfu air
féin in lá úd dá mbud lín dó.
Imthúsa dá mac Math gamna í Briain: tángatar marcsluag ||
sin oidche tré Tuadmumain a Connachtaib go Bunraite, d'agallaim
in Chláraig agus d'iarraid air stiurad do tabairt ar imirgib Math
gamna í Briain agus ceneoil Dúngaile, agus a iarraid ar sir
Uilliam Búrc agá rabatar ar a chomairce a dtidlacad tar na
cóigcríchaib adtuaid go clármachaire ua gCaisín, agus dá iarraid
air féin techt ina gcoinne gonuige sin agus a mbreith leis go
Bunraite ar a dhín féin.
Imthúsa í Briain agus fer dTuadmuman: is í sin oidche do
gluaisetar do dénam crech ar in gClárach, agus do iarratar féin
na lenmain agus d'faghbáil araig ar a fasdód. do bátar na
ba is na buailte is na muinntera i maothail, agus is innte do
fágbatar meic Mathgamna í Briain a neich agus a ngillada; agus
is ann d'órdaig O Briain suide do na sluagaib, ar na sligtib inar
dóigh leis techt in Chláraig i gcionn na gcelg agus na gcóirigtedh.
do léig sceimelta mera menmnacha meirgecha fá maothail sin
maidin, gur airgetar agus gur folmaigetar í fána hechradaib agus
fána hairgedaib, fána helbaib agus fána hinnilib, fá maoinib agus
fá maithesaib go náirech nertmar nemurladach.
Otchonnairc in Clárach na crecha sin agá gcruinniugad go
calma ag cách ar a chomair, agus agá ngluasacht i mbél in róid go
dírech gan cham gan chor gan chorraige gan sechnad gan tegmáil
ná toirmesc, do tuig in Clárach ina chroide gurab a hucht
tréntsluaig talcharláidir tulánbuirb tachairbeoda Tuadmu m an,
agus in ríg rathmair róghlic ruaigdígainn róchoscaraig rígMuir
chertaig roisclethain í Briain, rucad in ruathar róchalma sin dá
innsaigid féin. nír léig do nech dá thóir ná dá tromtinól ná dá
sochraide dul i lorg ná i lenmain na laochraide ná na léirchreiche
dá cosnam re clannaib Cais.
O do mothaig O Briain gan in Clárach do techt sin tóraigecht,
do léig dá sluag éirge as in bforaire ina rabatar; agus do aithin
leisin gClárach ann sin a chomairle féin ar néirge do na cóirigtib as
na celgaib, agus is mogenar nech do sechain ágh na nóigfer non
chonda náithesach naichbéil nairmneimnech sin gan a ninnsaigid.
O nach fuaratar na flaithe sin gleo ná guasacht || ó na
gallaib sin, do lenatar a dtromchrecha agus a dtimána agus a
dtáinte go cróda calma coscrach ágmar áithesach édálach go
críchaib coilltecha cumardoimne cnocárdmóra carraigbána cích
bennacha cabáinlethna conardaingne na cráibEchtge, agus do
roinnetar a náirdchrecha agus a nédála ann sin. ba maith is dob
oirches leo imorro marcsluag cloinne Mathgamna í Briain do
beith acu. .i. in fir do chuaid ar chenn in Chláraig i nagaid
imirgedh a nesgcarat, agus do bí ag innell agus ag aimles agus ag
órdugad sírchogaid do dénam orro.
Imthúsa in Chláraig: do chuir fesa agus techta go sir Uilliam
óg a Búrc, dá rád ris Mathgamain O Briain agus cenél nDúngaile
cona noirechtaib agus cona nimirgedaib do díon agus do tidlacad
go coraidh cille suaichenta solasgainmige srebinfuaire sruthgairb
mire Subalaig, agus go rachad féin lín a sluaig agus a sochraide
ina gcoinne agus ina gcomdáil gonuige sin. agus gér b'é Mac
Uilliam, do tinóil a tromsluag agus táinic leo in lá sin go hArd
raithen; agus do gluaisedh isin ló chédna leisin gClárach go hisdad
críchfairsing clármachairech caomsrothach cochallmaigrech caislén
ghrednach clogbinnghlórach coitchinnlínmar celloiregda Cuinnche.
do an in oidche sin i náirdchill uasaláibinn aiffrendghnáthaig
Fhingin; agus do gluais mochtráth arna márach isin chaoimfiadh
choitchinnréid chonairlethain chríchféruaine aballtorthaig oirecht
beoda uachtaraig, agus i mbél coradh nemechréide niamaibhnige
nertborbsrothaige Néill. agus mar do bátar ag dul tar fuairlinntib
fóirlethna fiuchaidmera falctuilecha fíriascmóra féithtobarghlana
Forgais, go bfacatar ar in áth ar a gcionn badb ghér ghoblom
gharmanmór ghnúisdub gharbliath ghráinemail ghlacgharb ghruad
chorr ghlenntsúilech ghruaidfliuch ghrennach gherrfoltach ghiunach
ghimach ghoinech ghuthgarb ghobchruaid ghlifidech ghlórach
ghailbech gheránach ghruamda ghránda ghrennmailgech ghranc
ach ghoiblech ghebach ghlúncham || ghablánach ghedglach ghér
ghlúinech sheirthech shálcham shiamhsúilech shopach shalach
shenársaid chennmór chnabgherr chosfada chrúbach chrobghér
chastsrónach chluaslag chraosdub chlaonbraigdech chiabfliuch
chretlom chorrguailnech éitchid uathmar fholuaimnech úrchrom
uchtchruaid iscadchaol fholttercainmech fhiacalghorm altchorr
fholtchríon ingainghér orthruag adarcchaol árddronnlam chíchbeg
chrapach chasleicnech mhérchruaid mhainntfliuch mhuinéltruag
bhrachda bhlénlag bhronnchrapach chamchaol chrapshliastach
dheilech dhornchrom dhromailtghér thonnchuar thárnocht throig
tharsna shrónghorm shremach shruthdérach lomlecanchas lurg
ainbrec luath luaighillmór lámsaothrach; agus sí cainntech
conntrachtach cruaidchelmainech, agus í ag níge agus ag
saothartonnach na senéided, agus na sróilbertad, agus na
saorchotún snáthórda, agus na séimléinted srebnaide sídamail,
agus na nerrad nálainn nallmarda, agus fadb agus édach na
sluag ar na srothaib; go nderrnad aonghlas uisce agus fola
do'n abainn uaithe síos, agus gérsreba grianáilne glanuiscecha
gainimréide gormglasuaine ina ngargsruth gredanmór agá roch
tain anuas.
Ba dian buinneda duaibsechmera dathcomascacha donnruad
chorcra dímsachluatha dásachtacha dergfola ó dornaib na droch
aimide duaibsige síos, agus in sruth ina chrú agus ina chréchtfuil
in gach áird. tuc in Clárach cona chathmarcsluag agus cona
chóirigtib dá núid is dá naire abaise agus airdénam agus urobair
na haimide, agus claochlód datha in degsrotha dí msaig sin; agus
ised ro chan in Clárach re huaislib glana na ngáidel do bí ina
fharrad fá'n am sin, a fhiarfaigid do'n arrachtbaidb uathmair
urghránda ingnáthaig isin tengaid as a dtuicfedh, cá hirra is cá
héided ro bí agá nige aice. do fregair sí agus is edh ro ráid riu: — 
Faidb agus éided agus édaige in Chláraig cona macaib cona
rígbarúnaib agus cona ridiredaib, cona || gilladaib uaisle óga, cona
árdscuid héraib, cona allmarchaib agus cona uasalgháidelaib, na
faidbsi nigimsi anois; agus is í fuil agus crú a gcorp a gcrécht
agus a gcnedh na srotha cróderga so atchí risin mbuinne so ag
sruthlinged. agus gid dímsach sibse ag triall sin turas so, is
gairid uaib bar noideda uile ar éntsligid achtmad begán.
Is ann sin ro fiarfaig a fer comagaillme na truagaimide di cá a
hainm agus a himtechta agus a háras bunaid. adubairt in badb:
is mise in dobarbrónach, agus is minic chomnaigim i sídib in tíre
so; agus is do tuaith iffirnd dam do bunad, agus is do bar
gcuiredsa tánac, óir is gerr gomad aondúthaig dúinn.
Is ann sin ro fiarfaig in Clárach: créd toisc na haimide úd.
atá, ar a fer comagaillme, go dobrónach geránach guthainmín ag
dénam míchelmaine is drochfáistine dúinne do'n turas so; agus is
dóchaide dúinn gach sonas do beith inár gcomlenmain a tecmáil
orrainn, ar sé, óir aithnigmid gurab ar maithe le cloinn Toirdelb
aig táinic sí do tairmiosc na tosca so orrainn.
Ní haice atá, ar in Clárach, agus ní holc dúinne a nabraid, óir
ní héidir do'n baidb beith fírinnech; agus nocha dtig léi ár
bfostad go dtucmaid saorchuairt Tuadmuman do'n turas so, agus
go gcuirfem fó chánachas dúinn féin í óir ní fuil Muirchertach
O Briain cumasach ar techt rinn féin, agus atá sluag na mbúrcach
ag triall do chongnam linn chum Muirchertaig do tafonn as in tír
go bráth. agus leis sin triallait secha ar a nagaid; gided táinic
d'imagallaim na fuathaimide gur ba héigen dóib comnaide na
hoidche sin ar in Ruadán réidmaighe na bpoll bportférghlan.
Dála Chonchobair chiallaigentaig í Degaid: ticit a lucht
foraire le scélaib in Chláraig do beith ag innsaigid chuige; agus
chuires techta go deinmnedach go Lochlainn O nAichir agus go
Feidlimid fialchoscartach O gConchobair ag faisnéis turais in
Chláraig dóib, agus agá iarraid orro techt go léirtinóilte gan
anadh cona oirechtaib i nagaid || in Chláraig, innus gomad
ferrde a síth do gach leith uaid a gcongnam féin do beith d'aontáib
dámad éigen dóib; agus chuires Tomás mac Urthaile í Ghríbta
táisech cenéil Chuallachta gusin gClárach do taircsin chumad
agus chánach dó.
Dob é fregrad in Chláraig, ná tabarfadh síth ná cóir ar bith
do'n dul sin dó féin ná do nech eile dá raibe ina naimdib bunaid
aige féin agus agá cháirdib riam roime. agus ar bfaghbáil na
ndrochscél sin do Chonchobar O Degaid, chuires cruinniugad ar a
degmuinntir do gach leith agus nochtas fregrad in Chláraig dóib;
agus dognít luathcomairle ar in imnid sin, agus is é ní ar a
dtángatar. .i. urmór a ndegfer do chur i gceilg ar a gcúl a hamarc
sluaig in Chláraig, agus áth in imbuailte do chosnam do dín a
gcrech go techt d'Feidlimid agus do degLochlainn O hAichir dá
bfurtacht. agus chuires techta doridise dá ninnsaigid le fregrad
in Chláraig air féin, innus gomad móide a dtinnenas é.
Dála in Chláraig: ar ndegail na maidne fa hingna leis
nemchorraige in tíre ina thimcell, amail do beitis i síth ris. agus
dogní trí cóirigte dá tromsluag do léirchrechad in tíre do gach
leith, do marbad a mban agus a mbaothmacám. agus d'órdaig
córugad díob do ghluasacht do tulaig taobtaithnemaig ua nDegaid
siar gusin ráith radarcáibinn; córugad eile láim re Forgas tré
chenél gCuallachta go magh mínférghlas nDomnaig; agus triallas
féin go réimdírech maraon re huaislib a tromtinóil gusin ndisert
siar gach ndírech, mar a raib isdad comnaide í Degaid in tan sin,
dá lomargain. ar rochtain ann sin atchonncatar drong degegair
m arcsluaig agus coisided ag seolad tromchreiche tar sruth siar go
deithbirech; agus leis sin lenait go nemchoigiltech in tiugsluag
sin in Chláraig iat, agus marbtar leo blagh mhór do deired na tóra
sul soichetar tar in áth go sotal. leis sin impóas O Degaid go
merdána móraigentach do chosnam in átha re a naimdib, gur tuit
drong doáirme do gach leith ré || naimsir nathgairit.
Mar atchidh imorro in Clárach in táth agá dianchosnam leisin
mbegán buidne sin ina agaid, téid féin go dásachtach i dtosach na
himresna ag brostugad a degsluaig; agus re faicsin in Chláraig
féin dá ninnsaigid do'n begsluag sin í Degaid, gabait ag troid
agus ag dul ar gcúla gusin áit ina raib in chelg i bfolach i bfogus
dóib, agus gabait na goill agá ndochtlenmain agus agá ndianoirlech,
innus gur soich drong mór díob tar in áth siar go brostaigtech i
gcoimdecht in Chláraig.
Dála na celgbuidne: dognít éirge athlam urmaisnech; agus
téid fedan díob gan taca do chosnam in átha i nagaid antruim in
mórsluaig, agus gabait in chuid ba luga díob maraon re fuigell na
tórach ag borbledrad agus ag laochbualad in Chláraig cona
muinntir, innus gur chommarbatar é féin agus in méid do bí ina
fharrad sul ráinic im arcrad in tréntsluaig dá bfurtacht. gided fa
héigen do na fermacaib, in méid do mair díob, imgabáil gusin
coill cétna, agus dognít a nesgcáirde cathfál tromnertmar
díob féin ina dtimchell. leis sin tic in bile buantortach bith
neimnech, agus in curad cosantach crodaigentach cathruathrach
cloidemderg. .i. Feidlim flaithbeoda feidmláidir, do druim Scamhail
na sciamrátha aniar; agus ar bfagbáil scéla na dtromécht sin do
médaig menma in mórmíled cona merghasradaib, agus triallas gan
chor gan chaime gan chianeola go ráinic tiuglár na himresna,
go ndernaid belach blaghberrnach briste agus conair choitchenn
trésna sluagaib do na fermacaib, re techt ina dháil as in coill
amach. agus ar mbeith d'aontáib dóib gabait ag leodh is ag
ledrad a ndergnámat agus agá nimchosnam féin, agus sluag in
Chláraig ag sírtecht fá'n láthair ina ndrongaib diana dóedranda ar
bfágbáil a gcrech agus a mórédáladh dá néis.
Cid tra acht gabait in dá fedain sin itir ghall agus gháidel ag
serrnad is ag slisbualad a chéile: drong díob || ag tennad agus ag
tréninnsaigid na hírgaile agus ag tabairt traighed re taca, agus
drem eile ag scannrad agus ag scáithteichem ó'n cathláthair,
innus gur marbad mórán dá nuaislib agus dá ndeglaochaib do
gach leith.
Ba truag tra mar do bátar na gáidil in tan sin; óir ar ndíth
urmóir a ndegfer ina slaodmarbaib sínte ar a gcomair, fa héigen
dóib cró daingen doscáilte do dénam díob féin innus nach roichtis
a naimde trítha, agus in nech ba luga feidm díob do bátar
cethrar dá borbnaimdib aga bródinnsaigid. tairis sin tra tarrla
mac mórchúisech meraigentach in Chláraig, ar ngabáil dásachta
agus dergruathair tar éis a athar, agus in flaithbile Feidlimid
chum a chéile; agus gér chomluath a mbrathbuilleda nír ba
buanchomtrom a gcomlann, óir ghonas agus athgonas agus
tresghonas Feidlimid in grodghall innus go ndernaid marbán
míchóirigte de ar in láthair sin d'aimdeoin a uasaloirecht
uile.
Imthúsa í Briain agus fer Tuadmuman: taréis creiche Math
gamna í Briain do bródtimáin do bátar go fosaid ar imellbórdaib
na hEchtge úrchoilltige, agus cuirit cuid dá fírcháirdib agus dá
lucht chumainn do bí ar sluag in Chláraig scéla go deithbirech
cuige ar in dianinnsaigid sin in Chláraig agus ar fáth a thurais.
ba teidm dianbáis le Mu irchertach a cháirde tairise bunaid do
beith fá ainiocht na ngall sin; agus leis sin cruinnigit na huaisle
agus na hoirechta uile go haonláthair itir in marcsluag agus
troigtech, agus gluaisit ria nglanad in lái go lántsoillsech tar
maigib mínférghlasa in machaire siar, agus do chnoc úráibinn
uarchaille agus gusin bForgas siar go síraichbéil. agus ar ndul
tar lebarbórdaib in Forgais dóib, atchít in tír ina haondlúimh
derglasrach agus fó aongháir grodchomairc do gach leith; agus nír
ba chian dóib in tan atchít dronga diana dofastaithe agus
sceimelta sárluatha dá ndianinnsaigid, agus ba mór in feidm do na
sluagaib uile a bfastód óna ngrodimtechtaib, || agus nochtait scéla
na nár agus na nesbad sin dóib go himnedach édtualaing.
Dála na nuasal agus na ndeglaoch: dognít coméigniugad
deithbire d'furtacht a gcarat gcombaoglaigte. fágbait blagh díob
a mbruit agus a múrarma, agus drem eile a neich agus a nirrada
imthroma dá néis; óir ba soimtechta leo dá gcosaib, in méid nach
raib éidigte díob, tré aimréide na rianród go háit in imbuailte.
agus ar ndul i bfogas na feidmláithrech dóib gan anad gan
órdugad gan aonurraim ó'n troch do'n tigerna, ná ó'n laoch do'n
árdflaith, adubairt Feidlimid go fíchguasach agá bfaicsin uada:
truag sin, ar sé, is mó léigmidne in tiarmar begsluaig so na
ngáidel tuille cabartha dáil ná d'ár naimdib. gided ó nach
éidir dúinn dul ó'n dianimnid so do bríg nár chuibe ingabáil do
dénam, díglam sinn féin go dingbála ar ár ndergnaimdib innus
nach biadh lín catha díob d'ár néis fá chomair ár ndegcharat.
Leisin ngrésacht sin in triathleomain ro éirig a mbruth agus a
mbríg agus a mborrfad, go ndernatar berna curaid agus conair
coitchenn dóib féin trésna glasghallaib ag dul d'innsaigid a
nuanámat; agus ar naichne a chéile dóib do léigetar trí
tromgártha ós árd. .i. gáir lúthgára agus forbfáiltechais, agus gáir
coscair agus commáidme a nécht agus a náithes, agus gáir
osnadach égcáinte a gcrécht agus a nesbad. leis sin téit na
créchtaig ar gcúla cáich sin imresain, agus lingit cách ar a chéile
acu do gach leith go naimdide nemchoigiltech, go nach éidir a
ríom ná a rófaisnéis ar thuit díob ar fed na huaire sin le saint a
rochtana dochu m a chéile. do bí do dúire na himghona nár
tréig uasal ná árdurrad díob inad in imbuailte, gur chomtuitetar a
nurmór ar in láthair sin. agus ní raib Lochlainn O laochAichir
cona uasaloirecht dímáin sin dlúithírgail sin, || ar dtecht fá, n
láthair athaid ria sluag í Briain.
Cid tra acht ar dtuitim d'uaislib na nglasghall itir chniocht
agus chathbarún, ridire agus ródamna, do gabatar a
ndaoscarsluag in méid do mair díob ar ingabáil; agus mar tucatar
na gáidil sin dá naire do gabatar go dian dásachtach agá ndlúith
lenmain agus agá dtimchellad, innus nach roichfed aonduine dá
nuaislib as uathaib. óir do mesatar gur chuir in tecmáil sin
deired re a ngrodroinn, ar dtuitim in Chláraig agus a meic, agus
déise mac Mathgamna í Briain agus uaisled a noirecht agus a
nuasalmuinntire. gided do térna Brian mac Domnaill meic
Briain ruaid as tré nert imgona, agus ní dernaid fos ná comnaide
nó go ráinic tar in Sinainn sair, mar a ndernaid gabáltas dá
sliocht do toil Muirchertaig í Briain.
Dála í Briain cona degmuinntir: lenait in ruaig go tinnesnach
ag legad agus ag luathmarbad a buanbidbad go Bunraite
roddígainn; agus ní ba annam leis, is amlaid fuair in baile fás
folam ar a chionn fá aonlasair, óir ar bfaghbáil scéla na himresna
agus oideda in Chláraig dá mnái agus dá mórteglach, triallait
d'aonchomairle go deinmn edach ina luathbarcaib ar in Sinainn
amach; agus beirit rogha séd agus máine in baile leo, agus cuirit
teinnte agus tendála in gach áird de dá néis, go nach táinic nech
dá sliocht dá héiliugad ó sin illé
Imthúsa í Briain: do chomuaim is do chomchengail a oirechta
le chéile, do díchuir is do dianmarb gach aon acu re a raib a
dhianfaltanas, agus do gab cennas ós a gcionn; óir do b'ferra leo
aige é ná ag in gClárach tré imarcraid a dhogníom, óir ba duine
celgach uaillmianach drochcoingiallach. agus ar mbeith dá
bliadain dég agus fiche d'uasalMuirchertach isin bflaithes sin
amail do chualabar romainn, fuair bás i gCluain rámfada agus do
hadlacad i nInis é, in bliadain d'áis Chríst míle trí céd agus trí
bliadna dég ar fichit. 1333. ||
Gabas Diarmaid drechsolas dianinnsaigtech O Briain. .i. sósar
cloinne thrénToirdelbaig taréis Muirchertaig a dherbráthar cennas
Tuadmuman ar fedh dá bliadan is fiche, agus ní haithrister mórán
dá imnedaib in fedh sin; óir do bí in tír go sona síthcánta rena
linn, go bfuair bás agus gur hadnaiced i múr Innse é, in bliadain
d'áis Chríst míle trí céd agus cúig bliadna dég ar dá fichid. 1355.
(teasda begán do shuim an leabhairse).
Foirchenn.