Cath Maighe Léna
Imthúsa cloindi Dáirine
& cloinne Dergthened
& cloinne Luighdhech mic Ítha & míledh Muman uile
air chena, nírbo riarach etorra
d'éis chatha Cnucha,
uair do bádar trí rígh esaontacha orra .i. Mogh
Néid
mac Dergthened & Maicniadh mac Luighdhech & Conaire
mac Moga Lámha; & rob é ced-adhbar a comfhuachaid
.i. mac miadach móir-menmnach do
bí ag Mogh Néid
.i. Eógan Mór, & Mogh Nuadhad ainm eile
dó.
Agus Is aire at-beirthí in
t-ainm sin ris .i. Nuadha
Derg mac Dáirine oirrígh do
rígaib Muman ro oil hé.
Agus do claidhed ráith ríghdha ar Muigh Fheimhin
aigi-séin,
& do bí féin & Derg Damsa draí re h-agaidh
na h-oibre 'gá h-ordugad, & Eógan ar a báire
baísi a
coimidecht a oide ann; & do bádar
naonbar mogadh ar
uilind don ráith agá claidhe, & tarla cloch
mór a mbél
na h-oibre isin díg dóib nár fhédadar
d'aitherrach ná
d'urthógbáil, & tángadar lucht na
h-oibre uile dá
h-innsaighi & nír thoill lín a
tógbhála do thréin-fheruib
i n-a timcheall. Tarla Eógan ag
airiugad an
fhedhma sin, & ó 'd-chonnairc
cách ag tréigen a tóghbála
do iadhastair féin a dhá láim go
h-ain-mín uimpe, & tuc
fuirmed fedhma go h-árrachta fuirre go tucastair a talmain
í, & tuc feidm eile fuirre gur chuir ar a glún go glé-nertmar
í, & do chuir dá glún ar a ghualainn,
& do chuir dá
gualainn a n-agaidh In chlaidhi ar múr
imeallach na
h-oibre hí. ‘Is uasal In mog úd,
a Nuadha,’ ar in
teglach. ‘Biaidh In t-ainm sin air go bráth,’ ar
Derg Damsa draí .i. Mogh Nuadhad; go rabadar
dá
ainm aca air ann sin .i. Eógan Mór & Mog
Nuadhad. Agus
do bí 'n-a adhbar ríg gan fhresabra 'gá
móradh ag
maithib Muimnech nó go táinic aimser chatha Cnucha.
Go facaid a máthair aisling
ingnad .i. Sída
ingen Fhloind mic Fiachrach .i. ríg
oirrthir Muman
.i. secht mba finna ó-derga d'fhaicsin isin oidchi
dí go
linn-bolgaib lachtmara i n-a carcruib, go snáimfidís
meic midh-aísi ar na linntib lemnachta do fhágbaidís
na h-óg-ba sin a n-íslib & a n-etrigib na
talman. Agus
ad-chonnairc a cinn athaid ann-séin
secht mba
duaibsecha ar dath dethaigi 'n-a ndeghaidh, & fá lór
d'adh-uath & d'úr-gráin a faicsin &
ruisg tenntidhe i
n-a tulaibh & adharca iarnaide forra; & do
chomraicsed
risna céd-buaib gur
leghsad & gur lán-millsed
uile iad, co nár fhágaibsed
leadhb ar láthair díb. Ro
innis Sída a h-aislingi don aird-ríg ar
n-éirgi, & do gab
faitches In rí roimpi, & adubairt In ríghan
in laíd ann:
Aisling ad-chonnarc araír,
a Mhog Néid In chrotha
caímh,
secht mba finna, fáth gan feall,
d'fhás i n-aird-medón
Érenn .
Áillighter lium iad do chéin
mar dath sneachta for sár-shléiph,
co rosccaib gloinidhe dhe,
co n-adharcuibh iarnuidhe.
Géim gach bó díbh, tólaibh tlacht,
comh-binn re tédaib
mendchrot
línsat Éirinn gan anadh
do lacht & do lind-taradh.
Ad-chonnarc secht
mba oile
dubha dorcha dethaige,
a ndiaidh na
mbó find a bfad,
dá slighe go ro-s-leghsat.
Géim gach én-bó duibhe
díbh
do dhúiscfed mairbh as a mbí,
co rosgaib teinntide de
co n-adarcaibh iarnaide.
As í sin m'aisling, a fhir,
a Mog Néid an chrotha gil;
gidh olc gidh maith tig dúinn de
as sí sin an aislinge .Ais.
A h-aithli na laíde sin tucad
Derg Damsa, draí Moga
Néid, dá n-innsaigid do breith breithi ar In aisling
sin,
& do h-innisedh dó í cin
fuirech; & adubairt Derg Damsa,
‘Ticfaid ann,’ ar sé, ‘secht mbliadna
bláthmara co
n-imad toraidh etha & aird-bleachta, mesa &
mór-thoridh,
co nach tibra neach cennus dá chéile innta; & ticfaidh
secht mbliadhna dona daidhbre dí-chumaing i n-a
ndiaidh-séin, co nach tibra In mac
mír don athair
innta ná an ingen don máthair ná an cara
dá chéile.’
Is ann sin do cumadh comairle ag Mogh Néid, mar fuair
fis na fáistine sin, & Is é ní do
h-ordaiged aigi, airg & airdlestair & tighi talman & teghdhaisi
trebar-dhaingne do
chomdlúthugadh ar chinn na céd-aimsire sin do
thairrngir Derg Damsa; gur línsad do
biadh & do buantoradh
uile iad, uair ní gabad Mog Néid ní i
n-a chís
rígh acht biadh uile, nó co ndeachatar na secht mbliadhna
ithmara as & tángadar na
secht ndroch-bliadhna 'n-a
ndegaid sin. Daidhbre &
terce bídh ar In chéd-bliadhain díb; cunnrad & cennaigecht isin
bliadhain
tánaisti díb. Acht én-ní, do
luigh trom-gorta mór orra
uile ann sin, gur folmaighid na treba & na
tírthi, na h-iatha
& na h-aicmeda aca; uair gérbo tenn In teidm sin
in gach tír eile a n-Érinn, dobo mó isin
Mumhain hé.
Agus tángadar maithe dá
chúigedh Mumhan uile
'm an am sin go h-én-inadh .i. clanna
Dedad & clanna
Dáirine & clanna Dergthenedh, & do
bádar uile ag éccaín
na h-ard-ghorta a fiadhnaise Mogha Néid; & ní roibe
Conaire mac Mogha Lámha ná Maicniadh mac Luighdheach
ar In láthair sin. Agus adubairt Mogh Néid re maithib
Muman co co
mberadhón aimsir sin gan esbaid uile iad do
chinn na comadh do iarfad orra
d'fhagháil uatha. Agus
do fhaomsad a maithi go léir na labartha sin, uair do
bádar mórán dá maithib a n-éigin
mór ón gorta; & tucatar
cuir do Mogh Néid go nem-fhallsa um gach ní dá
n-iarrfad
orra d'fhagáil, & tángadar leth ar leth ar
a slánaib dá
chéile ar In chunnradh sin. ‘Sloinn-si festa na comadha
is áil let d'fhagáil
uainne,’ ar na flaithi. ‘Is iad so
iad,’ ar Mog Néid ‘.i. Conaire mac Mogha Láma
&
Maicniadh mac Luighdech do innarbad a Mumain amach,
& ríghi do thabairt d'Eógan Mór, dom
mac-sa.’ ‘Do-géntar sin againde,’ ar iad-san. Acht atá
ní chena, do
caithed In maithes sin Moga Néid le maithib Muman
nó go táinic so-aimser ann; & do
díchuiredh Conaire &
Maicniad a Mumain amach, & tángadar go Temraigh
go
h-airm a roibe Conn Céd-chathach.
Ríghthar Mog
Nuadad ann sin ag maithib Muman dá aimdeóin
féin,
uair adubairt nach biadh ainm rígh air re linn a athar
d'áirithe; & tuc in
t-athair a bennacht dó leisin ríghi
& tucadar fir Muman uile trí
sluag-bennachta dó leisin
ríghe; & do bádar go rathmar rianamail
agá fhreagra
& do éirigh menma mór a clainn
Dergthenedh de sin.
Agus do gabustair
Derg Damsa draí ag adhmolad
Eógain & ag maoidemh a ard-ratha d'éirge tar maithib
Muman; & adbert an laoí: — 
Eócchan Mór, ba mór a rath,
comh-ard re Conn Céd-chathach;
an dias sin fá caoime
clú
rannsat
Éirinn etorru.
Ro dersgnaigh Eócchan do Chonn
ar ba comh-ard a gcomhlonn;
ba lia biadh Eócchain
Édair
re seólad a
síth-Grégaib .
Ingen Fhlaind ben Mogha Néid
ad-chonnairc aisling gan
bréig,
secht mba finna, buan a mbladh,
d'fhaicsin a medhón Muman.
Is sí taidbhsi tadbás dí
'san oidhchi 'n-a h-aislingi,
co mblighfidhe ó na buaibh
sáith fher n-Éirenn re h-aon-uair.
Ad-chonnairc secht mba
eile,
dubha daora diablaide,
a lorg na mbó finn fedba
gur legsat a h-aon-menma.
Is sí breth ruc an draí dí
do mnaoí úir 'n-a h-aislingi,
secht mbliadna sona, suth nglé,
secht mbliadna dona daidbre.
Líntar leó-san lis lána
co fithechaib for-lána,
co nach beidís gan cuid chóir
isin droch-bliadhuin dí-móir.
Ro dhoirt orra In ghorta grinn,
ba maith d'Eócchan an
oirchill,
co n-ithed cách a
chéile
sechnón Éirenn aigbéile.
Ó 'd-chonnairc cách
gér chian gar
biad Is linn ag laoch-Eócchan
ro daorsat féin, féta In modh,
d'Eógan ar a n-anacol.
Is de atá in
sen-fhocal seng
do-chualadar fir Éirend,
as aithech cách gan deólad
co dtí an bráth ag borb-Eógan.
E. o. cc. an
Imthúsa Conaire mic Moga Láma &
Maicniad mic Luigdech, do bátar féin &
maithi a muinntire
a farradh Chuinn a Temraig, & tuc Conn coinnmed
crích mBreg & Midhi dá muinnteraib. Is
í sin uair &
aimser do h-innarbadh Imchad Airm-derg mac Briúin
meic Fhinnchada a h-Ulltaib, & táinic-séin
go Temraig
& fuair fáilti charthanach ag Conn, & do
coinnmedh a
muinnter ar tuathaib Teftha. Agus do cóirighed trí
tighi arda oiregdha dona h-ógaib innarbthacha sin acu;
& tucatar a comluighi lé chéile um chomall do chumann
a n-agaid Moga Nuadad. Agus tarla trí h-ingena
aontuma ag rígh Érenn 'm an am sin .i. Maín
& Sadhbh
& Sáraid, & tucatar na trí
ríg innarbthacha sin serc &
grádh dóib. Tumais Conaire rinn a ruisg a ndeilb
Sháraidhi súl-ghuirme, & grádhaighis
Maicniad Sadb,
& carais Imchad Airm-Derg Maín; &
do-rónsat na rígha
sin taithigidh suirghi for na rígnaibh sin.
Agus adubairt
Sadhb re Maicniad go faífedh leis do deóin a h-athar
&
nach gébad leannánacht uadha, & adubratar
na rígna eile
co ngébhdaís suirghi ó na saír-fheraib sin do ched ríg
Érenn .Ro h-innisedh do Chonn na
comráiti sin,
& tuc sé Sáraid do Chonaire & Maín d'Imchad Airm-Derg; & do fhéimdhigh Sadhb & Maicniad
feis le méd a
menman go rochtain inmhe dá n-innsaigidh.
Ó 't-chualaid Mog Nuadad an
onóir mór sin &
in muirn adhbhal fuaratar na h-aith-rígha sin a coimidecht
Chuinn, tuc dá bréithir nach
creitfedh do Chonn, &
dá tísadh de, co ndingnadh aith-rí nó
innarbthach do
Chonn tré dul a cairdes a námad. Ó 't-chualaid
Conn sin do chuir techta ar chenn Moga Nuadad
dá thabairt dá thigh nó
d'fhógra catha air. Adubairt
Mog Nuadad co rachad co h-umal a ndáil catha dó.
Cidh
trá acht do tinóiled ag Mog
Nuadad maithi dá chóiged
Muman co n-a mór-shluagaib do fhresdal chatha do
Chonn. Agus do chuir
Conn fis co Cruachain go
Conall Cruachna mac Aongusa Feirt, go a oidi; & do
chuir techta eile ar chenn Guill mic Morna co n-a
fhianaibh; & do chuir daíne dinnsaigid dá ríg Ulad,
co Bresal mac
Briúin & go h-Eochaid Cobha; & do chuir
fis co Crimthan Cúl-bhuide & go laochraidh
Laigen; &
do thinóil féin fir Theabhtha & tuatha Temrach.
Ráinic Conall & curaid na Cruachna, &
Goll mac Morna
co n-a fhianaibh, chuigi, & Crimthan Cúl-buide
& maithi
Laigen ar chena; & ní thángadar Ulltaig ann ar a
olcas leó Imchad Airm-derg do chongbáil do
Chonn.
Is ann sin ráinic Conn
roime co n-a choimthinól
go sen-Magh Léna mic Dháthó d'innarbad Moga
Nuadad
a Mumain amach, & tángadar dá chóiged
Muman go Magh
Turscair a crích Muman
i n-a n-agaid. Agus mar
fuaratar scéla a chéile, do éirghedar teglach
Cuinn um
Asal mac Cuinn Fhéinneda taísech teglaig ríg Érenn,
& rángatar rompo d'iarraidh debtha & imgona ar teglach
Moga Nuadad; & tángatar macraid Maigi Tualaing
&
teglach Moga Nuadad um Degad nDímsach taísech
teglaig
Moga Nuadad, i n-a n-agaid;
& tarrla dhá chéile iad a
Cruinn-mh aigh a bFeroibh
Cea ll, & do thacrad ar
na teglaigh sin go talchair
ré chéile. Acht én-ní,
ro chin dedar teglach Cuin n ar teglach Moga
Nuadad isin
éigin sin, uair atorchair Degad Dímsach
don dula sin; & do chommaídhset a cosgar, & do impó
Asal roime i n-a fhrithing do chommaídhedh in
gníma
sin re Conn, & ba maith le Conn an conscleó
sin.
Agus adubairt Asal
mac In fhéinedha an t-aithesc
so síos: — 
Dursan ar gcuairt cosgair chain
do ghuin Deghaidh deirg Diúmsuigh;
do legadh linn 'san leirg léir
trícha cairpthech dár gcath-réim.
Ro-n-gonadh, ro gonsam
nech,
ro chuirsim ár sluaig fá sech,
ro chind teglach tighe Cuinn
ar macruidh Muighe Tualuing.
Ro chuirsim treas co
tarbdha
risin macraid mór-chalma
ar In gCruinn-mhaig, fá suairc sin,
do-chuamair-ne cuairt coscair.
D. S.
Is ann sin
do-riacht Conn co n-a chathaib
d'innsaige fer Muman nó gu ráinic go Magh
Siúil a crích
Éile tuaisgcirt risi n-abar
Magh Tualaing in
tan sa, & do chuiredar techta
uatha d'fhógra chatha
ar feraib Muman isin mhaidin ar n-a mhárach. Ro
éirigh Mogh Nuadad go luathgáireach risna labarthaib
sin do thabairt chatha
do Chonn, & dá ticed de
féin a thairmesg nír léig Mogh
Néid náit maithe Muman
dó gan cathugad re Conn. Agus do bí Derg Damsa draoi
ag tairmesg an tachair fá na trén-fheraib & ag
mí-fháistine go mór dóib.
Agus adubairt an t-aitheascc sa and sin: — 
Meassa gach maidin
maiden trom Thualuing
re maolad mo 
Agus nír gab Mogh Néid chuigi In mhí-fháistine sin,
uair Is dóig roba robadh do throich a thegasc, gur
chóirigh
cath fíchdha fuilech a cert-agaid
Chuinn. Agus innsuigis
Conn chuca co Magh Siúil go tarla a cenn a chéile
go
com-díchra na catha; gur ferad
cath-irghal chalma
choim-nertmar etir na curadhaib, gur
foirrgit fir & gur
leónaid laoich & gur minaighit
móir-scéith & gur cirrbaid
cath-mílid don chonscleó sin.
Tarla Goll mór mac
Morna & Mogh Néid mac Deirg dochum a chéile
isin
chath sin, & do-rónsat
comrac ferdha fraoch-aigbéil,
gorbo bristi bernach bruach-rébtha airm &
aird-scéith na
n-áirsedh ón urlaidhi sin; & dob í
crích In chomlainn
do thuit Mogh Néid do
nert-béimennaibh mic Morna
isin inad sin, & do maídhsed muinnter Chuinn a cosgar.
Agus do thimsaig Mogh Nuadhad a muinnter
tar éis Mogha Néid do
níthugadh, &
ní ar thlás nó ar
thime do-chuaid aigi a
athair do marbad acht ar méd
menman & ar chruas craidi ;
& tuc sciath tar lorg do
maithib Muman. Ó 't-chonnairc
rí Connacht sin .i.
Conall Cruachna oide Cuinn, do innsaigh i n-a chromruathar
churad trésna cathaib go
h-Eógan. Impóis rí
oirrthir Muman ris .i. Flann mac Fiachrach & congbais a chraísech re
Conall go ttucastair áladh
an-abaidh fair. Anais Conall a cosair chró ón
áladh
sin, & imthighis Mogh Nuadad ann sin go h-arrachta,
&
téid Conaire mac Mogha Lámha & Maicniad
mac
Luigdhech a lenmhuin na laochraidhi sin.
Agus rucsat
a muig deiscirt Éile ar Eógan & do chuirset greim anbáil
air ann sin, & do gonadh Eógan féin isin
chumasg sin, &
rugsat a muinnter as ar nert a n-engnama é.
Agus ráinic Eógan roime don réim sin go
Glais
Fhinnra a Feimen-mhuig, & do chuir sé Derg Damsa
draoi go Mag Siúil ar cúla go Conn d'iarraidh chairdi
re comairle air. Mar ráinic In draí co longphort Cuinn
do iarr ar Conn a léigen dó fert do chlaidhi do Mogh
Néid, & fuair sé an ced sin ó Chonn; & do-chuaid ós
cinn chuirp Moga Néid & do
gab ag tuirsi uime fár h-imred
d'étualang air, & adubairt gorbo tualaing catha
Cuinn ar
maithib Muman ar In mag sin, conidh aire sin do len
Magh Tualaing de. Agus do-rinne Derg Damsa draoi
fert do Mogh Néid, & do
h-adhlaiced ann é co n-a
arm,
co n-a eirredh, co n-a éidedh, & co n-a chathbarr.
As a h-aithle sin do iarr in
t-éiges cairdi trí lá
& trí n-oidhchi d'Eógan re comarle, &
tuc Conn In chairdi
sin, & ráinic In draí roime d'agallaimh
Eógain. Is ann sin
do thinóil Eógan maithi Muman
& ruc leis go Glenn
Lára a Luachair Dedhadh na deig-fhir sin. Agus do
gluais Conn co n-a chathaib a
cédóir go Glenn Lára 'n-a
lenmuin, & do chuartaigetar ferann Conaire mic Mogha
Láma & do chrechsad a
urmór .i. ó Shligidh Dála go
h-Oilén Éile & ó Oilén
Éile go h-Oilén mBric & ó Gabrán
go Cnám-chaill. Agus do thimsaighedar crecha
Maicniadh meic Luighdech ó Chnám-chaill go Luachair
&
ó Shliab Eibhlinne co Sliab
Caín & ó Shliab Caín co
fairgi budh dhes, & do thimsaig
etir a mbroiti & a mbó-tháinti leó. Agus tuc Conall Cruachna &
clanna
Morna troim-néll teinedh tar In tír .i. tar
Iar-mumain
ó Luachair go Droing & co Loch Léin bud
dhes, & tucsat
airgne & édála imda leó go h-airm a
roíbe Conn co n-a
churadhaib. Agus do fhiarfaigh Conn scéla an inaid
a roibe Eógan dá éolchaib .i. do Chonaire & do Maicniad,
& adubratar-san a beith a mBord
Laídhi a Comar na
Sealga .i. In Mangartach mong-ruadh
& Loch Léin do
leith de & Sliab Cruadha & an muir don taob
eile; & nach
fétfaitís lín bud lia ináit féin
rochtain dá n-innsaighe ar
én-shligidh. Imthúsa Moga Nuadad, ó 't-chualaid
catha Cuinn do gach taob 'gá timcheallad adubairt re
maithib a muinntiri tinól do dénam, & a
ndruim do thabairt
re Duib-ghlenn, & ‘Ní cáirdemail
atá Conaire & Maicniadh
re Muimnechaib aniu,’ ar sé.
Agus adubairt an laoidh:

tabhraidh bhar ndruim re Duibh-ghleann, ;
do lingsiod catha Choinn chain
go Gleann Lára ion bhur lenmhuin.
Ní h-urusa síol n-Éibhir
d'ionnsoighid 'mó
n-aimhréidhibh,
acht go ttáir dóibh gan doladh
tionól & tiomsughadh.
Imthúsa Cuinn, do
comairledh aige féin gan dul
isin mbelach mbodhba sin do bí etir sé &
Eógan, acht
gabáil rompa a mullach na Mangartaig .Agus
ad-chonncadar as sin uatha éide
& innile imdha a nGlinn
Laídhi, & laochraidh Muman ar n-anadh d'fhorgla ann
ó Eógan, uair do chedaig Eógan dóib a
n-anamain ag
Conaire & ag Maicniadh ó nach raibe féin
lín catha dóib.
Ro giallsat uile co coitchenn do Chonn & do roinn
Conn dá chóiged Muman itir Chonaire & Maicniadh.
Agus do impótar siar uile ann sin & do-chuadar budh
des co Carn mBuide a n-Érnaib, & do-chuaid cách lé
thosgaib féin do maithib Muman i n-a
n-uirthimcheall ;
& do an Conn co n-a churadhaib
coimlenmana 'n-a
comnaidhe a Carn Buide.
Ó 't-chualaid Mog Nuadad nem-daínighe
Chuinn isin chomnaidhe
ad-bert re n-a muinnter éirghi do thabairt amais longphuirt ar In laochraidh sin,
ó nach roibe lín catha do churadaibh a n-agaid Chuinn;
& do thinóilsed clanna Deirgtheinedh co deg-thapaid
& do innsaigedar co Conn a cédóir.
Rángatar rompa a
comfhogus Chairn Buidhe & do
gháirsed féin & forairedha
Cuinn dá chéile, & dob ingnad le Conn a
cluinsin ag
comfhuachad re fiallach na foraire don taob
amuigh
don longphort isin maidin. Agus do
éirghedar clanna
Morna & Conn co n-a churadhaibh,
& tángadar i n-a
cathaib cóirigthi a n-agaidh Eógain co n-a uathad
shochraidi, &
do cuiredh imaireg amnas etorra re h-edh
n-im-chian, gur thoitsed ánraidh imda
etorra do gach
leith. Agus do-rat Eógan dá úidh nach fuair
comthrom
comlainn .i. In sluag uile a n-aghaid
én-duine, uair do
thuitset urmór a muinntire, & nír miadh
leis teithed, &
do shanntaigh a dhíghailt; & do léig
fá chathaib Cuinn
hé d'iarraidh Chuinn, uair ba derb
leis hé féin do thuitim
& ba deimin leis Conn do thuitim
leis dá táirsedh én-buille
dá shúil de; agus do gabh ag
slaidhi na sluag .Amail
rucht prímh-luinge
dá h-acairib tustall an churadh a
cath a bidhbad & a námad, & ní
creitfide ó lebar ná ó eólchaib
re innisin ar thoit le Eógan isin
irghail sin. Go tarla
ris Goll mór mac Morna, & do chomracsed In dá
chath-mílid sin co niata nem-uis náimhdemail; & nírb ingnadh
sin, uair dobo créchta gan dúnadh a
nderg-náimdenas,
& ní tháinic fiadhail
tar a faltaib, & do ruamnaigedar a
ruisg amail taídhlech réltann ag reódh,
& do línatar a
n-ochta dá n-análaib amail bolga gabann ag
grís-shéided,
gur chréchtnaighetar na
cath-mílid a chéili go mór.
Agus do bí éigen
mór ar Eógan 'm an am sin
.i. Leth Chuinn & urmhór
Leithi Mogha um Chonaire
& um Maicniadh i n-a agaidh, & do bí
éigen budh mó iná
sin air .i. Goll mac Morna agá thuarcain. Agus ní
roibe
Eógan acht uathad dá degh-muinntir, & in
chuid nár
marbad díb do bátar ar n-a créchtnugad;
& do luigh In irghal
ar Eógan gur léigedar cách a fheidm catha
fair, co nach
raibi do chongnamh aigi acht uaisli a fhola
& cruaidi
a chraidhi & méd a menman
& ro-méd a fhedhma & a
fhulaing. Agus adubradh gomadh dí-chreidte le
sochaidi do midh-laochaib go tuitfedh le céd ar thuit
le h-Eógan i n-a énar a cath na Cloichi
Barraighi.
Agus do bí
lennán lán-chumachtach ag Eógan
isin oirer sin .i. Édaín Innsi
Greagraidhe, & do foillsiged
dí Eógan do beith isin éigen
sin .Tic Édaín d'fhurtacht
Eógain & beiris lé asin éigen sin
é d'aimdheóin a inntine,
& fágbais In Cloich mBarraigh agá tuargain a
ndeilbh
duine tré druídhecht ag Goll & ag clannuib
Morna & ag
slicht Fheidhlimid Rechtmair; &
do-ní daíne dona
cairrgib coim-shlemhna & do chlochaib tuinighthi in
talman a timcheall Eógain
dá imchoiméd. Conadh
ón barrad sin tuc In chloch ar armaib
Guill ro len in
Chloch Barrach dí ó shin i-lle. Agus tuc Édaín
naí longa luchtmara lé ar cuan Chinn Mara,
& ruc Eógan
& ar mhair dá muinntir lé isna longuib sin
co nach raibi
cumus nó cumachta ag Conn ar na curadhuibh.
Táinic
Eógan begán sochraidi beó-ghonta an
adaigh sin arís d'aindeóin Édaíne,
& tuc amus longphuirt
ar muinntir Chuinn; & do thuit leis Eólang
Airm-derg
mac ríg Laigen, a quo Corr
Eólaing, &
caoga
dá muinntir 'maille ris. Agus do lensat In sluagh é,
&
beiris Símha .i.
Chorr-luirgnig air .i. badhb & ban-ghaisgedach
do muinntir Ghuill í & Is amhlaidh do
bí
a carpat roime In tsluag & sí
ag maídhemh madhma
orra & ag guin muinntire Eógain & ag
seóladh an tsluaig
orra. Anais Eógan fria & marbhais d'urchar do
shleig
í, & tuitis isin abaind; &
sáidhis Eógan echlasc uindsenn
do bí a láim na caillighi do leth-taob an
átha, gur fhás
ann, conidh de atá Áth Uinnsenn. Agus lenaidh an
sluag siar Eógan, & tic-sium amus eile orra,
& marbais
Cuirrín Cenn-sholus mac ríg Connacht &
trí caogaid dá
muinntir 'maille ris, conidh de do len Com Cuirrín. Tic
Eógan an tres amus orra a Tres-chaill
& marbuis mórán
díb ann, conidh de atá Tres-chaill. Agus tiaghaid
dá
ech & carpat na caillighi ó Áth Uinnsenn ar
Símhín go
h-Áth etir dá Loch, & brisit cuing carpait
na caillighi &
an carpat féin ann, conidh de atá
Belach Sen-chuingi
ar Garbh-abhaind etir dhá Loch.
Agus do bátar sluaig Chuinn
& clanna Morna
ag tuarcain na Cloichi Barraighi & na cloch tuinidhi
eile
do bí isin trácht, & gor brisedar a n-airm
ogá tuargain &
gur mhaoladar an chuid nár brisedar
díb. Agus adubairt
Conn riú, ‘Sguiridh bar tuarcuin, a óga,’ ar
sé, ‘uair
cairrgi cloch atá In bar n-agaid, & do-chuaidh Eógan
uaib.’ Agus do anatar sluaig Chuinn ann
sin dá
n-urrlaidhi, & do chonncadar na
longa uatha ar an aigén
& Eógan co n-a muinntir innta; & do
impó Conn & Conaire
& Maicniadh & tángadar go Carn mBuidhe
an aidhchi
sin. Do roinn Conn dá chóiged Mumhan etir Conaire
&
Maicniadh, & do imthig
fén roime go Temraig, &
do bí Ére aigi gan imresuin fri ré naí
mbliadan .i. In fad
do bí Eógan a n-Espáin. Imthúsa fer
Muman, do
ordaighedar a fledha & a fuirega do thabairt chucu co
Carn mBuidhi, & do ordaigedar a feithme & a
forairedha
do chur re h-agaid Eógain ó
tá Áth Calbh aniar go
Tráigh Sen-locha soir, & ó Dún na mBárc atuaidh
co
Trácht Remar uo dhes.
Imthúsa Moga Nuadad, innister sunn seal eile.
Ráinic roime co h-Inis Greagraidhi assin ngábad sin
tar
éis a fuair d'ulc & d'uathbás, &
do bí a comaonta
Édaíne an adaigh sin; & do
cóirghid a créchta go
h-onórach ag Édaín,
& do bhádar naí n-oidhchi aici
isin innsi
nó co ndechaid a sgís & a merten díbh, &
do gabh Eógan lámh ar imthecht
assin innsi ann sin.
‘Is pudar a fhad gur thriallais,’ ar Édaín, ‘uair
mana bheitheá acht
én-adaigh isin
innsi si ní beitheá
acht én-bliadain a n-égmais Érenn ar
innarbadh; & ó ataí
naí n-oidhchi isin innsi si beir naí mbliadna a n-égmais
Érenn, & rachaid tú echtra
im-chian a h-Érinn co
h-Espáin. Agus cuirfed-sa coimghi chonaire umat,’
ar sí, ‘& do-bér imshlán a
n-Érinn arís tú.’ Agus adubairt
Derg Damsa In laídh ann:-Derg Damsa
A Édaín fhinn fholt-bhuidhe,
mithid duínn dul ar fairgi
a tosach na h-ochtmaidhi
le cóir na gaoithi gairgi .,
Gan fer bethad againdi
ó Chonn 's ó thriathaib
troma
a gleó Chloichi Barraighi
man beth Édaín 's a longa.
Don turus-sa théighi-si
a n-Espáin na slógh
sreathach
ní fhaicfi tú In Éiri si
go cenn naí mbliadan mbreathach.
Co n-impóm go toghaidhi,
a ben uallach,
ná h-égaín ;
dúinn bus coimghi chonaire
gach a n-abrai-siu, a Édaín.
a Édaín.
Dála Mogha Nuadad, do chuirestair a longa
ar fairrgi & do gluais roime. Naí
trátha dóib ar fairrgi
nó go rángadar cuan ainbthinech na h-Espáine. Is é
ba rí a n-iarthar na h-Espáine an tan sin .i.
Éibher mór
mac Midhna; & do
bí ingen oireghda a n-aentuma ag
in rígh sin .i. Bera ingen
Éibhir, & áirmid eólaig ar
mnáib
áille a h-aimsire í. Agus fá muirnech
mór-onórach
oilemain na h-ingine sin rígh na h-Espáine, uair do
bhídís
trí caogaid ban i n-a
banntrocht i n-a coimidecht,
& do bíodh leithed a dhá bonn
d'ór cherdamail fá
cosuib, & ba lasamail an baile i mbídh ó
eirradhuib breac-dhathacha a banntrochta.
Is í sin aimser a
tarrla aire ríg na h-Espáine ar fad aontuma a
inghine, &
do iarr Dá Drona draí chuigi, & adubairt
ris a fhis
d'fhaghbáil dhó cá fer lé faífed
a ingen.
‘Ro-fhedar-sa
sin,’ ar sé, ‘uair Is a h-Espáin féin
do-chuaidh cenél
in fhir agá mbia, & ticfa sé anocht a
n-Espáin; & éirghedh
h'ingen-sa soir go Sruth n-Éibhir & gébaidh sí bradán
ball-chorcra d'éignedhuib Mara Romair
ann, & tlacht
caom corcra uime ó eirr go a
ard-ghoilbech; & benadh
Bera a eirradh de, & dénadh sí lenn
lán-maisech fá chomair
a céile don tlacht sin.’
Agus ad-bert: — 
Anocht tig co fír ar fecht
mo-chen tárraid a thoidecht;
lethfaid a chlann tar magh Fáil
mar ticfa anocht a n-Espáin.
Éirig don trácht, a ainder,
con-ciuchlathar do chainccen;
do-géba tlacht corcra cain
do bhradán Mhara Romhair.
Benfa-sa don bradán
bras
a thlacht & a innmas;
do-ghéna lend bus caoin dath
dá mbia In t-ainm Eógan Taídhlech.
Fuaigh sída co corrthair chais
bus ferr don druine dreach-mais,
do geim gloine lóghmuir luinn
ar lasad ré n-a ghualainn.
Amra iná gach mac In mac.
dá tiphra a Bera, do
brat;
adéra cách thiar Is tair
‘A Eógain co n-il-dathaib.’
Cúig anmanna In taídhlig taí ;
Eógan Mór, Mogh Nuadad naoí,
Eógan Fithecdha, ferr de,
Eócchan Fial é ar a
fhéile.
Amra an rí tic isin tráigh
iarfus céili a n-Esbáin
glórdha iná gach tuir In torc
gébus a n-oirer anocht.
A.
Do-chuaid Bera roimpi co Sruth
n-Éibhir an
oidhchi sin & fuair an t-éigna órda ann mar
adubairt in
draí, & do ben In tlacht carcra de &
do-rinne brat taídlech
de fá chomair Eógain.
Táinic Eógan an adhaigh sin
co Tráig Éibhir, & fáiltighis tonn &
tír roime isin Espáin
in adhaigh sin; & do-chuala Dá Drona draí
sin & adubairt: — 
At-chluinim fuaim
tuinne re tír;
soladh In gáir,
robadh ré rígh.
An rí si thig
tar fairgi nglais
gébaidh dá greiss
Ére ré ais.
Eógan é féin,
budh móidi a
buaidh,
do-béra réim
tar Éirinn fhuair.
Barr feda an tshlat,
ós linnib lua;
tú bus ben dó,
Mogh Nuadhad nua.
An tráigh si thís,
tráigh Éibhir fhuair,
tuicim an tráigh,
ad-chluinim fuaim.
a. c. l. u. in. im.
Táinig In draí a n-agaidh
Eógain ann sin,
& do fher fáilti co
michair ris, & ruc leis d'innsaigidh
rígh na h-Espáine; & do bí an
rí co forbfhaílidh roime,
& do cuiredh a tighib leptha,
& do fresdalad
& do
frithóiledh co cenn trí lá & trí n-oidhchi iad.
Agus
tucad dochum rígh na h-Espáine iad iar
sin, & do
fhiarfaig a toisg & turus díb, & do
innis Eógan mar do
h-innarbad a h-Érinn iad; & do fiadhaigedh go
h-onórach
ag rígh na h-Espáine iad; & tuc
coinnmedh iarthair na
h-Espáine dá muinntir, & do chonguib
Eógan aigi féin,
& do bátar re
ré chian ar an ordugad sin. Agus
do bí Eógan ag suirge an
fad sin re h-ingen rígh na
h-Espáine; & adubradar muinnter Eógain nach
facadar
riam ben budh áille iná Bera, & nach gébdaís
mar aithméla chucu a n-innarbadh
a h-Éirinn dámadh
ben d'Eógan hí. Et do comóradh aonach ag in
rígh
iar sin, & tángadar sluaig na
h-Espáine uile ann,
& do cóirged macraidh na h-Espáine uile
fá Fhraoch Mílesach mac
rígh na h-Espáine; & tángadar
a mbanntrachta & a n-ingenraidh fá Bera uasail
ilghrésaigh, fá ingin In aird-rígh. Agus
do bhádar na
sluaigh ag féchain a dealbha & deilbhi
Eógain, & Is ed do
brethnighedar nach facadar riamh nech budh
áille iná
Eógan ná ben budh comadhaise dó iná Bera, & adubradar
cách gur oirches dóibh aontugad ré
chéile.
Agus tucad Dá Drona
draí d'innsaigidh In rígh.
‘Éirigh,’ ar sé, ‘& fiarfaig
d'Eógan créad dó gan
mh'ingen-sa d'iarraidh’; & fiarfaigis In draí
sin d'Eógan.
‘Adér-sa rit-sa a adhbhar sin,’ ar Eógan,
‘uair nír
miadh lium-sa m'éra fá mnaí, & dob
h-egail lim breath
innarbthach do breith orm; &
fós,’ ar sé, ‘ní thucus
seóid ná innmhas lim a h-Érinn dá
tabairt d'éigsib nó
d'ollamnaibh; & Is inmuin lium ingen an ríg
fós,’ ar sé,
‘& atá mo shúil re cairdes In rígh,
& ní biadh dá n-obadh
a ingen do thabairt dam.’ Agus táinic Dá Drona
leisin
aithesg sin dochum an rígh. ‘Is fregra fhlatha sin,’
ar
rí na h-Espáine, ‘& abair-si rem ingin-si suide ar
láimh
ndeis Eógain isin aonach, & dénadh sí
feis leis anocht.’
Agus do-chuaid Bera go h-ésgaid isin inad sin &
adubairt
re n-a h-inailt dul ar chenn In lenna
do-rinne sí d'Eógan,
& tucad dá innsaigid í, & do gabh
uime ar uachtar a édidh
í go roibhe a taídhlech & a taitnem
ar fad an aonaigh
uile, conidh de ro len Eógan Taídhlech de.
Luighid an dias sin an adaig
sin lé chéile, &
fá maith sén & soladh na lánamna sin.
Urmór naí
mbliadan dóib go h-aíbinn isin Espáin, go
ruc sí triar
do chlainn chaímh-dealbha dó innte .i. dá ingin
&
mac. Oilill ainm an mic, Caímhell & Sgothniamh
anmanna na n-ingen, amail as-bert: — 
Bera ingen Éibhir uill
máthair Oilella Óluim,
's máthair na deisi déine
Caímille & Sgothnéime .
Acht atá
ní chena, táinic Oilill
féin a
n-inad eile i n-a aghaidh sin, ar guba
Saidbi, uair adubairt
gur a nDún Eochair
Máigi rucad é, ut dixit : — 
Dá dtugthaí mo roga dam
do dúintib tenna In talman,
robud í mo thoga
thair
is mo roga Dún Eochair.
Is ann rugad mo chlann chain,
mé bu déin &
m'athair;
is é ar n-urradhas gach fhir
's ar mbunadas Dún
Eochair.
Acht én-ní, ro gab inmaille & eimeltus Eógan
fá beith a n-égmais Érenn, & do gab
láim ar Espáin
d'fhágbáil. Agus do-chuala
rí na h-Espáine co n-a
uaislib sin, & do gab ag
tabairt chomairli dá chliamain,
& Is ed ad-bert fris:
'Beir-si uaisle na h-Espáine,'
bar sé, ‘d'innsaigid na
h-Éirenn, & tesgaid & gerraid
Ére dá h-áit,
& tabhraidh téda & rotha
& réfedha
uimpe, & tabraid a lenmuin bar long í
& suidigidh
láim re h-uillind na h-Espáine í, ó
nach fédair-si anadh
againde i n-a fégmuis.’ Nír gab
Eógan chuigi co
maith an t-urfhuigell sin &
nír binn leis é. Ó
't-chonnairc
Éibher sin adubairt arís; ‘Más ed,
beir-si mo mac-sa let go h-Éirinn,’ ar sé, ‘.i. Fraoch
Mílesach mac
Éibhir, & fiche céd cath-armach
do míledhuib na h-Espáine i n-a fharradh, &
gach aon
bus áil let-sa do luath-mharbad dóib, marbad uile
gan
fhuirech iad.’ Ro thaitin In t-urfhuigell sin re
h-Eógan
& risna h-Érennchaib uile, & ba maith
leó a menma de.
Ro h-ullmaiged trá lón & longa leth ar leth
dona laochaib
sin & do Bera co n-a banntracht, uair nír
fhaom Eógan
a fágbáil isin Espáin. Agus ro áirim
Eógan go roibe
naí mbliadna ar In echtra sin; & ro thinóiledar a muinnter
uile go h-Eógan & go h-Éibher ann
sin.
Is and sin ro éirigh in
sluagh neimnech
náimdemail sin dochum na cuan
& na caladh, co h-airm
a rabadar a n-ethair urlama ar a cenn; & do chuiredar
amach a piasta uathmhara ingantacha ur-gránna, &
a
mbárca luatha leabar-dhaingne, & a longa duba
daithimdha duaibsecha, & a sgúdada slemna seis-cherta socair-thréna, & a laídenga
fuaighthi fír-ghasta, as a lepthaib
lethna láin-míne, do rochtuin ó oirer na
h-Espáine go
h-Érinn. Gur suidiged ar gach luing luaith-imthechtaig
acu sretha réidhe ro-gasta do rámhuib lán-míne
lebar
choimseacha, & do-rinnedar imram
cert cob saidh
cubaid comaontadach léidmech láim-thric luath réimdhian an-athlam oiris-beg a n-aighthib tonn & sruth
&
saobh-anfad; gurbo mer-ard uaibrech uaill-menmnach
fregartha tenna tul-borba treathan-misgnecha na tonn
ag accallaimh na sgút na sgiam-thosach. Gurbo
léibenda sreath-gela sruth-borba na dobar-linnti
diana dímsacha ag dáil & ag díbragud
na n-iasg slis-geal
slemain-tiug a mesg na rian-tonn ro-díghaind rith-chubrach dona ruadh-bilgaduib, go ro
sguabait ó
chluthraib crích
& ó fhosgaduib iath & ó
chaímréidhib caladh. Co nach facadar an chuidechta sin
ní don chruinne co comlán acht
madh tonna arda uallcha
ainbthineacha na
h-aibéisi, & In cuan garb gáirechtach
ar corraigi ré rethaib rith-mera na
ro-gaíthi 'gá rochtuin,
& ruibnedha recht-móra na
remar-idhland 'gá righi tar
crislaigib comfhairsinga na cisél, & In muir borb baeglach
barr-chethach ag bethugad a bríghe le
luath-imram
na long. Go tarrla In muir co corrach crith-lista ciachbraenach re h-imrasguil na ngaoth & na ngarb-thonn,
tar láim-fhedmannuib na foirenn
fir-nertmar ag
crithnugad na long tar an ler.
Is ann sin táinic
síth na ndúl & na n-aird-rennach
dóib & fuaradar gaoth co des & go
dírech i n-a ndegaid; &
do éirghedar na foirne feramla risna fedmannuib,
& do
chengladar na téda righne
remar-daingne dona ruadborduib co cubaid comaontadhach gan righi gan ro-thennadh; & do gabatar na foirne
lonna láin-ésgaidhe
um na lebar-théduib co h-aithnidh
inntlechtach dia
tacmac gan díchell gan dermad ó tá
eibil go
h-achtam.
Agus do chuadar na longa a cenn imthechta co
léidmeach ó na láim-fhedmannuib tar fudomnaib fliuchdoimne na fairgi, & tar colbaduib corracha na
cnoc-bóchna,
& tar sléibhtib siblacha na sen-fhairgi, & tar cladhuib
troma tuirseacha na trethan, & tar cisélaibh comdorcha
cith-braenacha na calad, &
tar tonnuib sotla slis-tiuga na srothann, & tar radarcuib fuachda fraech-niata
na fairrgi; go tarla In muir i n-a nuall mer-uallach ag
at
& ag éirghe le ferg na fuar-ghaíthi
'gá forrach; gur thuigsedar
go h-éimheach na h-aird-rennaig ferg & fuasaíd na fairgi
ar bhfhás & ar forbairt, ó rángadar
gadána gudhamnacha
na gaíthi dá gresacht.
Mairg ámh tarla etir an
dá thenn sin gan tesargain
.i. muir & mor-ghaoth tarrsna re taobuib
trén-long & re
cnarruib comdhaingne & re sgúduib sgothamla;
gurbo
léibenn gránna geránach ar aillib &
ar im-doimnib an
aigéin a gainemh & a grian-turrscur
ó íchtar go
h-uachtar. Co nár fháguib In ghaoth aca clár gan
crithnugad ná tairrnge gan
tégadh ná falann gan fásgad
ná reng gan ro-brised ná leabaid gan luath-thaomad
ná
crann gan crathadh ná slat gan sním ná
seól gan
tshaobad
ná laoch gan leónadh ná óg gan egla
ná mílid gan merten ;
acht maithi & mór-choimsig,
luinn & luamairedha na
laechraide, ag tegar & ag timsugad a téd
& a táclad a
comaired do beth an muir ag caithem a muirne & a mongar
risin mór-ghaíth. Gidh trá acht ó
da shéidestair In gaoth
a gail & nach fuair fáilti ná onóir
ón fhairgi, do imthig
roimpe co baoth barr-udmall co
h-aiti uachtaraigh
a h-anta.
Acht atá ní chena, fá sgíth an muir dá mongar
& do sguiredar na
saob-thonna dá sibal, gurbo léibenn
cobsaid an cuan
ar ciúnachad; go táinic menma i n-a
maithib & sonarti i n-a slóg &
lámach i n-a laochaib &
cédfaid i n-a curaduib. Gur sheóladar rompa fán réim
sin go h-Inis ngrian-phortaig nGreagraide,
risi n-abar an t-Oilén Mór; gur gabadar a cuan
cluthar-mín
Celga, risi n-abar Tráigh Celgaidh aniu i
ndeiscert Innsi
Gregraide .i. Greagraide do Thuathaib
Dé Danann do
bí isin innsi sin .i. athair Édaíne,
& cumachtaig maithe.
Agus Is uadha ro h-ainmniged In inis, & ro fháguib a
ingen innti .i. Édaín, & macámh ar
mnáib Tuath Dé Danann
in Édaín sin, & lennán d'Eógan
í. Agus táinic dá i-nnsaige
& do fher fáilti riú,
& do innis sgéla Érenn d'Eógan, & do
innis dó Conaire & Maicniadh, dá
ríg Muman, & maithe
Muman uile do beith a n-én-tigh a Carn Buide. Agus
ba binn le h-Eógan na scéla sin, & do an co
mór aici ar in
fairgi, uair Is a curach do chuaid Édaín i n-a agaid.
Agus is-bert In laoí:-Eógan
Maith sin, a Édaín uallach,
gá tá curchán cath-buadach;
in marthar, a buaid na
mban,
isin n-innsi a rabamar ?
Édaín
Mairid In fhithcheall egair
d'imerthá 'san aird-lepaid,
is mairid In grianán grind
a gcluinteá In timpán téd-bind.
Is dúsccad ratha do rígh
in sén dá tángais a tír,
& méraid co br&áth mbinn
dá roinn ard-fhlatha ar
Éirinn.
Nimhedh Is Maicniadh don
muigh,
mac Mogha
Lámha Is Lugaid,
atáid a gCarn Buidhe bil,
in ríghraid uile a n-aon-tig.
Éirig a dtír, dén calma,
fágaiph do longa falmha;
do-gébha a n-aon-tigh uile
rígraidh Muman mór-glaine.
Ná marbh acht gab a ngialla,
ní fhuil comairle Is cialla;
do-gébha, a fhlaith, líth co
n-aíph,
gach ní bus maith le
h-Édaín.
M. S.
Agus Is ed adubairt, ‘Maith in
solad ar a táncais
a n-Éirinn a tír, a Eógain,’
ar Édain, 'uair naí mbliadna
gus iniu ataí a n-égmais Érenn,
& atáid do náimde
ag caithem do chríchi In comfhad sin; &
éirig anocht,'
ar sí,
'dá n-innsaigid, & buaidérad-sa a
foraireda
co nach
fagid robad nó
rathugad romad.' Is
ann sin do-chuaid Eógan fá
thír a n-oilén Édaíne,
& tucadar a formnada re feórainn na
fír-innsi co
h-ath-scíthech; & tuc Édaín tosach a
fleidi dá féchain
dona flaithib, & do bí co h-onórach dá
fuath & dá fír-misgais
.i. ingen ríg na h-Espáine.
Tugad Magar mac ríg
gairb-deiscirt Érenn co
h-Eógan & adubairt fris dul co Carn mBuide mar a
rabadar
maithi Muman um Chonaire & um
Maicniad; ‘& innis
dóib-side co
tánac-sa a n-Érinn don dula sa, &
sloinn a fuil d'allmarchaib am fhochair; & Is ferr
linn umla d'fhagáil uatha san ar
áis iná ar éigin.’ Agus
ráinic roime co bruidin Chairn Buidi, & do
bátar an
dá ríg sin & maithi Muman uile a
n-én-tig óla & siad mesgda
medar-chaín & do shloinn a
thechtairecht, & ní thucsad
fregra fair, acht ad-bertadar fris fromad na fleidi mar
chách. Agus ní h-edh sin do rinne Magar,
acht ráinic roime d'acallaimh Eógain & do
innis scéla dó.
Agus do fergaiged Eógan de sin, & adubairt re n-a
muinnter
éirghi do dhénam. ‘Ní h-amhlaidh sin
do-géntar,’ ar
ingen ríg na h-Espáine, ‘acht ragaid In draí
úd dá
n-agallaimh’; & Is aire sin do h-anadh
aca.
Ro éirigh Derg Damsa
draí Eógain, & ráinic
roime i n-a ruathar co carraig Cairn Buidi mar a rabatar
an rígraidh sin ag éstecht re muirn & re
medhair na míled
sin; & do shloind a aithesg
& a uirighell, & nír creidedh
én-fhocal uadha. Ro labair-sium co fergach
fuasaídech
friú, do labair Maicniadh mac Luighdhech a cinn athaid
ris, & do fhiarfaig scéla co céillidi de.
Agus do innis an
draí Eógan go n-a allmarchaib do thecht a tír
a n-&Érinn,
& adubairt riú-san giallad dó dá ndeóin & braighdi
do
beith acu i n-a oirchill, nó co ndingnadh a eitech risna
sluagaib sin. Adubradar-san comadh maith leó Eógan
co n-a allmarchaib d'fhagáil re n-a
oirlech. ‘Do-gén-sa
imthecht más ed,’ ar In t-éiges, ‘&
ná bídh
ingena Cuinn
in bar coirm-thig ar ar cinn-ne.’
Agus is-pert In laoí: — 
Derg Damsa
Laphrad nech isin Charn chain,
a laocha atá
'sa
rígh-thigh,
taphraid freagra nach fáth
fann
ar Eógan Taídhlech
taoiph-sheng.
Maicniadh
Adér-sa rit, a Deirg déin,
ar mac Lughdech
co lán-mé in,
an lín tángabair
a-le
nocha roisit aridhissi.
Derg Damsa
Sáruid ben Chonaire
Chaímh,
ingen Chuinn
an chrotha caoin,
éirgedh uaiph, ná
bíodh astoigh,
ná derntar fuirre fingoil.
Maicniadh
Calma Conaire na n-ech, & Macniadh mac Luigdech,
& Dáire na trí cath,
& Maine mac Durrthacht.
Derg Damsa
Fraoch Mílesach mac Éibhir
rígh Espáine, do éirig;
is fer
co mbrígh &
co mblaid,
ar nach gcuirenn sníom slaphraid.
L. N.
Ráinic Derg Damsa
d'accallaimh Eógain iar sin,
& do innis ráiti na ríghraidi sin uile i
n-a fhiadhnaise.
Do éirigh Eógan co n-a allmarchaib ann sin gan
fuirech
& do gluaisedar rompa i n-a cipe chomdaingen chatha
co Carn mBuide, & tángatar a timchell an tighi a rabadar
maithi Muman, & nír léig aon-duine bethad as
díb nó
gur giallsat d'aon-chomairle uile
d'Eógan. Agus tucsat
a maithi uile a lámha a láimh Eógain .i.
Conaire &
Maicniadh mac Luigdech & Flann mac Fiachrach rí
oirthir Muman, & tucsat uile
braigde & eidire d'Eógan;
aca Notes revised till line 
& do bátar a fledha & a fuirega
& iad féin ar ordugad Eógain
an adaigh sin. Agus do éirgedar co menmnach ar n-a
márach, & táncadar a n-oirechtas um an
aird-rígh, um
Eógan, & do bátar uile ó aithech co
ríg igá riarugad. Goiris Eógan Maghar mac rígh gairb-deiscirt
Érenn dá agallaim, & adubairt ris,
‘Éirigh uaim, a Magair’
ar sé, ‘d'agallaim ríg Laigen .i.
Fiachaid Baicedha mac
Chathaír Móir, & innis dó mo thecht-sa a n-Érinn,
& innis dó fós gurub é Conn
Céd-chathach do marbh a
athair a cath Maighi h-Ágha, acht gé atá a fhis aigi féin;
& Is é fós tuc forthórmach anma
air féin isin
chath chédna, co
nderna bacach baclámhach de,
unde Fiachaid Baicedha .Agus éirghed
sé linne a
n-agaid a námhad, & cuimniged sé a fhalta
co coitchenn
do Chonn, & tabrad sochraidi Laigen leis chucainne’
Agus ad-bert: — 
A Maghair, éirigh bu dhes
co crích Laighen na laoch-les ;
ráidli re Fiachaid, foram nglé,
táinic
sunn mo shochraide Mór In tsochraide fil ann,
Fraoch Míleasach, laoch
nach gann,
is fiche céd
co náire
do shluag adbal Easpáini.
Millfidh Cruacha, gníomh gan geiss,
& Emhain gan éisleis ;
an ríghe benfaid do Chonn,
dá bhfinna cách a chomlonn.
Tuitfid Conall lonn dá láim,
dagh-mac Aongusa imláin ;
mar do-rinnis gním tré goil
innis go fír, a Maghair.
A Magair.
Ro imthig Magar leisin toisg sin.
Tucad Derg
Damsa draí d'acallaim Eógain iar sin, &
adubairt, ‘Éirigh-si
dam-sa,’ ar sé, ‘co Bresal mac Briúin
& co h-Eochaid
Cobha, co dá ríg Ulad, & innis dóib
gurub é Feidlimid
Rechtmar do marbh a n-aithri, & Conn féin
dá cur-san
fá dhaír-chís dúr-fhoghnamha, &
do sgar Temair riú.’
Agus ráinic In draí d'acallaim Ulad iar sin. Agus do
thinóil Mog Nuadad dá
chóiged Muman co roibe naí
catha a n-én-inadh; & do thinóiledar Laigin co léir, &
táncadar co h-Áth Lethan ar Berbha; &
táncatar Ulaid
co Finn-charn na Foraire ar Sliab Fuaid,
d'athchur &
d'innarbad Chuinn. Ní h-edh
amáin acht do impótar
fir Érenn uile air cenmothá Connachta namá. Ro
h-innised do Chonn na coimthinóil sin ar n-éirghi i n-a
agaid, & do aithin gur innarbthach
é féin. Ro fhágaib
Temair co n-a turscar & ráinic roime co
brónach bith-imshnímach co Cruachain, &
táinic Conall Cruachna &
Connachtaigh i n-a comdáil ann sin, &
táinic Goll mac
Morna co n-a fhianaibh ann. Do h-innised do Mog Nuadad
Conn d'fhágbáil Temrach co n-a tuathaib ar a
theichedh-sum. ‘Is fír sin,’ ar
Mog Nuadad, ‘inad
bunaidh ríg Érenn Temair; & mar do len-san
misi fiarlaíd
dá chóiged Muman lenfad-sa eiséin a
cóiged Connacht’
Ro gluais Eógan &
a naí catha cóirighthi co
rángadar go Magh Dhá Dhos a ndeiscert Delbhna,
& do
thaobadar coiméd Muman re
Laignechuib, & ráncatar
co sen-Áth Mór ar n-a márach risi n-abar Áth
Luain meic Lugair mic Luigdech; & do bátar an
adaigh
sin ar ur In átha. Agus
do-riachtatar ar n-a márach
tar Duib & tar Droibél, & do gabatar ag
Loch Ló uili in
adhaigh sin; & táncatar a Tochar
Caorach Meadba ar
n-a márach, & a Magh n-Aoi mic Allgubha an
druadh.
Agus dob áil le h-Eógan gan anad ann sin, acht
Cruacha
do chreachad & Mag n-Aoi
dh'argain, nó co tuc Conaire
& Maicniadh imfhastódh air mar
athchuinchidh do
chongbáil a caradraid & a
clemhnasa re Conn, nó co
cuirdís techtairecht um chert
nó um chomroinn chríchi
chuigi; agus adubairt Eógan nach tibrad comroind
dÉrinn
uadha. ‘Ní gnáth cath gan comaid, a
Eógain’ ar iad-san,
‘& taircther leth
Érenn uait-si do Chonn,’ ar
siad, ‘& bídh an leth ro chosnais féin d'Érenn agad-sa.’
Tucad Derg Damsa draí co Mog Nuadad & adubrad ris
dul do thaircsin na comronna sin do Chonn
Imthúsa Cuinn, do bí féin & Conall
& Goll co n-a
fhianuib an lá sin ar brú Thobair Thuillsci; & fuaratar
fis na sochraide sin do thecht i n-a tír, & do
chuiredar
fesa dá fhis cáit a rabatar, & ad-chonncatar-séin uatha
iad, & fuaratar fis a n-aister & a
n-uided & a cogair
& a
comairle ó Maicniadh & ó Chonaire. Agus
táncatar na
forchoimédaidhi ar tinnenas co h-airm
a roibe Conn &
Conall, & do innisedar scéla deimne
an tshluaigh dóib
.i. nach gébdaís gan leth n-&Érenn co
h-uilidhi nó gan
cathugadh. Ó 't-chualaid Conn an
comrád sin do
chromm a chenn & do chagain crann a chraísighi
ó
h-urlainn co a h-innsma, gurab é a cró
cruaidh-neimhnech
ro gab ré geil-dédaibh. Agus do éirigh
co h-ogla ann sin
ar fód fo leith, & Conall & Goll
& becán do maithib a
muinntire; & do fhiarfaig Conn díbh cá
frestal do-bérdaís
ar Mog Nuadad co n-a allmarchaib, & co ndechaid
Éire
gan amhuras uatha, & gur impótar Laigin & Ulaid
orra, & mana derndaís féin calma don dula
sin comadh
ath-rígha uile iad
Agus id-bert an laoidh: — 
Conn
Comhairle dhúinn, a Chonaill !
Tugadh aird-mhéala oruinn;
rug Eógan mér-sheang, flaith Fáil,
leath Éirionn as ar n-urláimh.
Déna an ní do-ghníre cách,
congaibh do sgiath ar do sgáth
tablair, a thuir nach tor lag,
cath ar moigh do Mhogh Nuadhat.
Ro-n-tréigsiot Ulaidh na n-ech
& Laighin na luath-chreach,
co nach bfuilmíd re fáth ngluinn
acht misi &
tusa, a Chonaill.
In anfam re tineól tenn,
a mhic Mórna na mór-lend,
go bfionnaid cách ar n-aidhbhle ?
Fionnam créud do chomairle.
Comhairle
‘Dénaim-ne
riú-san,’ ar Conall, ‘mar dhaníimaíd re cách .i. a ndíchur a cert
chatha.’ Is í comairli
ar ar h-anadh acu ann sin, Magh n-Aí d'fhágbáil &
d'fholmugad co h-athlamh, & a mbanntracht & a
mbótháinti
do chur a ndíthrebaib & a n-an-daingnib dá
ndíden, & gluasacht dóibh féin co
foighidech In bec-shluag
do bátar láim re mór-shluag Moga Nuadad co nem-chainntech. Co rángatar co Coill
nGarbh-ruis, & do
bátar ag gabáil longphuirt.
Agus dobo chesachtach
Conn ar a coimthinól, & do
aithin dá muinntir tene
gacha trír & gacha deisi do dénam ar
fud na fidbaidhi,
gomadh aidhbsighide le n-a n-escairdib iad. Agus tucad
a maithi fán teinid ar a roibe Conn. ‘Cinnas atá
an
choill anocht?’ ar Conn. ‘Atá
tré doiger derg-lasrach
donn-ruaide,’ ar iad san. ‘Aidéraidh In t-ainm
dí co
bráth,’ ar In draí .i. Coill Ruadh
Is ann sin ráinic Derg
Damsa draí d'innsaige
Chuinn leis na comadhaibh ó chianaibh
.i. leth Érenn
do Chonn, & nír labair Conn
én-ghuth i n-a agaid.
Adubairt Conall re Conn freagra do thabairt
ar In ollam.
Tucad a chomairlig co Conn ann sin .i.
Conall & Goll
& fir na Cruachna & máil Muighi
h-Ái; & maithi na Midhi.
& brugaid Breagh .i. fir Aithe & fir
Odhba, fir Chnodhba
& fir Omna, fir Gabra & fir Chleitigh, fir Thaillten & Thailend,
fir Arach & fir
Fhrémann, fir Mhálann & fir Bethra,
fir Theabtha & fir Thulach,
Luaighne Temrach & clanna
Fomair .Fada
dóib a comairli ann sin, & Is aire do ansad,
leth Érenn do gabáil ó Mog Nuadad, co
léigedh sé a
allmaraigh uadha, & iad-san do éirghi dó i
n-a degaid sin;
& dob í sin comairli
Chonaire & Maicniadh do
Chonn. Agus do chomairlighedar cinnas do roinnfide
Éire eturra. ‘Do-fhetar-sa a roind
chóir,’ ar Conall
Cruachna, ‘ó Áth Cliath Medhraige co h-Áth
Cliath
Duiblinni.’ Agus do bás ag cengal na comronna sin an
adaigh sin eturra. Agus do bí egla anbáil roime a
chéile
ar na cathaib, conid Glaisi Imomuin ainm na glaisi boí
eturra. Agus do éirghedar leth ar leth co moch ar n-a
márach, & do chenglatar a
comroind & a sídh, & do
thógaibsed cladh comronna díb línaib ón
Áth Cliath co
chéile .i. Eisgir Riata .i. sídha .i. ro shídhaigh an tóraind
sin Ére uile. Agus ro impó Mog Nuadad co n-a
sluagaib
a Mumhain arís co menmnach móir-chédfadach
Agus tucad Finn mac Cumaill
dá indsaigid &
sé a cinn a naí mbliadan, uair Is a mbliadain
innarbtha
Eógain rucad Finn, ut dixit: — 
Is ann rucad Finn, co mblaid
bliadain innarbtha Eógain;
a cinn naí mbliadan iar sin
do bí an rí 'n-a rígh-fhéinidh Tuc Mog Nuadad ríg-fhéinnidhecht a leithe féin d'Érinn
d'Fhinn ar n-a fhuráil
d'Fhiachaid Bhaicedha mac
Cathaír Móir.
Agus do bí
Ére ar In roind sin cóig bliadna
dég, amail as-bert In file: — 
Cóig bliadhna dég adeir mé
Eógan Is Conn a coim-ré,
gur thuit
Eógan nár ér fer,
an leóman fá gér
gaisged..
Is í sin an sechtmad roind do-rinnedh ar Érinn .i.
roind
chlainni Parrthalóin &
roind chlainni Cermada & roind
dá mac Miled & roind Chermna Fhinn & roind chlainni
h-Iugaine & roind na cóigedhach & roind
Moga Nuadad
& Chuinn
Ro h-innised trá
d'Eógan gurab a ndóigh a
allmarach dá fhágbáil, & do brissed
sídha air dá mbeth a
n-uaiti, tucad ar Conn In chomroind sin
d'aontugad a
comair cheilgi; & tuc Eógan
dá bréithir, an fad do beth
& Conn a coim-ré flaithes, nach léicfedh a
allmaraigh
uadha
Ro chaithedar a com-fhlaithes ar In chórugad
sin co cian d'aimsir nó co ndechaidh Eógan ar
mór-chuairt a leithe féin
d'Érinn, co ráinic co h-Áth
Cliath Duiblinni, & do-chuaidh
d'fhéchain phuirt na
long, & at-chonnairc gur lia
longa ar cuid Chuind don
chuan inás aigi féin. Agus do gab tnúdh
anbáil Eógan
uime sin, & adubairt gumadh éigen sochar an
chuain
do roind a ndó etorra, etir fhín &
édach & éidedh
& arm &
turchairthi mara & tíre;
& do chuir techta co Conn
dá rádha ris techt do roinn an chuain co comthrom.
Adubairt Conn nach cuirfed sochar In chuain fá
chomroind chríchi nó feraind. Ó 't-chualaid Mog
Nuadad sin do chuir an síth a
n-airdi gan fuirech & do
impó roime isin Mumain, & do innis dá
allmarchaib cogad
do beith oslaicthi acu re Conn; & ba maith le mac
ríg na
h-Espáine sin do chloistecht
Is ann sin do tinóiled
maithe Muman & laochraid
Laigen & In fiche céd Espáinech do
bí ag Mog Nuadad
chuigi co roibe naí catha anbáili a
n-én-inadh, & do gluais
roime do dul tar cladh comronna for Conn & do chosnam
Érenn uile fris. Agus do gluaisedar rompa co Magh
Mine & do gabsat sosadh & longphort ann, & do chuiredar
agaid gach én-phuiple ar Leth Cuinn. Agus ráncatar
as
sin co Brigh Theimhin a n-Éile, & as sin co
Druim Furscair
a n-oirther Coilli na Crann; & do
fhéchatar fraech-magh
for-réid do bí ar a n-agaid. ‘Cá
h-ainm In magh úd? ’
ar Mog Nuadad. ‘Magh Léna súd,’ ar siad.
‘Cá leth
de súd a téid crích ar comronna re Conn
?’ ‘Atá don
taíb si a bhfos,’ ar siad.
‘Dénam thairis bud thuaid
más ed,’ ar Eógan, ‘& gabum longphort a Leith Chuind
do chosnam Érenn uile dúinn
féin ó nár léiged a leth
dúinn’
Is ann sin ráinic roime
Eógan tenn tabarthach
Taídhlech co lár Muighi lethain-Léna co n-a
laochraidib,
le nert sluaig & le sénóirib; uair
dóig adubratar ris lucht
áirimhthi aicnidh & ésca guruo
dáil co soirbh.
re sechtmadh sin, & gurbo tráigh
uirmhéala re h-ochtmadh,
& gurbo treisi oll-chóigid
dég re conách
& re comthreisi
do chinnedh a neirt for a náimdib.
Acht atá ní chena,
do ceiled fis ar a bfháidhib, & do saobad solad
ar a sénóirib,
& do caithed conach 'n-a
cédfaidh, & do medrad ferg &
fír-dímus na flatha, & do tinnesnad recht
na rígraide don
ruathar sin; gurbo tress re timargad do na trén-shluaguib
an turus sin, & gurbo nómadh agá
ndeirg-díghbálad dá
ndeig-fheruib, & gurbo contracht
chélmaine dá curaduib,
tenn & toirrthim na tosga sin do thuitim iar n-athaid
orra
Do gabad longphort lethan laoch-armach ag na
lebar-buidhnibh, & sos suaichnidh sreth-línmar
ag na
sochaidib ar lár Maighi Léna co
luathgáirech; & do
h-ordaiged acu ann sin sluag ferdha re foghnam fo na
fedhaib & buidhni sotla solma fo na
sesguib, & do benuit
leó roga ro-chleth & slemain slat-chaolaig
& míne móir-fheda
& dígaind deig-shesca,
& tucatar leó eiredha
troma tuillmecha d'fhedhuib &
d'adhbaruib, do
chlethaib & do chaolach, do dhín & do dheig-sheisc,
co h-áit n-aontadhach n-aon-baile; & do-rinnedar
díb
sin scálána arda fad-chobsaidhi & tighi
taitnemhacha
tégartha & foirgnema áille
esraigthe & broghadha sreatháille
solus-ghlana suaithenta. Agus tucad as a h-aithle
sin a slegha i n-a sreathaib ré slesuib & a
n-airm ré
n-ursannuib & a scéith ré sciathrachaib
& a lúirecha ar a
lebar-drolaib & a cathbairr ar a colbadhuib &
étrom a
n-arm ar a n-aidhlennuib & lámh-arm gacha
laích i n-a
lebaid. Agus do ordaighedar a múir a
margaid, a
cóir & a cennaighecht, a feithme & a
fuirechrais, a fesa & a fulachta, a ciúil & a
codalta; & rucatar as in
adaigh sin co solus-tráth éirghi ar n-a
márach
Is ann sin ro éirghedar
laochraid mer Mairtine &
curaid coim-thenna Cliach & catha cosnamacha Clidhna
&
óig-ríghraid na h-Espáine, &
táncatar co pupall an aird-rígh
Eógain, & Is ed ro ráidset ris, ‘Is fada
linne, a aird-rí,’
ar iad-sum, ‘do bí cennas Temra ag Tuathal &
Inis Fódla
ag Feidhlimidh, & onóir ó chách do Chathaír,
& na
cóigid cco
coitchenn ag Conn, Conall mac Aonghusa
Feirt ag córugad maor for Mumuin, & forrán
ag sluagaib
Sinna for Siúir, & tarcuisne ag Breaghaib ar
Bladhma, &
maír Midhe for Maistin, & deisgert Érenn
ag fognam co
tenn don tuaiscert. Gurab aire sin Is mithid linne Éire
d'fhaicsin ar ar n-ordugad féin
festa, & imle Ealga 'gár
n-allmarchaib, ó tarrla againd fer taistil Temrach
&
laoch agallma Ulad, ar cur Chuinn dá
chóir & Conaill
dá chédfaid & Ulad
dá n-uaill’
Ó 't-chualaid Eógan medair cosnama agá
chathaib & aigned innsaigthi
agá uaislib & éirghi urlam
'gá allmarchaib, do fhregair
dóib & at-bert, ‘Do-géntar
linne,’ ar eisium, ‘trí bailti muirnecha múr-doimne ar
in mag sa, innus co mbé Fraech fír-chalma mac ríg na
h-Espáine ag forrán dá faithchib ar fhine Fheidhlimid;
co rabh a threisi ar Thuillsci & a chís ar Chruachain &
Temair ar a thóraind, Taillti ar a
thidhlacad, & cís Leithe
Cuinn as gach aird dá innsaigid, comba h-adhbar menman
da bar maithib-si beith ag muirn dá múraib ar gach
móir-chinedh eile i n-Érinn dá éisi’
Do-rinned leó-sum ann sin
trí múir oirechais
d'ordugad & trí dúin tenna do
thógbáil & trí cathracha
com-daingne do chórugad. Acht chena ro tochladh
& ro toimhsed, ro cumadh
& ro certaiged, ro
snoided & ro slemhnaiged, ro delbad & ro daingniged, ro
riaghladh & ro réidiged, ro dérgadh
& ro doimniged; gurbo
cothugad neirt re náimdib & gurbo sgarthain
chríche
re cinedhuib & gurbo delugad iatha re h-aicmedhaibh,
na
trí nescóide neimhnecha náimdemla
nert-gáibthecha sin
do gabáil ar tairsech Cuinn co n-a colamnaib. Co
sgardaís
ris trí buadha Breagh & trí muirne Midi
& trí h-etirgleó
oirechais Érenn .i. mór-dháil
Uisnig & aonach
Taillten
& feis na Temrach
Ó 't-chualaid sin Eochaid Muin-derg mac
Máil, aird-rí Ulad, risa ráití Eochaid
Cobha, fá báidh
& fá buide leis na
trí berta buadhnaise & na trí tonna
tuirsi & na trí déra dílend sin do
dhénum ar Conn. Óir
dóig ro-fhitir-sium gurbo tene a
cris & a craidi do Chonn
sin, & gurbo comfhadód fícha re falaid na cnámhaillsi coim-neimnecha sin ré chnes.
Táinic-séin roime co
h-oirer mBreg & co Bóinn, & do h-airged
leis crích
Breg &
Midi & tuatha Temra. Ro h-airgedh trá sin
& ro h-innsaiged,
& ro lomad & ro láithrighed, &
ro creachad & ro comloisged;
gurbo mothar dorcha detach-lethan doiger-mhór an
tír
ó Themraig co tuinn, ó
Charaid co caím-Gréin, & ó Rghi
co ríg-Bóinn, co roibe crích Breg i n-a
comar creach &
i n-a céidi chuarta & i n-a
sreathaib sirthi dona
suidighthib sin
Cid trá acht ó
't-chualaid Conn coiméirghi
na
cóig cóigedach i n-a chenn,
& na fir ag báig gan
bráthairsi, acht mad falta fich-móra fighar-throma
ag fás & ag forbairt isna feraib sin, do
éirigh Conn gan
fuirech ann sin do thesarguin na
crích; & fá luamhairecht
etir dá theinid In tesargain sin, & fá
h-imram crín-luingi
co n-anbfaindi etir thonnuib baoghlacha
'gá báthad,
& ba h-imlat etir
dá theinid bruthmara Belltaine
a imlat san etir Mog Nuadad & sluag Ulad 'm an am sin.
Is ann sin do fhágaib Conn
cóiged Connacht fá chrechaib
& tír Theabtha fá
throm-náimdib, & táinic roime do
thesargain Temrach co n-a tuathaib, co
riacht co h-oirer
mBregh & co bruachaib Bóinne. Táncatar
tuatha Temrach
& clanna Feidlimidh Rechtmair dá n-agallaim ann sin
& do innisedar a n-éigen & a
n-anforlann dó.
Agus do ghabh ag gresacht mhac Fedhlimidh go
fíor-dhíochra & go fuireachair,
& id-bert an laoidh mbig si
ann: — 
A chlann Fheidhlimidh Rechtmhuir
do chinedh Thuathail Techtmhuir,
do chosuin Eógan gan acht
ó Áth Chliath cóigedh
Connacht.
Gidh fada dhamh a tTemhraigh
nocha dingén deigh-mhenmuin
ón ló ro h-innisedh dhamh
ceirt-leath Éirenn ag
Eógan.
Go bfhaghar sochruide sluaigh go mac Mogha Néid nert-bhuain,
go ccomhruiciom ceann a ccend go bráth nocha síodhuighfem.
Uathadh loingios an rígh ráin
dhá ionnarbadh a n-Easbáin; fuair sochruide dhí-mhór dhe
chugaibh, a chlann Fheidhlime.
Is ann sin táinic Conn
Céd-chathach, ó
't-chualaid nuall-guba na n-ainder
& na n-anbhfhann,
gerán na mban & na mbaeth-naídhen, sestén na
míled
ag commaídhem a creach, bó-ghéimnech na
mbuar & na
mbó-tháintedh; & it-chonnairc na feólmaighi & na
fulachta do-rinnedar sluaig Ulad; & at-chonnairc an
cnám-chomach coitchenn do-rónsat ar a uaislib & ar
a ard-maithib; & at-chonnairc
crích Bregh i n-a lasrachuib
lethna lebar-thiugha luath-aidhbli, & i n-a dumaduib
smúid-lethna smáil-ísle
smúr-luaithrig; Is ann sin rucastair
Conn céim coim-nertmhar gan comairle dá chairiugad
sin. Sillis rí Ulad dá éisi, &
at-chonnairc meirgi ard
ill-dathach an aird-rígh & sgiath coim-nertmhar
Cuind
agá chongbáil, &
cath crom crann-ruad cédfadach i
n-a coimlenmuin, & doire loim-thiugh lasamail
laighnech
ós na laochaib, & rí tenn tidlaicthech
agá thennad. Is
ann sin do h-ordaiged ag ríg Ulad i n-a n-agaid cath
sanntach saigthenach dá sód,
& laom sleigech sestán-beg
dá soigin, & sluag dúr dí-choimsech i n-a mbróin
chobhsaidh chrann-línmair dá cosnam gan uamhan
báis nó beg-shaogail. Gur
lingsed In dá chléith
gháibthecha sin a cenn araile, gur
h-ordaiged acu san
flaithi re fosugad & maithi re mughugad &
treóin re taphach
& gairg re gresacht
& déin re díchennad & éigis re
h-adhmolad; gurbo léibenn fosta fuirmithi na
firu dona
fedmannuib sin
Is ann sin ro éirigh
cuingidh congbhála cáigh,
& cenn táthaighthi gacha tíre, &
éigne ríghdha ro-gráinemail na ríghi, & stiúir
chert chobhsaidh congbála
conáich na cóiged, & buachaill tenn
taistil na Temrach
.i. Conn Céd-chathach mac Feidlimid Rechtmair; &
do
agair a fhích & a aimréir ar Ulltaib,
& do chromastair
le n-a chraísig fá na cathaib,
gurbo tolla taíb leis
&
gurbo roinnti righthi & gurbo cirrthi cuirp
Is ann sin do éirghedar
caoga comalta Cuind do
léchuib nertmara nemnecha, do neoch ar nach
claithteá
cath & ar nach maidhteá mór-theiched,
& nach tréigedh a
tigerna a n-airc nó a n-éigen .i. Eochaid
Én-shúla mac
rígh fer Foirtreann; & Cédgein Cruachna
mac Conaill
Chruachna, mac ríg Connacht;
& Corc & Connla, dá
mac eile Conaill; Eochaid Glúin-geal & Fiachaid
Láimghel dá mac Crimthainn Cúl-buide, rí Oighli
& Umaill
i. ríg-rechtaire na Cruachna eisén, &
Gáirech ingen
Chrimaill a máthair-séin-dá derbh-chomalta chíghi
& coim-leptha do Chonn iad; dá Eochaid & Fiachaid
& Art Corb; Eochaid Finn & Fiachaid
Súighdhe ;
Fóidghein & Tibraidi; Maine &
Dairbre, dá mac rígh
tenna Teabtha; & Ros mac Imchada mac ríg Ulad;
Oilill agus Énna; & Asal mac Cuinn
Fhéinnedha, taíssech
teglaig ríg Érenn. Agus rucatar sin fuirmedh
fairsing
foir-lethan re ferg na flatha
Gidh trá acht ó
't-chonnairc rí Ulad ruathar
an aird-rígh i n-a fhogus &
díberg na ndeig-fher ar a
daínib, rucastair sidhi mer mórdhálach
dá chosc dá
chéduib & dá chathuib. Co nach táras áth ná anacul
ar na h-aird-rígaib, gur sháidhedar a ndá chraísig catha
isna cnesuib, gurbo ruibnedha ruadh-derga a rengaib
na rígh na ruadh-chroinn, & gurbo fuindeóga
sotla srib-derga na slesa dona sár-gonuib. Agus ní
ráinic leó-sum acht imlaíd an dá
álad sin do thabairt
d'aroile, In uair rángatar dá chéd laoch do maithib a
muinntire ar a mbélaib, & do gabsat-séin
ag rodhbad &
ag ro-thollad aroile, gurbo linnti lethna lebar-thiugha
loch-móra gach láthair fána laochaib le
h-imad na sreabh
& na sruthán risna slesuib.
Co nárbo lór leis na laochaib
álad a n-ard-chraísech mar
oided ag rochtuin a colcc
dá combualad aroile, gur thorchratar i n-a cosrachaib
cirthi céd-marbtha a fiadhnaise a dhá thriath ar toitim
lé chéile
Is ann sin ráinic Conn
do-ridhisi & rí Ulad
d'innsaigidh aroile isin irghail, & tucastair Conn
tulgán
toirrsech ann don manaís móir-lethain
móir-neimhnigh boíi
n-a láim, go tarla isin chobraid medhóin isin móir-sgiath
ón toimde sin, & gurbo doras díchra doman-chirtha dergruathar lethan na laigne trésin laoch; go tarla an tsleg
gan tshechna i n-a cléith chró
& i n-a h-eochair oslaicthi
agá thrén-fhormna. Agus ní riacht le Conn an tsleg
do tharraing an tan do sháidhetar a chaoga comalta sleg
mhór gacha míledh, co rabatar i n-a
cosairmidh chró
tré chorp an churadh amail bíd cuillesga tria
churchais. Agus
tucastair Conn féin béim náimdidhi
niath-mhisgnech sech cimais an chroim-sgéith don
chath-mílid, gurbo ball
díchra díbraicthi ó chaol na
colla an cend ar toitim an laích dá leth-taob i
n-a asglaind
sgailtighthi ar sgáth a sgéith. Is ann sin
co críchain
Conn féin frithecht flatha co fosad as a h-aithle, gur
fhágaib gach bó 'gá
bóthar & gach broid 'gá baile an
adaigh sin; & do impó co Temraig an adaigh sin
do chodlad
innti, uair nír shaíl an lá roime sin codlad én-oidhchi
a Temraig re ré Moga Nuadad & rígraide
Ulad
Táncatar chuigi-sem an adaigh sin a charaid
chumachta do Thuathaib Dé Danann .i.
Aodán a
Sídh
Dabilla, & Aodh Édair, & Crimthann
Callaindi, & Derg a
Sídh Deirg,& Aongus an Brogha, & an Ruadh
Rebach
ó Chuillinn, & an Craebach Cairn Chuip, &
Septhann
Átha Sige, & Maon-dornd Maídmech co n-a macuib, &
Séimh-sheng &
Móir-sheng dá ingin Maon-dhuirn
Maídhmig, & Goth Gaíthi Glan-uallach, & Aífe
ingen Gotha Gaíthi; & tucatar sin losa leighis
i n-a
ledarthaib & urchoisg cabartha 'n-a chnedhaib
& luibe íce 'n-a
áladhaib, gurbo calma coirp-shlemain
cnedh-íctha Conn co n-a churadhuib
um tráth éirghi
do ló ar n-a márach. Táinic Conn ar
faithchi na Temrach
iar sin, & táncatar dá agallaim ann sin a
thrí lennáin tshíde
.i. At & Lann &
Léna, trí h-ingena
Truaghna Treagha, &
do gabatar 'gá gresacht d'innsaigid Maighe
Léna
Agus
ad-bertadar an laoi: — 
Annamh let luige re níth,
a Chuinn muige na trí ráth
do benad dít, fír ro-fes,
in leth sa thes
Gaoidhel gnáth.
Do roinnedh rit Éire fhial
ó rian Léime Con na gcuan,
ó Áth Chliath Medruighe
mbinn
gusan linn ag Édar uar.
Do chinnsat curaidh Clíu Máil,
na fir as an Mumain móir, co claoidhfidís talmain truim
comadh oil ar Leith Chuind chóir.
Éirig, a tháthóir na dtuath,
a ua Thuathail chabras cách,
& roich co Magh Léna láin
dá comhaillir báigh co bráth.
Do marbais mac Máil co mbuaidh
& a shluaig ar an
leir g;
do ríoghuis mac Imchaid áin
tar éis an áir nár gabh d'fheirg.
Ná h-éircched uait
Eócchan oll,
an leócchan lonn cuairt na clann,
co raiph ar
Muigh Léna a leacht,
a sccéla, & a fhert ann.
A. n. dam.
Is ann sin ráinic Conn
roime co nÁth Luachra
a crích Thulach an adaigh sin, & do gabad
longphort
aigi ann gan gráin ré ngábadh & gan
uaman ré n-imarcaid.
Uair an adaigh do gein Conn a Temraig do fháiltighedar
trí tonna Fódla fris .i. Tonn ogla osnad-mer Inbir
ag
freagra Thuinne ruide rith-ghairbe Rudhraige, & Tonn
chorrach chubar-bhán Chlidhna ag freagra In dá thonn
ard-engach uas aídech oile ag fáilti na flatha
fós .Agus
do genetar isin oidhchi chédna
croinn toraidh tré thalmain
.i. Bile Tortan & Eó Rosa & Craebh
Mughna & Craebh
Dhaithi. Ro muidhsed trí h-aibne uaisle tré thalmain
isin oidhchi sin fós .i. Siúir &
Beóir &
Berba; & trí locha
uaisle .i. Loch Riach, Loch Léin, Loch
n-Echach, amail
at-bert an file: — 

An adhaigh ro génair Conn
ba faílidh fris Ére oll
is innti ro geinset trá
Bile Tortan, Eó Rosa.
An adhaigh ro génair Conn
ba faílid fris Ére oll; innti ro maidset fá
rath
Loch Riach, Loch Léin, Loch
n-Echach.
An adaigh ro génair Conn
ba faílid fris Ére oll; innti ro maidhset dona
Siúir & Beóir Is Berba
Agus cid ná budh imghuin
re sgáth cathugad
fris, ó tá adhaigh Luain a rucadh hé a
Temraig gusan
Máirt i n-ar básaiged é ag Druim
Tuirléime ?
ut dixit
Senchán :-. r. Adhaigh Luain rucadh an rí,
mál Midhe, mac Feidhlimi;
Dia Máirt ar n-éirghi
gréine
fuair bás a nDruim Tuirléime Agus do chaithestair a urraind d'Érinn re
fiche bliadan, amail as-bert In file: — 
Conn cóig bliadna fá
chethair
rob iarla co n-aird-chrechaib ;
do-rochair Conn cláir Midhe
le mac Máil mic Rochraidhe.
Is ann sin táinic Conn ar
fód fégtha fáth iar sin,
& táncatar dá agallaim 'm an am sin a
threóin & a thaísigh,
a mháil & a maithi, & táinic ann
Conall mac Aonghusa
Feirt, a oide; & do gabh Conn agá
thaisbénadh dóib gach
ní budh dóig leis do thecht i n-a chenn, &
do iarr comairle
um dháil na caingne sin. Agus do fhregair Conall é &
is ed do ráidh, ‘Déna-sa,’ ar sé ‘gach
ní bus cóir uime
sin, uair Is ort féin atáit na teora buadha ratha
rígh mad
co trásta .i. tírthi do tháth &
catha do clódh &
conáach
cosgair ar do churadhuib
re coimérghi.’ ‘Is egail
lim-sa ámh,’ ar Conn, ‘colamain ria Temrach do
thuitim lé náimdaisg->ib a n-asgaidh,
& sluag Connacht do
chirrbad gan a n-oired d'échtuib i n-a n-agaid. Eagail
lim fós mo bás nó mo baeghlughadh féin,
nó maidm foram,
nó m'indarbad a h-Éirinn, ní nach dernad form as
m'oigedas; & Is ed do-gén-sa,
do-bér maidm ar mh'aghaidh
ó nach dín ar ég a ingabáil ’.
‘Déntar agad-sa, a
aird-rí,’ ar Conall, ‘fostacht
re ferg & taí re tagra & éistecht
re fiarfaigidh & cruas re
cogad & calmacht re cathaib. Dóig do-géba
tú colamhain
Temrach dod chosnam gan dícheall don dula sa; uair
is iad sin cuailledha tréna Tuathail & uaithneda
fíchdha
Feidhlimidh & cletha cosanta Cuind Chéd-chathaigh;
& do-ghéba-sa sluag Connacht dod chosnam. Uair
gach nech Is sine inaí-siu acu, Is oidedha duit iat,
& gach
comhaís Is comalta, & a macáimh
i n-a ndaltaib dílsi duit; &
nár léigis uasal a n-inadhaibh ísil,
ná daor
a flaithes flatha, ná cam do chaithem re cóir, acht
gach
nech for a díre & for a dúthchas, ó
tucais timchellad flatha
for Fódla .i. ó thuitim Chathaír Mhóir co táinic Eógan
a h-Espáin d'fhuadach Érenn as
ar láimh-ní. Agus
is deimin lim-sa nach ba h-áillecán a láim
leinib big Éire
a n-urláimh Eógain co n-a allmarchaib, uair
ní fuighther
gan congháir chatha uatha hí.
Agus ná sechain-si
an cath, a Chuinn,’ ar Conall, ‘uair atá clár
talman fár
troighthib-ne aníss & atá faircle
fuar-fhliuch na
firmaiminti foraind anuas; & Is briathar
dúinne, nó go
sluigi an talam síss sinn, nó go tuiti an
fhirmaimint
anuass oraind, nach béram oired ordlaig tar ar n-ais
nó
céim ar cúlaib 'gut chosnam-sa’
‘Léig as ai-le, a Chonaill,’ ar Conn, ‘is medhair
fhir re for-éigen na focail sin,
& Is tagra re borb nó
re baoth-chinedh na briathra sin. Dóig ámh Is dortad
ratha do ríg ro-uaiti, & Is doras báis
beg-shluag, & is
comartha fainde uathad sochraidi. Is uime
sin Is áil
dam-sa techta do chur le comadaibh eile co
h-Eógan.’
‘Cársat comadha sin?’ ar Conall. ‘Na trí
cúigidh
fuilit aige féin dó gan imreasain d'Érinn,
& an cethramadh
cóiged uaim-si dó mar chomaidh a n-a cenn sin .i. cóiged
Uladh; & do-bér dó ré comall sin
grian & ésga, muir &
tír, gan fogail gan ingreim gan anforrán rem
ré uaim-si
air; & léiged dam-sa crícha Teftha gan
toirmesc & Temair
& cóiged Connacht.’ ‘Is mór an choma sin,’ ar Conall.
‘Gidh mór,’ ar Conn, ‘cedaim-si d'Eógan
í ó nach fuilim
lín catha do chédaib nó
do churadhaib dó.’ ‘Cia
rachas leis na comadhaibh sin?’ ar cách. ‘Eochaid
Glúin-gel & Fiachaid Láim-gel, dá mac Crimthainn
Chúl-bhuidhe, rí Oighle
& Umhaill.’ ‘Dobo >córa 
filid & aos dána do chur
leis sin,’ ar cách. ‘Ní
chuirfem,’ ar Conn, ‘ar nach
abradaís allmaraig &
Érennaigh comad a n-athchiuingidh do-gébhdaís filid
urraind d'Érinn dúinn’
Is ann sin ráncatar na
techta sin rompa
co h-airm a roibe Mog Nuadad, & do léiged a
pupall an
aird-rígh iat, & do innsedar a n-aithesga don
aird-ríg.
‘Ní gabtha sin,’ ar Flann mac Fiachrach. Ro
fhreagair an t-aird-rí iad
& Is ed ro ráid, ‘Robudh aíbhnes
gan eocha dam-sa sin,’ ar Eógan, ‘& robudh
chuirm
gan chorna, & robudh chonách gan
cheól, & robudh thigernas
gan taithighe,
& robudh iasacht gan indlacad dam-sa,
imlecán oirechais Érenn am ingnais
& Temair co n-a
tuathaib; & ní fhúicéb-sa an
bern sin dom chonách gan
caithem, uair dobudh aisg ar m'fhine tar m'éisi sin,
& ní
ghéb-sa na comada sin.’
‘Is ed ad-chualamair-ne ó Chonn,’ ar na
techta, ‘nach dlegar saigin tar síth ná cath tar
comaidh
ná mire tar móir-réir.’ ‘Cia sibh-si
féin, a
óga?’ ar Eógan. ‘Eochaid Glúin-ghel
& Fiachaid Láim-gel
sinne,’ ar siad, ‘dá mac rígh Oighle
& Umaill, dá
chomalta do Chonn.’ ‘In budh geall re oirechas nó
re umhla dam-sa sib?’ ar Eógan. ‘Ní budh
edh,’ ar
siad, ‘uair doba díchur flaithesa dó-san
oirechas Érenn
d'inggabáil ar aba anma én-deisi; uair do-geib mac maith
muinnter, & atá & biaid
Ére aigi sin, uair Is é baránta
is ferr dá caithem & dá cosnam é ;
& Is briathar dúinne
do réir ar n-aithni-ne ar Conn, acht gé tharcaid
comaid
uadh nach léicfedh baile biataigh d'Érinn duit-si,
acht
gurb áil leis do dhul-sa tar cóir & tar
comaid.’ Ro
fergaiged Eógan uime sin &
at-bert, ‘Beiridh libh na
techta úd,’ ar Eógan, ‘co mullach na tulcha
& riaghthar
lib iad’ Do-rónadh amhlaid
sin friú, conid uatha aderar
na Riagha Mhaigi Léna beós
Is ann do-chuala Conn a chomaltada do
chrochad an tan fá com-dorcha
fér re fidbaid; & do gab
agá caínedh do chnedaib & d'éigmib
mar do-ghénadh ben
nó baoth-ingen. ‘Coisg dínn do chuma’ ar Conall,
‘uair do-géba tairisi madhid trén; &
díghail a cert chatha
nó claidimh do charaid.’ ‘Is amlaidh is
cóir’ ar Conn,
‘& ag so mo briathar ris,’ ar sé,
‘dámadh amlaidh do-génadh Eógan mo dhá chomalta
do ghabáil
& a léigen beó lim a h-Érinn, nach
ticfaind én-oidhchi a
n-Érinn re beathaid Eógain; & Is briathar
eile damh, dá
léiged-san Éire uile dam co cethramain baile
biataigh,
nach gébaind sin uadha nó co ndíghlaind mo
dhá chomalta
air’
‘Agus as dursan damh an toisg lér chuirios iad;’
& adubhairt an laoidh ann: — -Dursan, a Eochaidh go n-aoibh,
dortadh fola ar thuinn do thaoibh,
gan bheith léd ré ad ruire,
a mhic Criomhthuinn Chúl-bhuidhe.
A Fhiachaidh mhic Criomhthuinn chais
a h-iath Aidhne imiol-ghlais.
do loisg mo chroidhe gan cheilg
do chorpán fo chrú
chró-dheirg.
Dearg bhurr n-aighthe, fionn bhur ccúil,
soillsi dreiche, doirche rúin,
garbh bhur lámhach a ccath
chain,
mín bhur ndálála le h-ainnribh.
Dar nemh Is dar talmhuin tréin,
dar éuscca, dar gaoith, 's dar gréin,
nocha béarad céim ar ccúl
nó go ndernar cách d'iompúdh.
Éirigh, a Chonuill Chruachna,
gabh do sgiath fhor-dhercc fhuachdha,
roich go Magh Léna, líth ngal,
go nderna gníomh bhus dursan.
Is ann sin do gab Conn a eirred
catha uime .i.
a chneis-léine chiartha chom-daingen co n-a teora.
réltann do derg-ór
fuirre; & do gab a inar do shróll
il-breac ingantach Thíri Tairrngire co ngabad dó
ó fhosadh
a chinn co a cholpa; & do gab a
lúirig truimm treabraid
trén-daingin co n-a cennait chom-dhaingin don chinél
chédna; & do gab a
chois-éidedh do chaol-fhinnruine
fá chosuib; & do gab a dhá lámhaind
lúthmara im a lámhuib
nach fes cá mitall dóib, acht a fagáil a
sídh dó
& dath
snechta re sith-shilledh orra-séin,
& buaid coscair ar in
tí fá mbídís, & ní
tabarthaí urchar n-imraill
eistib &
do gab a muince mín-édtrom im a muinél
& a minn aird-rígh
um a chend, a rabatar caoga gemm
carrmogail do
chlochaib tíre na h-Innia-ba
com-sholus lá & adhaigh
as-séin; & do chengail a chlaidhem dá leith chlí &
do gabh a sciath cimais-derg comramach fair; & do
thóccbustair a dhá chraísigh chrand-ramra catha co
mbunchoraib óir
deirg im a mbráighdib
Is and sin do fhiarfaig Conn do
chách, ‘An
súntach bar sin nó In urlam bar n-óig
dochum in
chatha sa?’ ar sé. ‘Is ed
ón, a aird-rí,’ ar siad. Is
ann sin ráinic Conn roime co fosad Droma Dam, risi
ráiter Druim Sduagha ar Maigh Léna, áit ar sduaghatar
catha Cuinn croinn a slegh ar léigen a truim forra re
h-edh
a comairli. ‘Cáit a fhuil Finn mac Cumaill?’ ar
Conn.
Ro fhregair Finn dó.
‘Éirigh,’ ar sé, ‘an fiche céd
curad ataí, do thesargain Temrach co
n-a tursgar, &
madam beó-sa do-géba luach a taisgedha dá
tarba; minbam
beó imorra atáid géill & eitiri
Érenn innti, & caithfi féin
do ruithen dá rath.’ Imthighis Finn roime co
Temraig, & do thuic nach le tairisecht do chuir Conn
uadha é
Is ann sin do fhiarfaigh Goll mer míleta mac
Morna, ‘An edh Is áil lib oirrlech no imbualad oidhchi
do déna?’ ‘Is ed ón,’ ar Conn, ‘ó
nach fuilmít
coim-lín cath nó céd nó curadh re
h-Eógan.’ ‘Tucus
féin fám bréthir,’ ar Goll, ‘an lá
do gabhus airm laích
am láimh, nach dingninn imbualadh oidhchi dom
dheóin,
uair ní fhuil mo rosg co rinnamail, & ní
foráil lim soillsi
an laí agum; & gidh edh, an comlann Is cruaidhe
in bar
cinn-si, dingébhad-sa ar ló da bar laochaib
é’. ‘Eógan
sin,’ ar siad. ‘Léigidh dam-sa é, ar
Goll’
‘Cúich agaib dingbhus
dím,’ ar Conn, ‘Fraech
mac rígh na h-Espáine atá fiche céd
curadh a longphort
ar leith ó chách ?’ ‘Misi sin,’ ar Eochaid
Én-shúla
mac ríg fer Foirtreann. ‘Cúich agaib dingbhus
dím
secht mic Shicir co n-a sluagaib?’ ‘Sinne sin,’ ar
trí
mic Conaill Chruachna. ‘Cúich
agaib dingbhus dím
secht mic Dhoghair co n-a sluagaib?’ ‘Sinne sin,’ ar
dhá mac Fheidhlimidh .i. Eochaid Finn & Fiachaid
Súighdhe .‘Cúich agaib dingbhus dím na deich céd
curadh d'ócbaidh na h-Aisia filed araon re h-Eógan,
&
do gabatar do láim nach rachdaís i n-a
ndúthaig & a tigerna
d'fhágbáil gan bás d'fhagáil i n-a
fhochair?’ ‘Sinne
sin,’ ar trí deichneabhair do macuib menmnacha Morna:
‘ó dha fhaomh ar mbráthair comracc Mogha Nuadad,
cidh dhúinne nach dingébhmaís a
theghlach?’ ‘Cúich
agaib dingbhus dím na trí céd curadh do
laochraid Lochlann
fuiled a farradh Eógain, uair do gabatar do láimh
nach
léigfidís tocrádh a tigerna tairsib?’
‘Sinne sin’, ar
colamain teanna na Temrach. ‘Cúich agaib dingbhus
dím Tresmaol mac Dolair & Laighnenn Tuir
Breoghain
& Oilill Tuir Nemruaid?’ ‘Sinne,’ ar triar
tréin-míledh
do chlainn Fheidhlimidh Rechtmair .i.
Brec & Soradh
& Mogh Corb. ‘Cúich agaib dingbhus dím
Nuadha
Derg mac Dáirine, oide Eógain?’ ‘Misi sin,’
ar Ros
mac Imchada mac ríg Ulad. ‘Cúich aguib dingbhus
dím Flann mac Fiachrach sen-athair
Moga
Nuadad .i. athair a mháthar?’ ‘Misi sin,’ ar Asal
mac Cuinn Fhéinnedha, taísech teghlaigh ríg
Érenn.
‘Créd léicthi am chomair-si
& a comhair Chonaill?’
ar Conn. ‘Léig as ai-le, a aird-rí,’ ar
iad-sumh, ‘ní
bia comrac cotruma
áirithi foraib-si, acht
cothugad &
commaídem écht & laídhedh
laochraidhe’
Imthúsa Moga Nuadad,
do-berar ós aird. Do-chuaid a n-inadh oirechtais & tángatar maithe a
muinntire
chuigi, & do gabh 'gá n-agallaim, & Is ed
do ráid riú‘An
fhuil a fhis aguib-si,’ ar sé, ‘nachar damadh
síst nó
sealaidhecht da bar sinnseraib um an oilén sa ó
dha bádar
dá mac Mhíled igá h-imchosnam re 'roile .i.
Éiber &
Éiremón, ar éigin, & nár
damadh cunnradh nó comroinn
dúinn di; & dá thrian
ar leithe féin d'Érinn i n-ar n-agaid-ne
tré fhuath & tré
fhír-mhisgais? Agus dá derbadh sin
dobudh ferr dúinne trí catha egair i n-ar n-agaid
iná tegasg
mí-rúnach Maicniadh & comairle chealgach Chonaire,
& sinn ar ngabáil a ngiall, & a feidhm & a
fognamh le
Conn i n-ar cert-agaidh. Gurub aire sin tucus-sa
Espáinigh & allmaraigh lim a n-Érinn,
ós iad nach tréicfedh
sinn amail do-rinne Maicniadh ar sechnai-ne le sanasuib
Saidhbhi & mar do díchuir Conaire ar cairdes le
suan-laighi
Sáraidi; & dob éigen damh-sa, an tan do
recsad Leth
Moga m'anam & mh'inmhe ar dhá ingin Chuinn, imarcraidh
allmarach do thabairt lim do chaithemh
& chosnam Érenn
do Leth Moga & do Mhuimhnechuibh, ar teithed co
ndingnedh Conn biataigh iar mbunadhas díb & co
cuirfed
fo daír-chís dúr-fhoghnamha iad. Agus Is ed dob
áil dam-sa don dula sa, gan dochar ná
daír-chís d'
fhágbáil ar mh'fhine tar
m'éis, acht nert Érenn do beith
againd gan imresain, madh rathmar ar réim, & a
beith ag
Conn gan chuideachad más
aigi anfas; & ar fír bar n-einigh
rib-si,’ ar sé, ‘cosnaidh co maith an flaithes sin da bar
tuathaih & da bar n-oighredhuib’
Do fhreagradar-sum sin dó & Is ed adubhradar,
‘Fúicfidir sinne uile ar fódaib nó ar
faon-laighib nó
fáicfemait oirechas agat-sa, a aird-rí, don
dula sa.’
Dóigh ámh fá báidh bráthairsi
leó-sum ann sin, & fá rún
urlam én-duine, &
fá crithnugad troim-threóid
re muc-báidh a mór-thorc .Agus nírb ingnad dóib-sim
sin, dóig ba loisi lítha luamairecht an tí
do boí ann sin, & ba
h-édáil chabartha do churadhuib a chosnam, & rob
indeóin cothuigthe do Leith Mogha
an mílidh sin. Uair
dob é In ail fhuirmedha &
an uaitne óir & an
leg lóghmar
& In dos dídin & an fhulacht fhínemhna co fírindeach
an flaith sin; ba lán na talmanna dia thairm, ba
faílid
muir & tíir dá thoidhecht.
Is ann sin ráinic
Eógan d'innsaighi a phuibli,
& nír chian dó ann In tan ad-chonnairc dá indsaigid na
trí badhbha bél-ginacha, & na trí
h-arrachta fuachdha
frithire folt-gharba. Trí mailgi fraochda for-garbha,
gan deithbhir gan dealugad, ar fiarlaíd gacha h-aighthi
ainmhigi odhar-duibe, ag tuitim &
ag tathaighidh ar
n-a glenn-shúilib geil-derga
gruadhlaig-ísli. Trí sróna
creimennacha cuas-fhinnfadhacha ag na
caillechuib. Trí
tengtha lista labarthacha
lán-doilghi leó, co ngráin nguil
& co n-uathmaire n-éighme & co neimib
naithrech for a
n-éighmhibh. Sé láma brodla bun-chaola
barr-gránna
buidh'-ingnecha ag na badhbhuib sin. Sé cosa caol-arda
cnámh-lomma cam-ladracha ag na caillechaib sin. Gur
gráinighedar na flaithi risna fuathaib sin
‘Can as tegaid na mná
úd?’ ar na maithi.
‘Táncamar a céin lér cumachtuib,’ ar
siad. ‘Ráidhidh
rinn bar cumachta,’ ar Eógan. ‘Adérum,’ ar
iad-sum
‘.i. muir for arduib, & snechta for talmain,
& lasracha
lethna for lebar-maighib, &
claochlód crotha for
cenélaib,
& siabradh sídhi for saor-chlannuib, ar n-eladhain-ne,’
ar siad. ‘Dar ar cubhais ámh,’ ar Eógan,
‘ní dísgirecht
deg-ban sin; & ráidhidh rinn bar n-anmanna.’
‘At &
Lann &
Léna sinne, trí h-ingena
Truaghna a tréiniathaib
Treagha, & táncamar do thaisbénad
do bháis
duit-si, mar thuitfi isin chath sa.’ ‘Oraib féin & ar
Chonn bar célmuine,’ ar Eógan, ‘.i. bar
n-aird-mes a
n-aér, & bar corbad a crannaibh, & neimh
bar célmuine ar
clochaib, & ar tonnuib mara bar mí-rún.’ ‘Ní
fír duit,’ ar siad, ‘nír sechnadh &
ní sechóntar sinne, &
ní fáistine ar luach nó ar lán-chomaidh do-nímaíd ná
luadhmaíd, & ní techtairecht do chinn
chomadh
chanmaíd.’ Agus at-bertatar so
ann: — 
Sgél lim dúib,
éistidh ris,
fír do grés, treathan truagh,
greathal gér;
mairg gus tic
laithi In Luain;
tonn tar tír
mar Chonn cruaidh,
nír gab aon
aslach uadh.
uadhmar magh,
magh medh sgél;
biaidh imad nguil,
biaidh imad ndér;
mairg d'fhir ro-s-an
nár nár sgar re sgél
Sgél
Ráncadar na h-arrachta sin
iarum co h-airm a
raibi mac ríg na h-Espáine, & adubhratar so ann: — 
Cloistecht re cruadh-maidin
co mesgfaither corr-shlega
re fighar fidhbaidhi ;
fir Midhe mí-roinnfidh
imad óg oirrlighfidh,
cirrfaither cruadh-churaidh,
sluaigh Chruachna coibéra,
do shéla dil daltasa,
máil Mumhan maidhfider,
nert Mogha mór-thoirnfidh,
taoth Fraech a fer-chosgar
le mac Úna innsaigech ;
daíb ní ceól
cloistechta.
Cloistecht.
‘As, as,’ ar Fraech, ‘ní fír dhuit, ní fis
fuarais; romad
dod ro-grádh, tar h'éis
t'écraide’.
Ráncatar na trí mná serbha
siblacha sídhe sin
rompa co h-airm a roibe Conn, & Is ed adubratar agá
gresacht, ‘A aird-ri,’ ar siad, ‘do les ad
lámhuib, & do gráin
it gnúis, & do chonách id chémanduib, & do chosnam
id chath, & do rath at
réimennuib. Uair atá oirechus
Érenn etarbuas uasad mar bís fód
fabaill ar folumain;
uair do lenatar dá ainm oirderca Éiri da bar
coiméirghi
don chur sa .i. Leth Chuinn & Leth Mogha’
Agus adubhairt
Lén an laoidh so sios ann : — 
Táinic maidin, maith an sgél,
mar adeir Lann agus Lén
do-bhéara an sgél cédna cain
iomrulla écca Eóghain.
As í Leath Chuinn, id-chluine,
budh thuaith go Tuinn Rudhraighe ;
an leth oile, soirbh an slad,]
as í Leath Mhogha Nuadhad.
As mithidh dol i n-a ccenn,
a mhic Morna na mbéimenn ;
an mhaidin chaomh go nglóir ngrib,
as maith
dhíbh an tráth táinig.
Cidh trá acht ó
't-chonnairc Conn néll na maidne
muiche suil do fhágaibsed
réltanna aér, ráinic roime
gan fis gan airiugad cusan longphort a
roibe Fraech
fithnasach mac ríg na h-Espáine,
& sé féin & a fiche céd
Espáinech a longphort ar leith
ó chách i n-a shuan
chodalta; & ro gáiredh umpa
& do gab sluag Cuinn
agá n-oirlech co h-arrachta. Agus is
ris do éirigh Fraech, re sestán na fer & na faobar, na
n-écht & na
n-espad i n-a
thimchell. Ro éirigh Fraech
co
h-aithmélach as a phupaill,
& ní thárraidh a threalam
acht In lám-arm do bí fá láim aigi,
& do chaithestair
eisen co h-arrachta re h-imbualad & re h-urlaidhe ar
curadhaibh Cuinn, co torchratar céd
laoch don ruathar
sin le mac rígh, na h-Espáine. Co tarrla Conn
& Eochaid
Én-shúla i n-a agaid
dó, gur fhothraicedar In dá laighin
le nertuib a lámh isin laoch-mhílid; &
tuc-san dá ghuin
áithesacha orro-sum, gur bris a n-éidedh gan
fuirech &
gorbo baogal báis re féghadh gach áladh
díb sin; & ní
comthrom a comrac, uair ní roibe
acht léine il-delbach
ór-shnáith fá mac
rígh na h-Espáine, & do bátar In dá
laoch eile éidighthi ó bhonn co bathais. Co
torchair mac
ríg na h-Espáine isin chomlann
sin le Conn & re h-Eochaid
Én-shúla
Agus tucsat sluaig Chuinn gáir chommaídhme a
cosgair ós aird, & Is í an gáir sin
do dhúisig Mog Nuadad
co n-a shluagaib, & do éirghedar ann sin,
& ní ráinic leó a
trealmha catha do chórugad nó
do chengal an tan do
gabatar catha Cuinn ar a n-oirlech. Agus ní ar
tlás dó
do-chuaid sin ag Eógan co n-a
ard-shluagaib, acht ro
thuaircsed catha Cuinn a cédóir, & ro
chathaighedar co
fuilech créchtach cró-linntech re forbartuib ferg
& re
medhrachuib misgne & re h-anfad a n-aignidh. Gur
suidiged um gach rígh dona rígaib sin sonn lethan
leabar-daingen do roighnib sgiath n-óir-thiug n-eochair
chraobach co macuib aird-ríg agá n-imarchor,
& do bocóidib
dealb-núidhe dath-imdha, & do thuluib sgiath
sreth-chaín
slabhradach, & d'fhaobraib colg &
craísech & corr-shleg
Gurbho cenn a loisi luaimnigh
lebar-deirg le
mór-gaothaib Márta, & gurbo h-áradh
re h-olc, & gurbo
dréim re díberg, cenn do chur
in gach mbróin sesmuigh
sleg-aigbéil díb sin re gresachtuib uathmara a n-urradh
& a n-aird-rígh ac laoidhed na laochraidhe,
& re
caismertuib com-arda a curadh, & re gréchaib
& re
golfadaig na mbadhb
siblach sian-gránna, & re saíb-eitellaib na mbrain-én mbreic-cícar oc innisin
uilc & oc urnaidhe áir, & re tighe na
cethand dona caolarmaib
ro díbhraigedar na curaidh dá
céd-chuindscleó
Gurub ann sin ro toirned
leó-sum doire ruadh-ghlas ro-neimhnech d'fhedhaib cruaidhe crann-tréna sech
bhilibh na sgiath mbadhba isna bruinnib; gurbo crannach
réidh righin ro-thrén
recht-aigbéil mar do
seólad & mar do
suidhiged na h-airin límhtha lethan-géra a formnaib
& a
fír-thaobaib araile, gur fosaighid cosa curadh re
comlann
& gur luathaighid lámha re luath-builledaib. Ro
médaighid
ferga fer ris na fedhmannuib sin, & ro minaighid
lúirecha
lán-derbhtha re bruth & re tesbach na
trén-míled ó imarcaid
a n-imbualta; gurbo fuinneóga siltecha
súgh-ruadha
ochta na n-ánradh ar n-a tollad le h-imarcaid na n-arm
isin imghuin, & ro cheisedar na
flatha ar n-a fedhmannaibh;
gorbo saigin buirb ar baoth-mhacaib a mbéimenna, gur
combrúighid cathbairr dá cruadh-buillib &
gur h-athchumaid
aighthi na míled móir-menmnach ó aithighidh
arm &
faobar 'gá n-urlaidhe. Gurbo linnti
tiugh-fhuara téchtaidhe a n-íslib &
a n-eitrighibh, na
linnti & na srotha fola foir-deirgi ro
shilestair i n-a
mbuinnedhaibh borb-ruadha a h-áladhaib na curadh
díb línuib. Gur thoirnetar
brain-eóin chír-dhuba
craes-derga ar corpaibh curad & ar ochtuib ánrad
isin
irghail sin, & ro fháiltigedar badbha béil-derga
re fairsinge
na feóil-édála fuaratar. Acht atá
ní chena, fá luinne
air an esargain sin & fá h-ár gan
áirem & fá cepach
gan céill & fá coimh-fherg gan cobair & fá díghal
díthaighthi deg-daíne an bráth céd & cenn & colann
do fágbadh ann sin a fothraicthib fola & a
n-adhartuib
uilc & a sruth-linntib cró
Is ann sin táncatar secht
mic Shicir co n-a sluagaib
ó chath Eógain Taídhligh
fá throim-fherguib,
nó co
ráncatar ar lár-mhedón catha Cuinn,
& do-rinnedh leó
raona lethna do láithriugad & doirsi
díchra don dergruathar sin. Go tarla riú trí meic Conaill Chruachna
.i. Corc & Connla & Cédghein Cruachna,
& Is é tarla riú
ar tús do chlainn Chonaill .i. Cédghein
Cruachna,
& ro chaithestair re macuib Sicir a shaothar gur ghon
gach én-laoch aca a chéile & eisin.
Fá h-ingnad le macuib
Sicir nert én-laích d'fhás nó
d'fhorbairt orra féin mar
sin, & tucatar secht ngona a n-énfhecht ar Cédghein; &
do thuigestair Cédghein nár thrén tabaigh a aicme ar
cairdib clainni Sicir, & nár fherr leis lucht a érca agá
agra iná sé féin dá innechad orra 'm
an am sin; & tuc
secht ngona gáibhthecha orra-séin gurbo doras
báis gach
guin díghla díbh-séin. Is ann sin
táncatar dá mac oile
Conaill gusan cath-láthair catha sin .i. Corc &
Connla, & do
thógbatar mic Conaill a n-aignedh ós cách
ann sin, &
tucatar tuarcain fherdha fhortamail do béimennuib
troma ar na tréin-fheruib sin, gur
fhágbatar i n-a
tamhnaib sgaílti sgiath-roinnti an móir-sheiser
míled sin
ar mbuain a cenn dá collaib
Is ann sin táncatar secht
mic Doghair co n-a
dámhaibh ó chath Mogha Nuadad
co lár-medón catha
Cuind, & do-ratsad comach coitchend ar na curadhaib,
co tarla dá n-indsaigid cóig mic fherdha Feidhlimidh
.i. Fiachaid Araidhi & Bícis Caoch &
Curraíne, Eochaid
Finn & Fiachaid Súighdhe; &
gérb iat-séin nírbhu urusa
fritháilem a ferg co n-urraind dá n-athardha umpa.
Ro
gonait & ro dergait, ro marbait & ro mughaighid
secht
meic Doghair don debaid sin
Cidh trá acht ó
't-chonnairc Eógan Taídlech a
maithe agá mughugad & a dheigh-fhir 'gá
ndíthugad & a
churaid 'gá cirrbadh & a óig 'gá n-uaitiugad, ro lingestair
buinde rod rechta isin rígh-mílid, co nár
thuill i n-a chorp a
chédfaid re áirem a écht
& a esbadh i n-a fhiadhnais;
& táinic roime i n-a thoraind fhergaigh fhorránaigh
fhaobhraig fheochair-galaig dá n-agra. Uair Is é a
thres fá tend, & a chith
fá cruaidh, & a fherg fá h-egal,
& a thuinnsium fá teidhm, & a ghaisged
fá gábadh, & a
a dhíberg fá díth. Mairg tarla fá imlat
a arm & a aigenta
an uair sin, mana thegmadh chuigi cath coim-thiugh, &
cind chroma, & cliath choim-neirt, & sgéith gan scuchad,
& freagartha ferg,
& nert-ghabáil námhad, &
aigenta uaille, díchracht
díbergi. Gur fhácaib dá éis ar
cuartugad an chatha an
t-ár-shlecht oirlighthi, & na
colla cirrtha cró-thesgtha, & na buidhni
feósacha faonmarbtba
díchendta dubh-gorma droch-cóirighthi; &
rob
imdha uadha re h-edh n-ath-gairid féinnidh fras-ghonta,
& treóin ar tuisledhaigh, & beóil
ar mbán-ghlasadh, & dóiti
drom-ghonta, & cosa ar cam-luamain, & brugaid
broinntesctha,
& baoith ar buadhnasaigh, & óig a ndíth
bhethad
Ó 't-chonnairc Conn an ainigin tuc Mog Nuadad
ar a chathaib & ar a chéduib & ar a churadhuib, ro
fhuagair do Gholl míleta mac Mhorna
Mog Nuadad do
chosg do chách amail ro gheall; & ro
shechain féin a
chomrac, uair do thimchill Mog Nuadad fá naí an
cath agá iarraidh do dhígail
a fheirgi & a anfholad air.
Agus Is é leth do-chuaid Conn ar a imgabáil a mesg
chlainni mire Morna, uair tuc Eógan
dá bréithir dá
faghadh Conn a n-inat ghona nó imbualta nach
bérdaís
fir Érenn uadha é & ro mharbh imarcaidh
laoch i n-a
lenmhuinn
Ó 't-chualaid Goll mac Morna guth In aird-rígh
agá gresacht, táinic roime i n-a ruathar churadh co h-airm
a roibhe Mog Nuadad, & sé ag traethad thrén & ag bádhadh
bidhbadh & ag uaitiugad aicmedh & ag
díthugad deig-cenél; & ó ráncatar In dá
leóman lonna ledarthacha luathgnímacha sin dochum araile, tucatar dá thoimhde
fherdha fheramhla
dácraísechuib crann-remra isna croimsgiathaib,
gurbho h-oirbedha tretholla tres-brúiti na
troim-sgéith ó na toimhdibh sin, co nach roibe
dín fir re
ferg nó re fognamh isna sciathaib sin, acht a tuitim uile
i n-a mbomannaib fiar-bristi dona feruib. Agus ó
't-chualatar sin na deich céd curadh
do macuib rígh
uaisle na h-Aisia ro bátar a teglach Eógain,
táncatar a
furtacht Eógain, & ro marbsat mórán
do míleduib Cuinn
& do chlannuibh Morna, &
do thuitsed i n-urmhór féin and
Do éirigh menma Moga
Nuadad ann sin, & do-rinnedh leóman uasal Afracdha dhe fá
coiméirghid
cuanarta, nach lamhthar do
lámhugad; & do
chruadhaig In comhlann ar Goll, gur ben a
iachtadh
míled as. Ó 't-chualatar
clanna Morna sin fá doilig
leó Goll do beith isin éigin sin, &
táncatar co dána
dúthrachtach a fóirithin Guill, & tucatar
guin gach aín-fhir
ar Eógan, & tuc Eógan comaín a ghona
do gach laoch aca-san,
ampersir; do fhreagair a chomlann do Gholl. Is ann sin
táncatar a fóirithin Eógain na deich
céd laoch Lochlannnach
ro bátar i n-a theglach, & do-rinnedh leó
sin forrán ar
flaithib & comach coitchend ar curadhaibh, &
do thuitset
a n-urmhór féin ann a fiadhnaise
Eógain
Is ann sin táncatar
trí rígh roda rechtmara do
chairdib Moga Nuadad isin irgail .i. Tresmhaol mac
Dolair & Laighnend Tuir Breogain & Ailill
Tuir Nemhruaidh,
co tarla dá n-innsaighe trí h-onchoin ogla échtacha
do chairdib Cuinn .i. Breac &
Soradh & Mogh Corb; &
do gon cách a chéile díb dá
craísechuib crann-remra,
gurbo créithir chom-tholla na cuirp
ó imghonuib na
craísech, co dtorchradar díb línib i n-a cosrachaib
cró. Is ann sin táncatar dá rígh mera
menmnacha
d'fhírchairdib
Eógain dá n-innsaighe .i. Flann mac Fiachrach,
a shen-athair, & Nuadha Derg mac Dáirine, a
oide; &
do-rinnedar sin urlaidhi agarbh ainiarmartach &
cepach
cirrthi do churadhuib cros-roinnti a
timchell a tigerna.
Co tarla dá n-innsaighe Asal mac Cuinn Fhéindedha,
taísech teglaigh rígh Érenn, & Ros
mac Imchada mac
rígh Uladh, & do thuaircset
a chéile co gáibhthech
guasachtach, co rabatar taíb & ochta &
asnach co h-eslán
esbadach acu ón imghuin & ón urlaidhi sin;
co torchradar
urmhór na céd & na curadh 'sin chom-thuitim isna
comlannuib sin i n-a n-esair an-abaid ar n-a
n-athchuma
Ar toitim na triath &
na tigernad do gach
leith do na laochaib sin ar an láthair sin, do
thuicistair
Mog Nuadad imad a escarat i n-a fhogus, & a threóin
& a thréin-fhir ar tuitim,
a allmaraigh & a dheóraidh ar
n-a ndíthugad. Do
línustair uaill & méd menman
in mílid sin risin móir-éigin sin, &
do ruithnighedar a
gruaidhe amail gnáth corcra, & ní thuc dá úidh decra
ná doilges na cnedh & na n-álad boí
fair, gérbo h-imdha
iad-séin uair doba náirighe leis iná cath do
chlódh fair
& a muinnter do mughugad and, In tan do-beiredh
dá
úidh co tuitfed le h-amhus nó le h-aon-laoch
nó le fer
formála isin doman uile; & Is ed do
ráidh, ‘Comrac fir
re fer co trásta agum,’ ar sé, ‘&
comrac fir re feruib anois;
& ag so mo briathar ris, ámh,’ ar
Eógan, ‘co mbia 'n-a
dhí-chreidem & 'n-a
éiliugad ag sochaidib re deiredh
ndomuin amail díghélat-sa m'fherg & m'anfholaid isin
ló bágha sa’
Do éirigh a uaill
& do ardaigh a aicnedh 'm an
am sin & do fhiuchatar a fholanna uaisle, &
do thuairc &
do thimchill Goll amail thimchellas féthlenn fidh nó
seabac énlaith, co tuc Goll a osnadh écomhlainn
ós aird.
Is ann sin táncatar trí deichneabair diana
dásachtacha
dá choirp-fhine féin a
fóirithin Guill .i. clanna Morna
móir mic Garaidh Glún-duib, & tucsat
arís guin gach énlaích
ar Eógan, & ní dechaid duine
díbh-séin gan guin
díghla ó Eógan; & do fhregair a chomlann do Gholl.
Táncatar colamain tenna na Temrach co nertmar
náimdidhi d'innsaigid Eógain, & tucatar a n-uaisle-séin
uile guin gach én-fhir ar Eógan, & riacht
nech acu san
gan álad ó Eógan; & do fhreagair a chomrac do Gholl.
Táncatar comaltadha Cuinn iar sin co h-Eógan
& tucatar
guin gach éin-fhir fair, &
tuc Eógan cumaín a ghona
nó ní Is uille do gach én-laoch aca san;
& do fhregair
comrac Guill gan fhuarad dá éis. Is ann sin tuc
Goll a
ilach míled ós aird, & freagrais Conall
Cruachna, rí
Connacht, sin, & gonais Eógan, & ath-ghonais
& tres-gonais Eógan eiséin ar n-a aithne
gurbo h-othar
eacute;ga dá éis é. Bliadain dó
agá leighes a Cruachain, &
fuair bás fá deóidh do neimh na
n-áladh sin Eógain
Is and sin táinic Conn
Céd-chathach a coinne
Eógain ó 't-chonnairc an
ainigin tuc ar a mhuinntir.
& Goll isin éigin chomlainn a roibe, & Conall Cruachna
i n-a écht uadha, & In t-ár tuc ar
clainn Fheidhlimidh
Rechtmair & ar clainn Morna & ar teglach
Cuinn féin.
Agus nírbo coinne sgíth-beg sgáth-uaimnech
in dá aird-rígh
sin ag rochtain araile, acht ba sádhudh dá chloch ndílend
mar do chongbatar a croidhedha re cruas
& re coimfherg
a chéile; & nó go n-áirimhther gainem mara nó
duille fedha no fér faithchi, ní ráinic
& ní ro árimh ar
thuit do láim Eógain isin irghail sin. Agus do
thinóiledar
an sluagh uile 'n-a urthimchell agá oirlech, &
táncatar
trí caogaid mac ríg Muimnech .i. do Mairtine Muman,
chuigi, & ro sháidsed sleg gacha fir ann,
& do marb-sum
caoga díb-sium
Is ann sin tuc Conn
tulcán toirrsi uadha ann
don chraísigh catha ro boí i
n-a láim, co ndechaid
trít ó ucht co formna; & ní
ráinic leis an tshleg do
tharraing an tan do thoit féin a
cosair chró & manaís
mór-nemhnech Moga Nuadad trít ón taoph co araile de.
Agus nírb ingnadh a thuitim isna
táim-néllaib sin, uair
do bhí caoga cnedh com-marbthach
neoch fá cnedha
báis & baogail fair ó láimh Moga
Nuadad ó bonn co a
bathais, gurbo fuighell gae & claidim d'Eógan
hé. Do
sháidhset a slega uile a n-Eógan an lín do
thuill i n-a
thimcheall díb, gur
thóguibset a n-airde ar a slegaib
hé & do-rónsat guin ghalann de, co
torchair leó ar In láthair
sin; & do léigset a ilach cornmaídhmi ann
sin. Agus
adubairt Goll, ‘Léiccidh ar lár an laoch-mílid,’
ar sé, ‘& ní bás
midh-laích aige.’ Agus ar toitim
Eóghain do thuitset dá
oirrígh Muimnecha dá leth-taíb
.i. Laighell Luath-builledach & Fiacha
Baicedha .Ro
imthighedar ar mhair do Muimhnechuib & d'allmarchaib,
& nír lenadh iad, uair gach nech nár
marbadh do chathaib
Cuinn ro bátar a ngonuib & a fuilibh innus nach
roibe
naonbhar in-gnímha nó in-shibail
díbh
Ro éirigh Conn as a
thaisib iar sin, & do gabad
longphort leis ar Muigh Léna an
adhaigh sin; & do bátar
ag tabairt tesmolta Eógain Taídhlig ós aird,
& gach nech
ag adhlacadh a charad & a dheirbh-fhine féin
aca; & doba
mhór an-aíbhinn In obair sin. Ro fhácaibset
eólaig gur
mó do thuit do Leith Chuind ar Muigh
Léna iná do
Leith Moga, cidh ar Leith Moga do muid & gidh
é a tigerna
do thuit. Agus Is ed deimhnigid ughdair gur mó do thuit
le Mog Nuadad i n-a aenar díb iná leis In tshluag
uile ó
shin amach. Agus ro bátar co subach
dubach amail
fher serraigh an adhaigh sin .i. subach
Conn In tan do-beiredh dá úidh Eógan do thuitim leis
& Éire do
chosnamh dó féin dá térnódh dia
ghonaibh; dubach dobrónach
uile iad, cnedach, osnadhach, o theinnes a
cnedh & a
n-áladh & ó díth a carat, &
ó; mbeith féin ainmhech
esbadhach. Táinic Conaire mac Mogha Lámha chucu
ar n-a mhárach, & do fher
Conn fáilti fris & ro fhiarfaig
de cáit a roibe Maicniadh mac Luigdech. ‘Atá ag
Rosaigh na Rígh thes ’, ar Conaire, ‘&
ní thibra sé
taeb rib-si nó go fagha sé éraic
Eógain Mhóir ampersir maithe
Muman uaib, & Sadhb ingen Chuinn
mar mhnaí’
Iar sin do
fhiafraigh Conaire sgéla an chatha
dhíobh, & do innis Fer Doghair draoi sin
dó; & id-bert an
laoidh ann: — 
Mo-chean Conaire cuanna,
níorsum duine do éra ;
inneósad mar do-chuala
sgéla an chatha ar Magh Léna.
An torc trom ar ghoil ngníomha
do ort Conn ar Magh Léna
dreach Mogha fá grís ghlámha, dámha & fir fá mhéla.
Do thuit ann aon-mhac Éibhir
ó thángadar toisg uabhair
fuairsiod ann a ndíthughadh
ó churadhaibh a Cruachain.
Do thuit Eógan lonn linne, agus Flann tré ghlonn ngoile
do thuit an taoibh-sheng tinne, agus Laighneann Thuir Breoghain.
Ader-sa riot gan rubha
do thuitsiod saoithe seana, bfuilmíd sunn ar subha
do theacht sonn Is mo-cheana.
M o. ch.
Tarcaidh Conn ríghe
Mumhan do Chonaire
ann sin. ‘Ac etir’, ar Conaire, ‘tabair do Maicniadh
an ríghi, uair Is é atá aimhriarach duit, & Is lór
lem-sa rígh-dhamnacht Mumhan.’ ‘Beir-si bennachtain,
dá chinn sin,’ ar Conn,
‘& gura tú fén gabas cennas
Érenn & Alban tar mh'éisi-si.’ Agus do
fíradh ar chan
Conn ann. Do chuirset sein-Eochaid éiges uathaib co
Maicniadh, & táinic tar a comadhuib dó .i.
éraic Moga
Nuadad & ríghe Mumhan, & Sadhb ingen
Chuinn do mhnaí;
& ad-bert sein-Eochaid éiges In laíd ann
A mic, déna síth re Conn,
fó a ghlonn, imat a thriath
co nach tuca fraig re fraig
ná colg fri colc don mál liath.
Éta duit céd ngabar ndonn
co cúl trom ó sech gach aín
éta duit, a dhegh-dhóid dheis,
ao fri feis, ferr gach maín.
Éta duit céd ferb re h-as
ar In leirg, ro-fes, a fhir ;
éta duit céd ech as srian
co nert niadh, Is coisg do ghoil.
Éta éraic Fhideic Móir,
sgiath óir & imell n-uim ;
éta iath re h-Eiscir n-Uill
le méd do ghluinn sceó do muir.
Éta duit céd mogad ndaor
re dénam aodh co nirt chruaidh
éta duit céd colg Is sleg
a ndóitib fer re díth sluaig
Éta duit Sadhb ingen Chuinn,
fó a boill dingbála deit ;
techt a rígh Themrach dod réir
ná meadhradh do chéill, a meic.
a. mic. d. en. a
Is amhlaid imorra do baí Maicniadh ann sin &
deiscert Muman uime ó Shliab Chaín co fairgi; & tuc
Maicniadh seóid & maíne do shein-Eochaid
éiges; & táinic
Maicniadh & maithi clainni Dáirine co Magh
Léna leisin
éiges, airm a roibe Conn, & do-rónsat
sídh ann sin. Targas
dá chóiged Muman do Maicniadh ann sin, &
nír ghab-sum
sin, acht a roind co cert etir sé & Conaire;
& do roinnedh
Mumha ar dhó dóib ann sin, & tucsat
gialla do Chonn.
Agus táncatar co Temraig iar sin, & tucadh Sadhb
ingen
Chuinn do Maicniadh, & tucadh
seóid & maíne
do mhaithib Muman, & táncatar dá tighib;
& do bí Éire
ann sin ag Conn gan cumsgugad.
Ráinic Derg Damsa
draí Eógain roime iar sin
co h-airm a roibe Sída ingen Fhloind mic Fiachrach,
máthair Moga Nuadad, & sí co taidhiúir tuirsech déis a
fir & a h-athar & a mic maith, a Ráith Chianaigh a
Feimhen-mhuigh a n-oirrther Muman;
& ní ráncatar
sgéla derbha Eógain nó a oidhedha d'innsaigid a máthar
co táinic In draí. Agus do ghabh sí
'gá agallaim, & ad-bert:-Sída
Sgéla let, a Deirg Damsa,
imthús In dá anglonn-sa?
Cinnas térnadar na tuir,
Conn Is Eógan a h-én-muigh?
A ben, ná fiafraigh dím
sgél,
fann sinn gé dho bámar trén;
co bráth ní fhaicfi do mac,
aird-rí Mumhan, Mogh Nuadhad.
Créd do-chuaidh In mhedair
mór
do bídh um Eógan ag ól,
curaidh Cliach, cobhlach fer Fáil,
loinges armach a h-Espáin?
Fichi céd táinic ó thigh
Fraoch Mílesach mac Éibhir
do thuitsed le mac Úna
is le h-Eochaid Én-shúla.
An uair do bámar, fá gnaí,
ar caín-mhaighlerg Maighe h-Aí,
mac amail inac Mogha Néid
ní fríth d'éis Logha a lethéid.
Fuaramar Conn a n-uathad
a Tuillsci do thaobh Chruachan ;
dob uathad a cenn naí cath
curaidh Cruachan, fir Themrach.
Adubairt Conall re Conn,
'roinnem In chrích co comthrom;
do mac Mogha Néid andes,
léig a rogha red reimhes
Do éirig ferg a Conn chas,
do chagain crann a gaí ghlais,
do shámaig a ég fo secht
ré n-Érinn do roind éinfhecht.
Atracht Conn ré n-a chath chruaidh
co tuc a chlé re Coill
Ruaidh,
gur gab longphort 'n-ar comair
a taíb Ghlaisi Imomhain.
Eagail linne Conn Cruachan. do léim oraind le h-uathad; egail le sluagh Cuinn chubaidh
na dronga sa a Des-mumain.
Atracht 'n-a réim Conn
Cnodhbha
co tuc a druim re h-Odhbha;
léigmíd-ne a lenmuin na fer
co h-imlib oirrthir Laigen.
Ann sin do roinnsem Éire
ó tá In t-Áth Cliath go a chéile
gur ghabsum a Muigh Léna
bámar cuibhdhe cóim-thréna.
Ní sgaramar dár ngail ngúir
gur chlaidhemar aile n-úir;
gor thógsamar trí rátha
robsad buana bith-ghnátha.
Do-riacht chugaind Conn cródha
ceithre catha com-móra;
gabadh longphort-nír lugh lem — 
mar throm-thorc dó, mar
dílend.
Conaire Caem cliamain Cuinn,
is Maicniadh nár fhaom urruim,
do thréigedar gan bháigh mbreth
Eógan caom tairbthech
Taídhlech.
Táinic Conn na céd curadh
co moch fá maithib Muman
& na tréin-fhir ro thagh,
as suil do éirigh Eógan. Atracht Fraech, ór buidech badhb,
do chaith co luath
a lám-arm
a tús an gábaidh go gar,
ó nach tárraidh a threalamh.
Tucatar sin, leth ar leth,
aghaid ar Eógan Taídlech;
a thorann nír mhaoth 'sa magh,
gur thaoth Conall le h-Eógan.
Air cur air Connacht um Chonn
d'Eógan Mór fá cruaidh comlonn,
ar ndíth a deóradh fá sech
do fríth Eógan go h-uaignech.
Trí caogaid dár dual ríghe
do rígraid Muman míne,
gur gonatar mál Midhe
do shluag mer na Mairtine.
T'athair-si Flann, mór In sgél,
cath ar maigh don rígh ro-thrén ;
Fiachaid Baiced, Eochaid tenn,
atáid na laighell.
Ní mór
Conn mac Feidhlimidh arm-ruaidh;
ní biú nís sia 'gá séna,
is iad sin ar n-aird-sgéla.
S. G. E. L. A.