Aisling Tundail H.3.18
Da ardcathraich erccnæ adhamra atáit i nEirinn .i. In Macha n-aireagda budhtuáith et Caisel na riogh allatheas. Is isin
Caisel soin rochin an fer n-amra iar trill, gerbha holc a beatha ó tús. Tunttal atacomnaicc. Ba huasal iar bfuil; bhá crodha ar ái ngnimha; bhá hettrocht ó churp, acht cená fa heisliodhach immo anmain. Deich ceciph no imrordaighfead Críst ina cedfaidh, nó ingreimeadh et nó míonoraigeadh go mór. Bá huathmor aingidhe imon ecclais, ar ní fuilngeadh bochta In Coimdeth ina freacnairc. No fodhladh gach ní fagaibedh ar adbclos ó doinibh et ar sotloi occus uallachos. Ba hilarda a caibne & a charoid.
Dorala tria gabhra ar iris sainrethach d'fiachoibh ogo. Teit dia cuinngidh i cinn an aighé. Ua foilid a iris & a feichemh riamh. Anois tria hoidchi ina farrad. Siris a fiach asendoth. Atbert an feichemh na raibhe lais do i n-aigid. Rolonnoiged iaram occus rotriall imdiocht lá sodhain. Rogab a ceile
ag a tlaoghadh & ronguidh imthomailt a túara sív no-imdigfed. Rosoad samh iaram & rotinnsgain a acnamodh do thocaithemh
iaramh. Ho rohín a dæ chugæ, ní 'macumaing a feacad goa bheolu. Ro-éghestoir ca hartt et rontuaircc a uassu. Rontrasccradh a corp co talmain feivh bid marbh. Doriachtottor fidracha an ecca adochomm. Reithit a caraid chuicce ar gach leith, toccbuither na buird, eigid In teglach et an fertoighes. Sintear
an corp, togairmther an clíar. Ingantaighit an popul,
buaidirther In cathair uile tria oibne a oidhedhai.
On cethramhad uair dia cedáin cusan trath cédna don tsatharn robói amail gach marbh an oired sin. Acht chena norathaighidis lucht a minfechta teas biog il-leith clí an chuirp. As aire na rohadlaiced frissin. Iar suide roceimnigh a spirut co henirt inn. Ba hingnad la sochaidi anní íhin. Ro-oslaic a derco go hanbfann. Rofochtodh de inarb ail do comain et sacrafaicc. Ro-ointoich a gapail cuige. Iar caithem
cuirp Críst et a fala rucc atlugud buidhe et moladh do Día occus dixit: ‘O a De! as mo do dilgud-sa et do trocuire inas mo fpectho-sa, gidh am róipecthach. Dotaisiulbois mar do triboloitibh dhamh et dovccois a firdorchuto thalmhan inn.’ La sodain fochétóir rofothoil gach ní fobúi lais do bochdaib an Fiatha. Ro-erb a sighnomachad d'airrde na
cruche. Tobert cúl frisin mbethaidh riamh.
Anno Domini .i. nói mbliadna et céd occus .xl. isin dara bliadain iar nuadhachad Iarusalem, Conradus fa righ Roman
in tand soin, Eugenius fa papa isin Roimh, as í sin bliadain i tainig an papa sin on Gaillia go Roimh1, Is i sin bliadain ina
facuidh Tuntal an aisling si. Rotinnsgain anní adconnairc et roches do innisin iaram.
De aspectú demonis
‘O roching tra In anom om chorp & adconnairc gurbo am marbh, rogab mo chubhus uamun dimor tre aidhbhlibh mo
chuil et ma phecad. Dáich nícon fes do cred dogenad. Ro-smuain
techt isin colaind ina frithing, acht ní conice. Rogab co hanbsaid utmall sanchán go cí et co toirsi, co n-eccla occus co ndercaoined. Doconnarc airvre dimaro di demhnaibh domh oigidh, gurralinsod In tegh et In garrdha & na sraittibh archenoi. Rotacmoingsetar an anmain dtróig et atbertsad:’
‘Gniemh cantoice don anmoin troigh si, oir Is inghen don bás hé occus as namo do Día. Is teine domuchta hé. Ag so banchara In dorchuduis & bidbha na soillsi.’ Ro-sgomsat a bfiacla chugo & radluichsiot a grúaidhe & a oinigh dia n-ingnibh & atbertadais: ‘Tair lasin popul rongoais itt biú baile a bfaigbe tene huthain a n-ifurn dot losccadh tré bithu, a buimi na cendairrce, a banchechroir na himriosno, do bidh cen athchor linne. Créd imna dena an diumus gnáth anosa? Caithe In t-ettrad anbfoild? Caidh In nert lar'
triallois clodh na sochaide? Caithi In feiles fognithea ría sunn? Caidhe In gola nemhmesardoi? Cidh na dena In dercad espo anosai? Cidh na dena damsa frit cosaibh? Cidh ná sine do mer da fodord chaich? Caidhe In droch-tuscurnad menic et in
droch-smuoined et moran día samhlaighthibh cheno?’
Iarna radha sin doibh et mórán día lethedibh atchi In anuim cuice soillsi móir fo indsamail retlan. Rofeg for In suildsi fodhaigh foiridhni d'fagbail. Ba hudmall enirt an dercoth sin. Ba he a aingel coimtechto-sum innsin. Rofailtig In t-aingel fria & atbert: ‘Fó a Día, a Tunntail!’
O rochí Tunntul In macamh et rathaigis aga failtiuchad, atbert co nheclo et gairdechus: ‘Trúag soin, a tigerna! Rotimchellsiot galair ifirn mé et táim a ngoisde an bhais.’
Dixit angelus: ‘Tám riam it farrad & ní rogairmis amne mé cusanos.’ ‘A tigerno, cait a mbfacu mé riam no cait a cuala do son romilis?’ ‘Do lenus In gach conair a ndechus riam ibh’, ar In t-aingel, ‘et nirbam cen acht airibh .i. ó rochinebair.’ Sinith a laimh cusin ndeilbh ba hetchi don tslúagh doirchi od & atbert: ‘Ag súd anní isa hairli danronais sechom-sa. Acht chena tigfidh dilgud ó Dia fort, cenip foairilli om ocht. Acht cheno bid egen det ruibhiochttoin begán do fpen isin már fodruilliu. Len misi,’ ar In t-aingel, ‘& cecip ní foillsighfithir daitt congaib co daiggen cuimnioch hé Deich soife i curp afrithisi.’ Homnichis an anam og a clvais.
O'ttchiatt na demain na conisatt anní rotriallsott do gnim ria, ro fecsatt for ecnach & imdergotth Chríst. Attbertadar: ‘Nach derna anní rotingell riamh .i. loch a gnima fein da cech æn.’ Lasodhain rogabhsatt ag tuargain & ag truastadh a ceile, a na coniccsid olc frisin anoim. Ro-imdichset co ndimdo et tuirrsi iar bfagbail brento mair.
‘Len misi, a anoim’, ar In t-aingel. ‘Truach sen, a tigerno. Romgeba In fairend sa im diuich, dia ndichis-si rom’, ar In anoim, ‘& didiu fomcartfat isin teinidh suthain.’ ‘Na huaimnigh, a anaim’, ar In t-aingel, ‘fobith ni tualaing íatt cor ínar n-agaid, ma atá Dia linn, amail adeir an psalm: Cadent a latere túo mille et decem millia a dextris tuis, oir biaidh mile dott clí & legion dott deis.’
De valle horribili et ponte angusto
Ba fatta doib ag siubail iaram i coimthicht araile. Dellrad et etach an aingil ba suilsi doibh. Rigit glenn uathmor dorchi iarna dorchuguth do chiaich an báis, 'arna linadh d'uiblibh tened ar lasad. Comloi iairn fris. Sé cubait a tighi.
Doroisce dona haoibhlibh ar bruth et lasadh. A bhreinibh & a mosur tra bá moa do fpein lasin anoim oldas gach pian fosfuair reme. Boi immorro airbre dermara di anmannuibh trocho ina suide for In comlaidh sin et siatt ag a losgud noco ndileghthai iatt amail crem oghin ag a gleodh.
Pian ele ba doilche ina sin: dosithlaighthi iatt tresin comloith n-ioirn amail ciaro tré línanairte. Dohathnuiatthighthi iád aris ina n-oiblibh cétna dia n-athfpianadh. ‘Ag so pian na ndaine marbhus a n-aithre et a mbraithri & gach dainimarbhadh olchenai. Gé atai-si ad duinoirgnidh, nitcuirfider inn.’
Tiagait asa haithlebh sin hi sliabh adbul uathmur. Ba hingnadh a met. Andala taob de lán do raibh & brentus et tenidh & dorchudus. In tæbh n-aill snechto & goith gér athuathmur 'arna linadh. Lin dirime do deamnuibh hi suidhiu fri riagadh et pianadh caich. Gabhla iairn ar lasad leo occus trepéte gearbh. Ba heiccin dona hanmannaibh a n-imthecht. Fecht ann dobertis on tsnechta cusan tenidh iatt, a contrarda In fecht oile. ‘Ag súd’, bar an t-aingel, ‘fochaide & pían na droinge bhios faldsa cealcach.’
Tiagatt rompu asa haithli, In t-anum co heimilt omhnach a ndeoidh an aiggil. Rigid glenn mar lán do dorchu et morgudh. Búi dia domne co narbo hecno don anuim a forcend. Gidheadh rochuala son na sruth et túth na raibhe et gair & egem na n-anmonn ann ag a pianadh. Do eirigh detach don glind et dona habaichibh troga doroisce cech pian da facuid
in t-anum riam. Attconnairc clar fotta 'arna sineth os cinn an glenna iter dá sliabh, fobith Is eaturra bái an glenn. Milibh troiged a evdh et aon troigh a lethiutt. Ni laimhiuth nech a ascnamh, mine srengthái ar eigin ann hé.
Attconnairc anam Tundail ainim ile ag tuitim don drochet so et ænsagart ag a imthecht go reith gin legad gin leonadh. Atbert an t-aingel o muth fortachta don anuim: ‘Nata-áighthir arái In droichitt. Acht chenai dogepa péin n-aill iar trill.’ Berir In anoim tarsin drochet cin nach ndograing iaram. ‘Acc so glenn fpionto na ndiumsach n-uallach’, ar In t-aingel fria.
De bestea monstruosa et terribili
Iar ceimniochad an drochit doibidhe ricit tré slichid ndorchu ndobheoil. Iar scis n-imda atchí an anmon trúag béist annsa anetorgnaid. Ba mo oldat na sleibhi riamh. A derca amail cnoca tenedh co nginail ursoilcthi, lé i tallfadh lección d'feraibh fo n-armaibh. Da aitheach forgranna ina béola, amhail bidh ina seasamh fobeitís, edon buinn indala næ ag a dét n-ichtoir, a cennmullach ag a dét uachtarach. Araile a contrarda-sidheic. Siatt ámhail colúmnai In doimhliacc ina béola, gurba trí dorchlo a hail n-uadhaibh. Lasair dermhair o béola. Dobidis na hanuim ig á fordinge issin lasair sin cenip áil dáibh. Ticcedh morgath aduathmar óa gin. Doclos gaire et nuallgubhu ile inte iarmethón. Dethbhir sen, oir battor ilmile do dáinibh ina broin. Robatar airbri mora do demnaibh ag sraichledh na spirat trúag et ag á fordinge ina craos.
Itbert In anmain co himeclach risin aingel ic faircsi In torathair sin: ‘A tigerno, ceath fa tegi ina fogus sutt?’ Dixit angelus: ‘Nir comlionadh ar ceilithe gon deachvin trempi. Deich ní mo nait daoine togaidi sechnait In péin ott. Achero a nomen. Is i fordivclomos na santaigh, Is i sluigius na srotha. Att menmarc lé sruth Iardanen di snighi ina gin. Na hathaig itchi ina gincraos, ag sud an drong robui fallsa gan chogus isin tsaogal fecht riamh.’
Tet iaram In t-aingel i focruibh di & lenuis an anaim he, gerba lesg léi. Tigit ina sesom ar belaibh na péisti. O roderc an anoim seichi, ní facaidh In aingel for nach leth. Roifagbad an anoim trúag a haonar. Robatar na deamna ag a timchellad amail arcono. Iarna sraigledh & sgiursadh rotarraingset léo hí co fairgaibhset i mbulcc na péisti. Ba haithenta ar In mbethaid frisar' impa a méd ropianadh annsin hí. Robatar 'dibh madraid accus leomain accus nadhracha neimhe ag a crinadh accus cognamh accus araile anmanna anetargnaid archena. Na deamhno ag a sraighledh. Teas ag a dodh accus loscad, accus fuacht dímár béus. Tuth na raibhe ag a pianadh. Céo for a derca accus snighe dér. Crioth for a det accus araili piána examlæ.
Lasothain dobí an anuim ig cosuid air budhne In gach ulc da ndernadh riemh go toirsi accus dercaineth, accus ag dlochtadh a oinigh diá ingnibh accus méraibh. Intan rocinn a damnadh, fosfuair é fein gan rathugoth allamoich dan bhéist. Iar mbeth eadh cian uaidhe oisluicc a ruscco go henirt accus atchí In aingel cetna. Gerbo sgidh imnedoch é, romolustar Diá co mór tré faircsin an aingil. Togbaidh lais é accus tiagaitt rompo asendoth.
De stagno tempestiuoso et ponte periculoso
As iar suidhe atconncatar loch leathan lán ainfeadhach, co na facatar na nimhe uasaibh, bá si airde a tonngair. Lin dirimhe
hi suide di bhestibh uathmara examla, accus siád for denmnibh et dasacht ag togro fordivcluime na n-anmonn ttrúag. Bui drochat úathmar tarsin loch. Ba cáilithir bas, 2000 troiged a fod. Roderscnaigh dan comainm riamh ar ulc. Robhatar tairinge iairn iarna sadad inn. Tigtis ilpiasta an lochu do slugoth-cognom na n-anmonn noreimnighetis In drochat. Metigthir carpatt cach péist dibh. Cetho aodho ona mbelaib. Indar lá haos a fairccsi go bfiuchfad an loch dan tenith sin.
Atchi anam n-airidhe ag cí & golgaire et ag a cosaid feisin ó cairibh ile. Is amlaid robúi et oire mar do dornanaibh cruithniochtto for a muin. Roforcongradh fair ar eigin In droichet d'imdecht amlaid. Gerba himegoil lais na tairnge, as mo ro-uamnaigh tuitim isin loch. ‘A tigerno, créd he sutt?’ bar Tundal. ‘As í sutt do fpian imairgide-siv’, ar In dagthechttoiriu, ‘et dott hinnsamhail olcheno nech doní fur no goitt di bhiucc nó már. Acht nibh cumo airillid a pianoth. As i sutt as digal don cách berus ní a haitibh coissercctha et go sonnradhoch In lucht crabhaidh diní sin.’
‘A Tunduil’, ar sé, ‘is eigin doitt-si dol tarsin ndrochet ott, et bo ainmín egceillidh ar chinn agat et a tabairt imlan dam-sa allatall de. Dethbhir sen, favith rogoidis bhoin ott caroid Crist.’ ‘A tigerno, nachar aisiges an mboin sin fochétóir?’ ‘Doronais, a Tundail, onar cumcuis a dicleth, et día coinnista, ní leigfithea ar cúlo. As aire sin rotpianfuidther ar ái do toile, cenip fo digail na toili et an gniomo.’
Lasodhain fochétóir atconnairc an mboin n-egcennois for a bheola. Roglac hí ge nirb acabhor lais. Triallais dochum an droichit o vilibh briocchaibh. Feaccoid na béiste for beicedaigh ag súr a n-airbir bith gnathaig feisin. Tet Tundal cusin droichit. Nirbo cennais an mboin dó. Intan nobidh Tundal ina sesamh,
notuited si. Intan nobidh In bó ina sesamh, notuited anam Tundail. Gachrafeacht doibh amlaid. Rigit il-leith an droichit. Is ann dorala fer na cruithnechta remerbartomar ina co(i)nne. Rogabh for guide Tundail gan tocht ní badh sía. Amlaid do Tundal ag a atach-somh im a leigedh secho. Rogabsad aráon ag cái & ag dibraccoid, ar ní cumaing neachtarath dibh soadh ina frithing.
Is andsin atconnairc Tundal an t-aingel ina seasamh ar a oinigh, gerbó ina diaidh fosraccaibh. ‘Dia do betha, a Tundail’, ar é, ‘accus leig uaid festa In mboin sin. Na bidh do dethite impe ní Is sía.’ Rotaisealb Tundal a casa 'arna tolladh o bheraibh an droichit accus atbert na cæmsoth siubail ní badh mó. ‘Cuimnigh’, ar In t-aingeal, ‘utmoille na cos sin do dortadh fola, conidh aire sin tá tuirsi itt lenmoin.’ Rofurthacht an t-aingel é iaramh. ‘A ticcerno, cait a raghom anoso?’ ‘Atat tra’, ar In t-aingel, ‘cestunaich úathmara
ag anadh frinn. As ingnadh an earnad dogniatt. Ata a tegh osda loclan do oigedhaibh accus ní lugaide cuingid tuille aoighedh16.’
De furno flamino et eius descriptione
Rogabsat ag imteacht tar aitibh dorche garbha. Fuaratar tegh adbulmór, metichthir sliabh a méd, accus a airtte cruinn amail hsorn. Lasair mar ag tocht ass doloisged na hanmanna. 1000. troich uaide. Atbert Tundal frissin aingel: ‘Támoid i focraibh di dorclaib an bais. Cía saorfas an bochtán trúag so?’ ‘Saorfatt-sa on lasair imeachtraich thu. Acht chena bidat eigen dola issin tsurn tenedh isteach.’
Iar ndol doibh dochum an toighe atconncatar na basaire go mbealaib accus co n-ailtnibh berrtho accus spealaib & corránaibh
accus demsibh et picibh accus crománaibh & gach aidhmibh archena nofognadh fri goradh no fennadh no diceannadh no gearradh, accus siad ina seasamh a n-etarmethon na richisi. ‘Guidim tú, a tighearna’, ar Tundal, ‘masa tol leibh, mo saoradh on pein si nama, accus atdamhaim ma chor In gach péin olchenæ.’ ‘Is i so pian as mó dar' fechais’, ar an t-aingel. ‘Acht chena docife pían bus ville anás. Eirg co luath a coinnibh na péini si, oir atat coin dasachtacha 'gut furnaide acai17.’
Roguidh Tundal co n-eccla accus cumgo gan a chur isin pein si & nirbó tarba dó. Rotiodluicced dona demhnaibh iar sodhain. Rotimcellsiot é iaramh. Tugsad na haidhmi remhráite cuige, co ndernsat blothta becca de. Phuistrinis ba nomen don prinnsa robói for an teach-surn soin. Ba hilimda isin tigh sin cnedach accus osnadhach, iactach accus eghmhe, cái & crith fiacal & tene gur fri losgud na n-anmann. Ba himdha ocubur bidh ann & a nemfagbail, daigh Is ann búi craos cin mesur, gan dighvodh tré bhithiu. Ba himdha ann nathracha neimnecha ag ceimniughud i corpuibh læch & laiches & aosa crabhaid ann. Do attoimh anam Tundail gurb imchubaid an pian sin do tabairt do bvuidein. Fogeibh hé fein a n-egmois na péine sin ina huide a n-ionoth doirche & a sgaile an báis.
Ticc an t-aingel cuga. ‘Truag sin, a tigerno, caide an briathar rocuala co minic? .i. Misericordia Domini plena est terra .i. tá & In talam lan do trocuire an tigerna.’ Atbert In t-aingel: ‘Do meall In mbreth si lion dirimhe do daoinibh. Gidh dulgudoch ma Rí-si’, ar In t-aingel, ‘is bes do In cóir do ghnimh. Diglaid morán et maithid ni as ville. A Tunnuil’, ar sé, ‘cecip pian roicesais-si, do badh cóir a fagbáil duit. Tabair atlugud do Día im do saorad o gach péin dá háidble da bfuaroiss cusanois. Oir da maithedh Día gach uili col, cidh imma mbiadh firian fon mbith? & menbat egail lá nech a pianadh, cidh fa bad eguil lais pecoth do gnimh? no
créd ima clofad óa anmianaibh, et dono cidh ima ndemtais faoiside nó aithrige do denamh, menbad egail la cach Diá? Coicclidh Dia dona pecthachoiph co trocuirech, ceni denoid aithrighe ina corpuibh. Acht chena as egen a pianadh dia nglanadh. Togbaidh Día a maithius et a miana saogalta ona peacthoiph ina coraigh, accus tidlaicid an maith hsuthain doiph tall tria dilgud & trocuire.’
‘Maithid Día tra’, ar In t-aingel, ‘mor d'ulc & ni leig didu nach maith cin chennach ar a son. Ni bfuil tra nach n-aon cin pecadh et ní bfuilid naoidin bega abáin. Gideth chena saortar mor do maithib o péin cin faicsin & cin taidbsin fosgaidh an bhais doibh amain, gonadh aire sin berthar na fireoin da dechain na pian o saortar iátt abain, ardaigh conadh moide nolasfaidis a ngrad De & a molad a cruthaigtheora a faicsin & a saoradh forra.’
‘A contrarda sin tra berar na hanuim anbfechtnacha do fechain an flaithis huthain, fobith comad moide a ndoilges et a ndograing In glóir dosechnadar da ndeoin fein d'faicsin. Is aire sin rugad In sagart do remdecamar do dechain an droichitt, fodaigh comadh moide a gradh et molad ar Día a snadud orra iarna faicsi & a gairm iaram dochum na glóri suthaine tréna soailchibh feisin, conusfuair coróin na bethad, amail rogeall Día fein do lucht a gradaighte. As coir duin cudnodh anos’, ar In t-aingel, ‘oir ní facumar na huile olca béus.’
De béstia altera et stangno congelato
O roascnatar iar sothain an t-aingel hi remthos et Tondal ina divith atconnairc diuh Tundal an mbesd n-angbaid dona facuidh samail riam. Da chois et dí sgiatha fuirri. Ba himdo a muin et a gulba, accus ingni iairn lé. Tiged ém lasair domuchta asa gincraos.
Is amlaidh robui, ina suide for loch oigre. Nosluiged sí na hanmanna ainbfeachdnacha et dono nodíleagodh iad gomadh villide a piana, accus nodothad isin loch oigre iad co n-athnúaidhighthi iad afrithisi .i. día pianodh. Ba torrach In béist sin o uiliph anmonnaibh co hinbaid a tusmedo, et siad ag a cnamh accus ag a cognam amail toirrcnius na herci slebi. Iarna tusmed immorro Is ed Is altrom et Is leasugud doibh: tonn(a) fuar na muire mairbhe arna techtodh ó oigri. Ba ina nathrachaib neime notuismighthi iád, accus nolindais ifern da nglaodhaib et beicethaigh accus nualla árda.
Ní hiar nadúir nama notusmigthe an clann sin. Is cuma nobered iad ar a cléib et ar a gulbain, ar a lamhaib et ar a hingnibh, ina mbéistiph gan cenduibh ar lasad, co nguilbnibh iarnaide do dluighe et teasgad na haite o tangatar. Nobidh nuimir mor do deilgnibh iarnaidhe ar a losaibh amail dubanaigh aclaidi do phianadh na n-anmann ó tangatar riamh. O na cumgaidis na herpli delgnacha sin léo, dogabhdis gles da ngobaib iarnaide i curp na péiste, no co tochaithtis a nguibh amhlaidh sin. Doclos co nellaibh nime glaodbheicethoch na piast et an aigred ag a brised fothai accus gaire na n-anmonn ag a pianad. Batar leo dono tengtho béoa am-mudh nathrach et nocaithdis iatt conuige a sgoma & a n-airtre. Batar dono bandacht na mban et ferdachta na fer i ndeilbh nathroch nimhe, accus iátt ag tesgad & ac sgaoiled a mbrondann féin et ag srengad-tarroing a n-innedh eistiph fein.
‘Ag so, a Thundail’, ar In t-aiggel, ‘pian na manach & na canánach accus na caillech nduph et lochta na hegailsi archena dirinne breg & faill im Día accus na rocomuillsitt a riagail accus aga mbidis tengtho géra mar nathrachaibh accus nár' caomhain siad a mboill ar dóailchib et drochoibrigthib. Ag so fos pían gach dreme truaillius iatt féin o druis ainmesarda.’
Asa haithle sin tugsat na diabail sreng-tarroing ar Thundal onn aingel accus telgitt a nginoil na péisti iaram hé Iar bfulang et faircsi pian n-ilerdo da Thundal a mbulg na péisti, do taisiulbh an t-aingel hé fein dó ‘Lean misi hifechdsa,
a Thundail’, ar sé Rogabsat ag asgnamh tré slighthib adhétgide et tré gleandaibh cumgacho dorcha dobéoili amail dobethis ag dol do mullach sleibhe aird ré fanad accus gan do soillsi acu acht taithnemh an aingil. Do bad(ar) mó acach dercaoined an anmo ima chor i curp afrithisi gach doimhne dá turnadh sís isna glennuib sin.
De valle fabrorum naracio
‘Ga conair ragam anos, a tigernai?’ ar an anom. Respondit angelus: ‘Ag so an conair ina tegaighthir docom an báis.’ Atbert Tundal: ‘Créd ele anrocualamar dogrés? Lada et speciosa est via quae ducit ad mortem .i. as lethon socair In raon gabthar cusan mbas et Is imdo nech gabhus hí. Ni faicmid-ni aonnech sunn acht sinn feisin.’ ‘Ní hí so slige dar' labrad annsin’, ar In t-aingel, ‘acht Is i slige anbfial anailcech an tsaogail tresa ttigther dochum na sliged so.’
Iar scis aisdir & imdiochto doibh fri ré chian rigid iarsodain co glenn na ngoibnenn. Adconnairc cerdcha ile bhaile i raibe chái & golgaire mór. ‘Bolcán gaba,’, ar In t-aingel, ‘is prinnsa ar pianaib na n-anmann so. Dotuitetar morán tría a inntlecht et do cesad anmanna ili lais.’ ‘A tigerno’, ar Tundal, ‘an techta damh fein ní don péin si d' fulang?’ ‘Deimhin gurip teachta’, ar In t-aingel. Tet riamh iarsin. Lenaidh Tundal hé co cí et egmibh.
Ticcid na cestunaig co tenchuiribh iairn et do glaccuttar fochétóir hé Nir' toirmisg an t-aingel anní sin. Focardsad i surn tenedh co nderglasad uaili i mbatar imad d' anmonnaibh oile. Rogabatar ag bolcairecht fotha amail nobeth iarn i tenluch, co ndeachudar for nemfni iar cein, co ndernad uisge dibh. Dotogbad iatt asa haithle i tenchuirib iairn et do bas aga n-airle ar indeoin, co ndernadh aon-mais dib fadeoidh.
Pian n-aill doroisci gach fphéin .i. siad ag sir-iarradh bháis & na fogboidis.
Rofochtotar na gaibhniu día araile: ‘Nar' lor inní condergensiod d' urluidhe?22’ Friscoirsiot aos na cerdchu bha nesa: ‘Tailgid chuccainne iad colleg, co fiasmois In bad lor.’ Dolleceth chucu & nosninnlestair a cele co ngaibhset i mbeolaib na tenchaire siú noleiccid for lar. Doronsad iaram friu gach ernail fpene fogniad an locht riamh. Gachrafecht doiph amlaid ag a mbithpianad dogrés nogur' soad a croicne et a fethi et a cuislendo a n-uiblibh accus crithribh tenntidhe.
Iar cen mair do Thundall ag a pianad & cesad co faca a abhcoidech adochum. Beris fair a hetirmethon na richisi et atbert: ‘Cia hinnas atáoi, a Thundail?’ ar é ‘Nar' chutroma immorro do somblas ar colaibh et pecthoibh fecht riamh accus di heruocht intansa ar pianaib et riaghaibh ifrinn?’ Nirbá fola som a fregra iarna enertniuchud dona hilpianaib.
‘Bí co nert mhór, a Thundail’, ar sé, ‘deigh Is Día fadesne chuirius nech i bpianaibh et as é conicc a fortacht asendoth. Gid it ile aidhbhlibh let ar' cesais do pianaibh itrathsa, Is mo an nuimir dibh arar' saoradh thú tre trocaire et dilgud an airttrich roncredbais it sethnach hsartalach riamh. Is amlaid da gach anmoin do remdeccais o conrancomar ag ithnaidhiu trocuire an Coimded. In drem immorro fail a n-ifirn ichtoroch chena donronadh a mbrethemhnas ria suntt & ní co ndercius colleicc an drong sin, a Thundail.’ Atbert an t-aingel an mbrethir fa grésach lais .i. ‘Diá do betho, a Thundail!’ Tet riamh et Tundal ina diuidh.
Roascnatar iaram rempu et siád ag imacollaim fria araill. Rogab tedm obontt iád asa haithli .i. crith adbhal & fuacht difulaing et brentaidh dodíchuir et dorchato dermair, triblóit et cumgach, co facatar slutraighe In talman ar chrith.
‘A tigerno’, ar Tundal frisin aingel, ‘ga teidm anetargnaid domfarraidh? daigh nim túalaing anadh im sesamh.’ Dobenadh a ceimniugudh de fri homun iaram. Fechius for gach taobha de et ní facaidh an t-aingel. Et rogab dercained adbhalmór é ‘Trúag sin, a tigerna’, ar sé, ‘oir ní bfuil ecna na eolus na resun a n-ifirnd.’ Is annsin adchualaidh eghiomh et gairfedoch na n-anmo dtrúag & toirnech adhetgidh nach fetfad aigned do thuigsin & nach fetfadh tenga a faisneis.
Rogabh ag dercoth cidh o tainig In toirnech sin. Atconnairc uaimh cetharochair annsin. Dethach et lasair morgaigthi eisti. Oencoloma ar a lar, a cenn isin aér. Robatar ilmile do demnaibh & anmannoibh ag erge lasin lasair frisin columan soin amail crithribh ag tuitim ina frithing aris a n-ichtor an tsuirn teindtighe.
Rotriald Tundal soadh & nír' caomain a cosa ó talmain. Rofobair co minic et nícon ranaic. Rolinadh o dasacht iaram é Rogabh ag a ingreimm fein & ag snoide a gruaidhe dia ingnib. Eigis co hard & atbert: ‘Truag nach faghbuim bás & oididh. Et créd hí In miri domeall mé?’
Ag a cloisdecht sin dona deamnaibh remraiti roeirgiud lasin lasair, tegoid ina tacmong cusna haidmibh día píandais na hanmonna. ‘O a anuim trúag’, ar siád, ‘rongoais pian et cesad, cait ó tangais annso? Ní facabair piána an inaid si fós, oir dogeba piana bus imchubaidh dot gnimaib riamh ó nach ternaife tré bithe et ó nach fuigbe bás, óir bidit bithbéo 'gutt pianad dogrés gan solás, gan solas, gan sgis, gan fortacht, co na bía do doigh a trocaire olchena. Tangois go doirsib an báis immorro et ní cían co mbía a fudomhoin ifirn. Rotmeall aní tuc sunna, et madh conicc, beredh ás tú; oir ní faicfe hé festa.’
Robatar ag tabhairt achmusain dó ‘Créd an idnaidi fuil
forn?’ ar na demhna. ‘Sreng-tairrngemitt In anmoin lind et idbram do Lucifer co rafordiucluma.’
Robatar amlaid ag tomamaithem bais fair & a n-arma rinngéra fria. Ana duibithir uibhli na spirait demnacda sin, a suile amail lochairn lasamoin, a ndeta immorro dodeligsit ar gile don tsnechto, co losaibh nimhe amail nathracha. Ingnea iairnd forra & sgiatha iolair. Iarsin taisealbad an aingel é féin do, gur 'teichsiod na spirait doirchide vad la sodain. Roghabh an t-aingel ag a solásugud & atbert: ‘Dena forbfailtiuchud, a ingen na soillsi, oir dogentar trocuire gan brethemhnus ort. Atchifi mar do pianaib & ní himértar fort. Tar biocc co ttaisealbur escara an chinith daonna det.’
Tet riamh co doirsibh ifirn et atbert: ‘Bid a fis agat nach bfuil soillsi do biucc na már agan lucht so, acht chena dochifi-si iátt et ní faicfid thú.’ Teit an t-anam cusan dorus. Doconnairc uadha prinnsa In dorchuttois et iochtor ifirn. Da tochrad cét cenn fair et cét tengo In gach cinn, ní caoemsadh a faisneis ina facaidh di pianaibh ann.
Atconnairc prinnsa na ndemon .i. péist adhetchidhe dona faca samail riamh. Ní caomnacair an anam barsamail do tabairt do chorp an prinnsi sin. Ba duibhithir fiach iter centt et cois. Ar cuma 'na corp ele, acht namá robatar lamo iomda lais et iarboll. Nír luga mile a mbái do lamaib lais. Cét cubat ina fatt, aile ina lethad no 'na remha. 200 cubat In gach laim don péist sin. Cét bas i fatt gach meoir dia méraibh, .íí. mbaso a reme gach meóir dí Ba sía et ba remhe a hingni iarnaide oldás laigen læchmiled. An urdan cétna for a cosaibh. Gob roicían róireamar lé, erball fata garbh lan do delgnibh rogéro a n-urcomair na n-anmonn.
Is amlaid búi an péist adhúathmar sin, ana lighe for cleth iarnaide, a lan do crithribh teindtidhi fon cleth hisin. Builg
arna suidhechud for gach leth dí et lín diairme da demnaib ig a seidedh. I fail do deamhnaib ina timchell, ni bad aigned la haon co fetfaide a ngeinemain no a cruthugodh ó tús domain cusaníbh an nuimir sin.
Is amlaid tá In péist sin .Ní fuil alt día altaib nachar' linad do geimlib iairn et umu. Intan rostir et loisgthir hé amlaidh sin, gabaid ferg & lonnus adhbhol hé, co n-impann on taoph co araile & gabaid a lan isna glacoibh gairbhremra sin dona hanmonnaibh, go melenn et go ngairbhfaiscend iad feibh nófaisccfed neach cæra fini etir a glacoibh ag tofasgadh
fionoi eistibh, co nach terna anam diph nach bentar a cenn no a cosa nó a lamha de. Setid uadha na hanmanna día anáil, co nesredentt a fodrannaibh fo ifern iatt. Tig immorro lasair bren adhuathmar asin vamaidh lasin setedh hísin. Intan' diu súighius an péist ísin a hanál cuga afrithisi, tinoilidh cuige na huile anmonna cétna go a beola, co fordiuclonn et co sluigenn uile a n-aonfaball iád. Gach anam immorro nach roichit a lamha do tecluim chuige, gor' treigh lia a erball iad.
Is amlaidh sin tá an péist sin co suthain tré bithu sír ag pianad na n-anmonn. Acht chena do só a phein-sium fein et doroisci da gach péin n-ifirn olchenai.
‘A Thundail’, ar In t-aingel, ‘is é sud attchi-si Lucifer, neach rocétcruthaig Día résna huile creatúiribh. Da bfuaslaigti ó gemlibh hé, Is cuma nobuaiderfed iter nemh et talmain co hind ichtair ifirn. In slúag diairme atchí ina fochuir, alaill dib d'ainglib an dorchutais, araill eli do cenel Adhaimh dno. Is amlaid atat a haithle a ndamanta ag fornaidhe na n-anmo eili re ndiultann Críst neoch doníd gnima saobha. Bidh a fis agad an drem Is mó cumachta gurab iátt Is mo pian antan atroillit, ut est: Potentes potenter tormenta pacientur .i. as acmoiggech fogeibid lucht na cemenn et na cumachta mor a pianadh intan na follamhnoigitt co maith na cumachta fogeibid ó Dia.’
Atbert In an m frisin aingel: ‘Cidh im na tabair Día
cumachta dona daoinibh maithe, fodaigh co mbetis os cinn caigh?’ Fregrais In t-aingel: ‘Ar dá adhbar’, ar sé ‘In cétadhbar do dighail ar na drochoglachuibh .i. antan nach fiu iád follamnaghadh iar coir forra. Indara fath ar maith frisna dainibh maithi, fobith co mbadh ferrde a comet ara n-anmonnaibh feisin cin dethitti aile forra. In fer dochnaigh atchi-si .i. Lucifer, ní hair cumachtuiph raitir prinnsa fris, acht arái roderrscnaig da gach áon ar pein; ar gidh at móra na piana naill, Is nemní iatt a farrad a pene somh.’
‘Is fir sin chena, a tigerna’, ar In t-ainim, ‘or as mo rombuaidir faircsi et brenta an inaid si ina gach pian rocessus co sunn. Conad aire sin guidim tú, a tigerna, masa tualoing tú, mo saoradh on phein si síu ná rompiantar ní bus mó Dochim sunna’, ar sé, ‘mor dom companuibh & dom coibnestuibh et dom charuid rop faoilidh limm d' faicsin isin tsaogal & as imeclach anbfailtech fria faircsi anosa. Tuigim co cinnte’, ar se, ‘nach mó dleghoid súd a pianad arái ngnima ina dodlighfinn, acht namá minamsaoradh trogaire.’ ‘Tair lim-sa, a anuim chonaigh’, ar an t-aingel, ‘id ciunus budhéin, daig atá In Tigerno ar do hon et nittpianfaithir festa. Atconnarcais co so prisuna et escairde Crist. Atchife anos gloir a caratt.’
27De statu mediocriter bonorum
A haithle na n-ilpian sin rosoastar an t-aingel o doirsibh ifirn. Leanuis immorro an anam co laimthenach. Roimdigh an brenta sin uatha iar cen mair. Tainig soillsi dermair chucu iar n-athchur an dorchadais. Iar ndicor a n-ecla fuaratar millsi, ar n-athchur a tuirsi rosolasaigeth iátt. Ba machtodh mor lasin anam an claoechmadh utmall sin fósfuair. Atbert: ‘Ó a tigerna, cinnus rosolasaigiodh mar so mé?’ ‘Nat-uamhnaighter’, ar an t-aingel, ‘daigh rodbennoiged, et bid innill do
slige budesta. Atlaigh a tidhlaicthi frisin Coimdid. Lean misi hifechtsa.’
Ní cían iaram antan adconncutar múr adbul ardmór et lin diairmhe di mnaibh & d' feraiph for a scath. Gaoth et ferthain aga todáil forro et a lordothain soillsi acu gan brentaidh. ‘Agso, a Thundail’, ar In t-aingel, ‘an lucht robad brechtnaigthi isin bith itir olc & maith et nach derna a maith techta ar bhochtoiph De. Conid aire sin bidh écen doibh gaoth et ferthain co ngorta et iotaid dá ruiphiochtain amlaidh so fria ré cían. Acht chena tornoigfid cusan mbethaid suthain fa deoith.’
Iar n-imdiocht doiph a suide dono atconcatar foraois co ndorus ursailchthe. Tiagait innte iarsodain. Fuaratar magh mínalaind iaram lán do blath et do luibib dagboltanchaib. Ba hán aibhinn an magh, badar imdha fir et mna hi suide. Ni raibhe dorchu na oidhchi riam isin maigin sin. Tiopro glanusci innte.
‘Daine maithe émh aitreboitt sunn’, ar In t-aingel, ‘ge ní foilid i frecnarcus muintire neimhea golleic. Tipra na mBéo nomen na tipraite ód. Dethbir son, fodeich cecip nottblaisionn, ni beir bás tré bhithiu.’
Ní cian roascnatar intan adconncudar lín diairmi di daoinibh & doconncutar cuid da n-aithentoib ann i cuma cáich.
Atconncutar da righ Erenn etarro beos .i. Conchubar et Donnchad. Ba cocthach imresnach etarro sud ina mbethaid. ‘Cret dobeir maraon annso iet?’ ar Tundal. ‘Doronsat cora ina mbethaid’, ar In t-aingel. ‘Conchobar immorro, do gab saoth & galar mór é, et dobert moitt, da tisedh on teidm
sin go mbiadh ina manach goa bás. Donnchad immorro robói ré hedh do bliadhnaib a cuibrech ria mbás, gur' scail a innmus ar bochtaib Erenn. A Thundail’, ar In t-aingel, ‘aithnim-si dit na nethe si d' innisin do lucht an cenntair.’
Adconncutar eadh cian do clochaibh uaisle ann, et dono ni raiphe fuinneog na dorus fair et ni lugaiti rosoiched gach aon lerb ail ann. Indar let nobetis grianán imda isin tigh sin fri met a dellraid. Ní raibe nach fundment fon tech sin. Is amlaid bai arna timchellod ó legaib logmaraibh.
Iar sin adconnairc Tundal cathaoir ordaide do leagaib logmaraibh cona folach do sida sainemail fuirri-sidhein, et rí sochraidh sochoisc innte sin. Cormac a nomen-sei. Étach lennmaisech laindérdoi fon righ sin dona fech logh nó cendach ar a ingnaithchi an innill sin. I mbatar ann iaramh co facatar drong dirimhe co moinibh & aisgedaibh leó don rig sin co n-urgairdechud & áne móir ndó
Tet Tundal ina comfochraiph & rug aithne fair, daigh Is é ba rí do riamh isin cenntar. A mbái ann béus co facaidh drong mar do saigertaibh & deocanaib dia saigid co timtachtaibh anetargnaidea do side & seric gacha datha, feiph nobetis ag rádh aifrinn. Rofoilgetar an tech d' etaigiph soinemlaib amail nóbiadh dáil righ chucu. Focerdsad cupa & cailice óir & argait et araile do soithigh ebair ar claruibh & froighthiph an toighe. Atar la nech nófeg for an tech sin, gin co mbeth glóir budh ville na innell ann, do bad lor d'aipnes nama soin.
Dolegedh gach nech dibh ar a ngluinibh i fiadnaise an righ sin ar váir hé & Is ed atberdis uile: ‘Labores manum tuarum manducabis, beatus es et bene tibi erit’ .i. ‘bi sólasach, a tigerna, & caith saothar do lamh fein’. ‘Is machtnad limm’, ar Tundal, ‘a mét fail ac torrama & fersaidecht
don righ & gan aonnech diá muintir fein ann; daigh isam eolach-sa for a muintir’
‘At e failet sunn’, ar In t-aingel, ‘bochtæ & oilithrigh an Coimded día tuc Corbmac fein a maith ar Día isin bhith. Conad trélamha na droinge sin toirberius Día In flaithius suthain do’. ‘A tigerno’, ar Tundal ‘an bfuair mo tigerno Corbmac ernail peine riamh?’ ‘Fuair dibh’, ar In t-aingel, ‘& fogeba tuilled n-aile.’
A mbái ann co faca an tegh aga comdorchugudh cu rotrasgradh an teglach co lár uile. Atconncutar an rí fein ag imdecht. Lenais Tundal hé & atconnairc a mbái do daoinibh isin toigh ag togbáil a lamh docom nimhe & Is ed adberdis: ‘Domine Deus omnipotens, sicut vis et sicut scis miserere servi tui .i. a Tigerno et a Dhe uilechumachtaigh, dena trocuire ar do mogh fein.’
'Ar bfechain secha do Thundal adconnairc an rí Cormac i tenid coa imlinn & inar sicilic óa imlinn súas uime. Is amlaid toimlius Cormac an lá co n-oidche .i. trí huaire isin tenid úd et uair ar fichit i soimnighe & ciunus. Is aire bis óa imlinn sis a tenid, air rothruaill a posad isin cenntar. Is de atá In cilic uime, ardaigh romarbh iarla ar comuirci Patraig et dobert guforgall béus. Acht chena romaithed na huile cair archena dó
Iarsin doib ag siubal co facatar mna & fir et senora 'arna n-etgudh ó sida et o gach cinel taithnemach aile dona facatar samail riamh. Indarlat ba grian ag taitnemh a midmedón lái agaidh gach aoin acu. A fuilt amail or; coroin ordaidi 'arna cumdach do legaiph logmaraibh impu. Bensi ordaide ar a mbelaib & libuir ordaide co litribh oir & atberdis uile Alleluia go molad et cainticibh nuaide. Gidbé nocluinn a bfogur aonuair, ní cuimnigfeth olc na imneth da bfagad riamh.
‘Ag so na naoimh’, ar In t-aingel, ‘docraidh a cuirp
ar son Dé & ro nighset a stoilei a fuil an uain nemeillnighthi et dorad a cul risan cenntur & ro crochsat a toile ag servis di Diá ina corpaibh.’
Lasodain atchi Tundal caistéoil & pailliuin imda do purpuir et bis, d' or et d' airget & sida et araile cumdaighe examla. Badar dibh orgána et timpana et clairsiocha & gach adbh ceóil ar cena ag a seinm inntib-sidhe.
‘Cred é sud?’ ar Tundal. ‘Ag so ciunus na ndaoine crabaid’, ar In t-aiggel, ‘neoch rothreigset a tola fein ar Día & rotog umla & inisle sech úaill & dimus & rob umal dá n-uachtaran & fuair blas ar a spirtaltacht & rocuimrighid a tengtha & ní o ulc amain, air nirb ail léo labairt o maith, fobith comad tochtach.’
‘Dobad mian leam’, ar Tundal, ‘dul ina fochair súd astech, acht comad toil let-sa, a tigerno.’ ‘Cedighim-si duit a n-éstecht & a faircsi,’ ar an t-aingel, ‘acht chena ní raga ina tercumusc. Dethbir son, ar ní tét ina cenn acht ogha accus cech aon tet cucu ní sgar friu dogrés ar belaibh na Trinoide samhaigitt tre bhithu.’
Is iarsin atconncutar anmanda ban & fer co ndeallradh aingel, go mboltanugudh logmar, co bfogur mbinn os gach uile gloir da faca roimhe & gach uile adba ciuil.
Nir bó cian bfadeisin atconncutar mur mor ard lethan gan en-dorus air. Ba hairget uile an mur sin. Ní feas do Thundal ga conair a rachadh ann. Fechaid for gach leth de.
Atconnairc cora naomh et as edh adbertis uile: ‘Gloria tibi sit Deus pater! Gloria tibi Deus fili Dei! Gloria tibi Spiritus
Sancte Deus’ .i. ‘gloir duit, a fir-Dia et a athair. Gloir duit, a fir-Día & a maic. Gloir dit, a fír-Dia & a Spirut náem.’
Ba finn uile an cora naomh sin con-etaighthiph examlaibh & siad lán do subha & failtechus oc sirmolad na Trínoidi. Deallrad a n-etach amhail tsnechta aonoidchi frisa taithnenn grián. Ba binne muisíca a bfogur, ba cuma rolinad iatt o soildsi & subachus et forbaoiltechus, o aoibhnes et taithnemh & sochraidecht, o slaine & saimhe & suthaine, o caoimhe & comaonta. Boltanugud an muighe forsa rabtar doderscnaig dona haromantaibh.
‘Ag so glóir na droinge comaillios a bposad & follamhnaigios a muintir doréir De et dono scáiles a maoine ar bochtaiph & eclais. As riu bhós atbéra an Coimdi an bréthir sa a ló braith .i. ‘uenite benedicti patris méi, poisidete regnum quod uobis paratum est ab origine mundi’ .i. ‘tigid a lucht na mbennacht docum an flaithis ullmaigthair daibh o thosach domuin.’
Roguidh Tundal an t-aingel im legadh comnaidhe do an dú sin & nir' bo tarba do. Nir' mhothaighsiot saothar na snimh, ger' mor a n-aisder & a n-imdecht, oir gachfad ro imdigetis, ba moide a menma & a solas & a nemsgith. Gach aon da tegmad friu ag a ngairm ina n-anmonnaibh dilsi. Siad ag tabairt gloire do Día. ‘Gloir det, a Tigerna & a Ri suthain na gloire, les nach ail bas an pecthaig, ar congbaid beó he dia filledh on pecadh & rosaorvis an t-anom so o phéin ifirnn & dono rocengluis ré cumann na naomh hé.’
Robatar iaram acc sibal tre oirechtaibh imda. Atconncutar mur ard eli fo cosmailes an cetmúir, acht nama ba hor uile an mur sin. Ba mo gairdechas In anma im faicsin In muir sin na im gach gloir da faca riamh go sin. 'Ar ndol doibh isin mur sin adconncutar lín dirimhe do cathairibh ordaide lan do legaibh
logmaraib & gach cinel eli dona clochaibh uaisle 'arna cumdach ó nethibh examlaib .i. do margreg & siafir et ónasitus & topasius & sairdi & crisopasus & antistus & turcaid & granatus & a cosmaile archena. Nochelgad inntind caich fegad for a ndellrad.
O rangatar fairsinge an muir adconncutar nethe nach faca suil a samail & nach cuala cluas et nar' smaoin croidhe .i. an gloir do ullmaig Día do lucht a gradhuigthi. Atconncutar nái n-uird ainglidhe ann & na naoimh ina tercumuscc. Rochualatar briathra domellda nach tualaing nech do radha et nach ceird do ...
Atbert an t-aiggel fri hanam Tundail: ‘Est, a ingen, & claon do cluas & feg an gloir si & dermaid an popul arabais, go taithne do maisi risin Righ. Is amlaid so as follus aoipne & millse, airdi & digniti, toigthi & suthaine gloir na naom & na n-aingel d' faicsin. Gloir eli as mo ina gach gloir .i. arán na n-aingel et sasad na naomh d' faicsin .i. Isa milis trocuirech.’
Ni nama atconncutar gach uile gloir isin inad sin, daigh atconncutar gach uile pian da facatar roimhe ann, amail ata sgriobtha: ‘Cernent terram amo & longe’ .i. dochifit an talmain a cein uathaib, oir gidhbe da ttabair Dia cumus a faicsina fein, Is cuma dochi gach uile creatuir ar chena & as cutrama dochit ara cul & ara n-agaid, amail nobetis suile In gach aon-ball dibh. Mar an cétna o fis & o egna imlain. Ní rofiarfaigh Tundal énní don aingel osin amach, ar tucad do fein fis gach neith rob ail do ó Diá.
O robúi Tundal amlaid sin, tarla a anmchara fein dó .i.
Ruadán. Ferais failte fri Tundal co ngairdechus mór: ‘cco cometa Dia do dola & do techt, a Thundail’, ar sé, ‘tré saogal na saogal! Misi Ruadán’, ar se ‘.i. do patrún fein’
Feghais Tundal ttar a ais co faca Patraic ardapstal Erenn co ndroing móir epscop ina diaidh. Atconnairc cethrur dob aithne do eturra: Celestinus ardepscop & Malacias & cetera. Tig ina ndiaidh iaram.
Roderscnaig a ngotha ar millsi & binness dá gach solas da fuair riamh. Dolabradis gan saothar & gan oslugadh béoil namá. Gach cinel ciuil rob ail doib fógnitis fochétóir. Rolas In t-aer día taithnemh. Batar immorro geimli asin ær sin, slatine argait 'arna fighe co hexamail asna geimlibh sin. Batar asda-sidhe copáin & cuirn & araile soithige examla d'or. Lin diairme d'ainglib eturra sin. Sgiathána oir forra. Dognitis fogur firbinn frisna haidmibh hísin.
Int an rotriall Tundal 37 Lasodain adconnairc Tundal crann adbulmor co mbláith soinemail & gach uile cinel toraidh fair. Drong adbul d'enaibh co ndathaib examlaibh a mbarr an croinn sin. Ní raibhe didiu cinel ceóil na candais ar úair. Ní fes gné do luibibh boludhmaraibh nad bói imon mbile sin. Batar dono fon crand cétna dronga imda d'feruibh & mnaibh i fialaibh et sellaibh óir et argait et ebhair. Coróin óir im gach aoín dibh. Siád dogrés ag seinm et moladh an Righ máir ina tindluicther doiph. Slata óir ina lamhuibh. Inand dano etach doibh et dona manchaibh remraite.
‘In crann adchí-si, a Thundail’, ar In t-aingel, ‘ag
sud fotha & post na hecailsi naoibhe. In drem immorro failet fái, lucht cumdaigh & ditin na hecailsi iád-sidhe. Is iad rocengal a mbaidh et a mbraithres re cele tré bethagud et tindluictibh na hecuilsi et tuc druim frisna haibidibh saogalla et rothócaith go craibdech a mbethaid.’
Ní cian uadha sin adconncutar múr árd sochraid taithnemach. Bái haille gach múr da facutar. Sé 'arna cumdach do nethibh ingnaithchi & do legaibh lochmaraibh uile.
Atconnairc epscop annside. Vterinus a ainm, brathair side don Malachias roraidsimar. Fer genmnaid e-siom robúi a mbochta día deoin. Búi ann dono Nemias sagart et epscop Clúana, fer sen mesardo, dochuaidh os chach ar ecna & genmnaidecht. Roaithin Tundal iad-sidhe chena. Catháir cumdachta 'na ffarradside. Ní suidheth nech n-aon innti. ‘Cred í an chathair si ?’ 38 ar Tundal. Frisgart Malacias: ‘Brathair duinne’ ar sé, ‘fail ina churp béus, Is e saidifius indti.’ Intan emh rocoimlinadh Tundal do solás et gairdechus ó gach ní dá bfacaidh, tig an t-aingel cuige & atbert ó guth milis ris:
‘Is mor do maith atchi-si, a Thundail.’ ‘Is mór, a tigerno’, ar sé, ‘et guidhim tusa, masa tol let, leg damh comhnaidhe sunn.’ ‘Is egen det sódh i curp, a Thundail’, ar sé ‘Et cuimnigh co maith a facuis ardaigh tarba do lucht In cenntuir.’
Rocáoi In t-anam co trúag aga cloisdecht sin et atbert: ‘Ga holc dorighnes, a tigerno, intan Is egen dam dol a curp
aris?’ Frisgart an t-aingel: ‘Ní dingmala duine don gloir si acht ogha namá, neoch coimetuid a cuirp ó gach uile peacadh et rodemad a losgad siú rotruaillfitis a cuirp ar gradh De. O nar' creidis-si damh-sa itt churp, ní cuimge anadh sunn. Acht chena impo it churp & sechain na huile holc festa. Bet-sa fein 'gut furtacht et 'gut comairlechad go daingen.’
Nír coimlinadh moment on imaccallaim sin an aingil, intan romothaig Tundal beth ina curp fein. Ro oslaic a súile co hanbann annsin, ro-iacht go hadbul et nir' labair. Atconnairc na cleirigh ina timchell. Rocaith corp Crist iaram co ngairdechus mor. Rofodail a maithes ar bochtaibh De. Rofulaing airdea na crochi do chur ina etan lasodain. Rotriall aithris gach neth adconnairc et rotegusc duine betha maith do beth againn. Rogab ag senmoir bréithre Dé co duthrachtach ecnaid, ger 'bo hainfesach riamh. Sinne immorro ní fetmaid intsamlugud a bethaid, gidhet roerbamar a sgribad ar tarbai do lucht a legtha et a héstecht ardaigh co mbethis bennaigthi tall et abhus. FINIS