Betha Fursa
In tan ro bái Sigbert h-i r-righe Saxan, Is annsin do-chuaidh
Fursa Craibhteach tar muir d' iarraidh luic & ionaid i n-gébadh, uáir bá h-edrocht
o breithir ocus o ghniomh é, ocus rob ergna ó fertaibh ocus o miorbuilibh, ocus Is aire-sin roba cubaidh lais
teacht ar deoraidhecht & ionadh deoradh do ghabhail. O rainic an fer-sin co cennathaigh Airthir Saxan ro gabadh go h-onórach
h-é ón rígh, & tuccadh ionadh do, ocus ro obair bréithir n-Dé do irrdercucchad ann,
ocus tuccadh sochaide do daoinibh lais docum creidmhe, & ro calmaighit foirenn ele ina c-creidemh, & ro
médaighedh iris & gradh Dé lais.
IS annsin ro gab treabhlaid & aimhnerte cuirp eisidhe, & ro airiltnigh tréna dhegháirilledh
go f-faccaidh sé aingle nimhe ina fiadhnaisi & co f-facaidh fís ann; ocus as h-í-so físi ro
forchanadh-somh gomadh gresadh h-é i m-breithir n-Dé d' foircetal, uair roba cinnte lais bás d' faghbhail &
ní fidir cuin fogebadh, amal at-bert Crist:
Matt. 25:13‘Frithairidh, uair ní fedabair an lá no an uair i n-gebthar lamh foraibh’. Ocus as triasan fis-sin do
fuair-siumh cudhnodh & tinnisniuccudh a mhainistrech do
chumhdach ocus a h-orduccudh o foircetlaibh riaghaltaibh. Ro
baí immorro mainistir aoibhinn ann, & sí
cumdaighthi i c-coicrích na cailledh ocus an mhara i n-araile
longport ann, & rob é a
ainm 'san m-bérla, Cnomberbrug
.i. cathair dianid ainm Cnobere; & ro
tuillestair dano ri na cennaithche-sin
.i. Anna, ocus an lucht socenelach ele robhadar 'san
chathraigh-sin iarttain.
Ro bái tra Fursa do cenel na n-Gáoidel, acht cena gérbho
soicenelach h-é iar c-colainn ro bai soichenelcha iar
menmain, uair ó aimsir a naidhentachta ro bai deithitte aicce
dona leabhraib coisriocthaib
ocus dona forcetlaibh naomhaibh, & anní as mó
maisighis na naomha .i. gniomha sochraidhe do dhenamh, Is íad
sin do-ghniodh-som.
Cidh fil ann tra acht ro cumhdaigh sé an ecclas
adubhramur, ocus ro ghabhustar galar mor h-é innte ón
t-satharn go 'roile, amal innisess leabhar a bethad fein; ocus ruccadh asa curp h-é o fesccur go
gairm an choiligh, & ro cuala se cantairecht aingel nimhe,
ocus at-connairc íatt ina fiadhnise. Ocus issedh so no
chandais .i. Ps. 83:8‘ibunt sancti
de uirtute In uirtutem’ .i. raghait na naoimh do nirt
for nirt. Ocus Is edh fós at-bertis .i. Ps
83:8‘uidebitur
Deus deorum In Sion’ .i. at-cífider
Dia na n-día h-i Sleibh Sioin.
Ro leiccedh iarsin h-e ina corp co cend tri lá, ocus isin tres
lá ruccadh suás doridhisi, & at-connairc se
annsin ni ba lia d' ainglib ag cathuccud fri sluagh mor do dhemhnaibh,
ocus issedh do thairgdis, slige nimhe do gabáil & d'
iadhadh fri Fursa, & olc & aithis
do rádha fris. Arái sin tra ní ro fetsat-somh
sin, uair ro bháttar aingil nimhe aga imdíden-somh isin
t-sligidh.
INtí immorro, ar Béda, dia m-ba h-áil an fís at-connairc-siumh do innisin co comhlan
legadh féin leabhar bethad Fursa.
Ata immorro, ar Béda, énní ann
is áil dúinne d' faisnéis
.i. an tan ruccadh-somh súas ar ammas nimhe
adubhrattar na h-aingil ris: Feg h-úait an domhan
síos, ar síatt. Ro iompá-somh ann sin &
ro fegh anúas, ocus at-connairc glend mór domhain
dorchæ fáoi anís i n-iochtar an talman.
At-connairc ceithre teindte dermara ar derglasadh isin áer
ós In n-glionn-sin, ocus nirbo lanfada eter na
teinntibh-sin. Ro fiarfaigh-siumh annsin dona h-ainglibh
cata reda na teinnte at-connairc, ocus ro raidhsiot na h-aingil:
Teindte sud, ar síatt, filet oc losccudh an domuin. IN
cédna teine, immorro, ar síatt, teine na breicce sin,
uair an tan baistither cech duine Is edh gheallus, frithbhrudh
& obadh do Dhíabal & da ghniomhaibh. An lucht
immorro na coimhlionn sin iarttain & teccat thairis, is
íatt loisccter isin teine útt. An teine thánaisi
immorro, teine an accobhair .i. saint isidhe, uair an lucht derscaiges
nó accobrus na rétta saoghalta ara saint seach na
rétta nemhdha, Is íatt loisgter annsin. An tres teine,
immorro, teine na h-esáontad isidhein .i. an tan nach doiligh ocus nach
cned libh bar m-braithri ocus bhar comhfoiccsi do beith h-i r-retaib forbasaibh ocus h-i réttaib dímaine, Is annsin
loiscter sibh isin teine útt. In cethramadh teine dano teine in
eccrabaidh isidhe. Is iatt loiscciter annsin, an lucht leis nach
gráin na faínn & na truaigh do fodhbhadh
ocus do chrechad, Is íad loisgiter isin teine sin.
Ro foirbriter dano & ro métaighset na teinnte,
& ro comraigset co n-dernta an teine dermair dib. O ro
chomhfoiccsigh tra Fursa dona teinntibh ron-gabh
eccla & ro raidh risan aingeal: A thigerna, ar sé, ag
sin an tene chugainn. Ro freccair an t-aingel annsin & iss
edh ro raidh: uair nach tusa ro fadáidh iatt, ol
sé, nit-loisccfither ionntu, uair gidh mór &
gidh uathmar an tene úd, ol se, ni loisccfe nech acht do
réir a áirillteo féin: uair accobhar gach duine,
or sé, iss é loiscces h-é isin tene út,
uair cech duine loisgither ima curp o thoil indilmain &
urchóidigh bódéin loisccither h-e tall iar n-deiliuccudh a chuirp fria anmain tria péin dleistionaigh.
IS annsin at-connairc Fursa áon dona tri
h-ainglibh ro bhattar maille fris ina fís, &
sé ríasan teinidh, & an da aingel ele
immaccuairt 'mon teinidh. Ocus at-connairc sé na demhna ar
foluamhain triasin teine, & síatt ag cathuccudh frisna
fírénchaibh & aga t-tarraing isin tene ar
éiccin. Ro bhattar na demhna dano ag aithisiuccudh
Fursa. Ro bhatar immorro na h-aingil aga
diden. At-connairc sé dano sluagh d' ainglibh ann &
sochaide dona daoinibh naomhaibh don chinedh
Ghaoidhelach féin do neoch roptar aithenta dó
féin dona saccartaibh do lucht na h-Erenn. At-cualaidh-sein dano beccan do briathraib
slánaighibh na 'thaibh-siumh. Ocus o thairnic doibh na
bríathra becca-sin do rádh do-cúattar
maráon risna h-ainglibh docum nimhe, & ro
fansat na tri cedaingil maille frisium dia thabairt dochum an
chuirp.
An tan tra ro comhfoiccsighettar don teine remráite ro
fodhail an t-aingel an teine. Fursa, immorro, an tan
do-riacht sé an dorus do-rinne an t-aingel tresan teine, ro gabhsat na demhna duine
dona daoinibh ro bháttar aga loscudh isin teinidh, &
ro dhiubhraicset dochum Fursa, co ro loiscc a
formna & a slinnén & a lecain. Ocus
do-rad Fursa aithne forsan duine ro diubraiccedh
dó, & do cuimhnigh co t-tarat ní dia
édach dó reme. Ro gabh immorro an t-aingel naomh an
duine ainnsein, & ro chuir isin teinidh doridhisi. Adubairt
an Demon ainnsein: Na cuiridh uaib h-é i n-daírsi,
uair mar do gabh sibh crodh an duine pheacthaigh útt, as
amhlaidh dlighthi cuidiuccudh dia píanaibh. Ro freccair an
t-aingel & Is edh ro raidh: Ni h-ar saint an t-saogail ro gabh se crodh an duine útt, acht ar dháigh
slainte a anma. Ocus ro thoirn an teine amlaid sein. Ocus
do-chuaid an t-aingel le Fursa & Is edh ro
raidh: An tene ro fadáidhis Is h-í rott-loiscc,
uair muna ghabhtha-sa, ar se, ní do deolaid an duine
pheacthaigh
útt ni raghad aithber a pheacaidh fort. Ocus ro
baí an t-aingel iarsin aga forcetal-somh im cech ní badh
cóir dó do denumh im caingin na n-daoine do
déndáis aithricche fri a m-bas.
Tuccadh tra Fursa iarsin ina corp, & ro bai
ina churp iartain comhartha an loisccthi tuccadh for a anmain, gur uo
follus d' feraibh domuin do neoch at-connairc amal ro baí 'na
sdlinnen & ina gualainn & ina lecain. Ocus
roba sgel iongnadh le gach n-duine comhartha In neich tuccadh ar In anmain do bhith h-i fiadhnaisi
caich isin churp.
Ro bí immorro a betha-somh 'na diaidh-sin foircettal d' feraib an talman &
briathra Dé do irrdercucchudh, amail do-nídh reme. Ocus
gach ní no errdercaiged do cuiredh fein i n-gníomh.
Ord immorro a físi as doibh
amháin nó innisedh h-í .i. don lucht nó
iarradh ar daigh congaine cridhe. Ocus maraidh fós, ar
Béda, araile senóir do lucht ar
mainistrechni, ocus Is h-é-sin innises gur' aigill féin
araile duine craibhthech fírebertach, ocus Is é-sin ro
innis co f-facadh féin Fursa ocus gur'
aigill i n-Airthir Saxan, ocus co c-cualaidh féin ag an c-cleirech an fís sin, &
conidh i n-aimsir geimhridh ro h-innisedh. Ocus co raibhe sioc mor ann
maille fri snechta, & nach raibhe acht edach tana
fóill uime, ocus co t-tainic allus mor dhe tre cuimhniugudh na
h-eccla romhoire ro bhai fair ina fís amhail bidh i
medhón In t-samradh no innisedh.
Cidh fil ann tra, an tan ro fulaing Fursa
Craibhthech séselbhe na morshluagh ticcdís ar
a ammass ina tír féin .i. i n-Erinn, ro fáccaibh an tír sin
.i. Ere, & táinic go Saxanu amail ro raidhsiomar, &
úathad do braithribh maille fris, iar fágbhail a charat
uile & gach neich ele ro baí
aicci, & ro cumdaigh sé mainistir sochraidh ann,
& ro errdercaigh bhreithir n-Dé ainnsein.
O thairnic dó tra na neche-sin tainic fái a mhainistir
& a dheithitte d' fagbáil ar
Fullan & ar na
h-uasalsaccartaibh ele .i. ar Guban
& ar Dicuill, & rob ail dó
a dhul féin os é sáer ona h-uile
rétaibh sáoghultaibh ar ammas ionaid bhadh innilliumh.
Do-cuaidh immorro Fursa &
Ultan asin mainistir, & dochuatar i n-dithreibh, & ro bhattar bliadain
innte ar sáothar a l-lámh co congain cridhe &
ernaigthe.
O' t-connairc dano Fursa iarsin geinntlidhi & aimhirisigh ag lot na
mainistrech & na cennaithche
uile, iar fagbáil cech reda do reir uird isin mainistir,
do-cuaidh tar muir soir i f-Frangcoibh, ocus
ro frithailedh é, co h-onorach ó rígh Frangc .i.
Clouis Ercinbald 'san ait darbh'
ainm Latiniacum, & ro cumhdaigedh
mainistir leis; ocus nirbó cían tra 'na diaidh-sin co ro gabh galar a báis
eissiumh, & co riacht co deiredh a bethad.
Corp immorra Fursa rucc an righ
Clouis Ercinbald leis é,
& ro coimhéitt é i n-erdomh na h-eccailse cen co tairnic an ecclas do choisreccadh. In tan immorro
tuccadh an corp asin erdomh dia adhnacal h-i farradh na h-altora In uair rob ullamh an ecclas, as amhlaidh frith é, mar
nó dheachsadh d' écc In uair-sin .i. a cinn seacht laithe fichet iarna ég, ocus ro h-adhnaicedh co h-oirmidnech onórach é 'san ecclais .i.
isin c-cathraigh dianid ainm Perona, &
ro h-ardaigedh é co h-onorach and .i. bhaile i n-déntar ferta ocus miorbaile iomda ar
Fhursa cech dia.
A c-cinn ceithre m-bliadan immorro iarsin ro
cumdaighedh teghdhais fo leith dó, & tuccadh a corp
indte, ocus frith a chorp fós gan acht amhail ro baí an
tan at-bath.
Ni fil tra acht becc do sccelaibh Fursa sunn,
& ant i dia m-ba h-ail ni bús mó dibh feghadh
Bethaid Fursa & fo-gheba
iatt. FINIT.