Tomhus mhúir Chruachna i gCluain Fraoich
Aonghus Mac Cearbhaill Bhuide Ó Dálaigh
cct.
Tomhus mhúir Chruachna i gCluain Fraoich
fa sduaidh — nocha sduaidh fa mhúith — 
múr na sgiath mbeannbhladhach mbláith
ráith na gcliath ndealbhdharach ndlúith.
Tomhus mhúir Theamhra ó Lios Fhloinn
ó chúil chearna go a slios slim
caithir bhláith charmhoguil chruinn
mar ráith gCuinn abhradhduibh fhinn.
Tomhus mhúir Oiligh ghlais ghloin
i bfroighidh úir chais an chluidh;
samhail daighNéill Ghlúnduibh ghil
san tigh mhúraigh chlaidhréidh chuir.
Tomhus mhúir Chaisil fa a chois
no an dúin ghlais-sin go n-a gheis
ag fior fhuilt chrunnfhailghigh chais
go mbais Cuirc dhubhmailghigh dheis.
Níor ghabh Meadhbh ná Corc ná Conn
port ar nar shealbh port na bpeall;
do bhalla chaomh nó do chrunn
níor chum saor halla budh fhearr.
Treabh as áille dar fhéagh súil
a sgáile gheal re a béal biaidh;
nocha meisde ní dá néimh
gan léim eisde dhí dá diaigh.
Sreath cláraigh mhín dualaigh
dhlúith
'n-a sduadhaibh do-chím mun gcruaich;
sliocht uird riondaidhe mun ráith;
bláith sliombuidhe a buird 's a bruaich.
Mar badh meirge slíogdha a snuadh
nó mar dhíolda as deirge clár;
mín ón chearamh gach crann caol
sleamhan a taobh thall ón tál.
A hasnach glan donn le dlús
níor ghabh tonn lasrach dá luas;
cá seadh teine ar a tí thíos
muna thí gríos nimhe a-nuas.
Suairc an daingean anma d'Aodh
nachar mhainnear madhma riamh;
ní bhí san léibheann chas chlár
glas lámh nó géibheann ar ghiall.
Fear ga tealgadh gion gur thearc
nochar deargadh cneadh 'n-a curp;
sgeinnidh colg sleighe dá sliocht
briocht neimhe na n-ord 'n-a hucht.
Mar chathraigh nGreabháin ar ghráin
nac lamhthair meadháil a múir;
tréigthear brath na dtreabh re a taoibh
mar ba clach aoil gach teagh túir.
Ná braitheadh bean go bráth í,
an ráth gheal ler caitheadh cré
dá lár do lingeadh an Traoi
do mhnaoi do cinneadh d'ágh é.
Sleagh tre dhruim fir go lár lás
ór thil a clár mar do-chuas;
maol na gualann budh toll thíos;
ón chronn bhíos nuabharr a-nuas.
Dá dteagmhadh Lugh Banbha Briain
nó an Daghdha do dhul dá dréim
mná an táibhlidh mun ba tearc lóin
gan neart slóigh láinmhir dá
léim.
Caithir chuanna ceithre mbeann
sduagha do-gheibhthe re Goll
brugh slatac fuinneogach fionn
bratach sliom duilleogach donn.
Sduadh bhreac dhealbhach um an ndún
dar leat mar badh ceannrach caomh
iomdhorus um an dteach i dtám
sreath clár as tiormsholus taobh.
Comhla sholus dá huaim d'ord
ris an ndorus nar bhuail bard;
do fuaigheadh cearcall clár ndearg
gan leathtrom learg d'fhán nó d'ard.
Caithir fhionn as airde múr
ós a cionn Is gairge an ghrian;
goirmlionn um an lios do ládh
crios clár gcoimshliom ós chrios criad.
I gcathraigh Aodha an airm nua
ar ngairm gacha dhaonna dhó
giolla deaghbhruit duinn gach dia
níor lia um sheanMhuic Truim Dhá
Thó.
Niamh gach dhornchair bhláith
san
bhrugh
níor dhorchaigh riamh an ráith gheal;
gabhthar le trilsibh bróg mban
an ród glan tirm-sin san teagh.
Fearb gaoithe ní ghéabha greim,
ní bhéara dlaoithe dá druim
don chúirt chomhlaigh easnaigh fhinn
go sging chonnlaigh theasbhaigh thruim.
Teagh ríogh Chruachan cuma a luadh
is nach uathadh urra um Aodh
dá ghlaislinn fhada go n-ór
fairrsing an sódh troda a thaobh.
Teach nach airde finnteach Floinn
i n-a ghairde slinnteach soinn;
níor léig Aodh an eatail fhinn,
ní chlaon rinn deataigh dá druim.
Teach laoch ar nach luigheann smál
tre nach cuireann gaoth a ghlór
a froigh mhíolla an doire dhiagh
ní gloine niamh fhíona a hór.
Mar threabhradh ar thaobhaibh eang
deallradh caolaigh ós a cionn;
an darbh daol thríthe níor tholl
gach drong chaol don fhíthe fhionn.
Luaidheam cúilteagh na gclár ngorm
tre n-a smál ní dúintear dealbh;
teach fionn Is fraoch ar a arm
is balbh gaoth ós chionn a chearn.
Faiceam tomhus na gcleath gcorr,
na sreath solus, na sreath sliom,
sreath do chaolach bhán go a barr
clár ball gcraobhach ós a cionn.
Teach Í Chonchobhair Chnuic Luain
go lonchoraibh ar chruit chaoin,
go gcloich buabhaill, go mbuilg sréin
tuaraim do néimh a chuilg chaoil.
Títhe láintreabhradh ós
lionn
do tráichtdealbhadh d'fhíthe fhionn;
do sduaighdhírgheadh an teach thall
go mbarr cleath snuaidhmhíngheal sliom.
A díol innigh fúithe fríoth
d'ingir gomadh dlúithe an sgiath
saor ga treabradh Is ga táth
re dealbhadh snáth gcaol na gcliath.
An bhruidhean nach cuirre cnoc
do tuigheadh nach luime leac;
ní léir san chur claochládh slat
aonchlár dar lat an brugh breac.
Sreath cúpladh gcorcra ós a cionn
ar dtochta búcladh fa a barr;
gréas gach gallghabhla ní gearr;
allmhurdha leam gléas na nGall.
Dá chomhlaidh chrios n-amhlach n-ard
— tarbhach a slios ní slios borb — 
mar chaoin aighthe cúpa ó cheard
gach learg dhlúthta d'aithle a hord.
Fuair a caoilfhiodh a sháith shaoir
ar n-a dhaoineadh san ráith réidh,
a buird 'n-a n-áitibh ga n-uaim
mar táithtir truaill cuilg re céir.
Mar chaoin mbuabhall as bhreac fiodh
breac nuabharr gach taoibh don teagh;
fighe na coirrmhéise a cur
brugh bile goirmdhéise Is geal.
Gurab buan an teach mar tá
gach neach ag a luagh ar ló
dá fhoghail gidh cuin do-chiu
liu don choraidh do dhluigh dhó.
Pailís bhríoghmhar as bhláith
brugh,
ráith na ríoghradh, ráith na sgol,
Muimhnigh Ulaidh fa bharr Breagh
fear gann sa tulaigh níor thomh. Tomhus.