Việt Nam cần 12,3 tỷ USD đầu tư hạ tầng cho xe điện
Theo bộ phận Nghiên cứu toàn cầu HSBC, chỉ riêng lắp đặt đủ hạ tầng sạc xe điện và công suất phát điện tái tạo đủ cho lượng xe điện mới sẽ cần khoảng 12,3 tỷ USD trong giai đoạn 2024-2040.
Báo cáo 'Vietnam At A  Glance: Câu chuyện xe điện' do bộ phận Nghiên cứu toàn cầu HSBC vừa công bố,  cho biết những năm gần đây, chuyển dịch năng lượng đã trở thành trọng tâm ở  châu Á và Việt Nam cũng không là ngoại lệ.
Theo HSBC, sự phát triển của  các phương tiện chạy điện đang đóng góp vào mục tiêu cân bằng phát thải các-bon  và thúc đẩy nguồn lực phát triển kinh tế bền vững trong dài hạn cho Việt Nam.  Các nhà làm xe điện trong nước đã phần nào thành công trong phát triển xe máy  điện.
Ngày nay, thị trường xe máy  điện của Việt Nam đang lớn nhất ở ASEAN và lớn thứ nhì thế giới, chỉ sau Trung  Quốc. Trong tương lai, thị trường xe điện Việt Nam còn nhiều dư địa để tiếp tục  tăng trưởng.
Theo đó, HSBC ước tính tổng  doanh số bán xe máy và ô tô điện hàng năm của Việt Nam có thể tăng từ dưới một  triệu trong năm 2024 lên trên 2,5 triệu vào năm 2036.
Báo cáo cho rằng xe máy điện sẽ tiên phong trong công cuộc phát triển xe  điện của Việt Nam. Điểm ưu thế của xe máy điện trước ô tô điện đó là có giá vừa  tầm, cùng độ tương đồng linh kiện cao hơn và đã có tỷ lệ sản xuất nội địa cao. Tuy nhiên, đến cuối những năm 2030, bộ phận Nghiên cứu toàn cầu HSBC  cho rằng doanh số bán xe máy điện sẽ đi ngang ở Việt Nam khi thị  trường xe máy trong nước bão hòa.
Trong khi đó, thị trường ô tô điện của Việt Nam có tiềm năng to lớn  chưa được khai phá xét bối cảnh hơn 60% người dân sở hữu xe máy trong năm 2020,  trong khi mới chỉ có 5,7% sở hữu ô-tô (theo Cục Quản lý Thương mại Quốc tế, Bộ  Thương mại Hoa Kỳ, 22/7/2022).
“Nhiều người trong ngành này  tự tin rằng Việt Nam có thể khai thác tối đa tiềm năng ô-tô điện của mình. Chẳng  hạn, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam dự đoán, đến năm 2040, Việt Nam sẽ  có 3,5 triệu ô-tô điện lăn bánh trên đường”, báo cáo của HSBC nhận định.
Để nhân rộng mô hình thành  công của xe máy điện trong mảng ô tô điện, trước hết cần giải quyết một vài trở  ngại trong quá trình phổ biến xe điện, có thể qua chính sách hỗ trợ của nhà nước.  Chẳng hạn, Việt Nam đã triển khai miễn lệ phí trước bạ đối với xe điện dùng  pin, giảm thuế nhập khẩu xe điện dùng pin và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối  với các dự án đầu tư vào xe điện chạy pin.
Bộ phận Nghiên cứu toàn cầu  HSBC cho  rằng chìa khóa để vượt qua những  rào cản phổ biến ô tô điện ở Việt Nam nằm ở đầu tư cơ sở hạ tầng. Các chuyên  gia ước tính chỉ riêng lắp đặt đủ hạ tầng sạc xe điện và công suất phát điện  tái tạo đủ cho lượng xe điện mới theo dự báo sẽ cần khoảng 12,3 tỷ USD đầu tư  và 14 tWh năng lượng cộng dồn trong giai đoạn 2024-2040.
Ngoài ra, Việt Nam cũng có thể nâng cấp hệ sinh thái xe điện trong nước bằng cách  tận dụng trữ lượng đất hiếm dồi dào, nhiều thứ hai trên thế giới chỉ sau Trung  Quốc. Mặc dù đất hiếm không phổ biến bằng lithium, vốn đóng vai trò quan trọng  trong chuỗi cung ứng pin xe điện, 17 nguyên tố đất hiếm này vẫn rất có ý nghĩa  đối với ngành sản xuất xe điện. Đặc biệt, neodymium và samarium thường được  dùng trong nam châm động cơ.
Đầu tháng 4, hãng Chery  Automobile tuyên bố họ sẽ là công ty Trung Quốc đầu tiên xây dựng một nhà máy  xe điện tại Việt Nam. Nhà máy lắp ráp trị giá 800 triệu USD, liên danh với tập  đoàn Geleximco của Việt Nam tại tỉnh Thái Bình, sẽ có công suất sản xuất 200.000  xe mỗi năm sau khi hoàn thành vào quý I/2026.
Đầu tư từ Trung Quốc gia tăng  có thể thúc đẩy hợp tác sản xuất với nước láng giềng Thái Lan nơi hãng BYD đang  xây dựng một nhà máy trị giá 504 triệu USD để xuất khẩu xe điện sang Việt Nam với  mức thuế nhập khẩu 0% áp dụng cho tất cả các nền kinh tế ASEAN.
"Nếu tận dụng các mối  quan hệ hợp tác với Trung Quốc và vượt qua những rào cản phổ biến xe điện cả  trong và ngoài nước, chúng tôi cho rằng Việt Nam có tiềm năng để tăng tốc vượt  qua các nước láng giềng ASEAN trong cuộc đua xanh hóa phương tiện giao  thông", các chuyên gia của HSBC nhận định.