Tăng cung NƠXH: Giảm lãi vay, đẩy mạnh tín dụng ưu đãi
Các bộ, ngành đã và đang đưa ra nhiều nhiều giải pháp nhằm khơi thông nhà ở xã hội (NƠXH). Trong đó, việc có thêm 4 ngân hàng tham gia gói tín dụng 120.000 tỷ đồng và kiến nghị giảm lãi suất với gói tín dụng này của NHNN được đánh giá sẽ thúc đẩy phát triển NƠXH.
Trong khoảng 15 năm gần đây, Nhà nước luôn quan tâm đến công tác phát triển NƠXH cho người thu nhập thấp tại các đô thị và công nhân, người lao động trong các khu công nghiệp, khu chế xuất.
Tại Quyết định số 2217/2011/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về nhà ở giai đoạn 2011 - 2020, mục tiêu xây dựng khoảng 12,5 triệu mét vuông NƠXH.
Tại Quyết định số 338/2023/QĐ-TTg, Chính phủ tiếp tục phê duyệt đề án Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn NƠXH cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030.
Cùng với đó là hàng loạt cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển NƠXH, như: được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích đất do Nhà nước giao hoặc cho thuê; miễn, giảm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp; vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng chính sách xã hội, tổ chức tín dụng...
Thực tế, công tác phát triển NƠXH đã và đang gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc, dẫn đến việc mục tiêu của Chương trình quốc gia về NƠXH giai đoạn 2011 - 2020 chỉ đạt khoảng 42%. Với đề án Đầu tư ít nhất 1 triệu căn NƠXH, giai đoạn 2021 - 2025 mục tiêu hoàn thành 428.000 căn, nhưng đến thời điểm này mới chỉ hoàn thành hơn 40.000 căn, đạt xấp xỉ 10% kế hoạch.
Ngoài vấn đề pháp lý, việc thiếu vốn đầu tư cũng là nguyên nhân chính dẫn đến công tác phát triển NƠXH thời gian qua không đạt mục tiêu đề ra.
Để thúc đẩy chương trình NƠXH, Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các bộ, ngành đã đưa ra nhiều chính sách ưu đãi về vốn vay phát triển NƠXH.
Hiện người mua NƠXH có thể tiếp cận vốn vay ưu đãi theo ba kênh:
Thứ nhất, vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội với mức lãi vay ưu đãi bằng lãi vay áp dụng cho người nghèo vay trong từng thời kỳ. Mức lãi vay trước 1/8/2024 là 4,8%/năm, sau 1/8/2024 là 6,6%/năm, NHNN cấp bù chênh lệch lãi vay.
Thứ hai, vay từ gói tín dụng 120.000 tỷ đồng với lãi suất thấp hơn lãi thương mại của bốn ngân hàng thương mại nhà nước từ 1,5 - 2%.
Thứ ba, các chương trình cho vay về nhà ở cho các đối tượng chính sách. Tính đến hết tháng 4/2024, các chương trình này có dư nợ 4.823 tỷ đồng, cho 219.000 khách hàng vay.
Bộ Xây dựng mới đây đã có văn bản hướng dẫn xác định danh mục dự án, đối tượng, điều kiện, tiêu chí vay ưu đãi phát triển NƠXH, nhà ở công nhân và cải tạo, xây dựng lại chung cư.
Theo đó, điều kiện được vay vốn của chủ đầu tư được cắt giảm (cắt giảm điều kiện đã được cấp phép xây dựng, chỉ còn điều kiện dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đã lựa chọn chủ đầu tư và đã được giao đất).
Mới đây, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu, xây dựng gói 30.000 tỷ đồng cho NƠXH, trong đó 15.000 tỷ từ nguồn phát hành trái phiếu Chính phủ và 15.000 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách địa phương và giao cho Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện.
Gói tín dụng 120.000 tỷ đồng dành cho NƠXH, được triển khai thực hiện từ tháng 4/2023, theo yêu cầu của NHNN. Các ngân hàng tham gia bố trí gói tín dụng này sẽ cho doanh nghiệp đầu tư vay ưu đãi mức lãi suất khoảng 8%/năm và người mua, thuê mua được vay với lãi suất 7,5%/năm.
Mới đây, NHNN đã có Tờ trình đề nghị Chính phủ cho phép mở rộng quy mô lên thành 140.000 tỷ đồng với việc có thêm 4 ngân hàng thương mại đăng ký tham gia.
Trong tờ trình, NHNN cho biết đến nay có 8 ngân hàng tham gia gói tín dụng ưu đãi dành cho phát triển NƠXH.
Trong đó, bốn ngân hàng thương mại nhà nước là Agribank, Vietcombank, VietinBank, BIDV cam kết cho vay 120.000 tỷ đồng. Bốn ngân hàng thương mại cổ phần là VPBank, Techcombank, MBBank, Tienphongbank cũng đăng ký tham gia gói tín dụng ưu đãi, mỗi ngân hàng cam kết dành khoảng 5.000 tỷ đồng để cho vay ưu đãi.
Như vậy, quy mô gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỷ đồng cho phát triển NƠXH đã tăng lên 140.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, theo lãi suất cho vay gói này, thay vì giảm 2 điểm % so với lãi suất bình quân của 4 ngân hàng thương mại nhà nước 6 tháng xác định/lần, nay sẽ nâng mức giảm lên 3 điểm % và 3 tháng xác định/lần để hỗ trợ người mua nhà.
Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú nhấn mạnh: NHNN sẵn sàng tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại giải ngân tốt nhất, tập trung triển khai nhiều giải pháp đẩy nhanh giải ngân gói 120.000 tỷ đồng.
NHNN đề xuất giảm 3%/năm so với mức lãi suất vay thông thường thay vì chỉ giảm 2% như quy định hiện tại. Thời gian điều chỉnh lãi suất cho vay sẽ thay đổi 3 tháng/lần thay vì 6 tháng/lần, thời hạn vay ưu đãi kéo dài từ 3 năm lên thành 5 năm.
Mức lãi suất trong 5 năm tiếp theo vẫn tiếp tục được giảm tùy thuộc vào điều kiện của nền kinh tế thời điểm đó nhưng sẽ thấp hơn từ 1-2%/năm so với cho vay thông thường để tạo điều kiện, giúp người mua yên tâm để vay vốn. Người vay mua nhà sẽ không phải lo lắng sau thời gian ưu đãi lãi suất thả nổi. Riêng chính sách cho vay với chủ đầu tư được giữ nguyên mức hỗ trợ 1,5-2%/năm như hiện tại.
Theo PGS-TS Trần Hùng Sơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển công nghệ ngân hàng - ĐHQG TP HCM, giảm lãi suất là một trong nhiều yếu tố tác động đến chính sách phát triển NƠXH. Bởi, phân khúc NƠXH hiện chưa như kỳ vọng một phần do chênh lệch cung cầu. Phía cầu là người có nhu cầu nhưng phải đi liền với khả năng chi trả và tiếp cận tín dụng ngân hàng. Rất nhiều người muốn vay mua nhà nhưng không đủ khả năng trả nợ.
Nói về việc giảm thêm lãi vay cho người mua nhà, ông Nguyễn Hồng Lương, Chủ tịch HĐQT Công ty NƠXH TP HCM nhận xét là rất hợp lý nhưng theo ông, NHNN cần cố định lãi vay trong 10 năm vì nếu chỉ cố định trong 5 năm sẽ không an toàn cho người vay.
Về vấn đề này, tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 7/2024 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng nêu ý kiến: "Đề nghị NHNN chỉ đạo, khuyến khích thêm các ngân hàng thương mại tham gia cho vay nguồn vốn hỗ trợ 120 nghìn tỷ đồng và nới tín dụng, tạo điều kiện cho ngân hàng thực hiện các thủ tục nghiên cứu, xem xét tăng thời hạn nhà ở lãi suất cho vay, nguồn hỗ trợ 120 nghìn tỷ đồng. Thời hạn cho vay là 10-15 năm, lãi suất ưu đãi hơn, thấp hơn 3-5% so với ngân hàng thương mại thông thường, để hỗ trợ đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp”.