Ba quỹ hưu trí người lao động cần biết để an tâm tài chính tuổi già
Đa phần những người đang nghỉ hưu, hưởng chế độ của BHXH chỉ đáp ứng được nhu cầu cơ bản, thậm chí còn phải chi tiêu tằn tiện hoặc tìm thêm các công việc để gia tăng thu nhập. Do đó, để giải quyết tình trạng này trong tương lai, cần phải bổ sung nguồn tài chính từ các Quỹ hưu trí tự nguyện
Trước nguy cơ bước vào giai đoạn dân số già năm 2036 và lạm phát là vấn đề  lớn với người già, lương hưu từ BHXH không thể đáp ứng đủ nhu cầu cuộc sống cơ  bản và nhiều nhu cầu khác như chăm sóc sức khoẻ, giải trí, du lịch, biếu tặng  hay hỗ trợ con cháu... Các chuyên gia cho rằng, đây chính là khoảng trống chính  sách cần được dần lấp đầy bởi cácQuỹ hưu trí.
Quỹ Bảo hiểm Xã hội của  Chính phủ
Theo số liệu cuối năm 2023, ngành BHXH Việt Nam đang thực hiện chi trả cho  khoảng 2,7 triệu người hưởng lương hưu. Trong tổng số người hưởng này, phần lớn  có mức hưởng từ 3 triệu đồng/tháng đến dưới 7 triệu đồng/tháng với gần 1,9  triệu người (chiếm 68,3% tổng số người hưởng lương hưu trên cả nước).
Tuy nhiên thực tế cho thấy, đa phần với người lao động tham gia BHXH, với  tình hình mức sống và giá cả leo thang như hiện nay, mức lương hưu bảo hiểm xã  hội cũng chỉ đáp ứng được nhu cầu cơ bản của cuộc sống. Hiện quỹ này bao gồm:  Quỹ ốm đau và thai sản; Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; Quỹ hưu trí và  tử tuất.
Bà Mai Thị Kim Thanh, 64 tuổi ở Thái Nguyên cho biết, bản thân có tham gia  BHXH thời điểm làm công nhân, theo quy định của nhà nước. Năm 2006 bà nghỉ hưu  sau 25 năm công tác, và nhận lương hưu 900 ngàn đồng/1 tháng. Theo bà Thanh,  mức lương hưu này không đủ sống, bản thân còn nuôi con 2 con ăn học. Hiện sau  18 năm mức lương nhận hàng tháng tăng lên gần 4 triệu đồng. Mức này được cho là  cũng chỉ đủ để bà Thanh chi tiêu cho mức sống cơ bản.
“Hiện tại tôi phải tranh thủ đi làm thêm một số công việc như giúp việc, nhặt  vải, các công việc bán thời gian để có thêm thu nhập cho nghỉ hưu”, bác Thanh  tâm sự.
Quỹ Bảo hiểm hưu trí
Theo các nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Lao động Quốc tế  (ILO), để có thể duy trì mức sống như trước khi nghỉ hưu, mỗi cá nhân cần có  thu nhập tương đương 70 - 75% mức thu nhập bình quân trong 5 năm gần nhất trước  nghỉ hưu. Chi trả hưu trí từ bảo hiểm xã hội không thể đạt được mức thu nhập  này, do mức hưởng lương hưu quy định là từ 45% với cả Nam và Nữ, tối đa đến 75%  mức trung bình lương đóng BHXH. Chính vì vậy mà cácQuỹ bảo hiểm hưu trícủa  các công ty bảo hiểm sẽ là nguồn bổ sung thêm tài chính giúp cho tuổi già an  nhàn.
Đặc điểm chung của sản phẩm này là người tham gia đóng góp định kỳ hàng năm  cho công ty bảo hiểm trong một khoảng thời gian nhất định, thường là 10, 15  năm.
Sau thời gian đó, cứ định kỳ đều đặn mỗi năm từ thời điểm nghỉ hưu, công ty  bảo hiểm sẽ chi trả cho người tham gia một số tiền để bổ sung vào nguồn tài  chính cho việc nghỉ ngơi. Song song với quyền lợi này là các quyền lợi về chăm  sóc sức khoẻ như ốm đau, tai nạn, tử vong cho người tham gia. Mức lợi nhuận mà  các quỹ này thường chi trả hàng năm cho người tham gia đóng góp khoảng 4,5-5%.
Quỹ Hưu trí tự nguyện
Trước yêu cầu củng cố hệ thống ASXH, giúp xử lý hài hòa trách nhiệm của Nhà  nước và khu vực tư nhân, đảm bảo tính bền vững của hệ thống tài chính trong dài  hạn. Ngày 01/07/2016, Chính phủ ban hành Nghị định số 88/2016/NĐ-CP về chương  trình hưu trí bổ sung tự nguyện, hiện nay đã có một số doanh nghiệp  được cấp giấy chứng nhận dịch vụ quản lýQuỹ Hưu trí bổ sung tự nguyệnnhư MBCapital, VCBF, Dragon Capital…
Về hình thức tham gia, mỗi  cá nhân đóng góp số tiền đã đăng ký theo từng kỳ giao dịch hoặc kết hợp với doanh  nghiệp để đóng góp. Số tiền có thể dựa theo nhu cầu tích lũy tuổi già của mỗi  người hoặc dựa trên cơ sở tự nguyện. Sau này, mức thụ hưởng hưu trí được thanh  toán mỗi tháng từ tài khoản cá nhân (giống như một dạng lương hưu) và kéo dài  đến khi người lao động nhận được tổng số tiền đóng góp với lợi nhuận đi kèm.
Ông Đỗ Hiệp Hoà, Giám đốc  Đầu tư MBCapital cho rằng, đây là chủ trương đúng đắn của nhà nước trong việc tạo ra  một lớp an sinh xã hội bổ sung cho người lao động  khi về hưu.
Do vậy, người lao động  nên tham gia sớm sẽ được hưởng lãi suất kép theo thời gian tích lũy khi đến  tuổi nghỉ hưu. Nếu đáp ứng đủ yêu cầu cam kết với doanh nghiệp, người lao động  còn được hưởng lợi ích từ phần đóng góp từ doanh nghiệp.
Tuy  nhiên, cũng theo ông Hoà, việc triển khai Quỹ này vẫn còn gặp nhiều thách thức,  đầu tiên nhiều  doanh nghiệp gặp khó khăn sau thời kỳ dịch bệnh Covid kéo dài, các doanh nghiệp  chưa có nguồn ngân sách dồi dào chăm lo tốt nhất đến phúc lợi của người lao  động.
Kế  đến, những  ưu đãi về thuế thu nhập cho doanh nghiệp và người lao động khi tham gia chương  trình còn nhiều dư địa để cải thiện. Hiện nay, khi tham gia quỹ hưu trí tự  nguyện, doanh nghiệp được tính vào chi phí không phải chịu thuế tối đa 3 triệu  đồng/người lao động. Đối với người lao động, con số này chỉ là 1 triệu  đồng/tháng. Nhiều trường hợp, người lao động chưa được hưởng phần đóng góp của  doanh nghiệp đã phải chịu thuế thu nhập ngay trong kỳ.
“Do  đó, nếu  chính sách thuế hấp dẫn hơn nữa sẽ có nhiều động lực để doanh nghiệp và người  lao động tham gia”, ông Hoà nói thêm.
Khi được hỏi mức giảm trừ không tính thuế thu nhập doanh nghiệp như thế nào là phù hợp, ông Hoà đề xuất từ mức 3 triệu tăng  lên 5-6 triệu và mức của cá nhân tăng từ 1 triệu lên 3 triệu.  Đồng thời xét đến  thời điểm chịu thuế hợp lý hơn, sẽ giúp cho người lao động,  doanh nghiệp kể cả đối tượng freelancer, kinh doanh tự do… sẽ chủ động quan tâm  sản phẩm Quỹ hưu trí tự nguyện này.
Các chuyên  gia kinh tế cũng cho rằng, cùng với chính sách cải cách bảo hiểm xã hội của nhà nước,  cụ thể là điều chỉnh tăng lương hưu từ ngày 1/7/2024, đồng thời đưa ra sản phẩmQuỹ Hưu trí tự nguyện, bảo hiểm hưu trí trên thị trường lúc này là vô cùng cấp  thiết, giúp hoàn thiện hệ thống hưu trí đa tầng và góp phần xây dựng hệ thống  an sinh xã hội bền vững hơn trong tương lai.