Lỗ luỹ kế hàng ngàn tỷ đồng: Giám sát chặt các hãng bảo hiểm nhân thọ
Kết quả kinh doanh nhiều năm liền lợi nhuận âm, khiến cho khoản lỗ luỹ kế ngày càng tăng thêm, lên đến nhiều ngàn tỷ đồng, khiến cho bài toán kinh doanh tại Việt Nam của nhiều DNBH nước ngoài trở nên “u ám”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia đánh giá, thị trường vẫn rất tiềm năng cho các DNBH, nhưng cần có thanh kiểm tra, giám sát chặt chẽ
Theo BCTC bán niên  2024, bảo hiểm Sunlife tiếp tục báo lỗ hơn 360 tỷ đồng, tăng thêm 30% so với  cùng kỳ năm trước, nâng mức lỗ lũy kế sau hơn 10 năm có mặt tại Việt Nam lên hơn  5.800 tỷ. Con số này đang chiếm khoảng hơn 32% vốn chủ sở hữu.
Trước đó, số liệu của  Sunlife công bố cho thấy, sau 11 năm hoạt động tại Việt Nam, công ty này ghi nhận  tổng phí bảo hiểm lên đến 17.047 tỷ đồng nhưng lại lỗ lũy kế 5.497 tỷ đồng tính đến hết 31/12/2023.
Tương tự,bảo hiểm FWDcũng công bố kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2024, theo đó, doanh thu thuần  từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm 6 tháng đầu năm 2024 đạt 1.960 tỷ đồng, giảm  hơn 22% so với năm 2023. Đáng chú ý, khoản lỗ luỹ kế của FWD vẫn còn hơn 5.815  tỷ đồng. Tại ngày 30/6/2024, BHNT FWD Việt Nam có vốn chủ sở hữu hơn 19.102 tỷ  đồng.
Bảo hiểm Generalicũng  ghi nhận kết quả kinh doanh kém khả quan nửa đầu năm 2024, cụ thể, lợi nhuận  sau thuế 6 tháng đầu năm 2024 chỉ đạt 116,7 tỷ đồng, giảm 74% so với cùng kỳ  năm 2023. Trong khi đó, doanh thu thuần luỹ kế đạt 1.472 tỷ đồng, giảm 17%.
Do đó, Bảo hiểm Nhân  thọ Generali vẫn chưa thể khắc phục các khoản lỗ luỹ kế từ những năm trước đó.  Tại 30/6/2024, BHNT Generali ghi nhận khoản lỗ luỹ kế là 3.035 tỷ đồng, nợ phải  trả lên đến 13.324 tỷ đồng, gấp 3 lần vốn chủ sở hữu.
Manulife sau 25 năm hoạt  động tại Việt Nam, tính đến ngày 30/06/2024 vẫn lỗ lũy kế 778 tỷ đồng. Trước đó,  nửa đầu năm năm 2023 con số lỗ luỹ kế này là gần 3.600 tỷ đồng.
Trao đổi với  VietnamFinance, TS. Vũ Đình Ánh cho biết, bản chất công ty bảo hiểm là kinh  doanh rủi ro, số tiền doanh thu bảo hiểm họ sẽ trích một phần để thanh toán cho  các trường hợp xảy ra rủi ro theo hợp đồng bảo hiểm. Mà phần chi phí này nhỏ hơn  khá nhiều so với số tiền doanh thu hàng năm. Chính vì vậy, mà các công ty bảo  hiểm có nguồn tiền lớn, số tiền này thường sẽ đem đi đầu tư, vừa để bảo toàn vốn,  vừa sinh lời.
Với trường hợp DNBH  nhân thọ nêu trên, lỗ luỹ kế rất lớn, kết quả kinh doanh ảm đạm,  có thể chưa thể hiện đúng vai trò của doanh  nghiệp bảo hiểm.
Nếu trong thời gian  dài như vậy, có DNBH lợi nhuận âm, 4 năm liền đóng thuế 0 đồng, xét về khía cạnh  tài chính có thể coi là không thành công, việc thua lỗ như vậy sẽ phải lấy vốn  bù vào, đó là lý do dẫn đến việc các DNBH vẫn âm vốn chủ sở hữu nhiều ngàn tỷ đồng,  mặc dù đã hoạt động tại Việt Nam nhiều năm, mỗi năm thu hàng ngàn tỷ đồng phí bảo  hiểm.
“Cũng có thể công ty họ  chấp nhận việc thua lỗ này một thời gian, bỏ vốn ra để mở rộng thị trường, đó  là chiến lược kinh doanh riêng của từng công ty, phục vụ cho một mục tiêu kinh  doanh khác”, ông Ánh nói thêm.
Chia sẻ với Đầu tư Tài  chính, TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng, thị trường bảo hiểm Việt Nam vẫn là “mảnh đất  màu mỡ” cho các doanh nghiệp, bởi Việt Nam là đất nước đang phát triển, thu nhập  của người dân ngày càng tăng lên, khi đó họ sẽ có nhu cầu tham gia bảo hiểm để  bảo vệ tài sản, tài chính của mình. Chính vì vậy, nếu là các sản phẩm bảo hiểm  phù hợp, đúng với nhu cầu bảo vệ của người dân thì lợi ích là rất thiết thực.
Đồng thời, tỷ lệ thâm  nhập bảo hiểm/GDP tại Việt Nam hiện nay dao động ở mức 2,3-2,8%, thấp hơn so với  mức trung bình 3,35% của khối ASEAN, 5,37% của châu Á và 6,3% của thế giới.  Nguyên nhân của tỷ lệ thâm nhập thấp này phần lớn là do nhận thức về bảo hiểm  trong dân chúng chưa cao, cùng với thu nhập trung bình của người dân vẫn còn thấp  so với các nước phát triển.
Dự báo của Bộ Tài  chính, tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm tại Việt Nam sẽ đạt 3 % vào năm 2025 và 3,5%  vào năm 2030. Điều này cho thấy thị trường bảo hiểm tại Việt Nam vẫn còn rất  nhiều tiềm năng để phát triển và mở rộng, đạt tốc độ tăng trưởng cao trong những  năm tới.
Tuy nhiên, thực trạng  kết quả kinh doanh của nhiều DN nước ngoài hoạt động tại Việt Nam trong nhiều  năm là lỗ, điều này có nguyên nhân đến từ việc các DN này họ “lợi dụng” kẽ hở của  pháp luật, ví dụ điển hình là Coca – Cola năm 2020 bị truy thu thuế gần 1.000 tỷ  đồng.
Đáng chú ý, có cácDNBH nhân thọđã vào Việt Nam hơn chục năm nay, nhưng vẫn trong tình trạng lỗ luỹ kế  ngàn tỷ đồng. Để có giải pháp cho thực trạng này không tiếp diễn, TS Nhân nêu quan  điểm.
Thứ nhất, cần rà soát  lại chính sách pháp luật về Bảo hiểm hiện nay đã phù hợp hay chưa, nếu còn lỗ hổng  thì cần ban hành sửa đổi, bổ sung sớm. Luật đưa ra nhưng thực tiễn phát triển  quá nhanh, nên có thể phát sinh nhiều thiếu sót.
Thứ hai cần phải tăng  cường thanh tra, kiểm tra, kiểm toán để phát hiện ra những sai phạm, xem xét đầu  vào, đầu ra của các DNBH đã phù hợp hay chưa. Nếu có, cần xử lý nghiêm để chấn  chỉnh.
“Việc các DN nước  ngoài nói chung và DNBH nói riêng lỗ luỹ kế nhiều năm, có doanh nghiệp không  đóng thuế cho nhà nước, vậy thì không công bằng với các doanh nghiệp khác”, TS  Lê Bá Chí Nhân nói thêm.
Cũng theo ông Nhân, hiện  nay, các hộ kinh doanh cá thể cũng đã đóng thuế, hoạt động livestream bán hàng  cũng đã đóng thuế, vậy một DNBH, một công ty, tập đoàn lớn, doanh thu mỗi năm  hàng ngàn tỷ, thậm chí hàng chục ngàn tỷ đồng, mà nhiều năm không đóng thuế, cần  phải xem xét liệu có “lỗ hổng” hay không, đặt biệt quá trình này diễn ra trong  một thời gian rất dài, hàng chục năm.
“Cơ quan quản lý nhà  nước về ngành hiện nay là Cục Quản lý Giám sát Bảo hiểm và ngành Thuế cần phải thanh  kiểm tra xem tại sao thực trạng này diễn ra trong một thời gian dài như vậy mà  Cơ quan quản lý nhà nước không có ý kiến gì”, ông Nhân đặt câu hỏi.
Theo dữ liệu của VietnamFinance, trong kết luận  thanh tra công bố giữa năm 2023, Bộ Tài chính xác định Sunlife hạch toán các  khoản chi phí, doanh thu liên quan đến banca là chi phí được trừ khi xác định  thu nhập chịu thuế TNDN năm 2021 chưa đúng quy định pháp luật về kinh doanh bảo  hiểm và quy định pháp luật về thuế hơn 600,4 tỷ đồng.Trước đó, cũng theo  kết luận thanh tra năm 2019 của Cục quản lý, giám sát bảo hiểm, một số chi phí  liên quan đến hoạt động đại lý bị coi là chi phí không được khấu trừ cho mục  đích tính thuế TNDN của Manulife bị điều chỉnh giảm là hơn 900 tỷ đồng.