Tiết kiệm hơn 5 tỷ USD nhờ thu phí giao thông không dừng
PGS.TS Vũ Minh Khương ước tính, giai đoạn 2019 - 2030, việc thu phí không dừng (ETC) trên cao tốc không chỉ đem lại lợi ích kinh tế khoảng 5,3 tỷ USD.
PGS. TS Vũ Minh  Khương, Giảng viên Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Đại học Quốc gia  Singapore) đã xuất bản báo cáo nghiên cứu khoa học về tác động củahệ thống thu phí không dừng (ETC)tại Việt Nam.
Thực tế,thị trường ETCtoàn cầu có quy mô 9,2 tỷ USD vào năm 2023, dự kiến ​​tăng trưởng  với tốc độ kép hàng năm (CAGR) là 8,1% và đạt 14,7 tỷ USD vào năm  2029, chủ yếu nhờ xu hướng áp dụng ETC tại các tuyến cao tốc (chiếm khoảng 90%  thị trường).
Hai công nghệ ETC phổ  biến là RFID và DSRC đang được triển khai song song dựa trên nhu cầu và khả  năng cơ sở hạ tầng của từng thị trường. Trong đó, RFID (công nghệ đang áp dụng  tại Việt Nam) vượt trội hơn DSRC cả về thị phần lẫn tốc độ tăng trưởng.
Tai Việt Nam, quá trình chuyển đổi khởi động vào năm 2014 sau  khi Bộ Giao thông Vận tải thành lập đơn vị nghiên cứu triển khai ETC. Đến tháng  8/2022, Việt Nam chính thức áp dụng ETC trên toàn bộ mạng lưới cao tốc.
Chỉ riêng năm 2023,công nghệmới đã ghi nhận 414 triệu lượt giao dịch, giúp tiết kiệm 60.816 tấn  nhiên liệu (xăng và dầu diesel), 192 tấn khí thải CO2, 93 triệu giờ nhân lực và  37 triệu giờ tuổi thọ phương tiện. Tổng giá trị quy đổi tương đương tiền  khoảng 443 triệu USD.
Ước tính trong giai  đoạn 2019-2030, Việt Nam có thể giảm 2,3 triệu tấn khí thải CO2, tiết kiệm  727.000 tấn nhiên liệu (xăng và dầu diesel), hơn 1 tỷ giờ nhân lực, 445 triệu  giờ tuổi thọ phương tiện và 465 triệu USD chi phí vận hành cho việc  thu phí nhờ ETC. Tính theo giá trị tương đương tiền, tổng lợi ích kinh tế mang  lại cho xã hội trong giai đoạn nêu trên ước đạt 5,3 tỷ USD, tức gần nửa tỷ  USD/năm.
Theo PGS. TS Vũ Minh  Khương và đồng sự, việc triển khai hệ thống ETClàm giảm đáng kể thời gian chờ của xe tại các  trạm thu phí, giúp giảm mức tiêu thụ nhiên liệu và khí thải. Tại Việt Nam, quá  trình chuyển đổi sang ETC đã giúp giảm 33,3 giây thời gian giao dịch và cải  thiện đáng kể hiệu quả sử dụng nhiên liệu.
VETC nâng cao hiệu quả thu phí, giảm chi phí vận hành và nhu cầu phát triển các  trạm thu phí, làn đường. Đối với các đơn vị thu phí, công nghệ này giúp tiết  kiệm đáng kể chi phí cơ sở hạ tầng và nhân công.
Các dữ liệu do hệ  thống ETC đem lại cũng có thể cung cấp thông tin chi tiết có giá trị cho công  tác quản lý giao thông và phân tích kinh tế, cho phép quy hoạch đô thị và phát  triển cơ sở hạ tầng tốt hơn.
Dự báo cho giai đoạn  2024-2030, khối lượng giao dịch ETC tại Việt Nam có thể tăng trưởng với CAGR từ  6% (tối thiểu) đến 11% (tối ưu), mức trung bình là 8,5%. Tăng trưởng này được  thúc đẩy bởi quá trình mở rộng mạng lưới đường cao tốc thu phí, sự gia tăng số  lượng phương tiện và tăng trưởng GDP của Việt Nam.
Ông Khương khuyến nghị các quốc  gia đang phát triển áp dụng ETC toàn dân. Chính phủ cần thúc đẩy  quan hệ đối tác công tư. Việc hợp tác với các bên tham gia trong khu vực tư  nhân có thể mang lại thêm chuyên môn và vốn, đẩy nhanh quá trình triển khai.
Nguồn dữ liệu phong  phú do hệ thống ETC tạo ra nên được tận dụng để tăng cường nỗ lực quản lý giao  thông và quy hoạch đô thị.
Ngoài ra, PGS.TS Vũ  Minh Khương tin rằng, ETC nên là một phần của chiến lược số rộng hơn bao gồm  thanh toán cho bãi đỗ xe, nhiên liệu và các dịch vụ khác để tạo ra trải nghiệm  di chuyển đô thị liền mạch.
Việc chuyển đổi sang  hệ thống ETC đánh dấu bước tiến đáng kể trong quản lý đường cao tốc, mang lại  những lợi ích cả về môi trường và kinh tế. Các nhà hoạch định chính sách phải  thúc đẩy môi trường pháp lý hỗ trợ, thu hút các bên liên quan và tận dụng công  nghệ kỹ thuật số để hiện thực hóa tiềm năng của hệ thống ETC.
“Những bài học kinh  nghiệm từ Việt Nam có thể hướng dẫn các nước đang phát triển khác trong quá  trình chuyển đổi sang ETC, thúc đẩy phong trào hướng tới các hệ thống giao  thông thông minh hơn, xanh hơn”, ông Khương gia đánh giá.