Bình ổn giá vàng: 'Bóp chỗ này, lồi chỗ kia'
TS Bùi Duy Tùng nhận định, chính sách bình ổn giá vàng miếng đã tạo ra hiện tượng “bóp chỗ này, lồi chỗ kia”, khiến giá vàng nhẫn tăng mạnh và có khả năng tiếp tục tăng, gây bất ổn cho thị trường.
Ngừng bán vàng miếng
Kể từ khi bắt đầu bán vàng bình ổn đến nay, khoảng cách về giá giữa vàng miếng SJC và vàng nhẫn liên tục được thu hẹp. Cá biệt, có thời điểm, giá vàng nhẫn còn vượt qua cả giá vàng miếng SJC – điều mà trước đây chưa từng diễn ra trên thị trường vàng.
Sau gần 3 tháng bán vàng bình ổn  (kể từ ngày 3/6), NHNN đã có tới hơn 10 phiên điều chỉnh giá vàng miếng, giúp  giá vàng dao động trong khoảng 75,5 – 81 triệu đồng/lượng. Song, khi giá vàng  miếng bắt đầu bình ổn thì giá vàng nhẫn lại bắt đầu tăng phi mã.
Nếu như giá vàng SJC được 4 ngân  hàng quốc doanh và công ty SJC giữ nguyên mức 81 triệu đồng/lượng trong gần 1  tuần qua thì giá vàng nhẫn lại tăng không ngừng. Trong phiên sáng 30/8, giá vàng  nhẫn tiếp tục tăng mạnh, chạm mốc 77,40 triệu đồng/lượng chiều mua vào và 78,65  triệu đồng/lượng chiều bán ra.
Đây cũng là mức giá cao nhất từ  trước đến nay của vàng nhẫn. So với đầu năm, giá vàng nhẫn đã tăng hơn 15 triệu  đồng/lượng, tương ứng mức tăng ròng hơn 24%.
Không chỉ vậy, cũng giống như vàng miếng, vàng nhẫn đã trở  thành mặt hàng khan hiếm khi nhiều đơn vị tạm dừng bán ra.
Theo khảo sát của  VietnamFinance, nhiều đơn vị kinh doanh vàng lớn như Bảo Tín Minh Châu, PNJ hay  DOJI đều trả lời “hết vàng nhẫn, chưa biết ngày có” khi khách hàng hỏi mua.
Thậm  chí, nhân viên tại DOJI còn cho biết toàn bộ hệ thống cửa hàng trên toàn quốc của  DOJI đều không còn vàng miếng lẫn vàng nhẫn. Đáng nói, tình trạng khan hiếm vàng  nhẫn đã diễn ra từ khá lâu chứ không phải mới chỉ ngày một, ngày hai.
Vàng miếng SJC giá đã bình ổn nhưng  vẫn khó mua, nay lại đến lượt vàng nhẫn rơi vào cảnh “có tiền cũng không mua được  vàng”.
Những diễn biến trên thị trường vàng thời gian qua khiến nhiều người đặt  câu hỏi liệu rằng chính sách bình ổn giá vàng của NHNN đã thực sự ổn hay chưa?
Trao đổi với VietnamFinance, TS Bùi  Duy Tùng, giảng viên Kinh tế, Đại học RMIT cho rằng các chính sách bình ổn giá  vàng mà NHNN đưa ra trong thời gian qua, đặc biệt là bán vàng giá bình ổn qua hệ  thống 4 ngân hàng quốc doanh và công ty SJC đã góp phần thu hẹp chênh lệch giá  vàng trong nước và thế giới. Thêm vào đó, tình trạng “vàng hóa” cũng đã được kiểm  soát, cơ chế bán vàng hiện nay cũng đã giúp giảm bới “cơn sốt” vàng trong nước.
Song, TS Bùi Duy Tùng cũng nhìn  nhận rằng chính sách bình ổn giá vàng của NHN vẫn còn tồn tại một số nhược điểm.
Đầu tiên, mạng lưới giao dịch  vàng đã bị thu hẹp. “Việc NHNN chỉ định bán vàng qua bốn ngân hàng thương mại  và SJC đã làm thu hẹp mạng lưới giao dịch vàng, khiến người dân gặp khó khăn  trong việc tiếp cận vàng, đặc biệt ở các tỉnh thành ngoài Hà Nội và TP. Hồ Chí  Minh. Điều này làm giảm tính sôi động của thị trường và cản trở người dân có  nhu cầu mua vàng”, ông nói.
Thứ hai, quá trình mua bán vàng  trở nên phức tạp. Quy trình mua vàng hiện tại, yêu cầu phải đăng ký trực tuyến,  chờ vài ngày để nhận vàng và giới hạn số lượng điểm bán, đã làm giảm sự linh hoạt  và gây khó khăn cho người dân, khiến nhiều người cảm thấy nản lòng khi tham gia  giao dịch vàng.
Các ngân hàng thương mại và SJC  được phép bán vàng nhưng không mua lại cũng khiến nhiều người cảm thấy không an  toàn khi đầu tư vào vàng. Việc không có nhiều lựa chọn để bán lại vàng đã khiến  người dân ít quan tâm đến vàng như một kênh đầu tư.
Thứ ba, thị trường thiếu sự cân bằng  cung cầu. Theo TS Bùi Duy Tùng, mặc dù NHNN đã thực hiện các biện pháp nhằm ổn  định giá vàng nhưng việc kiểm soát quá chặt chẽ làm mất cân bằng cung cầu có thể  dẫn đến những bất ổn trong dài hạn. Thực tế, thời gian qua, thị trường đã bắt đầu  xuất hiện tình trạng “vàng hai giá” khi thị trường chợ đen và việc mua bán vàng  không đúng quy định “sôi động” trở lại.
“Việc duy trì các biện pháp quản  lý hành chính quá lâu có thể dẫn đến các vấn đề tiêu cực như hình thành thị trường  chợ đen, xuất hiện vàng giả, vàng nhái, và lừa đảo trong mua bán vàng. Điều này  có thể làm mất niềm tin của người dân vào thị trường vàng chính thức”, đại diện  RMIT lên tiếng.
Thêm vào đó, các chính sách vẫn  chưa xóa bỏ độc quyền thương hiệu vàng SJC. Ông Tùng cho rằng, chính sách hiện  tại vẫn giữ nguyên độc quyền thương hiệu vàng miếng SJC, điều này có thể dẫn đến  sự chênh lệch giá không hợp lý và không đảm bảo tính cạnh tranh công bằng trên  thị trường. Việc NHNN vẫn độc quyền nhập khẩu vàng cũng hạn chế nguồn cung, dẫn  đến tình trạng thiếu hụt và tăng giá không đáng có.
Tóm lại, TS Bùi Duy Tùng nhận định,  chính sách bình ổn giá vàng miếng đã tạo ra hiện tượng “bóp chỗ này, lồi chỗ  kia”, khiến giá vàng nhẫn tăng mạnh và có khả năng tiếp tục tăng, gây bất ổn  cho thị trường.
“Sự can thiệp mạnh mẽ của NHNN  trong việc quản lý giá vàng miếng SJC có thể dẫn đến sự bóp méo thị trường  vàng. Khi giá vàng miếng bị kìm giữ ở mức thấp so với giá vàng nhẫn có thể khuyến  khích các hành vi đầu cơ hoặc chuyển dịch dòng tiền không mong muốn, gây ra sự  bất ổn dài hạn cho thị trường”, ông Tùng nói.