Phục hồi doanh số bằng mọi giá: Đẩy bancassurance vào khủng hoảng mới
Kỳ vọng bancassurance sẽ tăng trưởng trở lại nhưng trước thực trạng nhiều bất cập tại kênh này đang tiếp diễn, các chuyên gia cho rằng, cần phải có cách làm bài bản và kiên trì để không thêm một lần đẩy bancassurance vào khủng hoảng
Theo anh Hoàng Đức Huy  (32 tuổi) ở Tây Hồ, Hà Nội, vợ chồng anh mới mua căn chung cư bên Ecopark và có  vay ngân hàng 600 triệu đồng. Khi làm hợp đồng vay vốn, anh được nhân viên ngân  hàng gợi ý tham gia gói bảo hiểm để được chính sách lãi vay tốt.
“Nhân viên chỉ gợi ý,  chứ không có tình trạng “ép” phải mua bảo hiểm thì mới được giải ngân khoản  vay”, anh Hùng nói thêm.
Nhân viên một NHTM tại  Hà Nội cho biết, sau khi Luật tổ chức tín dụng 2024 được áp dụng từ 1/7/2024,  hoạt động bán bảo hiểm qua kênh ngân hàng cũng được siết chặt. Tuy nhiên, thực  tế hiện nay tình trạng “bán bia, kèm lạc” tại một số ngân hàng vẫn tiếp diễn. Cụ  thể, thay vì người đứng tên khoản vay là vợ hoặc chồng tham gia bảo hiểm, thì nay  được “bán kèm” cho người nhà như bố mẹ, anh chị em ruột.
“Người đứng trên hợp đồng  vay vốn thì tuyệt đối không đứng tên hợp đồng bảo hiểm, kể cả một số hợp đồng vừa  rồi đã tham gia nhưng sẽ huỷ, hướng đến phương án mua cho người nhà”, vị nhân  viên này khẳng định.
Chị L.M.Hà (29 tuổi),  tư vấn viên một công ty bảo hiểm tại Ngân hàng TMCP cũng thừa nhận rằng, dưới  áp lực của chỉ tiêu doanh số bảo hiểm, vẫn có tình trạng một số khoản vay được  nhân viên ngân hàng gợi ý tham gia bảo hiểm cho người nhà. Tuy nhiên theo chị Hà,  việc này cũng là do thoả thuận giữa người vay và nhân viên ngân hàng.
Ông Trần Nguyên Đán,  chuyên gia kinh tế, thành viên Hội Luật gia Việt Nam cho biết, trong nửa đầu  năm 2024, vẫn có những phản hồi về các trường hợp để giải ngân khoản vay, cần  tham gia gói bảo hiểm. Nguyên nhân của hiện tượng này là các sản phẩm bảo hiểm  liên kết đầu tư được công ty bảo hiểm chi hoa hồng rất cao, có hãng bảo hiểm trả  đến hơn 100% cho phía đối tác, chính vì vậy mà vì lợi ích, các ngân hàng bán “bất  chấp”.
“Theo Luật TCTD 2024 là  không được gắn kèm, nhưng ngân hàng vẫn là bên “mạnh thế”, và thế mạnh của họ  là nguồn tiền, nên đâu đó vẫn ở cửa trên”, ông Đán quan ngại.
Đồng thời, theo ông  Đán, chính các ngân hàng cũng đang áp lực, phải hướng đến giải pháp trước mắt  là phục hồi doanh thu, để đáp ứng được những giao kèo đã ký trước đó với các  nhà bảo hiểm. Các ngân hàng đã nhận chi phí trả trước của DNBH, bây giờ không đạt  thì NH phải trả lại cho DNBH.
“Lúc bấy giờ nhân viên  NH lại có cách mới, họ yêu cầu người nhà mua, chứ không phải người đứng hợp đồng  vay. Đây là “lách luật””, ông Đán khẳng định với VietnamFinance.
Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Thanh Hà nêu, sau khi Ngân hàng nhà nước, Bộ Tài chính  ra chỉ đạo chấn chỉnh hoạt động này, gần đây có tình trạng nhiều khách hàng lại phản ánh bị nhân  viên ngân hàng mời chào mua bảo hiểm thì mới được vay vốn với lãi suất ưu đãi.
Cụ thể, trường hợp khách không mua bảo hiểm đi  kèm, lãi suất của khoản vay sẽ cao hơn 1-2%/năm so với việc đồng ý mua bảo  hiểm.
“Mức hoa hồng  chiết khấu cao và trong khi chỉ tiêu giao cho nhân viên ngân hàng có phần doanh  số đến từ bảo hiểm, khiến cho vẫn tồn tại việc “ép” mua bảo hiểm”, Luật sư Hà  nói thêm.
Nhiều chuyên gia  kinh tế nhận định rằng, dù nhà nước đã ban hành Luật mới, kèm theo các thông tư  và nghị định hướng dẫn, nhưng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát còn chưa  sát sao, các chế tài xử phạt chưa đủ sức nặng, dẫn đến việc các ngân hàng đâu  đó vẫn còn tình trạng “ép” khách hàng vay tham gia bảo hiểm. Các chuyên gia  quan ngại rằng, nếu không có cách làm khác, và sự tuân thủ của các TCTD, rất có  thể khủng hoảngbancassuarancesẽ lại tiếp tục xảy ra trong tương lai.
Không thể phục hồi doanh số bằng mọi giá
Trao đổi với  VietnamFinancne, TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng, không nên phục hồi bancassurance bằng  mọi giá, cần phải có lộ trình và thời gian rõ ràng, hiện người tiêu dùng đã quá  mất niềm tin vào kênh này, ảnh hưởng chung đến cả ngành bảo hiểm. Việc phục hồi phải hướng đến bền vững, có đường dài,  không nên vì mục tiêu trước mắt mà để xảy ra tình trạng “bổn cũ soạn lại”.
Đầu tiên, Luật đã có,  đã quy định đầy đủ, Ngân hàng Nhà nước(NHNN) phải có những thông tư, nghị định hướng  dẫn chi tiết, cụ thể để các tổ chức tín dụng triển khai. Song song với đó, cần  phải thanh tra, giám sát chặt chẽ, ví dụ ngân hàng làm sai, theo Luật phạt ngân  hàng nhưng người dân đã tham gia rồi, vậy trách nhiệm của ngân hàng tiếp theo  ra sao, cần phải làm rõ vấn đề này.
Thứ hai, cần có chế  tài xử phạt chặt chẽ, tăng nặng hơn, ngoài việc phạt tiền. Ông Nhân nêu, theo  Luật quy định doanh nghiệp bảo hiểm có thể bị phạt 80-100 triệu đồng nếu cung cấp  không đúng các thông tin cho khách hàng. Luật đã quy định thì phải tuân thủ, nhưng  cần phải có thêm cơ chế tăng nặng nếu vi phạm lần 2,3.
“Ví dụ, lần một phạt  tiền, lần 2 phạt tiền, nhưng nếu lần 3 tái phạm và trong thời gian 1 năm, có thể  đưa ra chế tài rút giấy phép bán bảo hiểm của tổ chức đó. Chế tài phải đủ sức  răn đe”, ông Nhân nhấn mạnh.
Đồng thời, cần ràng buộc  tỷ lệ duy trì hợp đồng (K2) và coi đây là một trong các tiêu chuẩn của việc hợp  tác khai thác bảo hiểm qua kênh ngân hàng.
Ông Lê Bá Chí Nhân  cũng nêu thêm quan điểm,bancassurancephải đúng bản chất là kênh đa dạng hoá việc phân  phối sản phẩm bảo hiểm, khách hàng có thêm nhiều lựa chọn cho mình, chứ không  nên là kênh gia tăng doanh thu và lợi nhuận cho ngân hàng một cách “bất chấp”.
Theo PGS TS Nguyễn Hữu  Huân, Đại học Kinh tế Hồ Chí Minh, đây là kênh rất phát triển  trên thế giới, nhưng về VN thì lại “biến tướng” trở thành một kênh bắt buộc, tạo  ra sự méo mó, và gây nên cái nhìn nhận rất tiêu cực, đặc biệt là người đi vay.
Để kênh bancassurace  phát triển được bền vững, các ngân hàng và DNBH phải đi theo hướng khác, bán những  thứ khách hàng cần, chứ không phải như trước kia là bán những thứ mình có và  “ép” khách hàng phải mua.
Đầu tiên, cần phải đưa  ra được các sản phẩm phù hợp với nhóm khách hàng của ngân hàng, ví dụ nhu cầu của  những khách hàng vay tiền thường chỉ gắn với bảo hiểm trong thời gian ngắn, từ  3-5 năm, có thể đóng tiền 1 năm nhưng quyền lợi bảo vệ trong 3 năm, và quyền lợi  của sản phẩm có thể hướng đến như tử vong, bệnh hiểm nghèo…Hiện có một vài  doanh nghiệp bảo hiểm đã triển khai sản phẩm này khoảng gần một năm nay.
Đồng thời, cần phải có  chương trình khuyến mại, giảm phí bảo hiểm trong những năm đầu, để khách hàng  có thể dùng thử sản phẩm và tạo tính lan toả cho kênh bacassurance này, không  tăng trưởng doanh thu bằng mọi giá.
Thứ hai, trách nhiệm của  nhân viên tư vấn bảo hiểm, ví dụ như sự việc SCB, nhân viên của NH tư vấn bán bảo  hiểm như sổ tiết kiệm, đánh tráo khái niệm, khách hàng tin tưởng vào nhân viên  mà tham gia. Nhưng sự việc xảy ra như vậy thì trách nhiệm như thế nào, chưa thấy  có bất cứ ai phải chịu trách nhiệm, cần phải làm rõ trách nhiệm cho ai và đền  bù như thế nào, nếu xảy ra vi phạm.
“Để tránh xảy ra tranh  chấp và đùn đẩy trách nhiệm sau này, cần phải ghi âm rõ ràng tất cả các nội  dung tư vấn, đặc biệt là sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, bởi giá trị hợp đồng rất lớn”,  ông Huân nói thêm.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân  cho biết thêm, bancassurance là một kênh rất tốt, phát triển trên thế giới, tạo  ra được doanh thu và lợi nhuận tốt cho các định chế tài chính, cũng như lợi ích  cho các khách hàng, cơ hội khách hàng được tiếp cận được nhiều sản phẩm, có nhiều  lựa chọn. Nếu như các tổ chức tín dụng triển khai “đúng”, và cung cấp nhưng sản  phẩm mà khách hàng cần, thì chắc chắn về lâu về dài, khách hàng sẽ không quay  lưng với bảo hiểm.
“Triển khai chuẩn mực  kênh này, thì lợi ích sẽ là của 4 bên: người dân, ngân hàng, DNBH, và nhà nước,  cụ thể phía nhà nước là bảo đảm vấn đề an sinh xã hội, an ninh tài chính trong tương lai”, PGS.TS  Huân nhấn mạnh.