Trung Quốc siết xuất khẩu kim loại hiếm và những ‘tác động tiềm ẩn’
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu kim loại hiếm mới nhất của Trung Quốc dấy lên lo ngại rằng Bắc Kinh sẽ tận dụng vị thế thống lĩnh chuỗi cung ứng toàn cầu của mình theo những cách chưa từng có.
Bộ Thương mại Trung Quốc tuần trước thông báo rằng lệnh kiểm  soát xuất khẩu antimon sẽ có hiệu lực vào ngày 15/9. Ứng dụng lớn nhất của kim  loại màu xám sáng bóng này là chất chống cháy (50%), khoảng 20% ​​được sử dụng  để sản xuất kính quang điện nhằm cải thiện hiệu suất của pin mặt trời, phần còn  lại được sử dụng trong pin axit chì.
Antimon cũng được sử dụng trong các thiết bị quân sự như tên  lửa hồng ngoại, vũ khí hạt nhân và kính nhìn ban đêm, và làm chất làm cứng cho  đạn và xe tăng.
“Ba tháng trước, không ai có thể nghĩ rằng họ sẽ làm điều  này, đây là một cuộc đối đầu khá căng thẳng”, ông Lewis Black, CEO của công ty  khai thác Almonty Industries có trụ sở tại Canada, cho biết.
Công ty này cho hay họ sẽ chi ít nhất 125 triệu USD để mở lại  một mỏ vonfram ở Hàn Quốc vào cuối năm nay. Cả vonfram và antimon đều nằm trong danh sách khoáng sản quan trọng của Mỹ và cách nhau chưa đến 10 nguyên tố trong bảng tuần hoàn.
Vonfram có độ cứng gần bằng kim cương và có mật độ năng lượng  cao. Điều đó khiến vonfram trở thành vật liệu quan trọng trong sản xuất vũ khí,  ô tô, pin xe điện, chất bán dẫn và máy cắt công nghiệp. Các nhà sản xuất chip  như Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) và Nvidia đều cần sử dụng  kim loại này.
Ông Black cho hay những công ty trong ngành khai khoáng cho  rằng những quyết định mới của Trung Quốc tương tự với những gì đã diễn ra với  ngành than chì. Ông ám chỉ đến các biện pháp kiểm soát xuất khẩu trước đây của  Trung Quốc.
Năm ngoái, Bắc Kinh, nhà sản xuất than chì lớn nhất thế giới,  cho biết họ sẽ yêu cầu doanh nghiệp phải xin giấy phép đặc biệt để xuất khẩu 3  loại than chì có độ nhạy cao, bao gồm than chì tổng hợp có độ tinh khiết, độ cứng,  mật độ cao và vảy than chì tự nhiên.
“Tôi không thể giải thích động thái này và tôi nghĩ đó là điều  khiến nhiều người trong ngành này và các khách hàng của tôi lo lắng vì họ không  có kế hoạch B, điều mà Trung Quốc hiểu rất rõ. Đã không có kế hoạch B nào trong  30 năm qua”, ông nói thêm.
Theo báo cáo thường niên mới nhất của Cơ quan Khảo sát Địa  chất Mỹ, Trung Quốc chiếm 48% sản lượng khai thác antimon toàn cầu vào năm  2023, trong khi Mỹ đã không khai thác vonfram thương mại kể từ năm 2015 và  Trung Quốc thống trị nguồn cung vonfram toàn cầu.
“Tôi nghĩ đây là khởi đầu của một số hạn chế xuất khẩu đối với  một số loại đất hiếm, khoáng sản”, ông Tony Adcock, chủ tịch điều hành của  Tungsten Metals Group, cho biết trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với  CNBC.
Ông cho rằng thật khó tin nếu Trung Quốc chỉ hạn chế antimon, những lệnh  cấm có thể áp dụng với vonfram, kim loại có tầm quan trọng kinh tế cao nhất.
Mỹ đã tìm cách hạn chế quyền tiếp cận của Trung Quốc đối với  các chất bán dẫn cao cấp, sau đó Bắc Kinh đã công bố kiểm soát xuất khẩu  germani và gali, hai kim loại được sử dụng trong sản xuất chip.
Trong khi vonfram cũng được dùng để sản xuất chất bán dẫn,  kim loại này, giống như antimon, được dùng trong sản xuất quốc phòng.
Ông Christopher Ecclestone, giám đốc và chiến lược gia khai  thác tại Hallgarten & Company, cho biết: “Sản lượng vonfram của Trung Quốc  đang suy giảm, nhưng vonfram lại cực kỳ quan trọng, quan trọng hơn nhiều so với  antimon trong các ứng dụng quân sự”.
Ông dự đoán rằng ​​Trung Quốc sẽ áp dụng biện pháp kiểm soát xuất  khẩu vonfram vào cuối năm nay, nếu không muốn nói là trong một hoặc hai tháng tới.
Mỹ hiện đang nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào vonfram của  Trung Quốc. Bắt đầu từ năm 2026, Đạo luật REEShore của Mỹ cấm sử dụng vonfram  Trung Quốc trong thiết bị quân sự .
Ông Christopher Ecclestone, chiến lược gia khai khoáng chính tại  Hallgarten & Company, cho biết: “Người ta nghi ngờ rằng Lầu Năm Góc đã bổ  sung dự trữ một số kim loại nhất định, đáng chú ý nhất là antimon vì họ cần  antimon để sản xuất đạn dược”.
Ông Markus Herrmann Chen, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành  của China Macro Group, chỉ ra rằng cuộc họp toàn thể lần thứ ba của các nhà hoạch  định chính sách Trung Quốc vào tháng 7 đã “đưa ra một mục tiêu chính sách hoàn  toàn mới là phối hợp tốt hơn toàn bộ chuỗi giá trị khoáng sản, có thể phản ánh  tầm quan trọng ngày càng cao về nguồn cung của ‘tài nguyên khoáng sản chiến lược’  đối với cả lợi ích kinh doanh và địa kinh tế”.