Vượt qua đáy, bảo hiểm sớm trở lại 'đường ray' tăng trưởng
2023 đánh dấu một năm sóng gió và “khó quên” đối với cơ quan quản lý, doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH), cũng như những người làm nghề bảo hiểm khi phải chịu tác động kép gây ra cuộc khủng hoảng kéo dài đến nay. Tuy nhiên, nhiều tín hiệu tích cực cho thấy, tăng trưởng ngành bảo hiểm sẽ sớm trở lại “đường ray”
Lần đầu tăng trưởng âm sau 20 năm
Theo số liệu từ Cục Quản  lý Giám sát Bảo hiểm, doanh thu phí toàn thị trường bảo hiểm năm 2023 giảm 8,3%  so với năm trước. Doanh thu phí bảo hiểm lĩnh vực nhân thọ ghi nhận sự sụt giảm  đáng kể lên tới 12,5%; lĩnh vực phi nhân thọ chịu ảnh hưởng nặng nề từ thị trường  bảo hiểm nhân thọ nên ghi nhận mức độ tăng trưởng khiêm tốn 2,4%.
Đây là năm đầu  tiên trong 20 năm lịch sử phát triển của ngành bảo hiểm nhân thọ ghi nhận tăng  trưởng âm.
Trong 6  tháng đầu năm 2024, tổng doanh thu phí bảo hiểm ước đạt 109.072 tỷ đồng (giảm  3.78% so với cùng kỳ năm trước). Doanh thu phí bảo hiểm lĩnh vựcbảo hiểm phi nhân thọước đạt 38.826 tỷ đồng (tăng 11.23% so với cùng kỳ năm trước), lĩnh vực  bảo hiểm nhân thọ ước đạt 70.246 tỷ đồng (giảm 9.8% so với cùng kỳ năm trước).
Có thể thấy toàn ngành  vẫn tăng trưởng âm, tuy có chút điểm sáng ở mảng phi nhân thọ bởi đặc thù có những  sản phẩm bảo hiểm bắt buộc phải mua. Mảng bảo hiểm nhân thọ vẫn ghi nhận giảm gần  10% so với cùng kỳ năm ngoái.
Theo các chuyên gia  tài chính, thách thức lớn nhất của ngành Bảo hiểm trong năm 2023 là kênh bán  hàng chủ lực - bancassurance, đã gặp phải nhiều thông tin tiêu cực, dẫn đến sự  sụt giảm doanh thu lần đầu tiên sau một thập kỷ tăng trưởng ổn định. Sự suy giảm  này đã ảnh hưởng nặng nề đến niềm tin của khách hàng và đối tác, gây khó khăn  trong việc duy trì thị phần và thu hút khách hàng mới.
Thách thức thứ hai là  thách thức khách quan, những biến động kinh tế toàn cầu và sự bất ổn tài chính  đã làm tăng rủi ro cho các công ty bảo hiểm, khiến họ phải đối diện với nhiều  khiếu nại bồi thường hơn.
“Tổn thất lớn nhất với  thị trường bảo hiểm là niềm tin, vì không thể đo đếm được”, một vị chuyên gia  Tài chính nói.
Đáng chú ý, năm 2023,  số lượng hợp đồng khai thác mới của lĩnh vựcbảo hiểm nhân thọđạt 1.915.623 hợp đồng (sản  phẩm chính), giảm 43,8% so với cùng kỳ năm ngoái và sản phẩm bảo hiểm liên kết  đầu tư là sản phẩm chiếm tỷ trọng cao nhất với 60,7%, sụt giảm 41,4% so với  cùng kỳ năm ngoái.
Theo thống kê của Hiệp  hội Bảo hiểm Việt Nam đến hết 30/06/2024, số lượng hợp đồng có hiệu lực cuối kỳ  (sản phẩm chính) là trên 11,8 triệu hợp đồng, cũng giảm 12% so với cùng kỳ năm  ngoái.
Chưa hết, số liệu Bộ  Tài chính công bố gần đây về tỷ lệ hủy hợp đồng được bán qua kênh ngân hàng, có  trường hợp lên đến 73%. Đây là con số rất đáng báo động, tỷ lệ hủy cao ở những  năm đầu ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng lẫn DNBH, nhìn xa hơn là tiêu cực  cho sự phát triển bền vững của thị trường.
Ông Trần Nguyên Đán,  chuyên gia kinh tế, thành viên Hội Luật gia Việt Nam cho rằng, số lượng hợp đồng  còn hiệu lực sụt giảm xuất phát từ hai nguyên nhân, gồm: hợp đồng đến kỳ đáo hạn;  hợp đồng do khách hàng hủy hoặc không đóng tiếp, tự mất hiệu lực.
Với bên mua là khách  hàng, họ sẽ bị mất đi số tiền đã đóng trong 1-2 năm đầu của hợp đồng. Về lâu  dài, nếu không may khách hàng gặp rủi ro sau khi huỷ hoặc để hợp đồng tự mất hiệu  lực, thì đó là tổn thất không thể đo đếm.
Với bên bán là doanh  nghiệp BHNT, thiệt hại cũng không nhỏ với số tiền ở mức tối thiểu bằng 60% giá  trị hợp đồng. Đây là số tiền doanh nghiệp bảo hiểm dùng để tạm ứng chi phí kinh  doanh bảo hiểm như hoa hồng, chi phí vận hành quản lý doanh nghiệp…. Tới khi các hợp đồng  BHNT bị mất hiệu lực, doanh nghiệp phải ghi nhận khoản chi phí này ngay lập tức  và không thu hồi được.
Các chuyên gia bảo hiểm  nhận định, mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng nhờ những chỉ đạo kịp thời từ phía  các cơ quan quản lý, sự ra đời của Luật kinh doanh bảo hiểm (2023) đi kèm với  đó là các Nghị định, Thông tư hướng dẫn và sự nỗ lực của các doanh nghiệp, ngành bảo hiểm vẫn có những bước tiến đáng kể, đặc biệt là điểm sáng ở mảng phi  nhân thọ.
Đồng thời với đó, các  doanh nghiệp bảo hiểm đã áp dụng các biện pháp cải thiện chất lượng dịch vụ và  minh bạch trong quy trình bán hàng, đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ tư vấn  viên thông qua các chương trình đào tạo chuyên sâu.
Tất cả nhằm khôi phục niềm  tin của người dân đối với toàn ngành bảo hiểm.
Lấy lại tốc độ tăng trưởng
Theo dự báo của WB, 2024 kinh  tế Việt Nam được đánh giá có những tín hiệu phục hồi khả quan, dự báo tăng trưởng  sẽ đạt 5,5%, đây cũng là kỳ vọng của 31,8% doanh nghiệp tham gia trả lời khảo  sát của Vietnam Report.
Các chuyên gia kinh tế  đều nhận định rằng, khi nền kinh tế chung tăng trưởng ổn định, các lĩnh vực và  ngành công nghiệp khác cũng được kỳ vọng sẽ có sự phát triển tích cực. Điều này  có thể tạo ra một môi trường kinh doanh tích cực, ổn định và thuận lợi cho các  DNBH, với việc tăng cường niềm tin và sự ổn định trong thị trường. Đồng thời,  doanh nghiệp và người tiêu dùng cảm thấy tự tin hơn về triển vọng kinh tế, họ  có thể có xu hướng đầu tư và chi tiêu nhiều hơn, điều này có thể dẫn đến nhu cầu  mua bảo hiểm tăng lên.
Số liệu cho thấy, nhiều DNBH đã ghi nhận lợi nhuận tăng trong 3 năm trở lại đây, bất  chấp sự suy giảm doanh thu từ phí bảo hiểm khai thác mới, đặc biệt là mảng phi nhân thọ.
Thông tin từ Cục Quản  lý, giám sát bảo hiểm cho thấy, ngành bảo hiểm Việt Nam đang hướng tới một năm  đầy triển vọng với những mục tiêu tài chính đáng chú ý. Cụ thể, tổng tài sản của  ngành được ước tính đạt 1.004.421 tỷ đồng, phản ánh một sự tăng trưởng ấn tượng  9,97% so với năm 2023.
Dự kiến năm 2024,  ngành bảo hiểm cũng đóng góp tích cực cho nền kinh tế thông qua số vốn đầu tư ước  đạt 850.264 tỷ đồng, tăng 11,51% so với năm trước.
Tổng doanh thu phí bảo  hiểm dự kiến đạt 243.472 tỷ đồng, trong đó bảo hiểm phi nhân thọ ước đạt 79.687  tỷ đồng (tăng 12%) vàbảo hiểm nhân thọước đạt 163.785 tỷ đồng (tăng 5%).
Cũng theo kết quả khảo sát  chuyên gia, DNBH của Vietnam Report trong giai đoạn tháng 5-6/2024, 45,5% doanh  nghiệp kỳ vọng ngành Bảo hiểm sẽ tăng trưởng từ 5-10% trong năm 2024.
Mục tiêu trên là hết sức  khả quan khi chỉ trong 6 tháng đầu năm 2024, tổng tài sản ước đạt 951.805 tỷ đồng  (tăng 9.11 % so với cùng kỳ năm trước), trong đó các DNBH phi nhân thọ ước đạt  132.245 tỷ đồng, các DNBH nhân thọ ước đạt 819.560 tỷ đồng. Đáng chú ý, đầu tư  trở lại nền kinh tế ước đạt 795.508 tỷ đồng (tăng 9.29% so với cùng kỳ năm trước).
Sự tăng trưởng này là  minh chứng cho sự phục hồi và phát triển mạnh mẽ của ngành sau những khó khăn của  năm 2023.
“Các  quy định mới đã giúp thắt chặt quản lý, nâng cao tính minh bạch và bảo vệ quyền  lợi của khách hang. Cộng với việc các  doanh nghiệp đang “đổ tiền” cho chiến lược chuyển đổi số, InsurTech hướng mục tiêu lấy  khách hàng làm trọng tâm. Từ đó  giảm thiểu rủi ro hủy hợp đồng và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của  thị trường”, một vị chuyên gia kinh tế nhấn  mạnh.