'Trạm sạc, yếu tố tiên quyết để chuyển đổi sang xe điện thành công'
Bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó Viện trưởng, Viện Chiến lược và Phát triển GTVT, cho rằng: “Để chuyển đổi sang xe điện thành công thì yếu tố tiên quyết là hạ tầng trạm sạc. Vì vậy, để hỗ trợ chuyển đổi sang xe điện thì Chính phủ nên tập trung vào hỗ trợ xây dựng các trạm sạc trước tiên”.
-  Thực tế chuyển đổi xanh trong giao  thông tại Việt Nam đang diễn ra như thế nào? Đâu là điểm vướng mắc, khó khăn trong quá trình trên, thưa bà?
Bà Nguyễn Thị Phương  Hiền:Sau cam kết của Thủ tướng Chính phủ tại COP26 với mục tiêu đưa phát thải ròng về 0 vào 2030, tháng 7/2022,  Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định 876 về chương trình chuyển đổi năng  lượng xanh trong lĩnh vực GTVT, trong đó đã quy định toàn bộ lộ trình phát thải  ròng bằng 0 của ngành GTVT bao gồm tất cả 5 phương thức vận tải đến năm 2050.
Tính đến thời điểm này, 57/63 tỉnh, thành phố đã ban hành kế  hoạch hành động về thực hiện quyết định 876 của Chính phủ. Và 2 trong số 5 bộ  ngành cũng đã ban hành kế hoạch hành động này. Còn lại, một số các bộ ngành và  tỉnh, thành phố cũng đang khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động.
Về khó khăn trong việc triển khai nỗ lực của chương trình hành  động chuyển đổi xanh: Thực tế, chuyển đổi xanh là một nhiệm vụ tất yếu không phải  của riêng Việt Nam mà là của tất cả các quốc gia trên thế giới, của toàn nhân  loại. Trên thế giới, công cuộc chuyển đổi xanh đã được triển khai khoảng hơn 10  năm nay ở các mức độ khác nhau, còn ở Việt Nam đang ở những bước đầu tiên trong  quá trình triển khai.
Vì vậy, chúng ta có rất nhiều việc phải làm, từ thể chế,  chính sách cho đến nhận thức của toàn xã hội với nhiệm vụ chuyển đổi xanh. Vì vậy,  chúng tôi nghĩ rằng thách thức lớn nhất chính là việc chúng ta cần phải hoàn  thiện toàn bộ khung thể chế pháp lý và các cơ chế chính sách để khuôn khổ Chuyển  đổi xanh được thực hiện.
- Việc ủng hộ phương tiện xanh như xe điện  theo bà có ý nghĩa ra sao để giúp Việt Nam hoàn thành mục tiêu đưa phát thải  ròng về 0 năm 2050?
Riêng trong lĩnh vực phát thải, trong toàn ngành giao thông  vận tải tại thời điểm xây dựng quyết định 876 của Chính phủ thì lĩnh vực giao  thông đường bộ là lĩnh vực chịu trách nhiệm về phát thải khí nhà kính lớn nhất  trong 5 phương thức vận tải.
Theo công bố kiểm kê phát thải năm 2020 (mới nhất)  của Bộ Tài nguyên và Môi trường, lĩnh vực giao thông vận tải đường bộ chịu  trách nhiệm đến 85% lượng phát thải, tức là khoảng tương đương với 32 triệu tấn  CO2 quy đổi trong tổng số gần 38 triệu tấn CO2 phát thải của nghành GTVT. Vì vậy,  chuyển đổi năng lượng trong lĩnh vực giao thông vận tải đường bộ là rất quan trọng.
Bên cạnh việc phát thải lượng lớn nhất, GTVT đường bộ cũng là  lĩnh vực khả thi nhất về mặt chuyển đổi bởi vì các công nghệ đã sẵn sàng. Việc  chuyển đổi trong lĩnh vực giao thông vận tải đường bộ là một phần rất quan trọng  trong việc thực thi nỗ lực giảm phát thải ròng về 0.
- Vậy cần có những  chính sách hỗ trợ như thế nào để có thể thực hiện chuyển đổi xanh?
Cho đến nay, các chính sách hỗ trợ cho việc chuyển đổi năng  lượng và quy trình chuyển đổi về xe điện của Chính phủ thì có thể nói là về mặt  chủ trương rất mạnh mẽ và rõ ràng. Lộ trình chúng ta đã có.
Tuy nhiên, các chính sách hỗ trợ cho đến nay  thì chúng ta mới dùng 1 số các chính sách hỗ trợ về thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ  phí trước bạ. Vì vậy, trong thời gian tới chúng ta biết  rằng có rất nhiều việc phải làm về mặt chính sách để hỗ trợ chuyển đổi thành  công.
-  Cụ thể các các chính sách như thế nào?
Theo kinh nghiệm quốc tế, để chuyển đổi sang xe điện thành công thì yếu tố tiên  quyết là hạ tầng trạm sạc. Vì vậy,  các nỗ lực và chính sách để hỗ trợ chuyển đổi sang xe điện của Chính phủ nên tập  trung vào hỗ trợ xây dựng các trạm sạc trước tiên.
Thứ 2, chúng  ta sẽ cần có những chính sách để khuyến khích đối với các nhà sản xuất phương  tiện xe điện, đặc biệt là nhà sản xuất trong nước.
Bên cạnh đó, cần có những chiến dịch tuyên truyền nhận thức  cho xã hội có những thông tin đầy đủ, đúng đắn về hiệu quả của các phương tiện  xe điện, từ đó họ sẽ ủng hộ chủ trương chuyển đổi xe điện của Chính phủ.
Sự chung tay của người dân đóng vai trò tiên quyết và quyết định trong công cuộc chuyển đổi xanh này của Chính phủ. Vì vậy, tôi nghĩ rằng về phía chính phủ cần sớm có một công bố về lộ trình dừng sản xuất và dừng lưu hành phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Bên cạnh đó, sớm cung cấp thông tin cho người dân về hiệu quả, lợi ích thực sự của các phương tiện thuần điện. Để từ đó thì người dân có những quyết định sáng suốt nhất trong việc lựa chọn phương tiện nào để sử dụng trong tương lai.
- Vậy những doanh nghiệp tiên phong đóng vai trò như thế nào trong hành trình chuyển đổi xanh nói chung của  Việt Nam?
Có thể nói rằng, Việt  Nam là một trong số ít quốc gia có nhà sản xuất xe thuần điện trong nước. Vì vậy,  sự có mặt của VinFast cũng giúp cho Việt Nam có thể chủ động hơn trong toàn bộ  lộ trình và kế hoạch chuyển đổi năng lượng xanh.
Nói rộng ra ở trên thế giới,  trong quá trình mà chúng tôi làm việc với các tổ chức, các diễn đàn quốc tế đa phương,  song phương VD như bên lề APEC, ASEAN hay khi làm việc với các chính phủ Hà  Lan, Đức… về chuyên đề phát triển và chuyển đổi năng lượng điện thì họ đều hỏi  và tìm hiểu các thông tin về VinFast. Phải  nói rằng, thế giới, đặc biệt là các nước phát triển đánh giá rất cao vai trò của  VinFast.
Do đó, ở Việt Nam không có lý do gì chúng ta không tự hào và  cùng tiếp tục để phát triển công cuộc chuyển đổi điện của Việt Nam.