Mở 'mỏ vàng' tín dụng tiêu dùng: Trả nợ - đòi nợ nỗi lo từ 2 phía
Trong bối cảnh nền kinh tế dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng tích cực, thị trường cho vay tiêu dùng được kỳ vọng sẽ khởi sắc hơn trong nửa cuối năm 2024. Các ngân hàng thương mại và công ty tài chính hiện cũng đang đẩy mạnh nhiều ưu đãi dành cho cho vay tiêu dùng.
Theo báo cáo từ 16 tổ chức tín dụng có dư nợcho vay tiêu dùnglớn cho  thấy, hiện có hơn 30 sản phẩm tín dụng phục vụ nhu cầu tiêu dùng đang được triển  khai.
Ở phía các ngân hàng thương mại, nhiều ngân hàng như  Agribank, Vietcombank, BIDV, SHB, VPBank… cũng đã đưa ra nhiều gói tín dụng  tiêu dùng ưu đãi, thiết kế riêng biệt cho từng nhóm đối tượng và lĩnh vực. Ngoài  ra, các ngân hàng cũng tích cực giảm lãi suất cho vay để kích cầu tiêu dùng.
Đơn cử như tại Vietcombank, với khách hàng cá nhân vay mua  nhà, mua ôtô hoặc vay tiêu dùng, lãi suất vay ưu đãi trong 6 tháng đầu chỉ từ  6,0%/năm với các khoản vay ngắn hạn (dưới 12 tháng); các khoản vay trung - dài  hạn, lãi suất ưu đãi là 6,3%/năm trong 6 tháng đầu.
Các công ty tài chính cũng không chậm chân trong cuộc đua thúc  đẩy tín dụng tiêu dùng. HD Saison và FE Credit đã cung cấp gói tín dụng tiêu  dùng 20.000 tỷ đồng cho khách hàng là công nhân lao động.
Trước tình trạng thị trường cho vay tiêu dùng đang dần phục  hồi, mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã ký ban hành Chỉ  thị số 29/CT-TTg ngày 27/8/2024 yêu cầu NHNN Việt Nam chỉ đạo các tổ chức tín dụng nghiên cứu xây dựng các sản phẩm tín dụng, dịch vụ ngân hàng dành riêng cho  lĩnh vực tiêu dùng, tăng cường cho vay phục vụ đời sống, tiêu dùng.
Trước đó, NHNN cũng đã ban hành Thông  tư 12/2024/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 39/2016/TT-NHNN, cho phép các tổ  chức tín dụng cho vay các khoản dưới 100 triệu đồng mà không bắt buộc  khách hàng phải cung cấp phương án sử dụng vốn khả thi.
Trong chia sẻ với VietnamFinance, TS Nguyễn Tuấn Anh, Đại học  RMIT, nhận định: “Những giải pháp kể trên đã tháo gỡ rào cản lớn đối với cho  vay tiêu dùng. Chẳng hạn như với Thông tư 12, quy định mới này sẽ góp phần đẩy  nhanh hơn quyền quyết định cho vay vốn của các tổ chức tín dụng, từ đó hỗ trợ khách hàng tiếp cận  các khoản vay nhỏ nhanh chóng, thuận tiện và dễ dàng hơn, góp phần hạn chế tín  dụng đen trên thị trường”.
Thêm vào đó, việc NHNN chủ động nới room tín dụng cho các ngân  hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng đạt từ 80% trở lên cũng sẽ là động lực thúc  đẩy các ngân hàng tham gia mạnh mẽ hơn vào hoạt động cho vay tiêu dùng trong phần  còn lại của năm 2024.
Ngoài những giải pháp vốn có, TS Nguyễn Tuấn Anh nhận định, để cho vay tiêu dùng phát triển  mạnh mẽ cần phải có sự nỗ lực từ cả hai phía, các tổ chức tín dụng lẫn người đi  vay.
Theo ông, chính khách hàng - người tiêu dùng – là yếu tố  then chốt trong quan hệ cung - cầu của việc vay tiêu dùng từ tổ chức tín dụng nên việc tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng là vô cùng cần thiết. Khi người dân  có niềm tin vào tương lai kinh tế ổn định hơn, họ sẽ không thắt chặt chi tiêu  mà sẵn sàng sử dụng thu nhập khả dụng của mình để chi tiêu ngay trong thời điểm  hiện tại, đồng thời tận dụng sự hỗ trợ từ tín dụng tiêu dùng.
Ở phía các tổ chức tín dụng, theo TS Nguyễn Tuấn Anh, cần hoàn  thiện chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng, bao gồm việc hướng dẫn ứng dụng  công nghệ thông tin và số hóa hoạt động tín dụng tiêu dùng, tạo điều kiện cho  các tổ chức tín dụng đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, đồng thời phòng ngừa và  ngăn chặn tội phạm công nghệ cao.
Ngoài ra, cũng cần phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước,  cấp ủy và chính quyền địa phương trong việc tuyên truyền các cơ chế và chính  sách tín dụng ngân hàng đến mọi tầng lớp nhân dân; phối hợp với các đơn vị của  Bộ Công an trong việc kết nối và khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia về  dân cư.
“Việc này giúp đẩy mạnh các giải pháp ứng dụng dữ liệu trong  hoạt động tín dụng tiêu dùng, đảm bảo quy trình thẩm định và quản lý rủi ro được  thực hiện an toàn và hiệu quả hơn”, đại diện RMIT nói.
Tuy nhiên, để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng,  việc hoàn thiện hơn nữa khung pháp lý cho cho vay tiêu dùng cũng là điều quan  trọng.
“Theo tôi, chúng ta cần hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động  cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và cho vay tiêu dùng để đáp ứng yêu cầu thực  tiễn, sẵn sàng thay đổi theo nhu cầu và tình hình thị trường nếu cần, nhằm tạo  ra môi trường pháp lý minh bạch và thuận lợi cho hoạt động của các tổ chức tín  dụng và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng”, TS Nguyễn Tuấn Anh cho hay.
Song song với đó, cần liên tục giám sát và quản lý thanh tra  hoạt động cho vay tiêu dùng và cho vay phục vụ đời sống của các tổ chức tín dụng,  đảm bảo các hoạt động này tuân thủ đúng quy định của pháp luật, tránh sai phạm  và bảo vệ người tiêu dùng khỏi các rủi ro tiềm ẩn.
Tuy nhiên, TS Nguyễn Tuấn Anh cho rằng, có chế tài bảo vệ người  tiêu dùng thì cũng cần có các chế tài bảo vệ bên cho vay. Chẳng hạn như, hệ thống  khung pháp lý cũng cần quy định rõ ràng hơn về quyền lợi và trách nhiệm của các  bên liên quan, đặc biệt là các quyền cưỡng chế, xử lý tài sản đảm bảo, chuyển  nhượng nợ của bên cho vay.
“Việc có thêm các quy định nhằm tăng trách nhiệm trả nợ của  bên đi vay sẽ giúp đảm bảo cân bằng lợi ích của cả bên vay lẫn bên cho vay cũng  như nghiêm khắc xử lý nghiêm tội phạm “tín dụng đen”, các hội nhóm “bùng nợ” để  góp phần giảm bớt áp lực cho các tổ chức tín dụng”, ông nói.