Đón vốn đầu tư ESG: Nút thắt ở khâu quản trị doanh nghiệp
Trên thị trường tài chính Việt Nam, dòng vốn phát triển bền vững (ESG) vẫn đang không ngừng gia tăng. Tuy nhiên, những hạn chế về nhận thức và thực hành ESG trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp vẫn đang là “nút thắt” chủ yếu khiến dòng chảy này chưa được mạnh mẽ.
Chia sẻ với VietnamFinance, ông Trương Minh  Hùng, Giám đốc Bộ phận ESG của UOB Asset Management Việt Nam (UOBAM Vietnam), đơn  vị quản lý quỹ đầu tư cổ phiếu ESG đầu tiên tại Việt Nam tiết lộ, giá trị tài  sản ròng của quỹ này đã tăng gấp 5,5 lần so với thời điểm thành lập vào tháng  11/2022. Đây được xem là một tín hiệu khả quan cho thấy, dòng vốn đầu tư ESG  vẫn đang không ngừng gia tăng.
Được biết, Quỹ đầu tư cổ phiếu United ESG Việt Nam (UVEEF) của UOBAM Vietnam là quỹ mở đầu tiên trên thị trường Việt Nam áp dụng đánh giá chuẩn mực ESG song song với các tiêu chuẩn thông thường để lựa chọn cổ phiếu.
Tuy nhiên, vẫn còn đó “nút thắt” khi thiết lập  tiêu chuẩn ESG khiến “dòng chảy” này trên thị trường tài chính Việt Nam chưa  được mạnh mẽ như một số quốc gia khác. Liên quan đến vấn đề này, ông Hùng đã chỉ ra  một số điểm mà doanh nghiệp Việt Nam cần tháo gỡ, khắc phục.
-Xin ôngcho biết, sau 1 năm hoạt động, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường  chứng khoán biến động mạnh như năm 2023, hiệu quả của Quỹ hiện ra sao?
Năm 2023 là năm có nhiều thách thức đối với nền kinh tế cũng như thị  trường chứng khoán Việt Nam.
Tuy nhiên, hiệu suất đầu tư của Quỹ UVEEF vẫn đạt mức khả quan so với thị trường. Giá trị  tài sản ròng trên mỗi chứng chỉ quỹ tăng 17,7%,  vượt trội 5,5% so với mức tăng của chỉ số VN-Index.  Mức tăng trưởng này nằm trong top 10 quỹ cổ phiếu có thành tích ấn tượng trong  năm 2023 theo thống kê của nền tảng phân phối quỹ mở Fmarket.
Với hiệu quả đầu tư tốt thu hút dòng tiền mới vào Quỹ, tính đến ngày  12/04/2024, giá trị tài sản ròng của quỹ đã tăng gấp 5,5 lần so với thời điểm thành lập vào tháng 11/2022.
- Theo UOBAMVietnam, đâu là những  thách thức khi tiến hành đầu tư ESG tại Việt Nam? UOBAMVietnam đã xử  lý những khó khăn này như thế nào?
Theo chúng tôi, thách thức chính khi đầu tư ESG tại thị trường Việt Nam  là nhiều công ty trên thị trường chứng khoán chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc áp  dụng thực hành tốt ESG trong hoạt động kinh doanh, do đó chưa có sự đầu tư đúng  mực nguồn lực cho ESG bao gồm nhân sự chuyên trách ESG, nguồn dữ liệu và tiêu  chuẩn báo cáo.
Thông tin và dữ liệu  về ESG mà các doanh nghiệp công bố còn khá hạn  chế. Các công ty hiện tại vẫn chưa cởi mở trong việc  chia sẻ các thông tin liên quan đến ESG khiến cho quá trình thu thập  thông tin gặp nhiều khó khăn. Việc thiếu các tổ chức đánh giá độc lập về ESG như ở  các thị trường phát triển hơn trong lĩnh vực này cũng là một trở ngại cho việc  đầu tư ESG tại Việt Nam.
UOBAM Việt Nam đã thực hiện nhiều  giải pháp để giải quyết những khó  khăn này.  Trong đó, chúng tôi tập trung đẩy  mạnh hoạt động đồng hành cùng doanh nghiệp, tận dụng nhiều kênh tiếp cận như đối  thoại trực tiếp với các công ty hoặc thông qua các kênh môi giới như công ty  chứng khoán, cũng như tận dụng vai trò cổ đông tại các doanh nghiệp mà chúng  tôi sở hữu cổ phần để tìm hiểu sâu hơn,  góp phần gia tăng nhận thức và thúc đẩy thực hành ESG của doanh nghiệp.
Ngoài ra, việc đánh giá ESG của chúng tôi được thực hiện theo quy trình  và chuẩn mực của tập đoàn UOBAM. Tất cả báo cáo đánh giá ESG mà UOBAM Việt Nam thực hiện cho các công ty trong  danh mục theo dõi của chúng tôi tại Việt Nam đều phải được gửi về Văn phòng Phát  triển Bền vững của UOBAM tại Singapore để xem xét và phê duyệt, trước khi chúng  tôi được phép sử dụng cho việc ra quyết định đầu tư.
- Hiện nay, có một số quan ngại về mức độ  tin cậy của dữ liệu ESGmà các công ty công bố, có thể tiềm ẩn nguy cơ; “tẩy xanh”. UOBAM  Vietnam đánh giá thế nào về quan ngại nói trên? Quỹ có đề xuất giải pháp gì  chống lại/giảm thiểu nạn “tẩy xanh” và các hành vi tương tự?
Như chia sẻ, để hạn chế rủi ro về tẩy xanh, UOBAM Việt Nam đang đẩy mạnh  hoạt động đồng hành cùng doanh nghiệp với các công ty trong danh mục đầu tư và theo  dõi của chúng tôi. Trong hoạt động này, chúng tôi gặp gỡ trực tiếp với lãnh đạo  và bộ phận phụ trách ESG của các công ty, thăm quan doanh nghiệp để tìm hiểu  chi tiết hơn các thực hành ESG mà công ty đang thực hiện so với cam kết trên  các báo cáo đã phát hành.
Ngoài ra, chúng tôi cũng chia sẻ với doanh nghiệp về  các chuẩn mực và thực hành ESG theo chuẩn trong khu vực và cố gắng thúc đẩy các  doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực và thực hành này. Bên cạnh đó, chúng tôi cho  rằng để cải thiện mức độ tin cậy về dữ liệu ESG cho toàn thị trường, các cơ  quan quản lý cần đẩy mạnh yêu cầu đối với công bố thông tin về ESG bằng việc  quy định rõ ràng và cụ thể hơn các nội dung ESG mà doanh nghiệp cần công bố,  phù hợp theo lĩnh vực mà họ đang hoạt động, và cần có cơ chế giám sát để thúc  đẩy việc tuân thủ các quy định này.
- Theo đánh giá của UOBAMVietnam, đâu  là những điểm hạn chế trong thực hành ESG của các doanh nghiệp Việt Nam và  doanh nghiệp cần làm gì để cải thiện những điểm hạn chế đó?
Trong 3 yếu tố E (Môi trường), S (Xã hội) và G (Quản trị doanh nghiệp),  chúng tôi nhận thấy yếu tố G của các doanh nghiệp Việt Nam hiện còn hạn chế  nhất. Theo hệ thống chấm điểm ESG của UOBAM và thống kê trong hơn 120 công ty  niêm yết nằm trong danh mục theo dõi đầu tư của chúng tôi (chiếm gần 90% giá  trị vốn hóa thị trường), điểm trung bình về yếu tố quản trị doanh nghiệp là  thấp nhất so với yếu tố môi trường và yếu tố xã hội. Hạn chế của yếu tố quản  trị doanh nghiệp một phần là vì các quy định hiện tại của Việt Nam vẫn còn một  khoảng cách nhất định so với tiêu chuẩn quốc tế. Điều này khiến các công ty ít  có động lực thay đổi để áp dụng các thực hành ESG tốt hơn trong quản trị doanh  nghiệp.
Tôi cho rằng trong bối cảnh xu hướng đầu tư ESG ngày càng được quan tâm  và nhu cầu ngày càng cao của các nhà đầu tư, doanh nghiệp cần hiểu rõ tầm quan  trọng của thực hành quản trị doanh nghiệp tốt đối với sự phát triển bền vững  của doanh nghiệp và cần mạnh dạn để thực hiện các thay đổi trong mô hình quản  trị doanh nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp trở  thành những doanh nghiệp tiên phong trong việc thực hành tốt ESG, thu hút nguồn  vốn đầu tư bền vững từ nước ngoài. Bản thân UOBAM Việt Nam, thông qua các hoạt  động đồng hành cùng doanh nghiệp, cũng luôn sẵn sàng hỗ trợ các công ty trong  việc thiết lập các thực hành ESG tốt trong quản trị doanh nghiệp.
- Ông đánh giá thế nào về tiềm năng của thị  trường đầu tư ESG tại Việt Nam? Xin ông bật mí một số định hướng chiến lược  hoạt động của Quỹ trong thời gian tới.
Đầu tư ESG tại Việt Nam hiện chưa phát triển mạnh như các nước khác, dù đây là một xu hướng được các nhà đầu tư quan tâm  mạnh mẽ trên thế giới. Tôi cho rằng Việt Nam có tiềm năng thu hút vốn lớn cho lĩnh vực này.
Thứ nhất, xu hướng đầu tư và phát triển bền vững nhận được sự ủng hộ từ Chính  phủ khi Việt Nam đã và đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc thúc đẩy quá  trình chuyển đổi xanh và đầu tư vào năng lượng tái tạo hướng đến cam kết về  phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Thứ hai, nhận thức và sự quan tâm của người tiêu dùng và nhà đầu tư đối  với đầu tư bền vững ngày càng gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh các doanh  nghiệp Việt Nam phải đối mặt với các yêu cầu cao về tiêu chuẩn ESG của các nhà  nhập khẩu và người tiêu dùng đến từ các quốc gia phát triển hơn. Bên cạnh đó,  Việt Nam cũng nhận được cam kết hỗ trợ tài chính từ các tổ chức quốc tế cho quá  trình chuyển đổi nền kinh tế xanh. Đơn cử như gần đây, Việt Nam đã đạt được  thỏa thuận thành lập Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (Just Energy  Transition Partnership – JETP) với các quốc gia trong nhóm G7 cam kết cung cấp  nguồn vốn lên tới 15,8 tỷ đô la để hỗ trợ Việt Nam cho việc thực hiện mục tiêu  phát thải nhà kính ròng bằng 0 và chuyển đổi việc sử dụng các nguồn nhiên liệu  hóa thạch.
Trong thời gian tới, chiến lược đầu tư của Quỹ UVEEF vẫn sẽ tiếp tục tập  trung vào cổ phiếu của các công ty có yếu tố cơ bản tốt và áp dụng các tiêu  chuẩn thực hành ESG cao trong hoạt động của mình. Đồng thời, chúng tôi cũng gia  tăng hơn nữa các hoạt động đồng hành cùng doanh nghiệp để góp phần cải thiện  thực hành ESG tại các công ty mà Quỹ đang đầu tư như mục tiêu chúng tôi đề ra.