‘EVN cần tăng giá điện thêm ít nhất 5% để hoà vốn’
VDSC cho rằng, EVN sẽ cần tiếp tục điều chỉnh tăng giá bán lẻ điện trong năm 2024 - 2025 ít nhất 5% (tương ứng 100 đồng/kWh) để có thể hòa vốn.
Theo báo  cáo ngành điện của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), trong  5 tháng đầu năm  2024, sản lượng thủy điện toàn hệ thống giảm 24% còn 19,1 tỷ kWh, tỷ lệ huy động từ nguồn thủy điện cũng giảm  so với giai đoạn 2020 – 2022 do yếu tố thời tiết El Nino không thuận lợi.
VDSC cho  rằng các công ty thủy điện sẽ hưởng lợi trong năm 2025 so  với cùng kỳ nhờ sản lượng tăng trưởng tích cực so với 2024 do chu kỳ chuyển pha  La Nina đang diễn ra. Cùng với đó, giá  bán điện bình quân trong năm 2025 của các công ty thủy điện sẽ khó có khả năng  giảm so với 2024 và  có khả năng tăng khi tình hình tài chính của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được cải thiện.
Báo cáo của VDSC cho thấy sản  lượng thương phẩm của các công ty thủy điện trong chu kỳ La Nina cao hơn chu kỳ  El Nino khoảng 10 - 20%.
Bên cạnh đó, chi phí sản xuất và giá bán điện của các  công ty thủy điện là thấp nhất trong các nguồn điện. Cụ thể, chi phí sản xuất  điện/kWh các công ty thủy điện đa phần nằm ở mức 400 – 600 đồng/kWh, thấp hơn  nhiều so với mức 1.100 – 1.300 đồng/kWh của các công ty nhiệt điện than.
Các chuyên  gia của VDSC cho biết, do áp lực khi chi phí sản xuất điện  luôn cao hơn giá bán lẻ điện trong giai đoạn 2021 – 2023, EVN đã kiểm soát chặt chẽ hơn chi phí  sản xuất điện bình quân trong năm 2024, thông qua việc điều tiết tỷ lệ alpha (sản  lượng hợp đồng/sản lượng thực phát) giữa các loại hình phát điện.
Theo đó, tỷ lệ alpha của các nhà máy thủy điện được điều  chỉnh lên mức 98%, là tỷ lệ cao nhất kể từ khi thị trường phát điện cạnh tranh  bắt đầu vận hành. VDSC cho rằng, ở  mức alpha cao như vậy, các nhà máy thủy điện khó có khả năng tăng hiệu quả vận  hành ở những thời điểm giá điện thị trường cao (điển hình là giai đoạn nắng  nóng trong 5 tháng đầu năm).
Điều này tạo sức ép đối với kết quả kinh doanh  của các nhà máy thủy điện, vốn phụ thuộc vào thị trường phát điện cạnh tranh để  cải thiện hiệu quả hoạt động, do giá FMP nhìn chung cao hơn giá hợp đồng (Pc) đối  với nhóm thủy điện.
Thống kê kết quả kinh doanh quý I/2024 của các công ty thủy điện cho thấy  doanh thu nhìn chung giảm từ 30 - 60%, bên cạnh nguyên nhân sản lượng sụt giảm  còn có nguyên nhân do giá bán điện bình quân giảm. Biên lợi nhuận gộp quý I/2024 của các nhà máy thủy điện trong khi  đó đã giảm từ 20 – 35 điểm phần trăm so với cùng kỳ.
“Do  vậy, mặc dù pha La Nina đang có xác suất cao sẽ diễn ra từ tháng 8/2024, chúng  tôi cho rằng hiệu quả kinh doanh của nhóm thủy điện sẽ chưa thực sự khởi sắc.  Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng tỷ lệ alpha 98% là tỷ lệ đỉnh mà EVN có thể áp  cho nhóm thủy điện”, VDSC cho biết.
Trong kịch bản thận trọng, các chuyên gia của công ty chứng khoán này cho rằng  tỷ lệ này sẽ duy trì trong năm 2025, sự cải thiện của nhóm thủy điện được kỳ vọng  sẽ đến từ tăng trưởng sản lượng do chu kỳ La Nina.
Đối với kịch bản tích cực, VDSC cho rằng hiệu quả kinh  doanh năm 2025 của nhóm thủy điện sẽ cải thiện mạnh nhờ tăng trưởng sản lượng do chu kỳ La Nina, và  tỷ lệ alpha giảm khi EVN có khả năng chủ động  hơn trong việc điều chỉnh giá bán lẻ điện theo biến động của giá nhiên liệu và  các nguồn điện đầu vào.
“Sau  khi quan sát số liệu thống kê, chúng tôi cho rằng EVN sẽ cần tiếp tục điều chỉnh  tăng giá bán lẻ điện trong năm 2024 - 2025 ít nhất 5% (tương ứng 100 đồng/kWh) để  có thể hòa vốn.
Trong tháng 5/2024, EVN đã được ban hành cơ chế điều chỉnh giá  điện trong 3 tháng theo Quyết định  05/2024 QĐ-TTg (so với 6 tháng trước đây). Chúng tôi kỳ vọng việc được điều chỉnh  giá bán lẻ điện sẽ là dư địa để EVN bớt tạo áp lực về tỷ lệ alpha và giá bán  cho các công ty thủy điện”, báo  cáo của VDSC nêu rõ.