'Tiền hiện có rất nhiều, vấn đề là làm thế nào để tiếp cận được'
Không phải cứ "xanh hóa" là kêu gọi được đầu tư, vì cốt lõi trong kinh doanh vẫn là lợi nhuận, doanh nghiệp cần chứng minh rằng họ có thể mang lại lợi nhuận đồng thời đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội. Các chuyên gia nhấn mạnh: “Tiền hiện có rất nhiều, vấn đề là làm thế nào để tiếp cận được”.
Là  một phần quan trọng củakinh tế xanhvà kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh đóng  vai trò then chốt trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng xanh. Tài chính xanh  thúc đẩy sự chuyển dịch từ các mô hình kinh tế truyền thống sang những phương  thức sản xuất và tiêu dùng ít các-bon hơn bằng cách cung cấp nguồn lực cần thiết,  hướng dòng vốn đầu tư vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, giao thông công  cộng sạch và công trình xanh.
Tuy  quan trọng là vậy, nhưng thực tế, việc phát triểnthị trường tài chính xanhcủa  Việt Nam còn đang gặp nhiều khó khăn. Trong đó, các doanh nghiệp bị cản trở  trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh cho mục tiêu tăng trưởng bền vững.
Lý  giải nguyên do, ông Lê Hoàng Lân, Chuyên viên chính Vụ Tài chính,tiền tệ, Bộ Kế  hoạch và Đầu tư cho rằng, hiện chưa có quy định, định nghĩa, tiêu chuẩn thống  nhất chung về các danh mục các ngành, lĩnh vực xanh dẫn đến thiếu cơ sở để các  tổ chức tín dụng căn cứ lựa chọn, thẩm định, đánh giá và giám sát.
Bên  cạnh đó, việc đầu tư vào các ngành, lĩnh vực xanh thường đòi hỏi thời gian hoàn  vốn dài, chi phí đầu tư lớn, rủi ro thị trường cao trong khi lại thiếu các văn  bản pháp luật quy định liên quan và nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng  thường là ngắn hạn, huy động theo chi phí vốn thương mại trên thị trường.
Ngoài  ra, hệ thống văn bản mới chú trọng đến yếu tố môi trường mà chưa được cụ thể  hóa các yếu tố mang tính ràng buộc, đặc biệt là sự ràng buộc về yếu tố xã hội  và quản trị.
Tương  tự, bà Diệp Thị Kim Hoàn, Giám đốcPhát triển Bền vững, Tổ hợp Khu công  nghiệp (KCN) DEEP C cho biết, hiện nay còn thiếu thông tin về các đơn vị cấp  tín dụng xanh khiến các doanh nghiệp vừa và nhỏ khó tiếp cận các nguồn tài  chính xanh.
Thêm  vào đó, chưa có tiêu chí dự án xanh một cách cụ thể, rõ ràng, khác nhau giữa  các đơn vị cung cấp tín dụng. Cùng với đó, các quỹ tín dụng xanh thường không  chấp nhận tài sản đảm bảo, doanh nghiệp cần có bảo lãnh ngân hàng, các dự án  quy mô nhỏ (< 30 triệu USD) nên khó tiếp cận vốn vay nước ngoài. Ngoài ra  còn một số rủi ro khác như chênh lêch tỷ giá,…
Trước những thách thức còn tồn tại, bà Hoàn đã đề xuất một số giải pháp quan trọng, nhằm thúc đẩy  nguồn vốn xanh cho cácdoanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, như sau:
Một là,phát  triển khung pháp lý với các tiêu chí đánh giá dự án xanh rõ ràng, có các chính  sách hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ như: ưu đãi lãi suất, gia  hạn thời gian trả nợ, bảo lãnh tín dụng cho các dự án xanh, thủ tục đơn giản.
Hai là,tạo quỹ  đầu tư xanh để hỗ trợ tài chính cho các dự án của doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc  biệt là trong các lĩnh vực như: năng lượng tái tạo, quản lý chất thải, hạ tầng  dựa theo tự nhiên (nature-based infrastructure).
Ba là,các  doanh nghiệp có thể liên kết với các tổ chức quốc tế, tham gia vào các dự án  hợp tác hoặc nhận tận dụng các chương trình hỗ trợ từ các tổ chức tài chính  quốc tế như: World Bank, IFC hoặc ADB…
Trong quá trình phát triển thị trường tài chính xanh, các quỹ đầu tư xanh không chỉ đóng vai trò cung cấp vốn, mà  còn đóng vai trò tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật và quản lý rủi ro, giúp các doanh  nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn và thực hành bền vững.
Bằng cách đầu tư vào các công nghệ xanh,  năng lượng tái tạo và các giải pháp kinh tế tuần hoàn, các quỹ đầu tư giúp tạo  ra những thay đổi căn bản trong cách thức sản xuất và tiêu thụ, hướng tới một  nền kinh tế xanh và bền vững hơn.
Dưới góc nhìn  của đại diện quỹ đầu tư, ông Quan Đức Hoàng, Thành viên HĐQT Công ty Quản lý  quỹ Amber, Chủ tịch Quỹ đầu tư A+ cho rằng, khi vận hành quỹ đầu tư  xanh tại Việt Nam, một trong những thách thức chính là nhiều doanh nghiệp chưa thực  sự hiểu rõ về các tiêu chí xanh trong lĩnh vực của mình. Ví dụ, trong ngành xây  dựng hay bất động sản, để triển khai các dự án xanh, doanh nghiệp cần thay đổi  phương thức làm việc. Tuy nhiên, câu hỏi lớn luôn là liệu việc xanh hóa có mang  lại hiệu quả kinh tế cao hơn không.
Về lâu dài,  vị chuyên gia này cho rằng thị trường tài chính xanh tại Việt Nam còn rất nhiều  tiềm năng phát triển. Để nâng cao năng lực và khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh,  các chủ doanh nghiệp và giám đốc tài chính cần hiểu rõ các tiêu chí xanh của  ngành trước khi tìm đến quỹ tài chính xanh.
“Họ cần nhận  thức được lý do tại sao quỹ cần mình và quan trọng hơn, phải hiểu rõ tại sao  mình cần quỹ, cũng như xác định lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Không phải  cứ làm "xanh" là được đầu tư, vì cốt lõi trong kinh doanh vẫn là lợi  nhuận. Doanh nghiệp cần chứng minh rằng họ có thể mang lại lợi nhuận đồng thời  đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội”. ông Hoàng lưu ý.
Bởi, các quỹ  đầu tư luôn đi theo xu hướng thị trường và trước tiên muốn tìm cácdoanh nghiệptốt. Việc xanh hóa hoặc chuyển đổi số là một trong nhiều tiêu chí đánh giá một  doanh nghiệp tốt, cho thấy sự sẵn sàng thay đổi về mặt quản trị.
Trên thực tế, khi doanh nghiệp tiếp cận  với các quỹ, rất có thể các nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ đưa ra định hướng hoặc  nhìn nhận một số vấn đề ở khía cạnh rất khác so với chủ doanh nghiệp. Lúc này,  2 bên cần có sự trao đổi, bàn bạc về phương thức thay đổi  nếu cần để đi đến quyết định đầu tư.
Ngoài ra, ông  Hoàng cho biết thêm, với xu hướng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam ngày  càng tăng, đặc biệt trong năm nay và các năm tới, do đó, các doanh nghiệp Việt  Nam cần nhìn lại lộ trình phát triển của mình và xác định rõ nhu cầu.
“Tiền hiện  có rất nhiều, vấn đề là làm thế nào để tiếp cận được” ông Hoàng nhấn mạnh.