Công nghệ chiết rót vô trùng: Giải pháp hướng tới Net Zero ngành thực phẩm
Khái niệm Net Zero thời gian gần đây nhận được sự quan tâm lớn của toàn xã hội, nhất là khi tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng ảnh hưởng tiêu cực đến trái đất. Nhiều giải pháp, hành động được đưa ra, hướng tới mục tiêu sản xuất và kinh doanh theo hướng bền vững. Việc ứng dụng công nghệ chiết rót vô trùng là một giải pháp hiệu quả được một số doanh nghiệp trong lĩnh vực đồ uống áp dụng.
Thực phẩm và Đồ uống  (F&B) là một trong những ngành công nghiệp lớn nhất và có mối quan hệ mật  thiết với cuộc sống của hàng tỷ người trên thế giới. Một nghiên cứu của ESG  EcoVadis chỉ ra rằng, hơn 46.000 công ty ngành  F&B có số điểm là 48,9 - nằm trong tốp 3 các ngành có điểm số cao nhất về  các vấn đề môi trường và điểm bền vững tổng thể.
Trong những năm gần đây, xu hướng phát triển bền vững trong ngành liên tục được cập  nhật và phát triển, bao gồm các khía cạnh về an toàn thực phẩm, đảm bảo tính  xanh (bền vững trong việc sử dụng các nguồn nguyên liệu hữu cơ, tái sử dụng),  tái chế chất thải hoặc sản phẩm dư thừa từ quá trình sản xuất, cho đến những  biện pháp hạn chế sử dụng nhựa và giảm bao bì nói chung.
Mới đây, trong khuôn khổ hội thảo "Hướng tới Net-Zero: Chiến lược và giải  pháp giảm phát thải khí nhà kính trong ngành thực phẩm" thuộc triển lãm  Vietfood & Beverage - Propack Vietnam 2024, nhiều giải pháp, kinh nghiệm  thực tiễn đã được các doanh nghiệp trong lĩnh vực đồ uống & thực phẩm đưa  ra.
Đặc biệt, khi các yêu cầu về Net-Zero  và tiêu chuẩn bền vững ngày một gia tăng, đặc biệt tại các thị trường tiêu thụ  hàng đầu thế giới như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc… xu hướng sử dụng các sản phẩm có  nguồn gốc hữu cơ và có yếu tố xanh ngày càng được ưu tiên.
Cũng trong khuôn khổ sự kiện, chương  trình thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều câu hỏi về  việc duy trì hiệu quả sản xuất trong khi giảm phát thải. Các chuyên gia cũng  cung cấp thông tin chi tiết và các bước khả thi cho doanh nghiệp.
GEA - một trong những nhà cung cấp hệ  thống dây chuyền công nghệ (máy móc, nhà máy chế biến và chiết rót...) lớn nhất  thế giới cho ngành thực phẩm, đồ uống và dược phẩm đã chia sẻ về giải pháp giảm  phát thải – trong đó trọng tâm là công nghệ chiết rót vô trùng.
Công nghệ có vai trò chiến lược trong  việc đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững và đạt Net Zero vào năm 2040 của  nhà cung cấp này, đồng thời mang đến giải pháp phát triển bền vững cho nhiều  đối tác lớn của GEA trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Vị đại diện GEA đưa  ra các giải pháp cụ thể như: Giảm khí thải nhà kính scope 3  đạt 27.5% vào năm 2030, 100% các giải pháp được đưa ra sẽ gắn liền với việc không sử dụng đến nguồn ngước ngọt vào năm 2030, 100% những giải pháp liên  quan đến quá trình đóng  gói sẽ sử dụng những vật liệu bao bì bền  vững vào năm 2030, 100% vật liệu dùng để bao gói máy móc hay  linh kiện phụ  tùng sẽ đáp ứng một trong năm R’s của kinh tế tuần hoàn (giảm thiểu,  tái sử dụng, sửa chữa, tái sản xuất, tái chế) vào năm 2026.
Là hoạt động không thể thiếu trong bất  kì quy trình sản xuất đồ uống nào, công nghệ chiết rót aseptic (vô trùng ở  nhiệt độ phòng) đang được ứng dụng trong ngành đồ uống hiện nay nhằm giảm thiểu  tối đa tác động với môi trường.
Aseptic là công nghệ bao gồm phức hợp các công đoạn kết nối  chặt chẽ với nhau (từ công đoạn chế biến, phối trộn, tiệt trùng sản phẩm UHT  (Ultra High Temperature), chiết rót và đóng nắp) để cho ra đời một sản phẩm.
Quá trình này được thực hiện trong hệ thống khép kín và vô trùng. Cả chai và nắp cũng  phải được tiệt trùng. Hệ thống chiết rót Aseptic có khả  năng thu hồi dung dịch tiệt trùng chai, nắp (Peracetic Acid - PAA), thu hồi nước  vô trùng bên cạnh việc tiêu thụ năng lượng thấp.
Theo Giám đốc điều hành  Công ty TNHH GEA Việt Nam, giải pháp chiết rót vô trùng mang lại nhiều lợi ích  trên hành trình hiện thực hoá mục tiêu Net Zero. Hệ thống rửa nước vô trùng mới  ở trong GEA ECOSpin đã nhận được nhãn dán GEA Add Better, giúp làm giảm tiêu  thụ nước đáng kể nhờ vào thiết kế vòi phun mới lên tới 91% so với các phiên bản  trước đó. Ngoài ra, hệ thống này còn có thể tích hợp vào để nâng cấp cho các  thiết bị đời trước đó, đạt được hiệu quả tiết kiệm nước lên đến 83%.
Với công nghệ chiết rót vô trùng này, hệ thống tiệt trùng  sản phẩm (UHT) sử dụng công nghệ trao đổi nhiệt ít tác động đến môi trường hơn,  giúp tiết kiệm năng lượng đến 90% (trong khi đó việc chiết nóng tiết kiệm 60%  năng lượng).
Không chỉ vậy, công nghệ vô trùng còn giúp giảm thiểu lượng  nhựa sử dụng so với các công nghệ khác như chiết nóng. Với sự hợp tác của GEA,  mỗi sản phẩm đóng chai mang thương hiệu Tân Hiệp Phát đã giảm  50% trọng lượng chai sử dụng, chỉ còn 13,5gram. Điều này giúp giảm lượng phát  thải khí nhà kính CO2 tương đương 20% với mỗi chai sản phẩm.
GEA phát triển công nghệ Aseptic từ năm 1993 và liên tục cải  tiến, đến nay đã xây dựng được thế hệ thứ 7. Tại Việt Nam, GEA đã bắt tay cùng Tân Hiệp Phát để phát triển 10  dây chuyền tốc độ cao tại các nhà máy Tân Hiệp Phát trải dài từ  Bắc đến Nam tại Việt Nam. Đây cũng là những dây chuyền chiết vô trùng PET sớm  nhất tại Việt Nam được tiêu chuẩn FDA công nhận đối với những sản phẩm axit  thấp.
Sự hợp tác giữa hai doanh nghiệp giúp đem đến những sản phẩm đồ uống có hàm  lượng dưỡng chất tốt cho sức khỏe, đồng thời giữ được màu sắc và mùi vị tự  nhiên, tinh khiết, không chứa chất bảo quản.
Bên cạnh đó, công nghệ này cũng giúp  doanh nghiệp giảm thiểu lượng nhựa sử dụng trong quá trình sản xuất bằng cách  giảm trọng lượng của chai. Công ty cũng có thể giảm hao hụt trong quá trình sản  xuất và giảm cả điện và nước sử dụng.
Thời gian tới, GEA sẽ cùng Tân Hiệp Phát thực hiện một số dự án dựa trên cụm chiết rót vô trùng công nghệ GEA  ECOSpin2 ZERO và công nghệ GEA Modulbloc.  Theo đó, GEA và Tâm Hiệp  Phát sẽ tập trung phát triển về thiết bị  để được công nhận nhãn dán “GEA Add Better” (là nhãn dán đảm bảo việc thực hành bền vững được tốt hơn).
Mục tiêu trọng tâm vẫn là giảm lượng nhựa nhiều nhất có thể.  Công nghệ chiết rót Aseptic cũng sẽ đảm bảo giảm lượng nhựa, tăng hương vị cảm  quan và thời hạn sử dụng của sản phẩm giúp tiếp cận nhiều người tiêu dùng hơn  trên thị trường theo cách bền vững hơn.
Bên cạnh đó, GEA cũng có nhiều đổi mới công nghệ cho các thiết bị khác của dây chuyền như máy  thổi chai: ngoài công nghệ thổi chai hiện tại, GEA có thêm công nghệ thổi chai vô trùng. Đây cũng là cách giúp giảm  thiểu nhựa đồng thời giúp tiết kiệm nước và năng lượng khá đáng kể. Những yếu  tố này sẽ đóng vai trò đáng kể trong kế hoạch Net Zero vào năm 2030.