Tìm hiểu về đời sống và bí ẩn cung đình của vua chúa Việt xưa
Vua chúa Việt và những điều ít biết là cuốn sách tập hợp những bài viết, những câu chuyện thú vị, ít người biết về các vị vua chúa Việt Nam của nhà báo Lê Tiên Long mà sách vở hiện nay chưa khai thác nhiều.
Sáchgồm 38 bài viết, nội dung được  tác giả nhóm thành ba chủ đề chính (3 phần) gồm: Việc quốc gia đại sự; Đời sống  riêng của vua chúa; Muôn chuyện ngoài cung đình.
Qua từng phần sách, độc giả có dịp tìm hiểu nhiều  các mặt hoạt động của triều đình trung ương xưa, từ nghi lễ, nghi thức cung  đình, việc tuyển chọn, bổ nhiệm người tài, cho đến việc xử lý các công việc triều  chính khác nhau của mỗi vị vua.
Bạn đọc cũngđược khám phá những quy định  cách xưng hô của vua (qua các triều đại) cũng rất khác thường. Xưa, bề tôi thường  gọi vua là “Bệ hạ”, còn vua xưng là “Trẫm”, nhưng thời Lý Thánh Tông, vua ban  chiếu xuống cho các quan khi có việc ở trước mặt vua thì gọi vua là “Triều đình”.  Còn vua Trần Thái Tông lại xuống chiếu cho thiên hạ gọi mình là “Quốc gia”.
Bạn đọc cũng có dịp khám phá quy định trang  phục, lễ nhạc khi vua thiết triều ra sao? Vua đi lại bằng xe gì, phương tiện nào  được vua sử dụng nhiều nhất: Voi, ngựa hay thuyền?
Ví dụ theo quy chế thời phong kiến đại giá của  vua khi xuất hành gồm 5 thứ xe (ngũ lộ): ngọc lộ, kim lộ, tượng lộ, cách lộ, mộc  lộ.
Thời Lê sơ đại giá của vua gồm 5 thứ xe, về  sau dần bỏ đi. Thời Lê Trung hưng, các vua chúa đi đâu chỉ dùng kiệu kim long  (chạm rồng dát vàng) và kiệu kim quy (chạm rùa vàng), chứ không ngồi xe.
Thời Gia Long, các xe của vua chỉ có 4 chiếc,  1 chiếc ngọc lộ, 1 chiếc kim lộ và 2 chiếc kim bảo dư. Sang thời Minh Mạng quy  chế “ngũ lộ” dành riêng cho nhà vua được khôi phục trở lại.
Hay bạn đọc được khám phá chuyện vua tuyển dụng  nhân tài, xử lý công việc triều chính như thế nào, quan điểm của các vị vua về  phong thủy, hay vua chúa nước ta xây hành cung thế nào, rồi cả việc bảo vệ an  toàn của vua...
Nói về chuyện tuyển chọn người tài dưới phong  kiến, các vua thường bổ nhiệm người thân cận, hoặc tuyển chọn người tài qua khoa  cử, hoặc bổ nhiệm qua tiến cử của đại thần.
Tuy nhiên cũng có những trường hợp đặc biệt  được vua “bổ nhiệm thần tốc”  vì nhận thấy tài năng vượt trội của bề  tôi.
Trường hợp của Đoàn Nhữ Hài là một ví dụ. Ông  không phải là người thân cận, nhưng nhờ kiến thức vững chắc chỉ qua tự học,  không qua khoa cử, chưa trải kinh nghiệm quan trường, nhưng ông vẫn được vua Trần  Anh Tông tin dùng.
Bên cạnh những chuyện có tính “Quốc gia đại sự”,  bạn đọc còn được khám phá những khía cạnh khác nhau về đời sống rất riêng tư của  các vị vua, từ dung nhan các vị vua, vua ăn tết, vua ngủ, chuyện ăn uống của  vua, vua trổ tài xem tướng, vua chi tiêu, vua tiêu khiển, vua rèn luyện thân thể  như thế nào...
Ví dụ như nói về dung mạo của các vị vua chúa  Việt xưa, dân thường tuyệt đối không được phép nhìn mặt vua. Khi xa giá của vua  đi ra ngoài, dân chúng đều phải quỳ rạp bên đường, đầu cúi sát đất, ai dám ngẩng  đầu lên nhìn “long nhan” đều bị khép vào trọng tội khi quân, phạm thượng.
Tuy nhiên, sau khi các vị vua Việt băng hà,  triều đình vẫn vẽ tranh đúc tượng để thờ. Tiếc rằng, do những biến thiên lịch sử,  hầu hết tranh tượng thờ này đều không còn.
Ở triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam,  gần nhất là triều Nguyễn, người ta cũng khó thấy được dung nhan các vua, cho đến  khi người Pháp sang ghi lại chân dung các vua bằng ảnh chụp (từ vua Đồng Khánh  trở đi).
Trước đó, đời sau chỉ hình dung diện mạo các  vua đầu triều Nguyễn qua nét vẽ của các họa sĩ người Pháp.
Liên quan đến việc miêu tả dung nhan của các  vua, tác giả cũng cho biết những vị vua nào được sử sách mô tả (mang tính ước lệ)  là “mặt rồng”, “dáng rồng”, “dáng vẻ thiên tử”, “thần thái nghiêm  trang”, vua nào được sứ thần nước ngoài khen là.... đẹp trai.
Hay như nói về chuyện vua rèn luyện thân thể  như thế nào, tác giả sách cho biết trước kia, các vua cũng phải tập các môn võ  nghệ như quyền cước, đánh kiếm đâm thương… Còn từ thời Nguyễn khi vũ khí phát  triển vua không tập cung tên nữa, nhưng vẫn tập cưỡi ngựa, bắn súng.
Thời Thành Thái, vua bắt đầu đạp xe đạp. Đến Bảo  Đại vị vua cuối cùng của triều Nguyễn, nhờ sang Pháp du học từ nhỏ nên vua  thông thạo nhiều môn thể thao phương Tây như: tennis, golt, cưỡi ngựa, chạy mô  tô, ô tô tốc độ, lướt ván, điều khiển thuyền buồm…
Cũng trong cuốn sách, tác giả sẽ cùng độc giả  giải đáp những thắc mắc như vua ăn gì khi đi đánh trận? Vua uống rượu ra sao,  những vua nào mê rượu? Lúc còn trẻ vua phải học hành thế nào? Những vị vua Việt  nào mắc bệnh lạ, đó là loại bệnh gì?....
Sách cũng đề cập những câu chuyện mà nay vẫn mang  tính thời sự như các vị vua nước ta xưa chống tham nhũng thể nào? Các vị vua  dùng cách nào để ngăn nhân dân đánh bạc, khi có dịch bệnh lan truyền vua chỉ đạo  xử lý thế nào?
Chia sẻ về lý do viết cuốn sách này, nhà báo  Lê Tiên Long cho biết, bản thân anh vốn đam mê lịch sử từ nhỏ. Đam mê này bắt  nguồn từ hồi còn học lớp 1, khi anh khám phá ra tủ sách của ông ngoại với rất  nhiều sách sử, hoặc giai thoại lịch sử.
Từ việc say sưa đọc những cuốn sách này, nhất  là các câu chuyện về đời sống các vị vua triều Nguyễn, anh đã tìm tòi các câu  chuyện tương tự từ nhiều nguồn, nhiều kênh khác nhau (sách sử, giai thoại, tư  liệu xưa…).
Và trong quá trình tìm tòi này, anh đã phát  hiện ra lịch sử nước ta còn rất nhiều câu chuyện thú vị về các vị vua chúa, còn  nằm rải rác ở nhiều nhân vật, thời đại, hay ở những cuốn sách khác nhau, nhưng  chưa được báo chí, sách vở khai thác và độc giả biết tới.
Mặt khác, qua quá trình này, tác giả sách còn  thấy có không ít câu chuyện, những tư liệu lịch sử ghi lại hành trạng của một số  ít các vua (không phản ánh toàn bộ các vị vua trong lịch sử nước ta) cũng có thể  khiến đời sau không nắm được trọn vẹn được chi tiết lịch sử nước nhà.
Chính vì vậy, Lê Tiên Long đã chắt lọc tư liệu,  đối chiếu thông tin, viết và tập hợp các câu chuyện này thành cuốn "Vua chúa  Việt và những điều ít biết",với mong muốn nó sẽ trở thành một tài liệu  khảo, một món ăn nuôi dưỡng niềm yêu thích lịch sử, niềm tự hào dân tộc cho những  người yêu lịch sử.
Tóm lại, với việc khai thác những câu chuyện về  vua chúa ít được biết tới, nằm rải rác, chưa được tổng hợp lại, sách "Vua  chúa Việt và những điều ít biết" không chỉ kể những câu chuyện hấp dẫn, thú  vị, mà còn giúp chúng ta biết thêm các khía cạnh khác nhau của lịch sử nước  nhà.
Sách cũng là một tư liệu tham khảo thú vị cho  những ai quan tâm đến chủ đề cuộc sống, sinh hoạt của vua chúa Việt Nam mà sách  vở ngày nay chưa khai thác nhiều.