Mexico phản đối nỗ lực ‘can thiệp’ của Mỹ trong giao thương với Trung Quốc
Đại sứ Mexico tại Trung Quốc, ông Jesus Seade Kuri, cho biết dù Mexico xem Mỹ là đối tác kinh doanh hàng đầu nhưng nước này vẫn phản đối nỗ lực của Washington nhằm quyết định các giao dịch với Trung Quốc.
Quốc gia Mỹ Latinh này ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn  cho các công ty Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài trong những năm gần đây, nhờ  vào việc tái cấu trúc thương mại Mỹ-Trung và chiến lược chuyển dịch sản xuất của  Washington.
Theo Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), một hiệp định  thương mại tự do giữa ba quốc gia có hiệu lực vào năm 2020, các sản phẩm được sản  xuất tại Mexico đáp ứng một số quy tắc xuất xứ nhất định có thể được xuất khẩu  sang Mỹ mà không phải chịu thuế quan.
Điều đó mang lại cho Mexico lợi thế lớn vì các sản phẩm được  vận chuyển trực tiếp từ Trung Quốc phải chịu mức thuế quan cao hơn nhiều, trong  đó nhiều mức thuế đã được áp dụng kể từ cuộc chiến thương mại do cựu tổng thống  Mỹ Donald Trump khởi xướng.
Năm ngoái, Mexico đã trở thành nguồn nhập khẩu lớn nhất của Mỹ,  chấm dứt chuỗi 17 năm giữ vị trí này của Trung Quốc.
Thương mại giữa Trung Quốc và Mexico đã tăng vọt trong thời  gian gần đây. Theo nền tảng dữ liệu vận chuyển Xeneta, tốc độ tăng trưởng hàng  năm của vận chuyển container giữa Trung Quốc và Mexico đã tăng 34,8% vào năm  2023, so với mức tăng chỉ 3,5% vào năm 2022.
Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7 năm nay, tổng giá trị  thương mại giữa hai nước đạt 63,6 tỷ USD, tăng 12,4% so với cùng kỳ năm 2023,  theo dữ liệu từ Hải quan Trung Quốc.
Nhưng mọi chuyện bắt đầu trở nên tồi tệ vào tháng 4, khi  Mexico áp dụng mức thuế tạm thời từ 5% - 50% đối với việc nhập khẩu 544 sản phẩm,  bao gồm thép, hàng dệt may, giày dép và đồ điện tử, từ các quốc gia không có hiệp  định thương mại tự do với Mexico. Và Trung Quốc, với khối lượng thương mại lớn  hơn với quốc gia này, đã bị ảnh hưởng nhiều nhất.
Việc tăng thuế quan được ban hành không phải vì áp lực từ Mỹ,  mà là vì sự mất cân bằng thương mại giữa Mexico và Trung Quốc "có vẻ tệ về  mặt chính trị", ông Seade cho biết.
Trung Quốc vẫn duy trì vị thế là nhà cung cấp chính thứ hai  của Mexico, với giá trị sản phẩm nhập khẩu đạt 114 tỷ USD vào năm 2023, trong  khi tổng giá trị xuất khẩu của Mexico sang Trung Quốc là 10,1 tỷ USD - tạo ra  thâm hụt 104 tỷ USD trong mối quan hệ thương mại song phương, theo dữ liệu từ  Ngân hàng Mexico.
“Chúng tôi chỉ muốn các công ty Trung Quốc sản xuất tại  Mexico, tạo việc làm tại Mexico và mang công nghệ đến, thay vì xuất khẩu hàng  hóa theo cách lạnh lùng không mang lại lợi ích nào khác ngoài chính hàng hóa  đó”, ông nhấn mạnh thêm.
Do đó, theo nhà ngoại giao Mexico, thuế quan có thể được coi  là “sự khuyến khích” để các công ty Trung Quốc đầu tư và sản xuất tại Mexico,  điều này sẽ giúp khắc phục tình trạng thâm hụt thương mại quá mức.
Tuy nhiên, ông cho biết khái niệm về thương mại cân bằng nên  được cân nhắc cẩn thận, vì các sản phẩm xuất khẩu từ Mexico thường chứa các bộ  phận của Trung Quốc.
“Nếu chúng tôi tăng gấp đôi lượng xuất khẩu, chúng tôi có thể  sẽ tăng gấp đôi lượng nhập khẩu từ Trung Quốc. Điều đó không liên quan gì đến mất  cân bằng thương mại”, ông nói thêm rằng mặc dù có những lý do chính đáng đằng  sau sự mất cân bằng đó.
Trung Quốc hiện là điểm đến lớn thứ ba đối với hàng xuất khẩu  của Mexico, sau Mỹ và Canada, với các sản phẩm chủ yếu bao gồm khoáng sản và  nông sản và Mexico đang đàm phán rất tích cực với Trung Quốc hầu như mỗi ngày để  tăng cường xuất khẩu hơn nữa.
Mặc dù sự quan tâm của các công ty Trung Quốc tăng đột biến, nhưng  nhìn chung, đầu tư từ Trung Quốc vào Mexico vẫn chỉ là một phần nhỏ so với những  gì đến từ các quốc gia như Mỹ.
Năm 2023, Trung Quốc thậm chí còn không lọt vào top 10 nhà đầu  tư tại Mexico vì một số công ty Trung Quốc đã sử dụng các công ty con ở nước  ngoài để đầu tư vào Mexico nhằm tránh bị chính thức dán nhãn là “đầu tư của  Trung Quốc”.
Theo ông Sead, trong số tất cả các khoản đầu tư nước ngoài,  đầu tư của Trung Quốc vào Mexico đặc biệt được hoan nghênh, vì “Trung Quốc là động  lực tăng trưởng trên toàn cầu và là một nhà sản xuất cũng như là nguồn công nghệ tuyệt vời ”.
Hiện tại, hầu hết các nhà máy của Trung Quốc tại Mexico đều  nằm ở các tiểu bang phía bắc của đất nước, nơi thiếu nước và điện. Do đó, các  nhà đầu tư mới được khuyến khích khám phá các tiểu bang khác ở phía nam, ông  nói thêm.
"Chúng tôi muốn các công ty Trung Quốc không chỉ mang đến  sản xuất và công nghệ mà còn thực sự hợp tác với các tổ chức của Mexico để tạo  ra công nghệ đó thông qua các hoạt động nghiên cứu và phát triển", ông Seade  nói.
Ông Seade, nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Mexico cho  USMCA, cho biết căng thẳng giữa Trung Quốc và Mỹ là "tin xấu" đối với  Mexico.
“Một số người nghĩ rằng đó hẳn là tin tốt, vì nếu Mỹ tức giận  với Trung Quốc, họ sẽ mua hàng từ Mexico. Điều đó thật vô lý. Mỹ là đối tác  kinh doanh lớn nhất của chúng tôi… Trung Quốc là đối tác kinh doanh thứ hai của  chúng tôi”, ông Seade nói.
“Chúng tôi phát triển khi cả hai đối tác của chúng tôi phát  triển. Khi hai đối tác của chúng tôi bất đồng quan điểm và đưa ra các biện pháp  không giúp ích cho nhau, sự phát triển của cả hai đối tác sẽ bị ảnh hưởng và đó  là tin xấu đối với chúng tôi”, ông lý giải thêm.
Tuy nhiên, với việc Mỹ ngày càng cảnh giác về sự gắn kết chặt  chẽ hơn giữa Trung Quốc và Mexico, nhiều nhà sản xuất Trung Quốc đã thành lập  nhà máy tại Mexico cảm thấy như thể họ đang đi trên băng mỏng.
Cho đến nay, tiếng nói lớn nhất đến từ ông Donald Trump, ứng  cử viên của Đảng Cộng hòa, người đã nhiều lần phàn nàn về các công ty  Trung Quốc xây dựng nhà máy ở Mexico và bán sản phẩm cho Mỹ.
Cuối năm ngoái, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet  Yellen đến thăm Mexico để tăng cường hợp tác về các vấn đề an ninh  và tài chính, trong đó hai bên nhất trí thiết lập một cơ chế giám sát và sàng lọc  các khoản đầu tư nước ngoài vào nước này.
Ông Seade cho biết cơ chế này nhằm mục đích cấm các công ty  lách thuế bằng cách lợi dụng USMCA, vì có cáo buộc các công ty Trung Quốc nhập  khẩu hàng hóa từ Trung Quốc nhưng lại nói là có nguồn gốc từ Mexico để đủ  điều kiện áp dụng quy tắc xuất xứ.
“Chúng tôi cũng không thích bỏ qua các quy tắc. Đây chỉ là những câu hỏi về việc áp dụng hiệu quả các quy tắc đã tồn tại trong  luật pháp Mexico, bao gồm cả USMCA, một phần của luật pháp Mexico", ông Seade nêu rõ.
“Khi đầu tư vào Mexico, bạn cần phải có những tiêu chuẩn  minh bạch nhất định”, ông nhấn mạnh và cho hay các công ty Trung Quốc không nên  lo lắng, miễn là họ đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định, vì cơ chế giám  sát có thể mang lại sự chắc chắn về mặt pháp lý hơn cho khoản đầu tư của họ.
Theo nhà ngoại giao Mexico, thuế quan do chính phủ Mexico áp  đặt nhằm khuyến khích các công ty Trung Quốc đầu tư và sản xuất tại Mexico và các  công ty này không cần phải lo lắng về sự cảnh giác  ngày càng tăng hoặc thậm chí là các mối đe dọa từ Mỹ, vì các quyền hợp pháp của  họ được bảo vệ theo khuôn khổ pháp lý của Mexico.
“Mexico cần đa dạng hóa nền chính trị, kinh tế và thương mại  của mình, và Trung Quốc là một nhân tố chủ chốt trong việc này và là một người  bạn tốt của Mexico”, ông Seade nhấn mạnh.
Ông cho biết, trong khi Mexico cần duy trì mối quan hệ tốt đẹp  với Washington, nơi có ảnh hưởng rất lớn về mặt chính trị, kinh tế và văn hóa đối  với Mexico, thì việc duy trì mối quan hệ tốt đẹp với phần còn lại của thế giới  cũng quan trọng không kém.