Bảo hiểm nhân thọ: Những 'thương tích' chưa thể sớm 'chữa lành'
“Sóng gió”, “cú sốc”, “cuộc khủng hoảng nghiêm trọng” là những cụm từ mà người ta thường dùng để ví von về thị trường bảo hiểm nhân thọ thời gian qua. Sau thời gian đầy “thương tích”, liệu thị trường bảo hiểm nhân thọ có thể lấy lại phong độ trong bối cảnh khó khăn chồng chất.
Dư âm sau cơn bão
Trải qua quý đầu tiên của năm 2024, thị trường   bảo hiểm nhân thọ vẫn chưa thể quay lại thời hoàng kim. Báo cáo gần nhất   của Tổng cục Thống kê chỉ ra tổng doanh thu phí bảo hiểm trong quý   I/2024 ước đạt 53.295 tỷ đồng, giảm 4,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong   đó, doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ ước đạt 33.553 tỷ đồng, giảm 11,4 %   so với cùng kỳ năm ngoái. Doanh thu phí bảo hiểm năm thứ nhất của các   doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ quý I/2024 cũng giảm 35%.
Tập đoàn Bảo Việt, doanh nghiệp bảo hiểm nhân   thọ duy nhất trên sàn, không đứng ngoài “cơn bão”. Theo báo cáo tài   chính quý I/2024, Tập đoàn Bảo Việt ghi nhận doanh thu thuần từ hoạt   động kinh doanh bảo hiểm giảm 228 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước, từ   9.846 tỷ đồng xuống 9.618 tỷ đồng. Đáng chú ý, tập đoàn lỗ gộp từ hoạt   động kinh doanh bảo hiểm tới hơn 448 tỷ đồng, gấp 4 lần mức lỗ gộp cùng   kỳ năm 2023.
Trước đó, doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ cũng   đã có chuỗi giảm liên tục kể từ quý I/2023, cụ thể, giảm 17% trong quý   IV/2023, 10,7% trong quý III/2023 và 3,6% trong quý II/2023 so với cùng   kỳ năm trước. Tính chung trong cả năm 2023, doanh thu phí bảo hiểm nhân   thọ giảm 12,5% so với năm trước.
Doanh thu phí bảo hiểm liên tục giảm cũng tác   động không nhỏ lên doanh thu của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ,   nhất là các doanh nghiệp dẫn đầu về thị phần.
Năm 2023, doanh thu phí bảo hiểm của Công ty bảo   hiểm nhân thọ Prudential giảm 12,4%, kéo theo doanh thu thuần từ hoạt   động kinh doanh bảo hiểm giảm 13%. Lợi nhuận gộp hoạt động kinh doanh   bảo hiểm của công ty cũng giảm từ 10.083 tỷ đồng, xuống còn 1.283 tỷ   đồng.
Công ty bảo hiểm nhân thọ Manulife Việt Nam cũng   chứng kiến mức doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm từ   26.322 tỷ đồng xuống còn hơn 21.051 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp hoạt động   kinh doanh bảo hiểm của Manulife giảm từ 7.742 tỷ đồng xuống còn 2.175   tỷ đồng trong cùng năm.
Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Chubb Việt Nam có   doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm từ 4.593 tỷ đồng năm   2022 xuống còn 4.398 tỷ đồng năm 2023. Trong đó, doanh thu phí bảo hiểm   giảm từ 4.777 tỷ đồng xuống còn 4.582 tỷ đồng.
Đồng cảnh ngộ, Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas Life   cũng giảm mạnh về doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm khi giảm   từ 6.395 tỷ đồng năm 2022 xuống còn 4.646 tỷ đồng năm 2023. Nguyên nhân   của sự sụt giảm này một phần là do doanh thu phí bảo hiểm giảm tới 28%.
Chia sẻ với Đầu tư Tài chính - VietnamFinance,   ông Trần Mạnh Hoàng Việt, Giám đốc khu vực của Bảo hiểm Nhân thọ MB   Ageas Life, nhận định: “Trong gần 30 năm hoạt động, 2023 là một trong   những năm mà ngành bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam phải đối mặt với nhiều   khó khăn nhất. Trước hết, khủng hoảng niềm tin sau hàng loạt vụ lùm xùm   và sai phạm trong quá trình tư vấn và tính toán thuế đã làm giảm lòng   tin của khách hàng. Hệ lụy là 14 doanh nghiệp bảo hiểm bị thanh tra và   phát hiện nhiều sai phạm. Niềm tin của khách hàng sụt giảm kéo theo số   lượng hợp đồng khai thác mới giảm mạnh. Các sản phẩm bảo hiểm liên kết   đầu tư, tử kỳ và hỗn hợp cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Biến động của   nền kinh tế làm suy giảm khả năng chi trả của người dân cũng kéo lùi   doanh thu của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ. Những điều này giống   như những cú đánh bồi liên tiếp làm các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ   trở nên ốm yếu”, ông Việt bình luận.
Phục hồi chậm nhưng tích cực
Bảo hiểm nhân thọ luôn chiếm tỷ trọng lớn trong   ngành bảo hiểm Việt Nam. Tuy nhiên, thị trường bảo hiểm nhân thọ của   nước ta vẫn chưa phát triển theo đúng tiềm năng khi mới chỉ có 11% dân   số tham gia bảo hiểm, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ của nhiều nước trong   khu vực như Philippines (38%) hay Malaysia (50%). Điều này cho thấy   ngành bảo hiểm nhân thọ tại nước ta vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.   Nhất là khi nền kinh tế Việt Nam tiếp tục ổn định và tăng trưởng, nhận   thức của người dân về tầm quan trọng của bảo hiểm ngày càng được nâng   cao thì nhu cầu về bảo hiểm nhân thọ cũng sẽ tăng theo.
Ông Trần Mạnh Hoàng Việt cho rằng: “Trải qua năm   2023 khó khăn, ngành bảo hiểm nhân thọ sẽ có sự phục hồi chậm nhưng   tích cực trong năm nay. Các biện pháp quản lý chặt chẽ từ Bộ Tài chính   nhằm đảm bảo tính minh bạch và chính trực trong hoạt động kinh doanh bảo   hiểm có thể dần khôi phục niềm tin của khách hàng”.
Bên cạnh đó, ông cũng nhìn thấy triển vọng tích   cực khi các công ty bảo hiểm liên tục đổi mới sản phẩm, ứng dụng công   nghệ, tạo điều kiện dễ dàng hơn cho khách hàng tiếp cận và trải nghiệm   dịch vụ tốt hơn.
Riêng với bancassurance, ông Việt cho rằng, kênh   này hiện đang gặp nhiều thách thức lớn. “Thông tư 67 của Bộ Tài chính   với nhiều quy định khắt khe sẽ làm giảm hiệu quả và phạm vi hoạt động   của bancassurance. Nhưng ở chiều ngược lại, điều này góp phần giúp minh   bạch hóa kênh bancassurance, để bancassurance phát triển đúng hướng.   Cùng với sự hợp tác chặt chẽ giữa các công ty bảo hiểm và ngân hàng,   kênh bancassurance sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào doanh thu của các   công ty bảo hiểm”, ông nói.
Tư vấn viên phải thay đổi cách tiếp cận khách hàng
Về đường dài, đại diện của MB Ageas Life nhấn   mạnh một trong những vấn đề lớn nhất mà ngành bảo hiểm nhân thọ cần phải   thay đổi “ngay và luôn” đó là chất lượng của các tư vấn viên bảo hiểm.
Những lùm xùm trong quá khứ phần nào bắt nguồn   từ việc nhiều tư vấn viên thiếu chuyên môn, cố tình tư vấn không đúng,   không đủ chỉ để bán hàng. Từ đó, khiến khách hàng có cái nhìn thiếu   thiện cảm với bảo hiểm nhân thọ, làm xấu đi hình ảnh của các công ty bảo   hiểm nhân thọ. “Giai đoạn đi chậm này chính là cơ hội để đội ngũ nhân   viên tư vấn bảo hiểm chuyển mình, từ chú trọng vào số lượng sang tập   trung vào chất lượng. Chỉ khi tư vấn viên có đủ kiến thức và kỹ năng, họ   mới có thể cung cấp thông tin chính xác và đáng tin cậy cho khách hàng,   giúp khách hàng cảm thấy an tâm hơn khi tham gia các sản phẩm bảo hiểm.   Việc này không chỉ giúp tăng doanh số mà còn góp phần nâng cao uy tín   và sự tin tưởng của khách hàng đối với ngành bảo hiểm nhân thọ”, ông   Việt nhận định.
Ông dẫn chứng, tại các quốc gia phát triển,   những chuyên viên tư vấn bảo hiểm đã phát triển thành các nhà hoạch định   tài chính cá nhân đúng nghĩa với những chứng chỉ chuyên môn được công   nhận trên toàn cầu như CHFc, CFP... để đem lại những lợi ích thực thụ và   chuyên sâu hơn cho khách hàng. Họ không chỉ dừng lại ở việc phân phối   sản phẩm bảo hiểm mà thực hiện việc đánh giá tổng thể bức tranh tài   chính cá nhân của khách hàng một cách kỹ lưỡng.
Các tư vấn viên này sẽ phân tích chi tiết các   yếu tố tài chính bao gồm thu nhập, chi tiêu, đầu tư và mục tiêu tài   chính dài hạn của khách hàng. Dựa trên thông tin đó, họ đưa ra các lời   tư vấn cụ thể và có cam kết pháp lý đối với những khuyến nghị của mình.   Điều này không chỉ giúp khách hàng có cái nhìn toàn diện và chiến lược   về tình hình tài chính của mình, lựa chọn sản phẩm phù hợp mà còn xây   dựng lòng tin và sự hài lòng lâu dài.
“Hướng đi này đã được chứng minh là mang lại   hiệu quả cao tại nhiều quốc gia phát triển và cũng nên là con đường mà   ngành bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam cần hướng tới để ngành phát triển   theo đúng tiềm năng vốn có”, ông Việt nhận định.