Điểm tên đại gia bất động sản sở hữu vốn lớn ở các ngân hàng
Nhiều doanh nghiệp bất động sản đang chi hàng nghìn tỷ để sở hữu cổ phần của các ngân hàng. Điều này được thể hiện rõ qua danh sách các cổ đông nắm giữ từ 1% vốn điều lệ trở lên của các ngân hàng được công khai theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2024.
Trước 1/7/2024, các ngân hàng chỉ  phải công khai danh sách những cổ đông nắm giữ từ 5% vốn điều lệ trở lên. Tuy  nhiên, theo quy định củaLuật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2024, việc công khai  thông tin phải áp dụng với cả những cổ đông nắm giữ từ 1% vốn trở lên.
Đáng chú  ý, trong danh sách công bố thông tin cổ đông lớn của nhiều ngân hàng theo quy định  mới đã xuất hiện không ít những “tên tuổi” lớn trong ngành bất động sản.
Đầu tiên phải kể đến sự hiện diện  của Tập đoàn Geleximco của đại gia Vũ Văn Tiền trong cơ cấu cổ đông lớn của ABBank.  Theo thông tin mà ABBank công bố, trong ba cổ đông tổ chức của ngân hàng, có tới  hai doanh nghiệp là của ông Vũ Văn Tiền, bao gồm Tập đoàn Geleximco và Công ty  Cổ phần Glexhomes nắm giữ tổng cộng hơn 17% vốn điều lệ. Trong đó, Tập đoàn  Geleximco nắm giữ 12,78% và Công ty cổ phần Glexhomes nắm giữ 4,43%.
Glexhomes là thành viên thuộc hệ  sinh thái của Tập đoàn Geleximco. Theo giới thiệu trên website, Glexhomes tiền  thân là Công ty Cổ phần Ngôi Sao An Bình được thành lập năm 2009 bởi cổ đông  sáng lập là Tập đoàn Geleximco. Glexhomes hoạt động trong lĩnh vực Đầu tư, hợp  tác Đầu tư và Phát triển Dự án Bất động sản, tư vấn Chiến lược, quản lý  Marketing, Bán hàng và Quản lý vận hành, Khai thác các Dự án Bất động sản. Công  ty này cũng chuyên quản lý và marketing cho các dự bán bất động sản do  Geleximco phát triển như dự án An Bình Plaza, Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng, Hải  An Center, …
Tại MSB, tất cả 9 cổ đông nắm giữ  hơn 1% vốn của ngân hàng đều làcổ đôngtổ chức. Tuy nhiên, trong đó, có 5 trên  9 cổ đông là các doanh nghiệp Việt hoạt động trong lĩnh vực liên quan đến bất động  sản, bao gồm Công ty Cổ phần ROX Key Holdings với 2,43% vốn và người liên quan  với gần 1% vốn; Công ty Cổ phần Đầu tư và Cho thuê tài sản TNL với 1,08% vốn và  người liên quan với 1,66% vốn; Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ROX Cons với  1,87%; Công ty TNHH Khu Nghỉ Dưỡng Bãi Dài với 4,96% vốn và Công ty xây dựng và  kinh doanh cơ sở hạ tầng khu công nghiệp Hà Nội – Đài Tư với 4,98% vốn. Ngoài  ra, quỹ ngoại Bueravista Holdings limited nắm giữ 2,02% vốn của MSB cũng đang hoạt  động trong lĩnh vực bất động sản.
Trong đó, 3 công ty là Công ty Cổ  phần ROX Key Holdings, Công ty Cổ phần Đầu tư và Cho thuê tài sản TNL và Công  ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng ROX Cons đều liên quan đến ROX Group, tiền thân là  TNG Holdings Vietnam – ông lớn trong lĩnh vực bất động sản.
Trong danh sách 20 cổ đông  nắm giữ hơn 1% vốn của OCB, có 3 doanh nghiệp bất động sản là Công ty Cổ phần Đầu tư Bình  An House với 4,74%, Công ty Cổ phần Phát triển hạ tầng khu công nghiệp Tây Ninh  với 3,24%, Công ty Cổ phần Next Green Capital với 2,89%.
Đáng nói, CTCP Next  Green Capital có người đại diện là ông Nguyễn Đức Toàn, trùng tên với cổ đông cá  nhân Nguyễn Đức Toản hiện đang nắm giữ 3,627% vốn điều lệ của OCB. Người liên  quan đến ông Toàn cũng sở hữu tới 3,784% vốn điều lệ.
Eximbank cũng là ngân hàng có sự  hiện diện của doanh nghiệp bất động sản, cụ thể là Công ty Cổ phần Tập đoàn  Gelex. Doanh nghiệp này hiện đang là cổ đông lớn nhất của Eximbank khi nắm giữ  tới 10% vốn điều lệ. Theo báo cáo tài chính những năm qua của Gelex, bất động sản  là một trong những mảng chủ lực của tập đoàn này. Gelex còn hoạt động tích cực  trong mảng thiết bị điện, vật liệu xây dựng, năng lượng, nước sạch và hạ tầng  khu công nghiệp.
Ngoài ra còn có HDBank khi Công  ty Cổ phần Sovico (Sovico Holdings) nằm trong danh sách nhóm cổ đông nắm giữ hơn  1% vốn điều lệ. Theo thông tin công bố, hiện Công ty Cổ phần Sovico đang nắm giữ  14,27% vốn của HDbank, nhiều hơn hẳn 2 cổ đông lớn còn lại là Baillie Gifford  Pacific Fund với 2,19% và Pyn Elite Fund (Non-UCITS) với 2,2%.
Sovico Holdings là doanh nghiệp hoạt  động đa ngành, từ hàng không, bất động sản và công nghiệp,… đến tài chính.  Sovico Holdings còn được biết đến là doanh nghiệp “thân thiết”, nằm trong hệ  sinh thái liên quan đến tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo.
Việc nhiều doanh nghiệp bất động  sản đang chi hàng nghìn tỷ để ôm cổ phần của các ngân hàng không phải là chuyện mới.
Song, điều này cũng tiềm ẩn nguy  cơ xung đột lợi ích và rủi ro hệ thống, đặc biệt nếu các dự án bất động sản gặp  khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tài chính của ngân hàng và cả hệ thống  tài chính.
Câu chuyện giữa SCB và Tập đoàn Vạn  Thịnh Phát có thể được xem là bài học “để đời”. Với việc sở hữu 91,5% cổ phần của  SCB thông qua nhiều cá nhân, pháp nhân, bà Trương Mỹ Lan đã sử dụng SCB như một  công ty tài chính để cung cấp cho hệ sinh thái của Vạn Thịnh Phát. Trong vòng  10 năm, từ năm 2012 – 2022, SCB đã giải ngân hơn 1.066 nghìn tỷ đồng cho hệ  sinh thái Vạn Thịnh Phát, chiếm 93% tổng số tiền cho vay của ngân hàng. Chính điều  này đã làm thiệt hại cho SCB tới 498.000 tỷ đồng.
Ngoài ra còn có thể nói đến vụ việc  của Ngân hàng Xây dựng (CB Bank) và Ngân hàng thương mại TNHH một thành viên  Toàn Cầu (GP Bank) vào năm 2015.
Theo nhận định của nhiều chuyên  gia, Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2024 yêu cầu công khai, minh bạch thông  tin đối với cổ đông sở hữu từ 1% trở lên là cần thiết để phòng ngừa câu chuyện đầu  tư núp bóng, hạn chế tình trạng sở hữu chéo, sân sau, thậm chí là thao túng ngân  hàng.
“Quy định công bố thông tin cổ đông từ 1% trở  lên sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng hơn về cơ cấu sở hữu, từ đó đánh  giá chính xác hơn rủi ro và tiềm năng của ngân hàng. Đồng thời, việc giảm tỷ lệ  sở hữu tối đa của cổ đông và người có liên quan sẽ hạn chế khả năng thao túng  ngân hàng của một nhóm cổ đông”, các chuyên gia Chứng khoán VPBanks nói.
Song, cũng có không ít ý kiến cho rằng, công bố thông tin cổ đông  nắm giữ từ 1% vốn điều lệ trở lên chỉ mới làm rõ bề nổi. Để đưa sở hữu chéo  ngân hàng ra ánh sáng, vẫn cần phải có hệ thống quản lý, công cụ giám sát cũng  như sự phối hợp chặt chẽ giữa NHNN và các bộ ngành liên quan.