ESG: Vừa là ‘thuốc bổ’, vừa là ‘thuốc chữa bệnh’
TS. Bùi Thanh Minh cho rằng thực hành ESG vừa là "thuốc bổ" vừa là "thuốc chữa bệnh" cho doanh nghiệp, nhưng để đạt hiệu quả thì cần phải sử dụng thuốc theo liều lượng phù hợp để có một cơ thể khoẻ mạnh.
Theo TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển  Kinh tế Tư nhân (Ban IV), tỷ lệ doanh nghiệp thua lỗ trong nước thường dao động  ở mức trên dưới 50%. Điều này phần nào phản ánh những khó khăn trong quản trị,  khi nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc vào lao động giá rẻ và khai thác tài  nguyên một cách thiếu bền vững.
Ông Minh nhấn mạnh, nếu doanh nghiệp FDI  thua lỗ có thể lý giải được, còn doanh nghiệp tư nhân trong nước, nguyên nhân  chủ yếu là từ vấn đề quản trị.
Trong bối cảnh này,  thực hành ESG (Môi trường, Xã hội, và Quản trị) đang được xem như một giải pháp  tiềm năng để khắc phục những yếu điểm về quản trị và tạo đà phát triển bền vững  cho các doanh nghiệp.
TS Bùi Thanh Minh cho rằng chuyển động theo ESG có thể mở  ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh — loại vốn có tính chất trung và dài hạn,  không chỉ dựa trên tín dụng ngắn hạn như trước đây.
Tuy vốn xanh không rẻ  nhưng lại là nguồn vốn ổn định, giúp doanh nghiệp khắc phục các vấn đề trong cấu  trúc vốn và đối mặt với những thách thức nội tại. Việc thực hành ESG không chỉ  là một xu hướng toàn cầu mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam thay thế và  mở rộng thị trường trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm  và dịch vụ thân thiện với môi trường.
Theo TS. Bùi Thanh Minh,  việc áp dụng ESG giúp doanh nghiệp Việt Nam mở ra những cơ hội kinh doanh mới và  giảm thiểu rủi ro. Thực hành ESG vừa là "thuốc bổ" vừa  là "thuốc chữa bệnh" cho doanh nghiệp, nhưng để đạt hiệu quả thì cần phải  sử dụng thuốc theo liều lượng phù hợp để có một cơ thể khoẻ mạnh, doanh nghiệp khoẻ  mạnh.
Còn theo ông Nguyễn Đức  Minh, Phó Chủ tịch Hội Sản xuất Sản phẩm Công nghiệp Chủ lực TP. Hà Nội, việc  triển khai ESG không phải chỉ để đáp ứng các yêu cầu bắt buộc, mà còn là yếu tố  tự nguyện xuất phát từ nhận thức đúng đắn của doanh nghiệp về giá trị bền vững.  Trong bối cảnh tiêu dùng hiện đại, các chuẩn mực đạo đức của người tiêu dùng  đang thay đổi nhanh chóng. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến chất lượng sản  phẩm, mà còn chú trọng đến các giá trị khác như tính bền vững, trách nhiệm xã hội  và bảo vệ môi trường.
Ông Đức Minh chỉ ra rằng,  đầu tư vào ESG là cách mà doanh nghiệp tạo ra giá trị vô hình cho khách hàng,  vượt ra ngoài phạm vi sản phẩm hoặc dịch vụ thông thường. Ví dụ, các doanh nghiệp  áp dụng ESG có thể thu hút được sự quan tâm của nhóm khách hàng trẻ tuổi, những  người có ý thức rõ ràng về các vấn đề xã hội và môi trường. Đối với các doanh  nghiệp, việc truyền thông và cam kết về ESG cũng đóng vai trò quan trọng trong  việc xây dựng niềm tin và tạo dựng mối quan hệ bền vững với khách hàng.
Lộ trình và chiến lược  thực hiện ESG
Việc triển khai ESG  không phải là một hành trình ngắn hạn mà đòi hỏi một lộ trình rõ ràng và cụ thể,  từ 5 đến 10 năm tùy vào năng lực và mục tiêu của từng doanh nghiệp. Ông Đức  Minh nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp không cần phải lo lắng quá nhiều về việc  thay đổi toàn diện ngay lập tức. Các đơn vị thẩm định ESG cũng sẽ đánh giá dựa trên  lộ trình thực hiện, do đó việc triển khai đối với doanh nghiệp là không quá khó  khăn.
“Trong  lộ trình 5 năm, sẽ có những ưu tiên cho từng  giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên, doanh nghiệp có thể triển khai ESG ở mức độ nhận  thức của lãnh đạo cấp cao, cấp trung. Lộ trình ESG tiếp theo có thể triển khai  là các vấn đề về tài chính hay nhà máy”, ông Nguyễn Đức Minh cho biết.
Theo đó, các doanh nghiệp  có thể bắt đầu từ những hành động đơn giản nhất, đơn cử như áp dụng các giải  pháp năng lượng bền vững như chuyển sang sử dụng than trấu hoặc các nguồn năng  lượng thay thế khác nhằm giảm thiểu phát thải.
Ông Nguyễn Đức Minh  nhấn mạnh vai trò của việc học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm từ các doanh nghiệp  khác, cả trong và ngoài nước. Các diễn đàn và hội thảo về ESG chính là nơi để  các doanh nghiệp kết nối, trao đổi kinh nghiệm và tìm ra những giải pháp phù hợp  nhất với đặc thù của Việt Nam.
Mặc dù câu chuyện của  Việt Nam được nhận định rằng khác hoàn toàn với Hàn Quốc, Trung Quốc hay Mỹ, tuy  nhiên bài toán lớn nhất là chia sẻ, kết nối và biến ý tưởng thành khả thi.
Còn theo TS. Bùi Thanh  Minh, việc đầu tiên khi thực hành ESG là phân tích mô hình kinh doanh doanh nghiêp,  tác động và mục đích khi áp dụng ESG vào quy trình quản trị.
Tiếp theo, khi xác định  được mục đích thực hành ESG, nếu để mở rộng thị trường, các doanh nghiệp có thể  tham khảo cách làm của những người đi trước, như các doanh nghiệp lớn FPT, Vinamilk,  Sợi Thế Kỷ… TS. Bùi Thanh Minh nhấn mạnh, doanh nghiệp phải phân tích trọng yếu  để nhà đầu tư, người mua, khách hàng, cổ đông nhìn thấy và được thuyết phục bằng  số liệu đã đưa ra.
Thứ ba, cũng là yếu tố  mà doanh nghiệp đang thực hiện rất yếu là cơ sở dữ liệu. Theo TS Bùi Thanh Minh,  phương pháp quản trị mà phần nhiều doanh nghiệp trong nước hay dùng là áng chừng,  do đó khó định vị được các vấn đề phát sinh. Trong khi đó, quản trị doanh nghiệp  phải dựa trên dữ liệu. Các yếu tố về trách nhiệm xã hội có thể dựa trên câu chuyện,  nhưng những vấn đề còn lại phải là “data kể chuyện”.