HoSE 'cải tiến' rổ VN Diamond: Thế nào là ‘cổ phiếu kim cương’?
Hai thay đổi lớn nhất tại phiên bản 3.0 cải tiến rổ chỉ số VN Diamond là thanh khoản của cổ phiếu và điều kiện lựa chọn rổ chỉ số. Nếu như yêu cầu về mức thanh khoản trở nên “khắt khe” hơn thì các tiêu chí khi lựa chọn rổ chỉ số sẽ được "nới lỏng".
Mới đây, Sở Giao  dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE) đã ban hành Quy tắc xây dựng và quản lý  chỉ số các cổ phiếu Kim cương Việt Nam (VN Diamond Index) phiên bản 3.0.
Phiên bản này nhằm  cải tiến chỉ số Diamond, thay thế quy tắc phiên bản 2.1 ban hành ngày 30/9/2022,  trong đó chủ yếu cập nhật lại chỉ tiêu liên quan đến điều kiện thanh khoản, điều  kiện lựa chọn cổ phiếu vào rổ.
TạiMục 3.4phiên bản 3.0, yêu cầu đối với mức thanh khoản của cổ phiếu sẽ trở nên khắt khe  hơn. Theo đó, cổ phiếu không thuộc thành phần của chỉ số kỳ trước có giá trị  giao dịch “nhỏ hơn 20 tỷ đồng” sẽ bị loại khỏi danh sách xem xét chỉ số. Cổ phiếu  thuộc thành phần của chỉ số kỳ trước có giá trị giao dịch “nhỏ hơn 10 tỷ đồng”  sẽ bị loại khỏi rổ.
Trong khi đó, tại  phiên bản 2.1, cổ phiếu thuộc thành phần của chỉ số kỳ trước chỉ bị loại khỏi danh  sách xem xét nếu “nhỏ hơn 10 tỷ đồng hoặc khối lượng giao dịch khớp lệnh nhỏ  hơn 200.000 cổ phiếu” và bị loại khỏi rổ nếu có “nhỏ hơn 8 tỷ đồng hoặc khối lượng  giao dịch khớp lệnh nhỏ hơn 100.000 cổ phiếu”.
Về điều kiện lựa chọn  rổ chỉ số quy định tạiMục 3.7.1, yêu cầu của phiên bản 3.0 lại có phần “dễ  thở” hơn trước. Đối với các cổ phiếu mới, yêu cầu “giá trị vốn hoá tối đa 500 tỷ  đồng” đã được lược bỏ. Theo đó, các cổ phiếu chỉ cần đáp ứng điều kiện tại Mục  3.6 và có hệ số FOL tối thiểu 90% là được chọn vào rổ chỉ số.
Tương tự, các cổ phiếu  thuộc rổ chỉ số kỳ trước chỉ cần đạt hệ số FOL tối thiểu 65% thay vì 80% như quy  định tại phiên bản 2.1.
Bên cạnh đó, phiên  bản 3.0 quy định, khi lựa chọn chỉ số định kỳ, nếu rổ chỉ số không đủ 10 cổ phiế  thì tiến hành lựa chọn theo thứ tự giảm dần về hệ số FOL cho đến khi đủ. Trong khi  đó, tại phiên bản 2.1 quy định ưu tiên các cổ phiếu có FOL từ 95% trở lên,  nhưng không đáp ứng điều kiện về giá trị vốn hóa, các cổ phiếu được lựa chọn  theo thứ tự tăng dần về giá trị vốn hóa cho đến khi đủ.
Tương ứng, quy định  về thay thế trong kỳ đối với trường hợp không đủ 10 cổ phiếu tạiMục 7.1cũng  được điều chỉnh.
Về điều kiện xác  định rổ cổ phiếu chính thức, tạiMục 3.7.2, phiên bản 3.0 đã thêm mới các  định nghĩa về rổ chỉ số khi chọn rổ. Theo đó, rổ cổ phiếu tạm tính kỳ này là tất  cả cổ phiếu thỏa mãn điều kiện lọc sau Mục 3.7.1, Mục 6.4.
Rổ cổ phiếu chờ  loại ra bao gồm các cổ phiếu thỏa mãn đồng thời ba điều kiện. Thứ nhất, cổ phiếu  phải thuộc rổ cổ phiếu chính thức kỳ trước. Thứ hai, cổ phiếu không thuộc rổ cổ  phiếu chờ loại ra kỳ trước, không áp dụng trong trường hợp kỳ trước chưa xác định  cổ phiếu chờ loại ra do lần đầu áp dụng quy tắc cải tiến. Thứ ba, cổ phiếu không  thuộc rổ chỉ số tạm tính kỳ này.
Rổ cổ phiếu lần đầu  vào chỉ số được xác định theo hai nguyên tắc. Thứ nhất, cổ phiếu có ở rổ cổ phiếu  tạm tính kỳ này nhưng không có ở rổ cổ phiếu chính thứ kỳ trước; hoặc cổ phiếu ở  rổ cổ phiếu tạm tính kỳ này và có ở rổ chờ loại ra kỳ trước.
Rổ cổ phiếu duy  trì hai kỳ liên tục là cổ phiếu trong rổ cổ phiếu tạm tính kỳ này nhưng không  thuộc rổ cổ phiếu chờ loại ra và rổ cổ phiếu lần đầu vào chỉ số.
Rổ cổ phiếu chính  thức kỳ này bao gồm cổ phiếu chờ loại ra, lần đầu vào chỉ số và duy trì.
Với những thay đổi  nói trên tại Mục 3.7.2,Mục 3.9cũng được cập nhật lại.
Bên cạnh đó, phiên  bản 3.0 còn thêm mới một số định nghĩa về lợi nhuận sau thuế trên mỗi cổ phiếu trong  quy định về hệ số P/E tạiMục 3.6.1và điều chỉnh lại một số tham số, thang  chia trong công thức tính chỉ số tạiMục 4.Cụ thể, thêm mới tham số wS trong  công thức tính chỉ số giá, capping; điều chỉnh thang chia wFOL trong công thức tính  chỉ số, thêm mới tham số wS trong công thức tính chỉ số TRI.
Ngoài ra, phiên bản  3.0 sẽ sử dụng chuẩn phân ngành GICS cấp 2 tạiMục 6.2và thêm chính sách  công bố thông tin đối với tham số wS tạiMục 9.
VN Diamond được  biết tới là một trong những rổ chỉ số đầu tư được chú ý bậc nhất thị trường.  Trong giai đoạn nửa đầu năm 2024, bất chấp việc thị trường chung giằng co và gặp  khó khăn trước những ngưỡng điểm cũ, VN Diamond tăng gần 24%, qua đó leo lên  vùng đỉnh, vượt trội hoàn toàn so với các chỉ số khác. Động lực của đà tăng này  đến từ những pha bứt phá mạnh của những cổ phiếu chiếm tỷ trọng lớn trong rổ  như FPT, PNJ, GMD, REE, ACB, TCB,...
Tại kỳ cơ cấu  tháng 4 của HoSE, cổ phiếu BMP của Công ty CP Nhựa Bình Minh đã “thế chỗ” MWG của  Công ty CP Đầu tư Thế giới Di động sau khi mã này “bật bãi” khỏi rổ VN Diamond.  Đợt cơ cấu tới sẽ được công bố vào tháng 10. Theo phân tích của Chứng khoán MB  (MBS), MWG nhiều khả năng quay lại rổ chỉ số tại đợt cơ cấu lần này.
Các chuyên gia  cho hay, hệ số P/E của MWG hiện đạt 46,x - mức có thể vừa đủ để thỏa mãn tiêu chí  của HoSE. Bên cạnh đó, tỷ lệ FOL của MWG cũng đáp ứng yêu cầu khi đang được duy  trì ở mức 95,6%.