Fruitteelt werd tot begin deze eeuw gezien als een leuke bijverdienste. Tussen 1890 en 1910 verviervoudigde het boomgaardenareaal in de regio Sint-Truiden. De wandeling voert ons via eeuwenoude veldwegels tussen hectares appel- en perenboomgaarden. Het zicht op de kerkdorpjes Zepperen en Hoepertingen vanop de Hondsberg is heel bijzonder. Een wandeling die vooral aan te raden is tijdens het bloesem- en het plukseizoen.
De kapel van Sint-Job staat op de hoek van de Bergstraat met de Truierweg in Hoepertingen. Het ligt niet op de route, maar is beslist de omweg waard. De sleutel van de kapel kan je krijgen bij de buren in huisnummer 38. Volgens heemkundige Luc Wijnants (60) is deze kapel de oudste plek van Borgloon.
De heilige Trudo zou hier in de zevende eeuw een bron hebben doen ontspringen. Dat deden veel heiligen in die tijd. Binnen in de kapel is dat duidelijk te zien aan de vochtige cirkel op de grond. Rechts van het altaar staat sinds begin dit jaar een bijzondere Romaanse doopvont. Na veel speurwerk wist Luc de sinds 300 jaar vermiste doopvont begin 2016 terug op zijn plaats van herkomst te zetten. “De doopvont in Maaslandse blauwsteen stond sinds de 12e eeuw in de Sint-Vedastuskerk in Hoepertingen. Bij verbouwingen in de 16e eeuw werd de doopvont in de tiendenschuur voor de kerk gezet. Toen ook die schuur werd afgebroken in de 18e eeuw verhuisde de doopvont naar de centrale zetel van het bisdom in Luik. Daar lag hij bijna 300 jaar lang in een depot, vergeten door de tijd. Het was Brussels professor Jean-Claude Ghislain, een expert in Romaanse doopvonten, die me op het juiste spoor bracht. Hemel en aarde heb ik bewogen om de doopvont in deze kapel te krijgen.”
De kerk en de omgeving van Zepperen, een deelgemeente van Sint-Truiden, zijn beschermd dorpsgezicht. Als je in de kerk met je rug naar het altaar gaat staan en links naar boven kijkt, dan zie je een laatgotische muurschildering uit 1509, een middeleeuws stripverhaal zeg maar. De ‘strip’ verhaalt het leven van de heilige Genoveva van Parijs die hier wordt vereerd. Het zou dankzij haar ‘heiligheid’ zijn dat ze Parijs in de vijfde eeuw van een inval van de Hunnen gered heeft.
De tekeningen werden pas in 1900 herontdekt nadat ze sinds 1600 waren overpleisterd. In die periode werden wel meer ‘luchtige’ tekeningen bepleisterd door het verstrengde kerkreglement en een verandering in de kunstsmaak.
Bij het verlaten van het kerkhof stappen we door een perenboomgaard. De vruchtbare zandlemige bodemlaag zorgt ervoor dat deze regio uitstekend geschikt is voor de fruitteelt.
Misvormde peren liggen zieltogend te rotten op de grond, stille getuigen van enkele zware hagelstormen in juni 2016. De wandeling voelt bij momenten pijnlijk aan als een vorm van ramptoerisme. De zware stormen hebben duidelijke littekens nagelaten.
In de schaduw van een kastanjeboom staat een kapel gewijd aan Genoveva. Een dichtgemetselde waterput laat vermoeden dat deze veldweg al eeuwenlang in gebruik is.
Een kleine hoogstamboomgaard herinnert er ons aan dat ‘laagstam’ een recente uitvinding is. In de jaren ’50 rijpte het idee dat laagstam meer opbrengt per hectare en dat er fors kan bespaard worden op de plukkosten. Toen Europa in de jaren ’70 ook nog eens rooipremies invoerde om hoogstammen te kappen, was de intrede van laagstamboomgaarden helemaal een feit.
Bijna op het hoogste punt van de Hondsberg, we bevinden ons 70 meter boven de zeespiegel, horen we vrolijke Poolse klanken. De meeste fruitboeren huren tijdens het plukseizoen Poolse seizoenarbeiders in. Dries Claes (24) stoomt zich klaar om binnen enkele jaren de fruitboerderij van zijn vader Geert over te nemen. Het bedrijf omvat 40 hectare aan appelen, peren en kersen.
“Met de kersen gaan we stoppen. Dat brengt niet genoeg meer op”, klinkt het. De meeste boeren uit de streek zijn die mening toegedaan. Jaar na jaar vermindert het areaal kersenbomen. We vragen hem welke de gevolgen zijn nu Rusland als markt is weggevallen. “Onze afzet is veel minder.” Dries klinkt niet kwaad in tegenstelling tot veel fruitboeren, eerder berustend. “Wij zijn op zoek gegaan naar manieren om daarmee om te gaan. We proberen sinds vorig jaar voet aan de grond te krijgen in Engeland waar mijn zus woont.”
Engeland was de eerste afzetmarkt toen fruitboeren in de jaren vijftig het commercieel belang van het fruit begonnen in te zien. Later wonnen andere afzetmarkten, zoals Rusland, meer aan belang.
We dalen de Hondsberg af tot in Hoepertingen, een lieflijke deelgemeente van Borgloon. Kasteel Mariagaarde ligt middenin de gemeente. Ooit was het een versterkte middeleeuwse burcht. Heel wat verbouwingen later is het een katholiek bezinningscentrum geworden. “Een stilteplek”, zo omschrijft de dame aan de balie deze oase. Het kasteelpark met zijn witte zwanen wordt ontsierd door enkele omgevallen 200 jaar oude beuken. Weer die storm. In de zomermaanden vinden in het park soms concerten of tentoonstellingen plaats. Er is ook een pop-up bar te vinden tijdens de zomer.
Waar de Kasteelstraat en de Hoepertingenstraat elkaar kruisen, staat ‘de koak’, een stenen zetel. Het is een replica, want het origineel werd in 1897 door een wegpiraat met vierspan omver gereden. Veroordeelden werden er te kijk gezet. Het prachtige huis (huisnummer 26) erachter is een voormalig gerechtshof. Het werd in 1795 gebouwd. Vanaf dan deed de kaak ook dienst als spreekgestoelte om vonnissen en andere berichten voor te lezen.
Let in de Hoepertingenstraat even op. Net voorbij huisnummer 48 draait de wandeling een smal pad in.
De Hondsberg biedt mooi uitzicht op de kerkdorpjes Zepperen en Hoepertingen. In de herfst hangt bij zonnige dagen een lichte nevel in de vallei. Het hoogste punt van de heuvel werd in vroeger tijden gebruikt door zigeuners om er hun kamp op te slaan, vandaar de naam Hongarenberg wat later Hondsberg is geworden.
Na hectares boomgaarden passeren we de aardbeienboerderij van Paul Scheurmans (70). Hij zit al 45 jaar in het vak en wil het blijven doen zolang hij kan. We hebben het over het landschap die de afgelopen decennia sterk veranderd is in Haspengouw. “Nu kunnen boeren zelfs geen grond meer kopen”, zegt hij. “Alle gronden worden opgekocht door mensen met veel geld. Ze verhuren het aan de boeren en vragen een aandeel op de verkoop.”
De wandeling doe je best in het voorjaar als de bloesems bloeien (maart, april, stukje van mei) of het najaar als de appels en peren aan de bomen hangen (september, oktober). In die periodes vinden vaak ook bloesem- en plukactiviteiten in de regio plaats.
De Perenboomgaardwandeling kent weinig variatie omdat de wandeling vooral door de boomgaarden trekt, maar daarom is de route nog niet eentonig. Zepperen en Hoepertingen zijn twee rustige dorpjes die het waard zijn ontdekt te worden door wandelaars. De kwaliteit van de wandelpaden op de hele route is optimaal. De Perenboomgaardwandeling is ideaal voor wie de streek in alle rust wil verkennen.