Dat nog net niet. Maar sparksen hadden wel vaker dienst in hun ochtendjas. Deze Eerste Klas onderscheidde zich van de rest door een badjas met bloemetjes. Zo herinner ik me hem tenminste. Aardige oude baas, maar een beetje vreemd. Dat kwam natuurlijk van al die piepjes, die hij in al die jaren in zijn oor had gekregen.
Dat "benn'n leuke ding'n voor de mensen" en dat denk ik ook niet, dat er veel machinisten, of zo je wilt, werktuigkundigen veel met telegrammen van doen hebben gehad. Omgekeerd kwam denk ik vaker voor, een Sparks in de machine-kamer.
Wel heb ik tot twee keer toe de "Eed van geheimhouding" moeten zweren bij de PTT op de Scheveningseweg in Den Haag, eerst voor het telefonie- en daarna voor het telegrafie-certificaat. Later, bij het behalen van mijn GMDSS certificaat heb ik eigenlijk niemand meer gehoord over deze geheimhouding.
Heb het genoegen gehad om in de beginperiode van Inmarsat op één van de weinige schepen te hebben gevaren die met een dergelijke terminal waren uitgerust. Kwam je 's ochtends op wacht kon je eerst een meter of zo papier van de printer scheuren en dat dan weer verdelen in afzonderlijke berichten. Telexen, BAZ, dienstmededelingen en wat dies meer zij. En dan afleveren op de juiste plaats. Een bijkomend voordeel was wel dat je gelijk 3 of 4 copietjes had, dat dan weer wel. Voor die tijd had je nog enige controle op wanneer een bericht werd ontvangen, dus over het algemeen tijdens je wachtuurtjes.Maar dat ding stond 24 van de 24 uur bij en dat 365 dagen per jaar.(Behalve in Corpus Christie en in de "Gap" van het Panama kanaal, wegens te lage elevatie. Dat veranderde toen er een vierde satelliet werd ingeschoren maar dit terzijde)
Een binnenkomend bericht, ongeacht de aard daarvan, merkte je aan het ratelen van de printer. Maar goed, toen deze terminals steeds vaker werden geinstalleerd monsterde ik aan op een Liberiaan waar de radio-hut bakboord-achter op de brug was gesitueerd. Nadat ik mij had voorgesteld waren de allereerste woorden van het gezag (óók een Hollander): "Oh ja Sparks, zorg er voor dat de radio-hut op slot zit wanneer je van wacht gaat. Ik en ik alleen bepaal wanneer berichten worden afgeleverd !".
Dat was dus een aardige binnenkomer, vooral ook omdat de stuurlieden werden geinstrueerd mij te porren wanneer ze de telex hoorden ratelen. Stond elke keer weer in het "nacht-order-book" en dat gebeurde nogal eens waarbij het 9 van de 10 keer om service-berichtjes ging of meer van die niet urgente ongein.
Enfin, we hebben het overleefd, maar prettig was anders en iedereen was blij toen een ander het commando overnam. Voor die tijd werden alle berichten betreffende operationele zaken zoals stuwplannen, bunkers etc. pas enkele dagen voor aankomst met de hoofden van dienst gedeeld hetgeen de onderlinge verstandhouding niet echt bevorderde. Ik werd menigmaal gevraagd een tipje van de sluier op te lichten. "Helaas mannen, gaarne één dek lager, aan stuurboord vervoegen. Die meneer weet alles". Telefoongesprrekken idem dito, want mensen realiseren zich niet dat wanneer het dag is in Europa het wel eens nacht kon zijn in de Pacific. Of omgekeerd. Toen de radio-hut niet langer op slot zat werd alles gelijk een stuk makkelijker, althans zo voelde het.Hoe het nu, zonder Sparks, is gesteld met de geheimhouding ? Geen flauw idee maar ik denk dat er niet meer zoveel aandacht aan wordt besteed maar dat kan ik heel goed mis hebben. Zou het echt niet weten...
Was je -bijna- verlost van het afhankelijk zijn van propagation-conditions voor het afwikkelen van het radio-verkeer, komt er wel iets anders voor in de plaats. Ach, elk nadeel hep z'n voordeel.
En zo ging dat vroeger. Gode-zij-dank slechts op één schip. Voor de rest was het een fluitje van een cent want zo'n Inmarsat terminal betekende wel een verlichting van je dagelijks werk.
Maar nogmaals, wat dit met "Mooie coastertjes" te maken heeft ? Vandaar dat ik het maar plaats op "Radio-hutten en wat er zo bij hoorde" met als prangende vraag: "Valt het bovenstaande nu wel of niet onder de geheimhouding ?"
Nog nét in mien tiet, bij Seatrade, pakte je als je wat wilde weten/vertellen, gewoon de telefoon: je toetste de toegangscode in voor de satelliet, gevolgd door landnummer, kengetal en abonneenummer....
Het was wel erg duur: ca FL 35 per minuut, en de rekening liep via " d'ouwe en 't ketoor", dus liet je overbodige gesprekken wel uit je hoofd...
Ik meen dat alleen de kapitein (en de hwtk ??) zo'n telefoon had(den)....maar ik weet niet precies meer hoe dat allemaal zat...
Sta je met het zweet op je voorhoofd te ontdooien, trekt die ouwe ff aan de fluit om m'n aandacht te vragen. Middels pink en duim maakt hij het gebaar tegen z'n hoofd dat er telefoon is....
Ik al die trappen op naar de brug: blijkt het ketoor aan de lijn, met de mededeling "Ik zit hier met de eigenaar van de lading te kijken naar de temperaturen van de lading, en zie tot onze schrik dat ruim 2B véél te warm is, meester...!!!"
Ik stond echt stomverbaasd te kijken, en antwoordde "Wel eens van ontdooien gehoord ?" , en hing op....
Alles bekeken ze online: gegevens MK en lading....ná mien tiet konden ze dmv een camcorder zelfs om het schip heen kijken, dus die reclameparodie van "..ik zit hier in de Straat van Bering..." (terwijl hij met vrienden in de tropen voer) kon zeezeiler Henk de Velde wel vergeten...
De radio aan boord werd ook nog gebruikt via bijv de PCH, en voor de "onderlinge-gesprekken", de telex/printer, maar hoe dat zat moet je aan een Seatrade-nauticus vragen....
Kijk, dat bedoelde ik nu, wij aan boord hielden WEL rekening met het tijdsverschil voor een gesprek, maar omgekeerd was dat lang niet altijd het geval. In jouw voorbeeld konden ze natuurlijk niet zien -maar zeker wel vermoeden- dat je hard aan 't buffelen was. Zelf, had ik op kantoor gezeten, er in dat geval een telex van gemaakt in plaats van een gesprek. Dat laatste echt alleen in urgente gevallen. 't Zou ook nog veel en veel goedkoper zijn geweest.
Dat "mee-kijken" met de gang van zaken aan boord heb ik -gelukkig- nooit meegemaakt maar daar word ik hier en nu ruimschoots voor gecompenseerd in mijn truck, waar ze tot op de meter weten waar en hoe snel je rijdt, of je stilstaat en de toestand van de motor. Big-Brother ! en vul de rest maar in.
Yep, die Satcom werd voornamelijk voor scheepsdienstverkeer gebruikt. De bemanning gebruikte gewoon de radio via PCH of een ander kuststation. Dat was inderdaad veelal een kostenplaatje.
Verder gebruikte ik de radio voor het aansturen van de facsimile-ontvanger voor weerkaarten of desgevraagd de uitslagen van het aan de gang zijnde Sumo-tournament via de Kyodo News service uitzendingen in Japan. Ook het "sked" met andere schepen van de rederij ging uitsluitend per radio-telegrafie.
Leuke foto overigens, vooral die mooie groene Sailor toren aan de linkerkant. Fijne apparatuur om mee te werken. Dat grijze spul lijkt me van SAIT afkomstig. Mocht alles uitvallen hebbie altijd nog de "lul-pijp" er tussenin. Al met al een leuk station. Ik neem aan dat vandaag de dag de communicatie apparatuur gewoon in een brug-console zit, de dienstdoende stuurman de telexen en gesprekken ontvangt en voor verdere distributie zorg draagt. 't Lijkt me nl. ondoenlijk om de brug af te sluiten in verband met de geheimhouding...
Geheimhouding was een groot goed. Omdat je natuurlijk op elke ontvanger aan boord te horen was, vermoedde iedereen dat bij elke verbinding de bestemming werd doorgegeven als je in PG de bestemming Land's End for Orders had gekregen. Vooral als je daarna naar de hut van de kapitein stiefelde.
Op de Rotte, een echte pakjesboot, kon ik bij Zuid Afrika geen verbinding krijgen met Durban Radio op de midden golf vanwege zware onweersbuien. Op de telefonieband was het echter prima. Durban Radio had geen bezwaar dat ik het telegram via de telefonie doorgaf. Ogenblikkelijk was de oude boven. Wat dat te betekenen had dat ik telegrammen via de telefonie door gaf. Hij was maar half tevreden toen ik het hem uitlag. Het was een telegram met de tijd van aankomst en zoveel ton bunkerolie en zoveel geld. Iets in die geest, dus niets geheimzinnigs. Als het nou gericht was aan een vriendin van hem dan was het heel wat anders geweest.
Met weinig scheepvaart in de buurt, out-of-range van de muziek op Radio Luxemburg, een beetje verveeld meeluisterend naar het wel en wee van anderen. Dat deden ze bij jou ook, dus meestal lette je redelijk op je woorden. Maar in “the heat of the moment” ging het wel eens mis. Zo ook nu.
Een opvarende van een ander schip had mot met zijn vriendin of eega en probeerde via telefonie te redden wat er te redden was. Zij was echter al te ver heen met het altijd maar afwezige zeevaartbestaan van haar man en kondigde aan er een punt achter te zetten. Waarbij er ook al een opvolger, die wel dagelijks voor haar beschikbaar was, in beeld werd gebracht.
Anyway, dat bleek ook uit het steeds explicieter worden van deze woordenwisseling. Totdat de operator van PCH / Scheveningen Radio ingreep: “Mijnheer, u zult uw taalgebruik moeten kuisen, anders verbreek ik de verbinding!”
Het ging even goed, maar al spoedig werd het toch weer een scheldpartij. Na één of twee waarschuwingen had de operator er genoeg van en zei dat het gesprek werd beëindigd.
Wij konden hem nog net op een huilerige toon horen roepen: “Maar, mevrouw, u moet toch zelf ook toegeven dat ze een gemeen k*twijf is?” en de verbinding werd verbroken.
Pijnlijk en grappig tegelijk. En o zo illustratief voor de machteloosheid, die je destijds op een schip had in dit soort situaties.
Uit het leven gegrepen, al betrof het in mijn geval een al wat oudere Engelsman, via Portishead Radio/GKA, die speciaal overkwam met de sloep omdat hun zender verzegeld was.Er was dus geen sprake van meeluisteren, maar toch. De beste man kreeg zijn -verbale- echtscheidingspapieren op de door jou geschetste manier. Tja, wat moet je dan, als een "broekie van negentien lentes ?" Een potje bier ? Een G/T ? Psychologische ondersteuning zat, voor zover ik mij kan herinneren, niet in ons examenpakket. Er was geen "taal-barriere", dus kon ik het hele drama meeluisteren, zelfs nadat ik mij beleefdheidshalve had teruggetrokken op de brug in verband met de privacy, maar ik heb er daarna toch een heel poosje over nagedacht. Er kwam geen onvertogen woord aan te pas maar het was mijns inziens zo in en in triest. Hoe het verder afgelopen is weet ik niet,maar het is me tot op de dag van vandaag altijd bijgebleven. Ik hoop alleen dat ik hiermee niet de geheinhoudingsplicht schend.
Tja, je moet wat. Had je het niet per telefonie gedaan, had ie misschien op "je vestje gespuugd" met "Waarom is dat telegram nog niet verstuurd ?" You can't win them all... Al mijn jaren als Sparks heb ik alleen maar fijne,begrijpende kapiteins meegemaakt, behalve die ene Hollander. Is ook het enige schip geweest waar ik samen met mijn vrouw vanaf ben gelopen zonder dat ie mijn monsterboekje heeft getekend. Er zijn grenzen aan je incasseringsvermogen.
Volgens mij hangt alles een beetje van je eigen opstelling af. Niet op alle slakken zout leggen, maar gewoon doen waarvoor je bent aangenomen en vaak een beetje meer dan dat. Gage-administratie, Bonded Stores, Victualien bestellingen en controle, In- en Uitklaring, Vaccinatie-boekjes, dat alles kon je mooi tijdens je wacht doen, Roerganger, bijspringen met electrische of electronica problemen, kortom, al dergelijke en sootgelijke dingen wat niets met radio te maken heeft. Je zit tenslotte met zijn allen in het zelfde schuitje, niet dan ?
Inderdaad, Dirk, bijspringen waar het nodig is. Een groot deel van mijn vaartijd was op tankers, zodat talieen niet nodig was. Weinig niet technisch gerelateerde klusjes moeten. Roerganger en paspoort/pikken parade in de States waren de weinige klusjes die buiten mijn opleiding vielen.
Heb eigenlijk op allerlei soorten van schepen en rigs de kost verdiend, behalve passagiers-schepen (gelukkig) en echte sleepboten (jammer). Vooral die laatste had ik zo graag hebben willen doen, dat wil je niet weten. Op de "Mighty en Super Servants" heb ik er een beetje aan mogen "ruiken" en was daar heel blij mee.Fijne tijd gehad, met allerlei zaken welke totaal niets met de radio-dienst te maken hadden, Skipper op de "Josje", de vlet van de MS3, samen met de 3e WTK trossen overvaren, luchpakketjes afleveren op de casings bij het laden en lossen , man, wat was dat een mooie tijd. Op de SS3 een fabriek afleveren in Bangladesh en dus weer als "skipper" op haar vlet vier uur de rivier op varen, trossen behandelen en terug. Die terugreis duurde even wat langer, want ja, we moesten toch de "krikkemikken" inspecteren op vrouwelijk schoon... Er zijn mensen die betalen ervoor en wij kregen het zomaar,,, Natuurlijk waren er ook minder leuke dingen, vooral als je de WTK's zag ploeteren. Maar als je ze opwachtte met een kouwe klets, was ook dat leed weer snel geleden. En altijd een op-en-top crew, dat mag ook wel eens gezegd worden. En -tussen de bedrijven door- deed je je radio werk. Kwam je een tijdje later op een bulk-fiets of een tanker vroeg je je menigmaal af "Hoe moet ik de tijd volmaken?" Zeker wanneer er ook nog een Inmarsat terminal stond. Zelfs op de rigs in de Noordzee viel alles reuze mee. Na de "move" even de poot in klauteren, antennes richten op de ringleiding en "Bob-was-your-uncle", vergeef me de woordspeling. 't Enige waar ik me daar ooit aan ge-ergerd heb was de wekelijkse fire and abandon rig drills. Hing een allejezus grote bel in de radio-hut en dat pokkeding bleef maar afgaan. Je kon jezelf niet eens verstaan, laat staan de mannen op de stand-by boot of de supplier. Heb de klepel er uit geschroefd maar toen waren de rapen gaar.... Wat of ik dacht dat ik aan het doen was ? Haarfijn uitgelegd dat ik degene was die de oefening (op verzoek) initialiseerde en dus echt wel wist wat er aan de hand was, 't Duurde even voor dat het tot de grijze materie was doorgedrongen, maar daarna mocht de klepel over de muur. Wordt vervolgd...
Met dat "ongewild meeluisteren" ( je zat op je beurt te wachten bij PCH) kreeg je soms toch ook wel eens leuke dingen te horen.
Op een schip dat voor ons was belde een man met z'n vrouw. Na de nodige plichtplegingen kwam de aap uit de mouw en vertelde hij haar dat hij met een weddenschap een ezel had gewonnen in Spanje die nu aan boord stond en ze onderweg naar Amsterdam waren. Na enkele ogenblikken stilte riep zijn vrouw... een ezel?!...een ezel?...wat moeten wij in godsnaam met een ezel! We wonen driehoog op een flat in Amsterdam!
Trouwens, nu we het toch over PCH hebben. Heb er altijd een goede samenwerking mee gehad. In De tachtiger jaren kwamen we
met sinaasappelen en grapefruits van Cuba naar R'dam. In R'dam bleven er heel wat dozen over waarvan men zei "gooi die maar over de muur", zonde niet? Dus na R'dam moesten we bevroren vis laden in IJmuiden dus 's avonds contact opgenomen met een van de dames bij PCH. De de situatie uitgelegd en gezegd geef het ook door aan je collega's zodat ze morgenochtend die dozen kunnen
meenemen... Ben nog nooit zo snel van een partij "overtollige dozen" afgekomen als toen in IJmuiden . Die zijn dus in goede handen terecht gekomen .
Na mijn eerste reis waar ik alleen een sleutel had en het nog wel ff zoeken was hoe alles moest, had ik de reizen daarna 's ochtends mijn werkzaamheden in de regel wel klaar. Beetje afhankelijk van het weer en de bemanning, des middags nog wel eens een extra weerbericht of wat telegrammen de deur uit.
Ik was blij dat de ouwe me de complete stores en administratie in mijn mik schoof en de 2e vond het helemaal niet erg als ik de kaarten bij stond te werken zodat ik uit kon blijven luisteren en op één van de schepen vond de 1e het ook al helemaal niet erg dat ik zelf de OBS-en opstelde.
Ik weet niet meer precies wat ik allemaal gedaan heb als we in de haven lagen maar tallieen, chetten, helpen bij bunkeren, toezicht op het laden bij 1 van de ruimen houden, helpen met verstuivers vervangen, helpen met separatoren schoonmaken, ijsemmeren, elektra aanpassen, oliebollen bakken, you name it ik was blij dat ik wat te doen had en het werd ook nog hogelijk gewaardeerd.
Ik heb wel eens vernomen, en dan druk ik me voorzichtig uit, dat men dat toch niet gewend was van de gemiddelde sparks
zeevarenden ooit iets uitmaakte, maar dan toch. Met een dikke viltstift op de daarvoor in aanmerking
his ways" want ondanks het feit dat er tientallen deegrollers voorhanden waren in het kombuis, moest
en zou er bij de eerstvolgende bestelling een aantal nieuwe moeten zijn, anders kon hij zijn noodles