Het Programma naar een Rijke Waddenzee en Agrarische Collectief Waadrâne hebben de aftrap gegeven voor de pilot brakke natuurvriendelijke oevers. Vijf boeren starten dit jaar met het aanleggen van zo’n natuurvriendelijke oever langs de waterkant.
De opening vond plaats bij de Aesgemastate van de familie Sibma in Foudgum en trok zo’n 70 belangstellenden. Door enkele meters van de slootkant veel schuiner af te graven, ontstaat bij vijf boeren van het Agrarisch Collectief Waadrâne een unieke kans voor zeer specifieke “brakke” vegetatie. In hun werkgebied tussen Lauwersmeer en Sint Annaparochie ontstaan hierdoor kansen voor unieke brakke natuur met o.a. Zeebies, Schedefonteinkruid en Bultkroos.
Langs de Waddenkust is de ondergrond vaak brak, waardoor juist. Met de juiste maatregelen kunnen de bijzondere planten dan gaan verschijnen. Met name wanneer de kleibovenlaag hellend wordt afgegraven (tot aan de waterlaag), ontstaan er goede kansen voor deze unieke “brakke” flora.
Na dit proefjaar krijgt dit beheer een vervolg met de regeling voor Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer (ANLb) via de provincie Fryslân en wellicht wordt ook de aanleg van deze oeverranden langs kleinere sloten via het Wetterskip Fryslân ondersteund.
Het project wordt van begin af aan gemonitord door studenten van de Hogeschool van Hall Larenstein (HVHL) uit Leeuwarden. Komende jaren wordt dit vervolgd, waardoor er een goed overzicht komt hoe de natuur zich langs deze oevers gaat ontwikkelen.
Programma naar een Rijke Waddenzee vindt deze ontwikkeling belangrijk, omdat hierdoor een veel natuurlijkere overgang ontstaat van Waddenzee naar het aangrenzende binnenland. De inzet is om deze pilot in de toekomst een vervolg te geven bij veel meer boeren langs de Waddenkust.
Langs de randen van de Waddenzee zijn volop mogelijkheden om de natuurwaarden te versterken en de toeristische aantrekkingskracht te vergroten. Van de twaalf kansrijke projecten die PRW heeft geïnventariseerd, springen er drie bovenuit: het Amstelmeer, De Vismigratierivier (Afsluitdijk) en het Lauwersmeer.
Dat Nederland beschermd moet worden tegen de blijvende dreiging van het water is een feit. Alleen de manier waarop dat gedaan is, heeft ervoor gezorgd dat de overgang van het natte wad naar de vastelandskust op veel plaatsen hard en scherp is geworden. PRW zet in op het verzachten van deze randen langs de kust met geleidelijke overgangen waarbij er combinaties ontstaan met veiligheid, natuur en recreatie. PRW werkt langs vier hoofdlijnen:
PRW werkt naar meer geleidelijke overgangen tussen land en water, naar een mooie kust met rijke dijken, afgewisseld met kwelders en doorgangen voor vis. Hierbij is er aandacht voor zowel de natuur als voor landschapsbeleving. Natuur, veiligheid en recreatie gaan zoveel mogelijk hand in hand.
In het Deltaprogramma Waddengebied zijn innovatieve dijkconcepten verkend om synergie te creëren tussen dijkversterking en natuurontwikkeling; je kunt hierbij denken aan groene dijken, wisselpolders en dubbele dijken. Deze concepten worden nu verder verkend in het programma Project Overstijgende Verkenningen (POV) van het Hoogwatersbeschermingsprogramma. PRW werkt samen met de Noordelijke Waterschappen, Rijkswaterstaat en het Deltaprogramma aan het uitvoeren van deze innovatieve dijkpilots.
In deze strategie werken we ook aan een aantal projecten die tot de verbeelding spreken. De natuur kent geen geleidelijke overgangen meer tussen zoet en zout. PRW wil deze overgangszones herstellen in het belang van de natuur en voor economische ontwikkelingen. Zo werken we bijvoorbeeld aan een integrale gebiedsopgave voor de Kop van Noord-Holland, Lauwersmeer-Waddenzee en Holwerd aan Zee. Verder is PRW betrokken bij de natuurambitie voor De Nieuwe Afsluitdijk (DNA) inclusief de Vismigratierivier in de Afsluitdijk. En we werken aan kleinere iconen zoals het gemaal Vijfhuizen en een spoelmeer bij Noordpolderzijl.
Langs de Waddenkust liggen op diverse plaatsen kwelders. Kwelders hebben een belangrijke functie voor waterveiligheid en kennen een hoge natuurwaarde. PRW werkt samen met de terreinbeheerders aan het behoud en het versterken van de natuurfunctie van kwelders.
Langs de randen van de Waddenzee zijn veel landbouwgebieden waar toenemende verzilting zal optreden door klimaatverandering en bodemdaling. PRW zet daarom in op innovatieve concepten voor de ontplooiing van mogelijkheden voor de landbouw, denk bijvoorbeeld aan zouttolerante gewassen. Deze zilte ontwikkelingen bieden ook kansen natuur-, veiligheid- en recreatie.
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, Coalitie Wadden Natuurlijk (samenwerkende natuurorganisaties), Gemeenten, Kwelderbeheerders, Waddenprovincies, Deltaprogramma, Noordelijke Waterschappen, Waddenacademie en Landbouworganisaties.
Het opslaan van zoetwater in de grond kan grote voordelen bieden voor de landbouw in het Lauwersmeergebied en het hele noordelijke kleigebied. Boeren in gebied aan de rand van de Waddenzee worden dan minder kwetsbaar voor klimaatverandering en bodemdaling.
Op dinsdag 10 juli gingen de klankbordgroep van de POV-W en het programmateam van Programma naar een Rijke Waddenzee samen op excursie naar gemaal Vijfhuizen.