„We hebben elkaar weer gevonden. Het is een moeilijke tijd om als politiek leider aan te treden. Zeker als je in tijden van crisis het hele verhaal wilt vertellen.”
Sybrand van Haersma Buma, net tot leider gekozen, heeft het niet makkelijk. Hij helpt niet dat andere lijsttrekkers meer charisma hebben en misschien niet „het hele verhaal” maar slechts de meest toegankelijke elementen van de crisis willen belichten.
„Wil het CDA enige kans maken bij de verkiezingen, dan moeten we laten zien dat het nu een andere partij is. Communicatief zal dat veel vergen.”
Zo zei partijlid Gerrit Hartholt het en op het congres werd het duidelijk: de partij is intern weer helemaal oké. CDA’ers kunnen weer van mening verschillen zonder verwijten ad hominem. Leden brachten enkele overzichtelijke wijzigingen aan in het partijprogramma (de basisbeurs voor masterstudenten blijft behouden, de kilometerheffing gaat toch niet door, Nederlanders worden automatisch orgaandonor) en het Kamerlid Pieter Omtzigt staat toch weer op de nieuwe kandidatenlijst, zij het op 40.
Onder luid gejuich werden de kandidaat-Kamerleden gepresenteerd. Wie van hen de Kamer gaat halen? De peilingen duiden op een groot verlies, en dat zou de vijfde verloren verkiezingen op rij voor het CDA betekenen. Daarom kiest de partij er nu voor interne tevredenheid uit te stralen en neemt ze in de campagne de positie van underdog in. Dan kan het alleen maar meevallen.
Het volkslied werd gezongen. Overleden CDA’ers werden herdacht. En er was een „meditatief moment”. Daarna mocht de man die partijleider had willen worden worden – Maxime Verhagen – ditmaal toch weer speechen. Hij benadrukte het succes van het na anderhalf jaar gevallen kabinet, liep alle CDA-bewindslieden en hun prestaties af. Maar niemand die echt begreep waarom.
Maarten van Roozendaal zong veel over de dood, een paar jaar geleden wijdde hij zelfs met Paul de Munnik een heel programma aan dode Nederlandse zangers, zoals Toon Hermans, Frans Halsema, Jules de Corte, Bram Vermeulen, Robert Long en Ramses Shaffy.
Het was een mooi programma met als een van de hoogtepunten Willem Wilminks ‘Dood zijn duurt zo lang’. Het is niet fijn om dood te zijn./ Soms maakt me dat een beetje bang./ Het doet geen pijn om dood te zijn,/ maar dood zijn duurt zo lang./ Als je dood bent, droom je dan?/ En waar droom je dan wel van?
Hij stak er geen sigaret bij op, als ik me goed herinner. Vroeger heb ik hem dat wel zien doen, vooral bij minder formele optredens, zoals in De Roode Bioscoop, een knus theatertje op het Haarlemmerplein in Amsterdam. Ik schreef toen dat hij zijn publiek het gevoel gaf dat hij nog maar één avond te leven had, en dat hij die avond graag met ons wilde delen.
Dat gevoel heb ik altijd gehouden bij zijn optredens. Alles wat hij op het toneel deed, was doorleefd en intens. Hij smeet met zijn krachten en talenten. Het was pathos zonder pose. Hij verzocht de goden, zou je kunnen zeggen, en ze hebben naar hem geluisterd – net als wij.
Van Roozendaal heeft veel interviews gegeven, vooral aan de geschreven pers; van de tv moest hij niet zoveel hebben. Hij kon goed over zichzelf en zijn vak praten, zonder te vervallen in allerlei schaamteloos exhibitionistisch geklets. Een van zijn beste interviews gaf hij in 2008 aan de dichter Victor Schiferli van muziektijdschrift WahWah. Ik licht er het gedeelte uit dat gaat over een van zijn indringende liedjes over de dood: Jij blijft bij mij van de cd En noem het maar vrienden.
Het gaat over de dood van zijn beste jeugdvriendje, Johan. Hij had er nooit over willen schrijven, maar op verzoek van de VPRO deed hij het toch.
Aan het begin hoor je het geroezemoes van een schoolklas en een juffrouw die roept: „Oké, jongens, we gaan vandaag zingen, pak allemaal je boek, bladzijde 52, het gaat over liefde en vriendschap.” En dan zet Van Roozendaal in: Hoor je de kerk, hoor je de klokken/ Hoor je de kinderen uit je klas/ Hoor je dat ze zeggen/ Dat je zo’n leuke jongen was.
Het lied is eerder monotoon dan melodieus, het is een smartelijke bezwering, een aanklacht tegen de dood die verslagen moet worden met het wapen van de herinnering. En zie je daar dat joch van Sengers/ Die sloeg jou altijd in elkaar/ Moet je hem nu zien zitten/ Hij huilt alleen nog maar.
Hij wil zijn vriend duidelijk maken: jij bestaat nog steeds voor mij. Straks word ik groot, dan word jij groot/ ben ik getrouwd, ben jij getrouwd/ En word ik oud, dan word jij oud/ En ga ik dood, ga jij pas dood/ Jij blijft bij mij, gewoon bij mij.
„Er zijn allerlei dingen gebeurd in mijn leven”, vertelde Van Roozendaal aan Schiferli, „maar dit was het meest ingrijpende. Ik was twaalf en het gooide mijn hele wereldbeeld door elkaar. Tot die tijd dacht ik dat er een bepaalde logica zat in dingen. Dat wordt je op zo’n moment dan afgeleerd. Je godsbeeld, als je dat al hebt, kun je in een keer bij het vuilnis zetten. Je weet dat je aan de grilligheid bent overgeleverd. Er is niemand om je te helpen.”
Hij vond dat hij secuur moest zijn in zijn teksten. „Als ik een liedje speel van vier minuten, dan ben jij vier minuten de lul. Je kunt niet even een biertje gaan halen.”
Uit een analyse naar Brusselse bevoegdheden blijkt dat de EU best goed is voor Groot-Brittannië. „Een witwasactie”, zegt een euroscepticus.
Op het terrein van dierenwelzijn en voedselveiligheid is bijna alle Britse wetgeving gebaseerd op Europese, maar dankzij „actieve participatie van het Verenigd Koninkrijk”. En als het gaat om de interne markt dan heeft die „waarneembare economische voordelen” gebracht, en het „liberale model van beleidsmaken verder in Europa verspreid”.
Dat zijn twee van de voorzichtige conclusies in het eerste van vier delen van de ‘balans der bevoegdheden’, een analyse van wat de relatie is van het Verenigd Koninkrijk, of preciezer welke macht is overgedragen van Londen aan Brussel. Of dat terecht is, laat de regering in het midden.
Het rapport, dat het werk is van ‘neutrale ambtenaren’, zal de Conservatieven die het lidmaatschap van de EU willen opzeggen niet tevreden stemmen. Tory-Lagerhuislid Peter Bone sprak vanochtend in The Daily Mail al over „een witwasactie”.
Gekeken is nu naar zes terreinen: de interne markt, belastingen, buitenlands beleid, ontwikkelingshulp, en voedselveiligheid en dierenwelzijn. Eind dit jaar volgen nog eens negen beleidsterreinen, eind 2014 moet de analyse afgerond zijn.
De regering doet geen aanbevelingen, noch wordt er op basis van de rapporten nieuw beleid gemaakt. Dat was volgens een hoge ambtenaar van Buitenlandse Zaken, het ministerie belast met de analyse, ook niet de bedoeling. „Het doel was een stap naar achteren te doen.” En: „Deze analyse loopt niet vooruit op de posities die de verschillende politieke partijen zullen innemen.”
Dat kan ook niet. De Conservatieven zien de balans als een aanzet om, mocht de partij van David Cameron de verkiezingen van 2015 winnen, te heronderhandelen met Brussel over het lidmaatschap. Velen van hen vinden dat Westminster te veel macht heeft overgedragen aan de EU, en dat het Britse parlement meer zeggenschap moet hebben. Ze hadden gehoopt dat uit de balans een boodschappenlijstje zou rollen.
De Liberaal-Democratische coalitiepartner vindt dat van unilaterale terugtrekking van bevoegdheden geen sprake kan zijn. De LibDems willen alleen een in/uit-referendum houden als er nieuwe macht aan Brussel wordt overgedragen.
De balans is nu een taaie, 600 pagina’s tellende analyse. Over de interne markt wordt bijvoorbeeld geschreven dat „het wetgevende en regelgevende plichten met zich meebrengt om de markt te laten functioneren”. Dat heeft als gevolg dat er „beperkingen zijn bij het maken van beleid, die sommigen lastig vinden of bezwarend, zelfs al zijn de plichten niet groter dan zij geweest zouden zijn als ze landelijk waren ingevoerd”.
De inbreng voor de balans komt van verschillende ministeries, wetenschappers en het bedrijfsleven. Daarnaast droegen „zes of zeven” buitenlandse regeringen bij aan de balans. Het ministerie van Buitenlandse Zaken haastte zich te zeggen dat „we anderen niet specifiek om hulp hadden gevraagd”. Eerder dit jaar meldden Britse media dat onder meer Duitsland en Frankrijk weigerden mee te werken aan deze Britse binnenlandse aangelegenheid.
Wat de Britten gisteren vooral duidelijk wilden maken, is dat het geen eenzijdige actie is. „Het debat over hervorming vindt niet alleen in het hier plaats, maar overal in Europa. Hoewel dit rapport zich richt op de impact van de EU op het Verenigd Koninkrijk, zullen veel van de thema’s ook voor onze partners gelden, omdat we soortgelijke uitdagingen tegemoet zien”, zei minister William Hague van Buitenlandse Zaken.
„Bijna alle landen doen iets dergelijks”, signaleert ook zijn ambtenaar. Daar zal „een hervormingsagenda” uitkomen, voorspelde hij. Desgevraagd zei hij over de Nederlandse inventarisatie, die eind juni verscheen: „Nederland had weinig analyse, maar ging onmiddellijk over tot conclusies, wij doen het andersom.”
Pop Aaron Maine van Porches toverde op het podium zijn slaapkamerdance om in een zwoele disco. Beats kregen de overhand op de traaggolvende gitaren.
Porches is het muzikale slaapkamerproject van de hippe New Yorker Aaron Maine (29). Met synth- en druminstrumentarium uit de jaren tachtig knutselde hij op zijn tweede album Pool (2016) een eenzame onderwaterwereld in elkaar. Hij zong erop over zwemmen in koud water en ’s avonds thuisblijven in een bruisende metropool. Op The House (2018) verklaarde hij de liefde aan zijn appartement, zijn onderkoelde stem klinkt nog steeds melancholisch, maar hij overwoog nu een rondje om zijn huis.
In Bitterzoet zaterdagavond stak de slungelige Maine uit boven een vijfkoppige band. Zijn bloempotkapsel voor een keer niet geblondeerd. Maine toverde op het podium zijn slaapkamerdance om in een zwoele huiskamerdisco. Beats kregen, aangedikt met live drums en een ritmisch hoppende synth, de overhand op de traaggolvende gitaren. Maine trok zijn stem er lijzig doorheen. Zijn hoofd wiegend, ogen dicht, en handen in het haar. In Bitterzoet vormde zich zo een broeierig geheel.
Het is heerlijk als Maine de boel laat afkoelen: tijdens ‘Goodbye’ stuurde hij zijn woorden, over afglijden in een koud meer, met langgerekte slagen de zaal in. Een brede grimas verscheen wanneer hij met zijn van nature lage spreekstem reikte naar hoge tonen. Zijn onvaste stem past perfect in het woelige klankpalet. Een hoogtepunt waarin waterwereld en dansbare beats samenkomen.
Twee onsamenhangende intermezzo’s met buitenaardse geluiden haalden de vaart uit de show. Pool-klassieker ‘Underwater’ maakte dat ruimschoots goed. Met schokkerig bliepende synth en galmgitaren kwam het diepzee-effect helemaal tot leven. Maine raakte meer op dreef, maar kwam vroeg met toegift ‘Swimmer’. Na een set van een krap uur, is het navolgende clubprogramma van Bitterzoet dat op tijd moet beginnen onverbiddelijk.