Ruimtelijke ordeningInternationale samenwerkingLokale democratieDuurzame ontwikkelingDienstenrichtlijnEconomie & tewerkstellingLeefmilieuBurgerlijke stand & bevolkingFinanciënFiscaliteitHuisvestingOverheidsopdrachtenMobiliteitGemeenteorganenPersoneel & PensioenenAdministratieve politie Europese projecten
De integratie van vluchtelingen, en migranten in het algemeen, en de preventie van radicalisering zijn brandend actuele thema’s. Aangezien het afzonderlijke thema’s zijn, willen we ze niet vermengen, maar de rode draad doorheen deze dossiers is het streven naar de bevordering van het “samen leven”, integratie en sociale inclusie, in het bijzonder in steden en gemeenten.
Terwijl sommige oproepen specifiek een bepaald thema behandelen, kunnen diezelfde Europese programma’s voor sociale inclusie de mogelijkheid bieden innoverende projecten te ondersteunen in beide materies. Deze projecten moeten een Europese dimensie hebben, d.w.z. beantwoorden aan de Europese prioriteiten, relevante resultaten nastreven voor andere Europese landen en – voor transnationale projecten – zich niet beperken tot Belgische partners.
Dit artikel biedt een selectie van relevante Europese programma’s en projectoproepen voor de Brusselse gemeenten en OCMW’s. De hyperlinks verwijzen naar fiches in de gegevensbank subsidies, voor meer preciseringen.
Voor lokale projecten gericht op de mens is het Europees Sociaal Fonds (ESF) het voornaamste fonds. Het ESF beoogt onder meer sociale inclusie, de bestrijding van armoede en discriminatie. In Brussel hebben de OCMW’s voornamelijk toegang tot het programma ESF-BHG, via de meerjarenovereenkomst die hen verbindt met Actiris. De 3 programma’s ESF die betrekking hebben op Brussel (cf. deze fiche) voorzien reeds in bepalingen ten gunste van de opvang van nieuwkomers.
Het AMIF (Fonds voor Asiel, Migratie en Integratie) is s gericht op een efficiënte omgang met migratiestromen, alsook op de ontwikkeling van een geïntegreerde aanpak op het gebied van asiel, migratie en integratie. De maatregelen op het vlak van integratie, asiel en opvang, die op Belgisch niveau geregeld worden, belangen gemeenten en OCMW’s aan en financieren lokale projecten.
Als spiegel van de verdeling van de bevoegdheden in België beheert het federaal niveau het luik onthaal en een residueel deel van het luik integratie, dat voornamelijk beheerd wordt door de Gewesten en Gemeenschappen.
De integratie van migranten en vluchtelingen was één van de prioriteiten van de eerste twee projectoproepen EFRO - Urban Innovative Actions (UIA). Terwijl het beheer van het EFRO gewoonlijk door de EU gedeeld wordt met de lidstaten (Gewesten in België), wordt de oproep in het geval van dit programma beheerd op Europees niveau.
Het project 'Curant' in Antwerpen werd gefinancierd door de UIA en bevorderde de integratie 'one-to-one' van vluchtelingen via 'buddies' (vrienden). Armoede in de stad is één van de prioriteiten van de vierde projectoproep UIA die in het najaar 2018 gepubliceerd wordt. Steden worden aangemoedigd om specifiek de schijnwerpers te richten op de ruimtelijke segregatie en de toegang tot de basisdiensten.
De projecten kunnen het lokaal niveau aanbelangen en betrekking hebben op infrastructuur, maar enkel op voorwaarde dat zij bijzonder innoverend zijn ten opzichte van andere Europese steden (doorslaggevend criterium). De concurrentie zal hevig zijn gezien de interessante financiële voorwaarden. Aangezien deze oproep aansluit bij het kader van het EFRO (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling) moeten deze UIA berusten op een meer territoriale en stedelijke dynamiek dan de klassieke ESF projecten.
De EUROPESE INVESTERINGSBANK (EIB), de 'bank van de EU’, is begonnen met de financiering van infrastructuren met betrekking tot de huisvesting et de integratie van vluchtelingen en heeft aangekondigd in haar operationeel plan 2017-2019 dat ze dat zal blijven doen. De EIB levert echter geen subsidies, maar leningen. Bovendien financiert ze grootschalige investeringen (meer dan 50 miljoen euro voor de overheden), wat impliceert dat voor het lokaal niveau projecten gegroepeerd zouden worden.
Transnationale projecten behelzen projecten met het oog op de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden en de versterking van de capaciteiten en meer operationele projecten.
Een deel van het AMIF wordt beheerd door de Europese Commissie en financiert transnationale projecten. In 2018 zijn twee prioriteiten bijzonder interessant voor de lokale besturen, met name de integratienetwerken en de zorg voor niet-begeleide minderjarigen (cf. fiche projectoproep).
Het programma RECHTEN, GELIJKHEID EN BURGERSCHAP financiert transnationale projecten die minstens 3 tot 4 partners vergen, met een voorkeur voor een ruim geografisch domein, waarbij de Europese dimensie primordiaal is. Deze ambitieuze projecten zijn een combinatie van goede praktijkvoorbeelden, vorming, onderzoek en sensibilisering.
De projectoproep betreffende preventie en bestrijding van racisme, xenofobie en andere vormen van onverdraagzaamheid loopt tot 4 oktober 2018, terwijl de oproep tot nationale en transnationale projecten rond de non-discriminatie en integratie van de Roms (de strijd tegen discriminatie in het algemeen is de hoofdprioriteit) loopt tot 9 oktober 2018.
In een dynamiek van duurzame stedelijke ontwikkeling ondersteunt het programma URBACT III de uitwisseling van kennis en goede praktijken tussen steden. Sociale inclusie, bestrijding van armoede en elke vorm van discriminatie maken deel uit van de prioritaire thematische doelstellingen van het programma. Via verschillende netwerken van 6 tot 12 steden worden actieplannen uitgewerkt, verbetert de implementatie van de actieplannen of worden goede praktijkvoorbeelden overgenomen. Arrival Cities, één van de geselecteerde netwerken uit de oproep van juni 2015 bood Europese steden de mogelijkheid actieplannen op te stellen om de snelle wijzigingen van de demografische structuur en de sociale interacties ingevolge de massale aankomst van migranten in goede banen te leiden.
Een andere oproep voor deze “actie-planning netwerken” is voorzien voor 2018 (te bevestigen). Toch maakt URBACT het niet mogelijk om de uitvoering van actieplannen te financieren en dus beoogt dit soort netwerk de verbetering van de follow-up van de implementatie van reeds opgestelde actieplannen (bv. een goedgekeurd wijkcontract).
Het programma Europa voor de Burger (2014-2020) ondersteunt meer concretere projecten ter bevordering van het Europese burgerschap en uitwisselingen tussen Europese burgers:
De Europese Commissie steunt projecten die verder gaan dan traditionele jumelages en die prioritaire thema’s volgen. De stigmatisering van migranten bestrijden en tegenverhalen onderbouwen om interculturele dialoog en wederzijds begrip te bevorderen, maken deel uit van de nieuwe prioriteiten van het programma voor 2016-2020. De gemeente Evere is coördinator van een Europees project rond de integratie van migranten via burgerparticipatie. De volgende projectoproepen worden begin 2019 gepubliceerd, met als volgende deadline 1 maart van dat jaar.
De ‘samenwerkingsprojecten’ in het kader van het programma CREATIEF EUROPA (2014-2020) bieden ook de mogelijkheid om te werken rond interculturele dialoog vanuit culturele invalshoek. Zo coördineerde de Antwerpse vereniging Moussem het project ‘Moussem.eu’ dat artiesten en publiek uit Noord-Afrika of van Arabische origine verenigde voor het voortbrengen van kunstwerken die in verschillende Europese landen gecreëerd werden. De volgende projectoproep wordt gelanceerd in het najaar van 2018.
Maar het interessantste programma is wellicht Erasmus+ (2010-2020), het EU-programma voor onderwijs, opleiding, jeugd en sport voor de periode 2014-2020. Het is niet alleen gericht tot jongeren, maar ook tot volwassenen.
Erasmus+ legt nadruk op de integratie van personen uit kansarme milieus (o.m. recent aangekomen migranten) en de bevordering van het burgerschap en de gemeenschappelijke waarden. Het andere belang van Erasmus+ is dat het de mogelijkheid biedt projecten te financieren van gevarieerde omvang, omdat dit grote programma verschillende types acties financiert.
Dit artikel spitst zich toe op de projectoproepen die het accent leggen op sociale inclusie en integratie.
Acties Erasmus+ ter bevordering van de mobiliteit naar het buitenland vergen slechts één partner voor het onthaal van de deelnemers. Het gaat in de eerste plaats om jeugduitwisselingen buiten het schoolkader (bv. jeugdhuizen). De projecten rond jeugd moeten ingediend worden voor 4 oktober 2018. De deadline voor de mobiliteit van het onderwijspersoneel is dezelfde.
Erasmus+ financiert ook projecten die vereisen dat er minstens 2 partners gevonden worden in 2 andere landen (inbegrepen de landen van het zuidelijke en oostelijke Middellandse Zeegebied, op voorwaarde dat ze kunnen bewijzen een essentiële meerwaarde te zijn. De Strategische partnerschappen kunnen het aan gemeenten mogelijk maken samen te werken met andere Europese partners voor de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden op het gebied van jeugd, onderwijs en opleiding. De strategische partnerschappen in het domein jeugd kunnen opgezet worden tot 4 oktober 2018.
Het project “Brux al’Andalus” brengt jongeren uit Sint-Jans-Molenbeek en Granada samen in filo-cafés rond thema’s zoals het dragen van de hoofddoek of homoseksualiteit eerst. Maar het gaat er ook om aan het personeel in het schoolonderwijs of jeugdanimatoren de mogelijkheid te bieden deel te nemen aan vorming, stage of studiebezoek in het buitenland voor de ontwikkeling vanhun competentie voor het onthaal van multicultureel publiek en de bevordering van tolerantie en wederzijds begrip.
Het project REMO (Refugees: Europe's (Missed) Opportunity) verenigde in Litouwen 36 jongeren uit 6 landen (Litouwen, Polen, Griekenland, Turkije, Spanje, Italië) om te sensibiliseren voor de moeilijkheden die vluchtelingen ondervinden en de uitwisseling van oplossingen te bevorderen. Meer informatie in deze korte publicatie
Brulocalis zal u via onze gegevensbank subsidies en onze Newsletters op de hoogte houden van de toekomstige oproepen.
Het Europees Solidariteitskorps (ESK), een echte innovatie in de programmering 2014-2020, wil jongeren en publieke of private organisaties betrekken bij activiteiten die bijdragen aan de versterking van cohesie, democratie, burgerschap en - uiteraard - solidariteit in Europa (zie fiche).
Het ESK richt zich in het bijzonder op kansarme jongeren (zie oproep "stages en banen") en legt in 2018 de nadruk op de integratie van ingezetenen uit derde landen (zie oproep "vrijwilligerswerk"). "Solidariteitsprojecten" stellen ook groepen jongeren in staat om activiteiten uit te werken en uit te voeren die positieve veranderingen teweegbrengen in de lokale gemeenschap (zie fiche). Eerste deadline voor het indienen van aanvragen: 16 oktober 2018.
Tot slot is het ook mogelijk om voor Brusselse projecten inspiratie te vinden in bestaande Europese projecten of praktijkvoorbeelden.
Het project "Neigbourhood mothers" met de steun van het EFRO in Berlijn (Duitsland), waarvan een nieuwe versie ingediend werd bij de eerste projectoproep EFRO-UIA (presentatie beschikbaar in powerpoint-versie).
Het project "Share" maakte uitwisselingen van goede praktijkvoorbeelden mogelijk betreffende de inclusie van vluchtelingen. Het mondde o.a. uit in de creatie van een toolbox over de bevordering van vrijwilligerswerk voor de integratie van vluchtelingen en een gids met praktijkvoorbeelden inzake huisvesting.
De website " Integrating Cities.eu " bundelt publicaties van verschillende Europese projecten over de integratie door Eurocities, de vereniging van Europese steden (waarvan de stad Brussel en het Brussels Gewest deel uitmaken).
Ruimer is het Europees integratieportaal een goudmijn voor inspiratie rond alle mogelijke acties omtrent integratie van migranten en vluchtelingen in Europa en in de verschillende lidstaten, en worden er goede praktijkvoorbeelden voorgesteld op de interactieve kaart, wat het zoeken naar Europese partnerschappen kan vergemakkelijken.