Dinsdag 29 april 2008, 13:20 - De discussie over beveiliging van de OV-chipkaart wordt gevoerd op basis van een 'vertekende beeldvorming', bepleit een nieuw rapport.
Dat staat te lezen in het rapport "De OV-chipkaart, de Reiziger en het Vertrouwen" dat Inno-V heeft geschreven op verzoek van de OV-ambassadeur Jeltje van Nieuwenhoven. Het rapport bekijkt hoe het vertrouwen in de ov-chipkaart verbeterd kan worden.
Voor de onderzoekers is er vooral een imagoprobleem. "De hype in media, politiek en wetenschap leidt tot een vertekend beeld dat het vertrouwen van de reiziger in de OV-chipkaart extra ondermijnt", concluderen de onderzoekers. Zij baseren die mening op een rapport van TNO dat inmiddels door de contra-expertise is achterhaald. "Ik zeg niet dat er niets aan de hand is", zegt van Nieuwenhoven tegenover Webwereld. "Maar er is toch wel iets van een hype in de media geweest." Ze betreurt het dat er vooral naar de negatieve kant van het systeem wordt gekeken.
Er is geen eenvoudige oplossing voor de problemen, omdat een betere versleutelingstechniek tot een tragere reactietijd leidt, en daarmee kan leiden tot opstoppingen bij het in- en uitchecken. Daarom wordt er vooral een lans gebroken voor een 'geen-gezeurgarantie' wat volgens van Nieuwenhoven echt belangrijk is voor het vertrouwen in de OV-chip. De zwakke beveiliging maakt het mogelijk dat kaarten gekopieerd worden, waarna Trans Link deze kan blokkeren. In die gevallen moeten reizigers proactief schadeloos gesteld worden, kunnen rekenen op schadevergoeding bij misbruik en moeten met een geblokkeerde kaart hun reis kunnen vervolgen, bepleit het onderzoek.
Het rapport gaat ook in op de privacyproblemen rond het OV-chipkaartproject. Zo wijzen de onderzoekers erop dat persoons- en reisgegevens goed worden gescheiden. Dat is belangrijk, omdat Trans Link Systems de reistransacties zeven jaar moeten bewaren om aan de fiscale wetgeving te voldoen.
Voor de reiziger is het probleem niet groot, want de onderzoekers stellen dat veel reizigers zich niet druk maken om de privacy. Bovendien houdt het College Bescherming Persoonsgegevens toezicht. De groep adviseert desondanks om reizigers zo veel mogelijk anoniem te laten reizen. Indien nodig zouden zij de keuze moeten hebben tussen hogere tarieven waarbij zij met volledige privacy reizen, en een lager tarief met een meer beperkte privacy.
Het advies komt niet overeen met kortingen die Nederlandse Spoorwegen nu geven. Daar staat het reistegoed direct op de kortingskaart, waar combinatie van een anonieme kaart met tegoed en een abonnement met persoonsgegevens de voorkeur geniet. Een woordvoeder laat tegenover Webwereld weten dat het de kortingskaarten niet zal wijzigen. Ook wijst hij erop dat de persoonsadministratie is gescheiden van de reisgegevens.
Van Nieuwenhoven ziet ook andere oplossingen voor het privacyvraagstuk: "In Londen is dat opgelost met de verkoop van losse kaartjes. Daar betaal je dan wel iets extra's voor." Zij benadrukt dat er meerdere manieren zijn om de privacy te waarborgen en dat het rapport de chipkaart niet in een bepaalde richting duwt.
Het rapport stelt verder dat nu nog te vroeg is om de OV-chipkaart landelijk uit te rollen. Ze zien nog teveel kleine foutjes die bij uitrol op grote schaal tot een negatieve beeldvorming kan leiden. Vertraging kost overigens miljoenen per maand. De Tweede Kamer heeft naar staatssecretaris Huizinga aangeven weinig te voelen voor nog grotere investeringen, terwijl ook vervoersbedrijven stellen dat meerkosten niet haalbaar zijn.
Voor van Nieuwenhoven is het wel zaak dat de kinderziektes uit het systeem worden gehaald. "Het moet wel geregeld worden", zegt ze. Dat een dergelijke boodschap een politieke lading kan hebben deert haar niet. Ze wil vooral naar het belang van de reiziger kijken. "Ik doe niet aan politiek!"
Er is geen eenvoudige oplossing voor de problemen, omdat een betere versleutelingstechniek tot een tragere reactietijd leidt, en daarmee kan leiden tot opstoppingen bij het in- en uitchecken.
Dan maken ze maar snellere poortjes en chips. De beveiliging die nu gebruikt wordt stelt niets voor en _is_ al gekraakt.
Daarom wordt er vooral een lans gebroken voor een 'geen-gezeurgarantie' wat volgens van Nieuwenhoven echt belangrijk is voor het vertrouwen in de OV-chip. De zwakke beveiliging maakt het mogelijk dat kaarten gekopieerd worden, waarna Trans Link deze kan blokkeren. In die gevallen moeten reizigers proactief schadeloos gesteld worden, kunnen rekenen op schadevergoeding bij misbruik en moeten met een geblokkeerde kaart hun reis kunnen vervolgen, bepleit het onderzoek.
Voor de reiziger is het probleem niet groot, want de onderzoekers stellen dat veel reizigers zich niet druk maken om de privacy.
Het pokerspel om de extra kosten van vertraging en verbetering van de ov-chipkaart is losgebarsten. De busbedrijven zijn blut, zeggen ze. De grote busmaatschappijen in Nederland kunnen een nieuwe vertraging van de ov-chipkaart niet betalen. Als de overheid de kosten ervan, 50 miljoen euro, niet dekt, stoppen de bedrijven met de ov-chipkaart.
Met die uitspraak, gisteren gedaan tegenover De Telegraaf, heeft directeur Anne Hettinga van Arriva de discussie rond de ov-chipkaart op scherp gezet. Hettinga sprak ook namens zijn twee grote concurrenten Connexxion en Veolia.
Hettinga was gisteren zelf niet bereikbaar voor commentaar. Maar Connexxion bevestigt dat Hettinga mede namens dit (goeddeels Franse) busbedrijf sprak, al stelt het tegelijkertijd dat Connexxion nog nader wil onderhandelen over de vertragingskosten. Veolia daarentegen onderschrijft de woorden van Hettinga volledig.
ROTTERDAM - Reizigers op de Hoekse Lijn, het spoor tussen Rotterdam en Hoek van Holland, kunnen vanaf 1 oktober alleen nog maar met een papieren vervoersbewijs in de trein terecht.
De NS zet de proef met de OV-Chipkaart dan stop. Dat betekent dat alle passagiers weer een treinkaartje moeten kopen. De test met de OV-Chipkaart wordt verplaatst naar de Flevolijn, het spoor tussen Amsterdam-zuid en Lelystad-centrum. ,,We hebben veel geleerd op de Hoekse Lijn, maar gaan nu verder op een interessantere plek,
Toch wel typisch dat men het kennelijk niet aandurft om tegelijk op de Hoekse Lijn én de Flevolijn te testen. Dan was de testgroep nog wat groter geweest.
ik vraag me af hoe lang er nog "getest" moet worden, voordat het besef eens doordringt dat dat hele tyfusding van de grond af aan opnieuw bedacht, ontworpen en geïmplementeerd moet worden
Wat je kan hier leuk blijven testen tot je er scheel van ziet, maar dat het hem zo niet gaat worden, is allang duidelijk
Fles schreef: ik vraag me af hoe lang er nog "getest" moet worden, voordat het besef eens doordringt dat dat hele tyfusding van de grond af aan opnieuw bedacht, ontworpen en geïmplementeerd moet worden
Dat is dus helemaal niet het geval. Het is puur en alleen een kwestie van betere encryptie. Dit is allang beschikbaar in Open Technology formaat. Maar daar wil de regering niet aan, die moeten koste wat het kost proprietaire hard en software gaan gebruiken
De totaal achterhaalde en veels te zwakke encryptie is inderdaad een van de problemen. Maar er gaan wel meer dingen mis: het correct afboeken van gemaakte reizen schijnt rocket science te zijn; het correct bepalen van de juiste halte is al een brug te ver (terwijl een gemiddelde TomTom perfect kan bepalen waar je je bevindt). NS heeft al besloten om het reizen op saldo maar weer af te schaffen, de huidige kaartautomaten zijn op zijn zachtst gezegd niet praktisch (vaak defect, immer slecht gekalibreerde touch screens, langzaam). De tariefstructuur is onduidelijk, je hebt van te voren geen idee wat je gaat betalen (je betaalt immers voor de exact afgelegde afstand, en wie kent dat van te voren?) en waarom moet ik de afstand betalen die de bus of tram aflegt? Als mijn vervoerder besluit voortaan eerst een rondje door de wijk te maken voor ik mijn uitstaphalte kom mag ik daar aan mee betalen, terwijl ik daar helemaal geen voordeel bij heb?
Kortom: het zijn zeker niet alleen technische tekortkomingen, hoewel ik het eens dat het gebruik van slechte en proprietary beveiliging (lang leve transparantie en open standaarden) niet bepaald geweldig is.
Grappig, dat betalen per kilometer doen we al jaaaaren met de trein, en bij de bus is dat opeens een probleem? Als ik met de trein van Heerenveen naar Stavoren wil rijd ik ook kilometers om (en betaal ik daarvoor), maar daar hoor je niemand over...
Voor de trein wordt in ieder geval de kortste afstand over het netwerk berekend, bij de bus niet. Als er voor de bus een afstand hemelsbreed wordt gerekend zou ik er een stuk minder moeite mee hebben. Waarom zou ik betalen voor een omweg van de buslijn? Ik reis toch van een halte naar een andere halte, dan heb ik er toch niets aan dat ik met een omweg reis?
Er moeten helemaal geen anonieme chipkaarten komen, juist omdat hiermee eenvoudig te frauderen valt. Een persoonsgebonden, met pasfoto en vingerafdruk beveiligde kaart; met conducteurs die de chipkaart controleren zorgen ervoor dat de faudeurs het heel moeilijk hebben...
Vinny schreef: Er moeten helemaal geen anonieme chipkaarten komen, juist omdat hiermee eenvoudig te frauderen valt. Een persoonsgebonden, met pasfoto en vingerafdruk beveiligde kaart; met conducteurs die de chipkaart controleren zorgen ervoor dat de faudeurs het heel moeilijk hebben...
Ja, en zullen we er dan ook nog dna aan toevoegen? En een irisscan? En een chip in de huid met een kopie in de chipkaart?
In Amsterdam moet je ook 60 euro uitgeven aan een fietsslot; een pasfoto voor een OV-chipkaart is nochtans behoorlijk wat goedkoper
Ja, en die pasfoto en vingerafdruk kun je ook bij de chauffeur inleveren als je in Lutjebroek in de bus stapt?
^^ Koop je gewoon een enkeltje bij de chauffeur; een eurokaartje of een van de andere aanbiedingen van de vervoerder. Dat hoeft geen chipkaart te zijn (wat mij betreft).
Het opnemen van meer persoonskenmerken op een chipkaart maakt het niet veiliger. Met de huidige stand van beveiliging van die chipkaart kan je die gegevens trouwens binnen enkele ogenblikken manipuleren.
Sowieso vraag ik me af waar die tendens vandaan komt dat iets veiliger wordt door het opofferen van je privacy Voorbeelden: afstaan van allerlei gegevens aan de VS als je die kant op vliegt (tot aan etensvoorkeuren en seksuele geaardheid toe), invoeren van een bewaarplicht voor internetverkeer (oei! je hebt per ongeluk de hyves van een potentiele terrorist bekeken, nu ben je verdacht!), ophangen van camera's te pas en te onpas. En nu dus weer persoonlijke chipkaarten waarme je dus behoorlijk nauwkeurig iemands gangen na kunt gaan. Zucht
Neem je ook even de kosten mee voor de chipkaart zelf? Afgezien van het feit dat ik het appels met peren vergelijken vind: een fietsslot gebruik je om je eigen fiets te beveiligen (--> eigenbelang), een pasfoto is om te voorkomen dat twee mensen op een abo kunnen reizen (--> belang van de vervoerder).
Ja. In totaal is een veilige kaart qua totale kosten ongeveer 11 tot 15 euro. Merk op dat een stamkaart voor een OV-abbo weliswaar goedkoper is, maar daar zit ook geen hi-tech achter. Bovendien moet de chip in de chipknip vervangen worden in een moeilijker kraakbaar ding. Gaat ook weer wat kosten.
Nogmaals: ik beschrijf een situatie waarin de mogelijkheden voor fraude tot een minimum wordt beperkt. Dat dat voor de reiziger negatieve implicaties heeft weet ik zelf ook wel
Dan moet je nog steeds door de poortjes en heb je dus nog steeds iets nodig om te openen. Het lijkt mij het meeste logische als dat "iets" een OV-chipkaart is
Dan zijn we het daar in ieder geval over eens Uberhaupt is een veilige en onkraakbare chip een utopie, alles is te kraken. Maar het opnemen van meer persoonsgegevens en het afschaffen van anonieme kaarten lijkt mij niet the way to go.
De NS testen sinds 2006 hun ov-chipkaart op de lijn Rotterdam - Hoek van Holland. Per 1 oktober wordt de test gestaakt. Te weinig deelnemers, aldus de NS. Héél verwonderlijk is dat niet, ontdekte redacteur Vincent Dekker.
De ov-chipkaart is al een jaar omstreden en de laatste maanden wordt dat er door alle kraakpogingen bepaald niet beter op. Hoog tijd, leek me dus, om zelf eens te ervaren wat nu toch het mooie of ellendige aan die ’vervoerskaart van de toekomst’ is. Mede daarom begin maart toch maar zo’n kaart, voorzien van Voordeelurenabonnement, besteld. De NS leveren dat abonnement uitsluitend op een persoonlijke ov-chipkaart, wat ik uit privacy-overwegingen onaanvaardbaar vind, maar goed, voor deze ’ontdekkingsreis’ neem ik er tijdelijk toch maar genoegen mee.
Reizen met de trein moet dankzij de ov-chipkaart veel eenvoudiger worden. Vooraf geen kaartje meer kopen: gewoon je chipkaart langs een lezer halen aan het begin en aan het eind van de reis en je hebt betaald. Dus houd ik in april mijn kersverse ov-chipkaart enthousiast bij een lezer op station Rotterdam Centraal. Er gebeurt niets. Eigen schuld, bedenk ik me, er staat nog geen saldo op de kaart; dat moet ik eerst even regelen.
De automaat daarvoor staat vlakbij. Ik leg mijn ov-chipkaart in een bakje en op een beeldscherm kies ik voor saldo opladen. Dat kan via pinnen en met een chipknip. De laatste gebruik ik graag, dus ook nu. Ik kies voor tien euro aan reistegoed, het kleinste bedrag, want ik wil slechts heen en weer Vlaardingen en daarna misschien nooit meer met de ov-chipkaart reizen. Om onduidelijke redenen meldt het scherm dat er drie euro aan kosten bij komen en dus laat ik 13 euro van m’n chipknip afschrijven.
Een van de meest voorkomende klachten bij de ov-chipkaart is dat mensen op het scherm zien dat ze betaald hebben en dan denken dat ze klaar zijn. Fout. Wie zijn kaart te vroeg uit het bakje haalt, is zijn geld kwijt maar geen reistegoed rijker. Ik laat daarom mijn ov-chipkaart extra lang in het bakje liggen.
Totdat het scherm meldt dat de transactie is mislukt. De 13 euro zijn wel van m’n chipknip afgeschreven maar het reistegoed kon niet op de ov-chipkaart worden gezet. Vervoeg u bij een informatiebalie, zo adviseert het scherm.
Voor de zekerheid laat ik de automaat een printje maken van de mislukte transactie. Die rolt vlot in het daarvoor bestemde bakje, maar is er dan met geen mogelijkheid uit te halen. Het bakje heeft een klepje, en als je dat naar binnen toe open duwt, duw je je bon weg, onbereikbaar voor mannenvingers. Na tien keer klepperen met het klepje krijg ik ten slotte toch een vinger achter mijn bonnetje.
Die balies zijn overbezet. Maar er staat ook een ’losse’ NS-medewerker voor de eenvoudige vragen. „Ah, u hebt uw kaartje te vroeg uit de automaat gehaald”, weet de man me te vertellen. Ik ontken bedeesd, maar hij weet zeker dat ik te ongeduldig ben geweest: „Anders gebeurt dit namelijk niet”. Dat ik beweer 13 euro te hebben betaald voor tien euro reistegoed, is voor hem een reden temeer om me te wantrouwen. Ook dat kan namelijk niet.
Betalen met een chipknip blijkt een beetje dom te zijn geweest. Nu kan ik later niet met bankafschriften bewijzen dat ik heb betaald. De NS-man denkt zijn gelijk te bewijzen door mijn kaart weer in het bakje van de automaat te leggen. Maar op het scherm ziet hij iets geks en draait bij: „Ga maar naar de balie en vraag of ze daar 13 euro op uw kaart zetten. Ik zal even een bonnetje voor u printen.” Ik heb met hem te doen; zijn vingers zijn nog dikker dan de mijne.
Bij de balies staan nog altijd lange rijen. Als ik ten slotte aan de beurt ben, blijk ik het echter goed getroffen te hebben. De medewerkster is meer dan vriendelijk, verwondert zich over de 13 euro, maar gunt me het voordeel van de twijfel. Ze zet 13 euro reistegoed op mijn ov-chipkaart en mijn reis kan nu echt beginnen.
Tot ik bij de ov-chiplezer kom om in te checken. Dat lukt nog steeds niet. Volgens de oplaadautomaat staat het saldo er toch echt op. Ik maak maar weer een printje, voor het broodnodige bewijs, worstel met het klepje en meld me weer bij de balies, waar het nog altijd druk is. Ondertussen vertrekt de volgende trein naar Vlaardingen. Mijn afspraak gaat in het honderd lopen, dat is duidelijk.
Ik heb opnieuw geluk, want kom bij dezelfde behulpzame medewerkster terecht. „O, o”, verontschuldigt zij zich, „ik had de kaart nog moeten activeren.”
Dat blijkt de oplossing. De chiplezer checkt me nu in en haalt het basisbedrag: vijf euro, van mijn saldo af. Aan het eind van de rit wordt dat bij het uitchecken verrekend. Wie vergeet uit te checken, is vijf euro kwijt.
In Vlaardingen zie ik dat de rit me 2,50 euro heeft gekost. Da’s niet goed. Ik heb een voordeelurenkaart en het is twee uur ’s middags, dus moet deze enkele reis mij volgens de normen van de NS 1,50 euro kosten. Op station Vlaardingen staat een winkeltje voor koffie en lekkers, maar niet voor informatie over de ov-chipkaart. Wat ik moet doen om met voordeelurenkorting te reizen, kan de caissière écht niet zeggen.
Het inchecken voor de terugreis verloopt probleemloos. Op de heenreis was er geen conducteur langsgekomen, maar nu zie ik er twee en stap op ze af. Ze willen me wel even demonstreren wat ze op het schermpje van hun persoonlijke ov-chiplezer zien. Een van de twee haalt een apparaat uit zijn tas en zet ’m aan. Ze worden kennelijk zelden gebruikt. Het ding doet het echter niet en dus pakt nummer twee zijn lezer erbij. Na een paar minuten is te zien dat ik heb ingecheckt.
Terug in Rotterdam zie ik dat ik opnieuw 2,50 euro heb betaald: het volle pond voor een enkele reis. Terwijl ik vandaag toch echt een retourtje Rotterdam-Vlaardingen met korting dacht te hebben gemaakt. Dat had me 2,30 euro mogen kosten, en niet de vijf euro die er van mijn kaart zijn afgeschreven.
Ik besluit me weer bij de informatiebalies van de NS te melden om te vragen hoe ik in de toekomst wél met retourtjes en korting kan reizen. En waar ik het te veel betaalde geld kan declareren.
Mijn geluk kan niet op. Voor de derde keer sta ik even later oog in oog met misschien wel de vriendelijkste NS-medewerkster van Nederland. Ergens uit een la diept ze een restitutieformulier op dat ik kan invullen en dan ’voldoende gefrankeerd’ mag opsturen. Het is hier weliswaar niet voor bedoeld, maar het is het beste dat ze me kan bieden.
Wat de retourtjes met korting en de ov-chipkaart betreft, heeft ze een heel ander advies. „Eigenlijk, zegt ze, en begint te fluisteren, „moet u helemaal niet met de ov-chipkaart in de trein reizen. Bij de metro lijkt het wel te lukken, maar bij ons niet.”
De ov-chipkaart is ook volgens andere gebruikers nog geen onverdeeld succes. GroenLinks in Rotterdam heeft een klachtensite geopend: (ov-chipklacht.nl). De teller staat er op ruim 5000 klachten, waarvan een deel over de problemen op de NS-lijn naar Hoek van Holland.
Een brandpunt van ergernis is station Schiedam Centrum, waar NS en RET-metro allebei hun eigen poortjes hebben, wat tot veel verwarring leidt. Reizigers klagen ook over grote prijsverhogingen: reizen per trein kan er ook met de strippenkaart, wie er de ov-chipkaart gebruikt betaalt soms ruim het dubbele. Het saldo op een ov-chipkaart blijkt niet opgemaakt te kunnen worden: met minder dan 4 euro reistegoed op een kaart kan niet worden gereisd. Saldo van een oude op een nieuwe kaart overzetten levert gedoe en extra kosten op.
De chip in de ov-chipkaart moet meteen vervangen worden, concludeerden deskundigen van de Universiteit van Londen in april. Hun rapport werd echter aangepast voor het naar de Kamer ging.
De beveiliging van de huidige ov-chipkaart oplappen is zonde van de moeite. Begin liever aan een betere chiptechnologie.
Dat adviseerden Britse deskundigen die in maart de ov-chipkaart op verzoek van het ministerie van verkeer hebben onderzocht. De conclusie in hun oorspronkelijke rapport is echter geschrapt voordat een aangepast rapport naar de Tweede Kamer werd gestuurd.
Dat blijkt uit stukken die Trouw en de nieuwssite WebWereld met behulp van de Wet openbaarheid van bestuur over het Britse onderzoek in handen hebben gekregen.
Nadat de ov-chipkaart deze winter heel makkelijk kopieerbaar bleek, eiste de Tweede Kamer een onafhankelijk onderzoek naar de veiligheid van het elektronische vervoerskaartje. Het Nederlandse onderzoeksbureau TNO, mede-ontwikkelaar van het ov-chipsysteem, had gemeld dat de kaart nog wel enige jaren mee kon en dat er nog ideeën waren voor enige extra beveiliging. Kamerleden begonnen zich echter af te vragen of de huidige chip niet beter meteen vervangen kon worden.
Onderzoekers van Royal Holloway (RHUL), een onderdeel van de University of London, die het onafhankelijk onderzoek uitvoerden, waren het in eerste instantie met die visie eens. In hun rapport van begin april (met versienummer 1.0, wat normaliter aangeeft dat het de definitieve versie is) schrijven zij dat de oplossingen die TNO voorstelt niet zijn bewezen en dat de moeite die het kost om die in te voeren „beter gestoken kan worden in een betere kaart”.
Maar nadat TNO en TLS (dat de ov-chipkaart verzorgt) dit rapport hebben gezien, wordt de passage vervangen door een advies de oplossingen van TNO „zo snel mogelijk op hun bruikbaarheid te onderzoeken”. Het zo aangepaste rapport gaat even later als versie 1.00 (een wetenschappelijk uiterst ongebruikelijke nummering) naar de Tweede Kamer.
„Dat is een cruciale wijziging”, meent Wijnand Duyvendak van GroenLinks. Hij pleit al langer voor een onderzoek of de gekraakte chip niet moet worden vervangen voordat de ov-chipkaart wordt ingevoerd. Vorige week is echter officieel besloten door te gaan met de huidige chip. Duyvendak: „Dat is gebaseerd op die aangepaste conclusie. Dus moeten we nu weten op wiens aandringen die wijziging is aangebracht.”
TLS wil daarover geen uitsluitsel geven en verwijst naar het ministerie. Daar zegt men het niet te weten en verwijst men naar de Britse onderzoekers. Die wijzen elke insinuatie van de hand dat hun rapport niet onafhankelijk tot stand is gekomen. TNO en TLS hebben er geen invloed op gehad, aldus onderzoeksleider Keith Mayes. Waarom de tekst dan wel is aangepast, blijft onduidelijk.