Bullshit banen. Over zinloos werk, waarom het toeneemt en hoe we het kunnen bestrijden. David Graeber - Vereniging Basisinkomen
Bullshit banen. Over zinloos werk, waarom het toeneemt en hoe we het kunnen bestrijden. David Graeber
Bullshit jobs of flutbanen bestaan in het westerse kapitalisme (maar staan er eigenlijk haaks op), mede door onze calvinistische overtuiging dat werkloos zijn slecht is. Graebers scherpe betoog is doorspekt met hilarische en tegelijk tragische voorbeelden en doet je met een andere blik kijken naar de rol van werk in onze samenleving.
Dit boek is een hit. Blijkbaar zijn er veel mensen die zich herkennen in het fenomeen flutbanen…misschien hebben ze er zelf een?
De Amerikaanse hoogleraar antropologie is ook anarchistisch activist. Hij inspireerde de Occupy beweging in New York en ook de recente Maagdenhuisbezetting in Amsterdam.
Graebner heeft zijn eigen twitter account gebruikt om reacties te krijgen op het fenomeen bullshitbanen. Volgens dit onderzoek zijn 37 % van alle banen in de VS flutbanen. In Nederland zelfs 40 %, blijkt uit een recent onderzoek dat hij aanhaalt. Slechts een derde van werkend Nederland gaat fluitend naar zijn/haar baan. Ander onderzoek in Nederland wijst uit dat 8 % de eigen baan maatschappelijk nutteloos vindt en nog eens 17 % twijfelt aan de toegevoegde waarde ervan. Volgens een ander Amerikaans onderzoek van Galopp vindt slechts 13 % zijn eigen baan leuk, maar liefst 64 % doet precies wat de baas vraagt en geen millimeter meer en 24 % haat zijn/ haar eigen baan.
Wel dat David het basisinkomen als uitweg ziet. Dan heeft deze minderheid een alternatief, kan nee zeggen tegen de eigen flutbaan. Dat zullen ze heus niet allemaal tegelijk doen als er een basisinkomen is, maar zelfs beweging van een klein deel van deze minderheid zal ervoor zorgen dat de werkgevers in actie moeten komen om deze flutbanen aantrekkelijker te maken of weg te automatiseren.
Waarom zijn er nu zoveel flutbanen? Daarop heeft David Graeber eigenlijk geen antwoord zoals hijzelf toegeeft in een interview met de NRC op 31-5-2018.
Misschien mag ik een hypothese opwerpen. 100 jaar geleden was een kleine minderheid van nog geen 5 % die naar de universiteit of een hogeschool ging. In 1992 was dit gestegen tot 25 % en tegenwoordig gaat het om 45 %. Ergens is het wel logisch dat er niet genoeg interessant werk is voor zoveel hoogopgeleiden. Met een basisinkomen zullen veel hoogopgeleiden verder gaan als ZZPer en Start Ups beginnen.
Zie ook dit bericht in het AD van 19-6-2018: ‘Enorme groep werknemers draagt helemaal niks bij aan de maatschappij’
In ‘Bullshit jobs’ stelt antropoloog en invloedrijk denker David Graeber dat een groot deel van ons werk zinloos moet zijn. Want dankzij de technologie kunnen we voor onze productiebehoefte met een vijftienurige werkweek toe, en toch maken we allemaal nog steeds volle dagen. Hij kreeg op een blog hierover duizenden reacties: over de hele wereld blijken veel mensen het fenomeen te kennen. Nota bene: een bullshit job is een baan waarvan de persoon zelf vindt dat het (deels) een onzinbaan is. Graeber beschrijft in dit boek het hoe en waarom van deze banen, die voortkomen uit het westerse kapitalisme maar er eigenlijk haaks op staan (ze lijken meer op de werkverschaffing in het voormalige Oostblok). Onzinbanen komen ook voort uit onze calvinistische overtuiging dat werkloos zijn slecht is. Graebers scherpe betoog is doorspekt met hilarische en tegelijk tragische voorbeelden en doet je met een andere blik kijken naar de rol van werk in onze samenleving.