Ontwikkelingsdoelen, eindtermen, ontwikkelingsplannen, leerplannen en leerlijnen. Het zijn termen die de creatieve leerkracht die allerlei wil uitproberen in de klas niet altijd vrolijker maken. Natuurlijk zijn er kaders nodig waarbinnen leden van onderwijsgemeenschappen hun activiteiten in kaart kunnen brengen, rangschikken, zin geven. Als leerkracht en als schoolgemeenschap moet je kunnen nagaan of je aanbod veelzijdig genoeg is en soms geven leerplannen aanzetten om nieuwe dingen uit te proberen. Deze functies vormen de bestaansredenen van al die documenten.
Of ze altijd even nuttig en vriendelijk in gebruik zijn is een andere zaak. Vaak zijn leerplannen te uitgebreid, te weinig overzichtelijk om er diepgaand en regelmatig mee te werken. Langs de andere kant moeten ze breed en concreet genoeg zijn om tot inspiratie te kunnen dienen.
De leerplannen muzische zijn hopeloos verouderd. Ze zijn nog van voor het ontstaan van het internet! In de verschillende netten wordt gewerkt aan nieuwe versies. Ondertussen moeten de scholen aan de hand van de oude leerplannen doelen selecteren en leerlijnen uitzetten.
Leerlijn: hier worden de doelen van de deelleerplannen ondergebracht in de 21 doelen. Dit gebeurt in drie fasen: kleuter en eerste leerjaar - tweede tot vierde leerjaar - vijfde en zesde leerjaar. Er zijn verwijzingen naar de het ontwikkelingsplan, de ontwikkelingsdoelen, de eindtermen. Heel ingewikkeld allemaal en een te lijvig document om hiermee allerlei muzische activiteiten in te kaderen.
Deze school heeft in navolging van leerlijn op basis van de doelen (de bovenstaande link) de leerplandoelen van de deelgebieden ondergebracht in het schema van de 21 algemene doelen. Per klas werden doelen geselecteerd. Sommige doelen worden nog niet in de lagere klassen nagestreefd en andere niet meer in de hogere. Een aantal doelen gelden voor alle klassen. Hieronder zie je een paar voorbeelden van hun werk.
Leerplan: Hieronder vindt u 2 overzichten van de leerplandoelen VVKBaO. Een keer met alle leerplandoelen, een tweede keer met enkel de hoofddoelen van elk deel. Wie zelf een systeem wil maken om activiteiten in te kaderen kan hiervan vertrekken.
De onderstaande bestanden kan volledig kopiëren in een nieuw document, alle niet-relevante leerplandoelen verwijderen en wat overblijft in je LVB plakken.
Een deel van de bedenkingen in dit stukje komen uit het theoretische deel van: Van Ransbeeck, Alix & Blondeel, André, Leren leren met muzische vorming, notities bij een kunstvriendelijke school, Canon Cultuurcel Departement Onderwijs, 1999)
Het hoofddoel van muzische vorming kunnen we zo formuleren: het stimuleren van de wisselwerking tussen ervaring en vormgeving. (beschouwen en creëren)
De identiteit van het kind : bewust worden van het eigen gedrag, de eigen mogelijkheden en beperkingen. Verruimen van de eigen ervaringswereld door confrontatie met die van de anderen.
De emotionele/intellectuele ontwikkeling van het kind : zelfstandigheid, zelfzekerheid, durf, creatief vermogen, verbeeldingskracht, fantasie.
Onze onderwijsactiviteiten kunnen dat alleen maar beïnvloeden. Wat geleerd wordt is niet zonder meer gelijk aan de geleverde prestaties. Leren hangt nauw samen met de manier waarop er geleerd wordt.
Een voorbeeld: Twee klassen leren een dansje voor het schoolfeest. De ene klas moest bij opgelegde muziek opgelegde bewegingen instuderen. De andere klas ging improviserend op zoek naar passende bewegingen bij allerlei muziekstukken. Ze zochten naar een verhaal of een thema, kozen het daarvoor meest geschikte stuk muziek en gebruikten de gevonden bewegingen van de improvisatie om het dansje te maken. Toch leken de dansjes van de twee klassen erg op elkaar.
Zelfzekerheid, durf, zelfvertrouwen bereik je door oefeningen die geen foute oplossingen kunnen opleveren:
“ Probeer met je groepje een bewegingsstukje te maken waarin je trage en snelle bewegingen met elkaar afwisselt.”
Deze benadering stelt het kind in zijn ontwikkeling helemaal centraal. Het vormt een noodzakelijk aanvulling om de andere twee omschrijvingen. Een nadeel is dat het n,iet op zich kan bestaan omdat het eigenlijk voor het hele basisonderwijs en het specifieke van muzische vorming te weinig in het daglicht stelt.