Week 35 - Werknemer brengt schade toe aan werkgever of derden, hoe zit het met de aansprakelijkheid?
Soms komt het voor dat een werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade toebrengt aan zijn werkgever (of een ander). Hoewel in het civiele recht als hoofdregel geldt dat degene die schade toebrengt daarvoor ook aansprakelijk is, geldt dat niet in het arbeidsrecht. In het arbeidsrecht geldt namelijk dat de werknemer in de hoofdregel niet jegens de werkgever aansprakelijk is. De werknemer is in principe slechts aansprakelijk wanneer de schade een gevolg is van zijn opzet of bewuste roekeloosheid.
De werkgever dient de opzet en bewuste roekeloosheid dan wel te kunnen bewijzen. Voor bewust roekeloos handelen is vereist dat de werknemer zich onmiddellijk voorafgaand aan het ongeval daadwerkelijk bewust was van het roekeloze karakter van zijn gedraging. De rechtspraak is wat dat betreft sterk casuïstisch. Om een paar voorbeelden te geven: een directeur, die verantwoordelijk is voor de boekhouding, en die elke financiële verslaglegging achterwege liet en werd aangesproken tot terugbetaling van niet verantwoorde contante bankopnamen, werd de afwezigheid van de financiële verslaglegging ernstig verweten. Maar in een zaak waarin een buschauffeur een tas met geld en strippenkaarten onbeheerd had achtergelaten, werd geoordeeld dat de werknemer niet bewust roekeloos had gehandeld. Daarentegen werd het niet tijdig laten onderhouden van de door de werkgever ter beschikking gestelde auto, waardoor schade ontstond aan die auto, weer wél aangemerkt als bewust roekeloos handelen.
Let wel, de ‘niet-aansprakelijk-tenzij’-hoofdregel geldt alleen wanneer het schade betreft die is ontstaan tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Schade aan een ter beschikking gestelde lease-auto moet de werknemer in principe vergoeden wanneer de schade niet tijdens de uitoefening van de werkzaamheden is ontstaan.
De uitvoering van de functie heeft overigens wel een ruim bereik: in de rechtspraak werd bijvoorbeeld een werkgever aansprakelijk geacht voor de schade veroorzaakt door de werknemers die tijdens een personeelsuitje, en derhalve ‘tijdens de uitvoering van de werkzaamheden’, lampolie op een barbecue gooiden, waardoor het partijcentrum afbrandde. Hierop dient een werkgever dus bedacht te zijn.
Overigens kunnen de omstandigheden van het geval ook tot een uitzondering op de ‘niet-aansprakelijk-tenzij’-hoofdregel nopen. Zo geldt bijvoorbeeld als uitgangspunt dat de werknemer zelf aansprakelijk is voor de verkeersboetes die de werknemer veroorzaakt in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Ook dit is voor werkgevers natuurlijk goed om te weten.
Behalve dat een werknemer schade kan toebrengen aan eigendommen van een werkgever (of een ander) kan hij ook zijn eigen eigendommen beschadigen, bijvoorbeeld zijn eigen auto. Onder de voorwaarde dat de eigen auto wordt gebruikt in de uitoefening van het dienstverband, heeft de Hoge Raad een vergaande aansprakelijkheid van de werkgever voor een aan de auto van de werknemer ontstane schade aangenomen. Hier werd beslist dat de werkgever ook in geval de auto ten tijde van het ongeval aan de werknemer zelf toebehoort, in principe de daaraan ontstane schade heeft te dragen, behoudens het geval dat die schade is ontstaan door opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer. Kortom, ook al heeft de werknemer eigen schuld aan een ongeval, waardoor er schade aan zijn auto is ontstaan, dan nog is de werkgever aansprakelijk voor die schade. Ook hierop dient een werkgever bedacht te zijn.
Partijen kunnen overigens van de hiervoor genoemde ‘niet-aansprakelijk-tenzij’-hoofdregel afwijken door daartoe schriftelijke afspraken te maken. Dan zal de werknemer wel moeten zorgen dat hij (goed) verzekerd is. Ook dit is voor werkgevers natuurlijk goed om te weten.
U ziet het, het is opletten geblazen met de aansprakelijkheid van de werknemer. Het kan dus aan te bevelen zijn om goede schriftelijke afspraken met de werknemer te maken over hoe om te gaan met de aansprakelijkheid. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat de werknemer een auto van de zaak rijdt.
Heeft u vragen? Of wilt u graag advies? Neem dan vrijblijvend contact op met SPEE advocaten & mediation. Onze arbeidsrechtadvocaten staan u graag met raad en daad ter zijde!