Tijdens de VOB-ledenvergadering van 7 juni heeft de Inkoopcommissie drie modellen gepresenteerd voor het aanbieden van e-books door bibliotheken: On-Demand, Gelimiteerd en Onbeperkt.
Bij het On-demand model gaat het om titels die minder dan een jaar oud zijn, waarvoor het bibliotheeklid betaalt per stream of download (bv 1, 2 of 3 euro per periode) De inkomsten gaan grotendeels naar de uitgever en de licenties zijn beperkt (een e-book kan uitgeleend zijn in dit model).
In het geval van het model ‘Gelimiteerd’ gaat het om titels van 1 tot 3 jaar oud. Leden mogen binnen een digitaal abonnement 17 e-books per jaar lenen. Bibliotheken betalen per stream of download via centrale inkoop. Kosten zijn gemaximeerd (op 17 e-books per lid).
Het model ‘Onbepekt’ gaat uit van titels van meer dan 3 jaar oud. Leden mogen binnen een digitaal abonnement een onbeperkt aantal e-books online lezen of downloaden. De inkoop verloopt centraal per e-book voor onbeperkt gebruik (afkoop) tegen relatief lage licentiekosten.
In principe geldt voor alle drie modellen een uitleentermijn van 3 weken. Voorwaarde is dus wel dat er bovenop het basislidmaatschap een digitaal abonnement komt. De uitgevers hebben aangegeven sterk te hechten aan zo'n digitaal lidmaatschap. In het voorstel van de Inkoopcommissie wordt dit digitale lidmaatschap medio 2013 definitief gelanceerd. Een uitgewerkt voorstel hiervoor zal aan de orde komen tijdens de ledenvergadering van december.
Deze zomer zal er een gezamenlijk met de Groep Algemene Uitgevers (GAU) op te stellen brief uitgaan naar de uitgevers over de aankoop van e-books en zal overleg plaatsvinden met Bol.com.
De Inkoopcommissie raamt de kosten voor de inkoop van e-books op 1,2 miljoen in 2013, oplopend via 3,2 miljoen in 2014 en 4,9 miljoen in 2015 naar 8,3 miljoen in 2016 (totale kosten voor e-content in 2016: 14,7 miljoen). Met ingang van 2014 zou de bekostiging plaats moeten vinden uit het gemeentefonds.
De Inkoopcommissie geeft verder ook aan dat de bibliotheken zich daarnaast moeten blijven inzetten om een uitzonderingspositie voor de uitleen van e-books door bibliotheken wettelijk vastgelegd te krijgen.
Verder blijkt uit het voorstel van de inkoopcommissie dat dit jaar nog een uitbreiding te verwachten valt van de eBooks eregalerijj met 25 titels, en van het streamed aanbod via Public Library Online (van Bloomsbury) met minimaal 200 titels. De eerder aangekondigde app die toegang gaat bieden tot gratis rechtenvrije boeken is inmiddels gerealiseerd en zal in het najaar gelanceerd worden. Deze app gaat ongeveer 500 titels bieden, inclusief een aanbod van DBNL.
De Inkoopcommissie maakt verder nog melding van plannen voor een campagne waarbij in het najaar van 2012 op 200 stations posters worden opgehangen via welke (via een QR-code) e-books te downloaden zijn: 1 e-book voor niet-leden die zich registreren en meerdere e-books voor leden.
De vraag die hier niet wordt beantwoord is hoe het uitgeleende e-boek wordt beveiligd. Immers, een gestreamde ePub sla je eenvoudig lokaal op, tenzij je van uitstervende technieken zoals Flash gebruikmaakt. Een gedownloade ePub is alleen met het ongewenste drm te beveiligen.
Ter overweging, en discussie: Is het wel nodig/gewenst/verplicht om zo'n digitaal abonnement een-op-een te koppelen aan een 'fysiek' abonnemment?
Goed dat er nu een model is, maarre ....... waarom is eigenlijk niet met ons overlegd? Sinds 18 november 2011 zijn er 373.846 prentenboeken door ons gestreamd voor bibliotheekabonnementhouders van 452 bibliotheekvestigingen. En nee wij (Bereslim) zijn niet aangesloten bij de GAU maar dus wel de grootste (?) aanbieder van e-books in de bibliotheken op dit moment, toch. En dus enige ervaring.
(de uitgever die zo'n deal met de bibliotheken weet te maken, kan daar leuk mee de boer op zou ik zeggen)
Er zijn zo ongelofelijk veel mensen aan het schrijven. Start van onderaf, begin lokaal. Hier in Eemland hebben we inmiddels 220 schrijvers 'and still growing'. Daarnaast bieden we schrijfcursussen aan en gaan we, in samenwerking met één van die auteurs, een soort schrijf-spreekuur aanbieden. Als je als bibliotheek niet alleen als uitleenfabriek, maar ook als stimulator en hulp voor schrijvers in beeld komt, kunnen we ze (ook de goede) vroeg spotten en alvast 'inlijven' .
Fantatisch dat we straks e-books kunnen lenen in de bibliotheek. Laten we eerst maar eens beginnen met deze abonnementen. Je kunt het altijd weer aanpassen. Gebruikers van de bibliotheken zitten hier echt op te wachten. Velen hebben al een e-reader in huis.
Het wachten is op deze nieuwe bibliotheekabonnementen. Ben al erg blij dat er iets komt! En natuurlijk is de bibliotheek niet alleen een uitleenfabriek. Maar het uitlenen van e-books is toch een logisch onderdeel van je collectie die je in huis zou moeten hebben. Een digitale collectie naast een fysieke of een combinatie van beide. De bibliotheek is ook een ontmoetingsplek waar een uitwisseling van verhalen en informatie plaatsvindt.
Straks combineren wij een fysieke collectie met een digitale collectie. Nu al komen tijdschriften tot leven met layers. Dit gaat ook gebeuren met boeken en kranten. Ik verwacht nu en in de toekomst vele kruisbestuivingen tussen fysieke en digitale content.
Perry de Wit roept de vraag (ter overweging en discussie) op of een digitaal abonnement wel een-op-een gekoppeld moet worden aan een fysiek abonnement.
Die vraag heb ik ook. Ik zie vier keuzevarianten voor gebruik van een fysieke en de digitale bibliotheek door leners:
• Geen lid van een fysieke en de digitale bibliotheek. Keus van de meeste Nederlanders, maar zou anders kunnen worden als de digitale bibliotheek er is en diensten aanbiedt die niet elders op internet makkelijk en gratis te vinden te zijn.
• Wel lid van een fysieke bibliotheek, niet van de digitale bibliotheek. Deze keus kan niet in gemeenten zonder fysieke bibliotheek, maar staatssecretaris Zijlstra doet in zijn brief van 21 juni aan de Kamer een beroep op VNG en IPO om regionale afspraken te regelen.
• Lid van beide. Zou straks op twee manieren kunnen: 1. Elk lid van een fysieke bibliotheek is automatisch lid van de digitale bibliotheek en omgekeerd (koppelverkoop). 2. Twee aparte lidmaatschappen.
• Wel lid van de digitale bibliotheek, niet van de fysieke bibliotheek. Is taboe in de bibliotheekbranche, maar waarschijnlijk onontkoombaar. Wat kan, gebeurt. Laten we daar dus verstandig mee omgaan en er voor zorgen dat de contributies ten goede komen aan digitaal èn fysiek.