De stad Groningen heeft twee gezichten. Het succes bruist in de binnenstad, maar niet iedereen doet mee. Dagblad van het Noorden belicht de komende maanden de zon- en schaduwkant van de stad. Om te beginnen een fietstocht langs de verschillen.
De stad bloeit. Wie aankomt op het Hoofdstation van Groningen voelt het: hier is beweging. Haastige jonge mensen, met koffie in de hand en telefoon aan het oor. Ze schieten nog even de AH To Go in voor een broodje, scannen zelf, betalen contactloos. Zelfverzekerd en doelbewust.
Huur een fiets op het station, stap op en het is snel duidelijk waarom ze hier zijn. Het terras bij het Groninger Museum zit overvol, in de koffietentjes wordt druk gewerkt op laptops, in de Folkingestraat zit een conceptstore met luchtzuiverende planten en een ketting met het woord ‘flawsome’: iemand die zijn fouten omarmt en weet dat ie desondanks geweldig is.
Fiets even door en daar is de universiteit die met de hogeschool een groot deel van die jonge mensen naar de stad trekt. Ze komen overal vandaan. In de Oude Kijk in ‘t Jatstraat klinken evenveel talen als er hippe horecazaakjes zijn.
Jacob Dijkstra, socioloog, werkt aan die universiteit. Vader van drie kinderen, hun moeder ook hoogopgeleid, eigenaar van een stadse koopwoning in de Oosterpoort, halflang haar en een T-shirt waarop staat dat de geest is als een parachute: hij werkt alleen als ie open staat.
De binnenstad wordt de laatste tijd meer en meer van mensen als Jacob Dijkstra, ziet patatbakker Harry Waterloo vanuit zijn kraam op de Grote Markt. ,,Vroeger ging Groningen-Noord de stad in. Nu komen de tweeverdieners uit Groningen-Zuid. Niet zo raar als je weet wat het kost om even op het terras te zitten.’’
Vlakbij de Waterloo-kraam verrijst het Groninger Forum. Deze stad bouwt. Aan de binnenstad, aan de ringweg, aan een gloednieuwe buitenwijk, aan jongerenhuisvesting, aan gewilde woningen nabij het centrum. Het gaat Groningen goed, dat trekt en drijft de prijzen van woningen op.
In het stadhuis van Groningen, aan diezelfde Grote Markt, zit een burgemeester met een dubbel gevoel. Peter den Oudsten is trots op zijn succesvolle stad, maar weet ook dat veel mensen niet meeprofiteren van dat succes. Dat doet hem pijn. Vorige week ontbeet hij nog met Stadjers die afhankelijk zijn van de voedselbank. ,,De armoede in deze stad is schrijnend. Om dat te zien moet je beter kijken.’’
Om dat te zien, moet je doorfietsen. Voorbij de binnenstad, voorbij het Noorderplantsoen waar studenten zonnebaden en jonge ouders met een flesje wijn en op blote voeten hun kroost uitlaten. Dan moet je via een tunneltje onder de ringweg door. Een grauw tunneltje, versierd met vrolijk gekleurde graffiti.
Aan de andere kant ligt Vinkhuizen-Zuid, de buurt die met stip is komen bovendrijven als risicovolle wijk in de Atlas voor Gemeenten. Verpaupering dreigt, ondanks de miljoenen die zijn gestoken in de wijkvernieuwing. Dat kinderen kunnen spelen op de mooi ingerichte speelplaats langs de Goudlaan neemt niet weg dat een deel van hen opgroeit in armoede.
Een vijfde van de kinderen in de stad heeft ouders van wie het inkomen onder het minimum zit. Veel van hen wonen in een wijk als Vinkhuizen. ,,Vraag maar eens aan leraren in die wijken hoeveel kinderen zonder ontbijt op school komen’’, zegt de burgemeester. ,,Dat zijn er flink wat.’’
Verderop in Vinkhuizen, aan de voet van de Platinaflat, verwisselt Hilkolina de Roo zon voor schaduw. Aan haar voeten hondje Molly, aan haar zijde de buurman. Alle voorbijgangers groeten.
Hartstikke mooi, vindt zij het leven in Vinkhuizen. ,,Iedereen kent elkaar, iedereen staat voor elkaar. Geen vuil op straat. Tien punten.’’ Jazeker, ook bij haar in de flat lopen veel mensen bij de sociale dienst. Sommigen ook bij de voedselbank.
Niet alleen het inkomen bepaalt of mensen wel of niet meekomen in de stad. Het draait ook om sociale verbanden, gezondheid, opleiding, wel of niet gehoord worden. Echt mis gaat het als mensen zich zo aan de kant voelen staan dat ze zich afkeren.
Neem het volgende tunneltje Vinkhuizen weer uit en je fietst naar Paddepoel. Daar zit Grietje Bos – kort blond haar, volledig in het wit gekleed, haar nagels oranje gelakt – op een bankje naast het winkelcentrum. Voor haar ligt een druk kruispunt, achter haar knallen met oorverdovend kabaal de heipalen voor een studentenflat de grond in.
In het winkelcentrum is het al jaren niet gezellig meer, vindt ze. Je mag niet meer roken, winkels sluiten, de buitenlanders en studenten in de wijk geven niks uit. Ze stemt op Geert Wilders. Al jaren. Wie haar stad besturen weet ze niet. ,,Maakt me niks uit. Ze doen toch wat ze willen. Je bent maar een nummertje.’’
Bos werkte ooit in een fabriek in Hoogezand, maar is afgekeurd. Paddepoel is haar wijk. Ze heeft een goed huisje en fietst graag. Thuis wacht haar parkiet Pico. ,,Die kan praten. Nou, klaar toch.’’
In het zuidelijke deel van Paddepoel is de laatste jaren veel nieuw gebouwd. De Grote Beerstraat is een scheidslijn: aan de ene kant grote moderne gezinswoningen, aan de andere kant de eenvoudige huizen uit de jaren zestig. De straat komt uit op de Voermanhaven aan het Reitdiep. Hier zwemmen de buurtkinderen terwijl de bewoners van de luxe huizen zonnebaden op hun terras of de boot oppoetsen om een stukje te gaan zeilen.
Groningen hecht belang aan gemengde wijken. Ghetto’s zoals in grote buitenlandse steden heb je hier niet. Nieuwe koopwoningen tussen de sociale huur in is een van de maatregelen om de wijken divers en leefbaar te houden. Maar werelden blijven vaak gescheiden, ook al wonen mensen op elkaars lip.
De Eikenlaan voert vanuit Paddepoel langs Selwerd – waarover de zorgen ook toenemen – naar De Hoogte, een buurt die al jaren aan de top staat van probleemlijstjes. Hier hebben de voetbalvelden van VVK plaatsgemaakt voor nieuwbouw. ,,Jammer’’, vindt de 86-jarige Aafke Brugge-De Weerdt. ,,Mijn man en ik gingen graag even naar het voetbal.’’
Ze zit op een parkeerplaatsje op de hoek van de Borgwal en Van Oldenbarneveltlaan, waar Henk Reker een ‘buurttafel’ heeft met wat plastic tuinmeubilair, parasol, radiootje en blikjes bier voor de liefhebber. ,,Die mensen uit de nieuwe huizen komen hier geen praatje maken hoor’’, zegt Brugge-De Weerdt. ,,Die voelen zich te veel elite.’’
Onder de parasol hangt een kunstbeen, gevonden in een container, aangekleed met een steunkous en versierd met een wollen jarretel, gehaakt door Brugge-De Weerdt. ,,Je moet er zelf wat van maken.’’
Ach ja natuurlijk, zegt Henk Reker, hij moet die stoelen ’s avonds wel vastzetten. Anders zijn ze weg. ,,Dat is ook De Hoogte.’’
Door de Hunze, kalme kinderrijke niets-aan-de-hand nieuwbouwwijk, vervolgt de fietstocht naar Beijum. Daar zit Bryan Fortes, man met baard van Antilliaanse afkomst, voor zijn huis aan de de Munsterheerd in Beijum-Oost. Aangeschoven, zoals zo vaak, is buurtgenoot Bianca de Vries. Ze drinken Schültenbrau en vinden het geweldig in Beijum. ,,Net een dorp.’’
Ze zitten in de schuldsanering en gaan naar de voedselbank. Allebei. ,,Relatie over, geen werk meer’’, verklaart zij. ,,En dan wel blijven leven volgens je oude standaard.’’ Fortes knikt. Hij komt ook uit een echtscheiding. ,,Het is zwemmen in wild water. Je moet je maar zien te redden.’’
Fortes woont in een ‘baliewoning’, een huis dat zo moeilijk te verhuren is dat je je zonder woonpunten kunt melden bij de balie van de corporatie. Boven hem wonen cliënten van het Leger des Heils en Lentis, om hem heen de ouderen. ,,Ik heb alles meegemaakt in mijn leven. Verkrachting, huiselijk geweld, verslaving. Vroeger vond ik dat erg. Nu zijn het schatten in mijn leven. Daarmee kan ik anderen helpen.’’
De Vries knikt heftig: ,,Mijn vader zei altijd: oordeel niet en veroordeel nooit iemand, alles heeft een verhaal. Mijn oma zei: och kind, bewaar je tranen maar voor later, je zult ze nog veel harder nodig hebben.’’
Vanuit Beijum-Oost fiets je gemakkelijk door recreatiegebied Kardinge naar vergelijkbare wijk Lewenborg, en dan terug richting centrum via de beroemde Oosterparkwijk, zo vaak geschetst als het thuis van de stereotiepe Stadjer die houdt van een eierbal, FC Groningen en samen in de voortuin onder de partytent zitten.
Ook de Oosterparkwijk is tegenwoordig gemengd. Hoog oplopend item in de wijk is de fusie tussen de Borgmanschool en de Siebe Jan Boumaschool. Een meer elitaire basisschool met de school van de ‘echte’ Oosterparkers. Ouders staan niet te trappelen.
Socioloog Jacob Dijkstra snapt dat best. Maar het is niet terecht, denkt hij. ,,Uiteindelijk bepaalt waar je vandaan komt – hoe het thuis is, wat je ouders verwachten, wat je meekrijgt – voor een heel groot deel hoe ver je het schopt. Veel meer dan de school waar je op zit. Iedereen kan dan wel dezelfde kansen krijgen, maar die verschillen reproduceren zichzelf.’’
Net buiten de wijk ziet de fietser het stadsstrand liggen aan het Oosterhamrikkanaal, waar mooie jonge mensen hutjemutje de zon aanbidden en soms wat bestellen op het naastgelegen terras van hip café DOT. Kinderen uit de Oosterpark komen hier niet.
Op het terras zit Liesbeth van de Wetering, gemeenteambtenaar met het vizier op de volkswijken. ,,Vroeger trouwde een directeur nog weleens met zijn secretaresse. Nu zoeken mensen iemand van dezelfde economische status. Ook scholen en sportclubs zijn steeds vaker gericht op een specifieke levensstijl. Na je twaalfde kom je elkaar eigenlijk nauwelijks meer tegen.’’
Van de Wetering woont in de Korrewegwijk, haar kinderen gaan naar het Praedinius Gymnasium in de binnenstad. ,,Daar houden ze dan debatwedstrijden met andere gymnasia. Waarom niet met het vmbo? Daar leren ze echt wat van.’’
Fiets verder naar het zuiden, voorbij de Grote Markt naar de Hereweg, onder de ringweg door naar de wijk Helpman. Het toonbeeld van ‘Groningen-Zuid’, waar de huizen groter worden hoe verder je fietst, om uiteindelijk uit te komen bij brede groene lanen met statige stadsvilla’s.
Voor het wijkgebouw bij de Helperkerk, in niet het meest chique deel van de wijk, drinken bewoners gratis koffie. Dit stukje Helpman, vertellen ze, is nog steeds herstellende van twee zelfmoorden van jonge mensen uit de buurt die ook niet meekwamen in de samenleving.
Eenzaamheid is overal. ,,Ik heb daar ook last van’’, zegt Ellen de Visser. ,,In mijn straat zijn kinderen het bindende element, maar verder leeft iedereen erg voor zich.’’
Een verdeelde stad, zegt Liesbeth van de Wetering, is voor niemand goed. Ook niet voor de happy few. ,,Onderzoeken wijzen uit dat samenlevingen ongelukkiger worden als het te veel gaat over geld verdienen alleen en minder over de zaken waar het echt om draait.’’
Met het verheffingsideaal is lang gedacht dat als iedereen maar dezelfde kansen krijgt, gelijkheid uiteindelijk zal volgen. ,,Maar het is een veel hardnekkiger probleem.’’
Socioloog Jacob Dijkstra denkt dat het verschil schrijnender is door die gedachte dat iedereen alles moet kunnen worden. ,,We zijn succesmachientjes geworden. Als het niet lukt, is het je eigen schuld.’’
We hebben het probleem nog nooit kunnen oplossen, constateert de burgemeester met spijt. ,,En als er een groep is die niet profiteert van het succes van de stad, wordt het gat groter.’’ Het is een wrange conclusie. Want hoe succesvol is de stad dan echt?
Zoek elkaar op! Er is genoeg roemte voor iedereen. Daar draait het om dit jaar bij Roeg & Roem. Volgens ons is een feestje de beste reden om elkaar op te zoeken. Daarom nodigen we jou van harte uit op 31 maart.	
Wie wil er nu niet een woning die op jaarbasis voldoende energie opwekt om aan de vraag te voorzien? Toch valt er nog flink wat te verbeteren aan het Nul op de meter concept en proces. Voorlichting, communicatie en verwachtingsmanagement zijn een aantal verbeterpunten die Dr. Carina Wiekens, onderzoeksleider Energie & Gedrag aan de Hanzehogeschool Groningen, in het eerste deel benoemde. In deel 2 kijken we vooruit. Nul op de meter kán beter. Lees verder voor een aantal handvatten.
De op deze website genoemde coaches en ambassadeurs bijvoorbeeld, maar dan moeten ze wél “goed” zijn. Goede coaches moeten aan kunnen sluiten bij de doelgroep, bij de motieven van de bewoners en bij hun zorgen en wensen. Geen sinecure en bovendien is deze een-op-een aanpak vrij duur. Goede ambassadeurs vind je eveneens niet zomaar: De voorlopers die je meestal kiest, zijn niet altijd de mensen die gemakkelijk aansluiten bij de meerderheid en het risico is dat ze geen aansluiting vinden met de rest van de groep of met de mensen die je graag wilt bereiken. Een goede ambassadeur is dan ook iemand die invloed heeft en die interesse genoeg heeft om in je verhaal meegenomen te kunnen worden. Bovendien moet deze persoon bereid zijn om als ambassadeur op te treden. Maar heb je een dergelijk persoon gevonden, al dan niet toevallig, dan kun je gezamenlijk veel bereiken!
Een mogelijkheid waar we op dit moment mee aan het experimenteren zijn, is dat je de bewoners niet als individuen of als losse huishoudens beschouwd, maar als sociale groep. Aangezien je iets wilt bereiken bij meerdere mensen die bovendien relatief dichtbij elkaar wonen, kun je ze als groep in plaats van als geheel van losstaande huishoudens beschouwen. In dat geval denk je al snel niet meer aan een op een contacten, aan informatiefolders die je bij huishoudens in de brievenbus gooit, of aan informatie avonden waarin informatie over bewoners die op komen dagen wordt uitgestort, maar eerder aan groepsgerichte interventies gericht op rolvervulling (Wie in deze groep zou welke rol het best in het proces in kunnen nemen?) en elkaar helpen (bewoners zitten in dezelfde situatie en kunnen elkaar helpen het proces zo prettig mogelijk te laten verlopen). Voordeel van deze interventies zijn dat ze kunnen leiden tot meer cohesie in de buurt die het betreft, dat er uiteindelijk minder inzet nodig is van bijvoorbeeld de woningcorporatie en, als het goed is, tot tevreden bewoners.
Hoe ziet zoiets er concreet uit? Stel bijvoorbeeld dat er in een buurt een vrij nieuwe techniek wordt toegepast en dat we uit ervaring weten dat het uitrollen ervan hier en daar tot problemen zal leiden. Stel ook dat er een bewoner gevonden kan worden genaamd Piet die veel interesse in het onderwerp heeft en bovendien graag mensen met zijn kennis helpt. Piet is wellicht niet de meest sociaal handige persoon die er in de buurt rondloopt, maar daar is Evert juist weer heel handig in. Evert vormt de spin in het web: Bij hem komen mensen sowieso al snel wanneer ze problemen hebben, dus ook als ze problemen ervaren met deze nieuwe techniek. Evert kan Piet inschakelen (Piet heeft bovendien van een installateur een meer uitgebreide uitleg ontvangen en heeft hier en daar ook meegeholpen). Indien Piet het kan oplossen, is een telefoontje naar de woningcorporatie bespaard gebleven, zijn Piet en Evert wellicht blij dat ze een gezin uit de brand geholpen hebben en is het gezin blij met zoveel hulp in de directe omgeving. Indien Piet het niet eenvoudig kan oplossen, kan Evert alsnog de juiste persoon bellen die het wel kan verhelpen.
Een tweede voorbeeld. Waarom zou je in ieder huis een aparte EMS plaatsen? Door een actie als Speur de Energieslurper in dorpen te testen, hebben we bijvoorbeeld geleerd dat op een relatief eenvoudige en vooral ook leuke wijze, veel meer inzicht in het energieverbruik gekregen kan worden als mensen het gezamenlijk doen. Op het moment dat er al wat inzicht is, kan het zelfs zijn dat een EMS vervolgens over langere tijd impact kan hebben.
Vanuit de overtuiging dat mensen sociale wezens zijn die het over het algemeen prettig vinden om samen op te trekken en elkaar te helpen, zetten wij ons geld hier de komende jaren op in.
Bovenstaand artikel werd geschreven naar aanleiding van het door Roeg & Roem georganiseerde Spitsuurtje Nul op de meter, wat kan er beter. Drie maal kwam een groep gedreven en betrokken mensen van verschillende partijen bijeen om ervaring en kennis uit te wisselen over dit onderwerp. Benieuwd naar de uitkomsten? Lees meer over Spitsuurtje #1, #2 en #3.
Vijf jaar geleden werd er in de Deventer wijk Voorstad Oost veel opbouwwerk ingezet, omdat bewoners niet in beweging kwamen. In vier jaar tijd onderging de wijk een ware metamorfose: bewoners zijn nu zelf aan zet. Sterker nog: de participatiebereidheid ligt zelfs tien procent hoger dan in andere Deventer wijken en dorpen. Het geheim? Ritselen!
Ritselmanagement is een manier van werken, denken, verbinden, communiceren en kansen zien. Zeven pijlers bleken bepalend voor deze aanpak en vormen het hart van het boekje ‘Ritselmanagement voor dummies’: hoe pragmatisch leiderschap en ritselmanagement bijdragen aan een nieuwe en goede verhouding tussen samenleving en overheid’. Lees hier meer over Ritselmanagement en de 7 pijlers
Donderdag 16 mei ging Roeg & Roem LOKAAL! In samenwerking met Rizoem en Woonservice organiseerden wij het eerste labLOKAAL in Tweede Exloermond.