128 • de verplichting om, bij ontstentenis van een adequate etikettering, te kunnen aantonen dat het om een accidentele besmetting gaat wanneer GGO’s of daarvan afgeleide producten worden aangetroffen in een hoeveelheid van minder dan 1 % van het ingrediënt. Vierenzeventig procent van de bij de controles betrokken fabrikanten (fabrikanten die gebruik maken van ingrediënten die zijn afgeleid van maïs of soja) beschikten over min of meer verfi jnde systemen om de aanwezigheid van van GGO’s afgeleide producten in hun productie te vermijden. Er werden diverse regelingen aangetroff en zoals de invoering van een systeem voor identiteitsbehoud (34 % van de fabrikanten) of het van de leveranciers eisen van certifi caten die de afwezigheid van GGO’s garanderen (40 % van de fabrikanten). De desbetreff ende resultaten zijn weergegeven in fi guur 4.1. Figuur 4.1 : Soorten van door de fabrikanten genomen maatregelen met als doel de aanwezigheid van van GGO’s afgeleide producten in hun productie te vermijden 34% 9% 26% Geen enkele maatregel Enkel certificaten Certificaten en analyses Systeem van identiteitsbehoud • Systemen voor identiteitsbehoud zijn systemen waarmee men de volledige productieketen, van de zaaizaadselectie tot het eindproduct, wil bestrijken. In elk stadium van de keten (teelt, opslag, transport, verwerking, …) worden preventiemaatregelen (waarbij bijv. gebruik wordt gemaakt van speciaal daartoe bestemde of zeer grondig schoongemaakte opslag- en transportmiddelen) en eventueel ook controlemaatregelen toegepast. Bedoeling is te beletten dat de producten worden besmet met GGO’s of met daarvan afgeleide producten. Die systemen zijn duur en steunen op een optimale inzet vanwege alle in de keten actieve schakels. Bijgevolg is certifi cering door onafhankelijke organen er algemeen gebruikelijk. Dergelijke eisen en dergelijk soort systeem kunnen in de gangbare levensmiddelensector dan ook alleen maar worden gehanteerd door grote fabrikanten. Hierbij dient te worden aangestipt dat biologische producten, op grond van de certifi cering, eveneens vrij zijn van GGO’s en van daarvan afgeleide producten. De gecertifi ceerde biologische producenten werden bijgevolg meegerekend als producenten die beschikken over een systeem voor identiteitsbehoud dat ertoe strekt de aanwezigheid van GGO’s te vermijden. • In veel gevallen worden van de leveranciers certifi caten geëist die de afwezigheid van GGO’s garanderen (40 % van de onderzochte fabrikanten). Deze maatregel is het meest vanzelfsprekend voor fabrikanten die levensmiddeleningrediënten kopen. De leveranciers kunnen dergelijke certifi caten 31%
4.5. HACCP-audit afl everen als ze een systeem voor identiteitsbehoud bezitten of wanneer ze op regelmatige basis analyses uitvoeren. In een aantal gevallen voeren de fabrikanten uit eigen beweging aanvullende analyses uit (9 % van de bevraagde fabrikanten). Er moet worden aangestipt dat in een groot aantal gevallen waarin specifi eke systemen zijn opgezet voor GGO’s de uit vrije wil opgelegde eisen strenger zijn dan de reglementaire eisen. De overgrote meerderheid van de fabrikanten die geen specifi eke controles op GGO’s uitvoeren, maken gebruik van van maïs afgeleide ingrediënten waarbij de kans dat zij van GGO’s afgeleide producten bevatten minder groot is dan bij van soja afgeleide producten. Dit wordt overigens bevestigd door de uitgevoerde analyses aangezien de aanwezigheid van van GGO’s afgeleide producten in geen enkel van de bij die fabrikanten genomen monsters kon worden aangetoond. Daarnaast wordt door sommige fabrikanten nog op een andere manier preventief opgetreden. Daarbij worden met betrekking tot GGO’s als “risicovol” beschouwde ingrediënten zoveel mogelijk vermeden. Die ingrediënten zijn soja, maïs en in mindere mate koolzaad. Dat zijn de enige drie gewassen waarvan een aantal genetisch gemodifi ceerde rassen in de Europese Unie mogen worden gebruikt in de productie van levensmiddelen. Een dergelijke benadering kan alleen door bepaalde fabrikanten worden toegepast omdat er thans zo weinig gewassen zijn waarvan genetisch gemodifi - ceerde rassen zijn toegestaan. 4.5.1. Gemeenschapskeukens Omwille van de steeds hogere frequentie van voedselintoxicaties en het groot risico voor de betreff ende consument, werd in 2002 aandacht besteed aan de gemeenschapskeukens of collectiviteiten. Het ging daarbij in het bijzonder om keukens in eigen beheer in scholen, in rust- en verzorgingstehuizen en in ziekenhuizen. In totaal werden 871 gemeenschapskeukens minstens één maal bezocht. Bij de inspectiebezoeken werd gebruik gemaakt van de hygiëne-checklists, de gids voor de audit van systemen gebaseerd op de HACCP beginselen en meettoestellen voor de temperatuur om na te gaan of de wettelijke voorschriften werden nageleefd (9) (10) (11). 4.5.1.1. Scholen In totaal werden 496 scholen bezocht, in hoofdzaak scholen met keukens in eigen beheer. De inspectiebezoeken hebben duidelijk gemaakt dat heel wat keukens overschakelen van eigen beheer naar cateringsystemen. Voedingsmiddelen, fabricage, distributie 129