Het kabinet reageert op aanbevelingen die de Europese Commissie in mei 2016 publiceerde. Deze aanbevelingen gaan onder andere over het aanpassen van het pensioenstelsel en de woningmarkt.
Op 18 mei 2016 publiceerde de Europese Commissie haar landenspecifieke aanbevelingen in het kader van het Europees Semester. De Europese Commissie heeft voor Nederland dit jaar drie aanbevelingen. De aanbevelingen gaan over de overheidsfinanciën/onderzoek en ontwikkeling, de arbeidsmarkt en de pensioenen/woningmarkt. Over Nederlandse pensioenen/woningmarkt schrijft de Europese Commissie “Maatregelen nemen om de tweede pijler van het pensioenstelsel transparanter, intergenerationeel billijker en schokbestendiger te maken. Maatregelen nemen om de resterende verstoringen op de woningmarkt en de bevoordeling van schulden van huishoudens terug te dringen, met name door de hypotheekrenteaftrek te beperken.”
In een brief aan de Tweede Kamer geeft het kabinet een reactie op de aanbevelingen. In dit nieuwsbericht gaan wij in op het commentaar op de aanbevelingen over pensioenen/woningmarkt.
De Commissie beveelt net als vorig jaar Nederland aan om de transparantie, de intergenerationele verdeling en de schokbestendigheid van het pensioenstelsel te verbeteren. Het kabinet herkent deze uitdagingen rondom het pensioenstelsel. Het kabinet geeft als reactie dat het de afgelopen jaren al ingrijpende hervormingen in het pensioenstelsel doorvoerde. Onder andere de aanpassing van het Witteveenkader, de verhoging van de AOW-leeftijd en het nieuwe financieel toetsingskader dragen bij aan een betere houdbaarheid van de overheidsfinanciën en zorgen voor een meer evenwichtige verdeling van intra- en intergenerationele kosten- en risico’s.
Het kabinet is van mening dat het pensioenstelsel nog beter moet aansluiten bij de manier waarop mensen nu leven en werken en bij de persoonlijke omstandigheden en voorkeuren. Daarom werkt het kabinet nu aan de uitwerking van een toekomstbestendig pensioenstelsel aan de hand van de resultaten die zijn verzameld tijdens de Nationale Pensioendialoog. Ze zal de uitwerkingsnota voor de zomer van 2016 aan de Tweede Kamer presenteren. Belangrijke onderdelen hiervan, die aansluiten bij de concrete aanbeveling van de Commissie, betreffen overwegingen rond een nieuw pensioencontract en het aanpassen van de doorsneesystematiek.
De overstap op een andere manier van pensioenopbouw gaat gepaard met grote effecten, die evenwichtig en transparant moeten worden verdeeld. Een adequaat transitie pad is hierbij essentieel. Het kabinet noemde 2020 als het jaar waarin de overstap plaats kan vinden.
De Commissie deed net als vorig jaar de aanbeveling om de resterende verstoringen op de woningmarkt aan te pakken en de hoge schulden van huishoudens, en in het bijzonder om de fiscale bevoordeling van hypotheekschulden voor de eigen woning af te bouwen.
Het kabinet zette in op brede hervormingen van de woningmarkt, waaronder in de koopsector. In relatie tot het gedeelte van de aanbeveling dat betrekking heeft op de hypotheekrenteaftrek, wijst het kabinet op de al genomen maatregelen die betekenen dat de eigenwoningschuld (ten minste) annuïtair moet worden afgelost om in aanmerking te komen voor hypotheekrenteaftrek. En dat het maximale tarief voor de hypotheekrenteaftrek en de maximale Loan-to-Value ratio stapsgewijs worden afgebouwd. Dit beperkt hoge schulden en daaraan gekoppelde risico’s voor huishoudens en banken op evenwichtige wijze. Ondanks de aantrekkende woningmarkt, staan er nog altijd veel woningen “onder water”. Daarnaast zijn er regionale verschillen in de huizenprijsontwikkeling. Gezien de context van de reeds ingezette hervormingen en om het herstel verder te bestendigen, acht het kabinet rust op de woningmarkt van belang en zal het geen verdere maatregelen nemen op het gebied van de hypotheekrenteaftrek.
Het proces van aanbevelingen van de Europese Commissie en de reactie van het kabinet lijken een beetje op een rituele dans. De Commissie doet aanbevelingen (vorig jaar deed ze vergelijkbare aanbevelingen als dit jaar), het kabinet neemt deze ter kennisneming aan. Ze reageert met een overzicht van alle maatregelen die ze al genomen heeft. En gaat er verder niet inhoudelijk op in. Ook dit is vergelijkbaar met vorig jaar.
Het kabinet schrijft in haar reactie dat zij de uitwerkingsnota vóór de zomer van 2016 aan de Tweede Kamer presenteert. Dit komt overeen met de planning die staatssecretaris Klijnsma in februari dit jaar afgaf. Zie ook ons nieuwsbericht van 1 maart 2016. Een wetsvoorstel is volgens Klijnsma niet vóór maart 2017 (de volgende verkiezingen) te verwachten.
Bron: Reactie van het kabinet op de aanbevelingen van de Europese Commissie aan Nederland in het kader van het Europees Semester, 27 mei 2016.