ROTTERDAM, 17 JULI. De Duitse Bundesbank heeft gisteren het disconto, de rente die de centrale bank berekent aan de handelsbanken, verhoogd met 0,75 procentpunt tot het naoorlogse record van 8,75 procent. Van de andere EG-landen ging alleen Italië mee in de renteverhoging.
Volgens Bundesbankpresident Helmut Schlesinger was disconto-verhoging nodig om de inflatie en de te grote krediet- en geldomvang terug te dringen en om het vertrouwen in de D-mark te versterken. De Bundesbank handhaafde echter het niveau van de voor het geldverkeer belangrijker Lombard-rente (9,75 procent).
De reacties uit het Duitse bedrijfsleven waren over het algemeen positief. De Duitse banken, die gevolgen voor hun florerende kredietbedrijf vrezen, en de regering in Bonn zijn echter teleurgesteld. Minister Waigel (financiën) zei te hopen dat de renteverhoging “de economische ontwikkeling in Oost- en West-Duitsland niet zal bemoeilijken”. Ook minister Möllemann (economische zaken) toonde zich “ongelukkig”.
De internationale reacties op de Duitse renteverhoging waren lauw. Het enige EG-land dat de Bundesbank volgde was Italië. Direct na het Duitse besluit verhoogde de Banca d'Italia het disconto eveneens met 0,75 procentpunt, tot 13,75 procent, in een poging speculatie op devaluatie van de lire de kop in te drukken. Het besluit wordt beschouwd als een teken van de omvang van de financiële problemen in Italië, die worden vergroot door scepsis in internationale financiële kringen over het vermogen en de bereidheid daar iets aan te doen. Op 5 juli was het disconto al een vol procent verhoogd, maar de speculatie tegen de lire bleef aanhouden.
De Nederlandsche Bank liet het disconto ongewijzigd. Wel werd de rente op speciale beleningen met 0,2 procent verhoogd om de gulden tegen de mark te verdedigen. De koers van de gulden bleef gelijk. Voor huizenbezitters met een hypotheek heeft de Duitse discontoverhoging vooralsnog geen gevolgen.
In Spanje ging de rente 0,1 procentpunt omhoog om de peseta te verdedigen. De Nationale Bank van België verhoogde de rente op voorschotten aan financiële instellingen met 0,15 procentpunt.
De dollar daalde slechts licht na het nieuws van de Duitse renteverhoging. Volgens analisten is het goed mogelijk dat de daling eerder verband hield met tegenvallende economische cijfers.
Op afbeelding 1 zien wij de zogenaamde Aphrodite Anadyomene, de 'opduikende'. Dit doet zij naakt zoals men ziet. Zij wordt immers geboren, plusminus, uit zonnegloren en een zucht van de ziedende zee. Er zit schuim in de naam van de Griekse godin van de liefde.
Het plaatje is afkomstig uit het boek Helleense Mythos van mevrouw S.J. Suys-Reitsma. Het werd in 1951 uitgegeven bij H.J. Paris, Amsterdam. Het boek, bedoeld voor gebruik op gymnasia en lycea, is geïllustreerd door 'een hedendaags kunstenaar, de heer Piet Klaasse, die geïnspireerd door het oude verhaal zijn moderne visie geeft'. Dat schrijft mevrouw Suys-Reitsma in haar woord vooraf. 'Mogen zijn tekeningen', zo wenst zij, 'een welkome ogensteun voor het geheugen bieden.'
Ja, dat moet het geweest zijn waar ik als negen- of tienjarige op uit was: ogensteun. Ik had het boek gevonden in de studeerkamer van mijn vader. Die er als leraar geschiedenis aan een HBS uit placht voor te lezen; maar daar wist ik niks van. Ik zou nu niet meer kunnen zeggen of ik het boek bij toeval of met doelgerichte speurzin vond. Ik wist hoe dan ook van niets, toen. Wat de Engelsen zo fraai de facts of life noemen, dat was een gesloten boek voor mij.
De godin van Piet Klaasse maakte een verpletterende indruk op me. Zij moet mijn eerste naakte vrouw geweest zijn. In Gesloten huis heb ik beschreven hoe ik de tekening overtrok, met potlood. En hoe mijn vader daar op de een of andere manier achter kwam. En mij met inachtneming van de destijds monumentale zwijgzaamheid op seksueel en erotisch gebied plechtig iets heeft gezegd dat ik voor altijd vergeten ben; iets namelijk dat ik al niet begreep.
Het aardige van namen noemen - zoals in dit geval die van schrijfster en boek - is dat lezers soms reageren. Zo stuurde een dame me in fotokopie een sterk verwante Aphrodite van dezelfde Piet Klaasse, maar dan aangekleed. Dat was het plaatje dat in haar Helleense Mythos had gestaan (zie afbeelding 2). Later kreeg ik ook nog een brief van een heer die enige tijd gewerkt had bij of in de nabijheid van uitgeverij Paris. Hij herinnerde zich dat men in die preutse jaren vijftig een beetje beducht was geweest voor het werk van de Montessorileraar tekenen Klaasse.
Terwijl ik zijn brief las, deed zich plotseling een duizelingwekkende mogelijkheid aan mij voor. Ik zag voor me, met grote duidelijkheid, hoe mijn vader het er, na de consternerende ontdekking van de uitwerking van de godin op zijn zoon, niet bij liet zitten, maar vastberaden zijn vulpen open schroefde en een brief schreef aan uitgeverij Paris. Dat hij grote waardering had voor 'uw uitgave die ik zelf bij mijn lessen oude geschiedenis pleeg te gebruiken', maar dat het boek naar hij zich 'gedwongen had gezien te constateren' wel erg 'vrijmoedig om niet te zeggen prikkelend geïllustreerd' was.
Dat stelde ik me dus voor; niet met tevredenheid. Want in dat geval was ik zelf de oorzaak geweest van de aangekleedheid van de godin in de latere drukken. Mede de oorzaak. Liefst zou ik het helemaal in mijn eentje veroorzaakt hebben, natuurlijk. Maar zoveel invloed wil ik mijn vader niet toeschrijven. Er moeten meer van zulke lezers en kijkers geweest zijn.
Lang geleden, dit alles, en zo goed als ongelofelijk geworden. Het eiland van de beeldloze cultuur, zuilen die stevig stonden. In Gesloten huis is ook een hoofdstuk gewijd aan wat ik voor mijzelf 'oud huishouden' pleeg te noemen. Het gaat daar onder andere over allerlei schoonmaaktips en wetenswaardigheden op het gebied van onderhoud en reparatie, tips die tientallen jaren lang onvermoeibaar in omloop geweest moeten zijn. In huis-aan-huis kranten, in dagbladen, in damesbladen. Tips die mijn vader - geheimzinnig genoeg mijn vader - gealfabetiseerd op trefwoord had ingeplakt in een groen schrift.
Een van die tips heeft naar ik intussen begrepen heb een klein spoor van verwoestingen getrokken. Mensen krijgen graag tips. De tip betreft het reinigen van suède en luidt: Peau de suède laat zich heerlijk reinigen met een doorgesneden rauwe aardappel. Vermoedelijk is er iets in de gedecideerdheid van de tipstijl zelf dat tot bijna religieuze volgzaamheid oproept.
Het is waar dat ik die prachtige zinsnede geciteerd of misschien ook wel enigermate zelf geschreven heb, dat weet ik niet meer. Maar het heeft, lezers en lezeressen, hoe dan ook nooit in mijn bedoeling gelegen om een huishoudelijk vademecum bij te leveren. Misschien dat ik in de volgende druk een cursieve waarschuwing laat opnemen: auteur en uitgever wijzen elke aansprakelijkheid voor schade, welke mogelijkerwijs is voortgevloeid uit het opvolgen van de in deze roman geciteerde huishoudelijke voorschriften, nadrukkelijk van de hand.
Alleen die ene tip, waarvan ik met zoveel woorden de bruikbaarheid heb bevestigd, daar sta ik persoonlijk voor in. Die van het papje, vervaardigd van sigareas en olie (sla of olijf). Met behulp waarvan kringen in houten tafelbladen verwijderd kunnen worden. Dat is gewoon zo. Maar dat is dan ook de enige tip die niet afkomstig is uit het vlekkenschrift van mijn vader! Voor de rest is iedereen verantwoordelijk voor zijn of haar eigen huiveringwekkende huishoudelijke experimenten.
Bobbie Traksel en Bram Schmitz zijn de opvallendste namen in de Nederlandse selectie voor het wereldkampioenschap wielrennen op de weg die bondscoach Gerrie Kneteman gisteren bekend maakte. Opmerkelijke afwezigen op de lijst zijn Servais Knaven, Leon van Bon en Max van Heeswijk. Knetemann vult de ploeg na Parijs-Tours, die zondag wordt verreden, aan met nog twee renners. Het wegwedstrijd wordt 13 oktober in het Belgische Zolder verreden. De selectie bestaat tot dusver uit: Michael Boogerd, Erik Dekker, Steven de Jongh, Karsten Kroon, Bobbie Traksel (allen van de Raboploeg), Bart Voskamp, Bram Schmitz (Bankgiroloterij), Stefan van Dijk, Aart Vierhouten (Lotto) en Jans Koerts (Domo-Farm Frites).
Robert Greene en Joost Elffers: De 48 wetten van de macht. Gebonden, Meulenhoff/Kritak 1998, van €22,50 voor €7,90. Scheltema Amsterdam
Een even vermakelijk als cynisch boek over het verwerven, uitoefenen en handhaven van macht. Leidraad zijn 48 wetten, waaronder `Doe u voor als vriend, ga te werk als spion', `Laat anderen het werk doen en strijk zelf de eer op', en – kernachtiger kan het niet – `Vermorzel uw vijand'. Alles uitvoerig geïllustreerd met voorbeelden uit de geschiedenis en de literatuur, en gekruid met citaten als het volgende (van Nietzsche): `Met een slecht geweten is eenvoudiger om te gaan dan met een slechte reputatie.'
Amerika was niet de oorzaak van de problemen bij Numico. En Amerika was zeker niet de reden voor zijn vertrek. Hans van der Wielen ging in mei 2002 weg als eerste man van voedingsconcern Numico. Tot nu toe zweeg hij over wat daaraan vooraf ging. Maar nu president-commissaris Rob Zwartendijk doet voorkomen dat het wél om Amerika was, wil hij zíjn verhaal vertellen.
Weinig mensen, zelfs zakenmensen, die op persoonlijke vragen zulke korte antwoorden geven als Hans van der Wielen (59), tot mei 2002 bestuursvoorzitter van Numico. Een voorbeeld.
Andere mensen gaan er dan eens goed voor zitten. Hans van der Wielen niet. Hij zwijgt. Pas na enig aandringen wil hij wel zeggen dat zijn moeder ,,iemand met een eigen mening'' is. ,,Scherp, intelligent.'' Ze leeft nog – daarover vertelt hij wel uit zichzelf. Hoe ze een week in het ziekenhuis lag en er zwakker uit kwam dan ze erin ging. Door gebrek aan goede voeding, te weinig vitaminen.
De vitamineman, dat zou zijn bijnaam kunnen zijn. Hans van der Wielen maakte van de chocomel-en-babyvoedingfabriek die Nutricia was een producent van voedingssupplementen die Numico ging heten, en met de aankoop van twee Amerikaanse bedrijven de pretentie kreeg van een wereldspeler. Dat werd het ook wel even, van augustus 1999 tot najaar 2001. Maar toen ging het mis. Na 11 september, zegt Hans van der Wielen, verloor het Amerikaanse management het vertrouwen in de toekomst. De markt groeide nog, maar die twee Amerikaanse bedrijven – GNC en Rexall Sundown – hadden er een steeds kleiner deel van. De koers van het aandeel Numico halveerde. En Hans van der Wielen kreeg de schuld. Hij ging in mei 2002 weg. Daarna boekte het bedrijf twee miljard euro af op de als mislukt beschouwde investeringen en koos als nieuwe strategie de oude vertrouwde babyvoeding, en de voeding voor ziekenhuispatiënten, waar het ook altijd al goed in was.
En het is zeker niet waar, zegt hij, dat hij om Amerika is weggegaan bij Numico. Of is weggestúúrd. Dat maakten analisten en aandeelhouders ervan.
Tot nu toe wilde Hans van der Wielen niets zeggen over wat volgens hem de reden was voor zijn vertrek. Maar nu wel, nu de president-commissaris van Numico, Rob Zwartendijk, op de aandeelhoudersvergadering van 17 december heeft doen voorkomen dat het wél Amerika was waarom Hans van der Wielen weg moest.
De echte reden was ruzie tussen hem en Rob Zwartendijk, zegt Hans van der Wielen. ,,Zo gaat het altijd.'' De ruzie ging over zijn salaris en dat van andere Europese topmanagers. Het was lager dan dat van de Amerikanen. De ruzie ging ook over wie mocht bepalen wanneer de president-commissaris en de bestuursvoorzitter elkaar zagen, en waar, en hoe lang, en wat er dan besproken werd.
Weinig mensen die het leven zo overzichtelijk weten te houden als Hans van der Wielen. ,,Ik ben een bèta-jongen'', zegt hij. Op school was hij goed in alle exacte vakken. Hij ging chemische technologie studeren omdat dat begin jaren zestig het ,,modernste'' was. Het had de aantrekkingskracht die nu de informatietechnologie heeft. ,,Ik studeerde niet om de kennis, maar om wat je ermee kon doen.'' Chemische technologie was ook tastbaarder dan wiskunde of natuurkunde. ,,Je kunt er iets mee maken. Kunststof, keramiek, voeding.''
Na zijn studie wilde hij de fabriek in, de procesindustrie. Proefjes doen in het laboratorium had hij wel gezien. Het werd een baan bij Aku, een onderdeel van wat nu Akzo is. Hans van der Wielen kwam uit Druten, bij Nijmegen. Hij had gestudeerd in Eindhoven. En nu ging hij naar Breda. Hij trouwde, zegt hij, omdat hij geen zin had om alleen te zitten. Zijn vrouw was onderwijzeres, ze werd ontslagen toen ze zwanger raakte. Na drie jaar gingen ze naar Emmen, naar een van de andere fabrieken van Aku. En na weer drie jaar werd het Arnhem, naar het hoofdkantoor, waar Hans van der Wielen ging werken op de afdeling bedrijfseconomie. Hij zegt: ,,Ik heb daar geleerd dat het voor een techneut gemakkelijker is om economie te leren dan andersom. Je vertaalt het bedrijfsproces in centjes. Dat is alles.''
In 1980 ging hij naar Nutricia. ,,Men zocht een fabrieksdirecteur. Ik was al jaren uit de fabriek weg. En ik had ook geen ervaring in voeding. Maar men stelde mij aan als directeur in Zoetermeer.'' Voor een techneut, zegt hij, is niet zo moeilijk om met voedingsdeskundigen te leren praten. Nutricia had het moeilijk in die tijd. Het had, zoals veel andere bedrijven, meegedaan met de grote mode van de jaren zeventig: diversificatie. Van een melkverwerkend bedrijf was het veranderd in een onoverzichtelijk conglomeraat dat naast babymelk, pap en chocomel ook nog sauzen en margarine maakte, en zoutjes, en augurken, en jam. Nutricia moest terug naar de core business. En daar mocht Hans van der Wielen aan meedoen.
Nutricia koos voor de babyvoeding, en voor de voeding voor ziekenhuispatiënten. ,,Voeding die je met de hulp van consultatiebureaus en artsen verkoopt aan speciale groepen'', zegt Hans van der Wielen. Dat is iets anders dan met miljoenen reclamegeld chips verkopen aan gewone mensen. De delen van Nutricia waar chips werden gemaakt, en al die andere producten voor de voedingsmiddelenmarkt, werden verkocht. Hans van der Wielen wil niets zeggen over wat Numico nu doet, na zijn vertrek. Als Numico weer uitbreiding gaat zoeken, dan zal het in producten voor de voedingsmiddelenmarkt zijn. De nieuwe bestuursvoorzitter, Jan Bennink, werkte hiervoor bij Danone. Maar uit de manier waarop Hans van der Wielen vertelt over de beslissingen die hij zelf in de jaren tachtig en negentig nam, blijkt hoe hij erover denkt. Onder zijn leiding verkocht Nutricia de twee sterkste merken die het had op de voedingsmiddelenmarkt: Chocomel en Fristi. Met de opbrengst veranderde hij Nutricia in een bedrijf dat voor zichzelf een positie zocht tussen voedingsmiddelen en farmaceutica. Hans van der Wielen dacht in de jaren negentig dat mensen in het rijke westen grote belangstelling zouden gaan krijgen voor gezond eten, en dus ook voor de hulpmiddelen die de industrie voor hen kon ontwikkelen als ze dat te ingewikkeld vonden, of geen zin hadden om er moeite voor te doen, of dachten dat gezond eten alleen niet voldoende was.
Hans van der Wielen denkt nog steeds dat die belangstelling de komende jaren zal toenemen. Het is niet waar, zegt hij, dat Amerikanen geen vitaminepillen meer willen slikken. Met de diëten en de sportdrankjes gaat het juist heel goed. Alleen is de concurrentie toegenomen, waardoor de prijzen zijn gedaald. En GNC en Rexall Sundown zijn alleen niet op tijd met nieuwe producten gekomen.
Zelf praat Hans van der Wielen als een gelovige over vitaminen en al die andere dingen waarvan gezegd wordt dat mensen er gezond van blijven. Hij mag dan een bèta-jongen zijn, maar voor de relatie tussen voedsel en gezondheid heeft hij geen bewijzen nodig die gebaseerd zijn op `dubbelblind, gerandomiseerd en longitudinaal uitgevoerd onderzoek' met gestandaardiseerde eindtermen. ,,Dan ben je een eeuw verder.'' Hij kijkt naar feiten als deze:
,,Het is toch niet zo moeilijk om te bedenken dat het wel zal komen door de voeding die ze binnenkrijgen'', zegt Hans van der Wielen. ,,Wat is er op tegen om wat extra vitamine e te nemen als je weet dat dát de vitamine is die veel in Japans eten zit?''
Hij is ervan overtuigd, zegt hij, dat de kans op ziekte voor twintig procent aanleg is en voor tachtig procent lifestyle. En die is te beïnvloeden.
Zijn ouders gaven hem levertraan en leerden hem hoe slecht roken is. Hij is altijd blijven letten op wat hij at. Toen Numico in de jaren negentig steeds meer kennis kreeg over voedingsupplementen, liet hij in het laboratorium van zijn bedrijf zijn hele metabolisme uitzoeken. Vanaf die tijd slikt hij alles wat hij te kort komt. ,,Ook als je goed eet, krijg je niet wat je nodig hebt.'' Achttien pillen per dag, en dan nog af en toe een beetje visolie, tegen het dichtslibben van de bloedvaten. Hij vertelt hoe lang hij is en hoe zwaar – 1.82 meter, 76 kilo – en wat dat betekent voor zijn body mass index, een getal dat aangeeft of iemand te licht of te zwaar is, of precies goed. Met 23 (gewicht gedeeld door lengte in het kwadraat ) zit hij aan de bovengrens van precies goed. ,,Ik ben vijf kilo zwaarder dan toen ik trouwde.''
Hans van der Wielen begrijpt niet waarom kinderen op school niet veel meer leren over wat ze moeten eten om gezond te blijven ,,Veel belangrijker dan kennis over meeldraden en stampers.'' Hij begrijpt ook niet waarom kosten van ziekten wel worden vergoed, maar niet de kosten die mensen voor hun gezondheid maken.
In de supermarkt gekochte vitaminepillen die gedeclareerd kunnen worden bij de ziektekostenverzekeraar.
GNC (General Nutrician Corporation) was een goede koop, zegt Hans van der Wielen. Hij was samen met Rob Zwartendijk, toen nog gewoon commissaris bij Numico, naar Amerika gegaan, in 1999. Rob Zwartendijk kende Amerika goed, hij had er de supermarktketens van Ahold geleid. Hans van der Wielen zocht een markt waarin hij de kennis die Numico had te gelde kon maken. GNC had te weinig kennis, maar wel duizenden goedlopende winkels. Het Zwitserse farmaceuticabedrijf Novartis wilde GNC ook kopen, maar GNC koos Numico. ,,Nee, het wás niet te duur'', zegt Hans van der Wielen. Dat zeggen analisten en aandeelhouders van Numico nu. Zijn argument: de koers-winstverhouding van GNC was lager dan die van Numico, waaruit volgt dat de investering op bedrijfseconomische gronden rationeel was. ,,Rob Zwartendijk vond GNC ook een goede koop.''
Tot augustus 2000 – Rexall Sundown was inmiddels ook overgenomen – was het aandeel Numico erg geliefd bij beleggers. Toen begon dat opeens te veranderen. Volgens Hans van der Wielen had dat niets te maken met de twee bedrijven die waren overgenomen. De cijfers van Numico waren goed, en bleven goed onder zijn leiding. Maar ABN Amro had een rapport gemaakt waarin het aandeel Numico toch een downgrading kreeg. ,,Dat was ingegeven door emoties'', zegt Hans van der Wielen. ,,ABN Amro had de aankoop van Rexall gemist omdat ze te duur waren. Bij de uitgifte van aandelen voor de overname van GNC waren er ook al problemen geweest. Laat ik dit ervan zeggen: ABN Amro had misbruik van zijn positie gemaakt. Ik had tegen ABN Amro gezegd: bij onze volgende acquisitie concurreren jullie gewoon met de anderen. De volgende keer was ABN Amro de duurste van allemaal. We zijn met andere banken verdergegaan. Maar we kregen ons wasbeurtje met die downgrading.''
Twee weken voordat Numico de halfjaarcijfers bekend maakte, zou het rapport van ABN Amro uitkomen. Hans van der Wielen belde de voorzitter van de raad van bestuur van ABN Amro om te vragen of hij niet even kon wachten. Hij wist dat Numico een groei in de winst per aandeel van tachtig procent zou laten zien. Maar een paar dagen later lag het rapport bij een journalist van The Wall Street Journal. ,,Die journalist'', zegt Hans van der Wielen, ,,had relaties met een Amerikaans hedge fund dat zwaar short zat in Numico en er alle belang bij had dat de koers van het aandeel zou dalen. The Wall Street Journal kwam een paar maanden later met een lijst met precies dezelfde aantijgingen als dat hedge fund. Echt precies dezelfde dingen. De koers kwam onder druk te staan. En wat zie je dan? Goldman Sachs springt er in, die wil ook verdienen. En daarna Crédit Suisse. En daarna de anderen.''
Hans van der Wielen maakte mee dat de omzet van het aandeel Numico in een week tijd vertienvoudigde. Dat was in januari 2001. Hij deed aangifte bij wat toen nog de STE (Stichting Toezicht Effectenverkeer) heette, maar er werd niets mee gedaan. ,,Er wordt een sentiment gecreëerd waardoor de koers daalt en hedge funds verdienen er vermogens aan. En het mag allemaal.'' Hij vindt het pervers dat hegde funds in Nederland niet zoals in Angelsaksische landen bekend hoeven te maken in welke aandelen ze short zitten en in welke long. ,,Dat maakt het erg gemakkelijk om dit soort spelletjes te spelen.''
Een ander pervers spelletje. Het is voorstelbaar dat bij GNC mensen waren die ook belang hadden bij een koersdaling. GNC was al een keer door een venture capitalist van de beurs gehaald en weer teruggebracht. Die venture capitalist had er een miljard dollar aan overgehouden. De overname door Numico had het management ook rijk gemaakt. Twee topmanagers van GNC waren na de overname zelf ook actief geworden als venture capitalist. Als Numico van GNC af zou willen, zou de hele cyclus nog een keer kunnen worden herhaald: het oude management koopt GNC voor een lage prijs terug, gaat weer hard werken om er een mooi bedrijf van te maken en verkoopt het opnieuw.
Hans van der Wielen wil er niets over zeggen. Hij zegt wel dat hij in Amerika veel heeft bijgeleerd. ,,Ik wist dat rijk worden het doel is, en dat het doel alle middelen heiligt. Maar ik wist niet dat het zo erg was.''
Geen probleem zolang de belangen van onderneming en management parallel lopen. ,,We stelden leningen beschikbaar die konden worden omgezet in aandelen. Als men drie jaar bleef, werd de helft van de lening kwijtgescholden. En de rest ook, als de financiële doelen werden gehaald.'' Zo probeerde Numico het management te motiveren om te blijven én om te werken. Maar na een tijdje hielp het niet meer. Het was een belangrijk deel van de kritiek die Numico van analisten en aandeelhouders kreeg: de Amerikaanse bedrijven deden níets meer na de overname. Wat zegt Hans van der Wielen? Hij zegt dat het management van GNC zich in het begin nog wel inspande, maar dat op een gegeven moment ,,de interesses anders kwamen te liggen''. Bij zélf investeren, niet bij het uitvoeren van opdrachten uit Nederland. Over het management van Rexall is Hans van der Wielen nog bitterder. De ceo, voorheen grootaandeelhouder, was zo superrijk geworden door de overname dat hij sowieso niet meer te motiveren was, zelfs niet met geld.
Rexall kreeg na de overname een manager van GNC – maar dat bleek ook niet zo'n goed idee. ,,We hebben ons verkeken op de cultuurverschillen tussen mensen uit Pittsburg en uit Florida. Pittsburgers zijn Duitsers, mensen uit Florida zijn Zuid-Italianen.''
De ruzie met president-commissaris Rob Zwartendijk, over het salaris, was in mei 2001. ,,Daarna was de relatie verstoord'', zegt Hans van der Wielen. Hij herhaalt dat het ,,niets met de business'' te maken had. ,,De koers stond onder druk, maar dat had dus andere oorzaken. De cijfers waren maximaal. In de eerste helft van 2001 heeft Numico zijn beste resultaat ooit behaald.'' Hij dacht dat het wel zou overwaaien. In augustus merkte hij dat het niet zo was. Met nadruk zegt hij dat hij zijn functie vóór 11 september ter beschikking stelde. Voordat het Amerikaanse management dus de moed verloor. Hij vindt dat de commissarissen van Numico zich ,,maar zeer gering bij de business betrokken toonden''. Hij had commissarissen gewild die wél betrokken waren. Dan hadden ze hem niet zo gemakkelijk laten gaan. ,,Nu was het: we nemen gewoon een ander.'' Hij vindt dat commissarissen voor de bestuursvoorzitter sparring partners moeten zijn.
Hij zegt dat een mens over molshopen struikelt, niet over bergen. Numico had wel problemen, maar dat waren de normale problemen van een neergaande economie en managers die vervangen moesten worden. ,,Normaal krijg je de vrijheid om die problemen zelf op te lossen.''
Hans van der Wielen: ,,Ik voelde dat er kritiek op mij was. Ik dacht: als dat zo is, wil ik het graag horen. Ik wilde een vergadering met de commissarissen. Die vergadering was op een avond, begin september, in een hotel in Amsterdam. Het was zeer vervelend, vervelender dan ik me had kunnen voorstellen. Wat mij betreft ging het erom dat de werkrelatie tussen mij en voorzitter van de raad van comissarisen niet goed was, dat er spanningen waren in de top, en dat ik die wilde oplossen. Ik wilde ingrijpen, want ze deden niet wat ze moesten doen, en daardoor stond de introductie van een nieuwe lijn van voedingsupplementen onder druk. Ik had de mannen die daarvoor verantwoordelijk waren erop aangesproken, maar die trokken zich er niets van aan. Ze kregen achter mijn rug backing van de commissarissen. Daar wilde ik het over hebben in die vergadering. Maar ik kreeg de kans niet. Het was direct van dik hout zaagt men planken. Ik had gedacht dat ik met mijn track record genoeg goodwill had opgebouwd om op een normale manier mijn positie te bespreken. Het was niet zo. Er is die avond geen enkele inhoudelijke discussie geweest. Het ging alleen maar over mensen. Zo gaat dat dus. Ze laten je zo gaan, wat je ook voor de onderneming gedaan hebt, en wat je ook nog zou kunnen doen. En daarna wijzigen ze met het grootste gemak de strategie van de onderneming.''
,,Als je 59 bent, en je was anders op je 60ste opgehouden, dan kun je denken: het is alleen een wat ongelukkige manier om uit elkaar te gaan. Maar het is niet goed. Het is voor mij niet goed en voor de onderneming ook niet.''
,,Als je geofferd wordt, krijg je de zwartepiet mee. Zo is het. Ik heb een dikke huid gekregen. Ik weet dat het bedrijf het in mijn tijd goed gedaan heeft. Winst maal twaalf. Omzet maal tien. Als iemand me vantevoren had gezegd dat ik die cijfers moest halen, had ik gezegd dat het me niet zou lukken.''
Zeker 35 mensen zijn vandaag om het leven gekomen bij de ontploffing van verscheidene bommen in de buurt van een Amerikaans legerkonvooi in het zuiden van Bagdad.
In het westen van de Iraakse hoofdstad werden twee Iraakse politiemannen en een Amerikaanse militair gedood bij een zelfmoordaanslag. Het aantal aanvallen op Amerikaanse militairen in Irak is toegenomen naar ongeveer 80 per dag van 40 per dag vorige maand.
Volgens een politieman werden er bij de achtereenvolgende bomontploffingen in Zuid-Bagdad ook meer dan 100 mensen gewond. Het was niet meteen duidelijk of er onder de doden Amerikanen waren. De aanslag in West-Bagdad had plaats vlakbij een Amerikaanse militaire controlepost. Hier werden ongeveer 60 mensen gewond. In de stad Tal Afar in het noorden werden vier mensen gedood bij een bomaanslag.
De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw onderstreepte vanochtend dat Londen niet zal onderhandelen met de ontvoerders van de Brit Kenneth Bigley over losgeld of politieke eisen. Wel is de regering bereid ,,te luisteren naar wat ze te zeggen hebben'' als er contact tot stand zou komen. Straw reageerde op een nieuwe smeekbede-per-video van Bigley, die in ketenen en vanuit een soort kooi premier Blair smeekte ,,zich in te spannen voor de bevrijding van de Iraakse vrouwelijke gevangenen''. Dit is de eis die zijn ontvoerders hebben gesteld. Bigleys twee Amerikaanse medegijzelaars zijn al onthoofd. Straw verklaarde dat ,,het een grote troost is dat Kenneth Bigley nog in leven is''.
Jordanië is intussen ,,optimistisch'' ten aanzien van het lot van twee ontvoerde Franse journalisten. Hun vrijlating zou ,,op heel korte termijn'' kunnen plaatsvinden, aldus een regeringswoordvoerster. Twee zelfbenoemde Franse bemiddelaars verklaarden vanochtend in Damascus dat de gijzelaars in handen van ,,het verzet'' zijn in de regio van het sunnitische rebellenbolwerk Falluja. Hun vrijlating, zeiden zij, wordt geblokkeerd door Amerikaanse bombardementen. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen voeren haast elke dag aanvallen uit op wat zij betitelen als schuilplaatsen van extremisten.
De Arabische televisiezender Al-Jazira toonde vanochtend een videoband van tien nieuwe gijzelaars, van wie twee Indonesische vrouwen en twee Libanezen. Het Islamitisch Leger in Irak meldde hen in handen te hebben. Allen zouden werken voor een elektriciteitsbedrijf.
De tennisster werd in twee sets verslagen door de Estse Kaia Kanepi. Nog nooit eerder lag de nummer één van de wereld al na één partij uit het New Yorkse grandslamtoernooi.
Nummer één van de wereld Simona Halep is verrassend uitgeschakeld in de eerste ronde van de US Open. De Roemeense tennisster werd op het grand slam in New York in twee sets verslagen door de Estse nummer 44 Kaia Kanepi: 6-2, 6-4.
Het is de eerste keer in de geschiedenis van de US Open dat de aanvoerster van de wereldranglijst er al na één partij uit ligt. Voor Halep is het niet de eerste keer dat het toernooi op een teleurstelling uitloopt. Vorig jaar verloor ze ook in de eerste ronde, toen van wildcardspeelster Maria Sjarapova.
Kiki Bertens wist vorige week zondag ook al te winnen van Halep, die dit voorjaar op Roland Garros nog haar eerste grandslamtitel pakte. Bertens versloeg Halep in een razend spannende finale van het toernooi in Cincinnati. Het was de grootste zege in de loopbaan van de Nederlandse tot nu toe. Op de US Open, waar net als in Cincinnati gespeeld wordt op hardcourt, wordt ze als outsider gezien voor de titel.
Dinsdag moet de als dertiende geplaatste Bertens haar eerste partij spelen in New York, waar ze nog nooit verder kwam dan de tweede ronde. Ze neemt het op tegen Kristyna Pliskova uit Tjsechië. Arantxa Rus en Robin Haase zijn de andere Nederlanders in de eerste ronde van de US Open.