Het uitgangspunt van de TOM therapie is het in een kleine groep oefenen van sociaal inzicht, sociaal begrip en sociale sensitiviteit, met als doel zich beter te kunnen verplaatsen in de gevoelens en gedachten van anderen. Deze vaardigheid wordt ook wel de ‘Theory of Mind’ genoemd, vandaar de afkorting TOM.
De groepstherapie is gebaseerd op het boek ‘Leren denken over denken en leren begrijpen van emoties’ van Dr. Pim Steerneman en wordt in onze praktijk gegeven aan kinderen met een gediagnosticeerde stoornis in het autistisch spectrum.
De TOM therapie moet gezien worden als een basistherapie die eventueel gevolgd kan worden door een groepstherapie sociale weerbaarheid waar de geleerde vaardigheden toegepast moeten worden. Een dergelijke groepstherapie zonder de TOM therapie is vaak net een stapje te ver voor kinderen met een stoornis in het autistisch spectrum, omdat deze therapieën vaak uitgaan van een volledig ontwikkelde ‘Theory of Mind’.
In de TOM-therapie worden alle bouwstenen van de sociaal cognitieve ontwikkeling doorlopen. Zo begint de therapie met het oefenen van perceptie en imitatie, gevolgd door emotieherkenning, doen-alsof en het verschil herkennen tussen de mentale en fysieke wereld. Dit laatste is het onderscheiden van fantasie en werkelijkheid. Daarna komen de fases ‘First order belief’(denken over iets), ‘Second order belief’ (denken over denken) en ‘False belief’ (foutieve overtuigingen). Tot slot wordt het begrip van (complexe) humor behandeld, waarbij het begrijpen van ongerijmdheden op het symbolische vlak centraal staan.
Deze bovengenoemde vaardigheden worden op een speelse wijze tijdens de bijeenkomsten aan de orde gesteld. Thuis worden deze vaardigheden geactiveerd, herhaald en uitgediept door middel van huiswerkopdrachten die het kind met één van de ouders maakt.
De cursus ‘Ik ben speciaal’ is bedoeld voor kinderen en jeugdigen van 9 tot 16 jaar met een autismespectrumstoornis (ASS). Het doel van de cursus is hen te informeren over de bij hen gestelde diagnose (psycho-educatie). Daarbij gaat het vooral om het vergroten van de zelfkennis en het bevorderen van het gevoel van eigenwaarde. De boodschap dat er iets aan de hand is, moet worden verwerkt. Als ouder zult u bij dit proces betrokken worden.
Om ASS te kunnen begrijpen, wordt eerst uitleg gegeven over de innerlijke (talenten, interesses) en uiterlijke verschillen tussen mensen. Vervolgens wordt hen vertelt hoe de hersenen werken en wat de begrippen ‘ziekte’ en ‘handicap’ betekenen.
Een ASS is een handicap en geen ziekte. Een ASS heeft te maken met de hersenen die bij anders werken dan bij mensen zonder een ASS. Dit betekent dat je niet aan iemand kunt zien dat hij of zij een ASS heeft. Bovendien wordt duidelijk dat alle mensen met een ASS verschillend zijn.
Wanneer er voldoende aanmeldingen zijn wordt er een groep voor kinderen tot en met 12 jaar en / of een groep voor jeugdigen vanaf 13 jaar gevormd. Meestal hebben de deelnemers al individuele sessies achter de rug, voordat ze met deze cursus starten. Kinderen en jeugdigen die dat niet hebben gehad krijgen een intakegesprek. Dan wordt bekeken de cursus een goed aanbod is of dat individuele sessie beter zijn.
Er wordt met een werkmap gewerkt die per bijeenkomst wordt gevuld met werkbladen die zijn gelezen en ingevuld. De werkmap is het instrument waarmee de kinderen/ jeugdigen in de eerste plaats zichzelf en hun ASS beter kunnen leren kennen en begrijpen. Het is hun eigen boek over zichzelf dat ze mee helpen schrijven. Het werkboek is daarmee het middel om inzicht te geven over ASS en over zichzelf in relatie tot de ASS.
De effecten van cursus zijn het grootst wanneer de ouders hun kind actief begeleiden. Zij worden door de therapeut(en) op de hoogte gehouden van wat er tijdens de sessies besproken is. Ouders maken samen met hun kind bepaalde werkbladen. Tevens zijn er van aparte bijeenkomsten die voor de ouders worden georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten kunnen ouders vertellen over hoe hun zoon of dochter thuis met de cursus omgaat.
De cursus omvat zeven sessies van 1½ uur en één, mogelijk twee bijeenkomsten voor de ouders die een uur duurt. Tijdens individuele behandeling kan hiervan worden afgeweken.