OPINIE - Waarom koos Desi Bouterse exclusief de publicist Sandew Hira uit om aan hem zijn verhaal over de ‘decembergebeurtenissen’ te vertellen?
Onder de militaire dictatuur van Bouterse was de samenleving in de greep van de angst. Activiteiten van politieke partijen waren verboden. Onafhankelijke rechtspraak had opgehouden te bestaan. De pers was geïntimideerd en gemuilkorfd. Willekeurige arrestaties en mishandeling waren troef. In strijd met de dadersbelofte, direct na de bloedige militaire staatsgreep van 25 februari 1980 gedaan, dat spoedig verkiezingen zouden worden gehouden, liet het Manifest van de Revolutie er geen misverstand over bestaan: 'Het komt erop neer dat wij de onwaarachtige parlementaire democratie van het neokolonialisme tot aan de bodem zullen afbreken om een nieuwe waarachtige democratie van de grond af weer op te bouwen...'. De dictatuur demonstreerde daarmee historisch analfabetisme. De parlementaire democratie van Suriname was een fundamentele verworvenheid van de antikoloniale strijd.
Tijdens de miliataire dictatuur in Suriname was foltering en marteling zonder vorm van proces gemeengoed. Foto: ANP archief
OP 23 NOVEMBER 1982 schreef mr. Kenneth Gonçalves, Deken van de Orde van Advocaten, namens een breed platform van professionele, sociale en religieuze organisaties, zijn historische brief aan de 'Voorzitter van het Beleidscentrum, Luitenant-Kolonel D. D. Bouterse.' Hij schreef een schitterende kritiek op de totalitaire staatsopvatting en brak een lans voor de democratie, het recht en politieke non-discriminatie. Hij drong aan op respect voor de Surinaamse bevolking, voor 'haar niveau, haar cultuur-historische achtergrond, haar staatskundige traditie en haar geïnteresseerdheid in het politieke gebeuren.' Hij waarschuwde dat de keuze voor de totalitaire weg zou leiden tot 'ongekende repressieve machtsuitoefening'. Gonçalves nodigde uit tot 'een proces van een constructief verlopende dialoog.'
GONÇALVES WERD OP 8 december 1982, evenals veertien andere voorvechters van de vrijheid, waaronder mr. John Baboeram, de broer van Sandew Hira (Dew Baboeram), zonder vorm van proces door de dictatuur gefolterd en doodgeschoten. Op de televisie verklaarde Bouterse dat zij 'op de vlucht zijn neergeschoten'.
De totalitaire staat werd met de ontvoeringen, brandstichtingen, folteringen, moorden en leugens een feit. Alle onafhankelijke media werden verboden of onder censuur geplaatst. Decreet B-10 werd uitgevaardigd. De dictatuur verbood daarin geschriften in te voeren. In de regeringsverklaring van 1 mei 1983 werden de parlementaire democratie definitief afgeschaft!
Op 27 juli van dit jaar schreef president-hoofdverdachte Bouterse aan zijn aanstaande interviewer Hira zonder een spoor van berouw: 'Wij waren allen militairen en hebben ons verdedigd waar het moest en waar het niet anders kon, vaak met dezelfde middelen als zij die ons coût que coût wilden verwijderen'. Folter en moord versus een 'een proces van een constructief verlopende dialoog'. Dezelfde middelen?
WAARHEID KENMERKT ZICH door consistentie in de tijd. Gonçalves had op eloquente wijze het vreedzame rechtsverlangen en de vrijheidsliefde van de Surinamers verwoord. Dit jaar, ruim drie decennia later, heeft zijn weduwe Lilian Gonçalves-Ho Kang You van de Universiteit Leiden een eredoctoraat gekregen voor haar niet aflatende inzet voor de mensenrechten en gerechtigheid, in Suriname en in de wereld. Als voorzitter van het International Executive Committee van Amnesty International overhandigde zij in 2006 de prestigieuze 'Ambassador of Conscience Award' aan Nelson Mandela. Geen mooier symbool van voortleven van de geest van Kenneth Gonçalves, dan de niet aflatende strijd van zijn weduwe en de nabestaanden- en mensenrechtenbeweging voor de vrede, mensenrechten en gerechtigheid.
Soms hangt het morele lot van een natie af van een handvol onverzettelijke mensen. Hun verdediging van grondrechten en nationale waarden is, wat wij in de woorden van Trefossa kunnen noemen, een konsjensi-feti (in zijn spelling). Het recht op leven en gelijkheid voor de wet, zijn zulke grondrechten. 'Recht en waarheid maken vrij', zoals bezongen in ons volkslied, is zo een nationale waarde.
SURINAME IS MET de teloorgang van de Trias Politica (zelfamnestiewet) en de absolute paarse meerderheid, verworven in oneerlijke verkiezingen, verworden tot een één-partij-staat. De president-hoofdverdachte werd 'bij acclamatie' gekozen. Met regering, rechterlijke macht en parlement aan zijn voeten, rest nog één hobbel op weg naar de onbetwiste heerschappij: het collectieve geheugen, fundament van het collectieve geweten. Zijn 'waarheidsvinding' wil die hobbel nemen, het is een coup tegen de waarheid. Hij wil door 'herschrijving' van de geschiedenis als vader des vaderlands herrijzen, terwijl zijn slachtoffers als handlangers van het boze buitenland worden weggezet. Het dit jaar geopende Legermuseum gaf een voorproefje. Terwijl Bouterse werd opgediend als 'visionaire leider', geschilderd naast Fidel Castro, Simon Bolivar en Hugo Chávez, werden de slachtoffers van 8 december 1982 belasterd als handlangers van het buitenland. Dat heet historisch revisionisme.
HIRA, DOOR BOUTERSE als 'patriot' ingezegend, heeft vorig jaar samengewerkt met de regering Bouterse rond het thema herschrijven van de geschiedenis. Hij schreef in zijn Starnieuws-column van 10 maart 2014 dat de minister van Binnenlandse Zaken zijn cursus 'Herschrijven van de Surinaamse geschiedenis' plaatste 'in het kader van het regeringsbeleid om de geschiedenis te herschrijven vanuit gedekoloniseerd perspectief.' Iemand die samenwerkt met een regering, ook al ben je nabestaande, is niet onafhankelijk als het gaat om onderzoek naar mensenrechtenschendingen begaan onder verantwoordelijkheid van de leider van die regering. Als columnist heeft Hira zich ten aanzien van de regering Bouterse gekenmerkt door kritiekloosheid. Zelfs toen president Bouterse ter gelegenheid van 150 jaar formele afschaffing van de slavernij, Nederland vergiffenis aanbood voor de koloniale slavernij, een misdaad tegen de menselijkheid, bleef het muisstil in de column van de man die zich profileert als groot criticus van de slavernij. In zijn column van 2 augustus 2010 beschreef hij de NDP als een 'belangrijke anti-koloniale factor in de geschiedenis van Suriname' en 'gunde' hij Bouterse het presidentschap. Onze 'patriot' riep in zijn columns onder de vlag van 'waarheid'-zónder-recht op tot 'stopzetting van het 8 december strafproces'.
DAT DE GEVREESDE Melvin Linscheer, directeur Nationale Veiligheid, uit alle nabestaanden Sandew Hira recruteerde om mee te werken aan het 'oplossen' van dat '8 december ding', zoals Bouterse dat ooit typeerde, is dus politiek-ideologisch voor de hand liggend. In zijn column van 10 maart 2014 schreef onze 'patriot' dat hij Linscheer vroeg om te zorgen voor 'maatschappelijk draagvlak'. Linscheer was en is geen politicus, de weg naar 'maatschappelijk draagvlak' ging vanzelfsprekend via zijn directe baas, de president. In zijn brief van 20 juli j.l. aan Bouterse met de uitnodiging mee te doen aan 'waarheidsvinding' deed Hira voorkomen alsof Bouterse voor het eerst van het 'waarheidsvinding' project hoorde en Bouterse speelde maar al te graag het spelletje mee.
Wat onze 'patriot' in zijn brief verzweeg was hoe in het - in zijn column van 10 maart 2014 aangekondigde - maandenlange contact met Linscheer indirect de PR-onderneming met Bouterse is voorgekookt. De razendsnelle, onvoorwaardelijke acceptatiebrief van Bouterse, het gereedstaande 'onderzoeksteam', alles bleek in kannen en kruiken. Bouterse en Hira hebben getracht het publiek op het verkeerde been te zetten. Via het format van een theatrale media-briefwisseling moest moreel mandaat worden ontleend aan het nabestaandenschap van de laatste, terwijl het feitelijke mandaat van deze 'waarheidsvinding' was ontleend aan de hoofdverdachte. De initiatiefnemer van dit misleidend PR-project was niet onze 'patriot', maar Linscheer, de baas van de repressieve en inlichtingendiensten van de president-hoofdverdachte. Het PR-oogmerk is maatschappelijk draagvlak creëren om het opgeschorte 8 december strafproces definitief de das om te doen. De reputatieschade van Bouterse moet worden gereduceerd door hem van de wettelijke status van hoofdverdachte van de decembermoorden af te helpen.