2 SAMENVATTING Deze samenvatting van het AFM jaarverslag 2013 laat schematisch per thema zien wat de AFM in 2013 heeft gedaan om haar doelstellingen te realiseren en wat dit heeft opgeleverd. Daarnaast komt aan de orde hoe we de uitvoering daarvan inrichten en wat die kost. In de samenvatting staat ook beschreven hoe de stakeholders van de AFM ons beoordelen, zodat duidelijk wordt hoe onze inspanningen door hen worden ervaren. Hieronder eerst alvast in het kort wat de AFM in 2013 heeft gerealiseerd. AFM 2013 in het kort 2013 was het jaar van de integriteit. Het jaar waarin opnieuw duidelijk is geworden dat eerlijkheid een kernwaarde is waar nog steeds hard aan gewerkt moet worden in de financiële wereld. Of het nu gaat om handelen op kapitaalmarkten, bedienen van zakelijke klanten, of het bedienen van consumenten: zonder eerlijkheid ook geen vertrouwen. De grootste uitdaging voor de financiële sector de komende jaren is daarmee het opbouwen van een ondernemingscultuur gericht op veiligheid en eerlijkheid. En daarmee het nog steeds niet herstelde vertrouwen in de financiële sector te vergroten. Kernwoorden daarbij zijn eerlijk, veilig én efficiënt. Het gaat er om dat marktpartijen deze drie factoren goed integreren. Goed ondernemerschap speelt hierbij ook een rol. Het vergt een verstandig samenspel van marktpartijen, toezichthouders en politiek om eerlijkheid, veiligheid en efficiency goed te verankeren in de sector. Waar daar ruimte voor is, blijft de AFM in dialoog met de markt. Maar waar nodig blijven wij streng optreden. De AFM heeft anno 2013 veel wetgeving tot haar beschikking om toezicht te kunnen houden op de kwaliteit van de financiële dienstverlening aan consumenten en semi-professionals. De invoering en de implementatie van het provisieverbod voor financiële dienstverlening is een belangrijke mijlpaal die dit jaar veel inspanning heeft gevergd. Het provisieverbod vraagt van veel partijen om grote veranderingen in hun businessmodel. Ook voor consumenten is een nieuwe situatie ontstaan nu vooraf de kosten van advies duidelijk worden gemaakt. De voorbereidingen voor het provisieverbod voor beleggingsdienstverlening, dat per 1 januari 2014 is ingegaan, was daarnaast ook een van de prioriteiten van de AFM. Naast veranderingen die zijn voorgeschreven in de wet, streven wij ook naar een cultuurverandering en vernieuwing in de sector die voortkomt uit de intrinsieke wens om klanten zo te helpen dat hun belang daadwerkelijk wordt gediend. Met het Klantbelang Dashboard zien we een positieve trend bij de onderwerpen die aandacht krijgen van de AFM. Als de sector daadwerkelijk haar vertrouwen en moreel gezag wil terugwinnen, is het zaak om dergelijke veranderingen proactief tot stand te brengen. Als AFM willen wij een constructieve rol spelen bij het stimuleren van een dergelijke cultuurverandering. Ook op de kapitaalmarkten gebeurt veel. Zoals het provisieverbod meehelpt om onafhankelijk advies te geven zonder (onbewuste) belangenverstrengeling, zo moet nieuwe wetgeving bedoeld voor accountants hetzelfde bereiken scheiding van advies- en controletaken van de accountant. Zeker in het licht van de aanhoudende negatieve berichtgeving voor de controle van de jaarrekeningen en de kwaliteit daarvan. In 2013 kwam een reeks aan incidenten naar buiten van misstanden in de controle bij zowel kleinere instellingen als grote, beursgenoteerde ondernemingen, waarbij de rol van de accountant vol in de schijnwerpers kwam. Met het schandaal rond LIBOR, waar de AFM substantiële ondersteuning bood bij het onderzoek van DNB, zijn ook benchmarks onder de aandacht gekomen. In 2013 kwamen er nieuwe voorstellen om
3 de totstandkoming van de tarieven scherper te reguleren en misdragingen wel zwaar aan te kunnen pakken vanuit het financiële toezicht. De financiële crisis heeft een aantal structurele fouten naar voren gebracht, die oplossingen voor de langere termijn behoeven. Voor een deel is dat te ondervangen door betere regelgeving. Tegelijkertijd is duidelijk dat alleen regels en toezicht op de naleving daarvan niet de risico s afdoende kunnen terugbrengen die er zijn en soms nog worden genomen. Mede in dat licht heeft de AFM in 2013 meer dan voorheen aandacht gehad voor financiële stabiliteit. Hoewel in eerste instantie een prudentieel onderwerp, heeft de crisis laten zien dat ook gedragsaspecten een bedreiging kunnen vormen voor de stabiliteit. De oprichting van het Financieel Stabiliteitscomité waarin DNB, het ministerie van Financiën en de AFM gezamenlijk aspecten hiervan hebben besproken, is daar een belangrijk resultaat van. Vanuit Europa kwamen in 2013 wederom een relatief groot aantal nieuwe en aangepaste richtlijnen, die in meer of mindere mate gevolgen hebben voor de Nederlandse markt. Het toezicht op onder meer transacties in derivaten, in 2013 van kracht geworden, en het nieuwe toezicht op alternatieve beleggingsfondsen hebben als doelstelling eveneens meer inzicht te geven in delen van de financiële markten die tot nu toe niet gereguleerd en niet transparant waren. Ook hiermee is de AFM in samenspraak met de markt voortvarend van start gegaan. De AFM waarschuwde in 2013 voor de mogelijke gevolgen van andere Europese regelgeving die in voorbereiding is, die een bedreiging kan vormen voor de bescherming van consumenten die nu in specifieke Nederlandse regels bestaat. Ook de Bankenunie zal nog de nodige impact hebben op de manier waarop toezicht wordt gehouden op de Nederlandse banken. Negen toezichtthema s De AFM is actief waar risico s het grootst zijn. We analyseren de marktontwikkelingen en risico s. Deze kunnen veranderen. De AFM past haar prioriteiten en organisatie hier flexibel op aan. Er zijn negen toezichtthema s geformuleerd, twee hiervan zijn nieuw. Het gaat om het thema: Niet-retail klanten krijgen een passende dienstverlening. Het tweede nieuwe thema is: Gedragstoezicht draagt bij aan stabiliteit van het financiële stelsel. Buiten deze thema s spelen er risico s waarop we minder invloed kunnen uitoefenen. Deze zijn opgenomen in de risicoverklaring. Een flexibele organisatie met vaste doelen De afgelopen jaren heeft de AFM veel geïnvesteerd in de ontwikkeling van een probleemgeoriënteerde toezichtaanpak en de daarvoor benodigde flexibele organisatie. We hebben onze thema s en taken ondergebracht in vijf multidisciplinaire afdelingen: Klantbelang Centraal, Pensioen & AIFM, Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving, Efficiënte Kapitaalmarkten, Marktintegriteit & Handhaving. Daarnaast zijn er drie afdelingen die de doorlopende toezichttaken uitvoeren. Terwijl het aantal medewerkers licht toenam, maar onder de personeelsprognose voor 2013 bleef, is de AFM zes procent onder de begroting gebleven. Driekwart van de totale baten van 87,4 miljoen betreft bijdragen door marktpartijen, ruim 20 miljoen komt van de overheid.
4 AFM in cijfers realisatie realisatie realisatie Algemeen Som der lasten (in miljoenen euro's) 80,4 81,0 80,3 Netto lasten (in miljoenen euro's) 79,1 79,8 76,1 Totale baten (in miljoenen euro's) 87,4 80,8 79,3 Aandeel overheidsbijdrage als percentage van de totale baten 24% 32% 36% Aandeel marktbijdrage als percentage van de totale baten 75% 67% 62% Aandeel overige baten als percentage van de totale baten 1% 2% 2% Gemiddelde bezetting medewerkers in dienst (in fte's) Gemiddelde totale bezetting (inclusief tijdelijke inhuur; in fte's) Aantal onder toezicht staande instellingen Overzicht toezichtmaatregelen Formele toezichtmaatregelen Opgelegde boetes Opgelegde lasten onder dwangsom Aangiftes Vergunningintrekkingen Aanwijzingen Openbare waarschuwingen Instelling van Wft curator Civielrechtelijke maatregelen (Wtfv) Toezeggingen (Whc) Totaal aantal formele toezichtmaatregelen Informele toezichtmaatregelen Aantal normoverdragende gesprekken/brieven Aantal waarschuwingsgesprekken/brieven 191 Totaal aantal informele toezichtmaatregelen Met ingang van 2013 wordt het aantal unieke instellingen weergegeven. De vergelijkende cijfers voor 2011 en 2012 zijn overeenkomstig aangepast.
5 Toezicht: voorkomen is beter dan bestraffen De AFM wil zoveel mogelijk effect sorteren. Als lerende organisatie met een maatschappelijk doel is het voor de AFM noodzakelijk om de effecten van haar toezicht objectief en zo volledig mogelijk in kaart te brengen. Wat werkt, wordt vaker gebruikt, wat onvoldoende functioneert, levert ook een leereffect op. Zo ondersteunt effectmeting het stellen van prioriteiten. Toezichtmaatregelen zijn slechts een instrument om een doel te bereiken. Het accent verschuift naar activiteiten die normconform gedrag bevorderen, zoals bijvoorbeeld onze rol als oriëntatiepunt bij de introductie van het provisieverbod. Een brief of gesprek is soms voldoende om instellingen tot ander gedrag te bewegen. Ook als het gaat om aanwijzingen wint de meer informele benadering terrein, zoals het versturen van herinneringsbrieven. Het effect is gelijk aan de formele benadering maar veel efficiënter en administratief minder belastend. Elke sector is anders, dus kan onze aanpak ook verschillen. Deze effectgerichtheid is steeds meer verweven in ons toezicht en een integraal onderdeel van onze aanpak. Een voorbeeld daarvan is de toepassing van het Klantbelang Dashboard dat meet in welke mate banken en verzekeraars goede stappen zetten om hun dienstverlening te verbeteren. Dit Dashboard stimuleert concreet verbeteringen en draagt bij aan de oplossing van problemen, zonder dat hier direct een formeel toezichtinstrument aan te pas komt. De stijgende lijn in de scores op het Dashboard door de jaren heen, toont tevens de effectiviteit ervan aan. Blijvend normconform gedrag vraagt ook een cultuurverandering in de sector die van binnenuit komt. Dit laat zich maar beperkt afdwingen door het opleggen van boetes en waarschuwingen; een regelmatige dialoog met aanbieders over hoe bijvoorbeeld klantinformatie kan worden verbeterd, draagt daar ook aan bij. Tien van de grootste banken en verzekeraars hebben mede op basis hiervan, driekwart van het kernassortiment herschreven. Wanneer we kijken naar niet integere partijen is het in sommige gevallen effectiever en efficiënter om de (gepercipieerde) pakkans bij marktpartijen over de hele linie te verhogen om een betere naleving van de regels te realiseren, dan om alle inzet te richten op het toepassen van formele maatregelen die een beperkt bereik hebben. Uit onderzoek blijkt dat marktpartijen percipiëren dat wij 50% van de illegale partijen zien en 70% daarvan daadwerkelijk aanpakken. Op de effectenmarkten willen we problemen liefst aan de bron signaleren en voorkomen. Direct een telefoontje van de AFM bij het signaleren van een verdachte koersbeweging heeft direct effect zonder formeel optreden. Een oproep bij niet-oob-vergunninghouders om zich vrijwillig uit ons register te laten uitschrijven, is daar ook een voorbeeld van; 22 kantoren hebben dit inmiddels gedaan. Over de hele linie willen onze beïnvloedingsmix zo optimaal mogelijk inzetten om onze doelstellingen te bereiken, variërend van uitleggen, overtuigen tot beboeten. Dit beleid leidt tot een daling van het aantal informele maatregelen zoals normoverdragende brieven en gesprekken en waarschuwingsbrieven. Ook zijn minder formele maatregelen genomen zoals boetes, lasten onder dwangsom, vergunningintrekkingen, aanwijzingen en mededelingen. Alleen het aantal waarschuwingen stijgt. Dankzij een ruimer boetetoemetingsbeleid nam het totale opgelegde boetebedrag toe tot 5,8 miljoen euro. Er zijn in 2013 geen Wft-curatoren ingesteld, toezeggingen gedaan, klachten bij de Accountantskamer gedeponeerd of een gang naar de Ondernemingskamer gemaakt. Evenmin hebben zich handhavingstrajecten voorgedaan die dat jaar hebben geleid tot een aangifte. In 2013 is het aantal onder toezicht staande instellingen gedaald van naar De AFM kreeg minder vergunningaanvragen van beleggingsondernemingen; voor aanbieders van krediet en aanbieders van beleggingsobjecten bleef het aantal gelijk. Voor het eerst zijn aanvragen binnengekomen voor crowdfunding. We hebben 25 partijen de toegang tot de markt ontzegd en veertien partijen trokken zich vrijwillig terug.
6 Stakeholders: wat is hun oordeel over de AFM? We willen graag weten hoe partijen die onder het toezicht staan van de AFM, ons functioneren ervaren. Op die manier blijven we zelf ook scherp op zaken die we beter kunnen doen. Daarnaast luisteren we graag naar wat consumenten van ons vinden. Hiervoor maken we gebruik van onafhankelijk marktonderzoek. Hierover zijn twee rapporten verschenen: Hoe stakeholders over de AFM denken in 2013, van TNS Nipo en AFM Consumentenmonitor najaar 2013, GfK. Zakelijke stakeholders Het algemene oordeel door de zakelijke stakeholders over de AFM is sinds 2011 niet significant veranderd en valt positief uit: 41% geeft een (zeer) positief oordeel (2011: 41%), 43% neemt een neutraal standpunt in (40%), 16% geeft een (zeer) negatief oordeel (18%). De houding aangaande het toezicht is niet wezenlijk veranderd in de afgelopen twee jaar. De doelgroep vindt overwegend dat de markt zonder de AFM niet goed zou functioneren, er is een lichte voorkeur voor zelfregulering en eveneens enige voorkeur voor preventief toezicht. De integriteit van de AFM staat niet ter discussie en men kan zich veelal ook vinden in de prioriteiten die de toezichthouder stelt. Het neemt niet weg dat in de perceptie de praktijkkennis te wensen overlaat en de AFM daardoor het speelveld niet helemaal begrijpt. In de ogen van de doelgroep is de effectiviteit van de AFM fors toegenomen: 44% spreekt van een (zeer) goede effectiviteit en dit bedroeg in 2011 nog slechts 29%. Consumenten Een derde van de consumenten weet (globaal) wat de AFM doet, een derde kent de AFM van naam en een derde heeft niet eerder van de AFM gehoord. Driekwart van de consumenten die de AFM kennen, is positief over de AFM. En hoe beter men de AFM kent, hoe hoger de waardering voor de AFM. Mensen met een groter vertrouwen in de financiële markt zijn ook positiever over de AFM. Op de vraag of de AFM eerlijke en transparante financiële markten bevordert, zegt (najaar 2013) ruim een derde van de consumenten ja, en een op de zeven vindt van niet. In najaar 2012 vond nog de helft van de consumenten dat AFM haar missie behaalt. We maken ons zorgen over deze signalen. Om meer inzicht te krijgen in de oorzaken hiervan voeren we in 2014 nader onderzoek uit. Ongeveer een op de vijf Nederlanders (20%) vindt de financiële markt in Nederland goed georganiseerd, een op de drie niet (34%). Een op de vijf consumenten heeft vertrouwen in het financieel toezicht in Nederland, ruim vier op de tien niet. De crises hebben het consumentenvertrouwen duidelijk een knauw gegeven; in najaar 2008 vond nog 46% de financiële markt goed georganiseerd.
7 Samenvatting thema: productaanbieders stellen belang van klant centraal Sinds de kredietcrisis is herstel van vertrouwen topprioriteit voor de financiële sector. Dit is een zaak van lange adem. De financiële sector voelt betrekkelijk weinig consumentendruk op de prijskwaliteitverhouding van producten en diensten en we verwachten niet dat dit snel verandert. Met het Klantbelang Dashboard meten we hoe grote banken en verzekeraars de belangen van hun particuliere klanten centraal stellen in de dienstverlening. Op een schaal van 1 tot 5 steeg de score van 2,7 in 2010 naar 3,5 in Banken en verzekeraars veranderen hun bedrijfscultuur en passen missies en visies aan. Concrete veranderingen zoals spaarbeleid, rentebeleid bij hypotheken, klachtenmanagement, beleggingsdienstverlening en productontwikkeling komen ten goede aan de consument. Maar nog steeds komen we zaken tegen die niet op orde zijn. Bijvoorbeeld incidenten in informatieverstrekking en de kwaliteit van beleggingsdienstverlening. We stimuleren concrete en snelle verbeteringen die duurzaam behouden blijven. Daarvoor moeten bedrijven de uitgangspunten van klantbelang centraal structureel verankeren. De vorderingen zijn gestaag, maar de voortgang is niet volledig. In 2013 houdt de AFM voor het eerst toezicht op het productontwikkelingsproces en producten. Ook hierbij moet het belang van de klant centraal staan. We scheppen duidelijkheid over de nieuwe norm, brengen het productenlandschap in kaart, monitoren het aanbod van 6500 producten, halen producten uit de markt en waarschuwen consumenten voor risicovolle producten zoals beleggingsobligaties en bitcoins. Centraal stellen van het belang van particuliere klanten Meten via Klantbelang Dashboard met schaal van 1 t/m 5 Stijgende trend in Dashboardcijfers: 2.7 in 2010, 3.0 in 2011, 3.3 in 2012, 3.5 in 2013 Klanten met beleggingsverzekering helpen hun financiële gat te dichten Dialoog met aanbieders en beoordeling van hun inspanningen. Onderzoek naar activering per aanbieder Stijging Dashboardcijfer van 2.1 in 2012 naar 3.1 in 2013 Klantinformatie verbeteren Dialoog met aanbieders Tien grootste banken en verzekeraars hebben ¾ van kernassortiment herschreven; klanten waarderen informatie over hypotheken substantieel beter Invoering nieuwe hypotheekregels per 2013: vergroten transparantie Kwaliteit van informatie bij aanvraag creditcard Bij productontwikkeling klantbelang centraal stellen Toets in hoeverre aanbieders voldoen aan nieuwe regels Marktscan creditcards Productmonitor; database met 6500 producten continu gevolgd op prijs & eigenschappen Consumenten waarschuwen Alle onderzochte aanbieders passen informatie aan op basis van AFM-bevindingen Alle onderzochte aanbieders passen informatie aan op basis van AFM-bevindingen Dagelijks ingrijpen mogelijk dankzij actuele informatie. Negen producten uit de markt gehaald. Consumenten geïnformeerd.
8 Samenvatting thema: Kwaliteit van financiële dienstverlening wordt beter Consumenten mogen erop vertrouwen dat hun belang centraal staat in het hele dienstverleningproces. Sinds adviseurs en bemiddelaars geen provisie meer ontvangen voor complexe en impactvolle financiële producten hebben zij de vrijheid om exclusief vanuit klantbelang te werken. Dit vraagt om nieuwe bedieningsconcepten en kan bijdragen aan de gewenste cultuurverandering. De eerste signalen hiertoe stemmen hoopvol maar het is te vroeg om te concluderen dat de advieskwaliteit daadwerkelijk is verbeterd. De AFM heeft zich in 2013 ook gericht op financiële ondernemingen die dusdanig schadelijk gedrag vertoonden dat het vertrouwen van consumenten ernstig werd geschaad en het gelijk speelveld ernstig werd verstoord. We hebben onder meer het verkapt in rekening brengen van een vergoeding voor consumptief krediet succesvol aangepakt, net als de schadelijke handelswijze van partijen bij het oversluiten van uitvaartverzekeringen en beleggingsverzekeringen. Met het visiedocument Dienstverlening op maat tonen we dat de wet- en regelgeving ruimte biedt om dienstverlening efficiënt in te richten en daarmee beter aan te sluiten op klantbehoeften. Er zijn diverse andere initiatieven geweest om de informatievoorziening aan professionele doelgroepen te verbeteren; van aanpassingen aan de website en persberichten tot bedrijfsbezoeken en informatiebijeenkomsten. Correcte invoering provisieverbod adviseurs en bemiddelaars Uitleg, marktmonitoring De kosten voor hypotheekadvies zijn substantieel gedaald Helderheid over toepassing regels directe beloning aanbieders voor eerlijke adviesprijs Continue informatievoorziening over toepassing kostprijsmodel Aangepaste kostprijsmodellen, meeste aanbieders vullen regels adequaat in Voorkomen dubbele kosten voor consument Consument helpen met vergelijken en beoordelen van adviseurs/aanbieders Norm voor passende volmachtbeloning naleven, excessieve beloningen tegengaan Advieskwaliteit lijfrentes verhogen Regels online dienstverlening goed laten toepassen Aanpak verkapte vergoeding voor consumptief krediet Aanpak schadelijke handelwijze bij oversluiten beleggingsverzekeringen Aanpak schadelijke handelwijze bij uitvaartverzekeringen Oproep aan consumenten; onderzoek naar serviceabonnementen Standaard dienstverleningsdocument (DVD) ontwikkeld Onderzoek volmachtbeloningen; dialoog met de markt, onder meer over nieuw nominaal model voor beloningen Onderzoek informatievoorziening en advies expirerende lijfrentes Publicatie interactief visiedocument Dienstverlening op maat Onderzoek en handhaving Onderzoek en handhaving Onderzoek en handhaving Onderzoek loopt nog 98% financieel dienstverleners heeft DVD Markt neemt voortouw bij ontwikkeling van een nominaal beloningsmodel Verzekeraars zeggen toe informatievoorziening over expirerende lijfrentes te verbeteren Helderheid over mogelijkheden om advies toegankelijk en betaalbaar te houden binnen de wet Excessen zijn verdwenen, toegestane vergoedingen zijn lager Aanzienlijk minder spelers met bedenkelijke praktijken: aanpak voortgezet in % aangeschreven dienstverleners verandert aanpak of stopt met product
9 Samenvatting thema: Verbetering producten en advies vermogensopbouw Door het verbeteren van de kwaliteit van vermogensopbouwadvies en -producten zullen financiële instellingen het belang van de klant meer centraal stellen. In 2013 is dit doel dichterbij gekomen. Het vertrouwen van consumenten in beleggingsadviseurs en vermogensbeheerders is licht gegroeid. Maar de kwaliteit van dienstverlening is marktbreed nog onvoldoende. Beleggingsdienstverleners inventariseren onvoldoende de concrete doelstelling en risicobereidheid van de klant. Ook het selectiebeleid voor de beleggingen zelf laat te wensen over. Het is daarom lastig om vast te stellen of klanten vervolgens goed geadviseerd zijn en een passende portefeuille hebben. We vinden dit teleurstellend en verwachten nadrukkelijk dat marktpartijen hun dienstverlening verbeteren. Naar aanleiding van de Directive on Alternative Investment Fund Managers (AIFM-richtlijn) houdt de AFM sinds juli 2013 toezicht op alternatieve beleggingsinstellingen zoals hedge funds, private equity en vastgoedfondsen. De nadere invulling is nog gaande. Wij voorzien circa tachtig nieuwe vergunningen en registratie van 180 AIFM s. Einde provisies bij banken, beleggingsondernemingen en fondsaanbieders Benadering grootbanken en vermogensbeheerders Zes grootbanken kondigen vrijwillig aan per te stoppen met (retour)provisies. Assetmanagers en fondsaanbieders bieden al fondsen aan zonder distributievergoeding De totale kosten van beleggen beter kunnen beoordelen en vergelijken via een eenduidige kostenmaatstaf Toenemend aanbod risicovolle (bedrijfs)obligaties Onbekendheid belegger met hefboomproducten met ingebouwde stop-loss Informatie voor beleggingsbeslissingen is duidelijk en begrijpelijk 60% aanbieders biedt onjuiste informatie in opbrengstscenario s Verzoek minister om onderzoek SNS naar Participatiecertificaten te monitoren en toe te zien op afwikkeling compensatieproces Consumenten concreet handelingsperspectief bieden bij beleggingsbeslissingen Discussiedocument en workshops over invoering Total Cost of Ownership (TCO) Mediabenadering ter waarschuwing Marktonderzoek en benadering aanbieders van deze producten Controle of de stand van de risicoindicator van Essentiele Beleggersinformatie (EBI) juist wordt berekend Sommeren aanbieders Monitoring Onderdeel beleggen vernieuwd op de AFM consumentenwebsite, tools, checklist Gedeeld inzicht over de kosten. Overeenstemming met markt over berekeningswijze maatstaf kostenstructuur Grotere bekendheid bij belegger Aanbieders stellen zelf maatregelen voor ter verbetering beleggers bescherming In sommige gevallen was dit niet goed. Betrokken partijen zijn aangesproken Bestaande klanten herinformeren, offertes voor nieuwe klanten in lijn met regels SNS doet klanten voorstel ter compensatie Informatie beschikbaar voor retailbeleggers
10 Samenvatting thema: Niet-retail klanten krijgen passende dienstverlening Dit nieuwe thema is in 2013 gestart naar aanleiding van signalen over problemen in dienstverlening aan niet-retail klanten. Er zijn diverse onderzoeken gestart, bijvoorbeeld over rentederivaten bij het MKB. Ook bij semipublieke instellingen zijn risico s geconstateerd en is de dienstverlening bij het afsluiten van rentederivaten voor verbetering vatbaar. We constateren dat de aard van de dienstverlening niet altijd duidelijk is, wat meestal pas bij een adviesbehoefte gedurende de looptijd blijkt. Sommige banken maken cliënten niet duidelijk dat zij bij het aanbieden van rentederivaten geen advies geven. Dit kan verwarring bij klanten opleveren. Informatieverstrekking over rentederivaten geeft vaak een te gunstig beeld van de verwachtingen. Banken informeren MKBcliënten daarnaast vaak onvoldoende of zij als professioneel of als niet-professioneel worden geclassificeerd en welke consequenties dit heeft. Er is een verkenning gestart naar problemen bij andere producten en financiële dienstverleners. Dossiervorming door banken laat te wensen over. In onderzochte dossiers ontbrak vaak een goede periodieke herziening van de cliëntrelatie. Daarnaast ontbraken vaak gespreksverslagen en was niet goed vast te stellen of (en hoe) banken hebben beoordeeld of de dienstverlening passend was. Een aantal banken heeft stappen ter verbetering aangekondigd. De AFM volgt deze veranderingen nauwlettend. We startten in het najaar een verkenning naar de financiële dienstverlening aan het MKB in bredere zin. Onderwerp daarbij zijn kredieten, verzekeringen en spaarproducten. Verkenning van mogelijke problemen bij dienstverlening aan niet-retail klanten Onderzoek naar dienstverlening van een aantal banken aan het professionele midden- en kleinbedrijf (MKB) bij het afsluiten van rentederivaten Een aantal banken heeft stappen ter verbetering aangekondigd. De AFM volgt deze veranderingen nauwlettend en gaat met de sector in gesprek over de gewenste passendheid van de dienstverlening
11 Samenvatting thema: Hoogte en risico s van pensioenen worden transparanter Effectieve pensioencommunicatie kan een bijdrage leveren aan het herstel van vertrouwen in de pensioensector. Centraal element voor de toekomst is het interactieve Pensioendashboard dat mensen bruikbaar overzicht en inzicht zal geven. In 2013 controleren we onder meer kortingsinformatie en het pensioenregister. Om effectieve pensioencommunicatie te bereiken zijn we penvoerder van de gedragseconomische aanbevelingen van Europese toezichthouder EIOPA. We werken samen met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de sector aan nieuwe regels voor pensioencommunicatie die consumenten beter in staat stellen een goede financiële planning voor de oude dag te maken. We zijn actief partner binnen het platform Wijzer in Geldzaken en hebben bij de jaarlijkse Pensioen3daagse een gezamenlijke helpdesk met DNB. Op onze consumentenwebsite bieden we informatie en doorverwijzingen. Verbeteren informatie beschikbare premieregelingen Uitkeringsinformatie pensioenfondsen verbeteren Effectiviteit handhaving verbeteren Effectieve regels voor pensioencommunicatie die aansluiten bij consumenten Samen met Verbond van Verzekeraars aanbevelingen opgesteld Onderzoek naar vijf fondsen; normoverdragende brief en gesprek Geen boete, wel 40 normoverdragende brieven/gesprekken Samen met sector ministerie van SZW adviseren over wetsvoorstellen Beschikbare premieregelingen kostenefficiënter, veiliger en begrijpelijker voor zowel werkgevers als werknemers. Betrokken pensioenfondsen herstellen onjuiste uitkeringsbedragen Pensioenuitvoerders melden vaker uit eigen beweging incidenten Door voorstel voor nieuwe wet worden consumenten beter in staat gesteld een goede financiële planning voor de oude dag te maken
12 Samenvatting thema: Bedreigingen van integriteit van financiële sector worden effectief aangepakt De hoofddoelstelling van dit thema is het minimaliseren van de schade aan het vertrouwen en het vermogen van consumenten ten gevolge van frauduleus, niet-integer en illegaal gedrag. We richten ons op de schadelijkste zaken met de grootste maatschappelijke impact. De nadruk ligt op nietintegere aantrekkers van geld, bewuste misleiding, (beleggings)fraude en zaken met een crimineel luchtje en een complexe dynamiek. In 2013 hebben we ons primair gericht op illegale en/of malafide praktijken die veel voorkomen. Dit komt veel voor bij (vrijgestelde) aanbieders van grond en goud als beleggingsobject, aanbieders van niet-beursgenoteerde vastgoedbeleggingen, illegale kredietaanbieders, malafide geldaantrekkers, boiler rooms en aanbieders van beleggingsproducten in vreemde valuta. Zware schendingen bij vergunninghouders, als betrokkenheid bij fraude of niet-integere bedrijfsvoering en onbetrouwbaarheid van bestuurders, hebben ook onze aandacht gehad. We hebben verder een aantal crisisonderzoeken uitgevoerd met groot financieel en maatschappelijk belang. Vanwege het grote aantal meldingen en signalen is een effectief proces opgezet. Als er bijvoorbeeld twijfel is over vergunningsplicht van een aanbieder krijgt deze, indien gepast, via een stappenplan de mogelijkheid zelf te bepalen of zijn activiteiten vergunningplichtig zijn. Dat is minder belastend voor alle betrokkenen. Vanwege het strafrecht is er vanzelfsprekend overleg met het OM. Ook in het FEC, het samenwerkingsverband van zeven autoriteiten met een toezichts-, opsporings- en vervolgingstaak in de financiële sector wordt intensief samengewerkt en informatie gedeeld. Efficiënt is ook het mystery shoppen, waarbij we ons voordoen als consument. In 2013 is het gebruik hiervan met twintig procent gestegen. Betere naleving van regels door verhogen gepercipieerde pakkans bij marktpartijen Handhaving en publiciteit Kans dat AFM malversaties ziet is volgens de markt 50%, kans op daadwerkelijke aanpak 70% Misbruik door geldaantrekkers die buiten het toezichtregime vallen, vermindert Aanpakken van aanbieden van flitskredieten Consumenten worden niet meer de dupe van boilerrooms die nepof waardeloze aandelen verkopen Tegengaan illegaal aanbieden van forex-producten (vreemde valuta) Tegengaan aanbieden risicovolle illegale grondbeleggingsobjecten aan consumenten Toezien op integriteit vergunninghouders Onderzoek en aanspreken aanbieders Aanbieders dwingen om te stoppen. Handhaven door onder meer boetes op te leggen. 16 waarschuwingen richting consumenten, daarnaast waarschuwingen overgenomen van buitenlandse toezichthouders 10 normoverdragende brieven en een last onder dwangsom. Extra waarschuwing Handhaving, o.m. boetes en intrekken vergunning. Informatie op de AFM consumentensite over de risico s van beleggingsobjecten Toetsing en continu onderzoek Vijf aanbieders zetten aanbieding stop, een biedt vrijwillig extra informatie aan beleggers, een zaak is overgedragen aan OM Verdere daling aanbieders, 2 aanbieders zijn gedwongen gestopt, 1 vergunning ingetrokken Consumenten zijn gewaarschuwd. Aantal boiler rooms blijft stabiel Verwachte afname van aanbieden forex-producten zonder vergunning Verschuiving van grond als beleggingsobject naar beleggingsobligatie Diverse aanwijzingen om beleidsbepalers heen te zenden. 5 vergunningen ingetrokken, 14 ingetrokken op eigen verzoek
13 Samenvatting thema: Kwaliteit van governance, verslaggeving en accountantscontrole gaat omhoog De werking van kapitaalmarkten is in hoge mate afhankelijk van eerlijke verslaggeving, ondersteund door een goede governance en een goede kwaliteit van de accountantscontrole. Dit thema richt zich op het functioneren van de accountant, bestuurder en commissaris en op de verslaggeving. Om de vinger aan de pols te houden voeren we veel onderzoeken uit. De kwaliteit van de accountantscontrole in Nederland schiet te vaak tekort. Bij de grote vier kantoren ( Big 4 ) rapporteerde de AFM in 2010 over relevante bevindingen bij 29 van de 46 onderzochte accountantscontroles. In 2013 rapporteerde de AFM bij de overige OOB-accountantsorganisaties ernstige tekortkomingen in 35 van de 47 gevallen en bij de niet-oob-kantoren in 88 van de 110 gevallen. Deze bevindingen kregen veel aandacht en dienden als aanjager voor cultuurverandering en kwaliteitverbetering. De AFM heeft in oktober 2013 het jaarlijkse rapport In Balans 2013 uitgebracht met bevindingen uit haar reguliere toezicht 2012 en van de themaonderzoeken Hieruit blijkt dat hoewel ondernemingen op onderdelen zeker progressie maken, de financiële verslaggeving van beursgenoteerde ondernemingen nog veel ruimte biedt voor verbetering. Door de punten vroeg te publiceren, kunnen ondernemingen verbeterpunten tijdig betrekken bij het opstellen van de financiële verslaggeving. Per 1 januari 2013 kunnen de toezichthouders financiële verslaggeving vertrouwelijke informatie uitwisselen met alle onderdelen van de AFM. Dit draagt direct bij aan een betere en effectievere aanwending van ervaring en deskundigheid van toezichthouders. (2013) Verbeteren kwaliteit van deelaspecten verslaglegging Onderzoek Bijzondere waardevermindering van activa (2012) Onderzoek jaarverslagen toont betere toelichting op waardevermindering aan Verbeteren opvolging mededelingen financiële verslaggeving Verbeteren kwaliteit accountantscontrole Communicatie met accountantsorganisaties en grootbedrijven Nulmeting. In 2008 en 2009 Big 4- kantoren; in 2011 en 2012 overige OOB-kantoren en in 2013 de niet- OOB-kantoren Opvolging: 94% Markt en NBA inmiddels meer en meer overtuigd van de noodzaak van een sectorbrede kwaliteitsverbetering Zorgen voor adequate toepassing overgangsregeling scheiding controle en advies Oproep aan alle niet-oobaccountantsorganisaties om waar nodig (ingrijpende) maatregelen te treffen om de kwaliteit van hun wettelijke controles te waarborgen Tuchtklachten Accountantskamer en beroep bij CBb Onderzoek bij accountantsorganisaties en dialoog met beroepsorganisatie 85% van de niet-oob-kantoren heeft gehoor gegeven aan oproep AFM. Meer dan de helft trof tekortkomingen aan in controles 2 onherroepelijke berispingen; 1 waarschuwing en 1 berisping waartegen hoger beroep is ingesteld Accountantsorganisaties doen afstand van opdrachten om aan verbodsbepaling te voldoen
14 Samenvatting thema: De effectenmarkten functioneren eerlijk en efficiënt en de infrastructuur blijft bestendig In 2013 zijn er veertien onderzoeken gedaan naar marktmisbruik. Door vroegtijdiger ingrijpen, onder meer door sneller contact op te nemen met de betreffende partijen, kan er effectiever en sneller worden gewerkt. De AFM hecht veel belang aan adequate IT-beheersing door marktpartijen. In 2013 hebben we projectmatig onderzoek verricht naar het gebruik van handelssoftware door Nederlandse partijen die handelen op Nederlandse handelsplatformen. De risicoanalyse die wij hebben ontwikkeld speelt een belangrijke rol bij onze vervolgwerkzaamheden voor komend jaar. Er is gewerkt aan verdere digitalisering van de opsporing van verdachte transacties. Met de komst van nieuwe richtlijnen zoals MiFID II en EMIR en de daarmee toegenomen rapportageverplichtingen, komt er veel meer data beschikbaar. In 2013 heeft de meldplicht onder de verordening op het gebied van short selling in Nederland 950 publieke meldingen opgeleverd in short-posities in aandelen, en een veelvoud aan meldingen tot 0,5 procent aan de AFM. Sinds augustus 2012 vallen derivatenovereenkomsten onder de European Market Infrastructure Regulation (EMIR). De AFM en DNB oefenden afgelopen jaar toezicht uit op de verplichtingen uit EMIR die in 2013 zijn ingegaan. We hebben in 2013 een aanzienlijke bijdrage geleverd aan het onderzoek naar het LIBOR -schandaal bij Rabobank. Speciale aandacht was er voor benchmarks en de manier waarop deze tot stand komen. De Europese Commissie stelde versneld een verordening op om daarmee toezicht op deze benchmarks mogelijk te maken. Vooruitlopend op de Europese regelgeving heeft de AFM geïnventariseerd welke (financiële) benchmarks er door in Nederland gevestigde partijen worden vastgesteld. Daarnaast verrichten de AFM en DNB inventariserend onderzoek naar benchmarks, met speciale aandacht voor wisselkoersen. Er is dit jaar bij de toetsing van prospectussen nadrukkelijker aandacht besteed aan het risico op niet passende beleggingen voor (particuliere) beleggers. Er is ook aandacht geweest voor het waarborgen van een hoge en consistente kwaliteit van het toezicht op openbare biedingen. Grotere transparantie in shortposities aandelen Adequate IT beheersing door marktpartijen (gezien toenemende mate van technologisch karakter effectenhandel) Voorkomen marktmanipulatie Introductie shortsell register op de AFM website Onderzoek naar gebruik handelssoftware door Nederlandse partijen op Nederlandse platforms 14 onderzoeken naar mogelijk marktmisbruik, vroegtijdig direct contact, 19 normoverdragende brieven m.b.t. opmerkelijk handelsgedrag, 1 boete, 3 keer een handelsmaatregel 950 publieke meldingen in shortposities in aandelen Veelvoud in meldingen tot 0,5% Risicoanalyse ontwikkeld die belangrijke rol speelt bij beheersing geautomatiseerde handel bij marktpartijen Door actieve aanwezigheid en optreden in de markt, koersmanipulatie ontmoedigen
15 Samenvatting thema: Gedragstoezicht draagt bij aan stabiliteit van het financiële stelsel De AFM heeft in het afgelopen jaar een start gemaakt met het thematisch aanpakken van het stabiliteitstoezicht. Omdat stabiliteitsrisico s vaak sectoroverschrijdend zijn richten we ons op de samenwerking met DNB, en op gedragingen van marktpartijen die de financiële stabiliteit kunnen ondermijnen als ook de transparantie van systeemrisico s. Dat gebeurt onder andere via het Financieel Stabiliteitscomité (FSC). Dit heeft tot taak risico s voor de financiële stabiliteit in Nederland te signaleren en daarover aanbevelingen te doen. Vertegenwoordigers van DNB, AFM en het ministerie van Financiën bespreken relevante ontwikkelingen. In 2013 is het comité drie keer bijeengekomen. Daarbij zijn de woningmarkt, versterking van de balansen van banken en de gewenste toename van de transparantie over risico s door banken besproken. Met betrekking tot het laatste onderwerp heeft het Financieel Stabiliteitscomité ook aanbevelingen gedaan. Het thema stabiliteit heeft ook als doel om meer kennis te vergaren van de inter-professionele markt voor financiële diensten en producten. AFM en DNB hebben onderzoek gedaan naar de financiering van banken. Daarnaast is onderzocht hoe transparant banken zijn over de risico s die zij in het jaarverslag publiceren. Naar aanleiding hiervan heeft het Financieel Stabiliteitscomité banken opgeroepen meer inzicht te geven in deze risico s en in de beheersing daarvan. Ook is tijd geïnvesteerd in het ontwikkelen van een methodologie waarmee de plausibiliteit van potentiële stabiliteitsrisico s kan worden geschat. Ook wordt er aan de hand van deze methode een inschatting gemaakt van de omvang van het stabiliteitsrisico. Tot slot heeft de AFM ook ingezet op werkzaamheden van ESMA, IOSCO en de European Systemic Risk Board (ESRB). Tot vorig jaar leverde de AFM bijvoorbeeld de voorzitter van het ESMA Committee for Economic and Markets Analysis (CEMA). In deze rol heeft de AFM gestuurd op een sterkere verbinding tussen economische analyse en beleidsvorming. De AFM heeft afgelopen jaar ook de eerste thematische review van IOSCO geleid: een onderzoek naar de implementatie van de nieuwe IOSCO principles 6 en 7. Deze principles hebben betrekking op de rol van toezichthouders in het identificeren en managen van (systeem)risico s in en buiten hun regelgevend mandaat. Daarbij heeft de AFM sturing gegeven aan de evaluatie van praktijktoezicht op systeemrisico s. Transparantie over financiering-, markt- en kredietrisico s van banken en de beheersing daarvan Signaleren van stabiliteitsrisico s Internationale samenwerking AFM en DNB hebben onderzocht hoe transparant banken zijn over de risico s die zij in het jaarverslag publiceren en welke verbeteringen daarbij gewenst zijn Ontwikkeling van een methodologie voor inschatten van de plausibiliteit en omvang van stabiliteitsrisico s Intensieve bijdrage aan Europese en wereldwijde netwerken Het FSC heeft banken opgeroepen meer inzicht te geven in deze risico s. Investeerders en externe partijen kunnen hierdoor beter inschatten hoe stevig een bank er voor staat De AFM werkt nu met een methodologie die zoveel mogelijk aansluit bij cycli van DNB De AFM wordt gezien als een serieuze toezichthouder op het gebied van financiële stabiliteit
Jaarverslag AFM 2013 VOORWOORD 2013 was voor de financiële sector het jaar van de integriteit. Het jaar waarin opnieuw duidelijk is geworden dat eerlijkheid een kernwaarde is waar hard aan gewerkt moet
Schadelijk gedrag en financiële criminaliteit nemen af Activiteitenagenda Aanpak illegale of schadelijke producten van vrijgestelde of illegale (malafide) dienstverleners 1. Gestructureerde aanpak malafide
Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten Voor woord In deze brochure maakt u kennis met de Autoriteit Financiële Markten (AFM): wat doen we, waarom doen
Thema s AFM 2010 Op grond van een risicoanalyse stelt de AFM in 2010 acht thema s centraal. De thema s bieden richting voor het prioriteren van activiteiten en de inzet van capaciteit en krijgen extra
Bijlage: Voorwoord begroting 2010 Als gedragstoezichthouder op de Nederlandse financiële markten is het stellen van prioriteiten in deze tijden meer dan ooit noodzakelijk. Het bevorderen van eerlijke en
Domein Verzekeren en Pensioen Activiteitenkalender Thema consumenten krijgen begrijpelijke en efficiënte pensioenproducten Projectmatige activiteiten 1. Expirerend pensioenkapitaal In 2015 is bij zeven
De AFM en de toekomst van vermogensbeheer Judith Boom,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen 5 juni 2013 - SS&C Technologies Event: Trends in Vermogensbeheer Agenda 1. Context: Thema Vermogensopbouw
Pensioenverlaging (korting) in Hoe consumenten geïnformeerd zijn over de verlaging van hun pensioen. Rapport
Pensioenverlaging (korting) in 2013 Hoe consumenten geïnformeerd zijn over de verlaging van hun pensioen Rapport Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten.
Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 29 507 Regels voor de financiële dienstverlening (Wet financiële dienstverlening) Nr. 139 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter
Invulling toezicht AFM op BES-eilanden Michiel Denkers Hoofd Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen Jeroen Gevaert Senior Toezichthouder Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen Februari 2012 AGENDA
Samenvatting AFM Jaarverslag 2014 Deze samenvatting van het AFM jaarverslag 2014 biedt per thema (aandachtsgebied) een overzicht van wat de AFM in 2014 heeft gedaan om haar doelstellingen te realiseren
De AFM en de toekomst van vermogensbeheer. Tim Mortelmans, Paul Schuiling en Elke Geerdink,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen 14 mei 2013
De AFM en de toekomst van vermogensbeheer Tim Mortelmans, Paul Schuiling en Elke Geerdink,Toezichtgroepen Financiële Ondernemingen 14 mei 2013 Agenda 1. Context: Thema Vermogensopbouw 2. Enkele specifieke
INLEIDING. Wij doen dat onafhankelijk. Dat wil zeggen dat geen enkele financiële instelling invloed heeft op de adviezen die wij aan U verstrekken.
INLEIDING All Finance behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten. Dat kunnen schadeverzekeringen zijn of de complexe adviesproducten; kapitaal-, lijfrente-, risico-, arbeidsongeschiktheids-,
Dienstverleningsdocument Boutkan Assurantiën b.v. Introductie U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van ons kantoor. In dit document leggen wij u graag uit hoe wij werken en hoe wij beloond
Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven Publicatiedatum: December 2015 Laatste aanpassing: 3
34 639 Wijziging van de Wet op het financieel toezicht in verband met de implementatie van de verordening (EU) nr. 1286/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 26 november 2014 over essentiëleinformatiedocumenten
Bijgaand treft u de antwoorden aan op de vragen van het lid Nijboer (PvdA) over de handel in contracts for difference.
5. Beschrijving van het onderzoek 5.1 Doel van het onderzoek Het toezicht van de AFM op accountantsorganisaties is erop gericht de kwaliteit van wettelijke controles te verbeteren en duurzaam te waarborgen.
Meldplicht(en) financiële ondernemingen Meer dan alleen! augustus 2013 Meldplicht(en) financiële ondernemingen 1 Inleiding De Wet op het financieel toezicht (Wft) is een zeer brede wet waarin regels zijn
Onderzoek kosten van beleggingsdienstverlening Bevindingen en aanbevelingen Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de onafhankelijke gedragstoezichthouder
Beleid passende provisies augustus 2013 Versie 2.0 Status: definitief intern 1 van 6 02-08-2013 Versiebeheer Wijzigingsgeschiedenis Datum Auteur Versie Omschrijving 02-08-2013 T.A. van der Kevie 2.0 Definitief
Kwaliteit van vermogensopbouw is beter Activiteitenagenda 1. Kwaliteit beleggingsdienstverlening; dashboardmodule Dit project richt zich op het afronden van de dashboardmodule Beleggen bij de 4 grootbanken
Veranderende rol van financieel advies 26 juni 2014 Programma 14.00 uur: Opening 14.05 uur: Effecten van het provisieverbod op de toegankelijkheid van financieel advies. Door dr. Fred de Jong (UvA/ACIS)
Mr. J. Oosterbaan Martinius Algemeen directeur Bureau D & O 1 Programma 1. Samenvatting evaluatie provisieregels complexe producten 2. De reactie van Minister de Jager 3. Een (subjectieve) tussenbalans
Toelichting kosten 2016 Publicatiedatum: Mei 2016 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten. Als onafhankelijke gedragstoezichthouder dragen
Ons kenmerk Pagina 1 van 8 Geachte directie, Op 1 januari 2013 zal het provisieverbod voor advisering en bemiddeling van complexe en impactvolle producten in werking treden. De implementatie van deze nieuwe
Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012
Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique
Jaarverslag 2012 2 VOORWOORD De financiële markten zijn continu in beweging. Die beweging is er sinds het uitbreken van de crisis niet minder om geworden. Het is van groot belang dat de financiële sector
Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven
Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven December 2015 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt
Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt Beschrijving Met de invoering van de MiFID veranderen ook de eisen die aan financiële instellingen worden gesteld. Instellingen moeten aan deze eisen voldoen
Toelichting kosten toezicht 2015 Toelichting kosten toezicht 2015 Samen staan we voor eerlijke en transparante financiële markten en samen willen we het vertrouwen van consumenten en bedrijven in deze
Tim Mortelmans, Hoofd Thema Vermogensopbouw Agenda Agenda voor vandaag: Markt voor Vermogensopbouw in beweging AFM Thema Vermogensopbouw in 2015 Een korte terugblik Huidige stand van zaken Toekomst: Financial
Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1843 Vragen van de leden
Publicatie bemiddelen September 2014 Inleiding Deze publicatie geeft u antwoord op de vraag wanneer sprake is van bemiddelen volgens de Wet op het financieel toezicht (Wft). 1 Consumenten kunnen op verschillende
Klantbelang Centraal Seminar Vernieuwde Bedrijfsvoering bij Verzekeraars 25 juni 2014 Ivo Thijssen Doel vandaag Hoe houdt de AFM toezicht? Waarom het thema Klantbelang Centraal? Wat is Klantbelang Centraal?
Bijlage: reactie op de belangrijkste aanbevelingen van de Commissie Modernisering Beleggingsinstellingen (commissie Winter):
Bijlage: reactie op de belangrijkste aanbevelingen van de Commissie Modernisering Beleggingsinstellingen (commissie Winter): 1. Afschaffing van de verplichte beursnotering voor beleggingsmaatschappijen
AH 2099 2014Z07113 Antwoord van minister Dijsselbloem (Financiën) (ontvangen 28 mei 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013-2014, nr. 1927 1 Bent u bekend met het artikel Forse claims dreigen
VAN HARTE WELKOM BREUKELEN, 29 SEPTEMBER 2014 PROGRAMMA 20.00 uur - 20.10 uur Inleiding: over de VEOV 20.10 uur - 20.30 uur Beleggen na het provisieverbod: in hoeverre staat de cliënt centraal? Hans Dubbeldam,
Meldingsplicht marktmisbruik Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de onafhankelijke gedragstoezichthouder op de markten van sparen, lenen,
De VFN waardeert de mogelijkheid die de AFM biedt om inbreng te leveren voor de agenda van het toezicht in 2014.
Autoriteit Financiële Markten t.a.v. het Bestuur Postbus 11723 1001 GS Amsterdam Drs. A. Reitsma Secretaris T +31 70 31 42 442 M +31 6 23 52 98 51 E b.reitsma@vfn.nl Datum: 30 mei 2013 Betreft: Reactie
Toelichting kosten 2017 Publicatiedatum: 1 juni 2017 1 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten. Als onafhankelijke gedragstoezichthouder dragen
Informatie over: BSR Assurantiën B.V. handelend onder de naam D+F Assurantiën KvK-nummer 24280824 Op grond van de Wet op het financieel toezicht zijn wij verplicht u, voorafgaand aan de totstandkoming
Klantbelang Centraal Autoriteit Financiële Markten AGENDA i. Transparantie en zorgplicht in theorie ii. Het programma Klantbelang Centraal iii. In de praktijk tipgeldregelingen Financiële producten zijn
BROCHURE RENTEDERIVATEN In deze brochure legt de AFM de belangrijkste eigenschappen van een rentederivaat uit en zijn vragen opgenomen die u kunt stellen aan uw bank. Deze brochure kunt u gebruiken als
Pensioenadvies Uw pensioenregeling helder en degelijk in beeld Pensioenregelingen en toezicht Pensioen is een arbeidsvoorwaarde die wordt afgesproken tussen werkgever en werknemer met als primaire doelstelling
VDL Hypotheken B.V., Kerkbuurt 52 te Sliedrecht. Dit document Dit dienstverleningsdocument geeft inzicht in wie wij zijn, wat wij doen en wat u van ons kunt verwachten. Het geeft daarnaast informatie over
Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 2099 Vragen van het lid
AFM Jaarverslag 2014 - Onder embargo t/m 09-04-2015. Effectief toezicht in ongekende tijden. Voorwoord
Voorwoord Effectief toezicht in ongekende tijden Het uitbreken van de financiële crisis ligt alweer geruime tijd achter ons. Maar we zien en voelen de gevolgen nog iedere dag. Het zijn nog altijd ongekende
Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten 6 juli 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS
Juni 2017 Met deze nieuwsbrief willen we je inzicht geven in de ontwikkelingen op het gebied van MiFID II. Per 3 januari 2018 treden de nieuwe vakbekwaamheidseisen uit de MiFID II richtlijn in werking.
Wijziging van Wet op het financieel toezicht en de Wet op de economische delicten in verband met de uitvoering van Verordening (EU) nr. 2016/1011 van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2016 betreffende
ONZE DIENSTVERLENING Inleiding Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over wie wij zijn en hoe onze werkwijze is. In dit document geven wij u een beschrijving van onze diensten, de wijze