Ouders en scholen zijn bang dat de expliciete zelfmoordscène in de door jongeren massaal bekeken Netflix-serie 13 Reasons Why tot kopieergedrag leidt. Vormt de Amerikaanse tienerdramaserie een gevaar of moeten we juist blij zijn met deze rauwe vertoning van het puberbestaan? De scherpste internationale opinies op een rij.
13 Reasons Why is het schrijnende verhaal van de 17-jarige Hannah Baker die haar polsen doorsnijdt nadat ze het slachtoffer is geworden van verkrachting, cyberpesten, slutshaming en sociale uitsluiting op school. Als afscheidscadeau laat ze een doos cassettebandjes achter waarop ze uitlegt wie er allemaal heeft bijgedragen aan haar dood.
De tv-show, geproduceerd door actrice Selena Gomez, wordt wereldwijd en ook in Nederland verslonden door jongeren, hoewel in de meeste landen het Kijkwijzer-advies van 16 jaar of ouder geldt. Ouders, schoolbesturen en psychologen zijn bang voor het Werther-effect, een verwijzing naar de suïcidegolf die plaatsvond na de publicatie van Goethes Die Leiden des jungen Werthers in 1774.
Een handleiding hoe het absoluut níét moet, oordeelt Zoe Williams in de Britse krant The Guardian. Hannahs dood wordt neergezet als wraakfantasie met als doel om anderen een schuldgevoel te bezorgen. 'Eén op de vijf volwassenen heeft zelfmoordgedachten. Het is belangrijk om zelfdoding als gevoel te bespreken in plaats van als redelijk en bevrijdend alternatief.'
Achterblijvers gaan vaak op zoek naar de ontbrekende puzzelstukjes. Wat hebben ze over het hoofd gezien? Williams noemt de beroemde dichteres Sylvia Plath als voorbeeld. 'Telkens als er nieuwe informatie opduikt, worden we verleid om die toe te voegen aan het algoritme dat moet uitwijzen waarom Plath zich van het leven beroofde.' Maar door op zoek te gaan naar dé boosdoener - de plot van 13 Reasons Why - doe je geen recht aan de complexiteit van de handeling, vindt Williams. 'Je plakt de netheid van de rede op een daad die nooit netjes is, die juist losse eindjes en chaos achterlaat.'
Gedetailleerd krijgt de kijker mee hoe Hannah haar polsen doorsnijdt in de badkuip, hoe ze krijst en het water roze kleurt. Moest dat nou zo expliciet? In het gelijknamige boek van Jay Asher, waarop de serie is gebaseerd, kiest Hannah voor een minder overdonderende variant: pillen. Nic Sheff, schrijver van 13 Reasons Why, is juist het meest trots op deze scène omdat het de mythe rondom zelfdoding doorbreekt. 'Zelfmoord is nooit vredig en pijnloos, maar juist een ondragelijk en gewelddadig einde aan alle hoop, dromen en mogelijkheden voor de toekomst', schrijft hij in het Amerikaanse maandblad Vanity Fair.
Shef meent dat de gruwelijke details afschrikwekkend werken. Die mening is gebaseerd op zijn persoonlijke ervaring als ex-verslaafde. Toen hij ten einde raad pillen met whisky wegspoelde, herinnerde hij zich het verhaal van een vrouw uit de afkickkliniek. Hoe haar zelfmoordpoging eindigde in bloed, kots en interne bloedingen, maar niet in een vredige dood. Dat redde zijn leven. 'De realiteit van suïcide in al zijn gruwelijkheid werd me eindelijk duidelijk.'
Hannah Baker past in het rijtje van Laura Palmer uit de tv-serie Twin Peaks en de gezusters Lisbon uit The Virgin Suicides, stelt Jennifer Wright in de New York Post. 'Eenmaal dood zullen de meisjes voor altijd jong, mooi en geliefd zijn. Ze worden gehoord. Ze worden gewroken. Het enige wat ze moeten doen, is stoppen met ademen.' En dat, meent Wright, is een verschrikkelijke boodschap voor tieners die in de kwetsbaarste fase van hun leven zitten. Zeker nu het zelfmoordcijfer van meisjes tussen de 10 en 14 jaar in de VS sinds 1999 verdriedubbeld is. En de serie heeft nog zo'n fijne les in petto: dood als een middel om je vijanden te straffen. Want wat gebeurt er met mensen die Hannah slecht hebben behandeld? 'Die worden eindelijk ontmaskerd als de monsters die ze zijn.'
Zelden wordt de realiteit van seksueel geweld onder tieners zo rauw neergezet, stelt schrijfster Heleen Debruyne in de Vlaamse krant De Morgen. Dat getuigt van moed en daarom is het ook zo jammer dat iedereen maar blijft zeuren over die gruwelijke zelfmoord. In Vlaanderen werden er zelfs parlementaire vragen over gesteld. Het zou eigenlijk moeten gaan over hoe 13 Reasons Why laat zien dat 'een meisjeslichaam in een onaangename machocultuur constant aangeschoten wild is - daar kunnen goedbedoelende puberjongens wat van leren. 13 Reasons Why is een prachtige aanleiding om met een klas vol pubers te reflecteren over de objectivering van meisjeslichamen.'
Vanmiddag presenteert PVV-leider Geert Wilders de resultaten van zijn 'guldenonderzoek'. Het onderzoek werd gedaan door het Britse bureau Lombard Street Research. Wat is dat voor een bureau?
De afgelopen maanden heeft onderzoeksbureau Lombard Street Research (LSR) voor de PVV de herintroductie van de gulden onderzocht. Vanmiddag worden de resultaten gepresenteerd tijdens een persconferentie, waarbij ook de directeur van het bureau, Charles Dumas, aanwezig is.
Onderzoeksbureau LSR heeft veel ervaring met dit soort onderzoeken. Afgelopen zomer adviseerde het bureau de Duitsers om de mark weer in te voeren 'om de verstoorde balans in de Duitse economie te herstellen'. En vijf jaar geleden voorspelde LSR dat het ontbindingsproces van de euro in 2011 zou beginnen, in Griekenland.
Het adviesbureau (met filialen in Londen, New York en Hong Kong) staat bekend als redelijk onafhankelijk, al wijzen de onderzoeken meestal in een neoliberale, eurosceptische richting. Zo adviseerde LSR anderhalf jaar geleden de conservatief-liberale coalitie in Groot-Brittannië zo diep mogelijk te snijden in de overheidsuitgaven.
LSR bestaat sinds 1989 en doet macro-economisch onderzoek voor met name banken, financiële instellingen en bedrijven. Het kantoor heeft wereldwijd 50 medewerkers.
Directeur Dumas is een Britse econoom. Hij werkte eerder voor het weekblad The Economist en voor de Britse Conservatieve Partij. Hij was ook lange tijd onderzoeksdirecteur voor de Amerikaanse bank JP Morgan. Dumas publiceerde verschillende boeken, waaronder Globalisation Fractures - how major nations' interests are now in conflict (2010), over de financiële crisis.
Afgelopen zaterdag werd al bekend dat volgens het rapport Nederlanders flink meer geld kwijt zijn aan de euro dan aan de gulden. Wilders wil nu een referendum over de terugkeer naar de oude munt.
Stuivertje wisselen aan de top, twee nieuwe top-10 noteringen en vier nieuwe binnenkomers in de top-100. Dat is de ietwat magere oogst van de nieuwste editie van de Lekker, de Nederlandse restaurantgids op tijdschriftformaat die dit jaar voor de veertigste keer verschijnt.
De nieuwe nummer 1 van Lekker is restaurant de Librije in Zwolle van het echtpaar Jonnie en Thérèse Boer. Op nummer 2 staat dit jaar Inter Scaldes in Kruiningen van chef-kok Jannis Brevet. Vorig jaar was het precies andersom (en het jaar daarvoor stond de Librije op 1 en Inter Scaldes op 2).
Nieuw in de Lekker top-10 zijn Librije's Zusje in Amsterdam en Tribeca in Heeze. Zij komen met een flinke sprong de top-10 binnen. Librije's Zusje schiet omhoog van plaats 21 naar 6, Tribeca wipt van 20 naar 7. Als gevolg daarvan zijn de Bokkedoorns in Overveen en restaurant de Lindenhof in Giethoorn uit de top-10 gevallen. Zij staan nu op de plaatsen 11 en 13.
De crisis in de horeca is alweer een tijdje voorbij, het restaurantleven in Nederland bruist weer. Maar daar is in de Lekker weinig van te merken. Nieuwe restaurants hebben het moeilijk om door te dringen tot de top-100, die vooral bevolkt wordt door oude bekenden. De Lekker top-100 van 2018 kent slechts vier nieuwkomers (vorig jaar waren dat er nog zeven).
De hoogste nieuwe binnenkomer is The White Room, het restaurant van het Krasnapolskyhotel in Amsterdam dat opereert onder auspiciën van driesterrenkok Jacob-Jan Boerma uit Vaasen (die met zijn eigen restaurant De Leest op plaats 4 staat). The White Room komt binnen op 62. Zout&Citroen in Oosterhout is nieuw op plaats 83, Vista in Willemstad reikt tot plaats 95. De Loohoeve in Schoonloo komt met de hakken over de sloot de top binnen, op plaats 100.
Opvallend is de opmars van restaurant Meliefste in Wolphaartsdijk dat 31 plaatsen stijgt, van 100 naar 69. Andere sterke stijgers zijn Le Restaurant in Amsterdam (van 44 naar 37), Perceel in Capelle aan de IJssel (van 68 naar 61) en FG Foodlabs in Rotterdam (van 90 naar 80).
Verliezers zijn er ook. In de top moet Beluga loves you van chef-kok Hans van Wolde vijf plaatsen inleveren; hij gaat van 5 naar 10. Ook La Rive, het restaurant van het Amsterdamse Amstelhotel, moet terrein prijsgeven. Het restaurant dat vorig jaar ook al zijn Michelinster verloor, zakt van 12 naar 18.
Ron Gastrobar, van de Amsterdamse kok-ondernemer Ron Blaauw levert vijf plaatsen in en zakt van 23 naar 28. De grootste daler is 't Amsterdammertje in Loenen aan de Vecht dat negen plaatsen gezakt is naar 89.
Jannis Brevet en zijn vrouw Claudia in hun restaurant Inter Scaldes, de nummer twee van de lijst Beeld anp
Zoete spruiten, hard werken en cocaïne in de keuken: Jannis en Claudia Brevet, kok en gastvrouw van Inter Scaldes (de nummer twee op de lijst), spraken in 2014 openhartig met de Volkskrant. Lees het hier terug. (+)
Mac van Dinther is twintig jaar restaurantrecensent. Bij die gelegenheid geeft hij antwoord op al uw vragen. Bijvoorbeeld: hoe blijft hij toch zo slank?(+)
De Belgische voetbalbond werd uit gelachen om de advertentie voor een bondscoach. Maar de technisch directeur is er zeer mee in zijn nopjes.
De gekste sollicitatie die Chris van Puyvelde vorig jaar binnenkreeg op de vacature bondscoach van België? 'Waarschijnlijk die van die jongen van 20, die beweerde als trainer in het computerspelletje Football Manager alles te hebben gewonnen wat er te winnen viel.' Als bewijs stuurde de jonge sollicitant een screenshot van het spel mee.
Chris van Puyvelde, technisch directeur van de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB), wist dat hij een hoop kolder kon verwachten, toen hij op de site van de bond een openbare vacature plaatste voor de positie van bondscoach. Sollicitanten konden zich bij hem melden. Onder de vacature stond zijn eigen e-mailadres.
De kandidaat moest in elk geval 'bewezen hebben een 'high performancecultuur te kunnen installeren' en ook 'bewezen hebben om tactisch en strategische kennis te kunnen overdragen op topspelers'.
Er werd (ook in Nederland) lacherig over gedaan. Chris van Puyvelde keek er niet van op. 'De bond krijgt al snel overal de schuld van, mensen vinden ons als snel raar. Ik heb me daar nooit zorgen over gemaakt. Bovendien: als alle landen allemaal hetzelfde doen, verandert er nooit wat.'
Van Puyvelde wilde voorkomen wat afgelopen week in Nederland is gebeurd. Als opvolger van Danny Blind circuleren vooral geijkte namen, zoals Louis van Gaal, Ronald Koeman of Ronald de Boer. De Belgen hoopte op verrassende kandidaten. 'Door deze aanpak hadden we een veel gevarieerder aanbod waar we uit konden kiezen', zegt Van Puyvelde. 'Je dreigt al snel in een tunnelvisie terecht te komen. Maar als je denkt dat je alles kent, blijf je stilstaan.'
In België viel dankzij de openbare sollicatieprocedure een stuk meer te kiezen. Want wie had verwacht dat de Spanjaard Roberto Martinez Marc Wilmots zou opvolgen als bondscoach van de Rode Duivels? 'Van Puyvelde: 'Het mooie van dit systeem is dat iedere potentiële trainer die we wilden bereiken, de vacature gezien heeft.'
'We hebben het bedrijfsmatig aangepakt', vertelt Van Puyvelde. Samen met de technische commissie, met daarin een aantal voorzitters van Belgische profclubs en een psycholoog, werd een profiel opgesteld. Zo'n driehonderd personen solliciteerden op de vacature. De eerste selectie werd gemaakt door de communicatieafdeling van de bond. 'Overdreven gesteld viel de jongen van het computerspel af, maar een trainer die een Champions League had gewonnen, ging door.'
De Belgen keken naar ervaring, succes en prestaties. Een trainer die actief was geweest in de Premier League had een voordeel. Veel spelers uit het Belgische team voetballen in Engeland.
Op een spelfout in de brief keek Van Puyvelde niet. De meeste mails waren toch in het Engels. Uit de brief moest blijken hoe de nieuwe trainer zou integreren in de bond. Hoe hij zou kunnen omgaan met de media en of hij bereid was zich te omringen met sterke persoonlijkheden in zijn staf. Niet lang na de aanstelling van Martinez, trad de voormalige topspits Thierry Henry toe tot de technische staf van het Belgische nationale team.
Na het maken van de shortlist werden zeven kandidaten uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. Namen noemt hij niet. Tijdens die gesprekken kregen de potentiële bondscoaches onder andere een tactisch probleem dat ze moesten oplossen. Roberto Martinez (44) werd uitgekozen als geschiktste kandidaat. Voor veel Belgen een verassing. Martinez spreekt geen van de drie landstalen, en had als speler nooit in België gevoetbald. Wel was hij coach van Everton geweest, de club waar de Belgische superster Romelu Lukaku speelt.
Het vinden van een nieuwe bondscoach blijkt, ruim een week na het ontslag van Danny Blind, niet eenvoudig. Tal van prominente kandidaten hebben zich in het openbaar afgemeld: Louis van Gaal, Ronald Koeman, Phillip Cocu, Giovanni van Bronckhorst, Peter Bosz en Frank Rijkaard. Zelfs Ron Jans, afzwaaiend trainer van PEC Zwolle is geen kandidaat, al wijt hij dat zelf aan zijn karige erelijst. In het openbaar hebben enkele coaches belangstelling getoond: Ruud Gullit en Sevilla-coach Jorge Sampaoli zijn de bekendsten. Het is onbekend of en onder welke voorwaarden Frank de Boer of Henk ten Cate beschikbaar zijn.
Waarom de bond voor hem heeft gekozen? 'Martinez is een goede peoplemanager, is tactisch onderlegd en heeft oog voor detail. Hij laat iedereen in de technische staf de ruimte om zijn inbreng te geven', zegt Van Puyvelde. En bovendien iemand die volgens de technisch directeur goed met de jongste generatie kan omgaan.
Van Puyvelde wil zijn bondscoach Martinez niet kwijt - België staat na vijf wedstrijden bovenaan in de kwalificatiegroep voor het WK. Kortom, adviseert hij Nederland ook een annonce te plaatsen? 'De Nederlandse cultuur is heel anders. Bij grote toernooien is alles Oranje, er ontstaat een massahysterie. Maar als het minder gaat, ontstaat er ook een massadepressie. Ik voel me niet geroepen om Nederland advies te geven. Mochten ze me vragen naar onze zoektocht, zal ik ze vertellen wat mijn ervaringen waren.'
Al tien jaar eigenaar van FC Utrecht: ‘Dure hobby hoor, zo’n voetbalclub’ ‘Dure hobby hoor, zo’n voetbalclub’
Ajax-aanvaller Dolberg blijft ook na 7-1 tegen Excelsior kalm: ‘We hadden meer moeten scoren, ik zeker’