Chirurg Marc van Tilburg van het Ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk is een verklaard voorstander van openheid over medische fouten. Een opvatting die ook is gevormd door eigen ervaringen.
De emotie klinkt nog door in zijn stem als hij vertelt over de fout die hij nu al weer drie jaar geleden maakte. "Het was een klassieke links-rechts-verwisseling", vertelt hij. "Bij een patiënt die ik aan een liesbreuk moest opereren."
Uit cijfers van de ziekenhuizen blijkt dat het afgelopen jaar minstens 909 calamiteiten gemeld zijn bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. De Inspectie heeft naar 29 van deze zaken een eigen onderzoek ingesteld.
De calamiteit die Van Tilburg beging was een aaneenschakeling van kleine fouten, vertelt hij. "Het was al mijn dertiende operatie die dag. De patiënt had op de voorbereidingskamer al een ruggenprik gehad en er zat vrij veel tijd tussen die prik en de ingreep, omdat het ok-team net wisselde."
En dan was er ook nog de getekende pijl bij de lies die geopereerd moest worden. "Die was afgeplakt omdat de draden van het elektrische mes daar aan het been van de patiënt vastgezet waren." Net voor de ingreep was de patiënt door de ruggenprik niet meer in staat om te voorkomen dat Van Tilburg de verkeerde lies opereerde.
"Ik heb alles weer dichtgemaakt en pas toen ik na afloop de papieren invulde, ontdekte ik mijn fout." Van Tilburg heeft de patiënt meteen verteld dat hij de verkeerde lies geopereerd had. "En ik heb direct de Raad van Bestuur geïnformeerd en die hebben de calamiteit meteen bij de Inspectie gemeld."
De patiënt was boos op Van Tilburg. "Uiteraard. Hij heeft van ons de rapporten gehad die we aan de IGZ hebben gestuurd en heeft daar zelf ook een gesprek gehad."
"Uiteindelijk toonde hij er ook begrip voor dat ik zo'n fout gemaakt heb. Mijn openheid heeft daar zeker aan bij gedragen. Hij merkte dat ik er echt mee zat, dat het me emotioneerde."
"Je moet calamiteiten melden en je data delen, zodat ook anderen ervan kunnen leren. Ik doe dat waar ik maar kan. Op congressen, in gesprekken met collega's, overal. Openheid over fouten maakt ons als artsen allemaal beter."
Ze werkte bij de sociale dienst in Rotterdam, was wethouder in de gemeente Zuidplas (voorheen Nieuwerkerk aan de IJssel) en zat sinds 2010 voor de VVD in de Tweede Kamer, sinds 2012 als vice-fractievoorzitter. Nu wordt Tamara van Ark (1974) staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het kabinet-Rutte III.
Velen zien haar baan in het kabinet als beloning voor haar rol als chief whip in de VVD-fractie. Een chief whip, letterlijk 'hoofdzweep', houdt de fractie bij elkaar en zorgt ervoor dat fractieleden zo eensgezind mogelijk optreden, bijvoorbeeld bij stemmingen in de Tweede Kamer. Vooral voor regeringspartijen als de VVD is zo'n chief whip belangrijk. Die zorgt er namelijk voor dat de fractie een beetje in de pas blijft lopen met het kabinetsbeleid.
VVD-Kamerlid Erik Ziengs noemde Van Ark tegen NRC "een bijzonder plezierig persoon". "Ze weet bij onderlinge botsingen tussen fractieleden de verbinding weer te leggen."
Nu wordt Van Ark dus staatssecretaris van Sociale Zaken. Die portefeuille had ze ook in haar tijd als wethouder in Zuidplas, waar ze nu nog steeds woont en waar haar politieke carrière in 2004 begon. Daarvoor was Van Ark wel actief in het sociaal domein, maar dan als teamchef van de dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de Rotterdamse wijk Feijenoord.
Voor Van Ark geldt: alles is politiek. "In Nederland hebben we de vrijheid om jezelf te zijn en om het beste uit jezelf te halen. Ik ben de politiek in gegaan omdat ik het van groot belang vind dat die vrijheid gewaarborgd blijft en doorgegeven kan worden aan de generatie van onze kinderen."
"Ik vind het belangrijk dat we de zorgen van mensen serieus nemen, naar hen luisteren en proberen met antwoorden en oplossingen te komen. Tegelijkertijd blijf ik mijn eigen idealen uitdragen. Die idealen vertaal ik in praktische stappen. Politiek is namelijk zelden een rechte lijn, meestal gaat het met een omweg."