Achterberg, Jeanne: hedendaags Amerikaans onderzoeker van de invloed van imagery oftewel visualisatie op de eigen gezondheid. Ze was voorzitter van de Association for Transpersonal Psychology en is verbonden aan het Institute for Transpersonal Psychology in Menlo Park (Californië).
Autogene training: effectieve westerse intrasomatische beheersingstechniek, die werkt met geestelijke concentratie en adembeheersing.
Alexander, Rolf: Britse arts die in de jaren ’50 experimenteerde met het psychokinetisch beïnvloeden van de vorm van wolken.
Apport: paranormale verplaatsing van een voorwerp in de richting van een waarnemer, proefpersoon of epicentrum, waarbij het door vaste stof moet gaan zonder de oorspronkelijke samenhang en vorm te verliezen.
Asitie: het zich lang (soms jarenlang) onthouden van voedsel of zelfs drank zonder merkbare nadelige gevolgen voor de gezondheid. Er zou geen of slechts een zeer geringe afname van het lichaamsgewicht te constateren zijn. Een hedendaags voorbeeld dat onderzocht zou zijn door de NASA wordt gevormd door de Indiër Hira Ratan Manek alias Hirachand.
Asport: een apport waarbij het voorwerp zich van een waarnemer, proefpersoon of epicentrum af beweegt.
Autonome processen: lichamelijke processen, die doorgaans autonoom (zouden) verlopen, dat wil zeggen zonder willekeurig beïnvloed te worden door het bewustzijn, zoals de ademhaling.
Batcheldor, Kenneth: Brits psycholoog die meende dat macro-PK meestal verhinderd wordt door een onbewuste angst verantwoordelijk te zijn voor dit verschijnsel (ownership resistance). Pleitte vanuit deze theorie voor het nabootsen van spiritistische séances om deze remmingen te doorbreken. Bereikte bij eigen experimentele nabootsingen van séances naar verluidt opmerkelijke resultaten met onder meer tafeldansen en levitaties.
Bélmez, gezichten van: controversiële, mogelijk paranormale schilderijachtige gezichten die meermalen spontaan verschenen op een keukenvloer in de Spaanse plaats Bélmez en niet verklaarbaar zouden zijn door normale procédés.
Bilocatie: het paranormale vermogen om (schijnbaar) lijfelijk op twee plaatsen tegelijk aanwezig te zijn.
Biofeedback: zeer effectieve technologische intrasomatische beheersingstechniek waarbij een subject feedback krijgt over de fysiologische conditie van allerlei processen in zijn lichaam. Er bestaat een behavioristisch (geestloos) model van biofeedback, maar het is duidelijk dat biofeedback een vorm van intrasomatische parergie is.
Bio-PK: psychokinese die inwerkt op biologische systemen. Meestal bedoelt men hier een extrasomatische vorm van psychokinese mee.
Birth defects: Engelse term voor aangeboren afwijkingen die veroorzaakt zouden kunnen zijn door intrasomatische parergie van een ziel die zich een gewelddadig (verminkend) einde aan een vorig leven herinnert, of door extrasomatische psychokinese van de kant van de moeder die geshockeerd is door ervaringen met vergelijkbare verwondingen, wat bekend staat als verzien.
Bloedende en betraande beelden: religieus verschijnsel dat ongetwijfeld het gevolg kan zijn van bedrog of zelfbedrog. Als het verschijnsel authentiek is, kan het in theorie echt een transcendente, bovennatuurlijke oorsprong hebben, maar mogelijk ook veroorzaakt zijn door onbewuste psychokinese van de kant van gelovigen.
Bolbliksem: merkwaardig natuurverschijnsel dat zich vooral voordoet bij zwaar onweer. Als dichtbij de bliksem inslaat, blijft soms seconden lang een helder oplichtend object zichtbaar. Wat we van het verschijnsel weten is gebaseerd op de talloze verslagen van ooggetuigen. Na vrijwel elk onweer ontvangt het KNMI meldingen van bolbliksems. Er bestaat mogelijk een volledig fysieke verklaring voor dit verschijnsel, maar sommigen zien toch een verband met vormen van makro-PK.
Boze oog: folkloristisch, bijgelovig concept van negatieve, vaak onbewuste beïnvloeding door iemand die jaloers is op degene naar wie hij kijkt. Het boze oog zou kunnen leiden tot ziekten en andere tegenslagen.
Bureaupoltergeist: variant van poltergeist die zich voordoet op een kantoor. Het is een relatief nieuwe vorm van poltergeist, die vooral bekend is geworden door het geval Rosenheim.
Christine M.-geval: geval van een meisje van 18, Christine M., dat allerlei poltergeist-verschijnselen vertoonde, zoals het onverklaarbaar open en dicht gaan van deuren, het geluid van voetstappen, krassende geluiden en fysieke aanvallen vanuit een onzichtbare bron waarbij ze flinke builen, sneden en krabwonden opliep. Men stelde vast dat Christine als tiener zwanger was geraakt en daardoor allerlei problemen op school en met vrienden had gekregen. Ze werd nog overspannener toen de baby eenmaal geboren was. Christine werd naar een psycholoog gestuurd en de vreemde fenomenen namen steeds verder af totdat ze helemaal verdwenen waren.
Cottin, Angélique: 19e-eeuws meisje uit Normandië dat spontaan poltergeistachtige fenomenen veroorzaakte, zoals het leviteren, aantrekken en afstoten van voorwerpen. Ze kreeg daardoor de bijnaam ‘het elektrische meisje’. Onderzoeker Arago legde een link met elektromagnetisme. Een ander elektrisch meisje was Mademoiselle Emmerich uit Straatsburg.
Creatieve visualisatie: techniek verwant aan magische tradities waarbij men zich een bepaalde situatie voorstelt (visualiseert), waardoor die situatie gemakkelijker gerealiseerd zou kunnen worden.
Dematerialisatie: het onverklaarbaar verdwijnen van een materieel object zonder dat er iets van overblijft.
Dermografie, psychogene: intrasomatisch psychokinetische beïnvloeding van de huid waarbij er figuren of woorden op kunnen verschijnen. Komt zowel spontaan en onwillekeurig voor (bijvoorbeeld bij poltergeist- en bezetenheidsgevallen) als onder bewuste controle (Olga Kahl, Paul Diebel).
Diebel, Paul: Duits fakir die in staat leek tot vergaande staaltjes van intrasomatisch-psychokinetische lichaamsbeheersing. In de eerste helft van de 20e eeuw bestudeerd door diverse parapsychologen.
Dreamcatcher: Indiaans magisch object bedoeld om dromen te vangen. Hierdoor zouden nachtmerries worden geneutraliseerd en de gunstige werking van mooie dromen worden versterkt.
Druten-poltergeist: Nederlands poltergeistgeval bestudeerd door team van Parapsychologisch Instituut en Dick Bierman. Afgekraakt door Nanninga. Jongen in dit geval, Çetin Polat werd betrapt op imitatieve fraude. Door de klassieke structuur is het mogelijk dat een deel van het geval aanvankelijk wel op RSPK berustte. RNG
Duivelsmuziek: onverklaarbare muziek, vergelijkbaar met de muziek bij séances van fysische mediums. Wordt toegeschreven aan duivels.
Ekphorieën: verouderd woord voor structuren bestaande uit een fijnstoffelijke substantie die buiten het lichaam treden. Zouden worden gebruikt bij psychokinetische verrichtingen. Zeer omstreden.
Exteriorisation de la motricité: Franse term van Albert de Rochas, die letterlijk het naar buiten treden van de beweegkracht betekent. Psychokinese.
Extra’s: onverklaarbare vormen of vlekken op foto’s die zouden kunnen wijzen op een psychokinetische invloed.
Fakir: term afgeleid van een Arabisch woord voor armoede. Oorspronkelijk een ingewijde in het soefisme. Beoefenaar van extreme technieken van beheersing van autonome lichaamsprocessen, met name in Azië en de Arabische wereld. Bekend om praktijken als het liggen op een spijkerbed, het eten van glasscherven en het inslikken van degens.
Fatima, zonnewonder van: wonderlijke collectieve waarneming in 1917 van vreemde capriolen van de zon in het Portugese dorp Fatima. De waarneming werd van tevoren aangekondigd door drie herderkinderen die beweerden in contact te staan met Maria. Mogelijk verklaarbaar door onbewuste, poltergeist-achtige makro-PK.
Findhorn: Schotse gemeenschap waarbij men gelooft dat het verbouwen van groenten van hoge kwaliteit te maken heeft met een goede verstandhouding met natuurgeesten (elfen). Mogelijk berust de kwaliteit echter naast op normale factoren op onbewuste psychokinetische beïnvloeding.
Geller,Uri: van oorsprong Israëlische parergast, met name bekend vanwege zijn metaalbuigen-demonstraties tijdens televisieoptredens. Voorwerp van grote controverses. Voor skeptici een overduidelijk voorbeeld van een allround bedrieger. Voor parapsychologen mogelijk een mix van trucs en echte paranormale gaven. Beweert dat zijn gaven afkomstig zijn van buitenaardse wezens. Werkte samen met de parapsycholoog Andrija Puharich.
Girard, Jean-Pierre: Franse metaalbuiger die tijdens een experiment van Charles Crussard en J. Bouvaist metalen voorwerpen op een manier wist te verbuigen die niet in overeenstemming zou zijn met een normale, fysieke verbuiging van metaal.
Goena Goena: geheel van magische praktijken en krachten in Indonesië ofwel Nederlands Indië. Bekend onder de naam De Stille Kracht naar aanleiding van de gelijknamige roman van Louis Couperus. Ook Guna Guna.
High dice-test: Een PK-techniek waarbij de proefpersoon de vrije val van twee dobbelstenen moet beïnvloeden zodat de naar boven gekeerde oppervlakken samen 8 of meer ogen te zien geven.
Hipergea: Spaans team van parapsychologische onderzoekers. Concentreert zich de laatste jaren op onderzoek naar psychokinese.
Ideomotorische bewegingen: meestal kleine spierbewegingen die doorgaans onbewust blijven en die de uitdrukking zijn van intenties of voorstellingen. Speelt een rol bij tafeldans, kruis-en-bord, pendelen, wichelroede, etc.
Ideoplastie: psychokinetische vorming van een deel van de (in elk geval schijnbaar) externe realiteit op basis van voorstellingen of ideeën.
Ideosensorisch: schijnbaar berustend op zintuiglijke indrukken, terwijl het in werkelijk door innerlijke voorstellingen wordt veroorzaakt.
Imitatieve fraude bij poltergeist: sommige betrokkenen kunnen vanuit een motief van sociale wenselijkheid aanvankelijk authentieke poltergeistverschijnselen later kunstmatig gaan imiteren. Dit doet weliswaar afbreuk aan hun getuigenverklaringen, maar sluit de mogelijkheid van echte RSPK in het geval in kwestie niet uit.
Indiase touwtruc: truc die wordt toegeschreven aan Indiase fakirs. Hierbij krijgen toeschouwers onder meer de indruk dat mensen aan een strak gespannen touw naar boven klimmen en dat een jongen aan stukken wordt gehakt en vervolgens weer in elkaar wordt getoverd. Waarschijnlijk bestaat deze truc niet, maar is het een journalistieke mystificatie.
Jozef van Copertino: rooms-katholiek heilige (1603-1645) die in staat zou zijn geweest tot allerlei wonderen, onder andere levitatie. Kwam daardoor in aanraking met de Inquisitie. Zou verder saai, onhandig en onwetend zijn geweest.
Kahl, Olga: proefpersoon die in staat was tot psychogene dermografie van figuren en woorden. Grondig onderzocht door parapsychologen.
Kiyota, Masuaki: Japanse parergast, die beweerde dat hij in staat was tot metaalbuigen en gedachtefotografie. Zou bedrog hebben gepleegd.
Kulagina, Nina: Russische vrouw met psychokinetische gaven (1925-1990) die talloze malen onder strenge condities onderzocht werd en nooit betrapt werd op bedrog.
Lateau, Louise: Belgische gestigmatiseerde bestudeerd door de arts Lefebvre. Vertoonde stigmata die niet normaal verklaarbaar leken.
Lechler, Alfred: onderzoeker die kunstmatig, langs experimentele weg stigmata produceerde bij een proefpersoon.
Locher, Theo: Zwitsers wiskundige, aardrijkskundige, historicus en parapsycholoog, geboren in 1921. Publiceert regelmatig parapsychologische artikelen en publiceerde samen met de auteur Guido Lauper het belangrijke boek Schweizer Spuk und Psychokinese.
Lourdes: rooms-katholieke bedevaartsoord in Zuid-Frankrijk waar Maria verschenen zou zijn aan Bernadette Soubirous. Er is een bron aanwezig met geneeskrachtig water dat verantwoordelijk zou zijn voor een harde kern van onverklaarbare genezingen die door serieuze medici zouden zijn onderzocht.
Low-dice test: een PK-techniek waarbij de proefpersoon de vrije val van twee dobbelstenen moet beïnvloeden zodat de naar boven gekeerde ogenvlakken 6 of minder ogen te zien geven.
Lijkwade van Turijn: Een linnen lijkwade of sindone met daarop een afbeelding van een gekruisigde man. Volgens sommige gelovigen ontstaan door een psychokinetische inwerking van het lichaam van Jezus van Nazareth op het linnen. Hoewel de lijkwade wordt gezien als één van de grootste mysteries aller tijden, stelden verschillende wetenschappelijke laboratoria vast dat de stof van de lijkwade uit de Middeleeuwen stamt en dus niet uit de tijd van Christus. Er zijn echter nog steeds aanhangers van een verrijzingstheorie die stellen dat de koolstofdatering vertroebeld zou zijn door vervuiling van de doek. Anderen wijzen er juist op dat verhoudingen van de afbeeldingen niet kloppen met normale menselijke verhoudingen, dat de figuur aanmerkelijk groter is dan een gemiddelde inwoner van Palestina in Jezus’ dagen en zelfs dat de voorkant van de gestalte niet even lang is als de achterkant! Een recente theorie luidt dat de lijkwade vervaardigd zou zijn door Leonardo Vinci in opdracht van de familie Savoy (Savoia).
Machado, Fatima Regina: Braziliaanse parapsychologe die in 2003 promoveerde op poltergeistverschijnselen. Verbonden aan het zogeheten Inter-PSI Instituut te Sao Paulo, dat zich richt op grensgebieden van de psychologie.
Mango/a-trick: goocheltruc van Indiase fakirs, waarbij de schijn wordt gewekt dat er binnen enkele ogenblikken een boompje uit een mangopit groeit.
Metaalbuigen: psychokinetische beïnvloeding van metalen voorwerpen, die niet verklaarbaar is door normale fysieke vormen van buigen.
Mirin Dajo: Pseudoniem van Arnold (Nol) Henskens. Nederlandse entertainer die fakir-achtige prestaties leverde zoals het zichzelf doorboren met een floret. Het is mogelijk dat een deel van zijn prestaties op intrasomatische parergie berusten.
Millar, Brian: parapsycholoog en verdediger van de observationele theorieën. Gelooft in extra begaafde proefpersonen bij PSI-experimenten. Stelt dat parapsychologen vaak zelf paranormaal begaafd zijn. Student van John Beloff.
Neumann, Therese: 20e-eeuwse Duitse mystica en gestigmatiseerde die volgens diverse onderzoekers mogelijk bedrog heeft gepleegd.
Nieto Tejada, Mónica: Spaanse proefpersoon die in de jaren ’80 onder strenge experimentele condities Geller-achtige prestaties met psychokinese leverde. Hierbij waren onder meer natuurkundigen, psychiaters en goochelaars betrokken.
Nogovitsin, Igor: Russische jongen uit Vychegodksy die vuurballen zou veroorzaken met zijn ogen en daarmee kleren, meubels en huishoudelijke apparaten in brand zou steken. De jongen werd psychiatrisch onderzocht.
Onvergankelijkheid van het lichaam: eigenschap van sommige lijken die vaak natuurwetenschappelijk verklaarbaar is, bijvoorbeeld in de vorm van een soort spontane mummificatie. In sommige gevallen mogelijk berustend op een psychokinetische beïnvloeding van het lijk.
Orenmaffia: kwalijke stroming die beweert dat alle problemen, inclusief ziekten, die mensen ondervinden hun eigen (psychokinetische of karmische) creatie zijn. Leidt tot een soort criminalisering van slachtoffers en het onthouden van begrip en steun aan mensen die het moeilijk hebben.
Owen, A.R.G.: bekende Britse parapsycholoog, onder andere betrokken bij poltergeistonderzoek en het onderzoek naar de paranormale genezer Matthew Manning.
Owens, Ted: voormalige Amerikaanse student aan de Duke University die meende dat hij in staat was tot het voortbrengen van macro-PK, o.a. in de vorm van beïnvloeding van weersverschijnselen.
Padre Pio: Italiaanse rooms-katholieke volksheilige die allerlei wonderen vertoonde, waaronder stigmatisatie. Werd medisch onderzocht, waarbij bleek dat zijn stigmata niet normaal verklaarbaar waren. Inmiddels ook heilig verklaard door de paus ondanks diverse morele en doctrinaire controverses.
Parakinesis: beweging van een voorwerp dat wel wordt aangeraakt, maar waarbij de motorische kracht van de aanraking onvoldoende verklaring biedt voor de beweging. Een zware tafel wordt bijvoorbeeld in beweging gezet nadat iemand er slechts één vinger op laat rusten.
Permanent Paranormaal Object: een object dat alleen langs paranormale weg kan zijn ontstaan en daardoor kan dienen als permanent bewijs voor paranormale processen.
Philadelphia-experiment: experiment van de Amerikaanse overheid waarbij men getracht zou hebben een schip te teleporteren. Mogelijk niet meer dan een gerucht.
Physische verschijnselen: verouderde spelling van fysische verschijnselen, dat wil zeggen psychokinese.
Pilón, Pater José María: Spaanse priester die parapsychologisch onderzoek verricht naar poltergeistgevallen.
Placebo’s: op zichzelf niet werkzame stoffen die toch een zekere geneeskracht lijken te bezitten door het geloof dat men in hun werking stelt.
Poltergeist: eigenlijk klopgeest of demon. Spontane uitbarsting van psychokinetische verschijnselen die meestal aan levenden zelf, maar soms (onder andere volgens Ian Stevenson) ook mede aan overledenen moet worden toegeschreven. Gauld en Cornell stelden 36 algemene kenmerken van poltergeistgevallen vast, zoals beweging van kleine en grote objecten, grotere activiteiten tijdens de nacht en natuurlijk klopgeluiden. Nandor Fodor schreef persoonsgebonden poltergeist toe aan onderdrukte seksualiteit.William Roll voerde de term Recurrent Spontaneous Psychokinesis , afgekort als RSPK, in voor poltergeistgevallen. Roll legde een link tussen RSPK en een veilige, onbewuste uitlaatklep voor agressie voor kinderen en tieners. Psychologen stelden allerlei afwijkende persoonlijkheidskenmerken vast bij ‘epicentra’ van poltergeistgevallen, waaronder anorexia, fobieën, dissociatie en zelfs schizofrenie. Gauld en Cornell verwierpen hun tests echter als ondeugdelijk.
Project Alpha: skeptisch project van James Randi waarbij hij goochelaars, Michael Edwards en Steve Shaw, inzette om parapsychologen voor de gek te houden. De parapsychologen waren niet erg onder de indruk van het bedrog. Het is zeer de vraag in hoeverre Randi zich wel gehouden heeft aan een algemene wetenschappelijk ethiek bij dit project.
Psychische chirurgie: vorm van chirurgie waarbij overleden artsen patiënten psychokinetisch zouden ‘opereren’ via een spiritistisch medium.
Puharich, Andrija: Amerikaanse parapsycholoog die erg bekend werd door zijn werk met Uri Geller. Verrichte daarnaast werk op het gebied van de verbinding van parapsychologie en geneeskunde. Onderzocht de Braziliaanse genezer Zé Arigo.
Random Number Generator: toevalsgetallengenerator, gebruikt bij parapsychologisch onderzoek. Maakt gebruik van toevalsprocessen uit de wereld van de quantummechanica. Aanvankelijk ging het om de vervaltijd van een radioactief atoom, later om ruis van quantummechanische oorsprong die zich in een diode afspeelt.
Recurrent Spontaneous Psychokinesis: gesofistikeerde aanduiding voor poltergeist. Vaak afgekort als RSPK.
Rosenheim: een zeer belangrijk poltergeistgeval door de natuurkundig uitsluiting van normale verklaringen voor de anomale verschijnselen.
Rivas, Catalina (Catia/Katya): Boliviaanse katholieke mystica die tegenwoordig in Mexico woont. Zou de stigmata van Christus hebben ontvangen en gechannelde boodschappen van Jezus, Maria en engelen hebben doorgekregen.
Sai Baba: Indiaas wonderdoener en weldoener, onder meer onderzocht door Erlendur Haraldsson. Zou onder meer in staat tot materialisatie van voorwerpen en heilige as (vibhuti). Wordt door skeptici bij voorbaat afgedaan als bedrieger. De laatste jaren in opspraak gebracht door beschuldigingen van ongewenste (seksuele) intimiteiten.
Schmidt, Helmut: zeer belangrijk kwantitatief parapsychologisch onderzoeker. Deed veel onderzoek naar psychokinese, onder meer met toevalsgetallengeneratoren. Momenteel verbonden aan de Mind Science Foundation in Texas.
Silvio: Zwitserse kunstenaar en parergast, geboren in 1941. Repliceerde bepaalde prestaties die Uri Geller van zichzelf had beweerd.
Stigmata: de wondtekenen van Jezus van Nazareth, die overeenkomen met verwondingen tijdens zijn zogeheten passie: wonden door de handen of polsen en voeten, verwondingen door een doornenkroon en een zijwond veroorzaakt door een lans.
Swami Rama: yoga-beoefenaar die in veel experimenten aantoonde hoever de intrasomatische beheersing van het lichaam kan gaan. Vertoonde ook extrasomatische psychokinese in de vorm van de beweging van voorwerpen bij experimenten van de Menninger Foundation.
Tafeldans: vorm van motorische automatismen waarbij een aantal personen zich om een tafel schaart en het tafelblad licht aanraakt met de vingers. Zodra de tafel beweegt, zegt men het alfabet op, en gebruikt de bewegingen of klopgeluiden van de tafel als indicatie welke letters men moet gebruiken als antwoord op vragen.
Teleportatie: de verplaatsing van een materieel object van een locatie naar een andere zonder de tussenliggende ruimte te doorkruisen.
Tomczyk, Stanislawa: vroeg 20e eeuwse Poolse parergaste, bestudeerd door Julien Ochorowicz. Vertoonde in een hypnotische trance allerlei psychokinetische vermogens via een secundaire persoonlijkheid Kleine Stasia genaamd. Bijvoorbeeld het stopzetten van een klok door er alleen maar naar te kijken, het bewegen van voorwerpen en materialisaties.
Thurston, Herbert: Britse Jezuïet met een grote interesse voor parapsychologie. Schreef onder meer The physical phenomena of mysticism.
Verbranding tijdens meditatie: zelfmoordtechniek waarbij men zichzelf in brand steekt en alle pijn ideosensorisch buitensluit.
Verzien: psychokinetische beïnvloeding door een aanstaande moeder van een ongeboren vrucht die leidt tot specifieke moedervlekken of aangeboren afwijkingen die overeenkomen met schokkende ervaringen die ze tijdens de zwangerschap heeft gehad.
Vuurloop: normaal of paranormaal proces waarbij men met blote voeten over gloeiend hete kolen kan lopen zonder brandwonden op te lopen.
Zugun, Eleonore: Roemeense vrouw die bezeten zou zijn en daarbij meer dan 3000 voorbeelden van intrasomatische en extrasomatische psychokinese vertoonde in het kader van een poltergeistgeval. Werd onder meer onderzocht door Fritz Grunewald en Gravin Wassilko. Peter Mulacz toonde aan dat een zogeheten ontmaskering van Zugun door de onderzoeker Rosenbusch niet houdbaar was.