Alcoholconsumptie kan zowel een beschermend effect hebben als een risico vormen voor het cognitief functioneren van oudere mensen. Dit effect is afhankelijk van hoe veel en hoe vaak iemand drinkt. Koreaanse onderzoekers onderzochten wat het meest gunstige drinkpatroon is om cognitieve achteruitgang en dementie te voorkomen.
Voor het onderzoek bekeken ze de resultaten van alle bestaande studies naar de effecten van alcoholconsumptie op cognitie en dementie bij ouderen, uitgevoerd tussen 2001 en 2011. Er werd zowel naar de toxische als naar de beschermende effecten van alcohol op het zenuwstelsel gekeken. Enerzijds keken ze naar het cognitief functioneren en anderzijds naar het effect van alcoholconsumptie op de hersenstructuur.
Overmatige alcoholconsumptie kan zowel directe als indirecte schade veroorzaken. Alcohol stimuleert de productie van bepaalde stoffen die schadelijk zijn voor cellen en tast hierdoor de hersenstructuur aan. Anderzijds kunnen indirecte gevolgen van chronische, overmatige alcoholconsumptie, zoals het Korsakov-syndroom of een vitamine B1-tekort, zorgen voor schade aan het zenuwstelsel.
Bij matige consumptie heeft alcohol een beschermend effect op het zenuwstelsel. De mechanismen die hierachter zitten komen overeen met het mechanisme achter het beschermende effect van matige alcoholconsumptie op hart- en vaatziekten: verhoging van het HDL-cholesterol, verlaging van stoffen betrokken bij de bloedstolling en verlaging van C-reactive protein, een eiwit dat de mate van ontsteking weerspiegelt.
De schadelijke effecten van zware alcoholconsumptie of binge drinken op het zenuwstelsel zijn onafhankelijk van leeftijd. Matige alcoholconsumptie daarentegen, heeft alleen bij ouderen een beschermend effect op de cognitie. Ouderen hebben een andere lichaamssamenstelling en het lichaam reageert anders op alcohol dan bij jongeren.
Met betrekking tot cognitie is het beschermende effect het grootst bij matige, regelmatige alcoholconsumptie. De definitie van een ‘standaardconsumptie’ en van ‘matige alcoholconsumptie’ varieerde sterk tussen studies, van dagelijkse consumptie tot maandelijkse consumptie, waardoor het lastig is om een definitie te geven van het optimale drinkpatroon. Sommige studies suggereren een belangrijke rol voor wijn, anderen laten een gunstig effect zien, onafhankelijk van het soort drank.