1 Nog steeds liever samen Steeds meer alleenstaanden 20 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder alleenstaand Momenteel zijn er 486 duizend eenoudergezinnen 16 Trouwen niet uit de gratie Ongeveer drie kwart van de jongeren wil uiteindelijk trouwen Aandeel ongehuwde ouders neemt toe Ongehuwde samenwoners vaker uit elkaar Aantal echtscheidingen al jaren stabiel Meer echtscheidingen waarbij minderjarige kinderen betrokken zijn Merendeel wil na (echt)scheiding weer samenwonen Zes op de tien mannen na echtscheiding binnen 4 jaar weer gehuwd of samenwonend Meeste mensen gaan na een verbroken samenwoonrelatie weer samenwonen Meer stiefgezinnen Aantal stiefgezinnen toegenomen tussen 1998 en 2007 Meer gescheiden paren met kinderen kiezen voor co-ouderschap Minder adopties Aantal adopties is sinds 2004 gedaald Geadopteerde kinderen komen vrijwel allemaal uit het buitenland Op het gebied van het aangaan en verbreken van relaties is er de afgelopen decennia veel veranderd. De grotere hang naar zelfstandigheid en emancipatie heeft geleid tot een toename van zowel het aantal jongeren dat vanuit het ouderlijk huis alleen gaat wonen als het aantal gestrande huwelijken. Niet-gehuwde samenwoners, een groep die in de loop van de tijd sterk is gegroeid, gaan nog vaker en sneller uit elkaar dan gehuwden. Wie stappen er tegenwoordig in het huwelijksbootje en wie juist niet? Welk deel van de gehuwden gaat na verloop van tijd uit elkaar? En hoe zit dat bij ongehuwde samenwoners? Wat gebeurt er wanneer er kinderen in het spel zijn? De Nederlandse samenleving
2 1. Steeds meer alleenstaanden 20 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder alleenstaand Momenteel zijn er 486 duizend eenoudergezinnen De belangrijkste demografische verandering van de afgelopen decennia was de forse groei van het aantal en aandeel alleenstaanden. Daarnaast is het aantal eenoudergezinnen de laatste jaren sterk toegenomen. In 1971 was slechts 5 procent van de bevolking alleenstaand. In absolute zin komt dat neer op bijna 700 duizend personen. Het waren overwegend vrouwen die hun man hadden verloren. Scheiden gebeurde in die tijd nauwelijks. Tegenwoordig overtreft het aantal gescheiden personen het aantal verweduwden. In 2010 was maar liefst 20 procent van de bevolking alleenstaand. Het aantal alleenstaanden is inmiddels bijna 2,7 miljoen. De toename van het aantal alleenstaanden vond plaats in vrijwel alle fasen van de demografische levensloop. Jongeren wonen tegenwoordig een aantal jaren op zichzelf voordat ze gaan samenwonen. Samenwonenden gaan eerder uit elkaar als de relatie op een dood spoor zit. En ouderen blijven, ook na verweduwing, zelfstandig wonen. Dat het aantal alleenstaanden en daarmee het aantal eenpersoonshuishoudens zo sterk is gestegen, komt dus niet zozeer door een min of meer permanente voorkeur voor deze huishoudensvorm, maar doordat de moderne levensloop veel meer wisselingen kent dan voorheen. Daarnaast is het aantal eenoudergezinnen sinds het midden van de jaren negentig sterk gegroeid. Momenteel zijn er 475 duizend eenoudergezinnen. In 2000 waren dat er ongeveer 384 duizend. In vijf op de zes van deze gezinnen staat een vrouw aan het hoofd. 2. Trouwen niet uit de gratie Ongeveer drie kwart van de jongeren wil uiteindelijk trouwen Aandeel ongehuwde ouders neemt toe In de afgelopen decennia zijn mensen steeds later getrouwd en kregen vrouwen op steeds latere leeftijd hun eerste kind. Toch is trouwen nog steeds populair. Veel mensen wonen eerst samen. Aan het begin van een relatie betreft het vooral ongehuwd samenwonen. Wanneer de relatie standhoudt, kiezen de meesten na verloop van tijd alsnog voor een huwelijk. Op 1 januari 2009 woonde ongeveer de helft van alle Nederlanders samen met een partner. Van hen zijn vier op de vijf met die partner getrouwd en woont de rest ongehuwd samen. Rond het 25ste levensjaar hebben al veel jongeren het ouderlijk huis verlaten. Voor een groot deel van hen breekt dan een periode van samenwonen aan. Begin 2009 woonde 60 procent van de vrouwen van 25 tot 30 jaar samen met een partner. Van de mannen was dat 44 procent. Bij vrouwen ligt de piek van deze relatievorming rond de 25 jaar, bij mannen ongeveer twee jaar later. 198 Centraal Bureau voor de Statistiek
3 Aandeel samenwonenden in de totale bevolking naar geslacht en leeftĳd, 2008 % VM VM VMVMVMVM jaar jaar jaar jaar jaar 65 jaar of ouder Gehuwd Niet-gehuwd Ongehuwde samenwonende paren stellen het huwelijk steeds vaker uit. Vrouwen die in de jaren zeventig gingen samenwonen, trouwden eerder dan vrouwen die dat in de jaren tachtig en begin jaren negentig deden. Van de vrouwen die in de jaren zeventig tussen hun 20ste en 25ste gingen samenwonen, waren zeven op de tien binnen drie jaar getrouwd. In de tweede helft van de jaren negentig waren dat er nog maar drie op de tien. In 2000 woonden 658 duizend paren niet-gehuwd samen. In 2009 waren het er al 820 duizend. Ongehuwd samenwonen lijkt steeds vaker een definitieve keuze. Van de oudste ongehuwde samenwoners is maar één op de zeven van plan om (alsnog) te trouwen. Het gaat hierbij om personen die niet eerder gehuwd zijn geweest. Van de samenwoners die zijn geboren tussen 1965 en 1975 is dat ruim een derde. Van de jongste samenwoners wil nog wel een meerderheid trouwen: ruim twee derde is van plan om in het huwelijksbootje te stappen. Niet-gehuwde samenwoners sluiten overigens steeds vaker een samenlevingscontract. Dat geldt zowel voor jongere als oudere samenwoners. Op 1 januari 2009 had ruim de helft van de 820 duizend niet-gehuwde samenwoners een dergelijk contract afgesloten. In 2003 lag dit aandeel nog 5 procentpunten lager. Van de nog thuiswonende jongeren van 18 tot 25 jaar heeft in 2008 de helft een vriend of vriendin. Uiteindelijk wil vrijwel iedereen een relatie. Zeven op de tien jongeren willen eerst een tijdje ongehuwd samenwonen. Op de langere duur wil 70 procent van de mannen en 80 procent van de vrouwen trouwen, in veruit de meeste gevallen na een periode van samenwonen. Dat betekent dat ongeveer drie kwart van de jongeren uiteindelijk wil trouwen. De Nederlandse samenleving
4 Vaker kinderen zonder huwelijk De komst van kinderen is steeds minder vaak een reden om alsnog te trouwen. Zoals verwacht komt ongehuwd samenwonen met kinderen het meest voor bij jonge ouders. Maar de trend om het huwelijk uit of af te stellen is ook bij de al wat oudere paren duidelijk zichtbaar. Onder dertigers nam het aandeel ongehuwde ouders in het afgelopen decennium het sterkst toe, van 8 naar 22 procent. Latrelatie Naast gehuwde en ongehuwde samenwoners zijn er mensen die er bewust voor kiezen om ook op de langere termijn niet met hun partner samen te gaan wonen. Vooral mensen van middelbare en hogere leeftijd kiezen voor een dergelijke relatie. Een op de zes ongehuwden die zonder partner woont, heeft een latrelatie of zou daar de voorkeur aan geven. Dit aandeel neemt toe met de leeftijd. Onder jarigen bedraagt dit aandeel ruim een kwart. Vooral mensen die gehuwd zijn geweest, kiezen relatief vaak voor een latrelatie. Overigens geldt voor alle leeftijdsgroepen dat ooit-gehuwde vrouwen vaker voor een latrelatie kiezen dan ooit-gehuwde mannen. Dit hangt samen met het feit dat vrouwen vaker thuiswonende kinderen hebben dan mannen. 3. Ongehuwde samenwoners vaker uit elkaar Aantal echtscheidingen al jaren stabiel Meer echtscheidingen waarbij minderjarige kinderen betrokken zijn Tegenwoordig gaat jaarlijks ongeveer één procent van de circa 3,5 miljoen Nederlandse echtparen uit elkaar. In 2008 eindigden 32 duizend huwelijken in een echtscheiding. Van 2001 tot maart 2009 konden paren hun huwelijk overigens ook omzetten in een partnerschap en dit vervolgens beëindigen. Zo n flitsscheiding was voor velen een eenvoudig alternatief voor een formele echtscheiding. In 2008 kozen 2,8 duizend paren voor deze snelle weg. Inmiddels is het niet meer mogelijk om een huwelijk om te zetten in een partnerschap. Daarmee is een eind gekomen aan de flitsscheiding (Van Huis en Loozen, 2009). De huwelijken die in 2008 werden ontbonden, hadden gemiddeld veertien jaar stand gehouden. Hoewel het aantal echtscheidingen al een aantal jaren stabiel is, steeg het totaal aantal relatieontbindingen. Dit komt doordat er steeds meer niet-gehuwde samenwoners uit elkaar gingen. Vooral in de eerste jaren zijn huwelijken veel stabieler dan relaties van mensen die ongehuwd samenwonen (CBS, 2009a). Vier jaar na het begin van een huwelijk is bijna 5 procent van de vrouwen gescheiden, tegen ruim 20 procent van de vrouwen die ongehuwd samenwoonden. Naarmate de relatie langer duurt, neemt het verschil in stabiliteit tussen de ongehuwde en gehuwde samenwoonrelaties af. Het aantal samenwoners dat alsnog trouwt neemt namelijk toe naarmate relaties langer duren. Na veertien jaar was 200 Centraal Bureau voor de Statistiek
5 één op de zes huwelijken in een echtscheiding geëindigd. Van de vrouwen die ongehuwd zijn gaan samenwonen, was dat 28 procent. Aandeel relatieontbindingen binnen 4 en 14 jaar, 2008 Binnen 4 jaar Binnen 14 jaar % Samenwonen Huwelĳk Ruim 30 duizend jonge kinderen betrokken bij echtscheiding Het aandeel echtscheidingen waarbij minderjarige kinderen zijn betrokken, is sinds medio jaren negentig gestegen van 46 naar 56 procent. Dit betekent dat jaarlijks zo n 33 duizend minderjarige kinderen de scheiding van hun ouders meemaken. Bij het uiteenvallen van ongehuwde relaties zijn in maar één op de vijf gevallen kinderen betrokken. Zes op de tien paren zijn binnen veertien jaar nadat ze zijn gaan samenwonen, getrouwd en slechts één op de tien woonde na veertien jaar nog ongehuwd samen. Het uit-elkaar-gaan, zeker wanneer er kinderen bij betrokken zijn, brengt een hoop dilemma s met zich mee. Zo moeten er tal van beslissingen worden genomen, zoals: wie blijft in het huis wonen en wie gaat verhuizen? Blijven de kinderen bij de moeder of bij de vader wonen, of wordt er gekozen voor co-ouderschap? 4. Merendeel wil na (echt)scheiding weer samenwonen Zes op de tien mannen na echtscheiding binnen 4 jaar weer gehuwd of samenwonend Meeste mensen gaan na een verbroken samenwoonrelatie weer samenwonen Het merendeel van de mannen en vrouwen die een (echt)scheiding hebben meegemaakt, verwacht uiteindelijk weer met een partner te gaan samenwonen. Geslacht, leeftijd en het hebben van thuiswonende kinderen beïnvloeden echter de kans om weer te gaan samenwonen. De Nederlandse samenleving
6 Weer samen na een huwelijk Het merendeel van de gescheiden personen die momenteel alleenwonen, wil in de (nabije) toekomst wel weer graag een partner. Mannen hebben vaker deze wens dan vrouwen: van de eerder gehuwde mannen wil een op de zes geen vaste partner meer, van de vrouwen is dit bijna een kwart. Dat eerder gehuwde vrouwen vaker alleen willen blijven wonen dan mannen, heeft zeer waarschijnlijk te maken met de aanwezigheid van kinderen en hun reactie op de nieuwe partner. Naast een samenwoonrelatie, al dan niet gevolgd door een huwelijk, zijn er ook andere mogelijkheden voor gescheiden personen. Een deel van hen kiest voor een latrelatie en er zijn er ook die helemaal geen relatie meer willen. Binnen vier jaar na echtscheiding zijn zes op de tien mannen die in de jaren negentig een echtscheiding hebben meegemaakt weer gehuwd of niet-gehuwd gaan samenwonen. Bij vrouwen is dit aandeel kleiner: vier op de tien vrouwen zijn weer in een of andere vorm gaan samenwonen. Alleenstaanden die ooit gehuwd zĳn geweest naar verwachte relatievorm, 2008 Weet niet wel of geen partner Alleen blĳven Wil partner, weet relatievorm niet Latrelatie Samenwonen/trouwen % Mannen Vrouwen Weer samen na een samenwoonrelatie Binnen vier jaar nadat een samenwoonrelatie is beëindigd, heeft ruim de helft van degenen die in de jaren negentig of begin deze eeuw zijn gescheiden weer een partner waarmee men al dan niet gehuwd is gaan samenwonen. Er is op dit punt geen verschil tussen mannen en vrouwen. Dit kan komen doordat het jonge(re) paren betreft die (nog) geen kinderen hebben. Van hen wil ongeveer 90 procent uiteindelijk weer met een partner gaan samenwonen. Uit het voorafgaande blijkt dat de meeste mensen na een verbroken samenwoonrelatie opnieuw gaan samenwonen. Dat betekent dat de toename van het aantal jonge en middelbare alleenstaanden en eenoudergezinnen als gevolg van relatieontbinding door (echt)scheiding voor een groot deel bestaat uit mensen die maar betrekkelijk korte tijd alleen wonen. 202 Centraal Bureau voor de Statistiek
7 5. Meer stiefgezinnen Aantal stiefgezinnen toegenomen tussen 1998 en 2007 Meer gescheiden paren met kinderen kiezen voor co-ouderschap Tussen 1998 en 2007 is zowel het aantal stiefgezinnen als het aantal kinderen dat in een stiefgezin woont, toegenomen. Jaarlijks zijn er gemiddeld ongeveer 70 duizend gehuwden die scheiden, nog eens twee keer zo veel niet-gehuwd samenwonenden verbreken hun relatie. Elk jaar komen er dus ruim 200 duizend nieuwe exen. De meesten van hen blijven niet lang alleen. Na drie jaar woont de helft van de exen al weer samen met een nieuwe partner. Er is dus veel dynamiek in de ontbinding en vorming van relaties. Bij ruim de helft van de relatieontbindingen valt ook het gezin uiteen. De kinderen blijven meestal bij een van de ouders wonen, vaak bij de moeder. Uit eerder onderzoek is gebleken dat bij 80 procent van de scheidende paren met kinderen, de kinderen bij de moeder blijven wonen (Steenhof, 2007). Als de ouder weer een nieuwe partner vindt, krijgen de kinderen te maken met een stiefouder en eventueel stiefbroer(s) en /of stiefzus(sen). Op 1 januari 2007 waren er in Nederland 2,5 miljoen gezinnen. Daarvan bestonden bijna 2,1 miljoen gezinnen uit paren met kinderen. De rest bestond uit eenoudergezinnen. Van de 2,1 miljoen paren met kinderen was 93 procent een traditioneel gezin, bestaande uit twee ouders met hun gezamenlijke kinderen. Circa 7 procent van de paren met kinderen vormden dus een stiefgezin. Dit aandeel is de laatste negen jaar met ruim 1,5 procentpunt gestegen. Het aantal stiefgezinnen nam toe van 115 duizend in 1998 naar 149 duizend in Aantal stiefgezinnen op 1 januari, 1998 en 2007 x Kinderen uit eerdere relatie moeder Kinderen uit eerdere relatie vader Kinderen uit eerdere relaties beide ouders De Nederlandse samenleving
8 Tegelijkertijd is ook het aantal kinderen dat in een stiefgezin woont, toegenomen. In 1998 woonden bijna 220 duizend kinderen in een stiefgezin, 5 procent van alle thuiswonende kinderen. In 2007 was hun aantal toegenomen tot ruim 280 duizend en 6,1 procent van alle thuiswonende kinderen. Co-ouderschap Na een echtscheiding kunnen ouders ook voor co-ouderschap kiezen. Dan woont het kind na een scheiding deels bij de vader en deels bij de moeder. Co-ouderschap komt bij een op de vijf scheidingen met kinderen voor. Vergeleken met de woonsituatie van de kinderen na de echtscheiding aan het eind van de vorige eeuw, blijkt dat anno 2010 meer gescheiden paren met kinderen voor co-ouderschap kiezen (CBS, 2009b). 7. Minder adopties Aantal adopties is sinds 2004 gedaald Geadopteerde kinderen komen vrijwel allemaal uit het buitenland Sinds 2004 is het aantal adopties gedaald. Dit komt vooral doordat het aantal adoptiekinderen uit China, het belangrijkste herkomstland van adoptiekinderen, is afgenomen. Aantal (buitenlandse en Nederlandse) adoptiekinderen 1,6 x ,4 1,2 1,0 0,8 0, Centraal Bureau voor de Statistiek
9 In 1995 zijn in Nederland ruim 700 kinderen geadopteerd. In de daaropvolgende jaren steeg het aantal adoptiekinderen, tot in Daarna nam dit aantal af. In 2008 was het aantal adopties met 780 weer terug op het niveau van halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw. Vrijwel alle in Nederland geadopteerde kinderen komen uit het buitenland. In 2008 werden dertig kinderen geadopteerd die in Nederland waren geboren. Halverwege de jaren negentig was Colombia het belangrijkste herkomstland van adoptiekinderen. In 1998 nam China deze positie over. In 2004 werden ongeveer 800 Chinese kinderen geadopteerd. Daarmee was bijna 60 procent van de buitenlandse adoptiekinderen van Chinese afkomst. De adoptie van Chinese kinderen hangt samen met het Chinese éénkindbeleid, dat voorschrijft dat ouders in principe slechts één kind mogen hebben. Omdat Chinese ouders veelal de voorkeur geven aan een zoon, worden pasgeboren meisjes vaak te vondeling gelegd. De meerderheid van de kinderen in Chinese kindertehuizen bestaat om die reden uit meisjes. Hierdoor was tot een paar jaar geleden het aantal geadopteerde meisjes vele malen groter dan het aantal geadopteerde jongens. Sinds 2004 daalt het aantal adoptiekinderen uit China. Deze afname hangt samen met de relatief gunstige economische ontwikkeling in China en de toename van het aantal adoptieverzoeken uit andere landen. Ook worden steeds meer Chinese kinderen in het eigen land geadopteerd. Daarnaast kan de daling van het aantal verzoeken tot verkrijging van een beginseltoestemming, van ruim drieduizend in 2005 en 2006 naar minder dan duizend in 2008, een rol spelen. De daling van het aantal Chinese adoptiekinderen doet zich alleen voor bij meisjes. Het aantal jongetjes is nog licht gestegen, waardoor hun aandeel onder Chinese adoptiekinderen is toegenomen van 5 procent in 2000 naar 38 procent in Referenties CBS, 2009a, Relatie en gezin aan het begin van de 21ste eeuw. CBS, Den Haag/Heerlen. CBS, 2009b, Jaarrapport, 2009, Landelijke Jeugdmonitor, p CBS, Den Haag/Heerlen. Harmsen, C., 2008, Ontwikkelingen in de huishoudensdynamiek sinds In: Bevolkingstrends 56 (1), p CBS, Voorburg/Heerlen. Huis, M. van, en S. Loozen, Dertigduizend flitsscheidingen, In: Bevolkingstrends 57 (4), p CBS, Den Haag/Heerlen. Sprangers, A., Eilbracht, A. en H. Nicolaas, 2010, Aantal adoptiekinderen afgenomen. In: Bevolkingstrends 58 (2), p CBS, Den Haag/Heerlen. De Nederlandse samenleving
10 Steenhof, L., 2007, Schatting van het aantal stiefgezinnen. In: Bevolkingstrends 55 (4), p CBS, Voorburg/Heerlen. Wobma, E. en A. de Graaf, 2009, Scheiden en weer samenwonen. In: Bevolkingstrends 57 (4), p CBS, Den Haag/Heerlen. Kerncijfers: Bevolking naar leeftijd en plaats in het huishouden, 1971 en 2009 Thuiswonend kind Alleenstaande Ouder Overig lid In institutioneel huishouden Totaal x Mannen 0 14 jaar jaar jaar jaar jaar jaar of ouder Totaal Vrouwen 0 14 jaar jaar jaar jaar jaar jaar of ouder Totaal Centraal Bureau voor de Statistiek
Artikelen Scheiden en weer samenwonen Elma Wobma en Arie de Graaf Het totaal aantal echtscheidingen en flitsscheidingen was de laatste zeven jaar vrij stabiel. In 28 lag dit aantal op 35 duizend. Zeven
Relatie en gezin aan het begin van de 21ste eeuw Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim = nihil = (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met 0 (0,0) = het
Arie de Graaf Per jaar gaan in Nederland ongeveer 1 duizend paren die gehuwd of niet-gehuwd samenwonen uit elkaar. Hierbij zijn naar schatting tussen de 5 en 6 duizend kinderen betrokken. Als reden voor
dem s Jaargang 8 Mei ISSN 69-47 Een uitgave van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut Bulletin over Bevolking en Samenleving inhoud Trouwen en scheiden in tijden van voor- en tegenspoed
Bevolkingstrends 214 In wat voor gezin worden kinderen geboren? Suzanne Loozen Marina Pool Carel Harmsen juni 214 CBS Bevolkingstrends juni 214 1 Tot eind jaren zeventig werden vrijwel alle kinderen binnen
2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur
2011/4 Ze leefden lang (en gelukkig) en scheidden dan Echtscheiding op latere leeftijd en na langere huwelijksduur Martine Corijn D/2011/3241/019 Inleiding FOD ADSEI-cijfers leidden tot de krantenkop Aantal
De leefvorm van moeders bij de geboorte van een kind: evolutie in het Vlaamse Gewest tussen 1999 en 2007
2010/19 De leefvorm van bij de geboorte van een kind: evolutie in het Vlaamse Gewest tussen 1999 en 2007 Martine Corijn D/2010/3241/451 Samenvatting In het Vlaamse Gewest nam tussen 1999 en 2007 het aandeel
2011/5 De (in)stabiliteit van huwelijken in België Martine Corijn D/2011/3241/020 Inleiding Het dalende aantal huwelijken en het stijgende aantal echtscheidingen maakt dat langdurende huwelijken soms minder
Sluiting en ontbinding van een eerste, tweede en derde huwelijk in het Vlaamse Gewest (1970-2010) Een analyse op basis van Rijksregistergegevens
202/ Sluiting en ontbinding van een eerste, tweede en derde huwelijk in het Vlaamse Gewest (970-200) Een analyse op basis van Rijksregistergegevens Martine Corijn D/202/324/03 Samenvatting Er wordt in
Anne Marthe Bouman Relatieverbreking heeft voor beide betrokkenen vaak nadelige financiële gevolgen. Scheiden (relatieverbreking na ongehuwd samenwonen) is voor zowel mannen als vrouwen nadelig voor de
Bevolkingstrends 213 Huishoudensprognose 213 26: sterke toename oudere alleenstaanden Coen van Duin Lenny Stoeldraijer Joop Garssen september 213 De nieuwe CBS-huishoudensprognose voorziet een toename
Kinderen van gescheiden ouders gaan jonger samenwonen Carel Harmsen, Elma Wobma en Ruben van Gaalen De leeftijd bij eerste samenwonen is gerelateerd aan de huwelijksleeftijd van de ouders. Ook andere factoren
Huishoudensprognose 211 26: meer en kleinere huishoudens Coen van Duin en Lenny Stoeldraijer Volgens de nieuwe huishoudensprognose groeit het aantal huishoudens in Nederland nog met een miljoen, tot een
Het dynamische leven van twintigers 1 Het dynamische leven van twintigers Verklaring van tekens. Gegevens ontbreken * Voorlopig cijfer ** Nader voorlopig cijfer x Geheim Nihil (Indien voorkomend tussen
De schone schijn van burgerlijke staat Jan Latten Meer samenwonen zonder gehuwd te zijn, meer kinderen in gezinnen waar vader en moeder niet gehuwd zijn, meer scheidingen zonder dat er sprake is van echtscheiding,
Liesbeth Steenhof en Kees Prins Dit onderzoek beschrijft de uitkomsten van een onderzoek naar de intergenerationele overdracht van echtscheidingskansen. Uit eerder survey-onderzoek is al bekend dat de
Maarten Alders en Han Nicolaas Het saldo van administratieve afvoeringen en opnemingen is doorgaans negatief. Dit saldo wordt vaak geïnterpreteerd als vertrek naar het buitenland. Het aandeel in het totale
Zeer grote gezinnen worden schaars Joop Garssen en Hennie Roovers In het afgelopen decennium is het aantal gezinnen met vier of meer kinderen onder zowel allochtonen als autochtonen snel gedaald. Vooral
Demografische kenmerken van Tsjechen en Slowaken in Nederland Lada Mulalic, Carel Harmsen en Ko Oudhof Sinds de toetreding van en tot de EU is het aantal Tsjechen en Slowaken in Nederland sterk toegenomen.
Anne Marthe Bouman Dit artikel gaat in op de gevolgen van echtscheiding voor de koopkracht. Deze gevolgen zijn in het algemeen groot, maar zijn voor mannen en vrouwen ook zeer verschillend. Omdat de man
Jaarrapport 2009 Landelijke Jeugdmonitor Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim = nihil = (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met 0 (0,0) = het getal is
Trendrapport 2010 Landelijke Jeugdmonitor Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig cijfer x = geheim = nihil = (indien voorkomend tussen twee getallen) tot
Geboorteregeling in 28 Arie de Graaf In 28 gebruikte 7 procent van de 18 45-jarige vrouwen in Nederland een methode om een zwangerschap te voorkomen, was 7 procent zwanger of wilde zwanger worden, was
2012/2 Een analyse op basis van Rijksregistergegevens D/2012/3241/032 In ons land woont de helft van de volwassenen gehuwd samen (515 per 1.000). In de andere niet-gehuwde helft, wonen er - 10 jaar na
Verhuizingen en huishoudensveranderingen in Nederland: verschillen tussen COROP-regio s Peter Ekamper 1) en Mila van Huis 2) In 2002 hing ruim de helft van het aantal verhuizingen samen met een huishoudensverandering.
Artikelen Vruchtbaarheid in de twintigste eeuw Arie de Graaf In de vorige eeuw werden in Nederland bijna 2 miljoen kinderen geboren. In dezelfde periode overleden 9,6 miljoen mensen, kwamen 6 miljoen migranten
Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,
Bevolkingstrends Latrelaties in Nederland 2015 14 Kasper Otten Saskia te Riele CBS Bevolkingstrends juli 2015 14 1 Niet iedereen die een partner heeft, woont daar ook mee samen. Van de volwassen Nederlanders
Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling Cruciale vragen Verschillen in psychisch welbevinden ts. personen uit gescheiden en nietgescheiden gezinnen?
Demografische ontwikkeling Gemeente Hoorn 211-225 Inhoud blz. Colofon 1. Bevolkingsontwikkeling 1 1.1 Aantal inwoners 1 1.2 Componenten van de groei 3 2. Jong en oud 6 3. Huishoudens 8 Uitgave I&O Research
Finciële gevolgen van echtscheiding op de lange termijn Anne Marthe Bouman Gescheiden vrouwen die binnen vijf jaar de echtscheiding gen nieuwe vinden, gaan er fors in koopkracht op achteruit. Gaan ze in
Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in
4c Relatie 1 Wat is een relatie? Wanneer je deze vraag aan een aantal verschillende mensen stelt dan zullen zij allen een antwoord geven. Want wat een relatie precies is, is voor ieder persoon verschillend.
Partnerschap 2013 Stroomlijning partnerbegrip Uniform partnerbegrip (artikel 5a Awr) Nader uitgewerkt (artikel 1.2 Wet IB 2001) Partnerregeling (artikel 5a Awr ) Wie zijn partners? echtgenoot, geregistreerd
De meeste twintigers en dertigers staan niet stil bij morgen. Regelen komt later wel. Maar ook deze groep is vaak getrouwd of woont samen, en heeft kinderen en een huis. Reden genoeg om na te denken over
Regionale huishoudensprognose 2005-2025 rpb Centraal Bureau voor de Statistiek Regionale huishoudensprognose 2005-2025 Andries de Jong (RPB) Ruimtelijk Planbureau/Centraal Bureau voor de Statistiek Den
Primos-model Basisuitkomsten Primos 2013 Kleidum 2 Het Primos-model Werking Primos-model Het Primos-model voorspelt de bevolkingsontwikkeling als gevolg van geboorte, sterfte, buitenlandse en binnenlandse
Bevolkingstrends. Statistisch kwartaalblad over de demografie van Nederland. Jaargang 55 3e kwartaal 2007. Centraal Bureau voor de Statistiek
Bevolkingstrends Statistisch kwartaalblad over de demografie van Nederland Jaargang 55 3e kwartaal 2007 Heerlen/Voorburg, 2007 1 Verklaring der tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim
Notitie Jonge moeders in Nijmegen Datum: augustus 2013 Colofon Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek contactpersoon: tel.: (024) 329 98 89 e-mailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl Verkrijgbaar
Elma van Agtmaal-Wobma 1), Carel Harmsen 1), Luc Dal 2) en Michel Poulain 2) In België wonen ruim 111 duizend Nederlanders. Dat zijn er drie keer zoveel als andersom: in Nederland wonen 36 duizend Belgen.
Samenvatting Naar schatting hebben jaarlijks ongeveer 50 à 60 duizend minderjarige kinderen te maken met een scheiding. Deze kinderen hebben gemiddeld vaker problemen dan kinderen van gehuwde of samenwonende
Nabestaandenuitkering Anw Wijziging doorgeven Wijzigingen in uw persoonlijke situatie kunnen gevolgen hebben voor uw nabestaandenuitkering. Geef wijzigingen daarom binnen vier weken door met dit formulier.
Artikelen Demografie van Nederland, 26 Joop Garssen In de afgelopen jaren is de groei van de Nederlandse bevolking sterk teruggelopen. In 25 nam het inwonertal met bijna 29 duizend toe, de geringste groei
In de afgelopen decennia heeft ongehuwd samenwonen overal in Europa. toegenomen populariteit van het ongehuwd samenwonen is onderdeel van
Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) De verschillende betekenissen van ongehuwd samenwonen in Europa: Een studie naar verschillen tussen samenwoners in hun opvattingen, plannen en gedrag. In de
Chan Choenni 1) en Carel Harmsen Anders dan het geval is voor de bevolking in Suriname zelf, is er geen gedetailleerde informatie beschikbaar over de etnische samenstelling van de Surinaamse bevolking
ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012
Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 28 tot en met 212 Maart 213 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen
Opgroeien in een samengesteld gezin Geplaatst: 25 april 2015 09:59, laatste wijziging: 25 april 2015 10:29
Opgroeien in een samengesteld gezin Geplaatst: 25 april 2015 09:59, laatste wijziging: 25 april 2015 10:29 Stephan Bol Het aantal scheidingen in Nederland is in een paar decennia tijd sterk toegenomen.
Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 21 tot en met 214 Februari 215 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen
ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013
Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 29 tot en met 213 Maart 214 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen
Anw en gezamenlijke Inhoud Anw afhankelijk van leefsituatie 2 Wat is een gezamenlijke 2 Wanneer is er een gezamenlijke 3 Wat betekent samenwonen voor uw Anw 4 Lat-relatie of samenwonen 4 Wanneer is er
Bevolkingstrends Twee kinderen, maar wanneer en met wie? 2015 03 Niels Kooiman Lenny Stoeldraijer CBS Bevolkingstrends februari 2015 03 1 Het krijgen van kinderen, liefst twee, behoort onverminderd tot
Echtscheidingsexpert notaris Palko Benedek over kansen voor iedereen die in een echtscheiding zit: Gelukkig scheiden is een keuze! Wanneer je in een scheiding terecht komt, is communiceren vaak heel erg
Partnerschap 2014/2015 Stroomlijning partnerbegrip Uniform partnerbegrip (artikel 5a Awr) Nader uitgewerkt (artikel 1.2 Wet IB 2001) Partnerregeling (artikel 5a Awr ) Wie zijn partners? echtgenoot, geregistreerd
Arbeidsmarkt in vogelvlucht In het eerste kwartaal van 2011 is het aantal banen van werknemers, in vergelijking met het vierde kwartaal van 2010, licht gedaald. Dit is het eerste kwartaal met banenkrimp
Bevolkingstrends. Statistisch kwartaalblad over de demografie van Nederland. Jaargang 57 4e kwartaal 2009
Bevolkingstrends Statistisch kwartaalblad over de demografie van Nederland Jaargang 57 4e kwartaal 29 Centraal Bureau voor de Statistiek Den Haag/Heerlen, 29 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken