U bevindt zich hier: Home » Aandoeningen » Vergrote prostaat (BPH) » Veelgestelde vragen bij goedaardige prostaatvergroting
100% zekerheid is nooit te geven, maar de kans op een goedaardige vergroting is wel zeer groot bij een normaal PSA en normale bevindingen bij rectaal toucher (geen knobbels of geen harde prostaat) en transrectale echografie (geen plekken met een andere ‘dichtheid’, of een onscherp begrensd prostaatkapsel).
Het is helaas niet zo dat een operatie altijd alle klachten kan wegnemen. Dat ligt aan de soort klachten en de uitgebreidheid van de klachten. Bijvoorbeeld: bij iemand met alleen een slappe urinestraal en nadruppelen kan, wanneer de blaasspierfunctie goed is, een operatie (TURP) deze klachten geheel doen verdwijnen. Maar bij iemand met wat urineverlies bij aandrang (urge-incontinentie) ten gevolge van onwillekeurig aanspannen van de blaasspier (dat wordt een ‘overactiviteit’ genoemd) zal een operatie wel een betere straalkracht opleveren maar zal het maanden duren voordat de instabiliteiten verdwenen zijn. Je zou het zo kunnen zien dat door de vaak langdurige vernauwing van de plasbuis in de prostaat (dat wordt prostaatobstructie genoemd), de blaas onder hoge druk heeft gestaan waardoor de spier geïrriteerd is geraakt en weer tot rust moet komen.
Vraag 3: Wanneer ik die operatie nu niet laat doen, loop ik dan gevaar? En zo ja, welke gevaren zijn dit dan?
Het niet laten uitvoeren van een operatie betekent niet automatisch dat dit gevaarlijk is. Wanneer er echter na het plassen teveel urine in de blaas achterblijft is er een grote(re) kans op het krijgen van een blaasontsteking. Bij een slechte blaasspierfunctie, d.w.z. de blaasspier kan onvoldoende samenknijpen, loopt men bij een prostaatobstructie het risico dat het plassen op een gegeven moment helemaal niet meer lukt. Dit betekent dat de blaas alleen geleegd kan worden met behulp van een catheter.
Vraag 4: U zegt dat u vanwege mijn klachten, via een buisje, in mijn blaas wilt kijken. U noemt dat cystoscopie. Dat lijkt mij geen prettig onderzoek en ik snap ook niet waarom dat nodig is.
Cystoscopie is het via een instrument in de blaas kijken. Vroeger werd daar een hol buisje voor gebruikt en tegenwoordig vindt cystoscopie bij de man uitsluitend plaats d.m.v. een buigbaar buisje waardoor het niet meer pijnlijk is. Het is een volledig overbodig onderzoek bij mannen met plasklachten op basis van een te grote prostaat.
Vraag 5: Ik heb last van plotselinge aandrang en moet dan snel naar de wc want anders verlies ik al wat urine in mijn onderbroek. Hoe komt dat en zijn daar medicijnen voor?
De klacht plotselinge aandrang en niet voldoende kunnen ophouden komt veel voor. Meestal komt het door blaasoveractiviteit (zie ook vraag 2 hierboven); bij de ene persoon treedt dit op bij een goedgevulde blaas van bijv. 300 ml. en bij een ander reeds bij 125 ml. (dat is de inhoud van een kopje). Er zijn medicijnen voor maar deze medicijnen kunnen bijwerkingen geven als een droge mond, wazig zien en obstipatie. Door deze medicijnen wordt namelijk niet alleen de blaasspier minder gevoelig voor vullings-prikkels maar ook de spieren in de wand van de darm. Het is daarom beter eerst de oorzaak van het urineverlies op te sporen. Het blaasfunctie-onderzoek speelt hierbij een belangrijke rol.
Vraag 6: Ik ben nu 68 jaar en seks lukt de laatste tijd niet meer zo goed. Mijn vrouw is een stuk jonger en ik wil wel weten hoe dat nu gaat na de operatie.
Wanneer de potentie van een man ongestoord is zal een TURP dit over het algemeen niet beïnvloeden. Wanneer de mogelijkheid van een voldoende goede erectie en voldoende duur van de erectie reeds tevoren verminderd is, blijkt de kans op verdere toename van impotentie na een operatie groter te worden. Harde cijfers zijn hierover echter niet bekend.
Vraag 7: Zijn er na mijn operatie bepaalde regels waar ik mij aan moet houden? Ik heb wel eens gehoord dat men dan drie maanden niet mag fietsen.
Er zijn leefregels na een prostaatoperatie. De verse wond moet genezen en dit heeft tijd nodig. Het is dan ook goed te weten dat er op de ontlasting niet geperst moet worden omdat dan de druk op de verse wond ook verhoogd wordt met daardoor een kans op een nabloeding. Hetzelfde geldt voor het fietsen; tijdens het fietsen ‘rijdt’ de prostaat letterlijk op uw zadel en dat geldt zeker wanneer u het zadel van een sportfiets bestijgt. Gewoonlijk is een periode van 4 weken voldoende om een nabloeding te voorkomen. Verder vindt u alle benodigde informatie in de folder van het ziekenhuis waar de operatie is uitgevoerd.
Chemotherapie is de behandeling van kanker(cellen) met medicijnen (cytostatica) die er o p gericht zijn de celdeling tot stilstand te brengen of af te remmen. De cytostatica die worden gebruikt bij prostaatkanker, worden via een infuus toegediend en verspreiden zich via het bloed door het hele lichaam. Deze behandelingen worden doorgaans elke drie weken herhaald, waarbij na 3 kuren een eerste afweging kan worden gemaakt of de behandeling aanslaat. Wanneer dat het geval is en indien de patiënt de behandeling goed verdraagt, worden meestal tot 10 van deze kuren toegediend.
Tot 2014 werd pas gestart met chemotherapie wanneer de castratiebehandeling (de drie of zesmaandelijkse injecties), geen effect meer heeft. Dit wordt mCRPC of CRPC genoemd: Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancer (mCRPC), dus uitgezaaide castratie resistente prostaatkanker, en Castration-Resistant Prostate Cancer (CRPC), castratie resistente prostaatkanker.
Sinds 2014 wordt docetaxel gelijk (binnen 4 maanden na start van de hormoontherapie) toegediend bij mannen die ten tijde van de diagnose prostaatkanker reeds uitzaaiingen op afstand (meestal botuitzaaiingen) hebben. Dit gebeurt op basis van recente studie-uitkomsten die aantonen dat er anderhalf jaar extra overlevingswinst is bij deze gecombineerde behandeling bij de mannen met uitzaaiingen bij diagnose. Bij de gecombineerde behandeling worden 6 kuren gegeven, waarna alleen de hormoontherapie wordt voortgezet.
Cabazitaxel wordt ingezet bij patiënten die geen baat hebben bij docetaxel of bij wie de ziekte weer opspeelt na eerdere behandeling met docetaxel. Cabazitaxel is net als docetaxel een taxaan en is gericht op overlevingsverbetering bij de patiënten. Cabazitaxel wordt net als docetaxel door de meeste patiënten goed verdragen. Er is in vergelijking met docetaxel iets meer kans op diarree en koorts bij weerstandsverlaging, maar dit leidt maar zelden tot problemen en de meeste patiënten kunnen zonder problemen 10 kuren verdragen. Ook komen bijwerkingen zoals de kans op haaruitval, nagelproblemen en neuropathie (zenuwpijn) juist weer minder voor.
Sommige patiënten kunnen lang (enkele jaren) baat hebben bij een serie van 10 kuren docetaxel of cabazitaxel, waarbij het PSA laag blijft, ook na beëindiging van de kuren.
Sinds 2011 worden de op de androgeenreceptor gerichte middelen abiraterone en enzalutamide niet alleen gegeven bij ziektetoename na docetaxel of na zowel docetaxel als cabazitaxel, maar veelal ook voorafgaande aan chemotherapie. Bij een deel van de patiënten slaat die behandeling ook langdurig aan, soms enkele jaren, en wordt de start van de chemotherapie daarmee uitgesteld. Het is niet altijd goed te bepalen welke patiënt nu het meeste baat zal hebben bij een behandeling met chemotherapie en wie ook goed uit kan komen met een aanvullende hormoonbehandeling als abiraterone of enzalutamide. Het beste kan gekeken worden naar hoelang het effect van de castratietherapie is geweest; als de PSA binnen een jaar weer gaat stijgen, dan is en blijft docetaxel toch de beste keuze. Ook als docetaxel niet meer werkt of de ziekte heel snel weer opspeelt na stoppen van docetaxel, valt van een hormoonbehandeling niet veel te verwachten en is cabazitaxel de meest voor de hand liggende keuze.
Het merendeel van de patiënten, zal na elke behandeling, vroeg of laat nieuwe ziekteactiviteit ontwikkelen. Ze zullen dan veelal wat betreft lichamelijke conditie ook echt in aanmerking komen voor vervolgbehandeling; we noemen dit tweedelijns-of zelfs derde en vierdelijns behandeling. Elke lijn kan weer een stukje levensverlenging bieden, maar het effect (de overlevingswinst) zal met elke volgende lijn wel kleiner worden. Daarom is het belangrijk goed met uw arts, eventueel na ruggespraak met een deskundige uit een centrum, een keuze te maken welke behandeling het meeste kans van slagen biedt en daarmee ook een volgorde in de behandelingen te bepalen.
Iedereen is het er inmiddels wel over eens dat het na elkaar geven van de middelen abiraterone en enzalutamide, niet veel werkzaamheid bieden. Er is dus een keuze uit docetaxel, cabazitaxel en ofwel abiraterone ofwel enzalutamide.
Tot slot is er nog Radium223, een middel dat ter plaats van botuitzaaiingen straling afgeeft en ook enige overlevingswinst kan bieden bij patiënten die nergens anders dan in het skelet uitzaaiingen hebben. De overlevingswinst is echter bescheiden, zeker indien het na de andere behandelingen wordt gebruikt. Radium 223 wordt elke 4 weken gegeven gedurende een half jaar.
Behandeling met abiraterone, enzalutamide, docetaxel en cabazitaxel is tegenwoordig goed mogelijk in de meeste ziekenhuizen in Nederland. Nog niet alle ziekenhuizen hebben echter ruime ervaring met de behandeling met de nieuwere middelen en vooral ook de meest geschikte volgorde van behandelingen. Daarnaast lopen er in een aantal ziekenhuizen altijd studies naar betere of nieuwere middelen en combinaties van middelen.
Patiënten die willen meedoen aan wetenschappelijk onderzoek, kunnen zelf ook zien welke studies er lopen, zie daartoe www.stichtingduos.nl. Patiënten kunnen de stichting middels een e-mail ook benaderen of direct vragen stellen en hulp en adviezen krijgen voor verwijzing via info [at] stichtingduos.nl.