Ruim veertig lezers van De Oud-Hagenaar schreven een echte brief terug op mijn verzoek in een van de vorige afleveringen over het schrijven van echte brieven. Ze kregen, zoals beloofd, allemaal een echte brief van mij terug. Er kwam in die brieven trouwens van alles aan de orde. Een bloemlezing.
Veel lezers hadden het in hun brieven over het schrijfonderwijs dat ze vroeger hadden genoten. Soms als excuus voor het feit dat ze hun brief niet met de hand hadden geschreven maar op de lap-top. Een enkeling met een slecht handschrift probeerde het toch.
-‘Ik schrijf knudde en dat is volgens mij de schuld van het onderwijs. Ik ben namelijk links. En links schrijven mocht vroeger niet. Vroeger moest de hele brief trouwens over als je een fout had gemaakt. Nu streep ik het foute woord gewoon door.’
Een lezer bekende ruiterlijk, dat hij een 4 voor schrijven had. En als bewijs stuurde hij een kopie van zijn schoolrapport uit 1950 mee. Maar de meeste briefschrijvers waren nog steeds in het bezit van een keurig, regelmatig handschrift. Een lust voor het oog!
– ‘U schrijft, dat je, na de aanhef van de brief, de datum en daarachter de naam van de plaats schrijft. Dat is volgens mij niet juist. Je begint met éérst de plaatsnaam en dán pas de datum.’
– ‘Dat er na een komma geen hoofdletter volgt, ben ik met u eens. Maar bij het begin van een brief geldt nu juist weer eens een uitzondering. Dus wél een hoofdletter. Onze Oosterburen hebben dat correct opgelost door de aanhef of de groet af te sluiten met een uitroepteken, gevolgd door een hoofdletter in de eerste zin.’
– ‘Professor Pieterse is niet ‘Weledelzeergeleerd’. Een hoogleraar dient als aanschrijftitel ‘Hooggeleerd’ te krijgen.’
– ‘Door afwezigheid buitenlands kreeg ik eerst heden uw bijdrage in De Oud-Hagenaar van 1 mei jongstleden onder ogen. Ik hoop daarom, dat u het mij niet euvel zult duiden, dat ik eerst nu, wat verlaat op uw bijdrage reageer en tevens, dat dit schrijven u in goede gezondheid zal bereiken.’
Nou, zeg. Als je je al niet uit jezelf gewichtig voelde, dan doe je dat wel na het ontvangen van brieven met zulke teksten.
Maar de meeste briefschrijvers hadden het in hun brief helemaal niet over het schrijven van brieven maar over andere, gewone of gezellige dingen.
Dierbare herinneringen bijvoorbeeld. Of ze schreven hele ontboezemingen over zichzelf. Het is dan ook daarom, dat ik alle citaten in deze aflevering anoniem hou. Sommige briefschrijvers zouden waarschijnlijk niet graag hun naam in deze bloemlezing van reacties zien. Anderen misschien juist weer wel. Maar die moeten zich dan voor deze keer maar eens aanpassen.
– ‘Ik heb geen toets-scherm of iets dergelijks. Meestal haal ik mijn informatie uit radio-, tv- of krantenberichten. Zo ben ik meestal goed op de hoogte van wat er om me heen gebeurt. Bovendien hoef ik echt niet altijd alles te weten. Want dat moet je toch ook allemaal weer bijhouden en er accuut op reageren. Wat ik vaak lastig vind.’
– ‘Kan je de volgende keer niet eens wat schrijven over communiceren? Want doen we dat eigenlijk nog wel? Kijk eens goed om je heen!’
– ‘Kunt u zich nog herinneren dat de dag op de radio om zeven uur begon met de eerste tonen van het Wilhelmus? En daarop aansluitend kwamen dan op dicteersnelheid de waterstanden (‘bij Grave boven de sluis’) en of het veer Kruiningen-Perkpolder wel voer.’
– ‘Ineens schiet me weer te binnen, dat er vroeger ingebouwde inktpotten in onze schoolbanken zaten. Die werden dan door de meester of de juf gevuld uit een grote Gimborn-fles. En dan doopten we het uiteinde van de vlecht van het meisje dat voor ons zat in die inktpot, zonder dat ze ook maar iets merkte.’
Een paar keer werd ik eraan herinnerd dat men elkaar vroeger niet alleen schreef, maar vooral ook toezong.
Een aparte vermelding verdient een dame, die in haar brieven steeds een postzegel voor antwoord insloot. Zodat wij elkaar maar liefst vier keer van een brief voorzagen. Haar zelfgeschreven brieven waren rijkelijk geïllustreerd met uitgeknipte en opgeplakte bloemen, foto’s, weetjes en andere toepasselijke illustraties. Mijn antwoorden daarop waren helaas geschreven op de laptop. Want mijn handschrift is nou eenmaal ook ‘knudde’ en dat is volgens mij toch ook echt de schuld van het onderwijs.
Elke lezer die reageerde, ook de lezers die zich in deze bloemlezing niet teruggevonden hebben, wil ik hierbij nogmaals heel hartelijk danken voor hun inbreng.
En verder hoop ik U met deze ontboezemingen enig genoegen te hebben gedaan, en verblijf met gevoelens van de meeste hoogachting.
Eventuele volgende reacties kunt U natuurlijk altijd per brief zenden naar Julius Pasgeld, Dorpsplein 2, 4443 AD te Nisse.