Amsterdam Museum, voorheen het Amsterdams Historisch Museum, biedt sinds 1926 onderdak aan het kunstbezit van de stad Amsterdam. Dat kunstbezit is opgebouwd vanaf de zeventiende eeuw, toen het stadsbestuur een Kunstkamer inrichtte in het stadhuis op de Dam. In de loop van de tijd zijn daar vele verzamelingen van stedelijke instellingen aan toegevoegd, bijvoorbeeld de schuttersstukken, de regentenportretten, de collectie gildezilver en de beelden van David en Goliath. In de negentiende eeuw hebben verschillende Amsterdamse burgers hun kunstcollecties nagelaten aan de stad, Museum Willet-Holthuysen is daar een fraai voorbeeld van.
De collectie van het Amsterdams Historisch Museum telt nu 45.000 voorwerpen die opgesteld staan in het museum of die worden bewaard in de depots. Behalve deze museale collectie beheert het museum ook het gemeentelijke kunstbezit dat op allerlei locaties in de stad staat opgesteld, zoals de portrettengalerij in de stadsschouwburg, de roerende goederen in de Beurs van Berlage en de stijlkamers in de ambtswoning van de burgemeester. Een ander belangrijk deel van de stedelijke kunstcollectie bevindt zich sinds de oprichting in 1885 in het Rijksmuseum. Het betreft met name de verzameling zeventiende-eeuwse schilderkunst van de bankier Adriaan van der Hoop - in 1854 nagelaten aan de stad - waar wij onder andere het Joodse bruidje van Rembrandt en de brieflezende vrouw van Vermeer aan te danken hebben.
Alle bodemvondsten worden eveneens beheerd door het Amsterdams Historisch Museum. Het gaat om zo'n 200.000 voorwerpen, die als tastbaar resultaat van het graven in het verleden, sterk tot de verbeelding spreken. Allerlei gebruiksartikelen en persoonlijke eigendommen, zoals schoeisel, speelgoed en sieraden zijn door archeologen aan de oppervlakte gebracht en tentoongesteld in de permanente opstelling. Een groot deel van de archeologische collectie wordt bewaard in het depot.
Jaarlijks breidt het museum de collectie uit. Particulieren doen schenkingen of zij legateren voorwerpen, maar er worden ook aankopen gedaan. Dit gebeurt selectief en zorgvuldig, om lacunes in de collectie te vullen of om sterke collectie-onderdelen te completeren. In de afgelopen jaren is veel aandacht besteed aan de jongste geschiedenis, omdat het museum beoogt de geschiedenis tot en met de dag van gisteren in beeld te brengen.
De gehele collectie is sinds de jaren vijftig geregistreerd op met de hand beschreven kaarten voorzien van zwart-wit foto's. In de afgelopen jaren is deze informatie gedigitaliseerd. De volgende stap zal zijn om alle gegevens toegankelijk te maken via het Internet, we hopen over twee jaar zo ver te zijn. Tot die tijd kunnen vragen met betrekking tot de Amsterdams historische verzameling worden beantwoord door de medewerkers van onze informatiebalie en geïnteresseerden kunnen daar zelf het geautomatiseerde collectie-registratiesysteem raadplegen.
Daarnaast werken de museummedewerkers hard aan de ontsluiting van de collectie door tentoonstellingen te maken waarin lang in het depot gekoesterde schatten te voor schijn worden gehaald. Veel objecten vinden tijdelijk of langdurig een plek in presentaties in andere binnen- of buitenlandse musea en regelmatig worden in het Amsterdams Historisch Museum tentoonstellingen georganiseerd over bepaalde deelcollecties. Een serie bestandscatalogi is daar het tastbare en blijvende resultaat van.
Van zaal 1 tot en met zaal 23 wordt de geschiedenis van Amsterdam verteld, van de aanleg van de Dam in de rivier de Amstel tot en met de koffieshops in de huidige binnenstad. Verhalen over de stad: over haar ontstaan, over de mensen die er gewoond hebben, over de strijd die er gewoed heeft, over de feesten die er gevierd zijn. Dik Jantje, de witkar, het laddertje van Sjako en de Anatomische les geschilderd door Rembrandt en de De Ruyterkade geschilderd door Van Gogh: het zijn allemaal meesterwerken van de Amsterdamse geschiedenis.