Eén persoon kan al het verschil maken en als álle studenten en wetenschappers zich milieubewust gedragen kan de wereld nog veel duurzamer worden. Met die boodschap opende Plastic Soup Surfer Merijn Tinga het academisch jaar in Leiden.
In een stampvolle Pieterskerk vertelde Tinga - die in Leiden Biologie studeerde – hoe hij in 2016 met een kiteboard van aangespoeld plastic de Noordzee overstak. De recordpoging was het startschot voor zijn petitie om statiegeld in te voeren op kleine plastic flesjes. Het leverde bijna 60.000 handtekeningen op en een meerderheid van de Tweede Kamer steunt zijn voorstel. Hij zei te hopen dat ook studenten en wetenschappers nog milieubewuster gaan consumeren.
Als voorbeeld noemde Tinga het massale gebruik van wegwerpbekers binnen studentenverenigingen. ‘Dezelfde mensen die over twintig jaar ons land gaan besturen wordt zo geleerd dat plastic wegwerpmateriaal is.’ Zijn boodschap aan de universitaire gemeenschap: stap snel over op duurzame glazen.
De Plastic Soup Surfer benadrukte ook de positieve ontwikkelingen want de universiteit wordt steeds groener. Afgelopen week nam hij in studentencentrum Plexus de eerste van de 35 openbare watertappunten binnen universiteitsgebouwen in gebruik. Deze watertappunten stimuleren het gebruik van hervulbare flessen en zijn een initiatief van de Leiden University Green Office (LUGO) dat grotendeels gerund wordt door studenten.
Duurzaam onderzoek en onderwijs is een gezamenlijke opdracht voor docenten en studenten, beaamde ook rector magnificus Carel Stolker. De Universiteit Leiden staat op de derde plaats van de duurzaamheidsranglijst SustainaBul en dat is, zo stelde hij, niet alleen te danken aan een duurzame bedrijfsvoering zoals groene stroom en afvalbeperking.
Carel Stolker: 'Duurzaam onderzoek en onderwijs is een gezamenlijke opdracht voor docenten en studenten.'
Ook in het onderwijs en onderzoek is duurzaamheid een voorwaarde geworden. In het Centre for Sustainability van Leiden, Delft en Rotterdam spannen wetenschappers van uiteenlopende disciplines zich in: van chemici, ingenieurs en informatici tot psychologen, geesteswetenschappers en juristen. Daarnaast zijn ook de medici actief. ‘Ons LUMC zet grote stappen naar een duurzame gezondheidszorg.’
Van al die inspanningen profiteert niet alleen Nederland, verzekerde de rector. Zo onderhoudt de universiteit ‘s werelds grootste database op het gebied van grondstoffen, inclusief de afvalstromen. En Leidse wetenschappers helpen over de hele wereld mee om de biodiversiteit in stand te houden zoals in de Filipijnen, Afrika en Indonesië, aldus Stolker.
Dat het onderwijs moet inspelen op nieuwe ontwikkelingen in de samenleving, benadrukte ook vicerector Hester Bijl. Enthousiast vertelde zij over de nieuwe onderwijsvisie van de universiteit. De acht ambities uit deze visie zijn geformuleerd op basis van input van studenten en docenten. Ze variëren van activerend onderwijs in kleine groepen en flexibele leerroutes tot aandacht voor oriëntatie op arbeidsmarkt én samenleving. Bijl: ‘Zo willen we richting geven aan onderwijsvernieuwing en vastleggen waar wij in het onderwijs voor willen staan.’
Goed onderwijs valt of staat met goede docenten. Sinoloog Florian Schneider werd door het Leids Universitair Studentenplatform (LUS) verkozen tot docent van het jaar vanwege de hoge kwaliteit van zijn colleges. ‘Schneider is een docent die lesgeeft om het lesgeven,’ zei LUS-voorzitter Ghislaine Voogd. ‘Hij doceert niet omdat het nou eenmaal een verplichting is voor een wetenschapper. Nee, hij beschouwt het als zijn prioriteit om de wetenschappers van morgen op te leiden.’ Zichtbaar geroerd nam Schneider de prijs in ontvangst. De winnaar krijgt een plek in de Leiden Teachers’ Academy en daarbij een beurs van 25.000 euro die hij kan besteden aan onderwijsprojecten.
Tijdens de opening werd arabist Ahmad Al-Jallad uitgeroepen tot ‘meest veelbelovende onderzoeker van 2017’. Hiervoor ontving hij de Gratama Wetenschapsprijs uit handen van Reinier Gratama, voorzitter van de stichting die deze prijs in het leven heeft geroepen. Al-Jallad onderzoekt de pre-islamitische geschiedenis van Arabië. Mede dankzij zijn belangrijke onderzoek is deze cultuur, die door de islamitische traditie lange tijd volkomen vergeten was, herontdekt. Al-Jallad is ook de initiator van een bijzonder archeologisch project in Saoedi-Arabië, een van de weinige mogelijkheden tot opgraving in dit land. Gratama: ‘Door zijn onderzoek en zijn werk aan het opbouwen van een onderzoeksinfrastructuur heeft hij al een flinke stempel gedrukt op zijn vakgebied.’
Stolker wees tot slot op het belang van samenwerking tussen alle wetenschappers van de dertig instituten van de zeven faculteiten. ‘Ik ben er van overtuigd dat juist daar de kansen voor onze universiteit zijn te vinden.’ Hierbij refereerde hij schertsend aan de 'tikkeltje saaie’ Leidse uniforme zwarte toga’s. In tegenstelling tot andere universiteiten hebben hoogleraren hier geen kleurencode van de eigen faculteit op het gewaad, laat staan een voering van tijgerprint zoals kennelijk sommige Amsterdamse hoogleraren hebben. ‘Onze uniformiteit, geen onderscheid tussen faculteiten en instituten, maakt samenwerken in Leiden alleen maar makkelijker.’