1 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogere van Hogeschool Dirksen Croho-registratienummer:34475 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 29 september en 14 oktober 2010 Inhoud van het verslag Identificatie...2 Managementsamenvatting...3 Bevindingen...4 Bijlage 1: Programma...31 Bijlage 2: Documenten...33 Bijlage 3: Domeinspecifiek referentiekader...34 Bijlage 4: Visitatieteam...37 Bijlage 5: Deskundigheid...39 Bijlage 6: Onafhankelijkheidsverklaringen...40 De verantwoordelijke teamleider: J.Paul D. Riegen rm namens deze, M. Lathouwers Certiked-vbi december 2010
2 Identificatie Hogeschool Dirksen Postbus DB Arnhem Telefoon: Website: Voor kwaliteit verantwoordelijke bestuurder: ing. D. van der Mark, algemeen directeur Kwaliteitsfunctionaris: J. van der Heijden, Manager Hogeschool Dirksen Scope en doel De visitatie heeft betrekking op: Hogeschool Dirksen HBO opleiding Deeltijd / afstandsonderwijs Locatie Arnhem Doel van het onderzoek is te beoordelen in welke mate het NVAO Beoordelingskader (februari 2003) adequaat wordt afgedekt. Teamsamenstelling Teamleider: Extern deskundige: Secretaris: Studentlid: J.P. D. Riegen rm prof. drs M. Boasson J.J. Krouwels (alleen 29 september) L. van Koppen MSIT drs C.J. de Monchy R. Louis Werkwijze De opleiding heeft een zelfevaluatie opgesteld ten aanzien van de gevisiteerde opleiding, en deze doen toekomen aan het visitatieteam op 14 september Het visitatieteam heeft een voorbereidende bijeenkomst gehad op 29 september. De eerste visitatiedag is uitgevoerd op 29 september; en op 14 oktober 2010 is de tweede visitatiedag uitgevoerd. Het conceptrapport is op 19 november 2010 toegezonden aan het management van de opleiding. Op 24 november 2010 zijn schriftelijke reacties opgesteld door de opleiding, die hebben geleid tot onderhavig definitief rapport. In de aanloop naar de visitatie is er digitaal en mondeling contact geweest tussen leden van het visitatieteam en vertegenwoordigers van de Hogeschool. Dit contact had een voorlichtend en planningstechnisch karakter. Pagina 2 van 40
3 Managementsamenvatting Op 29 september 2010 en 14 oktober 2010 heeft een visitatieteam van Certiked een visitatie uitgevoerd bij de bachelor opleiding Hogere van Hogeschool Dirksen. Doelstelling was een toetsing uit te voeren van de kwaliteit van de opleiding, gerelateerd aan het NVAO Beoordelingskader. Algemeen beeld De Hogeschool Dirksen is een onderdeel van Dirksen Groep. De Dirksen Groep is een particulier opleidingsinstituut gespecialiseerd in afstandsonderwijs, met meer dan 150 opleidingen op het gebied van informatica, elektronica en telecommunicatie. De Dirksen Groep verzorgt cursussen en praktijkdagen (Dirksen Opleidingen) MBO opleidingen (MBO college), twee HBO opleidingen (Hogeschool Dirksen) en in-company opleidingen (Bedrijfsopleidingen). De studenten aan de Hogeschool Dirksen zijn werkzaam in de beroepspraktijk en studeren in hun eigen tijd. Het afstandsonderwijs is individueel onderwijs, de student werkt in eigen tempo aan de modules. In de zelfstudie maakt de student gebruik van DirksenPlaza, een elektronische leeromgeving. Deze leeromgeving biedt de studenten de mogelijkheid hun studie te plannen, schriftelijke opgaven in te zenden en vragen over de stof aan docenten te stellen. Iedere theoretische module bestaat uit een aantal lessen. Iedere les bevat een aantal herhalingsopgaven en de uitwerking daarvan, aan de hand waarvan de student kan beoordelen of hij de stof van de les beheerst. De meeste lessen worden afgesloten met multiple choice opgaven die via DirksenPlaza worden ingezonden, waarna een beoordeling van dit huiswerk wordt gegeven. Ook volgt er een elektronische feedback op de gegeven antwoorden. Iedere module wordt afgesloten met een examen. Er is iedere maand gelegenheid om examens te doen, de student bepaalt dus zelf het studietempo. De opleiding heeft behalve een studiedag in het laatste jaar, geen contacturen gepland. De student past de theoretische kennis toe in praktijkopdrachten die hij in zijn eigen werkomgeving uitvoert, op afstand begeleid door een thuisdocent van Dirksen Hogeschool. Ook het afstudeeronderzoek verricht de student in de eigen werkomgeving, met begeleiding op afstand van de afstudeerbegeleider van Dirksen Hogeschool. De afstudeerfase wordt afgesloten met een mondelinge presentatie en discussie met de afstudeerbegeleiders over de afstudeerscriptie. Het visitatieteam van Certiked heeft vastgesteld, dat de opleiding goed geworteld is in de beroepspraktijk. Het facet eisen Hbo (2.1 Programma en 3.1 Inzet van personeel) is als goed beoordeeld. De opleiding heeft het didactisch concept goed uitgewerkt en vertaald in heldere en werkzame procedures, waardoor het facet 2.7 Afstemming vorm en inhoud als goed is beoordeeld en ook de toetsing en examinering. Het visitatieteam is goed te spreken over de kwaliteit van de docenten en ook over het eindniveau van de opleiding. Deze facetten zijn dan ook als goed beoordeeld. De overige facetten zijn als voldoende beoordeeld, er zijn diverse verbeteringen mogelijk. De adviezen van het visitatieteam zijn onder de betreffende facetten opgenomen. Daarmee concludeert het visitatieteam van Certiked dat de Bachelor opleiding in het geheel door het NVAO Beoordelingskader adequaat wordt afgedekt. Pagina 3 van 40
4 Bevindingen Voor de NVAO-onderwerpen zijn hieronder de bevindingen van het visitatieteam weergegeven. Steeds zijn in de blokken de NVAO-criteria aangegeven die bij betreffend onderwerp en facetten horen, is een beschrijving gegeven van de bevindingen en wordt vervolgens een beoordeling ten aanzien van betreffend facet gegeven. Overzicht van Certiked beoordelingen [voltijd] en [deeltijd] opleidingen [naam opleiding] Onderwerp en facet 1. Doelstellingen opleiding Domeinspecifieke eisen Niveau: Bachelor Oriëntatie HBO 2. Programma Eisen HBO Relatie doelstellingen / inhoud Samenhang programma Studielast Instroom Duur Afstemming vormgeving / inhoud Beoordeling en toetsing 3. Inzet van personeel Eisen HBO Kwantiteit personeel Kwaliteit personeel 4. Voorzieningen Materiële voorzieningen Studiebegeleiding 5. Interne kwaliteitszorg Evaluatie resultaten Maatregelen tot verbetering Betrekken van medewerkers, studenten, alumni en beroepenveld 6. Resultaten Gerealiseerd niveau Onderwijsrendement Voltijd Deeltijd Positief Voldoende Voldoende Voldoende Positief Goed Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Voldoende Goed Goed Positief Goed Voldoende Goed Positief Voldoende Voldoende Positief Voldoende Voldoende Voldoende Positief Goed Voldoende Pagina 4 van 40
5 1. Onderwerp: doelstellingen opleiding 1.1 Domeinspecifieke eisen De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein. Hogeschool Dirksen is een niet-bekostigde particuliere instelling voor volwassenenonderwijs, gevestigd te Arnhem. De instelling heeft twee, reeds in 2006 door de NVAO geaccrediteerde bacheloropleidingen: de opleiding Hogere Informatica, IT service management (afgekort IT Service Management) en de opleiding Hogere (afgekort ). Bij beide opleidingen aan de Hogeschool Dirksen staan ca. 200 studenten ingeschreven. De opleiding werd tot aan het studiejaar aangeboden onder de naam Elektronica, Datacommunicatie en Netwerken (croho nummer 30021) met drie afstudeerrichtingen, te weten ICT-Telecom, Industriële automatisering (i/a) en / of Embedded systems. Met ingang van september 2010 is de naam van de opleiding gewijzigd in Technische Informatica (crohonummer 34475) met twee afstudeerrichtingen: industriële automatisering (i/a) en ICT-Telecommunicatie. De naamswijziging heeft geen inhoudelijke wijzigingen in de opleiding teweeg gebracht. De opleiding heeft tot aan de naamswijziging het beroepsprofiel Ingenieur Datacommunicatie en Netwerken gebruikt, dat is afgeleid van Career Space Consortium. Career Space is tezamen met de 11 grootste technische-, Informatie- en communicatiebedrijven een onderdeel van de EICTA (European Information, Communication and Consumer Electronics Industry Technology Association). Career Space wordt ondersteund door de Europese Commissie, pan-europese ICT lichamen en 25 Europese universiteiten. Career Space heeft het beroepsprofiel van de ingenieur datacommunicatie en netwerken opgesteld. De opleiding heeft twee Beroepenveldcommissies ingesteld voor de opleiding Technische Informatica. De Beroepenveldcommissie voor de afstudeervariant Industriële Automatisering bestaat uit 2 personen: een docent van de Hogeschool Amsterdam en de projectmanager cursusontwikkeling TI. De Beroepenveldcommissie voor de afstudeervariant ICT-Telecommunicatie bestaat eveneens uit 2 personen: een senior business consultant Mobility en Telecom, en de projectmanager cursusontwikkeling TI. De opleiding heeft het beroepsprofiel Datacommunicatie en Netwerken zeer recent aangepast in het beroepsprofiel Bachelor. (Zie bijlage 3 Domeinspecifieke eisen voor een excerpt). Het nieuwe beroepsprofiel is op 4 oktober 2010 besproken en vastgesteld in de Beroepenveldcommissies. Daarnaast heeft de opleiding twee Programmacommissies ingesteld, één voor de afstudeervariant Industriële Automatisering en één voor de afstudeervariant ICT-Telecom. In iedere commissie zitten de leden van de betreffende beroepenveldcommissie plus een aantal freelance docenten van Dirksen opleidingen. Deze docenten van Dirksen zijn ook werkzaam in de beroepspraktijk bijvoorbeeld als consultant, trainer of ontwikkelaar besturingssystemen. Omdat sommige docenten afkomstig zijn uit het door de overheid bekostigde HBO, kunnen zij de vergelijking maken tussen de eindkwalificaties van de Hogeschool Dirksen met die van het bekostigde HBO. Pagina 5 van 40
6 In vergaderingen van de commissies komt vooral het programma van de opleiding aan de orde, blijkens de verslagen en gesprekken met de leden van de Beroepenveldcommissies. De contacten met het beroepenveld onderhoudt de Hogeschool Dirksen ook via de studenten die allemaal in de beroepspraktijk werkzaam zijn. Tevens heeft de afdeling Bedrijfsopleidingen intensieve contacten met de opdrachtgevers voor de in-company opleidingen. Het visitatieteam constateert dat de opleiding pas zeer recent aanleiding heeft gezien het beroepsprofiel aan te passen sinds de visitatie in De aanpassing is zo recent, dat het nog niet doorvertaald is in de overige documenten van de opleiding, zoals het OER. Het visitatieteam adviseert om deze documenten ook bij te werken en de documenten te bespreken met de betrokkenen. Het visitatieteam merkt verder op dat er de afgelopen vijf jaar in de Programma commissies vooral over de inhoud van het programma gesproken is, terwijl de functie van het programma en de eindkwalificaties van de bachelor impliciet bleven. Het visitatieteam is echter van oordeel dat dit impliciete beeld van het beroepsprofiel is geborgd door de vele contacten van de opleiding met het beroepenveld. Wel adviseert het visitatieteam de opleiding om in de Programmacommissie en in de Beroepenveldcommissie aandacht te besteden aan het beroepsprofiel en de wisselwerking met de ontwikkelingen in het programma te expliciteren. De opleiding is zich hier van bewust en zet het nieuwe beroepsprofiel op de agenda van de Programmacommissie. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 1.1 Domeinspecifieke eisen als voldoende. 1.2 Niveau De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties. De opleiding heeft de competentie-eisen uit het oude beroepsprofiel vertaald in de onderstaande eindkwalificaties waaraan de afgestudeerde Bachelor dient te voldoen: Kennis en inzicht. De Bachelor beschikt over: o Kennis en vaardigheden van basistechnieken die worden toegepast in het vakgebied, m.n. analoge- en digitale elektronica, en het genereren en transporteren van signalen en data; o Ruime kennis van beschikbare tools en technieken voor het analyseren, ontwerpen en construeren van technische middelen, om een gewenste functionaliteit te realiseren en te onderhouden; o Ontwikkelen of modificeren van software, waarmee de daartoe geëigende hardware een bepaalde functionaliteit realiseert; Toepassen kennis en inzicht: De Bachelor is in staat: o Analyseren van de behoeften aan technische middelen, met de bijbehorende specificaties van apparatuur, diensten en/of beveiliging; o Selectie van soft- en hardware, ofwel uit bestaande op de markt aangeboden geselecteerd, ofwel zelf ontwikkeld of gemodificeerd. o Kunnen vaststellen van een meest efficiënte oplossing, Pagina 6 van 40
7 Oordeelsvorming. Voor het leiding geven aan dan wel adviseren over, de uitvoering van het beleid op het gebied van dienstverlening in de Industriële Automatisering kan de Bachelor: o Inzicht in het belang van technologieën uit het vakgebied, kwaliteitszorg en het werken in projecten; o Adviseren en begeleiden in het gebruik, de bediening en het ontwikkelen van systemen en/of oplossingen door gebruik te maken van specifieke producten; o Dimensioneren van de transmissiecapaciteit van netwerken voor data en telecommunicatie, overeenkomstig daartoe beschreven specificaties Communicatie. De Bachelor kan: o Effectief communiceren en samenwerken in een multidisciplinaire omgeving; o Participeren in de samenwerking tussen verschillende onderdelen van een organisatie. Leervaardigheden. De Bachelor beschikt over: o Het vermogen bewust gebruik te maken van methoden en technieken en deze aan de hand van reflectie en analyse optimaliseren; o Competenties uit verschillende disciplines in het vakgebied integreren in het beroepsmatig handelen en toepassen in nieuwe of complexe situaties. De opleiding is voornemens op basis van het vernieuwde beroepsprofiel de eindkwalificaties op onderdelen aan te scherpen en deze opnieuw aan de Dublin Descriptoren te toetsen. De opleiding heeft aangegeven in een document hoe de eindkwalificaties van de modules samenhangen met de Dublin Descriptoren en tevens met de leerdoelen van de modules. Het visitatieteam heeft de documenten bestudeerd en constateert dat de formulering van de eindkwalificaties in voldoende mate de Dublin Descriptoren weerspiegelt. Verder heeft de opleiding een overzicht gemaakt hoe de modules bijdragen aan de geformuleerde eindkwalificaties. Het visitatieteam is op basis hiervan tot de conclusie gekomen dat de eindkwalificaties op Hbo niveau geformuleerd zijn en beoordeelt het facet 1.2 Niveau als voldoende. 1.3 Oriëntatie HBO De eindkwalificaties van de opleiding zijn mede ontleend aan de door of met het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties. Een HBO-bachelor heeft de kwalificaties voor het niveau van een beginnend beroepsbeoefenaar in een specifiek beroep of in een samenhangend spectrum van beroepen waarvoor een HBO-opleiding vereist of dienstig is. In het Beroepsprofiel van de opleiding is een aantal beroepen opgenomen, die de afgestudeerde van de opleiding geacht wordt te kunnen bekleden. Deze beroepen zijn o.a. voor de bachelor Industriële automatisering: Process Engineer; Automatiseringstechnicus; Robotics Engineer. Voor de bachelor met de afstudeervariant Telecom zijn dat bijvoorbeeld: Communications Software Development Engineer; Software Architect; Software Project Manager; Network Architect; Communications Product Test Engineer; Hardware Engineer. Pagina 7 van 40
8 De afgestudeerde van de opleiding wordt vooral opgeleid voor technisch uitvoerende functies, waarbij de vraagstukken van datacommunicatie en netwerken een dominante rol spelen. Hij is inzetbaar in uitvoeringsgerichte taken die intellectueel inzicht vergen. De eindkwalificaties sluiten aan bij de vereisten van beginnend beroepsbeoefenaar. De afstemming met het beroepenveld in de diverse overleggen zorgt ervoor dat de eindkwalificaties toegespitst blijven op de beroepscompetenties in het werkveld. Het opleidingsmanagement constateert uit het gegeven dat de werkgevers van de studenten over het algemeen de studie betalen dat er voldoende vertrouwen is in het niveau en de praktijkgerichtheid van de opleiding. Het visitatieteam is van oordeel dat de eindkwalificaties van de opleiding tot stand zijn gekomen op grond van input uit het beroepenveld en geborgd is in de vele contacten van de opleiding met het beroepenveld. De opleiding is er op gespitst de veranderende eisen vanuit het beroepenveld terug te laten komen in de eindkwalificaties. Het visitatieteam adviseert de opleiding de docenten en het beroepenveld actief te betrekken bij het toetsen van de eindkwalificaties uit het beroepsprofiel aan het Hbo-niveau. Dit alles overwegende beoordeelt het visitatieteam het facet 1.3 Oriëntatie Hbo als voldoende. Beoordeling van het onderwerp Doelstellingen opleiding Het visitatieteam constateert dat de eindkwalificaties van de opleiding ontleend zijn aan met het beroepenveld afgestemde beroepsprofielen. De eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan op de Dublin Descriptoren, tevens sluiten de eindkwalificaties voldoende aan bij de eisen vanuit de beroepspraktijk. De facetten van het onderwerp Doelstellingen Opleiding zijn als voldoende beoordeeld. Derhalve is het oordeel van het visitatieteam over het onderwerp Doelstellingen opleiding positief. Pagina 8 van 40
9 2. Onderwerp: programma 2.1 Eisen HBO Kennisontwikkeling door studenten vindt plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontleend studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek. Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied / de discipline. Het programma waarborgt de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk. Hogeschool Dirksen biedt afstandsonderwijs aan met mondelinge en praktische ondersteuning aan studenten die overdag werken en daarnaast willen studeren. Dirksen opleiding onderhoudt contact met de European Association of Distance Learning (EADL), om op de hoogte te blijven van actuele ontwikkelingen op het gebied van afstandsleren. De opleiding ontwikkelt zelf het studiemateriaal met behulp van docenten die werkzaam zijn in de beroepspraktijk. De opleiding vindt het belangrijk het lesmateriaal zoveel mogelijk te laten aansluiten op relevante externe eisen van de beroepspraktijk. Daarom gebruikt de opleiding de inbreng van de Programmacommissies om modules te actualiseren. Daarbij hanteert de opleiding de procedure uit het kwaliteitshandboek, aangestuurd en uitgevoerd door de projectmanager cursusontwikkeling TI. Deze manier van werken bij het bijstellen van cursussen geldt niet alleen voor de Hogeschool maar ook alle opleidingen van de Dirksen Groep. Desgevraagd vertellen de studenten dat het studiemateriaal redelijk actueel is. Dat geldt helemaal voor de praktijkopdrachten en afstudeerscripties, de begeleiders zien er ook op toe dat de student relevante, actuele vakliteratuur en websites raadpleegt. Een toelatingseis voor de Hogeschool Dirksen is dat de student in de beroepspraktijk werkzaam is. De praktijkopdrachten van de hbo opleidingen worden op de werkplek van de student uitgevoerd. De opdrachten betreffen daarmee een actueel probleemgebied voor de eigen organisatie. De student werkt de opdracht uit aan de hand van het lesmateriaal en eventueel met literatuur. Het visitatieteam heeft het studiemateriaal, de moduleboeken en het programma bestudeerd en constateert dat de opleiding in de modules gebruik maakt van actuele vakliteratuur. Ook komt de beroepspraktijk in het ordeel van het visitatieteam in het studiemateriaal in voldoende mate aan de orde. De praktijkopdrachten van de studenten zorgen ervoor dat de praktijk direct in de opleiding wordt gebracht en omgekeerd, dat de studenten direct kunnen toepassen wat ze geleerd hebben. De afstudeerscriptie heeft betrekking op een relevant en actueel probleem in de organisatie waar de student werkzaam is. Op basis hiervan beoordeelt het visitatieteam het facet 2.1 Eisen Hbo als goed. Pagina 9 van 40
10 2.2 Relatie tussen doelstellingen en inhoud programma Het programma is een adequate concretisering van de eindkwalificaties qua niveau, oriëntatie en domeinspecifieke eisen. De eindkwalificaties zijn adequaat vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het programma. De inhoud van het programma biedt de studenten de mogelijkheid om de geformuleerde eindkwalificaties te bereiken. De opleiding heeft de competentie-eisen uit het beroepsprofiel vertaald in een opleidingsprofiel, waar nodig toegespitst op de twee afstudeerrichtingen. Tijdens het propedeusejaar richt de opleiding zich met name op een grondige theoretische en praktische studie van onder andere: Analoge elektronica (o.a. elektronische componenten, voedingstechniek, versterkertechniek, vermogenselektronica); Digitale elektronica (o.a. programmeerbare schakelingen, digitale signaalverwerking); PLC-programmeren. In de studierichting - Industriële Automatisering staan kennis, inzicht en vaardigheden in processen, regelingen en systemen centraal. Tijdens de hoofdfase van de studie komen de volgende onderwerpen aan de orde: o Computertechniek (o.a. computerarchitectuur en besturingssystemen); o Basis van het programmeren en Programmeren in C en C++ (inclusief verplichte praktijkopdrachten); o Ontwerpen van Digitale systemen; o Industriële Netwerken; o Mechatronica; Regeltechniek; Robotica; In de studierichting - ICT-Telecommunicatie staan opwekking, transmissie, bewerking en weergave van signalen centraal. Tijdens de hoofdfase van de studie komen de volgende onderwerpen aan de orde: o Analoge Elektronica voor Telecommunicatie; o Telecommunicatietechnieken voor HBO; o Computertechniek (o.a. computerarchitectuur en besturingssystemen); Basis van het programmeren en Programmeren in C en C++ (inclusief verplichte praktijkopdrachten); o Systeembeheer; Beveiliging van communicatie en van netwerken; o Ontwikkeling en implementatie van computernetwerken (inclusief verplichte case); o Databases (inclusief verplichte case); De studenten met de hoofdrichting Industriële Automatisering hebben de mogelijkheid om een minor te volgen in Embedded System Engineering. Het lesmateriaal wordt ontwikkeld onder supervisie van de projectmanager cursusontwikkeling TI, die tevens lid is van de Programmacommissies en van de Beroepenveldcommissies. Deze projectmanager ziet erop toe dat alle leerdoelen in het lesmateriaal worden uitgewerkt en dat deze in de opgaven worden getoetst. Het visitatieteam constateert dat in de omschrijving van de leerdoelen per module de nadruk ligt op het bereiken van cognitieve kennis; de vaardigheden en competenties komen veel minder aan bod. Pagina 10 van 40
11 De vaardigheden komen in praktijk aan bod tijdens: o meetproeven & simulaties (modules Elektriciteitsleer/ analoge elektronica & Digitale techniek; Analoge Elektronica voor Telecom), o programmeer- & simulatieopdrachten (modules Basis Programmeren; Programmeren in Taal C; Praktijkmodule Microcontrollers; PLC-programmeren; Object georiënteerd programmeren; Databases; Ontwerpen van Digitale systemen); o cases (modules Databases; Ontwikkeling en Implementatie van Netwerken; Beveiliging van Communicatie) In praktijkopdrachten en cases synthetiseert de student de opgedane kennis en vaardigheden in een nieuwe (in het lesmateriaal niet besproken) situatie, zoals bedoeld in de taxonomie van Bloom. Het afstudeertraject bestaat uit het uitwerken van een praktijkopdracht in de eigen werksituatie. De procedure daarvoor en de beoordelingscriteria heeft de opleiding uitgewerkt in een handleiding (zie ook facet 6.1 resultaten). Het visitatieteam is van oordeel dat de opleiding een goede en elementaire kennisbasis legt in de propedeuse, met name wat betreft wiskunde, analoge en digitale techniek. Het visitatieteam concludeert dat de opleiding werkbare en goede werkprocedures heeft om per module heldere leerdoelen te formuleren, het materiaal voor de modules te ontwikkelen en examens en toetsen te ontwikkelen en af te nemen. Wel adviseert het visitatieteam om de competenties uit het onderwerp Domeinspecifieke eisen te concretiseren in de doelstellingen van de verschillende modulen. Het programma van de opleiding is wel een correcte concretisering van de eindkwalificaties. Het visitatieteam is van oordeel dat de leerdoelen van voldoende diepgang en breedte zijn en dat het totaal de leerdoelen dekkend is voor de eindkwalificaties. De vereisten waaraan het afstudeertraject dient te voldoen weerspiegelen de eindkwalificaties van de opleiding. Naar het oordeel van het visitatieteam kunnen de studenten de geformuleerde eindkwalificaties bereiken met dit programma. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 2.2 Relatie tussen doelstellingen en inhoud programma als voldoende. 2.3 Samenhang programma Studenten volgen een inhoudelijk samenhangend studieprogramma. Bij de opbouw van het programma heeft de opleiding onderstaande volgorde aangebracht: o In de module Inleiding Datacom uit de propedeusejaar komen draadloze verbindingen aan de orde, evenals verbindingen via leidingen, en de beperkingen daarvan. Hiermee wordt ook een beeld geschetst van de afstudeerrichting ICT - Telecommunicatie. o De Praktijkmodule Microcontrollers uit de propedeuse bevat hard- en software, waarmee de student een indruk krijgt van het vakgebied van de Embedded Systems; o Ook bevat de propedeuse een module PLC - programmeren, om de student enigszins bekend te maken met het vakgebied van de Industriële Automatisering; o In het propedeusejaar komt ook software uitgebreid ter sprake in de modules Basis Programmeren en Programmeren C; Pagina 11 van 40
12 o o o o In het tweede jaar volgt een verdieping in diverse vakgebieden: De in het propedeusejaar besproken digitale techniek en principes uit de Telecommunicatie vinden een toepassing in o.a. de module Datacommunicatie en Netwerktechnicus. Daarnaast is in het tweede jaar een module Information Systems Foundation opgenomen, waarin o.a. Organisatiestructuren en Bedrijfsprocessen worden besproken; In het derde jaar komen vooral niet-technische thema s aan de orde, zoals Projectmanagement en Commerciële vaardigheden. De student past de opgedane kennis en vaardigheden toe in diens eigen beroepspraktijk, met twee Praktijkopdrachten uit de eigen werkomgeving, en met Praktijkopdrachten Projectmanagement. In het vierde jaar komen meer abstracte concepten aan de orde in enkele technisch inhoudelijke modules, en tenslotte is er de afstudeeropdracht. De studenten bepalen (binnen de door afhankelijkheden tussen modules bepaalde randvoorwaarden) zelf de volgorde waarin zij de modules in het studiejaar volgen. In praktijk volgen zij de voorgestelde route. De studenten en alumni vertellen desgevraagd dat zij de opbouw met in het begin heel veel theoretische basiskennis en in de latere jaren de praktijkopdrachten, logisch vinden. Het visitatieteam heeft vastgesteld dat de propedeuse een goede afbeelding geeft van het vakgebied om de student te ondersteunen in het kiezen van een afstudeerrichting. Binnen de hoofdfase kent het programma een doorlopende leerlijn van toenemende complexiteit. Wel merkt het visitatieteam op dat de opleiding de onderliggende afhankelijkheden tussen de vakken inzichterlijker kan maken voor de studenten, ook al is het vakgebied erg breed. Het visitatieteam beoordeelt op grond van deze bevindingen het facet 2.3 Samenhang als voldoende. 2.4 Studielast Het programma is studeerbaar doordat factoren, die betrekking hebben op dat programma en die de studievoortgang belemmeren zoveel mogelijk worden weggenomen. Bij afstandsonderwijs bepalen de studenten zelf hun studietempo. Zij kunnen hun studietempo aanpassen aan de eigen situatie. Dat betekent dat het mogelijk is om langzamer te gaan als de persoonlijke omstandigheden dat vereisen. Ook is het mogelijk om sneller te gaan dan de geplande studieduur, alleen is dat nog niet voorgekomen. Wanneer een student gedurende een bepaalde periode (twee maanden) geen huiswerk meer instuurt, verzendt de opleiding zogenaamde aansporingbrieven. Het studiemateriaal is opgebouwd uit zelfstandig te bestuderen lessen. De studievoortgangindicator op DirksenPlaza maakt inzichtelijk of de studie volgens planning verloopt. Over het algemeen volgen de studenten de aangeboden leerroute. Met het oog op de (wat langere) doorlooptijd van m.n. de praktijkopdrachten in het derde jaar kiezen studenten er nogal eens voor om in dezelfde periode ook alvast een andere (volgende) module te bestuderen. Pagina 12 van 40
13 Na het afronden van een module wordt de student gevraagd een evaluatieformulier in te vullen. Deze evaluatieformulieren worden automatisch via verstuurd als de student de module bijna heeft afgerond. De antwoorden die op deze wijze binnenkomen en de gegevens die via het ingezonden huiswerk worden verzameld, gebruikt de opleiding voor de evaluatie van de modules. In de ervaring van de opleiding nemen uitvallers zelf het initiatief om aan te geven waarom zij uitvallen. De redenen daarvoor zijn meestal niet gerelateerd aan het programma of de studie maar aan gewijzigde persoonlijke situaties of de werkomgeving. Het visitatieteam heeft vastgesteld dat de studenten over de relevante informatie beschikken om hun eigen studie te plannen en dat zij genoeg mogelijkheden hebben om hun studie naar hun eigen mogelijkheden in te richten. De studenten zijn tevreden over studiebelasting, omdat zij die zelf in de hand hebben. Anders dan bij het reguliere onderwijs heeft de hogeschool weinig middelen/invloed hierop. Wel kan de vraag aan de orde gesteld worden of de hogeschool hier vanuit maatschappelijk belang niet meer aan zou moeten doen, door een grotere bemoeienis bij studenten die achterstand oplopen of dreigen af te haken. Het visitatieteam beoordeelt op grond van deze bevindingen het facet 2.4 Studiebelasting als voldoende. 2.5 Instroom Het programma sluit qua vorm en inhoud aan bij de kwalificaties van de instromende studenten: VWO, HAVO, middenkaderopleiding of specialistenopleiding (WEB) of daarmee vergelijkbare kwalificaties, blijkend uit toelatingsonderzoek. In het Onderwijs en Examenreglement (OER) staat aangegeven dat studenten met een havo, vwo, een middenkaderopleiding of een specialistenopleiding kunnen instromen. Tevens staat deze toelatingseis op de website van Dirksen Opleidingen en in de studiegids vermeld. Studenten kunnen op basis van elders behaalde studieresultaten om een vrijstelling vragen bij de examencommissie. Een vrijstellingsverzoek dient te worden gemotiveerd door overlegging van (kopieën van) diploma s van onderwijsprogramma s met daarin studieonderdelen die in belangrijke mate overeenkomen met soortgelijke studieonderdelen uit het programma. Indien de studieresultaten in het buitenland zijn behaald, dan dient de student op basis van bewijsstukken aan te tonen wat de inhoud en het niveau van het daar gevolgde programma is geweest. Eventueel wordt een (aspirant-) student verwezen naar NUFFIC om een vergelijking te laten maken tussen de buitenlandse diploma s en die van vergelijkbare Nederlandse onderwijs- of opleidingsinstellingen. Studenten die bij hun start bij de opleiding 21 jaar of ouder zijn en niet voldoen aan de vooropleidingseisen en niet hiervan zijn vrijgesteld, kunnen op grond van een toelatingsonderzoek van deze vooropleidingseisen vrijgesteld worden. De opleiding heeft een procedure vastgelegd voor het beoordelen van EVC en voor het toelatingsonderzoek. Deze procedure staat ook in het OER. Tevens geldt voor de studierichting een Wiskunde toelatingstoets. De opleiding hanteert als extra eis dat een student werkzaam is in een aan de opleiding gerelateerde werkomgeving. De werkgever van de student tekent een verklaring bij de start van de studie dat de Pagina 13 van 40
14 student inderdaad werkzaam is en gelegenheid krijgt opdrachten in de organisatie uit te voeren. Indien de student van werkkring wisselt, of om andere redenen niet meer in staat is om praktijkoefeningen uit te voeren, dan kan de student de opleiding niet afronden. De opleiding inventariseert de redenen die studenten aangeven om te stoppen met de opleiding. De redenen hebben doorgaans niet met opleiding te maken (zie ook facet. 2.4 Studielast) maar met privé omstandigheden of motivatieproblemen. De opleiding heeft volgens het visitatieteam goede procedures opgesteld om studenten toe te laten. De studenten zijn allemaal volwassenen met een werkkring in het werkveld, die het curriculum in eigen tempo volgen. Het visitatieteam constateert dat Hogeschool Dirksen de werkgever van de studenten een verklaring laat tekenen dat de student gelegenheid krijgt opdrachten in de werkpraktijk uit te voeren. De opleiding draagt op deze manier de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de opdrachten over aan de student. Als de student wordt ontslagen en niet direct een adequate vervangende werkkring heeft gevonden, moet men de studie staken. Dit alles overziende, beoordeelt het visitatieteam het facet 2.5 Instroom als voldoende. 2.6 Duur De opleiding voldoet aan de formele eisen met betrekking tot de omvang van het curriculum: 240 studiepunten. De opleiding heeft het curriculum opgesteld van 240 ects. In de praktijk kiest de student een eigen studietempo. Het curriculum is onderverdeeld in modules. De opleiding beoogt dat een module een afgerond, samenhangend geheel vormt, dat wordt afgesloten met een examen, of een case aan de hand van een beschreven praktijksituatie. De modules zijn opgebouwd uit lessen. Een les is een zelfstandige studieeenheid, waarin de lesstof uiteen gezet wordt. Iedere les wordt afgesloten met een kennistoets en huiswerkvragen. Het bestuderen van een les duurt nominaal 6 8 uur. De opleiding hanteert een omrekeningsfactor waarin rekening gehouden wordt met het feit dat de student werkzaam is in de beroepspraktijk. Dit is een toepassing van het concurrency-beginsel. De opleiding is gebaseerd op zelfstudie en afstandsonderwijs. In het laatste jaar zijn er contacturen ingepland voor de trainingsdag presentatietechnieken, verder zijn er geen contacturen ingepland. Wel zijn er vaak contacten tussen student en docent bij de uitvoering van de praktijkopdrachten Projectmanagement en tijdens het afstudeertraject. Per module is het aantal studiebelastingsuren gedefinieerd. Vanuit de studiebelastingsuren is een vertaling gemaakt naar studiepunten. Bij de opzet van het curriculum is bepaald welke modules de student zal behalen in het onderwijsdeel en welke opdrachten tijdens de beroepsuitoefening uitgevoerd moeten worden. Bij het inzenden van het huiswerk geeft de student (per les) aan hoe lang hij over de les heeft gedaan en wat zijn waardering van de les was. De opleiding evalueert deze gegevens periodiek. In gesprek met het visitatieteam vertellen de studenten dat de opleiding pittig is, maar wel te doen is naast het Pagina 14 van 40
15 werk. De studiebelasting in uren komt ongeveer overeen met de door de opleiding geplande studiebelasting. Wel geven studenten aan dat zij soms veel langer over een leerjaar doen dan gepland, vanwege allerlei externe factoren (werk, privé) die op zich niets met de opleiding te maken hebben. Het visitatieteam constateert dat het studieprogramma voldoet aan de formele eis van 240 studiepunten. De opleiding heeft de studiepunten verdeeld over de modules en de modules ingepland in vier studiejaren. Het visitatieteam concludeert uit de evaluaties en uit gesprekken met studenten dat de studiebelasting ongeveer overeenkomt met de geplande nominale studiebelasting, de doorlooptijd bepaalt de student zelf. Alleen vragen de praktijkopdrachten in ervaring van de studenten meer tijd dan er formeel voor gereserveerd staat. Dit wordt door de studenten niet als een knelpunt ervaren. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 2.6 Duur als voldoende. 2.7 Afstemming tussen vormgeving en inhoud Het didactisch concept is in lijn met de doelstellingen. De werkvormen sluiten aan bij het didactisch concept. De Hogeschool Dirksen hanteert voor het vormgeven van haar onderwijs een document Didactische aspecten en onderwijskundige grondslagen met de visie op afstandsleren en opleiden. Uit dit document is de auteurshandleiding voortgekomen als leidraad voor auteurs van lesmateriaal. De projectmanager opleidingsontwikkeling ziet er op toe dat de auteurs bij het ontwikkelen van materiaal volgens de handleiding werken. Het studiemateriaal moet volgens de opleiding aan de navolgende eisen voldoen: o het materiaal moet aangeven wat van de student wordt verwacht, o het moet de student de mogelijkheid bieden om regelmatig een beeld te krijgen van zijn vorderingen, o het moet duidelijk en logisch opgebouwd zijn o en het moet de student motiveren om te leren. Het studiemateriaal wordt speciaal ontwikkeld voor het afstandsonderwijs, in lijn met de doelstelling van Hogeschool Dirksen. De docenten zijn bekend met het didactisch concept afstandsonderwijs. Het didactisch concept voorziet in ruimte voor praktijk. o In het tweede jaar staan twee cases aangaande object georiënteerd programmeren op het programma. Voor de afstudeerrichting Industriële Automatisering is er bovendien een module Digitale systemen, waarin de student een digitaal systeem ontwerpt met gebruikmaking van de Very High Speed Integrated Circuit Hardware Description Language (VHDL); o Het derde jaar wordt afgesloten met twee verplichte Praktijkopdrachten uit de eigen werkomgeving en met Praktijkopdrachten Projectmanagement o In het vierde jaar is er voor de afstudeerrichting ICT Telecommunicatie een uitgebreide case aangaande ontwikkeling en implementatie van netwerken. Voor de afstudeerrichting Industriële Automatisering is er een module Robotica, waarin wordt gewerkt met LEGO Mindstorms en MatLab. Pagina 15 van 40
17 Het visitatieteam heeft het didactisch concept en het studiemateriaal bezien. Het visitatieteam vindt het didactisch concept goed geworteld in onderwijskundige principes en adequaat toegesneden op het afstandsonderwijs. Het studiemateriaal is ontworpen volgens het concept en ook de vernieuwing en aanpassing van het materiaal verloopt volgens het handboek van de opleiding. Het werken met simulatiesoftware blijkt in praktijk een goede manier te zijn om praktische vaardigheden en competenties te ontwikkelen. Het studiemateriaal sluit naadloos aan bij het onderwijsconcept en is zeer geschikt om de doelstellingen te realiseren. Derhalve beoordeelt het visitatieteam het facet 2.7 Afstemming vorm en inhoud als goed. 2.8 Beoordeling en toetsing Door de beoordelingen, toetsingen en examens wordt adequaat getoetst of de studenten de leerdoelen van (onderdelen van) het programma hebben gerealiseerd. Iedere module wordt afgesloten met een examen, om te meten in hoeverre de doelstellingen van de gehele module door de student zijn gerealiseerd. Het examen bestaat voornamelijk uit multiple choice vragen. Het examen wordt afgenomen onder toezicht, op een locatie van de Hogeschool Dirksen. De studenten kunnen maandelijks examens doen. De normering en de cesuur zijn van tevoren opgesteld door de examencommissie van de Hogeschool Dirksen. Het Examenbureau is belast met het toezicht op de diepgang en complexiteit van de toetsen en op de aard van de praktijksituaties die worden voorgelegd aan de examenkandidaat. De opleiding heeft een examenreglement uitgewerkt met procedures voor correctie en herkansing. De resultaten van de instituutsexamens worden per ronde gerapporteerd aan de examencommissie. Deze plaatst de resultaten in historisch perspectief (vergelijking met voorgaande resultaten op hetzelfde onderdeel), met medeneming van de specifieke moeilijkheidsgraad van bepaalde vakken. De evaluatie door de examencommissie kan aanleiding geven tot de volgende maatregelen: 1. Herziening van het studiemateriaal en/of de didactische werkvormen; 2. Herziening van de examenvorm (meerkeuze dan wel open vragen, mondeling dan wel schriftelijk). De beoordeling van praktijkopdrachten en de afstudeeropdracht is omschreven in beoordelingsformulieren en in de module waarin de aan de afstudeeropdracht gestelde eisen worden aangeduid. Desgevraagd vertellen de studenten en de alumnus dat de examens pittig zijn, maar wel te doen. Bij het bestuderen van de elektronicamodules kunnen studenten aan de Hogeschool Dirksen gebruik maken van de simulatiesoftware van MultiSim. Om ook het contact met de realiteit van de elektronica te behouden, worden hiernaast ook meetproeven met echte elektronische onderdelen uitgevoerd. Afstudeerders worden begeleid door twee docenten, die de voortgang van het afstudeerproces en de daaruit voortvloeiende (tussen)producten onafhankelijk van elkaar beoordelen aan de hand van daartoe opgestelde beoordelingsformulieren. Pagina 17 van 40
18 Het visitatieteam is van oordeel dat de systematiek van examinering goed in elkaar zit. De constructie van de examens, de afname en de evaluaties zijn goed geregeld. De opleiding legt de relatie met de techniek goed via de simulatiesoftware. Deze werkwijze maakt de leerstof meer inzichtelijk. Tevens ontwikkelen de studenten op deze manier hun technische competenties die ook getoetst kunnen worden via programmeer- & simulatieopdrachten. De opleiding is kleinschalig, het vier ogen principe wordt niet toegepast bij het beoordelen van de praktijkopdrachten. Het afstudeertraject wordt wel begeleid door twee docenten, die onafhankelijk van elkaar beoordelen. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 2.8 Beoordeling en toetsing als goed. Beoordeling van het onderwerp Programma Het visitatieteam is van oordeel dat de studenten in het programma hun kennis ontwikkelen aan de hand van relevante vakliteratuur en dat zij hun eigen beroepspraktijk adequaat kunnen inbrengen als studiemateriaal. De opleiding heeft de eindkwalificaties adequaat verwerkt in het curriculum. Het programma vertoont duidelijke verticale samenhang en voldoet aan de formele studielast van 240 studiepunten. Het programma sluit aan bij de kwalificaties van instromende studenten en de opleiding borgt dat met de intakeprocedure. Het didactisch concept van de opleiding is goed uitgewerkt en toegesneden op afstandsonderwijs voor volwassenen werkzaam in de beroepspraktijk. De beoordeling en toetsing heeft de opleiding uitgewerkt in werkzame procedures. Het facet 2.7 is als goed beoordeeld en de overige facetten als voldoende. Derhalve is de beoordeling van het visitatieteam voor het onderwerp Programma in zijn geheel positief. Pagina 18 van 40
19 3. Onderwerp: inzet van personeel 3.1 Eisen HBO Het onderwijs wordt voor een belangrijk deel verzorgd door personeel dat een verbinding legt tussen de opleiding en de beroepspraktijk. De docenten van de Hogeschool Dirksen zijn freelancers die ook werkzaam zijn in de beroepspraktijk. Modules en studiewijzers worden geschreven door auteurs die tevens werkzaam zijn in de beroepspraktijk. Bij het schrijven van het lesmateriaal worden zonodig voorbeelden uit de beroepspraktijk gegeven. Bij verschillende modules wordt gebruik gemaakt van vakliteratuur. Veel van die boeken bevatten reële praktijkvoorbeelden. Alle studenten van de opleiding zijn al werkzaam in de beroepspraktijk, zij brengen hun eigen werkomgeving in als studiemateriaal. Desgevraagd vertellen de studenten dat zij zeer tevreden zijn over de praktijkkennis van de docenten, zoals dat blijkt uit antwoorden op vragen en bij de begeleiding van de praktijkopdrachten en de afstudeeropdracht. Het visitatieteam heeft uit de cv s van de docenten en uit gesprekken met studenten en alumni geconstateerd dat de docenten een ruime praktijkervaring hebben. Het studiemateriaal in combinatie met de praktijkopdrachten en cases zorgt voor een constructieve verbinding tussen de lesstof en de beroepspraktijk. De studenten herkennen de praktijkgerichtheid van de docenten. Dit alles overwegende beoordeelt het visitatieteam het facet 3.1 Eisen Hbo als goed. 3.2 Kwantiteit personeel Er wordt voldoende personeel ingezet om de opleiding met de gewenste kwaliteit te verzorgen. Hogeschool Dirksen maakt gebruik van afstandsonderwijs, er is geen uurrooster waarin docenten op bepaalde tijden in lokalen met studenten lesstof bespreken. Zaken zoals lesuitval hebben dan ook geen betekenis. De beschikbaarheid van docenten is via de elektronische leeromgeving Dirksen Plaza geregeld. De opleiding heeft gekwalificeerde docenten beschikbaar voor huiswerkbegeleiding en inhoudelijke vragen die de student via DirksenPlaza kan stellen. Bij Dirksen Opleidingen is het de regel dat de huiswerkdocent de student binnen twee dagen antwoord geeft op zijn vraag. Pagina 19 van 40
20 Er zijn niet veel studenten tegelijkertijd met een praktijkopdracht dan wel afstudeeropdracht bezig en niet iedere student heeft een vraag voor een docent. Met andere woorden: het aantal vraag-enantwoordtrajecten student docent is klein, op maandbasis misschien 3 of 4 vragen. De afdeling studiebegeleiding monitort de vraag-en-antwoord sequenties van de modules, de projectmanager cursusontwikkeling monitort de doorloop van de vraag-en-antwoord-sequentie van de afstudeeropdracht en alle praktijkopdrachten. De studenten vertellen desgevraagd dat de beantwoording van vragen (voornamelijk via de mail) voldoende vlot verloopt. Het visitatieteam deelt de opmerking van de opleiding dat afstandsonderwijs veel minder gevoelig is voor docentenuitval dan regulier onderwijs. De opleiding heeft voldoende bekwame docenten aan zich weten te binden om de studenten bij het huiswerk te ondersteunen. Wel merkt het visitatieteam op dat de situatie waarbij de vraag-en-antwoord trajecten van praktijkopdrachten en afstudeeropdrachten door projectleider cursusontwikkeling persoonlijk gemonitord worden, kwetsbaar is, hoewel het tot nu toe geen probleem heeft opgeleverd. Alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 3.2 Kwantiteit Personeel als voldoende. 3.3 Kwaliteit personeel Het personeel is gekwalificeerd voor de inhoudelijke, onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma. De Hogeschool Dirksen stelt de volgende kwaliteitseisen aan de docenten: o De kandidaten dienen volgens hun cv vakbekwaam te zijn en affiniteit te hebben met lesgeven. o De examenresultaten van de betreffende studenten mogen niet herhaaldelijk onder het gemiddelde liggen; o De docent moet betrokken zijn bij de Hogeschool Dirksen en de onderwijsfilosofie van het instituut uitdragen. Dirksen opleidingen heeft een procedure om freelance docenten aan te nemen. Na beoordeling van het cv voert de projectmanager cursusontwikkeling een gesprek met een kandidaat. Wanneer het selectiegesprek positief verloopt en de sollicitant niet actief betrokken is bij een onderwijsproces aan een andere instelling, dan wordt de docent uitgenodigd voor een proefles. Docenten die mondeling lesgeven houden een face-to-face proefles, waarbij zowel de projectmanager als medewerkers van Dirksen aanwezig zijn. Auteurs worden uitgenodigd een schriftelijke proefles in te leveren. Bij het beoordelen van beide proeflessen letten de beoordelaars op het vermogen van de docent om onder meer in aanvulling op het studiemateriaal de vertaalslag van theorie naar praktijk te maken. De opleiding benoemt alleen docenten die zij als goed beoordeelt. Docenten die alleen via Dirksen Plaza studenten begeleiden, hoeven geen proefles te geven. Bovengenoemde procedure geldt voor alle opleidingen bij Dirksen, er is geen aparte procedure voor docenten aan de Hbo-opleiding. De opleiding communiceert met de docenten en auteurs om ze te betrekken bij de Hogeschool. Pagina 20 van 40
21 De opleiding evalueert de beleving van het onderwijs door de student met een evaluatieformulier na afloop van de module. Bij een nieuwe of sterk gereviseerde opleidingsmodule evalueert de opleiding ook met de docenten, op basis van de ervaringen van de docenten met het studiemateriaal (inhoud en didactiek). Desgevraagd vertellen de studenten en de alumnus dat zij tevreden zijn over de kwaliteit van de docenten. Het visitatieteam heeft de cv s van de docenten bestudeerd en concludeert daaruit dat de docenten voldoen aan de eisen die Hogeschool Dirksen stelt. De docenten hebben ruime actuele praktijkervaring, ze hebben de juiste vakkennis. Het visitatieteam adviseert de opleiding om de kwaliteitseisen waaraan docenten hbo dienen te voldoen nader te expliciteren. Het afstandsonderwijs doet een specifiek beroep op de kwaliteiten van de docenten, met name in het schriftelijk beantwoorden van vragen. Naar het oordeel van het visitatieteam speelt de opleiding hier adequaat op in door de procedures om de antwoorden te screenen, en door de manier waarop de docenten bij de opleiding betrokken worden. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam de het facet 3.3 Kwaliteit personeel als goed. Beoordeling van het onderwerp Inzet van personeel Het visitatieteam heeft geconstateerd dat de opleiding docenten inzet die een goede verbinding weten te leggen tussen de werkpraktijk en de opleiding. De opleiding heeft voldoende docenten aan zich weten te binden met de juiste kwalificaties. De facetten van het onderwerp Inzet van Personeel als goed respectievelijk voldoende beoordeeld. Derhalve is oordeel over dit onderwerp positief. Pagina 21 van 40
22 4. Onderwerp: voorzieningen 4.1 Materiële voorzieningen De huisvesting en materiële voorzieningen zijn toereikend om het programma te realiseren. Hogeschool Dirksen werkt volgend het afstandsleren model; derhalve is geen schoolgebouw noodzakelijk. De praktijkdag en de examens worden in Arnhem, Tilburg en Maarssen gefaciliteerd in ruimtes van Dirksen. De collegedag Presentatietechnieken wordt geëvalueerd met een evaluatieformulier waarop ook gevraagd wordt naar de tevredenheid over de locatie. Tevens wordt aan het eind van een examen een evaluatieformulier overhandigd, waarop ook de locatie geëvalueerd wordt. De Hogeschool Dirksen beschikt over een elektronische leeromgeving DirksenPlaza. Deze leeromgeving wordt voor alle cursussen gebruikt, ook die van de Hogeschool. De studenten ontvangen bij inschrijving een inlogcode en kunnen dan inloggen op Dirksen Plaza. Via de elektronische leeromgeving kunnen de studenten hun studie plannen, de studieresultaten bekijken, hun kennis testen via meerkeuzevragen, overleggen met docenten en medecursisten. Als de studenten een vraag hebben, kunnen zij die via de elektronische leeromgeving Dirksen Plaza aan een docent stellen. Zij krijgen dan binnen korte tijd antwoord van één van de studiebegeleiders. In gesprek vertellen de studenten dat eigenlijk niemand gebruik maakt van de Forum functie in het afstandsonderwijs. De studenten en de alumni geven aan dat ze contact met andere studenten op prijs zouden stellen, om te leren van elkaars situatie en onderling vragen te kunnen oplossen. Zij zouden toepassing en ondersteuning van moderne communicatiemiddelen zoals sharepoint, MSN, skype e.a. waarderen. Ook vertellen de studenten dat zij eigenlijk geen gebruik maken van de mediatheek. De boeken, het studiemateriaal en de opdrachten bieden voldoende informatie. Het visitatieteam heeft de elektronische leeromgeving (elo) Dirksen Plaza bekeken. Zij concludeert dat Dirksen Plaza voldoende mogelijkheden biedt voor afstandsleren. De leeromgeving is robuust in de zin van beschikbaarheid en heeft voldoende faciliteiten. Het visitatieteam merkt op dat er moderne elektronische leeromgevingen ontwikkeld zijn met meer interactieve mogelijkheden. Dirksen volgt deze ontwikkelingen wel, maar past ze niet toe in haar eigen elo: de leeromgeving is functioneel (degelijk) voor het huidige gebruik, maar enigszins gedateerd en beperkt terwijl er al technologisch veel mee mogelijk is. Het visitatieteam adviseert de opleiding om de wens van de studenten te honoreren en beter onderling contact tussen studenten te faciliteren, al dan niet met Dirksen Plaza. De opleiding is voornemens om meer gebruik te gaan maken van de sociale media. De opleiding maakt gebruik van externe locaties voor de praktijkdag en voor examens. Indien nodig kan de opleiding actie ondernemen naar aanleiding van de evaluaties. Dit alles overziende beoordeelt het visitatieteam het facet 4.1 Materiële voorzieningen als voldoende. Pagina 22 van 40
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogere Informatica IT Service Management van Hogeschool Dirksen Croho-registratienummer: 34488 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken Croho-registratienummer: 34313 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2005
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HTO Informatica, IT Service Management Croho-registratienummer: 34488 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2005 en 19 mei 2005
Veel gestelde vragen lijst Deeltijd Human Resource Management 2013-2014 1. Op welke dag wordt lesgegeven? Er is één vaste lesdag per week. Tijdens het cursusjaar 2013-2014 zijn de lessen als volgt: De
Document / Informatie P = Prettig ; N = Noodzakelijk Algemene input voor schrijven zelfevaluatie 1. (P) Interne rapport tussentijdse audit op onderwijskwaliteit/accre-ditatiewaardigheid Suggesties NQA
ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Management LOI Hogeschool. CROHO-registratie 34480B. aan het NVAO Accreditatiekader
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Management LOI Hogeschool CROHO-registratie 34480B aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 13 oktober 2004 Inhoud
Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens
Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder
ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool. CROHO registratie 34409. aan het NVAO Accreditatiekader
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool CROHO registratie 34409 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 25 juni 2004
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van HBO Bedrijfskunde Bachelor LOI Hogeschool aan het NVAO Toetsingskader Nieuwe Opleidingen De visitatie vond plaats op 28 september en 7 oktober
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda CROHO-nummer 34371 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 5 april, 8 juni en 16 november
ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Accountancy LOI Hogeschool. Croho-registratie: 34484. aan het NVAO Accreditatiekader
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Accountancy LOI Hogeschool Croho-registratie: 34484 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 18 augustus 2004
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hbo bachelor Facility Management LOI Hogeschool Croho-registratienummer: 34500 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 14 september 2010
Inhoud van het verslag ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool NTI Croho-registratienummer: 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van ABC Hogeschool Dordrecht e.o. Croho-registratienummer 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 23 april 2007 Inhoud van het verslag
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van NIFA, Nederlands Instituut voor Financieel-economisch Administratieve Opleidingen aan het NVAO Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogeschool Markus Verbeek Croho-registratienummer: 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 15 oktober 2007 en 29 oktober 2007 Inhoud
OCW Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs 22 mei 2003/Nr. WO/BS-2003/24136-I Nederlandse Accreditatie Organisatie 1 Opbouw toetsingskader Het toetsingskader voor nieuwe opleidingen in het hoger
Gespreksdocument Inleiding Het portfolio is gevuld met bewijslast voor de behaalde competenties op het gevraagde niveau Het laatste studiepunt wordt behaald met het schrijven van het gespreksdocument.
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogeschool Driestar Educatief Opleiding Croho-registratienummer: 35158 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 5 en 15 oktober 2007 Inhoud
ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit Utrecht Master Natuurwetenschappen en Bedrijf. Croho-registratienummer: 60710
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Master Natuurwetenschappen en Bedrijf Croho-registratienummer: 60710 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 29 mei 2007, 6 juni 2007
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van Master of Business Administration LOI University aan het NVAO Toetsingskader Nieuwe Opleidingen De visitatie vond plaats op 28 september 2005
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Facility Management LOI Hogeschool CROHO nummer 34500 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 2 mei 2005 Inhoud
OCW Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs 22 mei 2003/Nr. WO/BS-2003/24136- II Nederlandse Accreditatie Organisatie 1 Opbouw accreditatiekader Het accreditatiekader voor bestaande opleidingen
Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels
Mededelingen OCenW Bestemd voor: instellingen voor hoger onderwijs Voorlichting Datum: 12 juni 2003 Kenmerk: WO/BS-2003/24136-I Datum inwerkingtreding: n.v.t. Geldigheidsduur beleidsregel: n.v.t. Juridische
Hogeschool NCOI T.a.v. Drs. R.A. van Zanten Postbus 447 1200 AK HILVERSUM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bedrijfskundig
Hoe verbreed ik mijn carrièreperspectief? Met VAPRO D, de schakel van MBO naar HBO! TIL JEZELF NAAR EEN HOGER NIVEAU MET VAPRO D EMPOWERING PEOPLE AND INDUSTRIES Brancheopleiding VAPRO D Waarom VAPRO D?
opleidingen hoger onderwijs Mededelingen OCenW Bestemd voor: Instellingen voor hoger onderwijs Bijlage 3: Wettelijk kader (WHW, hoofdstuk 5a: Accreditatie in het hoger onderwijs) Voorlichting Datum: 12
ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Lerarenopleidingen Voortgezet Onderwijs Algemene Economie, Duits, Engels, Geschiedenis, Nederlands, Wiskunde Croho-registratienummer: 35202 (Algemene Economie),
HBO en HBO-niveau in het CAM veld Voorzitter SNRO: Drs. Johan Boogaars 3 oktober 2013. Inleiding Op dit moment worden er door verzekeraars maar ook beroepsverenigingen en koepels stellingen geponeerd en