1 Experiment 2 HOEVEEL LICHT HOUDT EEN ZONNEBRIL TEGEN? Consumentenvraag We onderzoeken welk deel van het opvallend licht door een zonnebril wordt doorgelaten. Omdat er vele soorten zonnebrillen bestaan, moet er een aantal zonnebrillen, variërend in prijs en gebruiksdoel, worden onderzocht. Onderzoeksvraag 1: Is er een verband tussen de hoeveelheid licht die wordt doorgelaten en de prijs van de zonnebril? Onderzoeksvraag 2: Is het wel zinvol om een dure zonnebril te kopen? Inleiding Als er te veel licht op je oog valt, kan de pupil niet meer het teveel aan licht buitensluiten. Je krijgt dan een branderig gevoel in je oog en je kunt zelfs een zonnesteek oplopen. Om na te gaan welk effect het dragen van een zonnebril heeft op je oog, is het nuttig te weten of er verschillen zijn tussen de vele zonnebrillen die te koop worden aangeboden en zo ja, wat die verschillen zijn. Benodigdheden Zonnebrillen in diverse prijsklassen. Lichtbron. LDR, spanningsbronn en stroommeter met ma-bereik. Statiefmateriaal en klemmen voor een hoge opstelling. Stukje pvc-pijp.
2 A HET IJKEN VAN DE LDR Werkwijze Je onderzoekt eerst hoe de stroomsterkte door de LDR afhangt van de hoeveelheid licht. Daarvoor ga je de afstand tussen de lichtbron en de LDR variëren. Om achtergrondlicht zoveel mogelijk uit te schakelen, is het verstandig om de LDR aan het ene uiteinde van de pvc-pijp te plaatsen en het lamplicht door het andere uiteinde van de LDR te laten vallen. Opdrachten Maak een schakeling met spanningsbron, LDR en stroommeter, waarbij de uitslag van de ma-meter een maat is voor de hoeveelheid licht die op de LDR valt. A Meet de stroomsterkte als er geen licht op de LDR valt. Plaats het midden van de lamp op een afstand van 0,20 m voor de LDR en meet de stroomsterkte. Herhaal de meting, waarbij je de afstand tussen LDR en het midden van de lamp steeds 0,l0 m groter maakt tot 0,80 m. Noteer je meetresultaten in tabel 2.1 in de tweede kolom. De hoeveelheid licht die op de LDR valt is omgekeerd evenredig met de afstand tussen LDR en lichtbron in het kwadraat. Dat betekent: als de afstand tussen LDR en lichtbron 4 x groter wordt, dan wordt de hoeveelheid licht op de LDR 4 2 keer kleiner. Noem de hoeveelheid licht die op de LDR valt als de lichtbron op de grootste afstand (0,80 m) staat 'x' en bereken nu de hoeveelheid licht die op de LDR valt bij de andere afstanden. Zet de uitkomsten in tabel 2 l in de derde kolom. Maak een grafiek in Excel, waarbij je de stroomsterkte uitzet tegen de hoeveelheid licht. Kies 'x' zo dat je optimaal gebruik maakt van de horizontale as. Laat Excel een gemiddelde lijn trekken door je meetpunten. Dit is je ijkgrafiek. TABEL 1 Afstand in m Stroomsterkte in ma Hoeveelheid licht in x Geen licht 0, ,30 0,40 0,50 0,60 0,70 0,80 1 B HET METEN VAN DE DOORGELATEN HOEVEELHEID LICHT DOOR DE VERSCHILLENDE ZONNEBRILLEN Uitvoering Gebruik dezelfde opsteiiing met dezelfde onderdelen als in deel A. Zet de lichtbron op de kleinste afstand uit deel A. (0,20 m). Houd een zonnebril vlak voor de koker en meet de stroomsterkte door de LDR. Noteer je metingen in tabel 2.2, in de tweede kolom.
3 Bepaal met behulp van je ijkgrafiek de doorgelaten hoeveelheid licht, uitgedrukt in 'x'. Noteer de gevonden waarden in tabel 2.2, in de derde kolom. Omdat je weet hoe groot de hoeveelheid licht is als er geen zonnebril tussen LDR en lichtbron in staat, kun je het doorlatingspercentage van de zonnebril berekenen. Zet dat berekende percentage in tabel 2.2 in de vierde kolom. Doe hetzelfde met de andere zonnebrillen. TABEL 2.2 Zonnebril Stroomsterkte in ma Doorgelaten hoeveelheid licht in x Doorlatings percentage Prijs in guldens 1 blauwgroen 5 2 bruin 50 3 zilver vlek bruin zwart 60 5 veelkleurig 35 6 wit 5 7 oranje 5 8 groen 5 9 goud leer 180 Opdracht Uit de vierde kolom van tabel 2.2 kun je concluderen welke zonnebril het meeste licht tegenhoudt. Overigens zijn er nog andere factoren die een verantwoorde aanschaf bepalen, zoals het doel waarvoor je de zonnebril wilt gebruiken en hoeveel geld je eraan wilt besteden. Noteer in de vijfde kolom van tabel 2.2 de prijs van de onderzochte zonnebrillen. Geef een eindoordeel over de onderzochte zonnebrillen.
4 Experiment 2 docent Hoeveel licht houdt een zonnebril tegen? Typering leerstof Exanenprogramma havo/vwo Algemeen. In probleemstellingen relevante gegevens kunnen ordenen. Informatie kunnen selecteren die voor de oplossing van een probleem nodig is. Uitkomsten in tabelvorm in een diagram kunnen tekenen. Uit een diagram gegevens kunnen aflezen. Afwegingen kunnen maken op basis van een beperkte hoeveelheid fysische gegevens. In staat zijn te rapporteren over een uitgevoerde proef (alleen vwo). Elektriciteit en magnetisme. Wet van Ohm. Stroommeting, spanningsmeting. Elektrische weerstand /geleiding in halfgeleiders; contextbcgrip: LDR. In dit experiment kunnen leerlingen hun kennis omzetten in het testen van een product. Overigens gaat het hier nauwelijks om hun kennis van het onderwerp 'licht' of 'optica'; het enige wat ze daarvan moeten weten is de regel dat de verlichtingssterkte afneemt met het kwadraat van de afstand tot de lichtbron. De grootheid verlichtingssterkte hoort niet tot het examenprogramma en dus dient deze regel expliciet in het practicum vermeld te worden. Waar het in dit experiment om gaat is het gebruikmaken van een ijkgrafiek om de lichtdoorlating van een zonnebril te testen. De enige expliciete natuurkundige kennis die leerlingen nodig hebben is de wet van Ohm en hoe een LDR van die wet afwijkt. Omdat het combineren van ijking met bepaling van lichtdoorlating niet echt eenvoudig is, lijkt dit practicum vooral geschikt voor de bovcnbouw, bijvoorbeeld bij de behandeling van de LDR. Benodigdheden LDR. LDR's kunnen geen groot vermogen aan. De LDR die wij gebruikten kon een maximaal vermogen van 0,4 W aan. Bij sterke verlichting zakt de weerstand tot minder dan 1(X) ~ en dus mag de spanningsbron niet meer dan 6 V leveren. Gebruik dan ook een lamp van maximaal 25 W. Laat eventueel een weerstand in serie met de LDR gebruiken. Pvc-buisjc. Om het achtergrondlicht zoveel mogelijk uit te schakelen gebruikten wij een pvc-buisje met een diameter van 33 mm en een lengte van ongeveer l8 cm. Resultaten De ijkgrafiek blijkt een mooie rechte lijn te zijn, die vrijwel door de oorsprong loopt: als er geen licht op de LDR valt, loopt de weerstand op tot 10 6 ohm (Zie de grafiek). Het is voor de resultaten uiterst belangrijk dat de metingcn met de zonnebril tussen lamp en LDR plaatsvinden met de kleinste afstand tussen lamp cn LDR. Anders is de enige conclusie die getrokken kan worden dat de ene zonnebril het licht beter tegenhoudt dan de andere. Een zonnebril is pas goed als hij minimaal 65 % van het licht absorbeert en terugkaatst. TABEL 1 Afstand in m Stroomsterkte in ma Hoeveelheid licht in x 0,01 Geen licht 0,20 2, ,30 1,50 7,1 0,40 0,86 4 0,50 0,68 2,6 0,60 0,51 1,6 0,70 0,38 1,3 0,80 0,18 1
5 Stroomsterkte in ma Ijkgrafiek zonnebril 3 2,5 2 1,5 Re Lin 1 0, x TABEL 2 Zonnebril Stroomsterkte in ma Doorgelaten hoeveelheid licht in x Doorlatings percentage Prijs in guldens 1 blauwgroen 1,36 7, bruin 1,23 6, zilver 0,78 3, vlek bruin zwart 0,99 5, veelkleurig 0,84 4, wit 1,80 10, oranje 1,42 7, groen 1,43 7, goud 1,18 6, leer 0,66 3, Het doorlatingspercentage = kolom 3/16 Bron: Bewerking van experiment 2 (F. Budding) uit de publicatie Natuurkunde uit de reeks Consumentenproeven in de klas.
6 UIT: CONSUMENTENPROEVEN IN DE KLAS Natuurkunde Eindredactie: Miek Scheffers-Sap (KPC) Toon de Valk (KPC) Eeke Wervers (Consumentenbond) Sylvia Nanning (Consumentenbond) 's-hertogenbosch, KPC, 1994 WOORD VOORAF De reeks Consumentenproeven in de klas bevat drie publikaties. Er is een uitgave voor scheikunde, voor natuurkunde en voor biologie. Aan de hand van deze publikaties kunnen leerlingen kennis maken met de praktijk van vergelijkend warenonderzoek. Centraal staan produkten uit het dagelijks leven, zoals w.c.-papier, zonnebrillen, wasmiddelen en snijbloemen. De proeven zetten de leerlingen aan tot toepassing van de leerstof bij de beantwoording van concrete vragen: welk w.c.-papier is goed en goedkoop; welke zonnebril laat de minste schadelijke straling door; welk wasmiddel lost eiwitvlekken het beste op; met welk snijbloemenvoedsel houd je de bloemen het langst goed? Door de koppeling van vakinhouden aan alledaagse thema's passen de proeven bij uitstek bij de recente ontwikkelingen rond de 'vermaatschappelijking' en het contextgericht zijn van leerinhouden. Welke leerinhouden/kerndoelen bij de verschillende proeven aan de orde komen, ziet u in het overzicht op pagina 3 en 4. De publikaties zijn gebaseerd op inzendingen voor de onderwijswedstrijd die de Consumentenbond in 1993 organiseerde ter gelegenheid van zijn 40-jarig jubileum. De opdracht voor de inzenders hield in dat zij een ontwerp moesten maken voor een 'consumentenproef' die bruikbaar is in het voortgezet onderwijs bij de vakken scheikunde, natuurkunde of biologie. De inzendingen zijn beoordeeld op praktische uitvoerbaarheid, veiligheid en originaliteit. Doorslaggevend was de mate waarin de proef consumenteninformatie oplevert. Een deskundige jury met vertegenwoordigers uit het onderwijsveld en de Consumentenbond heeft alle inzendingen beoordeeld (zie het juryrapport achterin deze uitgave). De jury heeft de winnaars aangewezen en de proeven voor deze uitgaven geselecteerd. De geselecteerde inzendingen zijn uitgewerkt tot proeven die direct bruikbaar zijn in de klas. De publikaties bevatten kopieerbare leerlingenbladen waarop ruimte is uitgespaard voor de antwoorden en uitwerkingen. Op docentenbladen wordt een nadere toelichting op de proef gegeven, met antwoorden op de vragen uit de leerlingentekst en met literatuurverwijzingen. We houden ons van harte aanbevolen voor uw reactie. KPC Consumentenbond
7 OVERZICHT PROEVEN NATUURKUNDE MET TYPERING PROEF EN VERWIJZING NAAR ONDERWERPEN Nr Titel/typering Klas Onderwerp 1 KWALITEIT VAN W.C.-PAPIER 1-3 Kennis verzamelen, Onderzocht wordt sterkte van gemotiveerd standpunt droog en vochtig papier, scheur- innemen, bewust gemak, zachtheid en prijs van een consumentengedrag. velletje w.c.-papier. 2 HOEVEEL LICHT HOUDT 3-5 Informatie selecteren, EEN ZONNEBRIL TEGEN? gegevens verzamelen en Onderzocht wordt hoeveel licht verwerken, experimenten door een zonnebril tegengehouden voorbereiden/uitvoeren/ wordt, en of de prijs overeenkomt met de kwaliteit. Elektriciteit: wet van Ohm, LDR. 3 HOE ZUINIG IS EEN 3-4 Experimenten voor DIMMER? bereiden/uitvoeren/ Onderzocht wordt of een dimmer Meten met energiebesparend werkt. kwh-meter. Berekening energiekosten. Werking LDR. 4 SPAARLAMP VERSUS 3-4 Informatie selecteren, GLOEILAMP gegevens verzamelen en Onderzocht wordt of en wanneer verwerken, experimenten een spaarlamp voordeliger is dan voorbereiden/uitvoeren/ een gloeilamp. vetwerken. Elektriciteit: vermogen, kwh-meter, wet van Ohm, LDR. Berekening energie kosten. 5 KOKEN: OP GAS OF Ba- Informatie selecteren, ELEKTRISCH? sis- gegevens verzamelen en Onderzocht wordt welke manier vor- verwerken, experimenten van verhitten voordeliger is. ming voorbereiden/uitvoeren/ Energie: kwh-meter, berekening energiekosten. Titel/typering Klas Onderwerp 6 TEST: FIETSVERLICHTING Ba- Informatie selecteren, Onderzocht wordt hoe het gesteld sis- gegevens verzamelen en is met de achterlichten van de vor- verwerken, experimenten fietsen op school. ming voorbereiden/uitvoeren/ Materialen in constructies, context: roesten van ijzer. 7 HET SUIKERGEHALTE VAN 4 Informatie selecteren, COLA gegevens verzamelen en Onderzocht wordt hoeveel suiker verwerken, experimenten er in cola zit. Ook wordt cola-light voorbereiden/uitvoeren/ bekeken. Massa en dichtheid.
"Wat is qua tijd en energiegebruik de meest gunstige manier om 1 liter water aan de kook te brengen?"
Experiment 5 Koken: op gas of elektrisch? leerling Consumentenvraag "Wat is qua tijd en energiegebruik de meest gunstige manier om 1 liter water aan de kook te brengen?" Inleiding De belangrijkste energiebronnen
VWO-gymnasium 3 VWO gymnasium practicumboek natuurkunde natuurkunde 3 vwo gymnasium Auteurs F. Alkemade L. Lenders F. Molin R. Tromp Eindredactie P. Verhagen Met medewerking van Th. Smits Vierde editie
3 havo practicumboek natuurkunde natuurkunde 3 havo Auteurs L. Lenders F. Molin R. Tromp Met medewerking van Th. Smits Vierde editie Malmberg s-hertogenbosch www.nova-malmberg.nl Inhoudsopgave 1 Krachten
De wet van Ohm anders Elektrische stroom gaat niet altijd even gemakkelijk door een stroomdraad. Soms gaat het zelfs erg moeilijk of bijna niet. We zeggen dan: de draad heeft een weerstand. Er moet moeite
Examen VMBO-BB. natuur- en scheikunde 1 CSE BB. tijdvak 1 maandag 18 mei 13.30-15.00 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.
Examen VMBO-BB 2015 tijdvak 1 maandag 18 mei 13.30-15.00 uur natuur- en scheikunde 1 CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik het BINAS informatieboek.
Naam: Klas: Practicum: slingertijd Opstelling en benodigdheden: De opstelling waarmee gewerkt wordt staat hiernaast (schematisch) afgebeeld. Voor de opstelling zijn nodig: statief met dwarsstaaf, dun touw
5 Weerstand 5.1 Introductie I n l e i d i n g In deze paragraaf ga je verschillende soorten weerstanden bestuderen waarvan je de weerstandswaarde kunt variëren. De weerstand van een metaaldraad blijkt
VAARDIGHEDEN EXCEL. MEETWAARDEN INVULLEN In de figuur hieronder zie je twee keer de ingevoerde meetwaarden, eerst ruw en daarna netjes opgemaakt.
VAARDIGHEDEN EXCEL Excel is een programma met veel mogelijkheden om meetresultaten te verwerken, maar het was oorspronkelijk een programma voor boekhouders. Dat betekent dat we ons soms in bochten moeten
Elektrische huisinstallatie Titel: Vak: Domein: Sector: 3D aspecten: Elektrische apparaten - Ontwerp een huisinstallatie Natuurkunde Energie Havo - vwo Werkwijze: Modelontwikkeling en gebruik, Onderzoeken,
Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm
Lesbrief Hellingproef Korte beschrijving van een kant en klare praktische opdracht. Op het Comenius College (Hilversum) wordt met succes een zelfgemaakte rail gebruikt om een verband te vinden tussen de
Toetstermen Energiebronnen Energieopwekking en transport Elektromagnetisme Drie energiebronnen noemen voor het verwarmen van een stoomketel (elektriciteitscentrale) Twee energiebronnen noemen voor het
Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV
Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht zaterdag 17 november 2012 Specifieke Lerarenopleiding Natuurwetenschappen: Fysica http://fys.kuleuven.be/alon
Gastlessen Duurzaam Energie Gebruik 17 en 19 november 2009 Strabrecht College, Geldrop HAVO/VWO-2 Het doel Het doel van deze gastlessen is om de leerlingen bewust te maken van energieverbruik. De gastles
Proef van Melde Doel De voortplantingssnelheid (v) van golven in een gespannen koord hangt van de spankracht (F S ) en de massa per lengte-eenheid van het koord (m/l) af. De theoretisch af te leiden formule
Kernvraag: Hoeveel licht valt erdoor? Naam leerling: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Zonnebril wedstrijd De zon kan s zomers heel intens schijnen. Zonnebrillen beschermen je ogen tegen te
Wetenschap Energie omzetting Energie overbrenging Krachten en beweging Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Verbeteringen door technisch design Onderdelen aan elkaar monteren Evalueren Mechanismen
Practicum Zuil van Volta Benodigdheden Grondplaat, aluminiumfolie, stuivers (munten van vijf eurocent), filtreerpapier, zoutoplossing, voltmeter, verbindingssnoeren, schaar Voorbereidende werkzaamheden
Werkblad havo 4 natuurkunde Basisvaardigheden Grootheden en eenheden Bij het vak natuurkunde spelen grootheden en eenheden een belangrijke rol. Wat dat zijn, grootheden en eenheden? Een grootheid is een
Natuurkunde Correctievoorschrift VBO-MAVO-C Voorbereidend Beroeps Onderwijs Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 02 Tijdvak 2 Inzenden scores Uiterlijk op 21 juni de scores van de alfabetisch eerste
Grafieken maken met Excel Mooie plaatjes met Microsoft Excel 4 HAVO en 5 VWO Grafieken maken met Excel. Inleiding. Bij de practica moet je regelmatig een grafiek tekenen. Tot nu toe deed je dat waarschijnlijk
Elektrische stroom is een werkman Elke dag maken we gebruik van elektriciteit. Door elektriciteit kan een lamp branden, kan de tv beelden leveren, Elektriciteit is een belangrijke werkman geworden in ons
12.1 Samenvatten van tekst(gedeelt)en doel Hoofdzaken uit een tekst halen en samenvatten in steekwoorden wanneer kern les(senserie) groepssamenstelling individueel, tweetallen voorbereiding: - De leerling
Natuur-Scheikunde vaardigheden Maken van een practicumverslag Format Maken van een tabel met word 2010 2 Havo- VWO H. Aelmans SG Groenewald Maken van een diagram Inleiding. Een verslag van een practicum
Een verslag van de slingerproef en de proef over de slingertijd van de eigen benen. Het verslag bevat de volgende onderdelen:
LOPEN ALS EEN MENS KORTE BESCHRIJVING: LOPEN ALS EEN MENS Bedoeld voor VO onderbouw Doelgroep Vmbo TL/Havo/VWO Thema Bionica, robot denise, slingerproef Soort lesmateriaal Practicum Waardering Verdieping
Examenopgaven VMBO-KB 2003 tijdvak 1 vrijdag 23 mei 13.30-15.30 uur NATUUR- EN SCHEIKUNDE 1 CSE KB NATUURKUNDE VBO-MAVO-C Bij dit examen hoort een uitwerkboekje. Gebruik het tabellenboekje. Dit examen
Examen VMBO-BB 2017 tijdvak 1 woensdag 17 mei 13.30-15.00 uur natuur- en scheikunde 1 CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Gebruik het BINAS informatieboek.
Newton - VWO Experimenteel onderzoek Samenvatting Soorten onderzoek experimenteel onderzoek - de opzet van een experimenteel onderzoek hangt af van het onderzoeksdoel literatuuronderzoek - over een bepaald
Correctievoorschrift VMBO-BB 2017 tijdvak 1 natuur- en scheikunde 1 CSE BB Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel
Experiment 2 2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Inleiding In deze experimentenreeks ga je onderzoeken welke factoren een effect hebben op het geleverde vermogen
Uitwerking examen 2016 1 e tijdvak Let op: het is noodzakelijk om de formule op te schrijven en duidelijk aan te geven welke grootheid er wordt uitgerekend!! Vraag 1. (vanaf een frequentie van) 20000 Hz
Graag beginnen met elektriciteit. Huidige openingsvaargstuk te lastig voor onze leerl. Een groot verhaal en dat schrikt al af.
Examenbespreking VMBO NaSk1 GL_TL mei 2013 Opmerking vooraf: De NVON betreurt dat er geen informatie van en voor docenten is over KB papier en cbt en BB cbt. Die informatie die binnen gekomen zijn per
Naam: Klas: Practicum veerconstante stap Bouw de opstelling zoals hiernaast is weergegeven. stap 2 Hang achtereenvolgens verschillende massa's aan een spiraalveer en meet bij elke massa de veerlengte in
Introductie. De kit bestaat uit verschillende materialen en een DVD. Op de DVD staan de volgende bestanden: Handboek over Gebouwen, met animaties;
IUSES Toolkit Introductie Met deze experimentele toolkit kunnen experimenten uitgevoerd worden op het gebied van energie efficiency, energiebesparing en duurzame energie. Hij is ontwikkeld voor docenten
Examen VMBO-KB 2015 tijdvak 1 donderdag 21 mei 13.30-15.30 uur natuur- en scheikunde 1 CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Gebruik het BINAS informatieboek. Achter dit examen is een erratum
VWO Bovenbouwpracticum Natuurkunde Practicumhandleiding Waterweerstand 1 Inleiding Een bewegend vaartuig ondervindt altijd weerstand van het langsstromende water: het water oefent een wrijvingskracht uit
Voorbeeldexamen HAVO 215 natuurkunde Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 83 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten
Correctievoorschrift VMBO-BB 2013 tijdvak 1 natuur- en scheikunde 1 CSE BB Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel
BEOORDELINGSMODEL Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 punt toegekend. KATROL 1 D 2 B ENERGIEVRETERS? 3 maximumscore 1 om de spanning (van het hoogspanningsnet) omlaag te transformeren
Kernvraag: Hoeveel licht geven verschillende lichtbronnen? Naam leerling: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Lichtbronnen Overal om ons heen is licht. Op hoeveel manieren komt dat licht bij