Een cilindrische afwijking of astigmatisme is een krommingsfout van het hoornvlies, dat onregelmatig van vorm is. Het hoornvlies heeft dan niet de vorm van een bol, maar van een rugbybal. Het is in de ene richting sterker gekromd dan in de andere. Astigmatisme kan op zichzelf of in combinatie met bij- of verziendheid voorkomen. Mensen met een cilindrische afwijking zien wazig of een in één richting vervormd, opgerekt beeld. Astigmatisme is een veel voorkomende afwijking van het gezichtsvermogen.
Astigmatisme kan in de meeste gevallen optisch uitstekend worden gecorrigeerd met een bril of contactlenzen.
De mate van astigmatisme kan langzaam variëren. Als u uw ogen regelmatig door de vakopticien laat controleren, kan scherp zicht worden gegarandeerd.
Astigmatisme kan in combinatie met een positieve of negatieve sferische lens (bril of contactlenzen) prima worden gecorrigeerd. De praktijk leert echter dat mensen door de jaren heen gewend zijn geraakt aan het vertekende beeld. Bij het kijken door cilindrische correctieglazen wordt het juiste beeld aanvankelijk soms als vertekend ervaren. Na een gewenningsperiode verdwijnt die vertekening en ziet men weer volledig scherp.
De oorzaak van deze onregelmatige vorm is niet geheel duidelijk. In sommige gevallen kan astigmatisme erfelijk bepaald zijn. Ook een natuurlijke druk van de oogleden op het hoornvlies kan invloed hebben. Net als een toenemende belasting van de ogen door intensief werken op korte afstand.
Bijna iedereen heeft een zekere mate van astigmatisme. Alleen als er sprake is van matig tot sterke astigmatische ogen, is een correctie in de vorm van een bril of contactlenzen nodig.
De buitenwereld wordt wazig of vervormd waargenomen. Soms wordt een cirkel of bol als ellips gezien en mensen met een matige afwijking ervaren soms klachten als hoofdpijn, pijnlijke ogen, vermoeidheid of een wazig zicht op bepaalde afstanden.