Het Nederlandse basisonderwijs stimuleert de talentontwikkeling van de leerlingen te weinig, zeker buiten de zaakvakken, constateert Petra van Haren. En daarmee doen we de toekomstige burgers tekort. Gemeenten, scholen en culturele instellingen, zorg er samen voor dat dit verandert.
De toekomst vraagt steeds meer van onze leerlingen: als burger, als werknemer maar vooral ook als mens. Globale en lokale ontwikkelingen gaan steeds meer samen en beïnvloeden hun leven. Die ontwikkelingen gaan snel. Om aangehaakt te blijven is het belangrijk te leren en je te ontwikkelen.
Leven in de 21e eeuw vraagt om een stevige basis, waarop je een leven lang kunt doorontwikkelen. Funderend onderwijs legt deze basis. Daarom hebben we in deze fase een breder perspectief nodig op leren en ontwikkelen in het onderwijs. Cultuureducatie is hierbij van grote toegevoegde waarde.
Vooral beleidsmakers dachten de afgelopen jaren dat hoge cognitieve prestaties op taal, lezen en rekenen bepalende factoren waren om de intelligentie én de kansen op een (school)loopbaan te vergroten. Dit heeft geleid tot verschraling van onderwijs. De beperkte prestatie-indicator ‘toetsresultaten’ werd van middel vaak tot norm verheven. Het constructivistische gedachtengoed dat alles, en dus ook de leerling, maakbaar is, heeft geleid tot onderwijs met leidende methodes en uniforme werkwijzen.
Leerlingen werden getoetst met uniforme meetinstrumenten en vervolgens afgemeten aan uniforme prestatieprofielen. Waar heeft dit uiteindelijk toe geleid? De kansen zijn niet vergroot, maar er is juist kansenóngelijkheid ontstaan, zoals is te lezen in het rapport De staat van het onderwijs (2016).
Ook constateerde de inspectie dat motivatie voor de lessen laag is. Plezier in leren staat onder druk, terwijl dit juist een belangrijke factor is bij een leven lang leren.
Het Nederlandse onderwijs maakte weinig werk van het ontwikkelen van talenten van leerlingen, zeker buiten de zaakvakken. Terwijl dat wel van belang is: talentontwikkeling geeft kansen.
Gert Biesta heeft de afgelopen jaren vele mensen geïnspireerd om veel meer vanuit drie doeldomeinen, kwalificatie, socialisatie en subjectivering naar onderwijs te kijken.
Onder andere deze manier van kijken naar onderwijs leidt ertoe dat de kern van het onderwijs verschuift naar vorming, zodat leerlingen, nu en in de toekomst zich staande weten te houden in een veranderende wereld. Bildung, de brede persoonlijke, maatschappelijke en culturele vorming en totale persoonsontwikkeling van leerlingen blijkt belangrijker dan ooit. Burgerschap en Bildung vormen een basis om leerlingen te helpen zichzelf en de eigen talenten te ontdekken.
Gemeenten hebben een verantwoordelijkheid voor hun burgers en ook voor het lokale onderwijs. Het is belangrijk dat zij een lokale visie hebben op hun eigen rol. Dat betekent:
Ontwikkel een heldere visie op burgers van de toekomst, en wat er nodig is voor hun brede ontwikkeling.
Pak de regierol om de ontwikkeling en kansenrijkheid te stimuleren. Dat doe je samen met onderwijs en andere lokale partners, zoals cultuurinstellingen, bedrijfsleven en passende publieke en private initiatieven.
Cultuureducatie, bijvoorbeeld in de vorm van muziek, is belangrijker dan ooit. Het geeft leerlingen ruimte zich te ontwikkelen en hun talenten te ontdekken. Het stimuleert bij hen een open, lerende houding. Het leert ze wendbaar zijn, omgaan met en anticiperen op veranderingen, denken in concepten, dingen delen met elkaar en creatief zijn. Muziek heeft bewezen invloed op de hersenontwikkeling, zowel bij passief ervaren en genieten alsook bij het actief uiten van geluiden, emoties, beweging, beelden en gevoelens.
Bij het beleven van en praten over kunst, cultuur en muziek komt een breed palet aan 21e-eeuwse vaardigheden aan bod, zoals: waarnemen, denken en dialoog voeren, het leren en toepassen van gesprekstechnieken, (ethische) standpunten herkennen, innemen en respecteren. Maar ook creatief zijn en initiatieven nemen, flexibel zijn, zelfstandig keuzes kunnen maken en moed en ondernemerschap tonen.
Cultuureducatie geeft de ruimte om Bildung en praktisch onderwijs aan elkaar te verbinden en de 21e-eeuwse vaardigheden stevig in te bedden in het onderwijs. Het ondersteunt daarmee de zaakvakken. Ook kan het een belangrijke rol spelen om kinderen te leren hoe ze kennis kunnen benaderen, wegen, structureren en prioriteren. Die rol wordt steeds belangrijker, zeker omdat kinderen steeds meer via internet kennis binnenhalen. Daarbij is het ook nog gewoon leuk! En dat helpt kinderen weer om plezier te krijgen in leren.
Begin oktober presenteerden we de Basis voor Cultuurparticipatie (BvCP): een agenda met vijf ambities voor de toekomst van cultuurparticipatie, samengesteld met het werkveld. Wat betekenen die vijf ambities voor de verschillende regio's? Hoe bereid je je als regionaal werkveld voor op veranderingen in de toekomst? En hoe bundelen we de regionale agenda's?
Met het regiopakket 'Basis voor Cultuurparticipatie NEXT' kan elke regio zelf een regionale toekomstagenda opstellen in een werkbijeenkomst van een dagdeel.
Omdat het van groot belang is om cultuurparticipatie klaar te maken voor de toekomst: welke veranderingen komen er op ons werkveld af en hoe kunnen we daarop reageren? Welke ambities wil je realiseren?
Daarnaast is cultuurparticipatie vooral een regionale zaak die vraagt om specifiek regionaal beleid voor kunst en cultuur.
De BvCP vormt een goed vertrekpunt voor een regionale toekomstagenda. Bovendien vormen de gemeenteraadsverkiezingen in maart een goede aanleiding om in het voorjaar de regionale bijeenkomst te plannen. Zo kun je de regionale toekomstagenda voor cultuurparticipatie inzetten in de verkiezingsperiode van de lokale politiek.
Ook zijn de verschillende overheidslagen, culturele organisaties en fondsen in 2018 de plannen voor de volgende kunstenplanperiode 2021 – 2024 aan het voorbereiden.
Het pakket is bedoeld voor lokale en provinciale partijen die samen met een brede afspiegeling van het werkveld een regionale toekomstagenda voor cultuurparticipatie willen opstellen. Een brede afspiegeling gaat zowel over de inhoud – denk aan uitvoerende professionals, beleidsprofessionals en amateurs - maar ook over diversiteit – denk aan leeftijd en sociaal-culturele achtergrond.
Je vindt op deze pagina een handleiding met planning, communicatiemateriaal en tips, een presentatie en werkmateriaal voor tijdens de sessie en een format voor uitwerking van de regionale agenda. De regionale partijen zijn verantwoordelijk voor het organiseren (locatie, uitnodigingen etc.), faciliteren en uitwerken van de werkbijeenkomst.
We vinden het belangrijk om nu alvast te benadrukken dat jullie als regionale partijen in de lead zijn. Het LKCA ondersteunt graag waar dat nodig is – we zouden in elk geval graag aanwezig zijn om mee te krijgen wat er speelt in de verschillende regio’s. Maar onze rol kan ook intensiever zijn: indien gewenst kunnen wij ondersteunen bij de voorbereiding, moderatie en uitwerking van een regionale bijeenkomst.
Ook heb je de mogelijkheid om het bedrijf Futureconsult (FC) in te huren. FC heeft het LKCA geholpen bij het opstellen van het regiopakket en CultuurSchakel heeft FC al ingeschakeld voor de regionale bijeenkomst in Den Haag.
Samen met de provinciale en grootstedelijke partners van het strategisch overleg Cultuurparticipatie bundelen we de uitkomsten van de regioagenda’s. We inventariseren gezamenlijk de regionale verschillen en overeenkomsten en formuleren collectieve agendapunten voor het werkveld cultuurparticipatie in de vrije tijd voor de periode 2021-2024.
Laat dus hoe dan ook weten hoe je de regionale toekomstagenda gaat ophalen en deel met het ons de resultaten.