Complex post-traumatisch stress syndroom (Complex PTSS) is een aandoening die wordt veroorzaakt door langdurig en herhalende blootstelling aan extreem stressvolle situaties. De symptomen ervan lijken sterk op die van de ‘gewone’ PTSS. Toch zijn er een paar verschillen, zowel in oorzaak als de symptomen die de persoon ervaart.
PTSS is het resultaat van één duidelijk traumatische gebeurtenis zoals een ongeval, overval, natuurramp of geweld. Complex PTSS echter ontstaat na langdurig blootgesteld zijn aan traumatiserende situaties. Meestal misbruik gerelateerd; fysiek of emotioneel. Zulke situaties kunnen al in de kindertijd zijn onstaan, maar het is mogelijk ook op volwassen leeftijd CPTSS te ontwikkelen.
situaties waarin iemand langdurig gevangen wordt gehouden (fysiek of emotioneel) en een steeds herhalende vorm van misbruik ondergaat.
Kortom; langdurig verkeren in situaties waarin je onderdrukt, gedomineerd, gemanipuleerd, ge-gaslight, gepest, geïntimideerd, misbruikt wordt. Situaties waarin je je machteloos voelt en niet in staat bent uit de situatie te ontsnappen, kan Complex PTSS veroorzaken.
Als je meerdere van de symptomen van de lijst hieronder herkent, is het belangrijk dat je een arts of psycholoog raadpleegt. Een therapeut kan bepalen of jij voldoet aan de criteria die passen bij CPTSS.
Wees je ervan bewust dat de klachten van CPTSS en daaruit voortvloeiend gedrag, kunnen lijken op andere aandoeningen. Het kan lijken op bijvoorbeeld depressie of borderline gedrag, waardoor je ge-mis-diagnosticeerd kunt worden. Bij kinderen kunnen de symptomen van complex PTSS lijken op ADHD, ADD, andere leerstoornissen etc. Het is hierom belangrijk dat je hierin ook jezelf onderwijst.
Moeite hebben eigen emoties en gedrag kunnen sturen. Dit kan zich uiten in uitbarstingen van woede, huilbuien, zich onverschillig of zelfs verdoofd voelen, roekeloos gedrag, zelf-beschadiging, zelfmoord-gedachtes of impulsief risicovol gedrag.
Dissociatie of geheugenverlies rondom de traumatische gebeurtenissen. Dissociatie is de ervaring losgekoppeld te zijn van zichzelf en het eigen gevoel. Het eigen gevoel volledig ‘uit’ zetten als geconfronteerd met een traumatische situatie of de herinnering hieraan.
Verstoring van het zelfbeeld. Zich niet meer thuisvoelen in en met zichzelf. Gevoelens van enorme schaamte, schuld en zelfhaat.
Fluctuerend beeld van de misbruiker. Dit beeld schommelt in cirkels van idealisatie, liefde, vriendschap, trouw …naar afkeer, haat, woede, afschuw etc. en weer terug.
Aangetast vermogen om relaties met anderen te vormen. Vaak herhalen mensen met Complex PTSS dezelfde traumatische ervaringen met andere mensen. Ofwel door steeds weer in aanraking te komen met dezelfde soort situaties. Maar het kan ook zijn dat hij/zij zelf -dader gedrag – gaat vertonen.
Gevoelens van hopeloosheid, doelloosheid, uitzichtloosheid en het gevoel niet meer van betekenis te (kunnen) zijn. Vroegere interesses en doelen in het leven zijn verloren. Het vertrouwen in zichzelf of het leven, hoop en van betekenis zijn zijn weg.
De fysieke symptomen waarin emotionele pijn converteert in fysieke klachten en pijn. Dit kan van alles zijn en verschilt per persoon. Het kan gaan om hoofdpijn, maag -en darmproblemen, huidproblemen, kanker, hartaandoeningen etc. Uiteindelijk zullen alle psychische klachten zich gaan vertalen naar één of andere fysieke ziekte, als deze maar lang genoeg geduurd hebben.
Complex PTSS is een lastiger te behandelen aandoening dan PTSS. Het vraagt om zorgvuldige behandeling en soms ook om een andere benadering dan PTSS. Complex PTSS gaat bovendien vaak samen (is co-morbid) met andere aandoeningen zoals verslaving, co-dependency , traumabonding , narcistisch slachtoffer syndroom , depressie of eetstoornissen etc.