De populaties wilde dieren zijn de afgelopen veertig jaar wereldwijd met gemiddeld 52 procent afgenomen. Belangrijkste oorzaken zijn vernietiging van leefgebied, jacht, stroperij en overbevissing.
Diersoorten die in zoetwater leven staan het meest onder druk. In meren, moerassen en rivieren zijn de populaties vissen, reptielen en amfibieën met 76 procent gedaald. Maar er zijn ook lichtpuntjes: als gebieden een beschermde status hebben, blijkt de afname van de soortenrijkdom veel minder sterk.
Voor het eerst heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) een Nederlandse Living Planet Index uitgerekend. Daaruit blijkt dat sinds 1990 voorzichtig herstel is gemeten, nadat vanaf 1950 veel soorten bedreigd zijn geraakt. De dierpopulaties zijn de afgelopen kwart eeuw met gemiddeld 22 procent toegenomen.
Er lijkt sprake van een recente omslag van een forse achteruitgang van dier- en plantensoorten tot 1995 naar een lichte vooruitgang daarna. Sinds 1995 zijn er minder soorten zoogdieren, libellen en hogere planten bedreigd, en sinds 2005 neemt tevens de bedreiging van broedvogels en reptielen wat af. Bij dagvlinders en amfibieën is nauwelijks of geen herstel te melden. Wel lijkt de achteruitgang bij dagvlinders inmiddels gestopt. Het Landelijk Meetnet Vlinders laat zien dat met name in de jaren negentig de vlinders nog sterk achteruitgingen, maar dat daarna voor- en achteruitgang in evenwicht zijn. Tegen de voortgaande afname van gentiaanblauwtje en argusvlinder staat ook de vooruitgang van koninginnenpage en bont zandoogje. De trendbreuk geeft aan dat ook op plekken waar al veel natuur is verdwenen, er nog mogelijkheden zijn om de soortenrijkdom te herstellen. Samen met terreinbeheerders hoopt De Vlinderstichting dit om te keren in een vooruitgang.
Zie voor meer informatie de site van het Compendium voor de leefomgeving en het persbericht van het WNF.
Het is tien voor 12 voor de meest bedreigde dagvlinders. De Vlinderstichting heeft op 14 november tijdens het radioprogramma Vroege Vogels het startsein gegeven voor de campagne ‘Tien voor 12!’ Doel is om de meest bedreigde dagvlinders in Nederland duurzame overlevingskansen te geven. De Vlinderstichting legt zich niet neer bij de achteruitgang van de vlinderdiversiteit: “Er mag geen enkele soort meer uit Nederland verdwijnen”. De campagne zal de komende tien jaar worden uitgevoerd.
Vlinders zijn de sterkst bedreigde diergroep van ons land. Ondanks de inspanningen die al meer dan vijfentwintig jaar worden geleverd, staan nog steeds vlindersoorten op het punt uit ons land te verdwijnen. Door de campagne ‘Tien voor 12!’ wil De Vlinderstichting ervoor zorgen dat binnen tien jaar voor de 12 meest bedreigde soorten minstens tien leefgebieden worden veiliggesteld. Theo Verstrael, directeur van De Vlinderstichting zegt: “Er is voldoende plaats voor vlinders in ons land, als we maar bereid zijn om rekening met ze te houden”.
Doordat deze vlinders nog maar op enkele locaties voorkomen zijn ze zeer kwetsbaar voor extreme weerssituaties en ook voor beheerfouten. Soorten als kleine heivlinder en iepenpage hebben momenteel zelfs nog maar één vliegplaats in Nederland. Als op het verkeerde tijdstip een heel leefgebied wordt gemaaid, of als er een zeer droge periode is op het verkeerde moment, kan dat desastreus zijn voor een bedreigde soort. Door te zorgen voor meer populaties en een goede onderlinge verbinding wordt het risico gespreid. Maatwerk is het sleutelwoord. De Vlinderstichting gaat onder andere werken met vlinderteams, die ‘speciale taken’ gaan uitvoeren. Dat kan gaan om gefaseerd maaien, waarbij belangrijke delen blijven staan, maaien in een specifieke periode of bijvoorbeeld kleinschalig plaggen en herstel van hakhoutbeheer. Op plekken met bedreigde soorten zullen deze teams de beheerder ondersteunen en voorkómen dat er soorten extra bedreigd worden. De grote natuurbeherende organisaties staan positief tegenover dit initiatief en zien hierin een extra impuls voor de bescherming van leefgebieden en soorten. Kijk ook op www.tienvoor12.nu.