Sinds 1 juli zijn de gewesten bevoegd voor o.m. de woonbonus. Voorlopig lijken ze nog niet van plan om de regeling grondig te herschrijven. Maar dat belet niet dat de bestaande regels op enkele betekenisvolle punten aangepast zijn.
Door de zesde staatshervorming worden de gewesten exclusief bevoegd voor de fiscaliteit van de eigen woning. Dat is de woning waarvan men eigenaar is en die men zelf betrekt, m.a.w. waarin men eigenlijk woont. De gewesten mogen dus vanaf nu beslissen over de fiscale voordelen die verbonden zijn aan die woning. In de eerste plaats gaat het dan om de zogenaamde woonbonus. Voor de fiscaliteit van buitenverblijven en opbrengsthuizen blijft het federale niveau bevoegd.
Officieel zijn de gewesten bevoegd geworden vanaf 1 juli 2014. In theorie zou bijvoorbeeld het Vlaamse Gewest dus in de tweede helft van 2014 een nieuwe of hervormde regeling kunnen invoeren die van toepassing is op het hele inkomstenjaar 2014 (dus op rentebetalingen en kapitaalaflossingen vanaf 1 januari 2014). Maar daarvoor zijn voorlopig geen concrete plannen en niemand verwacht dat dat nog zal gebeuren. Bijna alle partijen hebben trouwens laten verstaan dat ze de woonbonus zoveel mogelijk willen behouden, niet alleen voor bestaande leningen maar ook naar de toekomst toe.
Zolang de gewesten geen eigen systeem uitdokteren, blijven de bestaande stelsels (woonbonus, langetermijnsparen enz.) in principe gewoon verder van toepassing. Maar de federale wetgever heeft van de bevoegdheidsoverdracht gebruik gemaakt om nog enkele aanpassingen door te voeren aan de bestaande regels. De belangrijkste daarvan is dat vanaf volgend jaar - maar alleen voor nieuwe leningen, d.w.z. leningen die afgesloten worden vanaf 1 januari 2015 - het fiscale voordeel van de woonbonus iets kleiner wordt. De belastingvermindering zal dan immers berekend worden aan een vast tarief van 45%. Onder het huidige system gebeurt dat aan het marginale tarief, d.w.z. variërend in functie van het inkomen maar voor de meeste mensen 50%.
Maar ook al voor leningen die in 2014 afgesloten worden, verandert er iets. Het criterium eigen woning wordt namelijk strikter toegepast. Op zich is die voorwaarde niet nieuw. Het is altijd zo geweest dat men de woonbonus alleen maar kon krijgen voor een eigen (en enige) woning. Maar tot nu toe volstond het dat die voorwaarde vervuld was bij het afsluiten van de lening. Het was dus mogelijk in een later stadium te verhuizen naar een andere woning en toch het voordeel van de woonbonus te behouden.
Dat wordt nu veel moeilijker omdat het criterium eigen woning in principe van dag tot dag beoordeeld wordt. Voor bestaande leningen is er geen probleem. Maar voor leningen die afgesloten worden in 2014 of later is het zo dat het voordeel van de woonbonus verloren gaat en men terugvalt op (meestal) het langetermijnsparen van zodra men niet meer in de woning woont.
Daar komt nog bij dat de definitie van eigen woning weliswaar in grote lijnen dezelfde blijft maar op enkele puntjes subtiel herschreven is - met soms grote gevolgen. Zo verliest de belastingplichtige de keuzemogelijkheid als hij in meer dan één woning woont. Tot nu toe mocht hij dan zelf bepalen welke woning zijn eigen woning was. Nu ligt de eigen woning op het adres van zijn fiscale woonplaats. Een tweede verblijf waar men weliswaar ook (een deel van de tijd) woont maar waar men niet officieel gedomicilieerd is, komt dus niet meer in aanmerking voor de woonbonus.
Bovendien worden de uitzonderingen ingeperkt. In de wet blijft staan dat het feit dat de woning nog in aanbouw is, niet belet dat het om een eigen woning gaat. Maar daar wordt nu aan toegevoegd dat, als de belastingplichtige ook nog eigenaar is van een andere woning, alleen de woning waarin hij effectief woont, als eigen woning beschouwd kan worden. Concreet wil dat zeggen dat men de woonbonus nog niet kan krijgen voor een nieuwbouwwoning zolang men nog in zijn oude woning blijft wonen omdat de nieuwe nog niet klaar is. Tenzij men geen eigenaar is van die oude woning of tijdelijk verhuist naar ergens anders...