Verf op waterbasis is in principe niets anders als verf waar water de plaats van terpentine in de verf heeft overgenomen. Water wordt namelijk gebruikt als verdunningsmiddel in de verf. Hierdoor droogt de verf sneller, wordt de kleur niet geel (vergeling), is het slijtvaster door nieuwe slijtvaste stoffen die sinds 2000 zijn toegevoegd en is de geur vele malen minder. Toch heeft het ook zijn nadelen, de verf kan slechter tegen alcohol, dus als u de ramen gaat lappen met een schoonmaakmiddel met veel alcohol moet u oppassen voor de verf, denk hier aan spiritus. Doordat de verf snel droogt kan het bij warm weer moeilijk zijn om buiten te verven met verf op waterbasis, maar ook binnen moet u snel doorwerken en zijn pauzes niet mogelijk tijdens het verven. Als u eenmaal verf op waterbasis heeft gebruikt als bijvoorbeeld grondverf kunt u deze beter niet meer oververven met een verfsoort op terpentinebasis, dit hecht minder goed aan elkaar wat uw schilderwerk volledig kan verpesten. Met verf op waterbasis kunt u vaak al binnen 6 uur een nieuwe laag aanbrengen.
Het verven met verf op waterbasis is gezonder dan verven met verf op terpentinebasis. Dit wil niet zeggen dat het echt gezond is om de verfdampen in te ademen. Het is dan ook gewoon aan te raden, net als met verf op terpentinebasis, om te verven met een mondkapje of afzuiginstallatie.
Omdat de verf zo flexibel is word deze in vele verschillende producten gebruikt. Een voorbeeld is het spuiten van Sokkels in de kleur wit. Deze witte sokkel van mdf bijvoorbeeld.