Een gemeenschappelijke ontwikkeling van de volkshuisvesting geeft nieuwe en veelbelovende kansen aan mensen met lage inkomens in ontwikkelingslanden om een eigen woning te verwerven.
Het aantal ervaringen met deze aanpak blijft vooralsnog beperkt maar de gevallen waarin gemeenschappelijke ontwikkeling tot stand kwam tonen aan dat de constructie werkt. Het lukt echter alleen dan wanneer de regering, particuliere organisaties en de doelgroep samenwerken. Dat vereist weer eenvoudige procedures en een eveneens eenvoudige wijze van financieren. Regeringen en financiele instellingen dienen het nodige aanpassingsvermogen te betrachten.
In de loop van de tijd werden nogal wat goedkope vormen van huisvesting in de derde wereld voorgesteld om vervolgens te mislukken. Achteraf gezien kon dat volgens de samenstellers van de publikatie ‘Low-cost housing for the poor’ *) het ook niet anders. De schaal waarop werd gebouwd bleek te klein en de woningen te duur voor de doelgroep.
Ontwikkelaars richtten zich teveel op grote en staatsgebonden corporaties die niet veel meer deden dan weinig attractieve en eenvormige woningen realiseren. De regeringen kampten met dermate hoge schulden en financiele tekorten dat er voor investeringen in de woningbouw weinig overschoot. Grote particuliere woningbouwers toonden als gevolg van de hoge risico’s geen belangstelling voor de huisvesting van mensen met de laagste inkomens.
Tegelijkertijd groeide de bevolking met gemiddeld 2 procent en vergrootte de snelle urbanisatie de problemen in de steden. Bijvoorbeeld in Indonesie vergt de groei van de bevolking de jaarlijkse bouw van minimaal 2 miljoen woningen. In de Filipijnen gaat het om een behoefte van zo’n 700.000 tegen meer dan 10 miljoen in India.
Huisvesting legt daarmee een zware druk op de nationale economie. Regeringen, internationale organisaties en niet aan de regering gebonden instellingen (NGO’s) raken er steeds meer van overtuigd dat verbeteringsprogramma’s niet van boven naar beneden moeten gaan maar vanuit de doelgroepen zelf hun beslag moeten krijgen.
Mensen de mogelijkheid bieden zichzelf te helpen vooruit te komen lijkt een simpele oplossing maar ook die brengt de nodige problemen met zich mee. Te denken valt aan het tot stand brengen van een nauwe samenwerking tussen een overheid die faciliteiten beschikbaar moet stellen, particuliere ontwikkelaars die een plan niet bij voorbaat van tafel vegen, financiele instellingen die rekening houden met de mogelijkheden van mensen met een laag inkomen en maatschappelijke organisaties die een meer dan actieve rol in plaatselijke gemeenschappen moeten spelen.
Het is aan NGO’s de gulden middenweg te vinden en mensen zodanig te scholen dat ze met succes ke overleggen met officiele instanties. De NGO’s moeten er verder voor zorgen dat financiers hun bezwaren tegen bijvoorbeeld leningen laten varen.
*) ‘Low-cost housing for the poor’ is een uitgave van de stichting Garantiefonds Habitat Indonesie uit Almere en de Duitse organisatie Deswos. Nadere inlichtingen verstrekt de stichting via telefoon 036-5475900.