De afgelopen tijd heb ik weer veel posts en artikelen gelezen over hetzelfde onderwerp. Daar ik nogal laks ben en zodoende niet altijd verhinder dat mijn apparatuur de door mij bezochte websites en posts waar ik op reageer, betitelt en onthoudt als ‘interessant voor gebruiker’, blijven sommige applicaties mij heel gestaag, met risico op gigantische tunnelvisie van ondergetekende, een zeer eenzijdige stroom nieuwsberichten in dezelfde richting voorschotelen.
En daar kan ik natuurlijk wel wat mee. Ik was daar ooit het slachtoffer van. Hoewel…door te weigeren mijzelf als ‘slachtoffer’ te betitelen, en mij zodoende een fiere houding aan te meten welke jarenlang bestond uit ‘negeren van alle klachten en trots zijn op doorzettingsvermogen’, faciliteerde ik alleen maar nog grotere problemen.
Onbegrip, verwijten, tegenwerking, uitsluiting, gedoe op het werk, met bedrijfsartsen, problemen met familie en gekreukelde vriendschappen vanwege het niet duidelijk aan kunnen geven van grenzen, of door beloftes te doen die ik niet na kon komen, maar toch maar deed omdat ik het woord ‘nee’ nauwelijks in de mond durfde te nemen: ik heb het allemaal gekend.
Ik ging er inwendig aan kapot, maar liet dat aan de buitenkant niet zien, had zelfs het gevoel alsof ik gedwongen werd mijn burn-out altijd maar te ontkennen alsof hij domweg niet bestond. Niemand keek verder, vroeg door, of zag wat er werkelijk aan scheelde, ook al liep ik nog zo op mijn tandvlees. Toen dat echter wel een keertje duidelijk werd, kreeg ik een dwingend advies om in een militair aandoende instelling mijzelf aan te leren dat ik werkelijk niks mankeerde en zodoende nóg verder over die toch al zo mistig geworden grenzen te gaan. Wat mij en mijn destijds behandelend arts een heel slecht plan leek en wat ik dus geweigerd heb. Wat mij toentertijd op mijn werk duur is komen te staan. In eerste instantie. Want adviezen van bedrijfsartsen zijn heilig. Je eigen lijf echter niet.
Toen jaren later bleek dat er wel degelijk, naast overspanning, een lichamelijk probleem ten grondslag lag aan al die vermoeidheid, benauwdheid en concentratieproblemen, was ik intens blij dat ik destijds toch de kracht had gehad om mijn hart te volgen en een ander re-integratiepad te kiezen. Helaas werd ik ondanks de aantoonbaar lichamelijke problemen, toch weer overruled ‘van buiten’.
Toegeven aan pressure van hen die over je portemonnee gaan is immers eenvoudiger dan een enorm juridisch gevecht aangaan als je toch al niet de energie en puf hebt om nog meer te doen dan dat werken alleen al. Ik was bovendien niet anders gewend. Dus doorwerken en doorploeteren was wat ik deed. Allen die mij goed kennen en al langer volgen welbekend hoe dat is afgelopen.
Enfin. Ik heb dus geen burn-out. Niet meer. Die is weg. Opgevroten. Door een overbelast, kapot lichaam, door een overbelaste geest, door allemaal ellende die ontstaat als je decennia lang veel te hard, te ver, jezelf en eigen behoeftes negerend, doorgaat, met ook nog een lichamelijk probleem onder de oppervlakte.
Ter lering. En helaas even niet ter vermaak. Want er lopen nogal wat opgebrande zielen rond op dit moment en ik hoor er dagelijks van. Ik wil graag iedereen die op dit moment kampt met burn-out, overspanning of ondefinieerbare klachten waarschuwen: let op jezelf! Want jij moet hiermee verder. Jij hebt je leven in de hand. Een ander mag geen misbruik van jou maken. Op de werkvloer niet, in de familie niet, in je vriendenkring niet. Dus leer om ‘nee’ te zeggen. Elke nee tegen een ander is in feite een ja tegen jezelf. Laat je niet overrulen door iemand die jij meer macht toedicht.
Luister naar je lichaam en zorg dat je goede begeleiding hebt. Begeleiding van mensen om je heen, maar zeker ook van een professional, uiteraard. Van iemand die jij vertrouwt, waarbij je alle enge en maffe dingen van jezelf kunt laten zien. Waarbij je je niet hoeft te schamen, waarbij je wel mag huilen, janken en jezelf in de spiegel aankijken mag. Eerlijkheid naar binnen met goede ondersteuning daarbuiten. Als je iets in je lichaam niet vertrouwt, laat dat dan onderzoeken. Neem jezelf serieus, maar vraag dat zeker ook van anderen. Dat is zo belangrijk.
Jij hebt het recht om tot rust te mogen komen en jezelf weer op te bouwen op de manier waarop dat bij jou het beste lukt. Je hebt ook het recht om die manier te mogen uitzoeken.
Kijk naar binnen. Wees eerlijk naar jezelf. Sta jezelf toe bang te zijn als je schrikt van wat je ziet als je diep naar binnen kijkt. Wees niet te streng, maar vooral mild tegen jezelf. Beschuldig jezelf niet. Accepteer. Accepteer wat je voelt. Accepteer wat je ziet. Accepteer wie je ziet. En als het nodig is, huil dan uit! Gil het weg. Ga de natuur in en schreeuw tegen de bomen, in de lucht of naar de golven. Wees niet bang dat je de enige bent, want dat ben je niet. Je staat hier niet alleen in met deze gevoelens en deze onmacht. Dus schreeuw het er maar uit. Laat de natuur de verkeerde, vermoeiende energie van jouw emoties maar absorberen. De aarde is wel wat gewend op dat vlak. Dus laat maar gaan.
Geef toe aan vermoeidheid. Geef toe aan verdriet. Geef toe dat even niet alles meer kan op dit moment. Maar accepteer wel hulp.
Herstel. Langzaam, maar zeker. Vallen en opstaan. Erken wat er met je gebeurt. De euforie van je een tijdje een stuk beter voelen. De teleurstelling van een terugval. Het leren omgaan met het onbegrip van anderen, maar ook met dat van jezelf. Nee leren zeggen. Veel meer ‘nee’ dan je durft. Het hoort er allemaal bij. Vind jezelf weer terug. Accepteer dat bepaalde zaken zijn zoals ze zijn, verander wat je veranderen kunt en wees ook daar niet bang voor. In dezelfde situatie blijven aanmodderen is serieus nog veel enger. Vertrouw daarin op je eigen gevoelens, je talenten en je kunnen. Ik wil met dit artikel iedereen die nu midden in de burn-out zit, die niet meer weet hoe het verder moet, of het ooit weer goed komt of hoe nog op te boksen tegen druk van buitenaf een enorm hart onder de riem steken. Jij mag aangeven wat je nodig hebt. Jij verdient dat men naar je luistert en je serieus neemt. Zodat je straks ook echt verder kunt. Neem de tijd om te voelen, te rouwen, om jezelf echt te ontdekken. Neem de tijd om te helen.
Meer neen zeggen is niet makkelijk als heel je leven een aaneenschakeling was van anderen helpen en diene..
Ik snap je volledig. Het voelt soms bijna als onmogelijk. Maar……..als je ja zegt, vraagt niemand jou een verklaring waarom je ja zegt. Waarom zou je het ja niet vervangen door nee? Je kunt gewoon niet. Punt. Verklaring niet nodig. Die afspraak mag je best met jezelf maken en je mag dat jezelf best toestaan. Maar ik weet uit eigen ervaring dat het bijzonder lastig is. Maar ja blijven zeggen en jezelf voorbijlopen is ook naar…………… Sterkte xxx
Meer neen is niet altijd makkelijk als heel je leven er 1 was van altijd helpen en je zelf wegcijferen
Dat is meer dan waar. Ik moet Ganselijk bekennen dat ik het ook nog niet goed kan. Maar ik heb wel geleerd dat het moet. Erg lastig kan het zijn. Zeker als je van oorsprong hebt geleerd dat ‘nee niet mag’.
Nu heb ik toch echt een reactie getypt en op het juiste knopje gedrukt, maar ik heb het gevoel dat het niet helemaal juist ging. En anders gewoon even nog een keer: wat mooi geschreven! 🙂 liefs
Jij kan alles zo mooi verwoorden. Steeds geeft het lezen hiervan me een heel goed gevoel. Dankjewel daarvoor lieve Marije.
Dank je wel. Ik hoop ook dat jij weer heel mooi je eigen jij wordt. Met vallen en opstaan, maar zo mooi! Liefs en goed weekend xxx
Mensen die (gelukkig) geen ervaring hebben met een burn-out hebben, zullen het misschien moeilijk kunnen begrijpen. Maar het altijd meer en beter moeten presteren, kan je nekken. Persoonlijk denk ik dat het belangrijk is, om je grenzen te kennen, en die niet te overschrijden.
Precies Edward. En juist daar schort het vaak aan, het kennen van die grenzen. Als je een toegeeflijk karakter hebt, niet van conflicten houdt en graag iets voor anderen doet dan loop je het risico dat je al heel jong leert denken dat je eigen grenzen rekbaar zijn. Ik zeg bewust ‘leert denken’, want het is niet waar. Dan is het zaak om zsm te leren hoe dat wel moet. En dat komt vaak pas te laat.
Wanneer je een karakter hebt zoals jij hier aangeeft, wordt er steeds meer van je gevraagd en geëist kortom, dan wordt er van je geprofiteerd, terwijl je er zelf langzaam aan onderdoor gaat.
Dat is in vele gevallen wel een basis. Zeker als je niet geleerd hebt om eens nee te zeggen. Of geleerd hebt dat een nee slechts conflicten uitlokt. Het is triest, maar het geldt voor heel veel mensen.
Hier zullen veel mensen iets aan hebben. Je schreef al eerder naar mij dat ‘elke nee tegen een ander een ja is tegen jezelf…’ Het is me al vaak goed van pas gekomen. Het gaat om het bewaken van je grenzen. Het moet goed blijven voelen.
Ik hoop ook dat velen er iets aan hebben. Fijn dat je de woorden onthouden hebt. Dat gevoel he…. je dwaalt er zo snel van af, maar het vertelt jou wel de waarheid over jou.
Weeral een knap en sterk geschreven stuk. Ik zit niet tegen een burn-out aan, maar heb het de laatste weken geregeld moeilijk, ik steek het maar op de hormonen en de dood van onze trouwe viervoeter.
Toch een vorm van overbelasting. Ik heb je stukjes gelezen. Zo ontroerend. Ik voel je tranen en je liefde. Waar de emoties ook maar van komen, laat ze toe. Ze maken je een mooi mens. Sterkte en lieve knuffel ❤
Een manager die elke week belde om te vragen hoe het was…nog belangrijker wanneer ik weer kwam werken…die totaal ontkende dat een deel van mijn problemen op het werk lag en alles op het deel gooide van mn prive. Bedrijfsarts heeft er voor gezorgd dat deze gesprekken stopten. Daarna kon ik aan mezelf toekomen, dingen thuis anders doen…en op mn werk mn werktempo op een normaal niveau houden.
Door zelf heel strak de regie in handen te houden door naar mn lichaam te luisteren had ik na 1 jaar mn leven weer op de rails.
Vervolgens kwam ik er in het jaar dat volgde erachter dan ik mn energie niet meer op mn oude niveau terug kreeg…dat ik op mn werk tegen dezelfde dingen aan bleef lopen.
Financieel een grote aderlating, er viel een volledig salaris weg, maar met minder geld leer je wel te leven…zeker omdat er nu meer mij is
Wat prachtig gezegd Ria, ‘met minder geld leer je wel te leven…zeker omdat er nu meer mij is’. Zo is het. Soms kun je niet anders dan grote stappen nemen, omdat je er anders juist niet meer kunt zijn. Mooie dag, lieve groet ❤
Dan zorgt je lichaam wel dat je luistert….toen door een burn out…..nu een flinke waarschuwing gekregen…in het kader van jezelf voorbij rennen….dik vier maanden geleden van de trap gestort…nu een prachtige enkelbrace…ik denk dat Gans…weet wat ik hiermee bedoel..
Wat erg voor je! Griezelig hoor. Ik wist dat er wat met je gebeurd was. Dit is wel heel ellendig. Soms ben je zo moe, en trappen op en af moet soms toch. Ik hoop dat je enkel weer helemaal genezen zal? Lieve groet en goed weekend xx