De beste manier om architectuur te ervaren is ze ter plaatse gaan beleven. Een gebouw kan je lezen als een roman, met kamers die elkaar als hoofdstukken opvolgen en deuren die onverwachte wendingen brengen. Dat is precies wat de Dag van de Architectuur aanbiedt: de ontdekking van recente gebouwen die verrassen door hun kwaliteit.
Architectuur is een gedeeld avontuur dat je zelf kan meemaken. Dat mag je ook begrijpen als ‘mee maken’. Een gebouw komt pas tot leven wanneer het wordt gebruikt en ingevuld met de noden van de dag. En daar blijft het niet bij. Architectuur wordt door steeds meer mensen ‘mee gemaakt’, van in de ontwerpfase tot de na de oplevering – door architecten, gebruikers, opdrachtgevers, ambtenaren, burgers, onderzoekers, kunstenaars, kinderen, zorgverleners … allemaal mensen die een aandeel hebben in het bouwproject, niet alleen voor zichzelf, maar voor iedereen die met het gebouw te maken heeft in deze en volgende generaties. Op deze manier worden we allemaal aandeelhouders in genereuze architectuur.
Het engagement voor betere architectuur heeft Vlaanderen geen windeieren gelegd. Vandaag zien we het resultaat van een zelfbewuste architectuurcultuur die ruim dertig jaar geleden ontkiemde en in een stroomversnelling geraakte door de juiste beleidskeuzes. Een kwart van de gebouwen die je kan bezoeken op de Dag van de Architectuur zijn het resultaat van de Open Oproep. Dit instrument van de Vlaams Bouwmeester helpt publieke opdrachtgevers bij het formuleren van een bouwopdracht en het kiezen van de juiste architect voor het project. Deze architectuur biedt creatieve oplossingen binnen zeer specifieke lokale omstandigheden, niet alleen in de grote steden maar in heel Vlaanderen. De huidige architectuurcultuur verzandt gelukkig niet in een eenheidsworst die internationale trends wil imiteren of het zich gemakkelijk maakt met ‘one-size-fits-all’-recepten. Architectuur in Vlaanderen staat midden in de gemeenschap. Ze geeft vorm aan crèches, scholen, groepswoningen, universiteiten, verzorgingstehuizen en andere nutsvoorzieningen die noodzakelijk zijn voor een goed leven in onze regio. Sommige van deze sectoren staan voor immense uitdagingen, denk maar aan scholenbouw of zorginfrastructuur. We zijn verheugd dat we op deze Dag van de Architectuur enkele projecten kunnen presenteren die de noodzakelijke inhaalbeweging aankondigen.
We leven in een kennismaatschappij, waarin burgers mondiger worden en zelf gaan nadenken over hun omgeving. Een goede architectuurcultuur ontstaat wanneer beleidsintenties en impulsen van onderuit elkaar ontmoeten; ze faalt wanneer ze elkaar willen beconcurreren. ‘Bottom-up’ is niet het synoniem van klagen. Dat bewijzen de projecten die we presenteren op de deze Dag van de Architectuur. Ze zijn experimenteel, maar ook heel concreet: crowdbuilding-projectontwikkelaars in Den Oudaan in Antwerpen, duurzame ruimtelijke ontwikkeling in de noordrand van Brussel (Periferia), of het zoeken naar nieuwe definities van stedelijkheid in een Gentse wijk die door overstromingsgevaar wordt bedreigd (Malem). Deze experimenten zijn leerzaam en moeten daarom ruimte krijgen.