Ijinle ede Yoruba ni onkowe naa fi ko iwe naa, ti o si gbe itan re le ori itan gidi ti o si je ojulowo itan ile Yoruba.itan Igbesiaye Basorun GaaGege bi akosile kan ni BBC, itan fi ye wa pe, Basorun Gaa ni olori igbimo Oyomesi, eyi to dabi Olootu ijoba laye ode oni, leyin Alaafin, tii se oriade ilu Oyo, Basorun Gaa lo tun ku.Ko si seni to le e so pe ti Basorun Gaa ko je eeyan gidi, won yoo fi je oye Basorun, to je olori igbimo lobaloba fun Alaafin, tii se Oyomesi.Ni bayii, o wa ye ka mo itan igbe aye akoni yii ati ipa to ko ni ilu re, boya rere ni abi buburu.Basorun Gaa ni olori ogun Oyo ile ati gbajumo ilu ni saa onka egberun odun ketadinlogun si ikejidnlogun, 17th/18th centuryBasorun Gaa se gudugudu meje ati ya a ya mefa lati rii daju pe Oyo ile akoko di ilu nla, o lagbara, to si fe de opo ilu ati orile-ede lode oniLodun 1750 ni Alaafin Labisi yan Gaa gege bii Basorun, olootu ijoba ati olori igbimo lobaloba eleni meje fun Alaafin nilu Oyo ile, ti agbara si n pa Gaa bi otiIlu Oyo ile roju, o tuba, o tuse lasiko ti Basorun Gaa joye, ti Oyo si maa n gba isakole lati opo ilu amona to wa labe reTomode-tagba nilu Oyo lo n beru, ti won si n bowo fun Basorun Gaa, tori pe o ni oogun abenu gongo, ti ase re si mule ni aarin ilu ju Alaafin Labisi to yan an sipo loItan so pe Basorun Gaa ni oogun pupo, to si maa n parada di eranko to ba wu u, to fi mo Ekun, Kiniun, Igala, Oya ati bee bee loNi kete ti Gaa di Basorun ni Oyo ile lo pa meji ninu awon ore imule Alaafin Labisi, eyi to dun oba naa de egungun, to si gba emi ara re lodun 1750 naaAlaafin Awonbioju lo je Alaafin leyin Labisi, sugbon niwon igba toun naa ko lati gba itoni lodo Basorun Gaa, aadoje ojo pere lo lo lori ite ti Gaa fi ni ki won yeju reAlaafin Agboluaje to je leyin Awonbioju tie ri ijoba se n tie, tori o n gboro si Basorun Gaa lenu, sugbon owo Basorun Gaa naa ni emi re papa bo siAlaafin Majeogbe tie lo dun kan soso pere lori ite, ki Basorun Gaa to ran sorun osan ganganLodun 1774 ni Alaafin Abiodun gori ite, to si n wona bi yoo se reyin Basorun Gaa, ko lee roju se aye, sugbon Gaa pa omobinrin Alaafin Abiodun, Agborin, nigba to nilo eranko Agbonrin, to si ni oruko won joraOro naa dun Abiodun to bee, to si beere fun atileyin Onikoyi, ati aare Ona Kakanfo to je nigba naa, Oyalabi lati ilu Ajase ipo, ki won lee tete reyin Basorun GaaAlaafin Abodun koko yo iberu Gaa kuro lokan awon araalu, to si je ki ibinu re maa ru jade ni inu won, titi ti Basorun Gaa fi ro lapa, ro leseLodun 1774, egbelegbe awon eeyan Oyo ile ya bo agboole Basorun Gaa, ti won si wo o lo si oja Akesan, ki won to sun un nina gburugburu, bee ni won pa a tomotomo, won je ile Gaa run patapataSugbon ori ko akobi re, Ojo Aburumaku yo ninu wahala yii, to si sa lo si ile Ibariba, eyi to fopin si aye fami lete ki n tuto ti Basorun Gaa ati idile re n jeIdi ree ti awon eeyan se maa n pa asamo pe 'Bo laya ko sika, to ba ri iku Gaa, ko sooto'Sugbon iku Basorun Gaa se akoba nla fun ijoba Oyo akoko, tori leyin iku Gaa ni edinku ba bi awon omo ogun re ti dangajia si ati agbara ilu naa, tawon ilu kan si n sa kuro labe re, titi ti Oyo ile akoko fi tu lodun 1836.Awon itokasiAdebayo Faleti (1972), Basorun Gaa.. 
Ó yẹ kí á fi kún un pé, ọpọ́n ìmọ̀ ẹ̀rọ ti sún síwájú báyìí.. 