Een opgeleide professional in de geestelijke gezondheidszorg zal de criteria in de DSM-5 gebruiken om borderline persoonlijkheidsstoornis te diagnosticeren. De DSM-5 schrijft voor dat om een BPS-diagnose te krijgen, een persoon 5 of meer van de volgende kenmerken moet hebben:  “Verwoede pogingen om echte of ingebeelde verwaarlozing te vermijden" “Een patroon van onstabiele en intense interpersoonlijke relaties die worden gekenmerkt door het wisselen van extreme idealisatie en devaluatie” “Identiteitsstoornis” “Impulsiviteit in ten minste twee gebieden die potentieel zelfbeschadigend zijn” “Terugkerend suïcidaal gedrag, gebaren of bedreigingen, of zelfverminkend gedrag” “Affectieve instabiliteit door een uitgesproken reactiviteit van stemming” “Chronische gevoelens van leegte” “Ongepaste, intense woede of moeite met het beheersen van woede” “Voorbijgaande, stressgerelateerde paranoïde ideatie of ernstige dissociatieve symptomen” Vergeet niet dat je niet per sé een diagnose kunt stellen met BPS, en dat je anderen niet kunt diagnosticeren. De informatie in dit gedeelte is alleen bedoeld om je te helpen bepalen of je of iemand van wie je houdt, BPD zou kunnen hebben. Iemand met BPS zal intense angst en/of woede ervaren als hij wordt geconfronteerd met het vooruitzicht gescheiden te zijn van een geliefde. Hij/zij kan impulsief gedrag vertonen, zoals zelfverminking of dreigen met zelfmoord.  Deze reactiviteit kan zelfs plaatsvinden als de scheiding onvermijdelijk is, vooraf gepland was, of van korte duur is (bijv. De andere persoon gaat werken).  Mensen met BPS hebben over het algemeen een zeer grote angst om alleen te zijn en hebben chronische behoefte aan hulp van anderen. Ze kunnen in paniek raken of in woede uitbarsten als de ander even weg gaat of laat is. Een persoon met een borderline-stoornis heeft meestal geen langdurige stabiele relatie met iemand. Mensen met BPS hebben de neiging om 'grijze' gebieden in anderen (of vaak zelf) niet te accepteren. Hun opvattingen over hun relaties worden gekenmerkt door alles-of-niets-denken, waarbij de andere persoon perfect of slecht is. Mensen met BPS gaan vaak heel snel door vriendschappen en romantische partnerschappen.  Mensen met BPS idealiseren de mensen in hun relaties vaak, of "zetten ze op een voetstuk." Echter, als de andere persoon een zwakte vertoont of een fout maakt (of zelfs lijkt te maken), zal de persoon met BPD deze persoon vaak onmiddellijk devalueren.  Een persoon met BPS accepteert meestal geen verantwoordelijkheid voor problemen in zijn/haar relaties. Hij/zij kan zeggen dat de ander "het niet genoeg kon schelen" of "niet genoeg bijdroeg aan de relatie". Andere mensen kunnen ervaren dat de persoon met borderline-stoornis "ondiepe" emoties of interacties met anderen heeft. Mensen met BPS hebben meestal geen stabiel zelfconcept. Voor mensen zonder dergelijke persoonlijkheidsstoornissen is hun gevoel voor persoonlijke identiteit redelijk consistent: ze hebben een algemeen gevoel van wie ze zijn, wat ze belangrijk vinden en hoe anderen erover denken dat niet wild fluctueert. Mensen met BPS ervaren zichzelf niet op deze manier. Een persoon met BPS ondervindt meestal een verstoord of onstabiel zelfbeeld dat fluctueert afhankelijk van hun situatie en met wie ze in contact staan.  Mensen met BPS kunnen hun mening over zichzelf baseren op wat zij denken dat anderen van hen denken. Als een geliefde bijvoorbeeld te laat is voor een afspraak, kan de persoon met borderline-stoornis dit als een teken zien dat hij/zij een 'slecht' persoon is en niet waardig geliefd te zijn. Mensen met BPS kunnen zeer wisselende doelen of waarden hebben die drastisch veranderen. Dit strekt zich uit tot de behandeling van anderen. Een persoon met een borderline persoonlijkheidsstoornis kan het ene moment heel vriendelijk zijn en de volgende keer grimmig, zelfs tegen dezelfde persoon.  Mensen met BPS kunnen intense gevoelens van zelfhaat of waardeloosheid ervaren, zelfs als anderen het tegendeel beweren.  Mensen met BPS kunnen fluctuerende seksuele aantrekking ervaren. Mensen met een borderline-stoornis rapporteren vaker dat ze wisselen van geslacht van hun voorkeurspartners.  Mensen met BPS definiëren hun zelfconcepten meestal op een manier die afwijkt van de normen van hun eigen cultuur. Het is belangrijk om te onthouden rekening te houden met culturele normen als je nadenkt over wat telt als "normaal" of "stabiel" zelfconcept. Veel mensen zijn soms impulsief, maar een persoon met BPS zal regelmatig risicovol en impulsief gedrag vertonen. Dit gedrag vormt meestal een ernstige bedreiging voor zijn/haar algehele welzijn, veiligheid of gezondheid. Dit gedrag kan op zichzelf staan of kan een reactie zijn op een gebeurtenis of ervaring in het leven van de persoon. Veelvoorkomende voorbeelden van riskant gedrag zijn onder andere:  Riskant seksueel gedrag Roekeloos of dronken rijden Misbruik van drugs Eetbuien en andere eetstoornissen Roekeloze uitgaven Ongecontroleerd gokken Zelfmutilatie en bedreigingen van zelfbeschadiging, waaronder zelfmoord, komen vaak voor bij mensen met een borderline-stoornis. Deze acties kunnen afzonderlijk plaatsvinden of kunnen optreden als een reactie op echte of vermeende verwaarlozing.  Voorbeelden van zelfverminking zijn onder meer snijden, branden, krabben of plukken van de huid. Suïcidale gebaren of dreigingen kunnen acties omvatten zoals het pakken van een fles pillen en het dreigen ze allemaal te nemen. Zelfmoorddreigingen of pogingen worden soms gebruikt als een techniek om anderen te manipuleren om te doen wat de persoon met BPS wil. Mensen met BPS kunnen zich er mogelijk van bewust zijn dat hun acties riskant of schadelijk zijn, maar kunnen zich volledig onbekwaam voelen om hun gedrag te veranderen.  60-70% van de mensen met de diagnose BPS zullen op een bepaald moment in hun leven zelfmoord plegen. Mensen met BPS lijden aan 'affectieve instabiliteit' of wild instabiele stemmingen of 'stemmingswisselingen'. Deze stemmingen kunnen vaak verschuiven en zijn vaak veel intenser dan wat als een stabiele reactie zou worden beschouwd.  Een persoon met een borderline-stoornis kan bijvoorbeeld op een bepaald moment gelukkig zijn en de volgende dag in tranen uitbarsten of een lichte woede uitbarsten. Deze stemmingswisselingen duren slechts enkele minuten of uren.  Wanhoop, angstgevoelens en prikkelbaarheid komen veel voor bij mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis en kunnen worden veroorzaakt door gebeurtenissen of handelingen die mensen zonder een dergelijke stoornis als onbeduidend zouden beschouwen. Als de therapeut van de persoon hem bijvoorbeeld vertelt dat zijn behandelingsuur bijna is afgelopen, kan de persoon met BPS reageren met een gevoel van intense wanhoop en achterlating. Mensen met een borderline-stoornis geven vaak het gevoel alsof ze 'leeg' of extreem verveeld zijn. Veel van hun risicovol en impulsief gedrag kan een reactie op deze gevoelens zijn. Volgens de DSM-5 kan een persoon met BPS constant nieuwe bronnen van stimulatie en opwinding zoeken.  In sommige gevallen kan dit zich ook uitstrekken tot gevoelens over anderen. Een persoon met BPS kan zeer snel verveeld raken met zijn/haar vriendschappen of romantische relaties en de opwinding van een nieuw persoon zoeken.  Een persoon met een borderline-stoornis kan zelfs het gevoel hebben alsof hij/zij niet bestaat, of bang zijn dat hij/zij niet in dezelfde wereld is als anderen. Een persoon met BPS toont vaker en intenser woede dan passend wordt geacht in zijn/haar cultuur. Hij/zij zal meestal moeite hebben om deze woede te beheersen. Dit gedrag is vaak een reactie op de perceptie dat een vriend of familielid onverschillig of nalatig is.  Woede kan zich voordoen in de vorm van sarcasme, ernstige bitterheid, verbale uitbarstingen of driftbuien. Woede kan de standaardreactie van de persoon zijn, zelfs in situaties waarin andere emoties meer geschikt of logisch lijken voor anderen. Een persoon die een sportevenement wint, kan bijvoorbeeld boos op het gedrag van zijn/haar concurrent zijn in plaats van te genieten van de overwinning.  Deze woede kan escaleren in fysiek geweld of gevechten. Een persoon met BPS heeft mogelijk voorbijgaande paranoïde gedachten. Deze worden veroorzaakt door stress en duren over het algemeen niet erg lang, maar ze kunnen vaak terugkeren. Deze paranoia is vaak gerelateerd aan de intenties of het gedrag van anderen.  Een persoon die te horen krijgt dat hij/zij een medische aandoening heeft, kan bijvoorbeeld paranoïde worden omdat de arts samenzweert met iemand om haar/hem te misleiden. Dissociatie is een andere veel voorkomende tendens bij mensen met een borderline-stoornis. Een persoon met een borderline stoornis die dissociatieve gedachten ervaart, kan zeggen dat hij/zij voelt dat haar/zijn omgeving niet echt is. BPD en PTSD zijn sterk gerelateerd, omdat beide kunnen ontstaan na perioden of momenten van trauma, vooral in de kindertijd. PTSS wordt gekenmerkt door flashbacks, vermijding, gevoelens van spanning en moeite om het traumatische moment(en) te onthouden, naast andere symptomen. Als iemand PTSS heeft, is de kans groot dat ze ook een borderline-stoornis hebben, of omgekeerd.
Begrijp hoe BPD wordt gediagnosticeerd. Zoek naar een intense angst voor verlating. Denk aan de stabiliteit van interpersoonlijke relaties. Overweeg het zelfbeeld van de persoon. Let op tekenen van zelfbeschadigende impulsiviteit. Overweeg regelmatig of gedachten of acties van zelfbeschadiging of zelfmoord vaak voorkomen. Observeer de gemoedstoestanden van de persoon. Overweeg of de persoon zich vaak verveelt. Let op terugkerende uitingen van woede. Let op paranoia. Kijk of de persoon een posttraumatische stressstoornis (PTSS) heeft.