Veel houtkachels worden geleverd met specifieke instructies van de fabrikant. Je moet deze lezen voordat je een vuur start in je houtkachel, om te verzekeren dat je het goed en veilig doet. Als je de handleiding voor de kachel niet hebt, bekijk dan de website van de fabrikant voor een kopie. Het beste hout om te gebruiken is gerijpt hout dat ten minste 6 maanden gedroogd is. Vers hout bevat te veel water en het branden ervan zal hout en geld verspillen. Verder creëert nat hout veel rook en zorgt het voor de opbouw van veel creosoot.  Creosoot is een combinatie van chemicaliën die bestaan uit onverbrande brandstof. Dit materiaal kan in de schoorsteen opbouwen en kan leiden tot een schoorsteenbrand. Wat betreft het soort hout, kun je kiezen tussen hardhout of zachthout. Hardhout van bladverliezende bomen is dichter en zal heter en langer branden, waardoor het ideaal is voor koude winters. Zachthout is minder dicht en produceert een koeler vuur die ideaal is voor koele lente- of hersftnachten.  Je kunt haardhout in veel supermarkten, tankstations, doe-het-zelfwinkels, tuincentra, houtleveranciers en op het internet kopen. Zuurstof is één van de dingen die een vuur nodig heeft om te branden en veel houtkachels hebben één of meer hendels die je kunt controleren om zuurstof toe te laten in de vuurkamer. Wanneer je een vuur start, moeten alle kleppen helemaal open staan.  De primaire luchtbron is bij veel houtkachels een luchtinlaat onder het rooster, waardoor zuurstof bij de bodem van het vuur kan komen. Veel houtkachels hebben een hendel onder of naast het deurtje om deze klep te bedienen. Kachels kunnen ook een tweede luchtinlaat hebben aan de bovenkant van de vuurkamer, om zuurstof aan de vlammen te leveren, evenals een hendel om de schoorsteen te openen en sluiten. De beste manier om een vuur te starten is door te beginnen met kleine stukjes hout die de temperatuur in de vuurkamer kunnen verhogen en de vlammen kunnen starten. Om aanmaakhout te plaatsen:  Verkreukel vijf of zes pagina's van een krant. Verzeker dat de krant droog is. Plaats de verkreukelde kranten in het midden van de vuurkamer. Leg tot 15 stukjes aanmaakhout bovenop het papier. Zorg ervoor dat de stukjes hout droog en klein zijn. Gebruik een aansteker of lucifer om de kranten onder het aanmaakhout aan te steken. Steek het papier op verschillende plekken aan, begin aan de achterkant en werk naar voren toe. Dit voorkomt dat je jezelf verbrand wanneer je je hand uit de vuurkamer trekt.  Laat het deurtje van de houtkachel ongeveer vijf minuten open om te verzekeren dat het vuur voldoende lucht krijgt.  Terwijl het papier opbrandt, zal het de stukjes aanmaakhout erbovenop ontsteken. Dit zal het vuur aan de gang krijgen. Als het aanmaakhout eenmaal aan het branden is, kun je wat kleinere houtblokken aan het vuur toevoegen wanneer de eerste vlammen beginnen te doven. Voeg ten minste drie kleine houtblokken toe aan het vuur, één voor één om te voorkomen dat je de vlammen dooft.  Wanneer je hout aan het vuur toevoegt, stapel je de houtblokken losjes op zodat er zoveel mogelijk lucht kan circuleren. Sluit de deur grotendeels, maar laat de grendel nog 15 minuten open om te voorkomende dat het vuur uitgaat terwijl het nog gevestigd moet worden.  Als het vuur eenmaal helemaal gevestigd is, na ongeveer 15 minuten, kun je het deurtje sluiten en vergrendelen.
Lees de instructies van de fabrikant. Kies de juiste brandstof. Open alle kleppen. Plaats wat aanmaakhout. Steek het vuur aan. Voeg wat kleine houtblokken toe.