ในภาษาฮินดีนั้น คำนามทุกคำ ซึ่งก็คือคำสำหรับสิ่งของ สถานที่ และผู้คนนั้น จะมีการบ่งบอกเพศ: เพศชาย (M) หรือเพศหญิง (F) ให้แน่ใจว่าคุณจำเพศของคำนามทุกคำในภาษาฮินดีเพราะเพศในคำนามฮินดีนั้นสำคัญต่อไวยากรณ์และการสื่อสารทางภาษาที่ถูกต้องอย่างมาก   คุณสามารถประยุกต์กฎทั่วไปเพื่อระบุเพศในคำนาม คำที่ลงท้ายด้วยสระ आ (อา) มักจะเป็นเพศชาย และคำที่ลงท้ายด้วยสระ ई (อี) มักเป็นเพศหญิง แต่จำไว้ว่ามีข้อยกเว้นมากมายในกฎข้อนี้ ทางที่ปลอดภัยจึงยังควรเป็นการจดจำเพศในคำนามต่างๆ และฝึกฝนโดยใช้มันในประโยคภาษาฮินดี   ตัวอย่าง คำนามสำหรับเด็กผู้ชายคือ: लड़का ladkaa (แลดกา) (M) และคำนามสำหรับเด็กผู้หญิงคือ: लड़की ladkee (แลดกี) (F) กฎทั่วไปของเพศจะใช้ได้ในกรณีของคำนามเหล่านี้ แต่คำนามอย่าง मेज़ mez (เมซ) – โต๊ะ (F) หรือ घर ghar (การ์) – บ้าน (M) ล้วนเป็นข้อยกเว้นของกฎเพศในคำนาม เพื่อที่จะสื่อสารในภาษาฮินดีอย่างมีประสิทธิภาพ คุณจะต้องเรียนรู้คำสรรพนามง่ายๆ อย่าง “เขา, เธอ, ฉัน, พวกเรา, พวกเขา” คำสรรพนามในภาษาฮินดีได้แก่:  บุรุษที่หนึ่งเป็นเอกพจน์: मैं  main (เมน์)  - ฉัน บุรุษที่หนึ่งเป็นพหูพจน์: हम  hum (ฮัม) – เรา บุรุษที่สองเป็นเอกพจน์: तू  too (ตู) – เธอ (สนิทสนม) บุรุษที่สองเป็นพหูพจน์: तुम  tum (ตุม) – คุณ  (ไม่เป็นทางการ), आप  aap (อ๊าพ) – คุณ  (เป็นทางการ)  พึงตระหนักว่าคำสรรพนามแต่ละคำนั้นจะใช้ตามระดับความสุภาพของการสนทนา คุณควรใช้คำว่า आप aap (อ๊าพ) อย่างเป็นทางการเมื่อพบกับใครสักคนเป็นครั้งแรก หรือในเวลาพูดกับผู้อาวุโสกว่า หรือหากคุณต้องการจะแสดงความเคารพนับถือกับคนที่คุณสนทนาด้วย คำสรรพนาม तुम thum (ตุม) ที่ไม่เป็นทางการนั้นเอาไว้ใช้เวลาคุณพูดกับเพื่อนหรือญาติสนิท คำสรรพนาม तू too (ตู) ที่ไม่เป็นทางการนั้นสามารถใช้ในเวลาที่คุณพูดคุยเล่นๆ หรือเวลาแสดงความใกล้ชิด อย่างเช่นคุยกับคนรักหรือคุยกับลูก อย่าใช้คำสรรพนามที่ไม่เป็นทางการอย่าง तू too (ตู) เวลาคุยกับคนแปลกหน้าหรือคนที่ไม่ได้สนิทสนม เพราะมันถือเป็นคำหยาบ   บุรุษที่สามเป็นเอกพจน์: यह  yah (เยห์) – เขา / เธอ / มัน / นี่ บุรุษที่สามเป็นพหูพจน์: वह  vah (วัวห์) – เขา / เธอ / มัน / นั่น  เวลาพูดฮินดี คำเหล่านี้จะอ่านแตกต่างออกไปเล็กน้อย: यह จะอ่านว่า เยห์ ส่วน वह จะอ่านว่า วอห์ คุณควรใช้ यह (เยห์) เวลาพูดถึงใครสักคนหรืออะไรสักอย่างที่อยู่ใกล้คุณ เช่น หากมีใครสักคนยืนข้างคุณ คุณจะใช้ यह (เยห์) คุณควรใช้ वह (วัวห์) เวลาพูดถึงใครสักคนหรืออะไรสักอย่างที่อยู่ห่างออกไป เช่น หากใครคนหนึ่งกำลังเดินข้ามถนน คุณควรใช้ वह (วัวห์) เวลาไม่แน่ใจ ให้ใช้ वह (วัวห์)   บุรุษที่สามเป็นพหูพจน์: ये  ye (เย) – เหล่านี้ / พวกเขา บุรุษที่สามเป็นพหูพจน์: वे ve (เว) – เหล่าโน้น / พวกเขา  คุณจะได้ยินคำว่า वे ve (เว) ถูกพูดเป็นเอกพจน์ว่า “voh” (วัวะ) อยู่บ่อยๆ คำสรรพนามบุรุษที่สามแบบพหูพจน์นั้นดป็นไปตามกฎเดียวกัน: ये ye (เย) สำหรับคน/สิ่งของที่อยู่ใกล้ตัวคุณ (ในเรื่องของระยะทาง) และ वे vo (วัวะ) สำหรับคน/สิ่งของที่อยู่ห่างออกไป โปรดสังเกตว่าทั้ง यह yeh (เย) หรือ वह voh (วัวห์) สามารถหมายถึงทั้ง “เขา” หรือ “เธอ” ในภาษาฮินดีนั้น สรรพนามบุรุษที่สามจะไม่อยู่บนพื้นฐานของเพศคนที่คุณกำลังเอ่ยถึง หากจะดูว่าคนผู้นั้นเป็น “เขา” หรือ “เธอ” คุณต้องจับเอาจากบริบทภายในประโยค เริ่มจากการเรียนคำกริยาฮินดีในรูปปกติ (ในภาษาอังกฤษเหมือน “to ___”)  เพราะคำกริยาในภาษาฮินดีจะผันโดยเอาคำลงท้ายกริยาออกแล้วเติมคำห้อยท้ายอื่นเข้าไปแทน คำกริยาปกติของฮินดีจะลงท้ายด้วย ना naa (นะ) ตัวอย่างของคำกริยารูปปกติ (ช่องที่ 1) ในภาษาฮินดีได้แก่: होना honaa (โฮน่ะ) – เป็น; पढ़ना padnaa (ปาดนา) – อ่านหรือเรียน; बोलना bolnaa (โบลนา) – พูด; सीखना seekhnaa (ซีคนา) – เรียน; जाना jaanaa (จานา) – ไป คุณจะต้องผันคำกริยาในภาษาฮินดีเพื่อสะท้อนหัวข้อของไวยากรณ์เช่น ตัวเลข เพศ กาล และอารมณ์   ตัวอย่าง คำกริยารูปปกติ होना honaa (โฮน่ะ) – เป็น นั้นสามารถผันได้หลายแบบจนกลายเป็น::  मैं हूँ main hoon (เมน์ฮูน์ ตัว 'n' ไม่ออกเสียง) – ฉัน हम हैं ham hain (ฮัมเฮน์ ตัว 'n' ไม่ออกเสียง) – พวกเรา तू है thoo hai (ตูเฮ) – คุณ (สนิทสนม) तुम हो  thum ho (ตุมโฮะ) – คุณ (ไม่เป็นทางการ) आप हैं aap hain (อ๊าพเฮน์) – คุณ (เป็นทางการ) यह है  yah hai (เยเฮ) – เขา/เธอ/นี่ वह है voh hai (วัวะเฮ) – เขา/เธอ/นั่น ये हैं ye hain (เยเฮะ) – พวกนี่/พวกเขา वे हैं   ve hain (เวเฮะ) – พวกนั่น/พวกเขา   มีการผันคำกริยาตามเพศสามแบบในรูปแบบคำกริยากาลปัจจุบัน:  สำหรับประธานประโยคเอกพจน์ที่เป็นเพศชาย ให้ตัดคำตามท้ายกริยาปกติ ना naa (นา) แล้วเติม ता taa (ตา) สำหรับประธานพหูพจน์เพศชาย ให้ตัดคำตามท้ายกริยาปกติ ना naa (นา) แล้วเติม ते te (เต) สำหรับประธานประโยคที่เป็นเพศหญิงไม่ว่าจะเอกพจน์หรือพหูพจน์ ให้ตัดคำตามท้ายกริยาปกติ ना naa (นา) แล้วเติม ती tee (ตี)   คำกริยาในภาษาฮินดีมีหลายรูปกาล ดังนั้นคุณจำเป็นต้องใช้คู่มืออ้างอิงเช่น ตำราหรือคู่มือสอนภาษาเพื่อเรียนรู้ว่าจะผันคำกริยานอกเหนือจากกาลปัจจุบันอย่างไร คุณยังสามารถใช้พจนานุกรมดีๆ สักเล่มมาช่วยในการผันคำกริยาใหม่ๆ ด้วย
ทำความคุ้นเคยกับคำนามฮินดี. เรียนคำสรรพนามฮินดี. ศึกษาคำกริยาฮินดี. ฝึกคำกริยาแบบผัน.