Om de gedachtepatronen te begrijpen die tot zelfbeschadiging leiden moet je om te beginnen je gedachten erkennen. Je gedachteproces is een gewoonte die je hebt. Om de gewoonte om negatieve gedachten te hebben te doorbreken moet je je bewust worden van die gedachten. Een hulpmiddel om je aanleidingen en gedachtepatronen te helpen begrijpen is het bijhouden van een dagboek. Door je gevoelens op te schrijven zul je makkelijker patronen kunnen herkennen die naar zelfbeschadiging leiden. Bovendien geeft een dagboek je een uitlaatklep om je gevoelens te delen en je gedachten te verwerken.  Schrijf op wanneer je de neiging hebt om jezelf te verwonden, of wanneer je jezelf daadwerkelijk verwondt. Probeer de situatie, de gedachte, het gevoel of de emotie die je daarbij had, op te schrijven. Het kan ook zijn dat je er bepaalde lichamelijke gevoelens bij had zoals energie, het samentrekken van je maag, of andere dingen die je op dat moment doormaakte. Schrijf op wat er precies gebeurde net voordat je jezelf ging verwonden. Door een dagboek bij te houden kun je erachter komen dat je bepaalde situaties doormaakt die bij jou de neiging om jezelf schade toe te brengen veroorzaken. Zulke situaties kunnen bijvoorbeeld dingen zijn als: problemen met klasgenoten (inclusief pesten of cyberpesten), druk op school, je sociaal buitengesloten voelen, verwarring op seksueel gebied of problemen binnen je familie.  Het doel van het bijhouden van een dagboek is dat je je bewust wordt van je gedachten en dat je niet op een passieve manier reageert op negatieve gedachten die ertoe leiden dat je dingen gaat doen om jezelf te beschadigen. De volgende stap in het tegengaan van negatief denken is het evalueren van je gedachtegang. Kloppen je gedachten? Kijk naar de gedachten die je opgeschreven hebt en ga na in wat voor soort vergelijkbare situatie je steeds was, of je er iets van geleerd hebt en wat de gevolgen waren op de lange termijn. Heb je in bepaalde situaties op een andere manier gereageerd?  Een andere manier om negatieve gedachten te evalueren is door op zoek te gaan naar woorden als 'zou', 'moet', of 'had moeten'. Dit type zinnen is meestal negatief en je gebruikt ze om kritiek op jezelf te leveren. Vraag het, als je niet zeker weet of je gedachten kloppen, aan een goede vriend, vriendin of aan iemand van je familie die je vertrouwt. Een andere techniek is je negatieve gedachten te onderbreken. Stel je een stoplicht voor of een geluid waardoor je gedachten stoppen. Je doel hierbij is de negatieve gedachten te onderbreken en jezelf te herinneren aan je gedachtepatronen. Vervolgens zul je het gevoel krijgen dat je je gedachtepatroon beter onder controle hebt en dat je je meer bewust bent van je gedachten. Je kunt je gedachten ook stoppen door fysiek iets anders te gaan doen. Ga een stukje wandelen, praat met een vriend of vriendin, lees een boek of ga even een klusje in huis doen. Als je negatieve gedachten hebt moet je ze tegengaan door middel van positieve stellingen. Lees je gedachtendagboek door en noteer alternatieve, positieve stellingen. Als je bijvoorbeeld denkt: Ik verpest altijd etentjes omdat ik te laat kom, kun je die gedachte compenseren met iets positiefs zoals: Ik ben iemand die om anderen geeft want ik neem altijd bloemen mee voor de gastvrouw. Dit type werkblad voert je langs een aantal stappen om negatieve gedachten te herkennen en te begrijpen hoe je ze kunt vervangen door positieve gedachten.  Een gedachtenregister herinnert je aan vragen die je jezelf kunt stellen over je gedachteproces, inclusief het beschrijven van de situatie, bepalen waar je op reageert, naar de situatie kijken door de ogen van een buitenstaander, bepalen of de stelling of de situatie waar is, en hoe je op die situatie kunt reageren.  Op internet kun je een groot aantal verschillende modellen vinden cognitieve gedragstherapie door middel van registratiewerkbladen, zoals hier en hier.
Erken je gedachten. Houd een dagboek bij. Evalueer je gedachtegang. Onderbreek je negatieve gedachten. Vervang negatieve door positieve gedachten. Maak gebruik van cognitieve gedragstherapie door middel van registratie op een werkblad.