Eski Türkçe; İlk ayrılıklara nerede rastlanmaya başlanır?
Orhun Yazıtları'nda
Eski Türkçe, Türk yazı dilinin ilk devresidir.Prof. Dr. Muharrem Ergin, Türk Dil Bilgisi, Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım, İstanbul, 2002, s. 14 Bu devre, Göktürkler, Uygurlar ve Karahanlılar devrinin bir bölümü (13. yüzyıla kadar) olmak üzere yaklaşık sekiz yüzyıllık dönemi kapsar. 8. yüzyıldan 13. yüzyıla kadarki dönemdir. Özellikler: Eski Türkçe devrindeki Türkçenin bugüne göre birçok ayrımlı yanı vardır. Bunlardan bir bölümü şunlardır: * "𐰓𐰏𐰇 (edgü >> iyi)": Söz içinde bulunan /d/ sesi zamanla /y/ sesine dönüşmüştür. (Örnek: eder > eđer > eyer, kadgu > kađgu > kaygu > kaygı.) * "𐰋𐰏 (beg > beğ > bey)": Sözlerin sonunda bulunan /g/ sesleri çoklukla /y/ sesine dönüşmüştür. * "tag" > "dağ": Söz başındaki /t/, Orhun alfabesinde "16x16pik" ile gösterilen T sesleri Oğuz grubunda ötümlüleşip /d/ sesine dönüşmüştür. (Örnek: til > dil.) Günümüzde ulaşılabilen en eski Türkçe metin, 687-692 yılları arasında dikilen Çoyr Yazıtı'dır. Bundan sonra giderek çoğalan yazıtlardan en eski tarihliler sırasıyla Hoytu Tamir, Ongin, Köl İç Çor, Altun Tamgan Tarkan, Tonyukuk ve Orhun Yazıtlarıdır.Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun, Türk Dilİ Tarihi, Akçağ Yayın, Ankara, 2007, s. 128 Orhun Yazıtları Eski Türkçe devrine aittir ve o devirde yapılmışlardır. Ağızlar: Eski Türkçede ağız ayrılıklarına ilk metinlerden beri rastlanır. Yine de ağız ayrılıkları büyük olmadığından Eski Türkçe bir bütün olarak görülebilir. İlk ayrılıklara Orhun Yazıtları'nda rastlanmaya başlanır. Örneğin birinci tekil kişi için Tonyukuk Yazıtı’nda ben denirken Kül Tigin Yazıtı’nda men denmektedir. Yine, on erig sançtı (on eri öldürdü) ve on eren sançtı [on eri öldürdü (sançmak mızraklamak, mızrağı batırmak anlamındadır] aynı anlamda kullanılmıştır.Fuat Bozkurt, Türklerin Dili, Kapı yyn., 2005, sayfa 124. Eski Türkçe ağızları Göktürk Ağzı ve Uygur Ağzı olmak üzere iki dalda incelenir. =Göktürk Ağzı:= Eski Türkçenin eski yazıları ve Orhun Yazıtları bu ağza girer. Günümüzde kullanılan Türkçeyi büyük ölçüde çağrıştırmaktadır. Teŋri-Tanrı12px12px12px12px ve Türk (Türük-12px12px12px12px ve Türk 12px12px12px12px şeklinde) sözcükleri ilk bu döneme ait ünlü Orhun Yazıtları'nda yazılmıştır. = Uygur Ağzı:= sağ Eski Uygur alfabesiyle Uygur MS 358’den sonrası Uygur Ağzı olarak adlandırılır. Aslında bu pek kanıtlanmamış olup şimdi bile tartışılmaktadır. Mani ve Budist olmak üzere ikiye ayrılır. ..Türkçenin dönemlerindendir. Göktürkler Ölü Türk dilleri.dendir. 