Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Ermeniler Ermenistan'ı daha sık ziyaret etmeye başladı?
Ermenistan ve diaspora
On the transition from Stalin to Khrushchev as it affected Armenia, consult Amatuni Virabyan, Hayastane Stalinits minchev Khrushchev: Hasarakakan- kaghakakan kyanke 1945-1957 tt. [Armenia from Stalin to Khrushchev: Social- political life, 1945-57] (Yerevan: Gitutyun Publishing, 2001). 1956'da Sovyetler Birliği Komünist Partisi 20. Kongresi'nde yaptığı Gizli söylev adlı konuşmasında Stalin'in suçlarını sert bir şekilde eleştirdi. Sovyetler Birliği'ndeki siyasi baskılar ve sansür azaltıldı. Barınma ve tarım malları için ayrılan kaynaklar artırıldı. Stalin'in yandaşı olan Beriya, kurşuna dizilerek infaz edildi. Bu dönemde Ermenistan, hem ekonomik hem de kültürel alanda bir kalkınma dönemi yaşadı. 1955 yılında I. Vazgen'in katolikos olmasıyla Ermenistan'a sınırlı bir ölçüde din özgürlüğü de tanındı. Mart 1954'de Anastas Mikoyan, Erivan'da bir konuşma yaptı. Bu konuşma Raffi ve Raphael Patkanyan'ın eserlerinin yeniden basılması, Çarents'in serbest bırakılması ve Myasnikyan'ın mirasının canlanması gerektiği hakkındaydı. Mikoyan, gizlice Sovyet Ermeni liderlerine eski "düşmanlarının" serbest bırakılması için yardım etti. Stalin'in Erivan'daki dev boyuttaki heykeli yıkıldı ve yerine Ermenistan Ana heykeli dikildi.Panossian. The Armenians, p. 349.Suny, Ronald Grigor (1983). Armenia in the Twentieth Century. Chico, CA: Scholars Press, pp. 72-73. Ermenistan ve diaspora arasındaki ilişkiler güçlendi ve diasporadaki Ermeniler Ermenistan'ı daha sık ziyaret etmeye başladı. 1959'da Erivan'da yaklaşık 17.000 tane antik Ermenice el yazısı ve aşağı yukarı 300.000 tane arşiv belgesi içeren Matenadaran inşa edildi ve burada önemli tarih çalışmaları yürütüldü. = Brejnev dönemi:= küçükresim 227x227pik Erivan Gençlik Sarayı Leonid Brejnev, 1964'de iktidara gelince genel olarak Kruşçev'in yaptığı reformların tam tersini gerçekleştirdi. Bununla birlikte Ermeni milliyetçilerin yeniden çoğalması olasılığına karşın her ne kadar tedbirli davranılsa da buna karşı herhangi bir kısıtlama getirilmedi. 24 Nisan 1965'te, yani Ermeni Kırımının ellinci yılında, binlerce Ermeni Erivan sokaklarında gösteri yaptı.Maike Lehmann, "Apricot Socialism: The National Past, the Soviet Project, and the Imagining of Community in Late Soviet Armenia," Slavic Review 1 (Spring 2015): pp. 9-31. Bu gösterilerin ardından, 1967'de, Ermeni Soykırımı Anıt Kompleksi inşa edildi. Ayrıca bu dönemde Serdarabad ve Baş Abaran Muharebesi gibi Ermeni savaş tarihindeki zaferlerin anılmasına ve Vardan Mamikonyan ve Sasunlu David gibi önemli Ermeni insanların heykellerinin dikilmesine izin verildi. Bu dönemde kayıt dışı ekonomi ve yolsuzluk çok yükseldi. Çimento ve beton gibi evlerin yapımında kullanılan materyaller başka alanlarda kullanıldı. Rüşvet ve bununla beraber denetim yapılmaması kalitesiz ve zayıf temelli evlerin inşa edilmesine yol açtı. Bu kalitesiz binalar 1988'de Spitak'ta yaşanan depremde tam 20.000 insanın ölmesine yol açtı. 7 Aralık 1988 sabahı deprem gerçekleştiği sırada hemen yıkılan evlerin çoğu Brejnev döneminde inşa edilmişti. Her ne kadar ironik olsa da, depreme yalnızca eski binalar dayanabildi.Verluise, Pierre and Levon Chorbajian (1995). Armenia in Crisis: the 1988 Earthquake. Detroit: Wayne State University Press. = Sovyetler Birliği'nin son yılları ve bağımsızlık:= sol küçükresim 256x256pik 1988'in yazında Karabağ'ın Ermenistan ile birleşmesi için protestolar yapan Ermeniler Mihail Gorbaçov'un Glasnost ve Perestroyka politikalarını devreye sokması Ermenilerin Sovyet yönetimi altında daha iyi yaşam standartlarıyla yaşamasını sağladı. Bu sıralarda ilk önce Ermenistan'a vadedilen ancak sonradan Azerbaycan'a verilen Dağlık Karabağ'da yaşayan Ermeniler ise Dağlık Karabağ'ın Ermenistan yönetimi altına girmesi için bir hareket başlattı. Bölgedeki Ermeni nüfusu, bölgenin "Azerileştirilmesinden" korktuklarını söyledi.On Karabakh, see 20 Şubat 1988'de Dağlık Karabağ Özerk Oblastı Yüksek Sovyeti, Ermenistan ile birleşme kararı aldığını açıkladı. Karabağ'daki Ermenilerin desteklenmesi için Erivan'da gösteriler düzenlendi ve bu gösteriler Karabağ Hareketi olarak bilinmeye başlandı. 1988'in başında cumhuriyetin çeşitli bölgelerinden yaklaşık bir milyon Ermeni, Erivan'ın Tiyatro Meydanı'nda (şu anda Özgürlük Meydanı) gerçekleşen bu gösterilere katıldı. Azerbaycan'da ise Sumgayıt'ta Ermenilere yönelik şiddet olayları patlak verdi. Tüm bunlar kısa bir süre sonra etnik çatışmalara dönüştü. Bu yüzden bu konuda yapılabilecek barışçıl çözümler engellendi. Moskova Kremlin'inin bu konuya karşı olan tutumu Ermenileri hiç hoşnut etmiyordu. Karabağ'ın Ermenistan ile birleşmesi için Gorbaçov'a ve Moskova'daki üst düzey liderlere tekrar dilekçe yazıldı. Ancak dilekçe, 1988 baharında reddedildi. O zamana kadar Gorbaçov, Ermeniler tarafından destek görse de Gorbaçov'un Karabağ konusundaki tutumundan dolayı Ermeniler'in Gorbaçov'a desteği azaldı.