Lüleburgaz Muharebesi; Mahmut Muhar Paşa komutasında Osmanlı 2. Ordusu başarılı bir şekilde saldırıları püskürtür hatta karşı saldırıya geçer ancak nereden Nazım Paşa'nın emri ile 3 kasım günü Çatalca'ya doğru geri çekilmek zorunda kalır?
topçu kuvvetleri de dahil cephanenin çoğunu harcamıştır ve diğer Bulgar tümenlerinin üzerine gelebileceğini gördüğünden
tümenin saldırısına karşı Çongra'da savunma hattı kurmak üzere süvari alaylarını buraya gönderdi, bağımsız süvari alayını Pınarhisar'dan acil Cevizköy'e yöneltti. Osmanlı 2. Ordusu saldırıdan savunma durumuna geçmek zorunda kaldı. Bu arada Bulgar 3. tümeni de Bulgar Ordusuna yardım için bir kısım taburlarını Lüleburgaz'a doğru yöneltmiştir. = 1 Kasım:= küçükresim 200px 1 Kasım 1912'de durum Osmanlıların 1. Ordusu askerlerin firarı ve bozgun neticesi muharebe dışı kalmışken Bulgarlar 5. ve 4. Tümenleri ve yardıma gelen 3. Tümene ait öncü 1. taburla saldırıya geçer, kötü ve zor durumuna karşın Mahmut Muhar Paşa komutasında Osmanlı 2. Ordusu başarılı bir şekilde saldırıları püskürtür hatta karşı saldırıya geçer ancak topçu kuvvetleri de dahil cephanenin çoğunu harcamıştır ve diğer Bulgar tümenlerinin üzerine gelebileceğini gördüğünden Nazım Paşa'nın emri ile 2-3 kasım günü Çatalca'ya doğru geri çekilmek zorunda kalır. 1. Ordunun aksine bu ordunun çekilmesi başarılı ve düzenli olmuştur. 31 Ekim'i 1 Kasım'a bağlayan gece Nazım Paşa ve Abdullah Paşa 1. Ordunun kalan birliklerini toplamaya uğraşsa da paniğin ve firarların kaçan askerlerin durumu kötüydü. Sadece 30 veya 35.000 kişilik bir askeri kalmıştı. Bununla birlikte Dimitriev kazanımlarını korumayı, bu amaçla diğer tümenlerin ilerledikleri mevziileri korumasını, yine takviye olarak gelen bulgar 3. tümenine bağlı bir kısım taburların Bulgar 4. tümenine yardım etmesini, 4. ve 5. tümenin 2. ordu üzerine saldırıya geçmesini tercih etmekle 1. orduyu ve Osmanlı ordusunu büyük bir felaketten kurtardı. 1. ordunun kolorduları artık durdurulamayacak şekilde geri çekiliyordu. Öyle ki Bulgar 6. tümeninin sabırsız komutanı mevzisinde durma yerine Tatarlar köyüne girmeyi tercih ettiğinde Türk 1. kolordusu bu mevziilerini terk etmişti. Kuzeyde geri çekilen, darmadağın olan Osmanlı 1. ordusunun durumundan güç alınarak Bulgar 5. Tümenine, Osmanlı 3. kolordu ve 17. redif kolordusu için gece karşı saldırı ve Osmanlı hatlarının kırılması emri verilmişti. Bu tümenin gece karşı saldırısı Osmanlılarca geri püskürtüldü ve Bulgar tümeni ağır zayiata uğratıldığı gibi bu tümen subaylarının %75'ini cephede kaybetti. Sabahta Bulgar 4. Tümenine Çongara'daki 2. ve 18. Osmanlı Kolordularına saldırı emri verildi bu karşı saldırıda Osmanlılarca püskürtüldü. Osmanlı 2.Ordusu başarılı bir şekilde bozulmadan hatlarını korudu. Bunun ardından Mahmud Muhtar Paşa Samsun Redif tümeniyle Bulgarlara karşı saldırıya geçti. Gece boyunca çarpışmalar sürdü fakat saat 17.00 sıralarında Osmanlı 2. Ordusu topçularının cephaneleri artık kalmamıştı. Yeni cephane talep ediyorlardı. Mahmud Muhtar Paşa, Nazım Paşa'ya telgraf göndererek bulgar saldırılarının püskürtüldüğü ve hatların korunduğunu bildirdi. Ancak Osmanlı 1. Ordusu artık neredeyse savaş dışı kalmıştı. Serbest kalan, saldırısı püskürtülen Bulgar 4. tümeninin tekrar saldırısı yanında diğer Bulgar tümenlerinin kuzeye yönelip bu orduyu kuşatma tehlikesi bulunmaktaydı. Bulgarlarda bu 2.ordunun çekilmek zorunda kalacağını hesaplamışlardı. Mahmud Muhtar Paşa'nın harekâta devam yönündeki ısrarına karşın Nazım Paşa tarafından geri çekilme emri verildi. Bununla birlikte Osmanlı 2.ordusunun 1 kasım'da mevziilerini koruması ve direnmesi, Bulgarların dikkatini buraya sevk ederek 1. ordunun daha da kötü bir akıbete uğramasını engelledi.Said Olgun,Mahmud Muhtar Paşa (1867-1935) hayatı, askeri ve siyasi faaliyetleri, eserleri (Yüksek Lisans Tezi) Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ankara 2006 s:142-151 url:http://www.belgeler.com/blg/st8/mahmud-muhtar-paa-1867-1935-hayati-askeri- ve-siyasi-faaliyetleri-eserleri-mahmud-muhtar-pasha-1867-1935-his-life- military-and-politicial-activities-writings = 2-3 Kasım:= küçükresim sağ 200px Lüleburgaz muharebesinde trenlere binip İstanbul'a kaçmaya çalışan sivil halk Mahmud Muhtar Paşa alınan emir doğrultusunda son kalan mermileri de harcayarak topçuların koruması altında düzenli bir şekilde kuvvetlerini geriye çekmeye başladı. Bu geriye çekilme sırasında Osmanlı 2. Ordusu fazla bir kayba uğramadı ve çekilme son derece düzenli yapılmaya çalışıldı, buna rağmen asker kimi yerlerde paniğe düştü ve firarlar engellenemedi, dahası askerlerle birlik halkta yerini yurdunu terk edip İstanbul'a göç ediyordu, bu nedenle de kargaşa oldu. Ancak Bulgarlar, taktiksel zorluklar yaşadıklarından biraz da sis ve yağmuru başarılı bir şekilde kullanan bu 2. ordunun çekilmesinin önünü kesemediler, çevirme harekâtı yapamadılar. 2 kasımı 3 kasıma bağlayan geceye kadar süren kademeli geri çekilme ile 2. Ordu bütün kuvvetlerini Vize'nin doğusuna çekmeyi başardı. 3 Kasım akşamı Osmanlı tarafından ricatı anlatan bir tebliğ yayınlandı: > Savaşın kaderi, daima her noktada birden başarı getiremez. Bir savaşı > kabullenen bir millet, onun bütün neticelerini kabullenmeyi de bilmelidir. > Öyle ki, başarı haberleri karşısında aşırı sevinç göstermemeli ve > hezimetlerden de heyecana ve kötümserliğe kapılmamalıdır.