Dari mandum peuneugah nyang na, nyata jih di Acèh le that leumah keuneubah seujarah masa awai Islam teuka u Nusantara. Lageè keuneubah nyang na di panté timu Acèh, nyang geumeukeusud Keurajeuën Peureulak nakeuh keurajeuën Islam nyang phôn di Nusantara. Bak tarèh seujarah teudong keurajeuën Peureulak nakeuh bak thôn 225 H (840 M) ngon Sultan phôn nyang mat keurajeuën nyan Sultan Alaiddin Sayed Maulana Abdul Aziz Syah. Bak masa keurajeun nyan hana piyôh nibak karu lam nanggroë seureuta na cit teuka seurangan dari Sriwijaya bak thôn 1006 M, sampoë lam bhaih peukeumang agama Islam u luwa dairah keurajeuën mantong hanjeuët glah bak geupeubuët. Dudoë watèe Peureulak ka geupeusaboh ngon Pasè bak abad keu 13, meubarô keuh nanggroë Islam phôn di Nusantara nyan jeuët geupeukeumang Islam ngon cukôp paih u luwa dairah. Teuleubèh lom lheuëh prang antara Keurajeuën Pasè ngon Majapahit, lam prang nyang jipeuhancô meuligoë Pasè lé teuntra Majapahit nyan nakeuh meupadum droë ulama Islam nyang jiba cit keudéh u Jawa. Padum-padum droë ulama Acèh nyang jiba u Jawa nyan kajeuët keu ureuëng Islam phôn nyang peukeumang agama Islam di Jawa, geuturi ureuëng nyan ngon gla Walisongo.