Jadwiga Staniszkis, socjolog. Niezależna. Dzisiaj jest jednym z największych krytyków rządzącej koalicji i tego, co dzieje się w Polsce. Była marksistką. nadszedł marzec '68. "Uczestniczyłam w wydarzeniach marcowych, by wykazać, że endeckie korzenie nie mają nic wspólnego z antysemityzmem". Dzisiaj rozdźwięk między Staniszkis a środowiskiem związanym obecnie z "Gazetą Wyborczą" jest bardzo widoczny. Sama wychowała córkę. "mam umiejętność przetrwania". Osoby jej życzliwe uważają, że ma skłonność do budowania teorii na podstawie wątłych przesłanek. Mniej życzliwi twierdzą, że jest mitomanką i pseudouczoną.  W 1971 roku broni doktoratu o biurokracji. w sierpniu '80 trafia do Stoczni jako ekspert. jeździ po kraju z prelekcjami. W następnym okresie Została doradcą Mariana Jurczyka, pisała mu przemówienia o treściach antysemickich. gdy Lech Wałęsa zaczął ubiegać się o prezydenturę, została jego osobistym doradcą. Gdy powstaje AWS, współtworzy jej program.  "jestem osobą autystyczną. To znaczy taką, która nie ma prawdziwego kontaktu z ludźmi. swoją rolę widzę we wskazywaniu kierunków, w których powinna pójść zmiana. Uznałam, że najwięcej mogę zrobić poprzez media. zachowując niezależność".
Za pośrednictwem mediów temat sądów wchodzi do demokratycznego dyskursu. W Polsce w coraz większym stopniu oczekuje się od sędziów kontaktu ze społeczeństwem. Odmowa uzasadnienia orzeczenia w ważnej dla danej zbiorowości sprawie może być odebrana jako przejaw arogancji sądów, które w ten sposób podważają swoją legitymizację. Współcześnie uzasadnienie słuszności danego rozstrzygnięcia jedynie zgodnością z prawem (legalizm biurokratyczny) uznawane jest za zbyt powierzchowne - społeczeństwo chce poznać racje przemawiające za podjętą decyzją. Przykładami przełamania dotychczasowej rutyny są m.in.: publikacja zdań odrębnych przez Trybunał Konstytucyjny, pełna jawność postępowania prowadzonego przez jedną z izb Sądu Najwyższego oraz wyjaśnienia udzielane przez sędziego prowadzącego sprawę zabójstwa księdza Popiełuszki. Polskie sądy przygotowują uzasadnienia wyroków dla fachowców, nie wprowadzają dodatkowych wyjaśnień. Sama formalna legitymizacja nie zapewni sądom zaufania obywateli. Sprzeciw wobec legalizmu biurokratycznego jest znakiem naszych czasów. Dzisiejsze społeczeństwo oczekuje prawa, które przekonuje, a nie tylko obowiązuje. Podobnie jest w Niemczech, gdzie wymiarowi sprawiedliwości zarzuca się nienowoczesność, nadmierną biurokratyzację i brak udziału w dyskursie z obywatelami. Społeczeństwo potrzebuje wyroków objaśniających publicznie, co i dlaczego sąd zrobił, w jaki sposób sędzia dochodził do wymierzenia sprawiedliwości, zgodnie z systemem prawnym i poczuciem sprawiedliwości w danym środowisku i czasie.