W efekcie kolejnych akcji łączenia rodzin i nielegalnych migracji wyjechało z Polski na stałe do Niemiec przeszło milion osób, w tym wielu rdzennych Polaków i autochtonicznych mieszkańców ziem zachodnich i północnych. Pokłosiem są m.in. napływające obecnie wnioski o potwierdzenie obywatelstwa polskiego oraz o odzyskanie pozostawionego mienia. Akcji łączenia rodzin - gdyż tak je przez cały czas oficjalnie określano, co miało ukryć ich faktyczne znaczenie, czyli emigrację - było w istocie kilka. Dominującą rolę w ich organizacji i przebiegu zawsze odgrywała polityka. Względy polityczne powodowały, że kolejne akcje stały pod znakiem bądź hamowania w różny sposób wyjazdów, bądź  przejściowego liberalizowania kryteriów repatriacji.
W polskich szkołach pracuje około 700 tysięcy nauczycieli. Przy przyjmowaniu nauczyciela do pracy liczy się wykształcenie - powinna osobowość. Zawód nauczyciela cieszy się dużym prestiżem społecznym. Płace nauczycieli kształtują się poniżej społecznie aprobowanego poziomu. Uważa się, że większości nauczycieli zależy na tym, by dobrze wykonywać swoje obowiązki oraz że są fachowcami. Połowa uczniów ocenia swoje stosunki z nauczycielami jako pozytywne, jedna piąta - że nauczyciela nie interesują problemy jego podopiecznych. U co czwartego słowo "nauczyciel" wywołuje lęk. Konieczne jest podmiotowe podejście do ucznia. System szkolnej demokracji oparty powinien być na idei "po pierwsze nie szkodzić". Nauczyciele mówią o niechęci zespołu nauczycielskiego do pracujących twórczo oraz panującym w szkołach marazmie.