Această dezbatere a fost alimentată de "noile teorii" (cum le numeşte Robert Gilpin): teoria echilibrelor multiple, care postulează posibilitatea dezechilibrelor persistente; teoria creşterii endogene, care subminează unele dintre construcţiile de bază ale economiei neoclasice (cum ar fi "legea câştigurilor diminuate"); teza "dependenţei de cale" (rolul istoriei), importanţa geografiei; rolul costului informaţiei şi asimetriile; şi rolul grupurilor în obţinerea de avantaje competitive (felul în care Michael Porter foloseşte grupurile în explicarea avantajelor competitive aminteşte de conceptul de cauzare cumulativă al lui Gunnr Myrda), etc.
Ky debat është nxitur prej mendimeve teorike të paraqitura prej "teorive të reja" (siç i quan ato Robert Gilpin): teoria e ekuilibrave të shumtë, e cila supozon mundësinë e çekuilibrave të vazhdueshëm; teoria e zhvillimit të brendshëm, e cila sfidon disa prej koncepteve bazë të ekonomive neoklasike (të tilla si "ligji i të ardhurave në pakësim"); teza e "varësisë së drejtimit" (roli i historisë), rëndësia e gjeografisë; roli i kostove të informacionit dhe pabarazive dhe roli i grupimeve në arritjen e avantazheve konkurrues (përdorimi nga Majkell Porter i grupimeve në shpjegimin e avantazheve konkurrues të kujton konceptin e Gunar Mirdal të shkakut akumulues), etj.