Ky debat është nxitur prej mendimeve teorike të paraqitura prej "teorive të reja" (siç i quan ato Robert Gilpin): teoria e ekuilibrave të shumtë, e cila supozon mundësinë e çekuilibrave të vazhdueshëm; teoria e zhvillimit të brendshëm, e cila sfidon disa prej koncepteve bazë të ekonomive neoklasike (të tilla si "ligji i të ardhurave në pakësim"); teza e "varësisë së drejtimit" (roli i historisë), rëndësia e gjeografisë; roli i kostove të informacionit dhe pabarazive dhe roli i grupimeve në arritjen e avantazheve konkurrues (përdorimi nga Majkell Porter i grupimeve në shpjegimin e avantazheve konkurrues të kujton konceptin e Gunar Mirdal të shkakut akumulues), etj.
Tu debatu podstakla su i teorijska zapažanja koja su sa sobom donele takozvane "Nove teorije" (kako ih zove Robert Gilpin): teorija višestruke ravnoteže, koja iznosi mogućnost permanentne štetne ravnoteže; teorija endogenog rasta, koja dovodi u pitanje neke od osnovnih postavki neoklasične ekonomije (poput "zakona opadajućih prihoda"); teže o "načinima upravljanja" (uloži istorije), važnosti geografskog položaja; i uloge klastera u ostvarivanju konkurentskih prednosti (upotreba klastera od strane Majkla Portera u objašnjavanju konkurentskih prednosti podseća na koncept kumulativne uzročnosti Gunara Mirdala), itd.