Ky debat është nxitur prej mendimeve teorike të paraqitura prej "teorive të reja" (siç i quan ato Robert Gilpin): teoria e ekuilibrave të shumtë, e cila supozon mundësinë e çekuilibrave të vazhdueshëm; teoria e zhvillimit të brendshëm, e cila sfidon disa prej koncepteve bazë të ekonomive neoklasike (të tilla si "ligji i të ardhurave në pakësim"); teza e "varësisë së drejtimit" (roli i historisë), rëndësia e gjeografisë; roli i kostove të informacionit dhe pabarazive dhe roli i grupimeve në arritjen e avantazheve konkurrues (përdorimi nga Majkell Porter i grupimeve në shpjegimin e avantazheve konkurrues të kujton konceptin e Gunar Mirdal të shkakut akumulues), etj.
Bu tartışma, Robert Gilpin'in de atıfta bulunduğu 'Yeni Teoriler'le iyice hız kazandı: örneğin 'sürekli kötü denge' olasılığını öne süren çoklu denge teorisi; neoklasik ekonominin 'azalan gelir kanunu' gibi temel kavramlarını zayıflatan içten büyüme teorisi; "yola bağımlılık" (tarihin rolü) tezi; coğrafyanın önemi; bilgi maliyetleri ve asimetrilerin rolü ve rekabet avantajlarında gruplaşmaların rolü (Michael Porter'ın rekabet avantajını açıklarken gruplardan yararlanması, Gunnar Myrdal'ın kümülatif nedensellik kavramını hatırlatıyor).