રામજન્મભૂમિ અને બાબરી મસ્જિદ વિવાદ : ક્યારે શું થયું?
અયોધ્યામાં 1500 વર્ગગજ જમીન માટે બે ધાર્મિક સમુદાયોની આસ્થા લગભગ દોઢ સો વર્ષથી કોર્ટકચેરીના ચક્કર લગાવી રહી છે અને બન્નેમાંથી કોના પ્રયાસો ફળશે એ મામલે હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી ચાલી રહી છે.
આ પહેલાં વર્ષ 2010માં અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે વિવાદાસ્પદ જમીનને રામજન્મભૂમિ તરીકે સ્વીકારતાં વિવાદાસ્પદ બાબરી મસ્જિદના ત્રણ ગુંબદને દીર્ઘકાળના કબજાના આધારે ત્રણ પક્ષોમાં વહેંચી દીધા હતા. આમાંનો એક સનાતની હિંદુઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરનારા નિર્મોહી અખાડાને, બીજો ભાગ સત્તાધારી ભાજપની સહયોગી અને હિંદુત્વવાદી સંસ્થા વિશ્વ હિંદુ પરિષદને અને ત્રીજો ભાગ મુસ્લિમ સમુદાયનું પ્રતિબંધ કરનારા સુન્ની વકફ બોર્ડને સોંપવામાં આવ્યો. જોકે, ત્રણે પક્ષ આ નિર્ણયથી સંતુષ્ટ ન થયા અને સુપ્રીમમાં કુલ 14 અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી. અત્યાર સુધી સુપ્રીમમાં સુનાવણી કેમ ન થઈ? સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેટલાંય વર્ષો સુધી સુનાવણી ન થવા પાછળનું કારણ અલાહાબાદ હાઈકોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો હતા. લાખો પાનાંના આ દસ્તાવેજ અંગ્રેજી ઉપરાંત, ઉર્દૂ, ફારસી અને સંસ્કૃતમાં હતા. સુપ્રીમ કોર્ટે પહેલાં દસ્તાવેજોનો અનુવાદ કરવા જણાવ્યું. આ દરમિયાન ગત લોકસભાની ચૂંટણી પહેલાં ભાજપ અને તેનાં સહયોગી દળોએ સુપ્રીમ કોર્ટ આ મામલે રોજ સુનાવણી કરી પોતાનો નિર્ણય જણાવે એવી માગ કરી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે વિવાદને વાતચીત થકી ઉકેલવા ત્રણ સભ્યોની એક કમિટી રચી પણ એનાથી વિવાદનો ઉકેલ ન લાવી શકાયો અને તેના રિપોર્ટના આધારે સુપ્રીમ કોર્ટે 6 ઑગસ્ટથી રોજ સુનાવણી શરૂ કરી. હવે જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટ આ મામલે ટૂંક સમયમાં નિર્ણય આપી શકે એમ છે ત્યારે આ નિર્ણય સંબંધિત પક્ષોને માનવો રહેશે. જોકે, સૌથી મોટો પડકાર નિર્ણયને લાગુ કરાવવો રહેશે, કારણ કે જો નિર્ણય કોઈ એક પક્ષની તરફેણમાં આવ્યો તો તેનું અમલીકરણ બહુ જ મુશ્કેલ બની રહેશે. મૂળ વિવાદ શો હતો? અયોધ્યામાં મૂળ વિવાદ 1500 વર્ગગજ જમીન પર છે, જેના પર મસ્જિદના ત્રણ ગુંબદ ઊભા હતા. જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં કલ્યાણસિંહની સરકાર બની ત્યારે તેણે આસપાસની 2.77 એકર જમીન સંપાદિત કરી લીધી. બાબરી મસ્જિદ તૂટી એ વખતે કેન્દ્રની નરસિમ્હા રાવની સરકારે પણ આસપાસની 67 એકર જમીન સંપાદિત કરી લીધી હતી. આ માટે કાયદો પણ બનાવાયો હતો અને તેના સંરક્ષણ માટે કેન્દ્ર સરકારના પ્રતિનિધિ તરીકે ફૈઝાબાદના કમિશનરને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. અહીં એ પણ નોંધવું ઘટે કે જમીનવિવાદમાં રાજ્યની સરકારની કોઈ ખાસ ભૂમિકા નથી. આ વિવાદિત જમીનમાં એ 40 એકર પણ સામેલ છે, જેને જે-તે સમયે કૉંગ્રેસની સરકારે રામકથા પાર્ક માટે સંપાદિત કરી હતી. બાદમાં કલ્યાણસિંહે આ જમીન વિશ્વ હિંદુ પરિષદને સોંપી દીધી હતી. એવા ઉદ્દેશ સાથે આ જમીનને સંપાદિત કરવામાં આવી હતી કે કોર્ટના અંતિમ નિર્ણય બાદ તેને ધર્મશાળા અને અન્ય ઇમારતો બાંધવાં માટે આપી શકાય. જોકે, વિશ્વ હિંદુ પરિષદ દ્વારા સતત એવું દબાણ કરવામાં આવ્યું કે આ સંપાદિત જમીનનો અમુક ભાગ તેને સોંપવામાં આવે, જેથી તે સાંકેતિક રીતે નિર્માણનું કાર્ય શરૂ કરી શકે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય છે કે આ 67 એકર જમીનની વહેંચણી પણ અંતિમ નિર્ણય આવ્યા બાદ જ કરવામાં આવશે. ક્યારે-ક્યારે શું-શું થયું? તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો