અમેરિકામાં શટડાઉન: ટ્રમ્પ ટક્કર આપશે કે સમાધાન કરશે?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મેક્સિકો સાથેની સરહદને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કટોકટી કહી છે ત્યારે ડેમૉક્રેટ્સ નેતાઓએ ટ્રમ્પ પર અમેરિકાને ઠપ કરી દેવાની ખોટી ધમકી આપવાનો આક્ષેપ કર્યો છે.
અમેરિકા તથા મેક્સિકો વચ્ચે દીવાલ માટે ફંડને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદને પરિણામે છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયાથી અમેરિકન સરકારમાં કામકાજ આંશિક રૂપે બંધ છે. મંગળવારે રાષ્ટ્રને આપેલા ભાષણોમાં બન્ને પક્ષો એટલે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ તથા ડેમૉક્રેટ્સ પોત-પોતાના મતોને વળગી રહ્યાં છે અને કોઈ પણ બાંધછોડ કરવા માટે તૈયાર નહોતાં, તો હવે આગળ શું? અત્યારે આખું દેશ વૉશિંગટન ઉપર નજર માંડીને બેઠું છે ત્યારે ટ્રમ્પ પાસે શું વિકલ્પ છે, તેના પર બીબીસી સંવાદદાતા ઍન્થની ઝર્ચરનું આકલન. તમે આ વાંચ્યું કે નહીં? ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પોતાના ભાષણમાં જાણે રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરતા કરતા રહી ગયા પણ વ્હાઇટ હાઉસનાં પ્રેસ સચિવ સારા સૅન્ડર્સે બુધવારે પત્રકારોને કહ્યું કે ચોક્કસપણે આ પણ એક વિકલ્પ છે. જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ તરીકેની તેમની શક્તિઓનો પ્રયોગ કરે તો તેઓ કૉંગ્રેસ ને નજરઅંદાજ કરી તથા સૈન્ય સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને આ દીવાલ માટે ભંડોળ એકઠું કરી શકે છે. જોકે આલોચકોની નજરે આ શક્તિઓનો શરમજનક દુરુપયોગ હશે. એ સિવાય ટ્રમ્પ આ બાબતે જો નિવેદન તૈયાર કરે તો તેમણે કૉંગ્રેસને જાણ કરવી પડે કે તે કઈ શક્તિઓનો પ્રયોગ કરી રહ્યાં છે. જેને કૉંગ્રેસ સેનેટ તથા હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં વોટ થકી રદબાતલ કરી શકે છે. પણ અમેરિકામાં કાયદા હેઠળ, કટોકટીને પાછી ખેંચવા માટે ટ્રમ્પના હસ્તાક્ષરની જરૂર પડશે. આવી પરિસ્થિતિમાં, ટ્રમ્પ કટોકટીને રદ કરવા માટે હસ્તાક્ષર કરે તેની સંભાવના ઓછી લાગે છે કારણકે તેનાથી સરકારની બે શાખાઓ વચ્ચે એક કાયદાકીય લડાઈ શરુ થઈ જશે. પરંતુ 1976 નેશનલ ઇમર્જન્સીઝ એક્ટ, જેમાં કટોકટીની પરિસ્થિતિમાં રાષ્ટ્રપતિને એકપક્ષી સત્તા આપવામાં આવી છે તથા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અંગેના રાષ્ટ્રપતિના નિર્ણયો પર અદાલતોનો ઇતિહાસ જોઇએ તો, ટ્રમ્પને ફાયદો થઈ શકે છે. ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે દર અઠવાડિયે હૅરોઇનના કારણે 300 અમેરિકન નાગરિકોના મૃત્યુ થાય છે. તેઓ દાવો કરે છે કે એમાંથી 90 ટકા હૅરોઇન અમેરિકાની દક્ષિણી સરહદેથી આવી રહી છે. એ સત્ય છે કે અમેરિકામાં આવતી હૅરોઇનમાંથી મોટા ભાગનું મેક્સિકોથી આવે છે પરંતુ ટ્રમ્પ પ્રશાસનના ડ્રગ ઍન્ફોર્સમેન્ટ ઍડમિનિસ્ટ્રેશન પ્રમાણે આમાંથી મોટા ભાગનું હૅરોઇન કાયદાકીય પ્રવેશ બિંદુઓથી આવે છે એટલે દીવાલ અસરકારક નહીં રહે. અને 2020માં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી પહેલાં આવા વિવાદાસ્પદ મુદ્દા પર ટ્રમ્પને તેમની પાર્ટીમાંથી ટેકો મળે તેની સંભાવના ઓછી દેખાય છે. સેનેટર માર્કો રુબિયોએ બુધવારે સીએનબીસીને કહ્યું હતું, ''અમારે વહીવટી શક્તિઓના અણધડ પ્રયોગને ટેકો આપવા વિશે કાળજી લેવી પડશે. '' બીબીસી સંવાદદાતા ઍન્થની ઝર્ચરનું માને છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાસે ડેમૉક્રેટ્સ સાથે વાટાઘાટોમાં ફાયદો ઉઠાવવાના બિંદુઓ ઘટતા જાય છે. એમની પાસે રાષ્ટ્રીય કટોકટીનું કાર્ડ શેષ રહ્યું છે પણ મંગળવારે રાત્રે જ્યારે તેમની પાસે દેશની સામે પોતાની વાત કહેવાનો અવસર હતો ત્યારે તેઓ આ કાર્ડ વાપરી શક્યા હોત. અને જો ટ્રમ્પે કટોકટી માટે પગલાં લીઘાં હોત તો તેઓ દાવો કરી શક્યા હોત કે તેઓ આ વિવાદને કાયદાકીય લડત આપવાની સાથે-સાથે બીજા પગલાં ભરી રહ્યાં છે. પણ અમુક કન્ઝર્વેટિવ નેતાઓ માને છે કે આ ખરાબ ઉદાહરણ બેસાડવા જેવું થશે. એ સિવાય ડેમૉક્રેટ્સ તેમની વાતને છેતરપિંડી કહીને ફગાવી હોત તથા રાષ્ટ્રપતિ ઠેરના ઠેર રહી ગયા હોત. ટ્રમ્પ કૉંગ્રેસ સાથે સમજૂતી કરે શટડાઉનનો ઉકેલ લાવવા માટે ટ્રમ્પ બુધવારે વ્હાઇટ હાઉસમાં બેઠક થઈ પણ જ્યારે ડેમૉક્રેટ્સ દીવાલ માટે ભંડોળને લઈને ટસથી મસ ન થયા તો ટ્રમ્પ બેઠકમાંથી બહાર નિકળી ગયા. આ દરમિયાન, કૅપિટલ હિલ પર દબાણ વધી રહ્યું છે. સરકારના શટડાઉનના વિરોધમાં ડેમૉક્રેટ સેનેટરોએ મંગળવારે દ્વિપક્ષી મિડલ ઇસ્ટ પૉલિસી બિલને પસાર થવા ન દીધું તથા તેને અટકાવી રાખે તેવી સંભાવનાઓ પણ છે. ડેમૉક્રેટિક સેનેટર પૅટી મર્રેએ સીએનએનને કહ્યું હતું કે સરકારી શટડાઉન ચાલતો હોય, જ્યારે લોકોને પગાર ન મળી રહ્યા હોય અને તેઓ મુશ્કેલીમાં હોય તો બાકીનું કામકાજ પ્રભાવિત થયા વગર ન રહે. જ્યારે ડેમૉક્રેટિક રિપ્રેઝન્ટેટિવ હકીમ જેફ્રીઝે કહ્યું હતું કે તેમના પક્ષને આશા છે કે પસાર થઈ રહેલા દરેક દિવસ સાથે રિપબ્લિકન પક્ષની વાટાઘાટોની તૈયારી વધશે. ડેમૉક્રેટિક રિપ્રેઝન્ટેટિવ હકીમ જેફ્રીઝે જણાવ્યું, ''અમે તેમને એવી ચર્ચા માટે બ્લૅકમેલ નહીં કરવા દઇએ કે જેને પરિણામ અમે એક એવી દીવાલ માટે અરબો ડૉલર ફાળવી દઈએ, જેને કોઈ પણ અસરકારક નથી માની રહ્યું. '' અમેરિકામાં મેક્સિકોની સીમા પર આવેલા નવ જિલ્લાઓના કૉંગ્રસ પ્રતિનિધિઓ ટ્રમ્પની આ દીવાલનો વિરોધ કરી રહ્યા છે, આ પ્રતિનિધિઓમાંથી એક રિપબ્લિકન પક્ષના છે. ઍન્થની ઝર્ચરનું માનવું છે કે શટડાઉનથી પરિસ્થિતિ વણસી જશે તો ટ્રમ્પ કૉંગ્રેસમાં રિપબ્લિકનોના કજિયા પણ રોકી નહીં શકે. અત્યારે ત્રણ રિપબ્લિકન સેનેટરો દીવાલ માટેના ભંડોળ વગર સરકારનું કામકાજ શરુ કરવા માટેની વાત કહી ચુક્યા છે. જ્યારે હાઉસમાં સરકારનું કામકાજ ફરી શરૂ કરવા માટે ડેમૉક્રેટિક પક્ષનું બિલ લાવવામાં આવ્યું હતું ત્યારે સાત રિપબ્લિકન નેતાઓએ તેને ટેકો આપ્યો હતો. આવનારા દિવસોમાં જ્યારે પણ બિલ પર વોટિંગ થાય તો આ સંખ્યા ચોક્કસપણે વધશે. આ વિવાદમાંથી બહાર આવવા માટે બન્ને સદનોના સદસ્યો રસ્તો શોધશે. શટડાઉન ચાલુ રહે જો રાષ્ટ્રપતિ તથા સાંસદો વચ્ચે સમજૂતી ન થાય તો આ અઠવાડિયે પણ આશરે 8 લાખ સરકારી કર્મચારીઓને વેતન નહીં મળે. ઘણાં કર્મચારીઓને રજા પર મોકલવામાં આવ્યાં છે તો ઘણાંને અસ્થાયી રૂપે કામમાંથી છૂટા કરાયા છે. પણ જે લોકો અનિવાર્ય પદે નોકરી પર છે તેઓ 22 ડિસેમ્બરથી વેતન વગર કામ કરી રહ્યાં છે. તો આ અઠવાડિયાના અંત સુધી આ આંશિક શટડાઉનનો ઉકેલ નહીં આવે તો આ અમેરિકન ઇતિહાસમાં સૌથી લાંબુ સરકારી શટડાઉન બની જશે. છેલ્લાં 20 દિવસમાં સરકારી કર્મચારીઓએ ભાડાં ચુકવવા, ક્રૅડિટ કાર્ડની પેમૅન્ટ તથા જીવન જરૂરિયાતો પૂરી કરવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ઘણાં લોકોને વધારાની નોકરીઓ કરવી પડી રહી છે. આપને આ પણ વાંચવું ગમશે અધિકારીઓના જણાવ્યાં મુજબ વેતન ન મળવાને કારણે ઍયરપોર્ટ સુરક્ષા કર્મચારીઓ નોકરી છોડી રહ્યાં છે તો અમુક ગંભીરતાપૂર્વક આ વિશે વિચારી રહ્યાં છે. ઍન્થની ઝર્ચરનું માનવું છે કે શટડાઉનની શરૂઆતમાં આવેલા અહેવાલોમાં કહેવાયું હતું કે વ્હાઇટ હાઉસે સરકારી ભંડોળ ન મળવાની સ્થિતિ જો લાંબી ખેંચાય તો શું થશે તે વિશે પૂરતી વિચારણા નહોતી કરી. આશરે 8 લાખ સરકારી કર્મચારીઓ અમેરિકામાં વિખરાયેલા છે જે પ્રભાવિત થઈ રહ્યાં છે અને આ માત્ર શટડાઉનની અસરની શરૂઆત છે. પ્રશાસન ટૅક્સ રિફંડ તથા સરકારી ખાદ્ય સહાય સમયસર આપવાનો વાયદો કરી રહ્યું છે પરંતુ એ સ્પષ્ટ છે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસને શટડાઉનના વ્યાપક પ્રભાવ વિશે નહોતું વિચાર્યું. આ ભલે આંશિક શટડાઉન હોય પરંતુ અમેરિકન લોકોના જીવન તથા અમેરિકન અર્થતંત્ર પર તેની અસર મહત્ત્વપૂર્ણ છે અને વધી રહી છે. તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો