Cynllun cyflog mudwyr yn taro Cymru'n waeth wedi Brexit
Byddai trothwy cyflog arfaethedig i fudwyr sy'n edrych am waith yn y Deyrnas Unedig yn dilyn Brexit yn taro Cymru'n "galetach" na gweddill Prydain, yn ôl economegydd blaenllaw.
Cemlyn DaviesGohebydd gwleidyddol BBC Cymru Dywedodd yr Athro Jonathan Portes bod yr effaith posib ar y sector gweithgynhyrchu yng Nghymru "o bryder yn enwedig". Mae Llywodraeth y DU yn ymghynghori ar gynlluniau i roi stop ar hawl pobl i symud yn rhydd ar ôl i Brydain adael yr Undeb Ewropeaidd. Dywed y Swyddfa Gartref y byddai'n caniatáu i'r DU ddenu gweithwyr talentog a gweithredu canlyniad y refferendwm. 'Taro Cymru yn galetach' Fe wnaeth Llywodraeth Cymru ofyn i'r Athro Portes ystyried beth fyddai effaith posib cynlluniau Llywodraeth y DU ar Gymru. Maen nhw'n cynnwys cyflwyno trothwy cyflog ble'n gyffredinol fyddai mudwyr a fyddai'n ennill llai na £30,000 y flwyddyn ddim yn gymwys i weithio'n y DU. "Bydd hynny'n taro Cymru yn galetach na gweddill y wlad," meddai'r Athro Portes. "Er nad ydy cyflogau llawn amser ar gyfartaledd ar gyfer y DU yn bell o fod yn £30,000, yng Nghymru mae'r cyfartaledd yn sylweddol is na £30,000. "Mae'n bwysig nodi nad ydy hyn am weithwyr heb sgiliau'n unig - rydyn ni'n gwybod yng Nghymru bod tipyn o weithwyr Ewropeaidd sy'n gwneud gwaith gyda sgiliau, yn enwedig yn y sector gweithgynhyrchu, fyddai'n cael eu dal gan y trothwy £30,000. "Nid gweithio ar ffermydd yn unig mae mudwyr o'r UE, mae cyfran mawr yn gweithio mewn gweithgynhyrchu," ychwanegodd. 'Llai deniadol i fudwyr?' Mae adroddiad yr Athro Portes yn galw ar i Lywodraeth Cymru weithio gyda byd busnes i roi pwysau ar Lywodraeth y DU i ostwng y trothwy arfaethedig gan ddadlau y byddai trothwy o £20,000 yn ysgafnhau'r ergyd posib. Mae'r gwaith ymchwil hefyd yn dod i'r casgliad y gallai cynlluniau Llywodraeth y DU arwain at ergyd o 1.1%-1.6% i'r economi Gymreig dros y 10 mlynedd nesa, o'i gymharu ag ergyd o 1.4%-1.9% ar gyfer economi'r DU. Mae hyn achos bod Cymru'n llai dibynnol ar fewnfudwyr na'r DU yn ei chyfanrwydd. Ond mae mudwyr yng Nghymru'n fwy'n tebygol o ennill llai na £30,000 ac felly'n gyfrannol byddai'r effaith yn waeth ar fewnfudiad i Gymru, meddai'r adroddiad. Dywedodd yr Athro Portes bod gweithwyr sydd eisiau gweithio i'r gwasanaeth iechyd yn debygol o fod yn gymwys i weithio ym Mhrydain o hyd ond bod cwestiwn "a fyddai pobl o Ewrop yn dal i fod eisiau dod i Brydain". "Y pryder yw y bydd y DU yn ei chyfanrwydd a Chymru'n benodol yn llai deniadol i fudwyr Ewropeaidd pan mae'r rhyddid i symud yn dod i ben a dydy hi ddim yn bosib mwyach i gamu ar awyren, dod yma i weithio ac i bob pwrpas cael eu trin fel dinasyddion o Brydain fel mae nhw ar hyn o bryd," meddai. Bydd cynnal mewnfudiad yn bwysig i fynd i'r afael â heriau demograffig fel y boblogaeth yn heneiddio, ychwanegodd yr Athro Portes. Dywedodd llefarydd ar ran y Swyddfa Gartref: "Mae'r system fewnfudo newydd, a fydd yn weithredol o 2021, wedi'i chynllunio i gynyddu cyflogau a chynhyrchiant ar draws economi y DU, gn gynnwys Cymru ac fe fydd yn cefnogi busnesau, cymunedau a'n gwasanaethau cyhoeddus. "Ry'n yn gwneud pob ymdrech i ddeall anghenion penodol y DU - a dyna pam ein bod cysylltu â busnesau, gweinyddiaethau datganoledig a'r cyhoedd am ein cynlluniau gydol 2019." '£30,000 yn hurt' Mae 30% o staff cwmni potelu dŵr a diodydd ysgafn Radnor Hills yn Nhrefyclo ym Mhowys yn dod o ddwyrain Ewrop. Dywedodd y prif weithredwr William Watkins: "Ry'n ni yn ceisio cyflogi pobl leol hefyd - ond yma yng nghanolbarth Cymru does yna ddim lot o bobl o gwmpas ac felly mae wedi bod yn hanfodol i ni lenwi swyddi gan bobl o ddwyrain Ewrop. "Mae'r ffigwr £30,000 yn hurt. Ry'n ni angen llawer o bobl sy'n ennill llai na £30,000 - yn enwedig yn y diwydiant bwyd a diod. "Byddai cael trothwy ar gyfer y diwydiant bwyd yn drychineb. "Rwy'n poeni'n fawr am yr effaith petai ni methu â chael gweithwyr o ddwyrain Ewrop."