Arweinydd cyngor yn anhapus am gapasiti profion
Dywed arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf ei fod yn gynddeiriog am reolau sy'n cyfyngu ar gapasiti profion Covid-19 wrth i'r ardal geisio atal yr haint rhag ymledlu.
Nos Wener fe wnaeth Andrew Morgan drydar fod yna "ymgyrch enfawr" i geisio sicrhau fod profion ar gael. Dywedodd ei fod yn hynod o flin fod 'rheolau cenedlaethol' yn cyfyngu ar nifer y profion i 60. Dywed Llywodraeth Cymru ei fod wedi ymyrryd er mwyn cynyddu capasiti. Gwnaed cais i Lywodraeth y DU am sylw. Yn ôl llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru fe fydd digonedd o brofion ar gael i drigolion ddydd Sadwrn a dydd Sul. "Mae yna broblemau yn parhau gyda rhwydwaith labordai Lighthouse y DU" "Mae trefniadau ar gyfer cynnal profion wedi ei sefydlu ar frys yn yr ardal gan y bwrdd iechyd lleol yn cydweithio gyda'r cyngor sir ac Ymddiriedolaeth Ambiwlans Cymru," meddai'r llefarydd. "Rydym yn cymryd camau brys i symud cyfleusterau cynnal profion i labordai yng Nghymru er mwyn cynyddu capasiti." Ffigyrau diweddara Yn y cyfamser, mae 164 o bobl wedi profi'n bositif i coronafierws, yn ôl Iechyd Cyhoeddus Cymru. Doedd yna ddim marwolaethau yn gysylltiedig â Covid-19 wedi eu hadrodd yn y 11 diwrnod diwethaf. Cyfanswm y marwolaethau yw 1,597 gyda 19,228 wedi profi'n bositif. O'r 164 wnaeth brofi'n bositif roedd 25 yn ardal Rhondda Cynon Taf. Dros gyfnod o saith diwrnod mae cyfradd o 37.7 bob 100,000 wedi profi'n bositif yn y sir. Hwn yw'r pedwerydd uchaf yng Nghymru ar ôl Caerffili, Merthyr a Chasnewydd. Beth yw'r broblem yn Rhondda Cynon Taf? Mae'r unedau profi symudol yn rhai newydd, o dan ofal labordai Lighthouse - partneriaeth rhwng y sector breifat a Llywodraethau'r DU a'r gwledydd datganoledig. Fel rheol maen nhw'n gallu cynnal 300 o brofion bod dydd - ond wrth i alw am y profion drwy'r DU gynyddu, fe gafodd uchafswm o 60 ei osod ar gyfer Rhondda Cynon Taf. Fe wnaeth Llywodraeth Cymru ofyn i Lywodraeth San Steffan gynyddu'r ffigwr, ac fe gafodd ei godi i dros 150. Mae disgwyl i Lywodraeth y DU ei godi eto ddydd Sul, i 300. Mae uned symudol dros dros wedi ei sefydlu yng Nghwmclydach, ar gyfer trigolion Rhondda Cynon Taf yn unig. Yn ogystal â hyn mae Gwasanaeth Ambiwlans Cymru wedi anfon uned symudol i'r sir. Dywedodd y gweinidog iechyd Vaughan Gething nos Wener fod hyn wedi gadel Llywodraeth Cymru mewn "sefyllfa anfoddhaol iawn" wrth iddynt gael gwybod fod Llywodraeth y DU yn bwriadu gosod terfyn o 60 o borion ar unedau symudol yng Nghymru. "Doedd hynny yn amlwg ddim yn cwrdd â'n hanghenion, a hefyd natur byr y cafodd y penderfyniad ei wneud heb ymgynghori â ni. " Fe wnaeth llefarydd iechyd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth AS alw am weithredu brys. Gan rybuddio Llywodraeth Cymru i beidio dibynnu ar labordai Lighthouse dywedodd fod angen i'r gweinidog iechyd fynd i'r afael â'r sefyllfa. "Mae'r system brofi yn amlwg ar y dibyn," meddai. "Mae Llywodraeth Lafur Cymru wedi rhoi ei ffydd yn Llywodraeth y DU a pan mae'n dod i brofi, mae Cymru wedi cael ei siomi unwaith eto." Dywedodd y gweinidog iechyd Vaughan Gething nos Wener fod hyn wedi gadel Llywodraeth Cymru mewn "sefyllfa anfoddhaol iawn" wrth iddynt gael gwybod fod Llywodraeth y DU yn bwriadu gosod terfyn o 60 o borion ar unedau symudol yng Nghymru. "Doedd hynny yn amlwg ddim yn cwrdd â'n hanghenion, a hefyd natur sydyn y cafodd y penderfyniad ei wneud heb ymgynghori â ni. " Fe wnaeth llefarydd iechyd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth AS alw am weithredu brys. Gan rybuddio Llywodraeth Cymru i beidio dibynnu ar labordai Lighthouse dywedodd fod angen i'r gweinidog iechyd fynd i'r afael â'r sefyllfa. "Mae'r system brofi yn amlwg ar y dibyn," meddai. "Mae Llywodraeth Lafur Cymru wedi rhoi ei ffydd yn Llywodraeth y DU a pan mae'n dod i brofi, mae Cymru wedi cael ei siomi unwaith eto."