Eich enwau anwes chi ar eich trefi
Roedd dipyn o ymateb i'n herthygl ddiweddar Beth ydych chi'n galw eich tref chi? , a oedd yn edrych ar yr arferiad o roi enwau 'anwes' neu enwau byrrach ar drefi, yn hytrach na defnyddio'r enwau swyddogol.
Cawsom enghreifftiau gennych chi ar e-bost, ar Facebook ac ar Twitter: Atgoffodd Elfed Morgan ni am enw anwes sydd mae'n siŵr yn gyfarwydd i nifer ohonom ni - Llanbêr am Llanberis. Nid nepell o Lanbêr, mae Llanbabo neu Llanbabs... Lle? Wrth gwrs! Cysylltodd Arthur Owen i ddweud yr un peth - mai Llanbabo ydy llysenw y pentref (neu 'pentra') i'w wahaniaethu o'r ardal ehangach sydd yn cynnwys Clwt y Bont a Gallt y Foel. I fyny'r ffordd mae Pessawaen, yn ôl Sion Rees Williams - neu Penisarwaun. Ond fel nododd Sion, mae yna'n aml ansicrwydd wedi bod ynglŷn â sillafiad y pentref - felly efallai mai ei alw'n Pessawaen sydd orau?! Mae dipyn o leoedd ar Ynys Môn sydd ag enwau anwes. Soniodd Sian Jones mai Bod-ed yw'r enw lleol am Bodedern, a Lla'ch-medd yw Llannerchymedd, ac wrth gwrs, Berffro am Aberffraw. Anfonodd Clare e-bost atom ni yn sôn am Berffro hefyd - ac yn benodol yn cyfeirio ar deisen Berffro - bisged draddodiadol o'r ardal, sydd siâp cragen fylchog. Soniodd Elis Jones am enwau anwes Trefeglwys ym Mhowys, a Bryneglwys yn Sir Ddinbych. Trefeg a Bryneg yw'r enwau anwes arnyn nhw - mae'r elfen 'eglwys' yn cael ei golli yn y ddau enw. Tybed beth yw arwyddocâd hyn? Yn aml, mae enwau sy'n dechrau â Llan yn cael eu cyfeirio atyn nhw fel Llan - ond fel dywedodd Elis, Lani yw Llanidloes iddo ef. Ac nid Aber mae Abererch ger Pwllheli yn cael ei alw, meddai Caroline: Yn ôl Steff Rees o Bontyberem, mae Meinciau yng Nghwm Gwendraeth yn cael ei alw'n Mince ('mink-ke') ar lafar. Mae Adam Jones yn galw Glanaman a Brynaman yn Glaman a Braman. Yn amlwg, does dim amser i ynganu pob un sill. Mae Lowri Williams yn dod o Donyrefail ac yn cyfeirio ato fel Ton. Tybed oes sefyllfa debyg gyda phentrefi Tonypandy a Ton Pentre? Efallai byddai hynny'n gwneud pethau'n gymhleth... A druan o Landysul - Llandismal mae Mathew Rees yn ei alw. Ddim cweit yn enw 'anwes' efallai...