Cynllun newydd yr M4 i 'gael effaith ar ecoleg'
Mae'r ymchwiliad cyhoeddus i ffordd osgoi'r M4 wedi clywed y byddai'r ffordd o gwmpas Casnewydd yn cael "effaith andwyol" ar ecoleg a bywyd gwyllt lleol.
Dywedodd yr ecolegydd Dr Keith Jones wrth y gwrandawiad y byddai'r ffordd yn cael effaith ar gynefinoedd "rhywogaethau sydd yn cael eu diogelu". Ond fe ddywedodd y bydd Llywodraeth Cymru yn cyflwyno mesurau i liniaru unrhyw effaith gan y byddai'r draffordd yn croesi safleoedd o ddiddordeb gwyddonol arbennig. Mae Cyfeillion y Ddaear, RSPB Cymru a Chyfoeth Naturiol Cymru yn gwrthwynebu'r cynllun. Mae Llywodraeth Cymru am gael ffordd osgoi er mwyn rhoi hwb i'r economi ac mae'n mynnu nad yw'r M4 bresennol yn addas. Mae nifer o grwpiau amgylcheddol - gan gynnwys Cyfoeth Naturiol Cymru sy'n cael ei noddi gan y Llywodraeth - a thrigolion lleol yn gwrthwynebu'r cynllun. Mae'r ffordd sy'n cael ei hargymell yn mynd ar draws Wastadeddau Gwent a phum safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig. Prif bwyntiau ffordd osgoi'r M4: Dywedodd Dr Jones, arbenigwr ecolegol a chadwraeth Llywodraeth Cymru wrth yr ymchwiliad ei fod yn "rhagofalus" ac efallai ei fod wedi "goramcangyfrif yr effaith" ar ecoleg a bywyd gwyllt. Dywedodd y gallai'r prosiect gael effeithiau andwyol tymor hir ar ddyfrgwn ac ystlumod ac mi allai afonydd, morfeydd a chynefinoedd naturiol gael difrod wrth i'r gwaith adeiladu fynd rhagddo. Ychwanegodd Dr Jones y gallai'r gwaith gael effaith ar le nythu y crychydd - maen nhw wedi bod yn nythu yn y lle arbennig hwn ers 400 mlynedd ac efallai y byddai effaith ar gynefinoedd anifeiliaid a phryfed eraill. Ychwanegodd Dr Jones ei bod hi'n fwriad gan y llywodraeth i godi twneli arbennig ar gyfer mamaliaid - er enghraifft, mi fydd yna dwnnel arbennig i ddyfrgwn a lle pasio arbennig i lyswennod yn ystod y cyfnod adeiladu. Dywedodd Mr Jones hefyd y bydd y ffordd newydd gan amlaf yn dywyll. Mi fydd morfa hallt ar lannau'r afon Wysg yn cael ei symud, bydd darpariaeth arbennig ar gyfer moch daear a chartref newydd i ystlumod, ychwanegodd. Mae'r ymchwiliad yn parhau.