Comisiwn am lai o gynghorwyr ar Ynys Môn
Mae'r Comisiwn Ffiniau yn argymell y dylai Cyngor Sir Ynys Môn gael 30 o gynghorwyr yn y dyfodol, 10 yn llai na'r nifer bresennol.
Fe gyhoeddodd y comisiwn eu harmgymellion ddydd Llun. Bydd cyfarfod arbennig o'r cyngor yn trafod y cynigion fydd yn y pen draw yn cael eu cymeradwyo gan Lywodraeth Cymru. O ganlyniad i'r argymhellion mae BBC Cymru wedi cael ar ddeall y gallai etholiadau llywodraeth leol ar yr ynys gael eu gohirio. Dydd Sul fe ddatgelwyd y gallai'r etholiadau gael eu gohirio am o leiaf 12 mis am na fydd 'na ddigon o amser i'r cyngor baratoi wedi i waith y comisiwn ddod i ben. Comisiynwyr sy'n gyfrifol ar hyn o bryd am Cyngor Sir Ynys Môn. O dan y trefniadau newydd fe fydd 11 o adrannau etholaethol newydd gyda thri chynghorydd yn cynrychioli wyth o'r adrannau hynny a dau gynghorydd yn cynrychioli'r tair adran arall. Dywedodd John Stevenson, Gohebydd Gwleidyddol y gogledd: "Yr hyn sy'n cael ei gynnig yw newid pellgyrhaeddol. "Mae Max Caller, Cadeirydd y Comisiwn Ffiniau, wedi dweud mai'r nod fydd sefydlu system deg fydd yn hollbwysig i ddemocratiaeth leol. "Ac mae wedi dweud bod yr un sefyllfa mewn llawer o awdurdodau lleol. "Dyna pam mae adolygiadau etholiadol mewn 22 o gynghorau bwrdeistref sirol a dinesig." 'Sylweddol' "Byddai'r cynigion yma, petaen nhw'n cael eu derbyn, yn golygu newidiadau daearyddol a diwylliannol sylweddol i etholwyr Ynys Môn," meddai Prif Weithredwr dros dro y cyngor sir, Richard Parry Jones. "Byddwn yn annog etholwyr Ynys Môn i edrych yn fanwl ar gynigion y Comisiwn Ffiniau a chyflwyno eu sylwadau yn uniongyrchol at y Comisiwn erbyn Ionawr 3. "Mi fydd modd wneud sylwadau am yr enwau arfaethedig wedi eu cynnig ar gyfer y rhanbarthau etholiadol newydd neu gynnig dewis arall. "Rhaid pwysleisio fod hon yn broses ymgynghorol ac yn gyfle i bobl ddylanwadu ar lywodraethu'r ynys ac felly mae'n bwysig fod pawb â diddordeb yn cael dweud eu dweud." Fe fydd yr argymhellion terfynol yn cael eu cyflwyno i'r Gweinidog dros Llywodraeth Leol a Chymunedau, Carl Sargeant, erbyn gwanwyn 2012. Terfynol Bydd yr argymhellion terfynol hefyd yn cael eu cyhoeddi am ymgynghoriad pellach yr un pryd, gydag opsiynau'n cael eu danfon yn syth at y gweinidog. Bydd wedyn yn ystyried argymhellion y Comisiwn ac unrhyw sylwadau ychwanegol cyn gwneud penderfyniad terfynol, os o gwbl, erbyn canol 2012. Rhoddir ystyriaeth wedyn i benderfynu dyddiad ar gyfer yr etholiadau cyngor sir nesaf. Mae etholiadau llywodraeth leol i fod i'w cynnal ym mis Mai 2012.