Cannoedd o sifftiau meddyg tu hwnt i oriau arferol yn wag
Mae byrddau iechyd Cymru wedi methu a llenwi cannoedd o sifftiau meddygon teulu y tu hwnt i oriau arferol (THOA) yn ystod y gaeaf diwethaf, yn ôl ymchwil BBC Cymru.
Owain ClarkeGohebydd Iechyd BBC Cymru Roedd hynny'n golygu fod rhai byrddau iechyd wedi methu a chynnig unrhyw feddyg teulu, unrhyw le yn eu hardaloedd, ar adegau penodol rhwng Hydref llynedd a Mawrth eleni. Mae cyrff sy'n cynrychioli meddygon teulu wedi rhybuddio am brinder staff, gydag un corff yn galw ar y llywodraeth a byrddau iechyd i weithredu i wella'r sefyllfa. Mae Llywodraeth Cymru'n dweud bod arolwg cleifion diweddar yn bositif, ond eu bod yn gweithio gyda'r byrddau iechyd i wella'r gwasanaeth. 'Cleifion yn teimlo'r effaith' Mae'r ymchwil yn dangos fod rhai cleifion wedi wynebu oedi sylweddol cyn cael triniaeth, gyda nifer o fyrddau iechyd yn methu eu targedau'n llwyr. Ar rai achlysuron bu'n rhaid i gleifion ddisgwyl dros 24 awr i feddyg teulu ymweld â'u cartref neu i gael apwyntiad mewn canolfan y tu hwnt i oriau arferol. Manylion Hydref 2017 - Mawrth 2018 Fe gafodd y wybodaeth ei ddatgelu yn dilyn cais rhyddid gwybodaeth gan BBC Cymru i holl fyrddau iechyd Cymru. Caerdydd a'r Fro Aneurin Bevan Abertawe Bro Morgannwg Betsi Cadwaldr Hywel Dda Ni wnaeth Bwrdd Iechyd Cwm Taf ymateb i'r cais am wybodaeth am rotas y tu hwnt i oriau arferol ar sail cost. Dyw Bwrdd Iechyd Powys heb ymateb oherwydd bod gwasnaethau y tu hwnt i oriau arferol yn cael eu ddarparu gan gyrff eraill - Shropshire Doctors a Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg. Mae cyrff sy'n cynrychioli meddygon teulu wedi dweud yn gyson fod prinder staff y tu hwnt i oriau yn golygu fod y sefyllfa'n argyfyngus. Yn ôl Coleg Brenhinol y Meddygon Teulu dylai Llywodraeth Cymru a byrddau iechyd gymryd pum cam "hanfodol a chyraeddadwy" i wella gwasanaethau y tu allan i oriau gwaith. Mae'r pum cam yn cynnwys cynyddu nifer o atebwyr ffon, gwella defnydd o dechnoleg a rhoi gwell gyngor i'r rhai sy'n gweithio'n y gwasanaeth. Dywedodd Cadeirydd y Coleg Brenhinol Meddygon Teulu, Dr Rebecca Payne: "Dydy gofynion cleifion ddim yn stopio pan fo meddygfeydd yn cau, ond mae tystiolaeth gynyddol fod cael mynediad at wasanaethau allan o oriau yn anodd. "Mae meddygon teulu yn mynd tu hwnt i'r galw i geisio gwneud i bethau weithio, ond dydy'r gefnogaeth ddim yno ac mae'r cleifion yn teimlo'r effeithiau." Ym mis Ionawr awgrymodd arolwg gan BBC Cymru fod nifer helaeth o feddygon teulu yn rhy flinedig i ymgymryd â gwaith y tu hwnt i oriau arferol Ym mis Mai rhybuddiodd Cynghorau Iechyd Cymuned Cymru fod gwasanaethau y tu hwnt i oriau arferol yn "fregus". '89% yn hapus' Dywedodd Swyddfa Archwilio Cymru ym mis Gorffennaf nad oedd gwasanaethau yn cyrraedd safonau cenedlaethol oherwydd problemau staffio ac oherwydd bod staff yn digalonni. Er dywedodd yr adroddiad fod y cyhoedd ar y cyfan yn gwerthfawrogi'r gwasanaeth sy'n cael ei gynnig. Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn disgwyl i fyrddau iechyd ddarparu gofal ar gyfer gofynion cleifion y tu allan i oriau, ac i wneud y gorau allan o bobl sydd â'r cymwysterau proffesiynol addas. "Er bod arolwg cleifion diweddar gan Swyddfa Archwilio Cymru yn dangos fod 89% o'r rhai wnaeth ymateb yn graddio'r gwasanaeth fel un gwych, rydym yn gweithio gyda'r byrddau iechyd i wella'r gwasanaeth tu allan i oriau ymhellach."