Carwyn Jones: 'Rhaid i'r Gwasanaeth Iechyd newid'
Bydd bywydau pobl mewn perygl os na fydd y Gwasanaeth Iechyd yn newid, yn ôl Prif Weinidog Cymru Carwyn Jones.
Dywedodd wrth Aelodau'r Cynulliad fod angen rhoi triniaeth i rai anhwylderau mewn canolfannau rhagoriaeth. Ychwanegodd na allai Llywodraeth Cymru roi barn am gynigion penodol oherwydd y gallai penderfyniadau dadleuol gael eu cyfeirio at weinidogion. Daw sylwadau Mr Jones wrth i fyrddau iechyd lleol Cymru gyhoeddi cynlluniau am sut y byddan nhw'n darparu gwasanaethau. 'Atebion gwyliadwrus" Gallai cynigion gael eu cyfeirio at Lywodraeth Cymru os bydd cynghorau iechyd cymunedol yn eu gwrthwynebu. Mae Byrddau Iechyd Hywel Dda a Betsi Cadwaladr eisoes wedi cyhoeddi eu cynlluniau ar gyfer Gogledd Cymru, y Canolbarth a De Orllewin Cymru. Y disgwyl yw i weddill byrddau iechyd Cymru gyhoeddi eu cynlluniau maes o law. Yn ystod sesiwn Cwestiynau i'r Prif Weinidog yn y Senedd honnodd arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood fod y Prif Weinidog yn rhoi atebion "gwyliadwrus" ynghylch ad-drefnu'r Gwasanaeth Iechyd. Gofynnodd Ms Wood a oedd Mr Jones yn cytuno â chynnig i symud gofal dwys arbenigol ar gyfer babanod o Ogledd Cymru i Loegr. Galwodd hi ar y Prif Weinidog i "wrthwynebu canoli gwasanaethau sy'n peryglu bywydau, yn enwedig yn ystod cyfnodau o dywydd gwael". 'Lleisio barn' Dywedodd Mr Jones ei fod am weld "gwasanaethau diogel a chynaliadwy," gan ychwanegu: "Fyddai'r un llywodraeth yn cefnogi unrhyw gynllun fyddai'n peryglu bywydau". Roedd yn amhosib, meddai, i weinidogion leisio barn ynghylch cynigion unigol oherwydd "does dim dwywaith y byddai'n cael ei defnyddio mewn unrhyw adolygiad barnwrol". "Fe fyddwn ni fel llywodraeth yn lleisio barn maes o law," meddai. Gofynnodd arweinydd y Ceidwadwyr yn y Cynulliad, Andrew R T Davies, i Lywodraeth Cymru ystyried cynigion y Ceidwadwyr i helpu busnesau bychain i fenthyca arian cyhoeddus drwy fanciau'r stryd fawr. Dywedodd Mr Jones fod gan y llywodraeth ystod o gynlluniau i helpu busnesau a'u bod wedi comisiynu adolygiad ynghylch credyd i fusnesau. Yr arbenigwr economaidd Ceidwadol Dylan Jones-Evans fydd yn arwain yr adolygiad. Gofynnodd arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig, Kirsty Williams, a fyddai modd trosglwyddo arian oedd heb ei wario gan y cynllun cymhorthdal ffermio, Glastir i ffermydd yn yr ardaloedd mwyaf heriol ar ddiwedd y flwyddyn ariannol. Dywedodd Mr Jones fod Llywodraeth Cymru yn darparu'r "lefel briodol o gymorth" i ffermwyr.