Rhoi pleidlais i bobl 16 ac 17 oed mewn etholiadau lleol
Mae pobl ifanc 16 ac 17 oed yn debygol o gael yr hawl i bleidleisio yn etholiadau'r cyngor fel rhan o'r newidiadau mwyaf i system bleidleisio Cymru ers 50 mlynedd.
Bydd deddfwriaeth, a fydd yn cael ei chyflwyno i'r Cynulliad ddydd Llun, hefyd yn rhoi'r hawl i ddinesyddion tramor sy'n byw yng Nghymru bleidleisio. Yn ogystal, mae yna gynlluniau i roi'r hawl i garcharorion, sydd wedi bod yn y carchar am lai na phedair blynedd, i bleidleisio mewn etholiadau lleol. Dywedodd y Gweinidog Llywodraeth Leol, Julie James, bod y ddeddfwriaeth yn ymwneud ag "adfywio democratiaeth leol". Yn 1969 fe ostyngodd oedran pleidleisio ar draws y DU o 21 i 18. Yn Yr Alban mae pobl ifanc 16 ac 17 oed eisoes yn cael pleidleisio mewn etholiadau lleol ac Albanaidd. Miloedd yn fwy o bleidleiswyr Amcangyfrifir y bydd gostwng yr oedran pleidleisio yn ychwanegu 75,000 o bobl at y gofrestr etholwyr. Bydd cynnwys preswylwyr o dramor yn ychwanegu oddeutu 33,000 o bobl at gofrestr etholiadol yr etholiadau lleol nesaf ym Mai 2022. Byddai oddeutu 1,900 o garcharorion yn gymwys i fwrw pleidlais. Mewn deddfwriaeth arall mae'r cynulliad yn bwriadu gostwng yr oedran pleidleisio ar gyfer etholiadau'r Cynulliad nesaf yn 2021. Mae cynlluniau Llywodraeth Cymru ar gyfer y 22 awdurdod lleol yn cynnwys: 'Mesur o bwys' Dywedodd Julie James bod gweinidogion yn "credu mewn llywodraeth leol gref" a'i bod am iddi "ffynnu". "Rwyf am i bobl Cymru deimlo eu bod yn cael eu cynrychioli a'u cefnogi'n dda gan wasanaethau cyhoeddus modern, ac rydyn ni am i'r berthynas rhwng llywodraeth leol a Llywodraeth Cymru fod yn aeddfed a chanolbwyntio ar ein hagenda gyffredin - sef darparu gwasanaethau cyhoeddus gwell i bawb, gan helpu pobl y mae arnynt angen cymorth, pan fo'i angen fwyaf," meddai. "Mae'r Mesur yn cael ei gyflwyno ar adeg o gyni parhaus, pan fo gwahanol fathau o berthynas a thechnoleg yn newid y ffordd y mae gwasanaethau cyhoeddus yn ymwneud â'i gilydd ac â'r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu. "Felly, ugain mlynedd ar ôl datganoli, mae hwn yn Fesur Llywodraeth Leol o bwys sy'n adlewyrchu hynt datganoli ac fe fydd yn darparu pecyn o ddiwygiadau pwysig, gan gynnwys diwygio etholiadau llywodraeth leol. "Mae'n anelu at roi ffyrdd newydd i lywodraeth leol o gefnogi a gwasanaethu eu cymunedau ar yr adeg heriol hon, wrth ailfywiogi democratiaeth leol yma yng Nghymru." Mae'r Mesur yn cael ei gyflwyno ger bron y cynulliad wedi iido gael ei ddatblygu dros bum mlynedd.