'Angen llai o awdurdodau lleol'
Mae arbenigwr yn galw am gwtogi'r nifer o awdurdodau lleol yng Nghymru.
Yn ôl John Davies, cyn arweinydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, mae'r nifer presennol o 22 yn llawer gormod. Dywedodd nad oedd digon o drafodaeth pan sefydlwyd y cynghorau ac y byddai cwtogi'r nifer yn arwain at system fwy effeithlon. Mae comisiwn eisoes yn ystyried y mater ar ran Llywodraeth Cymru. Rhy fach Cafodd y 22 cyngor fel y maen nhw nawr eu sefydlu yn 1996 ac ers hynny mae llawer wedi awgrymu eu bod yn rhy fach ac y gallai arian gael ei arbed wrth leihau'r nifer. Mae Mr Davies i'w weld yn ategu yr hyn ddywedodd yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas ychydig fisoedd yn ôl, sef y gallai'r ffordd mae'r byrddau iechyd wedi cael eu trefnu fod yn fan dechrau ar gyfer y dyfodol. "Ar hyn o bryd mae gennych chi fodel mor bell â'r trefniadau iechyd o ran y byrddau iechyd - mae yna saith ohonyn nhw," meddai Mr Davies, oedd yn arfer arwain Cyngor Sir Benfro. "Mae cyd-weithio rhwng llywodraeth leol yn hanfodol o ran gwasanaethau cymdeithasol a iechyd - maen nhw'n perthyn yn agos ac yn plethu'n agos iawn i'w gilydd felly fan'na fyddwn i'n cychwyn." Dywedodd Mr Davies y byddai hefyd yn gyfle i gael gwared ar lawer o wleidyddion, rhywbeth a fyddai'n boblogaidd ymysg dinasyddion yn ôl pob tebyg. "Mae gormod o wleidyddion a gormod o gynghorau, does dim dwywaith am hynny," meddai. "Er mwyn i Gymru gael cyfle i dyfu fwyfwy mae angen rhoi cynlluniau yn eu lle i wneud yn sicr fod ganom ni drefniant o ran llywodraeth leol i fynd a ni i'r ddegawd nesaf, a hyd yn oed yr hanner canrif nesaf." Ail-strwythuro Mae Llywodraeth Cymru'n ymwybodol o'r ffaith bod mwy a mwy yn galw am ail-strwythuro pellach yn dilyn yr hyn sy'n cael ei weld fel methiant ad-drefnu 1996. Sefydlwyd comisiwn, sy'n cael ei gadeirio gan gyn bennaeth y gwasanaeth iechyd yng Nghymru Paul Williams, er mwyn edrych i fewn i sut mae gwasanaethau cyhoeddus yn cael eu darparu'n gyffredinol yng Nghymru. Mae'n debyg y bod Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru yn paratoi darn o waith ymchwil fydd yn ystyried faint o gynghorau fyddai'r nifer delfrydol ar gyfer Cymru. Ond ni fydd unrhyw argymhellion yn cael eu gweithredu cyn yr etholiad Cynulliad nesaf yn 2016 - mae'r Prif Weinidog Carwyn Jones eisoes wedi gwneud hynny'n glir. Wrth gyhoeddi'r comisiwn, dywedodd Carwyn Jones: "Bydd cyllidebau'r sector cyhoeddus yn parhau i grebachu a'r pwysau arnyn nhw yn cynyddu, yn ôl pob golwg. "Mae'n amlwg felly fod angen ystyried yn ofalus sut mae cynnal gwasanaethau a chodi safonau perfformio, fel y gall pobl Cymru barhau i gael y gwasanaethau cyhoeddus gwerthfawr y mae arnyn nhw eu hangen" "Fel y gallwn weld o effaith penderfyniadau ariannol presennol Llywodraeth y DU, mae sector cyhoeddus iach yn hanfodol er mwyn sicrhau economi iach.