Rhybudd gordewdra: Gall blant farw'n iau na'u rhieni
Gallai plant heddiw farw'n iau na'u rhieni yn sgil y cynnydd yn nifer y bobl sydd dros eu pwysau, yn ôl arbenigwyr.
Rhybudd swyddogion iechyd cyhoeddus ydy mai gordewdra yn hytrach nag ysmygu yw'r her fwyaf sy'n wynebu iechyd y genedl erbyn hyn. Daw'r rhybudd wrth i Lywodraeth Cymru gyhoeddi ei strategaeth gyntaf i geisio mynd i'r afael â gordewdra. Yn ôl y Gweinidog Iechyd, Vaughan Gething, un flaenoriaeth fydd creu'r amgylchiadau sy'n ei gwneud hi'n "arferol ac yn hawdd" i fwyta'n iach a chadw'n heini. Fe fydd y llywodraeth yn ymgynghori ar y syniadau sy'n rhan o strategaeth Pwysau Iach: Cymru Iach yn ystod y 12 wythnos nesaf. Yr uchelgais yw lleihau'r nifer sy'n ordew dros 10 mlynedd - er eu bod nhw'n cydnabod nad oes unrhyw wlad wedi llwyddo i wneud hynny hyd yn hyn. Gordewdra yng Nghymru Un o amcanion y strategaeth yw ceisio taclo'r stigma sy'n gysylltiedig â bod dros bwysau, a gwneud sgyrsiau am bwysau yn rhai naturiol i'w cael gyda meddyg teulu. Nod arall yw gwneud hi'n haws i unigolion wneud dewisiadau iach o ran diet a ffordd o fyw, beth bynnag eu cefndir neu'u hincwm. Mae'r strategaeth yn cydnabod bod gordewdra yn broblem hynod o anodd ei ddatrys ac yn her i arweinwyr gwleidyddol, arweinwyr iechyd ac i gymdeithas yn ehangach. Ond, mae'n mynnu fod pawb â rhan i'w chwarae wrth geisio dod o hyd i atebion. Y gobaith yw bod Cymru yn ddigon bach ond â digon o rymoedd deddfwriaethol i allu ceisio taclo'r problemau. Cynnwys y strategaeth Dywedodd Mr Gething fod "gormod o bobl yng Nghymru dros eu pwysau neu'n ordew" a bod nifer y plant pedair i bump oed sydd dros eu pwysau yn "destun pryder cenedlaethol". "Nid yw'r llywodraeth hon yn barod i adael i ddiet gwael neu ddiffyg ymarfer corff fod yn nodweddion amlwg ym mywydau ein plant a'n pobl ifanc," meddai. "Rydym yn awyddus i annog pobl i reoli eu hiechyd a'u lles eu hunain, i golli pwysau ac i fod yn egnïol. "Os na lwyddir i wneud hyn, mae gallu'r Gwasanaeth Iechyd i fod yn gynaliadwy yn y tymor hir yn y fantol." Ychwanegodd Mr Gething nad oes ateb hawdd i'r broblem, ac mai dyma her fwyaf ein cenhedlaeth o ran iechyd y cyhoedd.