Tref y dur: Y llanw a thrai
Ers dros 60 mlynedd mae'r diwydiant dur wedi bod yn rhan o wead tref Port Talbot. Mae'r gweithfeydd yn ymdoddi i dirlun y lle ac i weld yn amlwg wrth i rhywun yrru ar hyd yr M4.
Ar ei anterth yn y 60au mi roedd yna bron i 20,000 yn cael cyflog o`r gwaith dur. Er bod y niferoedd wedi gostwng mae 4,000 yn dal i weithio yno, ac mae'n rhan hanfodol o economi Cymru. Dyma waith dur mwyaf cwmni Tata Steel ym Mhrydain. Mae 3,000 arall hefyd yn gweithio yn Llanwern, Shotton a Throstre yn Llanelli. Mae yna fuddsoddi sylweddol wedi bod yn y blynyddoedd diwethaf gan gynnwys gwario £185 miliwn ar ail adeiladu ffwrnais chwyth. Ond mae Tata wedi wynebu problemau o sawl cyfeiriad. Y problemau Mae gweithfeydd dur yn defnyddio llawer iawn o ynni. Mae'r safle ym Mhort Talbot yn defnyddio cymaint o ynni â holl dref cyfagos Abertawe. Mae yna hefyd broblemau gyda'r farchnad. Mae China yn allforio dwy waith yn fwy o ddur i Brydain nag oedden nhw yn 2013 ac am bris is. Y gred ydy nad yw`r safle yn neud elw, ond yn hytrach bod yna golledion o filiynau o bunnau yr wythnos. Pwysigrwydd y diwydiant Mae'r gweithfeydd ym Mhort Talbot yn gyflogwr mawr gyda chyflogau y gweithwyr yn dechrau ar tua £30,000 y flwyddyn. Yn ôl yr economegydd Calvin Jones o Brifysgol Caerdydd sydd wedi astudio dylanwad Tata "yn economaidd (dyma'r) sector breifat mwyaf pwysig yng Nghymru." Mae'r cwmni Tata a'r cwmniau cyflenwi yn werth £3.2bn i'r economi. Heblaw am weithwyr y safle, yr amcangyfrif yw bod yna 10,000 o swyddi llawn amser arall hefyd yn ddibynnnol ar y gwaith. HANES DUR YNG NGHYMRU Y gymuned Mi weithiodd Tony Taylor sydd yn gynghorydd lleol ar y safle am 44 o flynyddoedd. Mae o erbyn hyn wedi ymddeol. "Port Talbot yw'r gweithfeydd dur a'r gweithfeydd dur yw Port Talbot. Os fydd y gwaethaf yn digwydd i'r lle, mi fydd yr effaith yn ysgytwol ar y dref. Mi fydd hi yn dref wag," dywedodd cyn y cyhoeddiad ddydd Llun. Mae'n dweud bydd yr effaith i`w deimlo yn ehanghach na Phort Talbot gan fod gweithwyr yn dod o sawl ardal o Gymru gan gynnwys y cymoedd, Abertawe a Phen y Bont.