गरोदर महिलेवर हल्ला करून तिचं बाळ काढणाऱ्या महिलेला फाशी होणार
अमेरिकेचे मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी जाता-जाता घेतलेल्या काही महत्त्वाच्या निर्णयापैकी एक म्हणजे त्यांनी मृत्यूदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आलेल्या 5 कैद्यांच्या शिक्षेच्या अंमलबजावणीसठी हिरवा कंदिल दिला.
प्रतीकात्मक फोटो अमेरिकेच्या इतिहासात मावळत्या राष्ट्राध्यक्षाने कधीही असा निर्णय घेतला नव्हता. या 5 कैद्यांमध्ये एका महिलेचाही समावेश आहे. लिसा मॉन्टेगोमेरी असं या महिला कैद्याचं नाव आहे. लिसा मॉन्टेगोमेरीने 2004 साली एका गर्भवती महिलेचा गळा आवळून खून केला आणि त्यानंतर तिचं पोट चिरून बाळ पळवलं होतं. लिसाला मृत्यूदंड देण्यात आला तर अमेरिकेच्या गेल्या 70 वर्षांच्या इतिहासात मृत्यूदंडाची शिक्षा झालेली ती पहिली महिला कैदी ठरणार आहे. लिसाला डिसेंबर महिन्यातच मृत्यूदंड देण्यात येणार होता. मात्र, तिच्या अॅटोर्नींना कोरोना विषाणूची लागण झाल्याने शिक्षेसंदर्भातील निर्णय स्थगित करण्यात आला. त्यानंतर न्याय विभागाने शिक्षेच्या अंमलबजावणीसाठी 12 जानेवारी 2020 ही तारीख निश्चित केली. मात्र, शिक्षेवर स्थगिती असताना शिक्षेची तारीख निश्चित करता येत नाही, असा युक्तिवाद मॉन्टेगोमेरीच्या वकिलांनी केला. न्यायालयानेही वकिलांचा युक्तिवाद ग्राह्य धरत शिक्षेच्या तारखेचा आदेश रोखला. मात्र, शुक्रवारी झालेल्या सुनावणीत न्यायालयाने शिक्षेची तारीख निश्चित करणं कायद्याला धरूनच असल्याचा निर्वाळा दिला. न्यायालयाच्या या निर्णयामुळे 12 तारखेला शिक्षेची अंमलबजावणी करण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. दरम्यान, न्यायालयाच्या निर्णयाविरोधात पुनर्विचार याचिका दाखल करणार असल्याचं मॉन्टेगोमेरीच्या वकिलांनी सांगितलं आहे. अमेरिकेत यापूर्वी 1953 साली एका महिला कैद्याला मृत्यूदंडाची शिक्षा देण्यात आली होती. बॉनी हेडी, असं त्या महिला कैद्याचं नाव होतं. गॅस चेंबरमध्ये गुदमरून तिचा मृत्यू झाला. अमेरिकेच्या डेथ पेनाल्टी इन्फॉर्मेशन सेंटरने ही माहिती दिली आहे. अमेरिकेत गेल्या 17 वर्षांपासून फेडरल पातळीवर मृत्यूदंडाची शिक्षा देण्यात आलेली नाही. मात्र, डोनाल्ड ट्रंप यांची राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यानंतर त्यांनी मृत्यूदंडाची शिक्षा पुन्हा सुरू केली. उर्वरित शिक्षांवरही अंमलबजावणी झाली तर अमेरिकेच्या गेल्या शंभर वर्षांच्या इतिहासात डोनाल्ड ट्रंप सर्वाधिक मृत्यूदंड देणारे राष्ट्राध्यक्ष ठरतील. अमेरिकेचे नवनियुक्त अध्यक्ष जो बायडन पदभार स्वीकारण्याच्या अगदी आदल्या दिवशी लिसा मॉन्टेगोमेरीला मृत्यूदंड देण्यात येणार आहे. जो बायडन यांनी राजकारणाच्या सुरुवातीच्या काळात मृत्यूदंडाचं समर्थन केलं होतं. मात्र, गेल्या काही वर्षात त्यांच्या भूमिकेत बदल झाला. राष्ट्राध्यक्षपदी निवड झाल्यास मृत्यूदंडाची शिक्षा रद्द करण्यासाठी प्रयत्न करू, असं आश्वासन त्यांनी निवडणूक प्रचारात दिलं होतं. लिसा मॉन्टेगोमेरी कोण आहे? जस्टिस प्रेस रिलीज विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार डिसेंबर 2004 मध्ये लिसा कनसासमधल्या आपल्या घरून कारने मिसौरीमध्ये राहणाऱ्या बॉबी जो स्टिनेटच्या घरी गेली. कुत्राचं पिल्लू घेण्यासाठी आल्याचं तिने सांगितलं. लिसा मॉन्टेगोमेरी विभागाच्या म्हणण्यानुसार, "स्टिनेटच्या घरात गेल्यावर तिने आठ महिन्यांची गरदोर स्टिनेटवर हल्ला केला आणि तिचा मृत्यू होईपर्यंत तिचा गळा आवळला. यानंतर तिने स्टिनेटचं पोट चिरून तिच्या पोटातलं बाळ काढलं आणि बाळाला घेऊन पळाली." 2007 साली न्यायालयाने मॉन्टेगोमेरीला अपहरण आणि हत्या या गुन्ह्यांसाठी दोषी ठरवत एकमताने मृत्यूदंडाची शिक्षा सुनावली. मात्र, लिसा लहान असताना तिचे पालक तिला बेदम मारहाण करायचे आणि यामुळे तिच्या मेंदूवर परिणाम झाल्याचा युक्तिवाद तिच्या वकिलांनी केला. अर्थातच न्यायालयाने हा युक्तिवाद मान्य केला नाही. फेडरल शिक्षा आणि राज्यस्तरीय शिक्षा अमेरिकेच्या न्यायव्यवस्थेत एखादा खटला राष्ट्रीय पातळीवर फेडरल न्यायालयात चालवता येतो किंवा प्रादेशिक पातळीवर राज्यांच्या न्यायालयातही चालवता येतो. बनावट नोटा किंवा ई-मेल चोरीसारख्या प्रकरणांची थेट राष्ट्रीय पातळीवर फेडरल न्यायालयात सुनावणी होते. कारण अशा खटल्यांमध्ये अमेरिका स्वतःही एक पक्षकार असू शकतो किंवा अशी प्रकरणं राज्यघटनेच्या उल्लंघनाची असतात. 1972 साली अमेरिकेच्य सर्वोच्च न्यायालयाच्या एका निकालाने मृत्यूदंडासंबंधीचे सर्व विद्यमान कायदे रद्द करत राज्य आणि राष्ट्रीय पातळीवर मृत्यूदंडाची शिक्षा रद्द केली होती. 1976 साली सर्वोच्च न्यायालयाने एक निकाल देत राज्यंना मृत्यूदंडाची शिक्षा पुन्हा बहाल करण्याचं स्वातंत्र्य दिलं. यानंतर 1988 साली सरकारने एक कायदा मंजूर करत राष्ट्रीय पातळीवरही मृत्यूदंडाच्या शिक्षेला हिरवा कंदील दाखवला. त्यानंतर 1988 ते 2018 या काळात तब्बल 78 गुन्हेगारांना मृत्यूदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आली. मात्र, त्यापैकी केवळ तिघांनाच शिक्षा देण्यात आली. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)