अमेरिका निर्वाचन २०२०: मङ्गलवार मतदान सम्पन्न भएपछि विचार गर्नुपर्ने मुख्य कुरा यस्ता छन्
नोभेम्बर ३ मा अमेरिकीहरू जो बाइडन र डोनल्ड ट्रम्पमध्ये एक जनालाई राष्ट्रपति छान्न मतदान गर्दैछन्।
विगतको निर्वाचनमा मतदान भएको रातिसम्म पनि परिणाम के हुन्छ भन्ने अनिश्चित थियो परिणाम भविष्यवाणी गर्न नसकिने यो निर्वाचनमा मतदान भएपछि राति ध्यान दिनुपर्ने विषयहरू यस्ता छन्। केही मुख्य कुरा केही प्रमुख शब्दावली अब हारजित जे भए पनि ट्रम्पले पूरा विश्वलाई यसरी फेरिदिएका छन् के अमेरिकामा मतदान सकिएपछि राति नै निर्वाचनको अन्तिम परिणाम आउला? कसले जित्दैछ कसरी थाहा पाउने ठूलो सङ्ख्या हुलाकबाट मत खसेकाले यो वर्ष सुरुमै कसले अग्रता लिएको छ भन्न गाह्रो हुने देखिन्छ। विभिन्न राज्यमा हुलाकबाट गरिएका मतगणना गर्ने आआफ्ना नियम छन्। फ्लोरिडा र एरिजोनाजस्ता राज्यले नोभेम्बर ३ अघि नै मतपत्र गणनाको प्रक्रिया अघि बढाए पनि विस्कन्सिन र पेन्सल्भेनियाले मतदानको दिनभन्दा अघि ती मतपत्र छुँदा पनि छुँदैनन्। कतिपय राज्यमा हुलाकबाट पठाइएका मतपत्र कहिलेसम्म स्वीकार गर्ने भन्ने पनि फरकफरक समयसीमा छ। जोर्जाजस्ता केही राज्यले नोभेम्बर ३ अघि वा उक्त दिनसम्म प्राप्त भएका मतपत्रलाई स्वीकार गर्छन् भने ओहायोजस्ता राज्यले नोभेम्बर ३ सम्म हुलाकमा छाप लगाइएको मतपत्रलाई स्वीकार गर्छन्। केही राज्यमा हामीलाई पूर्ण नतिजा आउन हप्तौँ लाग्न सक्छ जसको अर्थ औपचारिक रूपमा भावी अमेरिकी राष्ट्रपति को बन्ने कहिले निर्क्योल हुन्छ भनेर भविष्यवी गर्न लगभग असम्भव छ। अघिल्लो पटक अवस्था यस्तो थिएन। सन् २००८ मा चुनावी परिणाम एक घण्टाभित्रै आएको थियो र सन् २०१२ मा १५ मिनेटभित्रै। गत निर्वाचनमा मतदान भएको रात डोनल्ड ट्रम्पले पेन्सल्भेनियामा जित हात पारेपछि (०६:३५ जीएमटीमा) उनले हिलरी क्लिन्टनलाई हराउने निश्चित भएको थियो। यस्तो पासोमा नपर्नूस् यस वर्ष ध्यान दिनुपर्ने थप कुराहरू पनि छन्। प्रारम्भिक परिणामले झुक्याउन सक्छन्। केही राज्यमा मतदानको दिन खसाइएका मतपत्रको गणना पहिले गरिन्छ। त्यसबाट राष्ट्रपति ट्रम्पलाई बढी समर्थन प्राप्त हुनसक्ने देखिन्छ किनभने प्रारम्भिक सर्वेक्षणमा उनका समर्थकहरूले नोभेम्बर ३ मा मतदान गर्ने योजना बनाएको देखिन्छ। कतिपय अरू राज्यमा मा नोभेम्बर ३ भन्दा अघि हुलाकबाट खसाइएका मतलाई सुरुमा सामेल गर्ने वा त्यही दिन दायर भएका मतपत्रमा मिसाएर गणना गर्ने गरिन्छ। त्यस्ता राज्यमा बाइडनलाई बढी समर्थन मिल्ने देखिन्छ किनभने रिपब्लिकन भन्दा डेमोक्र्याटहरूले यस वर्ष हुलाकबाट बढी मत खसाउने सम्भावना बढी देखिन्छ। त्यसबाहेक चुनावमा धाँधली हुने चिन्ता पनि छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले उक्त विषय आफ्नो अभियानका क्रममा बारम्बार उठाएका थिए। अमेरिकामा चुनावमा धाँधली एकदमै दुर्लभ ठानिन्छ र हुलाकबाट खसाइएका मत विशेष रूपमा शङ्कास्पद रहेको प्रमाण देखिँदैन। सन् २०१७ मा गरिएको एउटा अध्ययनले अमेरिकामा मतदानमा धाँधलीको दर ०.००००४ प्रतिशत देखि ०.००००९ प्रतिशत रहेको देखाएको थियो। अमेरिकाको चुनावमा कति खर्च हुन्छ? मतदान सम्पन्न भएपछि प्रमुख अमेरिकी समाचारसंस्थाहरूले चुनावी मोडललाई प्रयोग गरेर कसले कुन प्रतिस्पर्धामा जित हासिल गर्छन् भन्ने अनुमान गर्छन्। त्यस क्रममा एक्जिट पोलदेखि स्थानीय अधिकारीहरूले गणना गरेका मतलाई तथ्याङ्क भण्डारमा विश्लेषण गरिन्छ। स्पष्ट अग्रता हुने विश्वास गरेपछि ती सञ्चारमाध्यमले आफ्नो निर्णय सुनाउँछन्। तर त्यो अन्तिम परिणाम नभई प्रक्षेपण मात्रै हो। राष्ट्रपतिको निर्वाचनमा त्यही लागु हुन्छ। राज्यहरूलाई सबै मतपत्र गनेर सक्न हप्तौँ लाग्छ। यसपालि हुलाकबाट अघिल्लो चुनावको तुलनामा सम्भवतः दोबर मतपत्र खस्ने देखिएकाले ती सबैलाई खामबाट निकालेर रुजु र गणना गर्न अझ धेरै समय लाग्छ। स्पष्ट विजेता फेला परेन भने के हुन्छ? यदि नोभेम्बर ३ को चुनावमा स्पष्ट परिणाम देखा परेन भने हामीले मतगणना सम्पन्न नहुन्जेल केही दिन वा हप्ता कुर्नुपर्छ। सबै मत रातिबाटै गणना नहुन सक्छन् तर यो वर्ष अझ समय लाग्न सक्छ। त्यसबाहेक कानुनी विवादहरू पनि देखा पर्न सक्छ जसले अनिश्चितता निम्त्याउन सक्छ र त्यसमा अदालतको भूमिका पनि रहन्छ। ध्यान दिनुपर्ने राज्य कुनकुन हुन्? अन्तिम परिणाम आउन समय लाग्छ भन्ने हामीलाई थाहा छ। तर केही राज्यहरूले हामीलाई प्रारम्भिक सङ्केत दिन सक्छन्। बुधवार जीएमटी ००:३० मा (नेपाली समयानुसार बिहान ६:१५ बजे) नोर्थ क्यारलाईना मतदान सम्पन्न हुनेछ। ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू आफैँ उपस्थित भएर मतदान गर्ने भएकाले त्यहाँ चाँडै प्रक्षेपण आउन सक्ने ठानिन्छ। अमेरिकी चुनावको मत सर्वक्षण कति यथार्थपरक सन् २०१६ मा डोनल्ड ट्रम्पले झिनो अन्तरले त्यहाँ जितेका थिए। त्यहाँ ट्रम्प वा बाइडन जसले जिते पनि उनीहरूका लागि त्यो सुखद रात हुनेछ। त्यसलगत्तै जीएमटी ०१:०० मा (नेपाली समयानुसार ६:४५ बजे० फ्लोरिडामा अन्तिम मतदान सकिनेछ। चुनाव जित्न वा हार्न निर्णायक ब्याटलग्राउन्ड स्टेट मानिने उक्त राज्यमा पनि यसपालि त्यस्तै हुनसक्छ। सुरुमा स्वयं उपस्थित भएर र हुलाकमार्फत् गरिएको मतको गणनाको विवरण सुरुमा फ्लोरिडामा दिइने हुँदा त्यो बाइडनको पक्षमा हुने लख काटिएको छ। जीएमटी ०२:०० मा एरिजोनामा मतदान सम्पन्न हुनेछ। त्यहाँ अक्टोबर २० बाटै मतगणना थालिएको छ। सन् २०१६ मा त्यहाँ ट्रम्पले जिते पनि पछिल्ला राष्ट्रव्यापी सर्वेक्षणले बाइडनले साँघुरो अन्तर कायम गर्ने देखाएको छ। सुरुमा वा हुलाकबाट मत खसाउनेहरूका कारण त्यहाँ पनि बाइडनले अग्रता लिन सक्छन्। अरू कैयौँ राज्यमा कुनै पनि मतपत्र नोभेम्बर ३ भन्दा पहिले गणना गरिनेछैन। त्यही भएर कतैतिर पनि स्पष्ट झुकाव नराखेका कैयौँ राज्यको परिणाम मतगणना सकिएपछि मात्र थाहा हुनसक्छ।