Қозоғистон Россия вакцинасини сотиб оладими, Ўзбекистон ҳозирча жим - koronavirus, O'zbekiston, Qozog'iston, Rossiya
Қозоғистон Россия вакцинасини сотиб олиш ҳақида ўйлаяпти, Ўзбекистон ҳозирча жим - Қозоғистон бу масалани муҳокама этиб олиш мақсадида шу ойи охиригача Москвага ҳатто ҳукумат ҳайъатини юбормоқчи.
Бу ҳақда Британиянинг нуфузли "Рейтер" ахборот агентлиги Қозоғистон президенти матбуот хизматига таяниб, хабар тарқатган. Агар, ушбу хабарга таянилса, Қозоғистон бу каби ниятни изҳор қилган биринчи собиқ Шўро давлати бўлади. Кеча, чоршанба куни Қозоғистон президенти Қасим-Жомарт Тоқаев Путинга табрик телеграммасини ҳам юборган. "Ушбу воқеа Россия илм-фанининг юқори салоҳияти ва нуфузи, шунингдек, ушбу глобал таҳдидга қарши курашда Россиянинг етакчи ролини тасдиқлаши"ни айтган. Қозоғистон минтақанинг коронавирус ва пневмония энг кўп тарқалган давлати бўлади. Бугун, 13 август ҳолатига кўра, Қозоғистонда жами рақамларнинг 100 мингдан ошгани кўрилади. Шу йил март ойида Қозоғистон коронавирусга қарши ўз вакцинасини ҳам яратишга киришгани хабар берилган. Бу каби хабарларда масъулларнинг, "Қозоғистон вакцинаси барча талабларга жавоб бериши"ни айтганликлари ҳам кўрилган. Қозоғистонлик масъуллар ўз вакциналари 9 майда тайёр бўлганини айтишган. Биринчи номзод вакциналари Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотида рўйхатдан ўтганини маълум қилишган. Куни-кеча минтақадан олинган хабарларда эса, Қозоғистон вакцинаси клиник синовларга тайёр экани, сентябрь ойида уни синаб кўришга киришиши ҳақида ёзилган. Коронавирус расман қайд этилган қолган бирор бир Марказий Осиё давлатидан бунга ўхшаган хабар олинмаган. Коронавирус ва пневмония ҳозиргача жами 1200 дан ортиқ қозоғистонликнинг умрига зомин бўлган. Қозоғистон орада карантин чораларини босқичма-босқич юмшатишга киришган биринчи минтақа давлати ҳам бўлган. Аммо бунинг ортидан ҳар икки касаллик билан боғлиқ аҳвол кескин ёмонлашаркан, Қозоғистон яна кучайтирилган карантин тартибига қайтган. Дунёдаги бу ишга қўл урган биринчи мамлакатга айланган. Ўзбекистон каби орада тартибни кетма-кет узайтирган, сўнггисининг якуний муҳлати 15 август этиб белгиланган. Қозоғистон аллақачон 17 августдан бошлаб халқаро авиарейсларни қайта тикламоқчи эканини эълон қилган. Расмий Нур-Султон парвозларни йўлга қўйишни режалаётган давлатлар орасида Россия ҳам бор. "Дунёдаги биринчи" Россия вакцинаси Россия вакцинаси фойдаланишга тайёр экани ва расман қайддан ўтказилганини 11 август куни шахсан Россия президенти Владимир Путиннинг ўзи маълум қилган. Путиннинг чиқишидан унинг ўз қизи ҳам Россия яратган вакцина билан эмлангани маълум бўлган. Россия расман бундай даъво билан чиққан дунёдаги биринчи давлатга айланган. Аммо Россия президентининг баёноти четда жиддий шубҳа билан қарши олинган. Россия Соғлиқни сақлаш вазири кеча, 13 август куни яна ўзлари яратган вакцинани ҳимоя қилгандек кўринган. Вазир Михаил Мурашко "четдан янграётган танқидларнинг асоссиз" эканини айтган. Унга кўра, бу каби танқидларга "рақобатдан қўрқув ҳисси сабаб бўлган". Вазирнинг сўзларидан маълум бўлишича, Россия вакцинасининг илк партияси келаси икки ҳафта ичида ишлаб чиқарилади. "Ҳозир унинг сифати текшрилмоқда. Икки ҳафта ичида вакцинанинг биринчи партияси тайёр бўлади ва коронавирусни юқтириш хавфи юқори бўлган тиббиёт ходимларига етказилади", - деб айтган Мурашко. Унинг таъкидлашича, ҳатто шифокорлар назарда тутилганда ҳам, вакцинация ихтиёрий бўлади. Хавотирлар Россия вакцинасининг инсонлардаги синови икки ойга ҳам етмаган. Бу эса, дунёдаги кўплаб экспертларнинг жиддий хавотирларига сабаб бўлган. Экспертлар синовларнинг тўлиқ натижаси ноаён қолар экан, Россия вакцинасига ишониш қийин эканини айтишган. Россия президентининг ўз вакциналари барча синовлардан ўтганига оид сўзлари ҳам уларни бунинг тескарисига ишонтира олмаган. Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотининг рўйхатида ҳозир синови учинчи босқичгача етиб борган олтита вакцина бор. Аммо уларнинг орасида Россияники йўқ. Учинчи босқич синови вакцинанинг ўн минглаб одамда синаб кўрилишини англатади. Дунёда устида дастлабки ишлар олиб борилаётган вакциналарнинг сони эса, юздан ортади. Ишлар жадаллик билан бормоқда. Аммо аксарият экспертлар шунда ҳам вакцина фақат келаси йил ўрталарига бориб тайёр бўлиши мумкин, деган ўйда. Ўзбекистон нималарни режаламоқда? Ўзбекистон вакцинани кимдан харид қилиш режасида экани ҳозирча маълум эмас. Президент Мирзиёев берган муҳлат эса, якунига етиб бормоқда. Ўтган ҳафта Ўзбекистон ҳам коронавирусга қарши вакцина харид қилиш режасида экани маълум бўлган. Президент Шавкат Мирзиёев 4 август куни бу ишни Бош вазир ўринбосари Беҳзод Мусаевга топширган, унга бир ҳафта муддат берган. Ана шу муҳлат ичида етакчи олимлар ва тажрибали шифокорлар билан маслаҳатлашган ҳолда, вакцинани харид қилиш ва мамлакат аҳолиси вакцинациясини амалга оширишнинг пухта йўлларини ишлаб чиқишни буюрган. Ўзбекистон вакцинани кимдан харид қилиши масаласи ҳозирча маълум эмас. Ҳозир Россияникидан ташқари, АҚШ, Британия ва Хитой яратаётган вакциналар синови учинчи босқичга кирган. Ўзбекистон раҳбари ҳам ўз чиқишида айни шу давлатлардан ном тутган. Уларнинг фармацевтика компаниялари яқин вақт ичида вакцина ишлаб чиқаришни бошлаши ҳақида хабар қилинаётганини айтган. Россиянинг вакцинаси билан боғлиқ янгилик аксарият ўзбекистонликларнинг диққат-эътиборидан четда қолмагани ҳам кўрилган. Бунга, бир маънода, кибер фазодаги акс-садолар ҳам далолат қилган. 11 август куни ушбу янгиликка оид постлар энг кўп ўқилган, шарҳланган, муносабат билдирилган ва улашилгани бўлган. Аммо Россия вакцинаси борасидаги фикрларнинг анчайин зиддиятли экани англашилган. Бундан хурсанд бўлганлари қаторида, эҳтиёт бўлишга чорлаб қолган ўзбекистонликларнинг ҳам оз эмасликлари кузатилган. Бугун, 13 август ҳолатига кўра, Ўзбекистонда жами коронавирус ҳоллари расман 33 000 тага яқинлашган. Аммо бу рақамлар ҳалича ҳатто мамлакат президентининг ўзи ҳам сўнгги ҳафталарда аҳоли орасида кенг тарқалиб бораётганини расман ва ошкора эътироф этган, баён қилган пневмония ҳолларини ўз ичига олмайди. Ўзбекистон минтақанинг аҳолиси энг катта давлати бўлади. Аҳолисининг сони ҳозир расман 34 миллион кишидан ортади. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek