Антарктикада уй оласизми?
Антарктика - бугун энг замонавий ва қулай иншоотлар қурилаётган қитъа. Улар, асосан, илмий-тадқиқот марказлари бўлиб, баъзиларида йил бўйи олимлар яшашади.
Ақлни шоширадиган биноларни тиклашдан мақсад - илмий тадқиқот. Бироқ баъзи давлатлар учун бу обрў ва мавқе ҳамдир. Энг кичик ва арзон бинолар 100 миллион АҚШ долларидан бошланади. Бразилиянинг Comandante Ferraz илмий-тадқиқот станцияси 2018 йили мана шу ҳолатида қуриб битказилса, Антарктикадаги энг йирик замонавий мажмуалардан бири бўлади. 2012 йили ўз илмий-тадқиқот маркази ёниб кетгач, Бразилия Хитой мудофаа муҳандисларига катта пул тўлаб, янги станция қурдирмоқда. Бразилия янги мажмуада ўз олимлари учун қулай шарт-шароит яратмоқда. Мана бу бинонинг тепа қисми яшаш, пастки қисми эса илмий тадқиқотларга мўлжалланган. Ҳиндистон ҳам орқада қолмаяпти. Антарктика шимолидаги уммонга қараган янги "Бҳарати" марказида ҳиндлар жанубий қутб сувларидаги ҳаётни ўрганишади. Ҳиндистон Антарктиканинг жанубий қутб ёғдуси тушиб турадиган нуқтасида ўз доимий марказини бунёд этиш учун аввалдан ишланган 134та махсус контейнерни келтирган ва уларни бириктириб "Бҳарати"ни тиклаган. Жанубий Корея 4 йил олдин қурган Jang Bogo станцияси эса уч қанотли бўлиб, у ўта кучли қор бўронларига дош беради. Пўлат устунларда ўрнатилган бу мажмуада бир вақтнинг ўзида 60 нафар олим яшаб, ишлай олади. Антарктикадаги биринчи доимий аҳоли маскани тошлардан тикланган Омонд Ҳаус бўлиб, уни 1903 йили 33 нафар шотландлиялик олим қурган. Бугун унга Аргентина ҳукумати қараб туради. АҚШ Давлат Котиби Жон Керри олдинроқ ўтган аср бошида ёғочдан тикланган Shackleton биносига борганди. Илгари имконини топган давлат Антарктикага келиб, ёғоч бино тиклаб, ўз байроғини тиккан. Аммо 1950-йиллар охирларига келиб, айни амалиётга чек қўядиган халқаро қонун қабул қилинади. АҚШнинг кичик қишлоқдек бўлиб қолган соҳилдаги McMurdo мажмуаси эса ўз вертолёт майдончасига ҳам эга. 1962-1972 йиллар оралиғида ядровий қувват билан ишлаган айни гўша Антарктикадаги энг катта аҳоли маскани саналади. Ёзда бу ерда 1200 одам яшаб, ишлайди. Антарктиканинг энг катта "шаҳри" - McMurdo мажмуасида қаҳвахона, кинотеатр ва насроний черкови ҳам бор. 1973 йили Британия тиклаган Halley III маркази 10 йилдан кейин ташлаб кетилган. Чунки бу жойга келиш ўта қийин бўлиб, станция ичида ҳаво айланишини таъминлаш ҳам жуда қийин кечган. Британия 2013 йили замонавий Halley VI илмий-тадқиқот мажмуасини қуриб битказди. Бу станция муз устида бир жойдан иккинчи жойга кўча олади. Янги Halley VI станцияси барча қулайликларга эга. Ҳар бир ётоқхонанинг ташқарига қараган ўз деразаси бор. Антарктикадаги қор бўронлари муаммосини биринчи бўлиб Жанубий Африка бартараф этган. Бу мамлакат 1997 йили ўзининг янги Sanae IV станцияси биносини пўлат устунлар устида барпо этган. Бўрон турса, қор қуюни станция тагидан ўтиб кетаверади. Германиянинг Neumayer III станцияси ер сатҳидан 6 метр баландда жойлашган. Ёз пайти бу марказда 50 киши, қишда эса 9 киши яшаб, ишлайди. Антарктикада Италия ва Франция бирга тиклаган Конкордия илмий-тадқиқот марказидан эса Европа Фазо Агентлиги фойдаланиб келади. Бельгия 2009 йили қуриб битказган "Малика Елизавета" станцияси қуёш ва шамол энергиясида ишлайди. У - Антарктикадаги энг экологик тоза бино. Бошқа кўплаб бинолар дизель ёқилғиси билан ишлайди. "Малика Елизавета" станциясида ўрнатилган фотовольтли қуёш батареялари электр қуввати ишлаб чиқаради. Улар қорни эритиб, ошхона ва ҳаммом учун сув ҳам иситиб беради. Хитой ҳозир Антарктикада ўзининг тўртинчи илмий-тадқиқот марказини қуришга киришмоқда. Мана бу - Taishan номли янги марказ макети. Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp, Telegram ва Viberда - телефонимиз:+44 78-58-86-00-02 ТЕЛЕГРАМДА ЭСА каналимиз - https://telegram.me/bbcuzbek Instagram - BBC UZBEK Twitter - BBC UZBEK Odnoklassniki - BBC UZBEK Facebook - BBC UZBEK Google+BBC UZBEK YouTube - BBCUZBEK (https://www.youtube.com/user/bbcuzbek) Skype - uzbekbbclondon bbcuzbek.comга тўсиқ бўлса, uzbekweb.netга киринг