Гуржистондаги чеченлар Сурияга жиҳодга бормоқдалар
Истанбулдан Тбилисига учганимда мен БМТнинг қочқинлар иши бўйича агентлигининг собиқ ходими билан гаплашиб қолдим.
Омар Шишани мусулмонларни Башар Ассадга қарши жиҳодни қувватлашга чақиради. У Панкис қўриқхонасида яшовчи чеченлар билан ишлаган. Гуржистоннинг шимоли-шарқида жойлашган бу қўриқхона охирги йилларда унутилди гўё. Чунки, дейди БМТнинг собиқ ходими, "Путинга садоқатли Рамзан Қодиров тузуми қўриқхонада яшовчи чеченларни хоҳламайди, гуржи ҳукумати уларга ёрдам бера олмайди, Россияга бўлса улар аҳамиятсиз". Шундай қилиб Панкис қўриқхонасига томон йўналдим. Мен нима учун кўпчилик ёш чеченлар Башар ал-Ассад тузумини ағдаришга бел боғлаган исёнчилар томонида курашиш учун Сурияга кетаётганини аниқлаштиришни истадим. Уларнинг энг таниқлиси Омар Шишани бўлиб, "Жаиш ал-муҳажирин ва ал-Ансар" гуруҳининг етакчиси эди. Айтилишича, гуруҳ "Ал-Қоида"га алоқадор бўлиб, унинг сафида Шимолий Қовқоздан бораётган юзлаб хорижий жангарилар бор. Мусулмонлар Панкис қўриқхонаси Қовқоз тоғ ёнбағрида жойлашган бўлиб, Гуржистон-Россия чегарасига яқин. У ерда тахминан 5 мингдан 15 минггача кистинлар - ота-боболари XVI-XIX асрларда келиб қолган этник чеченлар яшайди. Улар жуда қашшоқ ҳаёт кечирадилар. Гуржистон ҳукуматига кўра, кистинлар асосан давлат томонидан бериладиган нафақалар ҳисобига кун кечиришади. Икки чечен уруши пайти Панкис қўриқхонасидаги аҳоли сони янада ошган. Қўриқхона урушдан қочган одамлар учун бошпана бўлган бўлса, Россия Чеченистон устидан назоратни ўрнатгач, жангарилар ҳам бу ерларга кела бошлаганлар. Уларнинг кўпчилиги ашаддий радикал исломий ва салафий бўлиб, мақсади- Шимолий Қовқозда исломий давлат қуриш бўлган. Қўриқхонада исломий давлат тарафдорларининг сони кўпайиб борар экан, ёшлар орасида улар тарғиб қилган ғоялар ҳам кенг тарқала бошлайди. Бу эса ўзини суфийлар деб билган этник чеченлар билан муносабатларга таъсир қилмай қўймайди. Жоколо қишлоғининг салафий имоми Аюб Борчашвилининг ҳаракати билан бу муносабатлар бироз яхшиланади. Салафийлар Қуръон ва Суннат талаблари асосида яшашни хоҳлашларини айтишади. Омар Шишани мусулмонларни Башар Ассадга қарши жиҳодни қувватлашга чақиради. Жанубга саёҳат Авваллари Панкис қўриқхонасидан ёш салафийлар жанг қилиш учун шимолга, Чеченистон ёки Доғистон, Ингушетия ва Кабардин-Балқарга борганлар Одатга кўра, улар чечен жангарилари раҳбари Доку Умаров раҳбарлигидаги "Қовқоз амирлиги" йирик исломий гуруҳи номи остида курашганлар. 2011 йилда Суриядаги қўзғолонлар бошлангач, катта сондаги чеченлар "Қовқоз амирлиги" учун эмас, сунний исёнчиларга ёрдам бериш учун Сурияга кета бошлашди. Гуржистондаги чечен жамоаси етакчиларидан Умар Идиговнинг айтишича, Сурияда 200 дан ортиқ чечен миллатига мансуб кишилар жангларда қатнашмоқда. Лекин у бунга қаршилигини айтади. Доку Умаров Сурияга кетган чечен жиҳодчиларини қувватлайди. Эзилганларга ёрдам "Қовқоз амирлиги" Суриядан яхши тайёргарликдан ўтган жангчиларни олмоқда. Борчашвилининг айтишича, бунинг бир сабаби кейинги пайтда Шимолий Қовқоз чегарасини кесиб ўтиш қийинлашган бўлса, иккинчи томондан ёш чеченлар "Суриянинг эзилган халқини ҳимоя қилиш" кераклигига ишонади. Доку Умаров дастлаб чечен жангариларининг Сурияга кетаётганларига қарши чиқиб, улар "Қовқоз амирлиги"га ёрдам беришлари кераклигини айтган. Кейинчалик эса у Сурияга бораётган чеченларни қувватлаб, "Қовқоз амирлиги" ёшларни қабул қилмагани боис улар Сурияга бораётганини билдирди. Чечен жангариларига яқин манбанинг айтишича, "Шимолий Қовқозда Суриядаги каби машқ майдонлари йўқ, шунингдек уларга маблағ ҳам етишмайди". "Қовқоз қамал қилинган пайтда бизнинг Сурияга боришимиз уятли. Лекин ёшлар у ердан тўлиқ машқларни ўтаб қайтмоқдалар. Менинг дўстларимдан бири портловчи моддалар билан ишлаш бўйича тайёргарликдан ўтиб қайтди", деб айтади чечен йигити Би-би-сига. "Шу томондан бизнинг Сурияга боришимиз фойдали. Натижада улар "Қовқоз амирлиги"га яхши тайёрланган, тажрибали жангчилар бўлиб қайтишяпти", деб таъкидлайди у. .