Беларусь-Россия: Лукашенко ва Путин тўрт соат нима ҳақида гаплашди? Belarus Rossiya
Сочидаги Лукашенко ва Путин мулоқоти дунё сиёсатчилари ва сиёсий таҳлилчиларининг диққат марказида.
Кўпчилик икки раҳбарнинг ўтиришидан суҳбат оҳангини англаш мумкин деган фикрда Икки мамлакат раҳбарининг мулоқотидан олдин фото ва видео камералар қисқа муддатга киритилди, матбуот учун қисқа баёнот берилди ва Лукашенко ва Путин тўрт соат яккама-якка қолдилар. Лукашенко Путин остонасига бош уриб борди, лекин Путин нима сўраркан? Сўнг Россия Беларусга 1,5 миллиард АҚШ доллари миқдорида қарз бериши эълон қилинди. Энди эса сиёсий таҳлилчилар Беларусь Президенти Александр Лукашенко ўзининг дастаклови эвазига Россия Президенти Владимир Путинга нимани ваъда қилди деган саволга жавоб излашга уринмоқдалар. Сочидаги учрашув Беларусдаги 9 августдаги президентлик сайловидан кейинги илк учрашув бўлди. Лукашенко бу сайловда яна бир марта ғалаба қозонганини эълон қилди. Аммо ўшандан буён мамлакатдаги кўп сонли оммавий норозилик намойишлари тингани йўқ. Сайловдан кейин ўтган беш якшанбада пойтахт Минск ва бошқа йирик шаҳарларда одамлар Лукашенко бошқарувига қарши норозилик намойишларига чиқмоқдалар, намойишчилар сони камида 100 мингни ташкил этмоқда. Путин ва Лукашенко мулоқотида Президент Путиннинг "вазиятни Беларусларнинг ўзи тинч ва диалог йўли билан ҳал қилиш тарафдори" экани ҳақидаги баёноти янгради. Аммо сиёсий таҳлилчилар Россиянинг истаги Беларусни ўзининг таъсир доирасида ушлаб туриш эканини эслатадилар. Лукашенко бу учрашув билан ўзига қарши чиқаётган намойишчиларга Россия ўзининг орқасида турганини кўрсатишни, Кремлга эса "Беларусни мен Россия таъсири доирасида ушлаб турадиган одамман, намойишчилар аксилроссиячилар ва уларни Ғарб дастакламоқда" деган муждани йўллаш истагида бўлган, дейди Би-би-сининг Москвадаги мухбири Сара Рейнсфорд. Беларусь ва Россия муносабатлари азалдан яқин бўлиб келган, бироқ Александр Лукашенко Кремлнинг иттифоқчиликни янада чуқурлаштириш истагидаги босимларига қарши туриб келади, бунинг эвазига Россия иқтисодий дастакларини қўлга киритган. Бу галги 1,5 миллиард долларлик қарзнинг ҳам Беларуснинг эски қарзи реструктуризацияси экани айтилмоқда. "Беларусь Россиядан қарздор. Эски қарзларидан қутулиши учун Минскка яна қарз бериляпти. Бу охирги йилларда қўлланиб келинган одатий амалиёт: Беларусь ҳар йили 1,5-2 миллиард қарз олиб келган - уларнинг аксари олдинги қарзлар реструктуризациясига сарфланган. Бироқ охирги бир ярим йилда Беларусь Россия билан интеграцияни кучайтириш йўлидан боришни истамагани учун Россия кредит беришни тўхтатди, умуман иқтисодий дотациялардан воз кечди. Минскдаги кўча намойишлари Москвани ўзининг иттифоқчисига яна дотация беришга мажбур қилди. Бу пуллар Лукашенкога жуда керак", дейди беларуслик сиёсий таҳлилчи Валерий Карбалевич. "Айримлар фикрича, Путин ўзининг дастаги эвазига Минск билан иқтисодий ва сиёсий алоқаларни чуқурлаштиришни истайди. Аммо бу нарса Москва истаганидек вазиятни барқарорлаштириши эмас, қайтага тарангликни оширишга хизмат қилиш эҳтимоли бор ва курсиси ғимирлаб қолган Лукашенконинг ўз ваъдалари устидан чиқишига кафолат йўқ", дейди Сара Рейнсфорд. Аксар таҳлилчилар фикрича, Россия ўзининг биқинида яна бир "рангли инқилоб" билан ҳокимият алмашишини истамаганидан Лукашенкони дастакламоқда ва айни пайтда парда ортидан Лукашенкони ўтиш даври режасига кўндириш устида ҳам бош қотирмоқда. Лукашенкога берилган 1,5 миллиард унинг позициясини мустаҳкамлаши даргумон, дегувчилар ҳам кўп. Россия Лукашенко таклиф қилаётган конституциявий ислоҳот режасини қўллаб-қувватлашини айтмоқда. Кўплаб кузатувчилар 2022 йилгача муддатни кўзда тутган Беларусь конституциясига ўзгартириш киритиш ва президент ваколатларини камайтириш таклифини Александр Лукашенконинг вақтдан ютиш мақсадидаги ҳийласи деган фикрда. Бу режани мухолифат ва Лукашенко истеъфосини талаб қилаётган намойишчилар қабул қилиши ҳам савол остида. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek