Путин буйруқ берди: Ҳамма эмланади – Россия ва Ўзбекистон, Ковид, дунё, коронавирус, koronavirus, Covid-19, O'zbekiston, dunyo, yangiliklar
Путин буйруқ берди: Ҳамма эмланади - Россияда юз минглаб ўзбекистонликлар ҳам яшаб, меҳнат қилишади. Россия президентининг ўзи ҳали эмланмаган. Россия коронавирусга қарши вакцинасининг хавфсизлиги эса, ҳануз жиддий хавотирларга сабаб бўлиб келади.
Айнан Россия дунёнинг энг катта сондаги ўзбекистонликлар яшаб, меҳнат қилиб, таҳсил олиб келаётган давлати бўлади. Уларнинг сони тахминий ҳисоб-китобларга яқин-яқингача миллионларга нисбат берилган. Расмий рақамларда эса, бир миллиондан ортиши айтилган. Президент Путин келаси ҳафтадан бошлаб аҳолини коронавирусга қарши оммавий эмлашга буйруқ берган. Россия ҳукумати бунга хўп, деб жавоб берган, душанба кунидан бошлабоқ бу ишга киришишларини айтган. Масъуллар ҳали 2 декабрь куни бутун Россия бўйлаб эмлаш жараёнини бошлашларини маълум қилишган. Аммо унда сўз "оммавий эмас", "кенг кўламли" эмлаш ҳақида борган. Бошқа томондан, "оммавий", деганда ҳам, шу ой охиригача 2 миллионга яқин одамнинг эмланиши ҳақида сўз бормоқда. Россия аҳолисининг сони эса, 144 миллиондан ортади. Россиялик масъулларга кўра, январь ойида 2.1 миллион доза вакцина оммавий истеъмолга чиқади. Президент Путин эса, ўз навбатида, яна бир бор Россия вакцинаси "дунёдаги энг зўри" эканини айтган. Расмий хабарларга кўра, шу пайтгача Спутник V билан 1.5 миллиондан ортиқ россиялик эмланган. Спутник V коронавирусга қарши дунёдаги бир давлат мисолида расман қайддан ўтказилган илк вакцина бўлади. Россия бу вакцинасини ўтган йили август ойида расман маъқуллаган, уни дунёга шахсан президент Путиннинг ўзи тақдим этган. Ўша пайтда Россия раҳбари қизларидан бирининг Спутник V билан эмланганини айтган, аммо ўзи ҳалича вакцина олмаган. Ўтган йил 17 декабрь куни Путин бунинг сабабини вакцина ҳали ўзининг "ёш тоифасига етиб келмагани" билан изоҳлаган. 26 декабрь куни эса, россиялик масъуллар Спутник V ни 60 ёшдан ошганларга қўллашга ҳам расман изн беришган. Россия президенти Владимир Путин ҳозир 68 ёшда. Россияда коронавирусга қарши кенг кўламли эмлаш ишлари ҳозирча пойтахт Москвада олиб борилаётгани кузатилади. Шаҳар мэрининг айтишича, шу пайтгача Москвада 100 мингдан ортиқ одам эмланган. Россиядаги ўзбекистонлик мигрантларнинг энг кўп фоизи айнан пойтахт Москва ҳисобига тўғри келади. Эмланганлар орасида қанчасининг ўзбекистонликлар экани маълум эмас. Россия жорий пайтда дунёнинг коронавирус энг кўп тарқалган тўртта давлатидан биттаси бўлади. Бу мамлакатда коронавирусга чалинганлар сони расман 3 миллион кишидан ортади. Яқинда коронавируснинг Британияда топилган "ўта юқумли" штамми Россияга ҳам кириб боргани расман тасдиқланган. Россия аҳолисини оммавий эмлаш меҳнат муҳожирларини ҳам кўзда тутиши-тутмаслиги ҳозирча маълум эмас. Ўтган йил охирида Россия Ўзбекистонга меҳнат муҳожирлари учун 1 миллион доза Спутник V вакцинасини етказиб беришига оид хабарлар олинган. Россиянинг Ўзбекистондаги элчиси сўзларига таяниб, тарқатилган хабарларда жорий йилда "Россиядан коронавирусга қарши иккинчи - Эпиваккорона вакцинасини сотиб олиш учун шартнома тузиш" кутилаётгани ҳам айтилганди. Россия вакцинаси ва Ўзбекистон Россия вакцинаси Ўзбекистонга ўтган йил декабрь ойида келтирилган. Sputnik V вакцинасини Ўзбекистонга 4 декабрь куни шахсан Россия Федерацияси Саноат ва савдо вазири Денис Мантуровнинг ўзи олиб келган. Янгилик Ўзбекистон ва Россия президентларининг телефон мулоқотларидан саноқли кунлар ўтиб бўй кўрсатган. Расмий Кремль 30 ноябрь кунги худди шу телефон мулоқотига оид хабарида сўз Россия вакцинаси истеъмоли ҳақида борганини ҳам маълум қилганди. Президент Мирзиёев Sputnik V вакцинасини олиб келган Россия вазирини шахсан қабул қилган. Sputnik V шу пайтгача коронавирусга қарши энг эффектив, деб айтилган дунёдаги тўртта вакцина орасидан хавфсизлиги ҳануз жиддий хавотирларга сабаб бўлиб келаётгани бўлади. Россия вакцинаси ва унинг синов босқичларига оид муфассал маълумотлар ва натижалар ҳали-ҳануз бирор бир нуфузли халқаро тиббий журналда бўй кўрсатмаган. Яқинда Россия вакцинасининг энг кучлиси экани билан боғлиқ сўнгги янгилик ҳам яна дунё олимлари ва экспертларининг қарама-қарши муносабатларига сабаб бўлган. Бу маълумотлар Спутник V вакцинаси синалган 16 минг кўнгиллининг бор-йўғи 20 тасида қайд этилган Ковид-19 ҳолатига асослангани айтилганди. Россия вакцинаси Sputnik V дунёдаги бир давлатда расман қайддан ўтган биринчи вакцина бўлади. Уни шу йил август ойида шахсан Россия президентининг ўзи тақдим этган. Президент Путинга кўра, у коронавирусга қарши лозим даражада қаршилик кўрсата олган. Вакцина барча текширувлардан ўтган, аллақачон ўзининг қизларидан бири ҳам эмланган. Орада айрим ҳукумат вазирлари илова қатор амалдорлар ва ширкатлар раҳбарларининг ҳам ўзларини эмлатганликлари хабар берилган. Аммо Россия вакцинасининг инсонлардаги синови икки ойга ҳам етмаган. Бу эса, дунёдаги кўплаб экспертларнинг жиддий хавотирларига сабаб бўлган. Экспертлар синовларнинг тўлиқ натижаси ноаён қолар экан, Россия вакцинасига ишониш қийин эканини айтишган. Россия президентининг ўз вакциналари барча синовлардан ўтганига оид сўзлари ҳам уларни бунинг тескарисига ишонтира олмаган. Ўша пайтда Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотининг рўйхатида бўлган ва учинчи босқичгача етиб борган олтита вакцина орасида Россияники кўрилмаган. Аммо ўтган сентябрь ойи охирида пойтахт Москвадан Спутник V нинг учинчи босқич синовлари бошланганига оид хабарлар олинганди. Учинчи босқич синови вакцинанинг ўн минглаб одамда синаб кўрилишини англатади. Россияники энг кучлиси Россия вакцинасининг энг кучлиси экани билан боғлиқ янгилик ўтган ноябрь ойида, АҚШ ва Германиянинг қўшма маҳсулоти бўлгани дунёдаги биринчи энг эффективи, деб топилиши ортиданоқ бўй кўрсатган. Pfizer/BioNTech вакцинаси учинчи босқич синовининг дастлабки натижалари эса, унинг одамларни коронавирусдан 90 фоиз ҳимоя қила олишига далолат қилганди. Россия томони бунинг ортидан ўзлариникининг эффективлиги 92 фоиз эканини баён қилиб чиққан. Бу маълумотлар Спутник V вакцинаси синалган 16 минг кўнгиллининг 20 тасида қайд этилган Ковид-19 ҳолатига асослангани айтилган. Янгилик Ғарб нашрлари томонидан ҳам ёритилганди. Аммо Россия вакцинасининг энг кучлиси экани билан боғлиқ сўнгги янгилик яна олимларнинг қарама-қарши муносабатларига сабаб бўлган. Бирлари бу хабарни хуш қаршилашган, бошқалари эса, жуда эрта хулоса чиқарилганини айтишганди. Хавотирлар Pfizer ва BioNTech ширкатлари хулосалари 43500 минг кишида ўтказилган учинчи босқич синовлари ортидан янграганди. Россия вакцинаси эса, камроқ одамда синалган ва келтириб чиқарган Ковид-19 ҳолати ҳам оз бўлган. Спутник V Россиянинг Москвадаги Эпидемиология ва Микробиология Миллий Тадқиқот маркази томонидан яратилган. Унинг учинчи босқич синовлари Беларусь, Бирлашган Араб Амирликлари, Венесуэла ва Ҳиндистонда олиб борилмоқда. Расмий хабарларга кўра, Спутник V учинчи босқичда 40 мингта кўнгиллида синаб кўрилаётир. Маълум бўлишича, уларнинг 20 мингдан ортиғига биринчи доза берилган. 16 мингдан зиёди эса, ҳар икки дозани ҳам олиб бўлишган. Яъни, кўнгиллиларнинг синов жараёнида икки бор эмланиши кўзда тутилган. Россиялик тадқиқотчиларга кўра эса, биринчи эмлашдан 21 кун ўтиб, бирор бир кўнгиллида нохуш аломатлар кузатилмаган. Аммо кўнгиллиларнинг ҳануз кузатув остида эканликлари айтилади. Бу ўшанда фақат дастлабки оралиқ натижалар бўлган, маълумотлар ҳануз тўпланаётгани англашилган. Россия вакцинаси ва унинг синов босқичларига оид муфассал маълумотлар ва натижалар ҳали-ҳануз бирор бир нуфузли тиббий журналда бўй кўрсатмаган. Аммо Россия томонининг расмий баёнотида Sputnik V учинчи босқич синови якунланиши ортидан, тўлиқ натижаларнинг ошкор этилиши айтилган. Sputnik V учинчи босқич синови оралиқ натижаси ҳам нуфузли халқаро тиббий журналларда чоп этилиши билдирилганди. Россия томони расмий хабарида айтилишича, "Sputnik V вакцинаси намуналари Ўзбекистонга синовдан ўтказиш, рўйхатга олиш ва мамлакат ҳудудида саноат услубида ишлаб чиқариш учун тақдим қилинган". Аммо расмий хабарда бунинг қандай шартлар асосида, яна пулгами ёки текин тақдим этилгани саволи очиқ қолган. Бундан аввал ўзбекистонлик масъуллар Россия вакцинасининг ҳам мамлакатда синовдан ўтказилиши эҳтимоли ҳақида сўз юритишган. Президент Шавкат Мирзиёев Россияни ҳам вакцина сотиб олишлари мумкин бўлган давлатлар қаторида тилга олиб ўтган. Россиянинг вакцинаси билан боғлиқ янгиликлар аксарият ўзбекистонликларнинг диққат-эътиборидан четда қолмагани ҳам кўрилган. Бунга, бир маънода, кибер фазодаги акс-садолар ҳам далолат қилган. Sputnik V Россияда расман қайддан ўтказилган 11 август куни ушбу янгиликка оид постлар энг кўп ўқилган, шарҳланган, муносабат билдирилган ва улашилгани бўлган. Аммо Россия вакцинаси борасида оддий ўзбекистонликларнинг фикрлари анчайин зиддиятли экани англашилган. Бундан хурсанд бўлганлари қаторида, эҳтиёт бўлишга чорлаб қолган ўзбекистонликларнинг ҳам оз эмасликлари кузатилганди. Куни-кеча Россия томони Sputnik V вакцинаси қийматини расман очиқлаган. Унинг бир дозаси нархи $10 доллардан камроқни ташкил қилган. Россиянинг ўзида эртага, 5 декабрь куни Sputnik V билан эмлаш ишлари бошланиши айтилган. Ўзбекистон минтақанинг аҳолиси энг катта давлати бўлади. Аҳолисининг сони ҳозир расман 34 миллион кишидан ортади. Яқинда Ўзбекистонда Хитой коронавирусга қарши яратаётган вакциналардан бирининг учинчи босқич синови бошлангани хабар берилган. Бунгача Путин Беларусга Россия вакцинасини беришга ваъда қилгани маълум бўлган. 9 август кунги зиддиятли президент сайлови ортидан бошланиб кетган давомий норозилик намойишлари манзарасида бу ҳақда Беларуснинг амалдаги президентининг ўзи барчага билдирган. Россия билан иттифоқчилик ғоясига мойиллик оҳангидаги чиқишларидан бирида Александр Лукашенко буни ўзига шахсан Владимир Путин ваъда қилганини айтганди. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek