Таиланд маҳкамаси уйғурларни яна тутқунликда қолдирди
Туркия билан Хитой ўртасидаги дипломатик баҳсга сабаб бўлган мусулмон уйғурларни Таиланддаги қочқинлар жамлоғида сақлаб туриш ҳақида Таиланд маҳкамаси қарор чиқарган.
Бу ҳақда Таиланд маҳкамаси 27 март куни қарор қабул қилган. Таиланд ҳудудига ноқонуний кирганлари айтилаётган инсонлар 2014 йил мартидан буён қочқинларни тутиб туриш жамлоғида сақланмоқдалар. Уларни Хитой ҳукумати ва Туркия ҳукумати ўз фуқаролари эканини даъво қилмоқда. Маҳкама қарорида айтилишича, бу инсонларнинг қайси мамлакат фуқароси эканини исботлангунича жамлоқда сақланмоқлари лозим. Ушбу маҳкама ишининг якуни Таиланд ҳудудида қолаётган юзлаб уйғурлар тақдирига таъсир қилади, ёки улар озод этиладилар ёки Хитой ихтиёрига топшириладилар. Аксари бир оила аъзолари бўлган 17 инсон айтишича, улар Туркия фуқароларидир. Яқинда Туркия ҳукумати уларга паспорт тақдим қилган. Бироқ Хитой ҳукуматига кўра, улар Шинжон Уйғуристонидан ноқонуний чиқиб кетган уйғурлардир. Хитой ҳукумати Туркиянинг бу фуқароларни Туркияга чиқариб юбориш таклифини танқид қилмоқда, бу инсонларнинг асл ватани Хитой, демоқда. Хитой расмийлари уйғур бўлинчиларини охирги йилларда авж олган зўравонликларни гижгижлашда айблайди. Шинжонда кенг миқёсли амалиётлар бошланган, натижада юзлаб инсонлар ҳибсга олинган, сўнгги йилларда ўнлаб кишилар қатл этилган. Бунга жавобан, хабарларга кўра, айрим уйғурлар Хитойни тарк этишга, Жануби-Шарқий Осиё давлатлари орқали Туркияга етиб олишга интилмоқдалар. Таиландда қўлга олинган инсонлар Тай расмийларини ўзларини ноқонуний ҳибсга олганликда айблайдилар. Маҳкамада уларнинг яшаш шароитлари қабул қилиб бўлмас экани айтилган. Бироқ Таиланд маҳкамасига кўра, Тай муҳожирлик хизматининг уларни тутиб туришга қонуний ҳаққи бор. Маҳкамада ушлаб турилган инсонларнинг қайси мамлакат фуқаролари экани масаласи кўтарилмаган. Ушлаб турилган гуруҳ адвокати маҳкама қарори устидан аппеляция шикоят аризаси билан мурожаат қилиш ниятида эканини билдирган. Би-би-сининг Бангкокдаги мухбири Жонатан Хед хабар қилишича, сўнгги маҳкама қарорида Хитой дипломатик босимининг таъсири бўлган. Шу сабаб бу инсонларни яна ҳибсда қолдиришга қарор қилинган. Пекин расмийлари ўтган йили Таиланд жанубидаги каучук плантациясида яшириниб келгани аниқланган 300 дан ортиқ уйғурни қайтаришни талаб қилиб Таиландга босим ўтказиб келмоқда. Ўтган йилги ҳарбий давлат тўнтариши ортидан Ғарбдаги анъанавий иттифоқчилари томонидан ажратиб қўйилган Таиланд ҳукумати Хитой билан алоқаларни яхшилашга интилмоқда. Шу боис Туркия ҳукумати фуқаролик паспортини берганига қарамасдан, Пекин қаршилик қилиб турар экан, уйғурларнинг озод этилишлари даргумон, дея хабар қилади Би-би-си мухбири. Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp орқали боғланишни истасангиз, телефонимиз: +44 78-58-86-00-02