Ироқдаги қўрқув ёки ИШИД гуруҳи ҳақида
Яқин Шарқда "Исломий халифалик" эълон қилган гуруҳ - ИШИД (Ироқ ва Шом Исломий Давлати) - яқинда ўзини "Исломий Давлат" дея қайта номлади. Би-би-си ИШИДдан қочиб чиққан шахс билан ушбу жиҳодий гуруҳ ичидаги ҳаёт ҳақида суҳбатлашди.
ИШИД етакчилик қилган сунний исёнчилари Ироқ ва Сурия шимоли-ғарбидаги йирик ҳудудларни эгаллаб олган ИШИД уни тарк этиши осон бўлган ташкилот эмас. Би-би-си гуруҳи ИШИДдан қочиб чиққан ва ўз қилмиши оқибатларидан қўрқиб кун кечираётган шахс билан учрашди. "ИШИД ўз шафқатсизлиги билан ҳаммани қўрқитиб қўйган," - дейди у. - "Менинг оилам, амакиваччаларим, ака-укаларим ҳалиям у ерда. Мен уларнинг тақдиридан хавотирданаман. ИШИД мени топа олмаса, оиламни топади." "Қочоқ" жуда асабий эди. Суҳбатни ёзиб олиш учун уни бир неча соат кўндиришимизга тўғри келди. Алалоқибат у исмини ошкор этмаслик шарти билан суҳбатга рози бўлди. Камера ўнгига юзини беркитган ҳолда чиқди ва биз унга исмини ошкор этмасликка ваъда бердик. У жиҳодчилар тактикасини қуйидагича изоҳлади: "Агар бизга қарши бўлсанг, сени ўлдирамиз. Агар биз билан бирга бўлсанг, биз билан ҳамкорлик қиласан. Менинг ихтиёримга бўйсунасан ва барча масалаларда менинг айтганимни қиласан." 'Эҳтиросли қалб' ИШИДнинг қандай фаолият юритиши ҳақида жуда оз маълумот бор. Бунга ҳайрон қолмаса ҳам бўлади. Чунки, ИШИД ўз ҳудудига кирган ҳар қандай хорижий журналистни жосус сифатида ҳибсга олади. Шунинг учун гуруҳдан қочиб чиққан шахс билан учрашиш учун Туркиянинг Сурия билан бўлган чегарасига бордик. Ушбу чегара Cурия исёнчилари учун асосий таъминот нуқталаридан бири ҳисобланади. Туркия ИШИД бу ерда хуш қаршиланмаслигини маълум қилган. Шундай экан бу ерда "Исломий Давлат"дан бошпана сўраган шахслар билан учрашишнинг имкони бор. "Қочоқ" Ассад режимига қарши жанг қилиш мақсадида дастлаб Озод Сурия Армиясига қўшилган. Қабиласи ИШИДга байат қилиши ортидан "қочоқ" гуруҳ аъзосига айланган. У, шунингдек, Исломий давлат ғоясига ишонганди. ИШИД жангчиси сифатида унга берилган илк топшириқ шариат курсларига қатнашиш бўлган. "Ислом асослари эмас, "Исломий Давлат" асослари. Улар одамга ўзлари хоҳлаган Исломни ўргатишади," - дейди у. - "Улар ақлингизни эмас, қалбингизни эгаллашга ҳаракат қилишади. Бу - биринчи босқич. Иккинчи босқич эса ҳарбий таълим ва машғулотдан иборат." "Қочоқ" ИШИД ўзининг илк малакасини Ироқдан Америкага қарши исёнчиликдан олганини айтади. Кейин, Ироқнинг сунний аҳолиси дастагидан маҳрум бўлди, Сурияда эса, дейди "қочоқ", ИШИД ҳар бир шаҳарга кирганида турлича иш тутди. "Аввал бошда ИШИД одамлар эътиборини қозониш мақсадида уларга нисбатан яхши муносабатда бўлди. Башар режимидан додга келган аҳоли эҳтиёжларини қондиришга уринди," - эслайди у. - "Сафлари кенгайгач, ИШИД таниб бўлмас даражада ўзгарди. Меҳрибон ва раҳмдил инсонлар бирданига шафқатсиз ва золим инсонларга айланди. Ё биз билан биргасан ёки бизнинг душманимизсан! Бошқа йўл йўқ." Шариат қонуни Ўзи назорат қилган барча шаҳар ва қишлоқларда ИШИД ўзи истаган шариатнинг ўта қаттиқ аҳкомини жорий этди. Ташқи кўриниш назорат остига олинди: эркаклар соқол қўйишлари ва аёллар тўла ёпинишлари шарт. Бу барча аҳоли учун бир хилда таалуқли эди. "Уларнинг ишончига зид келган ҳар қандай нарсага тақиқ қўйилганди. Тақиқни бузган ҳар қандай шахс кофир дея эълон қилиниб, қатл этилади," - дейди "қочоқ". Би-би-си ходими Суриянинг Раққа шаҳридан эри ва фарзандлари билан Туркияга қочиб чиққан бир аёл билан учрашди. Аёлнинг айтишича, кўчаларда соқчилик қилувчи ИШИД жангчиси у кийган шимнинг бир сантиметрини кўриб қолган. "Мен ниқоб ўрагандим. Машинадан тушаётиб, этагимни озгина кўтарибман. Унинг назари бунга қандай тушганини билмайман. Боз устига у мисрлик эди. Уни суриялик аёл тақдири қизиқтирмасди." "Қочоқ"нинг айтишича, ИШИД атайлабдан хорижий жангчилардан соқчи сифатида фойдаланади. "Исломий Давлат бошқа мамлакатлардан кўплаб инсонларни келтирган. Турли миллат вакиллари бўлган бу инсонларнинг аксари жуда ёш. Уларнинг миясини заҳарлаш ва ИШИД ғоясига мослаштириш жуда осон," - дейди у. - "ИШИД шаҳар ва қишлоқларда соқчиликни маҳаллий аҳолига эмас, айнан мана шундай ёшлар ихтиёрига топширган." ИШИД мужоҳидлари Ислом пайғамбари ва саҳобалари пайтидаги тоза Исломга қайтишни исташади. Улар Қуръоннинг сўзма-сўз талқинига ишонишади. Исломий Давлат раҳбари, Абу Бакр ал-Бағдодий ўзини "Халифа" дея эълон қилган. У дунёнинг барча мусулмонларидан унга байат этишни талаб қилган. Минтақадаги бошқа диний олимлар унинг бу амалини қоралаб чиққанлар. Бағдодий ҳақида, шунингдек, ўта моҳир тактик деган фикр юради. Мосулдан келаётган хабарларга кўра, мисол учун, ИШИД аҳоли эътиборини қозониш ва дастагини олишга қаратилган чора-тадбирларга қўл урган. Йўлларда назорат нуқталари олиб ташланган, электр линиялари қайта тикланган, давлат ходимлари ойликлари тўлана бошланган … Бу иш бермаса, ИШИД, ўтмишдаги тажрибасига таяниб, ўз қамчи ва шамширини ишга солиши мумкин. Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp орқали боғланишни истасангиз, телефонимиз: +44 78-58-86-00-02