Сўров: Араблар кимни истайди - Трамп ёки Байден? Дунё ва сиёсат
Сўров: Араблар кимни истайди? Яқин Шарқ учун кимнинг президент бўлгани яхши - Трамп ёки Байден? Натижа анчайин кутилмаган.
Нақ АҚШ президент сайлови арафасида эълон қилинган сўров натижаларида Байден анча илғорлик қилган АҚШ президентлик номзодларининг ҳеч бири Яқин Шарқ ва Шимолий Африка учун яхши президент эмас - минтақадаги араблар ўртасида ўтказилган сўровдан шундай хулоса чиққан. "YouGov" ижтимоий сўров гуруҳи ва Саудияга қарашли "Arab News" газетаси биргаликда ўтказган сўров натижаларига кўра, сўралганларнинг тақрибан ярми ана шу фикрда экан. Шунингдек, сўров иштирокчиларининг 40 фоизи Жо Байденнинг сайланиши минтақа учун яхшироқ, деб ҳисоблашини айтган бўлса, 12 фоизи президент Трампни маъқул кўрган. Сўров ўтган ойда онлайн шаклда "Араблар нимани истайди?" сарлавҳаси остида 18 та мамлакатда ўтказилган. Унда 3000 дан ортиқ одам иштирок этган. Амалдаги президент Доналд Трамп ҳам, унинг рақиби, Демократик партиядан номзод Жо Байден ҳам араблар орасида кўпчилик учун ишончли одам бўлиб чиқмаган. Аммо қисман президент Трампнинг 2017 йили АҚШнинг Исроилдаги элчихoнасини Қуддусга кўчириш қарори сабабли Байден нисбатан яхшироқ натижа кўрсатган. Сўралганларнинг 89 фоизи бу қарорга қарши экан. Шунга қарамай, амалдаги президент Яман ва Ироқда яхшироқ натижа қайд этган. У ерда сўралганларнинг кўпи Эронга қарши қаттиққўллик ва санкциялар киритилганини маъқуллаган. Ироқлик сўралганларнинг 57 фоизи АҚШнинг шу йил бошида Эрон Инқилоб қўриқчилари лидери генерал Қосим Сулаймонийни ўлдириш қарорини маъқуллаган бўлса, сурияликларнинг шунча фоизи бунга қарши экан. Янгича ёндашув Қуддуснинг Эски шаҳарини ўраб турган деворда иштирокчи давларлар байроқлари акси туширилган 2009-2017 йилларда, президент Обама даврида Жо Байден вице-президент бўлганини назарда тутиб, респондентлардан ўша маъмурият ҳақида ҳам сўралган. Улар бу борада ҳам ижобий фикрда эмас, сўралганларнинг аксариси президент Обама минтақани ёмон аҳволда қолдиргани, агар Жо Байден сайланса, Обаманинг сиёсатидан ўзини узоқлаштиришига умид қилишини айтган. Шу нарсани ҳам таъкидлаш лозимки, сўров ўтказилишига ташқаридан аралашув бўлгани ҳақида маълумот йўқ бўлса-да, сўров ўтказишда ҳамкор томон Ар-Риёдда жойлашган "Arab News" бўлгани, Саудияда ОАВ ҳукумат маъқуллаган йўриқномага кўра ишлашини ёдда тутиш лозим. Саудия Арабистони Эроннинг минтақадаги рақиби саналади ва президент Обаманинг 2015 йили Теҳрон билан ядро бўйича келишувга борганини Саудия етакчилари кечирмайди. Президент Трамп кейинчалик бир томонлама чиқиб кетган келишувда ядро мажмуаларини ўта жиддий текширувдан ўтказишга рухсат бериши эвазига Эроннинг музлатиб қўйилган миллиардлаб долларлик ҳисобларини очиб юбориш кўзда тутилган эди. Келишув танқидчилари, жумладан, Саудия етакчилари ечиб юборилган бу пуллар эронликларнинг яшаш шароитини яхшилаш ўрнига, унинг катта қисми Эроннинг қудратли хавфсизлик ташкилотлари томонидан баллистик ракета дастурларини, Кўрфаздаги яширин махсус амалиётларни, Яқин Шарқдаги экспанциясини молиялаш учун ўзлаштирилган, деб ҳисоблайди. Буни қарангки, фаластинликларнинг Исроилга нисбатан АҚШ сиёсатини қўлламаслигини назарда тутсак, сўровда фаластинликлар тинчлик келишувига эришиш учун АҚШнинг кўпроқ аралашувини истагани ҳайратланарли натижа бўлган. Сўров Бирлашган Араб Амирликларининг кутилмаганда Исроил билан тинчлик битими имзолагандан кейин ўтказилган. Нима муҳим? Сўровда АҚШ иммиграция сиёсати ҳақида ҳам саволлар берилган. Респондентларнинг 75 фоизи келгуси Оқ Уй маъмурияти араблар учун АҚШга боришни қулайлаштиришига умид қилишини билдирган. Кейинги хабарларда ёш арабларнинг катта қисми минтақадан кетишни истаётгани, айниқса, коррупция ва иқтисодий инқироз аксариятнинг умидларини сўндирган Ливанда улар кўп экани айтилади. АҚШ радикал исломий экстремизмга қарши курашиши керакми, деган саволга атиги 24 фоиз араблар бунга муҳим деб қараган, 44 фоизи Араб Исроил зиддияти ечилишини ва 37 фоизи коронавирусни бартараф қилишни муҳимроқ, деб кўрсатган. 2011 йили Араб баҳорига сабаб бўлган бошқарувнинг носозлиги ва иқтисодий хато қарорлар борасидаги доимий масалалар ҳам одамларнинг хавотирига сабаб бўлаётган асосий муаммолардан бўлиб чиққан. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek