Дунё менинг нигоҳимда
Дунё мудом ҳаракатда. Унда кечаётган ҳар қандай ўзгариш, ҳар қандай янгиланишларнинг инсоният тақдирида, инсонлар тақдирида изсиз кечмаслиги аниқ. Бугун дунёнинг қайсидир бир бурчагида кимдир қуролли низолар, яна қай бир қиррасида табиий офатлар, бошқа бир бурчида эса, ижтимоий-иқтисодий беқарорликлар гирдобида. Кимлардир иқтисодий фаровонликдан баҳраманд бўлса, яна бирлари қашшоқлик азобидан азиятда...Дунёнинг қай бир қисмида бўлманг, сизнинг ҳаётингиз қандай кечмоқда? BBCUzbek.com нинг янги лойиҳаси қаҳрамонлари бугунги кун ҳаётини яшаётган ана шундай инсонлардир.
Би-би-си Жаҳон Хизмати буюртмаси асосида ўтказилган сўров натижаларидан дунё бўйлаб Барак Обама президентлиги даврида Американинг қолган давлатлар билан муносабатлари яхшиланишига оид некбинлик борлиги аён бўлган. Жаҳоннинг 17 давлатида 17 мингдан ортиқ киши орасида ўтказилган сўровга кўра, иштирокчиларнинг қарийб 70 фоизи ана шундай фикрда эканлар. Кўпчилик инсонлар Жаноб Обама ўз президентлик фаолияти даврида глобал молиявий инқирозга асосий эътибор қаратади, Ироқдан АҚШ қўшинларини олиб чиқиш масаласига диққат қилади, иқлим ўзгариши муаммосига барҳам беради ва Яқин Шарқда тинчлик ўрнатишда воситачилик қилади, деб умид қилишаётган экан. Дунё бўйлаб Би-би-си мухлислари Барак Обаманинг АҚШ президенти ўлароқ қасамёдга келтирилиши маросими ва у ирод қилган нутққа ўз муносабатларини қуйидагича изҳор этишган: 25 ёшли талаба Девид Алуса Кениядан: "Барак Обаманинг нутқи ажойиб, некбинликка тўла эди. Ҳаттоки, биз Кенияда туриб, жаноб Обаманинг нутқидан илҳомланиб кетдик - биз ўзимизни жуда кўп ишнинг уддасидан чиқа оладигандек ҳис қилдик. Бу ердаги ҳар бир киши Оқ Уй янги соҳибининг келиб чиқиши кениялик эканидан жуда ғурурланади. Биз Барак Обамани қасамёдга келтирилиши маросимини кўплаб бошқа талабалар билан бирга катта телевизион экрандан томоша қилдик. Муҳит жуда ҳам ажойиб, кишилар ҳис-ҳаяжонда, ора-сирада қарсаклар билан ўзларини худди Вашингтонда экандек тутишарди. Биз ўзгаришларга умид қилаяпмиз. Ва Барак Обама Африкани ўзгартира олади, деб ўйлаймиз. Сиз ҳеч қачон қаердан келиб чиққанингизни унута олмайсиз. Мен барча муштарийларга Барак Обамадан ўрнак олишларини айтган бўлардим." 24 ёшли журналист Раъно ал-Меншавий Мисрдан: "Барак Обама Америкада узоқ вақтдан буён кутилаётган ўзгаришларни амалга ошира оладиган инсон бўлиб туюлгани учун менга ёқади. Лекин мисрлик бўлганим учун Барак Обаманинг президент бўлиши шахсан менинг ҳаётим, мамлакатим ёки миллатим учун катта таъсирга эга бўлади, деб ўйламайман. Менинг тахминимча, ҳамма нарса шу туришича қолади. Уйга кетгунча бир нечта дўконда Барак Обаманинг нутқига қулоқ тутаётганликларига гувоҳ бўлдим. Лекин гапнинг ростини айтадиган бўлсам, бу мисрликларни унчалик ҳам кўп ташвишга солгани йўқ. Яъни футбол беллашуви ёки машҳур телевизион сериал уларни кўпроқ қизиқтирган бўларди. Барак Обаманинг қасамёдга келтирилиши маросимини Мисрда фақатгина журналистлар, ярим келиб чиқиши америкалик бўлганлар, сиёсатчилар ёки сиёсат ишқибозлари томоша қилишди, десам хато қилмайман. Ҳаттоки, юқори, зиёлий ёки ўрта синфга мансуб оилалар ҳам бунга унча катта қизиқиш билдиришгани йўқ. Чунки аксарият араблар, айниқса, мусулмонлар бир неча ўн йилларки Американинг ўз давлатларига нисбатан ташқи сиёсатида бирор бир ўзгаришларга гувоҳ бўлишгани йўқ, мен мавжуд эътиборсизликнинг сабабини ана шунда кўраман. Жаноб Обаманинг ўз нутқида нималар дейши олдиндан ҳам аён эди. У мусулмонлар масаласида унчалик ҳам кўп эътибор қаратмади. Менимча, Барак Обаманинг нутқи Америкага қаратилган эди. Обама дунё учун "ўзгариш" тимсоли бўла олмайди. У Америкада ниманидир ўзгартириши мумкин, бироқ афсуслар бўлсинки, бизнинг минтақада эмас." 28 ёшли журналист Ҳалук Даг Туркиядан: "Дунёнинг ҳамма бурчагида бўлгани каби, туркияликлар ҳам Барак Обаманинг нутқига жуда қизиқиб қулоқ тутишди. Бу Туркиядаги ҳар бир телевизион каналда куннинг асосий хабарига айланди. Шахсан ўзим, унинг нутқини уйда, телевизор орқали эшиттим. Менимча, Барак Обама тарихий ва жуда ҳис-ҳаяжонга тўла нутқ ирод қилди. Менимча, Америка ва дунёнинг қолган давлатлари учун аллақачон янги ва яхшироқ давр бошланди. Жорж Бушдан фарқли тарзда Американинг янги президенти тинчлик ҳақида сўз юритди. Жаноб Буш президентлиги даврида мусулмон дунёси бир рақиб сифатида кўриларди. Ўша пайтда қулоғимизга тез-тез бошқалари қатори "ёвузлик учоғи", "салб юриши," деган иборалар чалинарди. Ҳозир эса, Обама Ислом дунёсига тинчлик қўлини чўзмоқда. Менимча, жаноб Обаманинг ўз нутқида мусулмон оламига алоҳида тўхтаб ўтганлиги муносиб қадрланади. Мен Барак Обамага умид кўзларини тикаяпман, бироқ янги президент чуқур иқтисодий инқироз, узундан узоққа чўзилиб кетган Ироқ ва Афғонистон урушига юз буриб турибди. Буларнинг барчаси эса, Американинг халқаро имажига салбий таъсир этмай қолмаган. Менимча, Американинг ташқи дунёдаги обрўйини тиклаш учун Барак Обамага анча вақт керак бўлиши мумкин. Мен шунга аминманки, Барак Обама қисқа вақт ичида туркияликларнинг кўнгилларидан жой ола билади." Ёзувчи Абдуғани Абдуғафуров Қирғизистондан: "Мен Барак Обаманинг Америка тахтига келишидан жуда кўп нарсаларни кутаяпман. Биринчидан, Американинг жаҳон иқтисодиётида тутган ўрни катта. Хоҳлаймизми-хоҳламаймизми, бозор иқтисодиёти даврида Қирғизистонда ҳам доллар ҳукмронлик қилаяпти. АҚШ доллари мавқеининг қандай бўлиши бизнинг иқтисодимизга жуда катта таъсир кўрсатиши мумкин. Шунинг учун ҳам, Барак Обаманинг иқтисодий таназзулга барҳам бериши, ўзаро иқтисодий алоқаларни янада мустаҳкамлаб, мамлакатимизга кўпроқ сармоя жўнатишига умидвормиз." Талаба Моҳирахон Хўжаева Тожикистоннинг Хўжанд университети талабаси: "Мен Тожикистоннинг ёш бир фуқароси сифатида президент сайланаётган пайтдаги ваъдаларининг амалга ошишига, масалан, Ироқдаги урушнинг тўхтатилишига умид қиламан. Президент икки йил давомида Америка қўшинлари Ироқнинг бутун ҳудудидан олиб чиқилади, дея ваъда берганди ва тинчлик-осойишталик орзу қилганди. Барак Обаманинг сиёсати ёшлар ҳаётига ҳам таъсир қилади деб ўйлайман. Бушнинг сиёсати ёшларга унча маъқул эмасди. Унда бир манманликка ўхшаган атвор бормиди... Барак Обамани камтар, меҳрибон инсон дейишади. У чиндан ҳам тинчлик ва осойишталикни кўзлаб иш тутадиган бўлса, албатта, бу ёшлар ҳаётига ижобий таъсир кўрсатади." Давоми бор.