Ўзбекистон, коронавирус: Дорихоналарда умуман ниқоб қолмадими? O'zbekiston, koronavirus
Коронавирус ваҳимаси дунё бўйлаб кучайиб бормоқда. Хитойдан тарқалган вирус аллақачон дунёнинг турли бурчакларига етиб боргани тўғрисида хабарлар чиқиши давом этмоқда. Ҳозирга қадар 60 дан зиёд давлатда бу вирус тарқашга улгурган.
4 март ҳолатига кўра, коронавирус дунё бўйлаб 3 мингдан зиёдроқ инсонни ҳаётдан олиб кетган. Жанубий Кореяда вирусни юқтириб олганлар сони 5 минг нафарга яқинлашган. Коронавирус масжидда юқиши мумкинми, жамоат намозлари хавфлими?: Охири YouTube пост, 1 Бироқ ўлимларнинг асосий қисми Хитойга тўғри келмоқда. Ўзбекистонда ҳам коронавирус туфайли хавотир анча урчигани кузатилган. Ҳукумат 2020 йилнинг 1 март кунидан бошлаб вирус тарқалган Эрон, Афғонистон ва Италия билан авиақатновларни вақтинча тўхтатган. Маҳаллий МY5 телеканали эса Наманган вилоятининг Уйчи туманида аҳоли хитойлик ишчиларнинг ҳеч қандай карантинга олинмай, ҳудудда жойлашган терини қайта ишлаш корхонасида меҳнатни давом эттираётганидан ғазабга мингани тўғрисида лавҳани эфирга узатган. Лавҳадан англашилишича, хитойлик ишчилар ўз мамлакатида бир ойлик таътилни ўтказиб, февраль ойи сўнггида Уйчига қайтган. Уйчиликлар уларнинг махсус назоратга олинмаганидан норозилик билдирган. Бундай хавотирлар фонида дорихоналарда ҳимоя ниқобларига талаб ошиб кетгани айтилади. Хўш, кўплаб мижозлар билан кундалик мулоқотда бўлувчи дорихоначилар одамларда коронавирусдан қўрқув юзага келганини пайқадими? Би-би-си дорихона ходимлари кузатувлари хулосасидан бохабар бўлишга қарор қилди. «Одамлар фарзандидан хавотирда» Бундай хавотирлар фонида дорихоналарда ҳимоя ниқобларига талаб ошиб кетгани айтилади. Хўш, дорихоначилар одамларда коронавирусдан қўрқув юзага келганини пайқадими? Би-би-си суҳбатлашган дорихона ходимларининг аксарияти бу саволга «Ҳа», дея жавоб беради. «Одамлар, асосан, боласидан хавотирда. Биздан болаларнинг иммунитетини кўтарадиган таблеткалар, вирусга қарши вакциналарни кўпроқ сўрашяпти», дейди ўрта яшар дорихоначи аёл. Бир дорихоначи эркакнинг сўзлашича, одамлар коронавирусга қарши самарали вакцина ҳали яратилмаганидан яхши хабардор. Шу сабабдан гриппга қарши вакциналарга талаб ошган, дейди у. Аммо яна бир дорихоначи қиз ўзининг кузатувлари давомида коронавирусдан хавотирга тушган инсонни учратмаганини айтади. «Мендан ҳеч ким бу вирусдан қандай сақланиш мумкинлиги тўғрисида маслаҳат сўрамади ҳали. Одамлар қўрқиб қолгани ҳақида кўп эшитдим, лекин бизнинг дорихонага ундай одамлар ҳали келмади. Менимча, бу аҳолимизнинг тиббий маданияти юқори эканидан дарак», билдиради у. Би-би-си суҳбатга тортган дорихоначиларнинг барчаси коронавирусдан сақланиш учун иммунитетни ошириш, гигиенага қаттиқ риоя қилиш ва ҳимоя ниқоби тақиб юриш лозимлигини таъкидлайди. «Маскани экспортга чиқариб юборишган» Пойтахт кўчаларида ҳимоя ниқобида юрган одамлар жуда кам кўзга ташланади. Шунга қарамай, дорихоналарнинг катта қисмида ниқобга бўлган талаб ортгани, ниқоб тақчиллиги юзага келгани борасида хабарлар юзага чиққан. Би-би-си суҳбат қурган дорихоначиларнинг ҳаммаси коронавирус ваҳимаси ортидан, чиндан ҳам, одамларнинг ниқоб сотиб олиши ҳаддан зиёд кўпайгани ва ниқоб таъминотида узилишлар юзага келганини тасдиқлайди. «Авваллари кунига тўрт-бешта маска сотар эдик. Ҳозир унга эҳтиёж жуда ҳам катта. Оиласи учун юз-икки юзта ниқоб олганлар ҳам бўлди», маълум қилади 20 ёшлардаги дорихоначи қиз. "Олдин тўғримиздаги болнитсага касал кўргани келган одамларгина маска оларди, холос. Ҳозир унга талаб жуда ҳам кучайган", дейди бошқа бир дорихоначи қиз. «Лекин маска таъминоти узилган. Охирги маскани декабрда сотдик. Кўп одам сўраб келяпти», қўшимча қилади у. Ҳимоя ниқоби таъминоти ёмонлашганини бошқа дорихоначилар ҳам тасдиқлайди. Улардан бирининг билдиришича, бунга одамлар кўп ниқоб олаётганини сабаб эмас. «Қисқаси, маскани четга экспорт қилишяпти. Дорихоналарга сотишмаяпти», вазиятга ойдинлик киритади у. «Таҳорат вирусдан сақлайди» Би-би-си, шунингдек, кўчада ўткинчи инсонлардан ҳам улар коронавирус борасида қанчалик маълумотга эга экани ва ундан сақланиш йўлларини билиши ёки йўқлигини сўраб кўрди. Саволга тутилган одамларнинг ҳаммаси коронавирус таҳдиди ҳақида хабардор эканини маълум қилади. Аммо уларнинг аксарияти бу хавфдан чўчимаётганини таъкидлайди. «Албатта, бу бекорчи нарса эмас, лекин у қўрқувга, ваҳимага тушишга асос бўлолмайди, менимча», сўзлайди ёши улуғ онахон. Ўттиз ёшларни қоралаган бир йигит ҳам вирус ўзини хавотирга солмаётганини билдиради. «Вирусдан сақланиш йўлларини биласизми», деган саволга жавоб берувчиларнинг деярли ҳаммаси «гигиена қоидаларига риоя қилиш зарурлиги»ни айтади. «Қўлимни тез-тез ювиб, беш маҳал таҳоратимни олиб юрибман вирусдан сақланиш учун», жилмаяди онахон. Коронавирус аломатлари оддий гриппдан қандай фарқланади? Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотига биноан: Вирус ваража ёки иситма билан бошланади ва қуруқ йўтал тутади. Бир ҳафтадан кейин нафас олиш қийинлашади (айримлар касалхонага ётиши керак бўлади). Бош ва мушаклар оғрийди. Одам чарчоқ ҳис қилади. Эътиборли жиҳати — коронавирус юқтирган одам жуда кам ҳолларда бурни оқади ёки аксиради. Бемор қачон хавфли? Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотига кўра, вируснинг яширин даври 14 кунгача чўзилиши мумкин. Баъзи олимлар эса коронавируснинг инкубацион даври ҳатто 24 кунга етиши мумкин, дейишмоқда. Хитой олимлари янада хатарли жиҳатини урғулашмоқда: Вируснинг бирон аломати кўринмасдан олдин ҳам уни ташувчи одам касалликни бошқаларга юқтириши мумкин. Oʼzbekiston, koronavirus: Dorixonalarda umuman niqob qolmadimi? Koronavirus vahimasi dunyo boʻylab kuchayib bormoqda. Xitoydan tarqalgan virus allaqachon dunyoning turli burchaklariga yetib borgani toʻgʻrisida xabarlar chiqishi davom etmoqda. Hozirga qadar 60 dan ziyod davlatda bu virus tarqashga ulgurgan. 4-mart holatiga koʻra, koronavirus dunyo boʻylab 3 mingdan ziyodroq insonni hayotdan olib ketgan. Janubiy Koreyada virusni yuqtirib olganlar soni 5 ming nafarga yaqinlashgan. Biroq oʻlimlarning asosiy qismi Xitoyga toʻgʻri kelmoqda. Oʻzbekistonda ham koronavirus tufayli xavotir ancha urchigani kuzatilgan. Hukumat 2020-yilning 1-mart kunidan boshlab virus tarqalgan Eron, Afgʻoniston va Italiya bilan aviaqatnovlarni vaqtincha toʻxtatgan. Mahalliy MY5 telekanali esa Namangan viloyatining Uychi tumanida aholi xitoylik ishchilarning hech qanday karantinga olinmay, hududda joylashgan terini qayta ishlash korxonasida mehnatni davom ettirayotganidan gʻazabga mingani toʻgʻrisida lavhani efirga uzatgan. Lavhadan anglashilishicha, xitoylik ishchilar oʻz mamlakatida bir oylik taʼtilni oʻtkazib, fevral oyi soʻnggida Uychiga qaytgan. Uychiliklar ularning maxsus nazoratga olinmaganidan norozilik bildirgan. Bunday xavotirlar fonida dorixonalarda himoya niqoblariga talab oshib ketgani aytiladi. Xoʻsh, koʻplab mijozlar bilan kundalik muloqotda boʻluvchi dorixonachilar odamlarda koronavirusdan qoʻrquv yuzaga kelganini payqadimi? BВС dorixona xodimlari kuzatuvlari xulosasidan boxabar boʻlishga qaror qildi. "Odamlar farzandidan xavotirda" Bunday xavotirlar fonida dorixonalarda himoya niqoblariga talab oshib ketgani aytiladi. Xoʻsh, dorixonachilar odamlarda koronavirusdan qoʻrquv yuzaga kelganini payqadimi? BВС suhbatlashgan dorixona xodimlarining aksariyati bu savolga "Ha", deya javob beradi. "Odamlar, asosan, bolasidan xavotirda. Bizdan bolalarning immunitetini koʻtaradigan tabletkalar, virusga qarshi vaksinalarni koʻproq soʻrashyapti", deydi oʻrta yashar dorixonachi ayol. Bir dorixonachi erkakning soʻzlashicha, odamlar koronavirusga qarshi samarali vaksina hali yaratilmaganidan yaxshi xabardor. Shu sababdan grippga qarshi vaksinalarga talab oshgan, deydi u. Ammo yana bir dorixonachi qiz oʻzining kuzatuvlari davomida koronavirusdan xavotirga tushgan insonni uchratmaganini aytadi. "Mendan hech kim bu virusdan qanday saqlanish mumkinligi toʻgʻrisida maslahat soʻramadi hali. Odamlar qoʻrqib qolgani haqida koʻp eshitdim, lekin bizning dorixonaga unday odamlar hali kelmadi. Menimcha, bu aholimizning tibbiy madaniyati yuqori ekanidan darak", bildiradi u. BВС suhbatga tortgan dorixonachilarning barchasi koronavirusdan saqlanish uchun immunitetni oshirish, gigiyenaga qattiq rioya qilish va himoya niqobi taqib yurish lozimligini taʼkidlaydi. "Maskani eksportga chiqarib yuborishgan" Poytaxt koʻchalarida himoya niqobida yurgan odamlar juda kam koʻzga tashlanadi. Shunga qaramay, dorixonalarning katta qismida niqobga boʻlgan talab ortgani, niqob taqchilligi yuzaga kelgani borasida xabarlar yuzaga chiqqan. BВС suhbat qurgan dorixonachilarning hammasi koronavirus vahimasi ortidan, chindan ham, odamlarning niqob sotib olishi haddan ziyod koʻpaygani va niqob taʼminotida uzilishlar yuzaga kelganini tasdiqlaydi. "Avvallari kuniga toʻrt-beshta maska sotar edik. Hozir unga ehtiyoj juda ham katta. Oilasi uchun yuz-ikki yuzta niqob olganlar ham boʻldi", maʼlum qiladi 20 yoshlardagi dorixonachi qiz. "Oldin toʻgʻrimizdagi bolnitsaga kasal koʻrgani kelgan odamlargina maska olardi, xolos. Hozir unga talab juda ham kuchaygan", deydi boshqa bir dorixonachi qiz. "Lekin maska taʼminoti uzilgan. Oxirgi maskani dekabrda sotdik. Koʻp odam soʻrab kelyapti", qoʻshimcha qiladi u. Himoya niqobi taʼminoti yomonlashganini boshqa dorixonachilar ham tasdiqlaydi. Ulardan birining bildirishicha, bunga odamlar koʻp niqob olayotganini sabab emas. "Qisqasi, maskani chetga eksport qilishyapti. Dorixonalarga sotishmayapti", vaziyatga oydinlik kiritadi u. "Tahorat virusdan saqlaydi" BВС, shuningdek, koʻchada oʻtkinchi insonlardan ham ular koronavirus borasida qanchalik maʼlumotga ega ekani va undan saqlanish yoʻllarini bilishi yoki yoʻqligini soʻrab koʻrdi. Savolga tutilgan odamlarning hammasi koronavirus tahdidi haqida xabardor ekanini maʼlum qiladi. Ammo ularning aksariyati bu xavfdan choʻchimayotganini taʼkidlaydi. "Albatta, bu bekorchi narsa emas, lekin u qoʻrquvga, vahimaga tushishga asos boʻlolmaydi, menimcha", soʻzlaydi yoshi ulugʻ onaxon. Oʻttiz yoshlarni qoralagan bir yigit ham virus oʻzini xavotirga solmayotganini bildiradi. "Virusdan saqlanish yoʻllarini bilasizmi", degan savolga javob beruvchilarning deyarli hammasi "gigiyena qoidalariga rioya qilish zarurligi"ni aytadi. "Qoʻlimni tez-tez yuvib, besh mahal tahoratimni olib yuribman virusdan saqlanish uchun", jilmayadi onaxon. Koronavirus alomatlari oddiy grippdan qanday farqlanadi? Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotiga binoan: Virus varaja yoki isitma bilan boshlanadi va quruq yoʻtal tutadi. Bir haftadan keyin nafas olish qiyinlashadi (ayrimlar kasalxonaga yotishi kerak boʻladi). Bosh va mushaklar ogʻriydi. Odam charchoq his qiladi. Eʼtiborli jihati — koronavirus yuqtirgan odam juda kam hollarda burni oqadi yoki aksiradi. Bemor qachon xavfli? Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotiga koʻra, virusning yashirin davri 14 kungacha choʻzilishi mumkin. Baʼzi olimlar esa koronavirusning inkubatsion davri hatto 24 kunga yetishi mumkin, deyishmoqda. Xitoy olimlari yana-da xatarli jihatini urgʻulashmoqda: Virusning biron alomati koʻrinmasdan oldin ham uni tashuvchi odam kasallikni boshqalarga yuqtirishi mumkin. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek