Қирғиз қиз сийнабандда қўшиқ айтди. Энди у ўлим таҳдидлари олмоқда
Ёш қирғиз қизнинг сийнабандда ярим яланғоч қўшиқ куйлагани тасвирланган видео клип ижтимоий тармоқларда қирғиз аёлларининг ўз фикрига эга бўлиш ҳуқуқи борасидаги кескин муҳокамаларга сабаб бўлмоқда.
«Қиз» номли қўшиқда 19 ёшли Зере Асилбек ҳеч кимнинг хотин-қизларга қандай яшашни ўргатиш, қандай кийинишни кўрсатишга ҳаққи йўқлиги ҳақида куйлайди. Клипда у билан бирга турли маданиятларга мансуб кийимли қизлар пайдо бўлади - ҳижоб, қирғиз миллий либосларидан тортиб чўмильиш кийимларига қадар. Бу Зеренинг илк қўшиғидир. Қўшиқ бундан икки ой муқаддам чиқарилган, лекин унинг атрофидаги қизғин баҳслар қўшиқ учун ишланган клип тақдим этилгандан сўнг бошланган. Зеренинг тарафдорлари ўз дастагини намойиш қилиш учун ич кийимда расмга тушиб, суратларни Facebook'га юкламоқда. Уларнинг фикрича, «эркаклар ҳукмрон жамиятда ўз ҳаққини изҳор қилиш учун ечинишга тўғри келади.» Қирғиз қизлари бундай кўринишда бўлмаслиги шарт, деган қарашни илгари сураётган шахслар қўшиқчига ўлим билан таҳдид қилаётгани айтилади. Зере «каллангни узиб оламан» қабиладаги таҳдидлар скриншотини ижтимоий тармоқларга юклаган. Зере бу таҳдидлар юзасидан ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига мурожаат қилган, Ички ишлар вазирлиги эса ёш хонандани эҳтимолий ҳужумлардан сақлаш учун барча зарурий чоралар кўрилишини таъкидлаган. Айни вақтда муҳокамаларнинг аксарияти қисми қўшиқ матни эмас, балки Зеренинг қомати атрофида кечмоқда. Ҳатто, қизнинг тарафини олиб чиққан мамлакат собиқ бош вазири Феликс Кулов ҳам унинг ташқи кўринишини тилга олиб ўтган: «Агар қизнинг қадди-қомати келишган бўлганда, клип бунчалик қайноқ баҳсларга сабаб бўлмасди.» Машҳур аёл қўшиқчи нега ҳижобга кирди? Кики, Ҳарлем Шейк, Фортнайт: Дунёни ўйнатган қўшиқлар Қўшиқчи роҳиба кўпларни лол қилди Зере Зере YouTube'нинг болаларга мўлжалланган бўлимида инглиз тилини ўргатувчи канални юритади, театрда роллар ижро этади ва диджей бўлиб ишлайди. Унинг сўзлашича, у фикрлари, аввало, чет ҳудудларда, эркакларнинг қаттиққўл ҳукми остида яшаётган қизларга етиб борсин учун атайин қирғиз тилида куйлайди. "Қирғизистондаги қизларнинг 90 фоизи ва дунёдаги қизларнинг кўпчилик қисми, шунингдек, мен ҳам кўчада, ишда ёки уйда дискриминация билан тўқнаш келамиз. Мен қўшиқни ўз танамда яшаётган қиз номидан ёзишни истадим. Аввалига оқинлар (шоирлар)га мурожаат қилиш ҳақида ўйладим, сўнг ўз кўрган-кечирганларимга таяниб, қўшиқ матнини ўзим ёздим ва шундай қилиб, бу қўшиқ дунёга келди," дейди Зере Озодлик Радиоси билан суҳбатда. У жамиятда аёллар эрки борасидаги баҳслар бошланишига туртки беришга қасд қилганини айтади. «Бундай кескин муносабатлар юзага келиши кутилган ҳолат эди, клипдаги айни кўринишимдагина жамиятни ҳаракатга келтириш мумкинлигини англаб етгандим,» сўзлайди у. Бултур ижтимоий тармоқларда қишлоқ келини қиёфасида Stayin' Alive қўшиғига супурги билан рақс тушаётган 22 яшар Сайкал Жумалиева ижросидаги видео тарқалган эди. Жумалиева шу йўл билан Қирғизистондаги эрта турмуш қуриш муаммосига одамлар эътиборини қаратмоқчи бўлганди. Ҳали вояга етмаган қизни турмушга узатишда бош-қош бўлган шахслар, шунингдек, ота-оналар ёки вояга етган куёвни жазога тортиш тўғрисидаги қонун Қирғизистонда бундан атиги икки йил олдин кучга кирган. «Ёшим 21 да, аммо одамлар учун мен АЛЛАҚАЧОН 21 ёшдаман. Одамларимиз фикрича, мени эрга бериш вақти ўтиб кетяпти, бўлмаса, атиги бир йилдан сўнг қариқизга айланиб қоламан,» деган эди Сайкал Би-би-сига берган интервьюсида. Сайкал қачон турмушга чиқишни қизларнинг ўзи ҳал қилиши лозим, дейди. У ҳозир ҳам аёлларнинг тенг ҳуқуқлилигини тарғиб қилишда давом этмоқда. Яқинда Сайкал аёллар орасида саводхонликни ошириш бўйича дастурнинг реклама рольигида суратга тушди. БМТ ҳисобларига кўра, ҳар тўртинчи қирғиз аёли ҳаётида бир марта бўлса ҳам жисмоний зўравонликка учраган, ҳар бешинчи қиз эса "ала качуу" (олиб қочиш) удуми асосида мажбуран турмушга чиқади. Қирғизистонда патриархал стереотипларни синдиришга қаратилган ҳар қандай ҳаракат кескин қаршиликка учрайди. Ўтган йилнинг июль ойида қирғиз, жумладан, жаҳон медиаси ва ижтимоий тармоқлари мамлакат собиқ президенти Алмазбек Атамбаев қизининг фарзандини эмизаётиб, ички кийимда тушган суратига эътибор қаратган эди. У кўпчилик томонидан ахлоқсизликда айбланавергандан сўнг суратни ўчириб ташлаганди. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.Telegram каналимиз: @bbcuzbek