"Афғон болаларининг зўрланишига кўз юминг"
Афғонистондаги Америка аскарларидан болаларни жинсий зўрлаш ҳолларига кўз юмиш талаб қилинган. Раҳбарият ушбу ҳолатни "афғонларнинг маданияти" бўлгани учун аралашмасликни сўраган. New York Times рўзномаси олиб борган изланишдан маълум бўлишича, Афғонистондаги маҳаллий ҳарбий қўмондонлар ва полиция орасида бачабозлик кенг ёйилган ва у жазоланмайди.
Америкаликлар ўзлари тайёрлаган полициянинг қилмишларига кўз юмган Бу каби зўравонликларга қарши чиқмоқчи бўлган америкалик ҳарбийлар лавозимидан четлатилган ва Афғонистондан чақириб олинган. Рўзномада чоп қилинган мақола Афғонистонда хизмат қилган ва 2012 йили ўлдирилган кичик капрал Григорий Баклейнинг сўнгги қўнғироғи билан бошланади. Жанубий Афғонистонда хизмат қилган капрал отасига боғланиб Афғонистон полициясининг ёш болаларни ҳарбий базага олиб келиб зўрлаганига гувоҳ бўлганини айтган. "Тунда болаларнинг бақирганини эшитардик, лекин бу борада бирор нарса қилишга қўйишмас эди", - дея отаси катта Григорий Баклей ўғлининг сўзларини келтирган. "Ўғлимнинг айтишича, зобитлар бу нарса уларнинг маданияти бўлгани учун эътибор бермасликка чақирган", - деган у. Болаларни жинсий таҳқирлаш Афғонистонда кенг тарқалган муаммо эканлиги ёзилади. Бу ҳолат айниқса, қишлоқ ҳудудларда ҳукмронлик қилувчи қуролланган қўмондонлар ўртасида кенг ёйилган. Бачабозлик дея машҳур бўлган ушбу ҳолатга америкалик аскарлардан аралашмаслик талаб қилинган. Суҳбатлар ва маҳкама ёзишмаларидан аён бўлишича, афғон иттифоқчилар болаларни ҳатто ҳарбий базаларда зўрлашса ҳам ҳеч ким бирор нарса демаган. Америка кучлари Афғонистон ҳарбийларини Толибонга қарши туриш учун жалб қилгани ва тайёрлагани учун сиёсат жим туришликни талаб қилади. Бироқ аскарлар ва денгиз пиёда аскарларини таркибни педофиллардан тозалаш ўрнига Америка армияси уларни қуроллантириб, қишлоқларга қўмондон қилиб қўйгани ва улар болаларни жинсий зўрлашни бошлаган вақти сусткашлик қилиши қаттиқ ташвишлантирган, дейилади мақолада. Кароватига болакайни жинсий қул сифатида кишанлаб қўйган маҳаллий ҳарбийни дўппослаган Махсус кучларнинг собиқ капитани Дан Кюн америкаликлар Афғонистонга адолат ўрнатиш учун келганини айтади. "Толибоннинг одамларга нисбатан қилган даҳшатли муносабати ва инсон ҳақларини топтагани каби ҳолатларни эшитганимиз учун бу ерга келган эдик. Бироқ маҳаллий оқсоқоллардан бирининг айтишича, биз Толибондан ҳам ёмон ишларни қилиши мумкин бўлган одамларни қудратга олиб келдик", - деган Дан Кюн. Болани зўрлаган маҳаллий қўмондонни калталаган Дан Кюн вазифасидан озод қилинган ва Афғонистондан чақириб олинган. Кюн шундан сўнг армияни бутунлай тарк этди. Ушбу воқеадан тўрт йил ўтиб капитан Кюн каби педофилни дўппослаган сержант Чарлз Мартлэндни ҳам истеъфога чиқаришга ҳаракат бўлган. Пентагон сержант Мартленд ҳодисаси юзасидан изоҳ беришдан бош тортган. Афғонистондаги Америка кучлари мулозимлари болаларни Афғон полицияси ёки ҳарбийлари томонидан жинсий зўрлаш борасидаги ҳолатлар Афғонистон жиноий маҳкамалари кўриб чиқиладиган иш эканлигини таъкидлашган. "Афғонистондаги АҚШ ҳарбийси бу борада ҳисобот бериши лозим дейдиган талаб йўқ. Фақат жинсий зўрлаш уруш қуроли сифатида қўлланилса бу талаб истисно", - деган АҚШ Қуролли кучларининг Афғонистондаги сўзчиси Бриан Трибус. Американинг аралашмаслик сиёсати ўзлари Толибон қарши курашиши учун тайёрлаган Афғонистон полицияси ва ҳарбийлари билан яхши алоқаларни сақлаб қолишга қаратилган. Бу яна қудратли одамларнинг атрофига ёш ўсмирларнинг йиғилиши ижтимоий мақомни белгилаб берувчи бесоқолбозлик илдиз отган жамиятда маданий қадриятларга босим ўтказмаликда ҳам акс этади. Рўзнома мухбирига исмини ошкор этмаслик шарти билан гапирган бошқа аскарлар ҳам хизматлари давомида ҳарбий базада ёш болаларнинг гуруҳ ҳолатида зўрланишига гувоҳ бўлганини тасвирлаб берган. Капитан Кюн ва сержант Мартлендлар 2011 йили маҳаллий афғон полициясини ташкил қилиш жараёнида маҳаллий аҳолидан уларнинг устидан шикоятлар тушганини айтишган. Ҳар бир ҳодисадан сўнг маҳаллий оқсоқолларнинг Америкаликлар тайёрлаган полициячиларга нисбатан ғазаби кучайиб борган. Америкалик йўриқчилар эса ҳар бир жинсий зўрлаш ҳолатидан сўнг полиция орасида инсон ҳуқуқлари бўйича тушунтириш олиб бориш билан чекланган. Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp, Telegram ва Viber орқали боғланишни истасангиз, телефонимиз: +44 78-58-86-00-02. Instagram – BBC UZBEK Twitter – BBC UZBEK Odnoklassniki – BBC UZBEK Facebook- BBC UZBEK Google+ BBC UZBEK YouTube - BBCUZBEK (https://www.youtube.com/user/bbcuzbek) Skype - bbcuzbekradio