Россия-Ўзбекистон: Чегараларни очиш, кетишни енгиллаштириш ва шаффофлаштириш керак(ми?) O'zbekiston
Россия-Ўзбекистон: Чегараларни очиш, кетишни енгиллаштириш ва шаффофлаштириш керак(ми?) - Россия ва Қозоғистон чегарасидаги ўзбекистонликлар билан боғлиқ сўнгги можаролар яна шу каби фикру мулоҳазаларни кун тартибига олиб чиққан.
Глобал коронавирус пандемияси манзарасида ортга қайтмоқчи бўлган мигрантлар Россия полицияси ва махсус хизматлари ходимлари билан тўқнашган. Кеча, 2 июль куни сатҳдан олинган хабарларга кўра, ОМОН ходимлари ўзбекистонликларни урган. Мигрантлар эса, бунга жавобан уларни тошбўрон қилган. Полиция огоҳлантириш мақсадида осмонга қарата ўт очишгача боргани маълум бўлган. Пандемия боис, чегаралар, ойларки, ёпиқлигича қолмоқда. Қатновлар ҳам ҳалича тикланмаган ва қачон қайта йўлга қўйилиши ҳануз номаълумлигича қолмоқда. Россия дунёнинг коронавирус энг кўп тарқалган учта давлати бўлиб турибди. Бугун, 3 июль ҳолатига кўра, Россияда коронавирусга чалинганлар сони расман 700 минг кишига яқинлашган. Россия эса, дунёнинг энг кўп - миллионлаб сондаги Ўзбекистон фуқаролари турли иш, юмуш ва таҳсилда банд давлати бўлади. Глобал коронавирус пандемияси боис эса, уларнинг аксарияти оғир аҳволда қолган, ўз ишларини йўқотган, даромадларидан мосуво қолган ва уйга қайтиш истагида. Озмунча эмасликлари айтилган коронавирус юқтирганларининг рисоладагидек тиббий муолажага имконсиз аҳволда эканликлари эса, маҳаллий фаолларнинг жиддий хавотирларига молик воқеъликка айланган. Уларнинг аҳволига яқинда Халқаро Миграция ташкилоти ҳам эътибор қаратган, жадаллик билан ёрдам кўрсатилмаса, бунинг оқибатлари жиддий бўлиши эҳтимолидан огоҳлантирган. Ҳам минтақа ҳукуматлари ва ҳам муҳожирларнинг ўзларига ҳар томонлама кўмак зарурлигини таъкидлаганди. Юзлаб ўзбекистонлик мигрантларнинг худди шу мақсадда Россия ва Қозоғистон чегарасига йўл солишаётгани эса, илк бор кузатилаётгани йўқ. Расмий Тошкентнинг такрорий огоҳлантиришлари ҳам, афтидан, уларни бу каби режаларидан ортга қайтара олмаётир. Аммо шу пайтга қадар Ўзбекистонга етиб олиш илинжида бўлган муҳожирларнинг Россия полицияси ва махсус хизматлари билан тўқнашишгани ҳолати кузатилмаган. Воқеаларнинг бу каби ривожи Ўзбекистон Россияда бўлган фуқароларини ҳам ортга қайтариш илинжида чартер рейсларини қайта тиклаган бир манзарада рўй берган. Ўзбекистон: Энди ҳалол миллионерлар пайдо бўладими? Мирзиёев, O'zbekiston - BBC News O'zbek Буларнинг барчаси нимани англатади ва муаммонинг ҳуқуқий ечими нимада? Мавзуга Москвадан асли ўзбекистонлик юрист Зарнигор Омониллаева эътибор қаратган: Зарнигор Омониллаева: Ҳали анча аввал чегараларни очмаса, кетишни енгиллаштирмаса, бунинг келиб чиқадиган оқибатлардан бири - тартибсизликлар бўлади, вазиятни уч мамлакат ўртасида муносабатларга таъсир қиладиган даражага олиб бориш керак эмас, дегандим. Ўшанда, бунга ишонмай, мийиғида кулиб қўйганлар ҳам бўлганди. Элчихоналарнинг олдида ҳар куни тўполон. Энди эса, бу каби аҳвол чегарага ҳам етиб борибди. Чегара ёпиқлигини инобатга олмаган мигрантлар уйга кетиш учун йўлга чиқишган. ОМОН ва полициячилар билан тўқнашган. Яқинда ўзбекистонлик махсус комиссия аъзоси бўлган профессор муҳожирларнинг уйда даволанишига рухсат берилишини гапирганда хурсанд бўлгандим. Аллақачон ҳаммани уй-уйига карантинга олиш керак эди. Билишимизча, ҳар бир фуқарога давлат карантин учун 3000 АҚШ доллари сарфлаяпти. Устига карантиндаги шароитлар ҳам яхши эмас. Вафот этаётган шифокорлардан бошлаб, телефонлари олиб қўйилишига қарамай, карантин марказининг ички шароитларини гапириб берган фуқаролар сўзларига қараганда, самарадорлик ҳам савол остида. Шу сабабдан тезроқ чегараларни очиш, кетишни енгиллаштириш ва шаффофлаштириш керак. Ҳукумат ҳаммани карантинга олишга қурби етмаслигини биламиз ва карантинга олиш керак ҳам эмас, деган позициядалигимни қайтармоқчиман. Ҳар бир одамга 3000 АҚШ долларини сарфлагандан кўра, назорат муҳим бўлса, бир илова ишлаб чиқса бўлади. Илова нархини ўрганганимда, аниқлаганим, икки ҳафтада ўртача 10-20 минг АҚШ долларига (7 одамнинг карантин пули) яхши мобил илова ишлаб чиқса бўларкан. Илова кириб келган фуқароларнинг ҳолатига қараб, карантинга олинишини назорат қилиши мумкин. Буни тоталитаризм, деб ҳисобласам ҳам синалган, ёппасига карантинга олишдан кўра арзон ва сифатли ечим эканини таъкидламоқчиман. Россияда "Стоп коронавирус", Италияда " Immuni", Францияда "StopCovid", Германияда "Deutsche Telekom" ва SAP ишлаб чиққан иловаларнинг барчаси уйда карантинга олинган шахсларнинг ҳаркатланиши ва ҳатто ким билан алоқада бўлганликларини ҳам назорат қилади. Шифокорларнинг ишини енгиллаштиради. Кейин бу иловани давлат хизматларига ёки шифокор қабулига ёзилишга ишлатса бўлади. Вариантлар кўп. Жанубий Корея ҳам иккинчи тўлқин арафасида телекоммуникация орқали аҳоли устидан назоратни кучайтирди: мобил алоқа, геолокация, банк карталари ва видеокузатувлар орқали. Телеоператорлар коронавирус аниқланган шахс атрофида ким бўлган бўлса, барчасининг шахсий маълумотларини ҳукуматга тақдим қилаяпти. Бу ечимнинг қонуний тарафи алоҳида мавзу, лекин ҳаммани карантинга олиб ўтириб, шунча пулни совургандан кўра яхшироқ, деб ўйлайман. Карантин марказидаги ўзини осиш, шифокорларга тиббий хавфсизлик воситаларини етишмаслиги, чегарада ва элчихоналар олдида тартибсизликни олдини олиш учун илова ва телекоммуникация орқали кузатувдан ортиқ самара берувчи бошқа вариант йўқлигини тан олайлик. Шифокорлардаги юкни енгиллаштириб, масъулиятни телекоммуникация, маҳалла нозирларига берсангиз, тергов жараёнларида зўравонлик қилишга ҳам куч қолмайди. Ортган маблағ шифокорларнинг тиббий хавфсизлиги ва уларга ваъда қилинган мукофот пулларига сарфланса, карантиндаги халқ эса, масъулиятни ўрганса, ҳамма ютади. Айтганча, Россияда мигрантлар касал бўлса ҳам энди даволанмайди. Касал бўлишса, ўтиб кетгунча ўша ерда юришсин, деган фикрда бўлсангиз ҳозирги оқибатларни ҳисобга олиб, бу фикрдан тезроқ қайтинг. Даволанмасликлари учун Россия ҳукумати абсурд бир қарорни қабул қилган. Унга кўра коронавирус аниқланган мигрантларнинг барча ҳужжатлари бекор қилинади. Менимча, мобил иловалар таклифига жиддий ёндашиш пайти келди. Би-би-си: Муаллифнинг фикрлари таҳририят нуқтаи назарини ифодаламайди. (Ўтган ой ўзбекистонлик масъуллар Жанубий Корея томони билан "COVID-19" га қарши мобил иловаларини яратиб, трекинг усулини жорий этиш борасида келишувга эришилганини расман маълум қилишган.) Россия ҳукуматининг сўнгги қарори президент Шавкат Мирзиёевнинг Москвага амалий ташрифидан саноқли кунлар ўтиб бўй кўрсатган. Томонларнинг олий даражадаги музокаралар чоғида мигрантлар масаласига эътибор қаратишгани ёки йўқлиги ноаён қолган, бу мавзу расмий хабарларда бўй кўрсатмаган. Ўзбекистон томони Россия ҳукуматининг янги қарори ҳақида расман хабар берган, аммо фақат тафсилотлар билан чекланган. 17 апрель куни Давлат думаси чет эл фуқароларининг Россиядан чиқиб кетмасдан меҳнат патентларини узайтириш ҳуқуқини қонунийлаштирган. Июнь ойи ўртасида эса, Россия президенти Владимир Путин яна бир фармон билан чиққан. Мигрантларга берилган енгилликларни яна уч ойга узайтирган, аммо улардан энг асосийларини бекор қилган. Президент Путиннинг мазкур фармонида мигрантлар ишга қайтиши баробарида Россияда ишлаш учун рухсат берувчи ҳужжат - патентни расмийлаштиришлари лозимлиги айтилган. Патенти бор муҳожирларнинг эса, унинг ойлик солиқ тўловларини давом эттиришлари шарт экани кўзда тутилган. Москва учун жорий йилда патентнинг ойлик миқдори 5341 рубль миқдорида белгиланган. Россия ҳам сўнгги ҳафталарда глобал коронавирус пандемияси боис жорий этган карантин чораларини босқичма-босқич юмшатишга киришган. Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги сўнгги можарога расман ўз муносабатини билдираркан, мазкур масала мамлакатимизнинг Москва ва Нур-Султон шаҳарларидаги элчихоналари, Қозон ва Ақтау шаҳарларидаги бош консулхоналари томонидан назоратга олинганини айтган. Россия ва Қозоғистоннинг ваколатли органлари билан музокаралар олиб борилаётганини маълум қилган. Вазирлик Оператив штаби ушбу вазият тўғрисида маълумотни Республика махсус комиссиясига киритганини ҳам қўшимча қилган. Бу хусусда Россия томонининг расмий изоҳи эса, ҳалича кўзга ташланмайди. Россия: Мигрантларни ёпиқ чегарага боришга нима мажбурламоқда? Россия: Навбат талашаётган, пул юбора олмаётган, сувга чўкаётган ва сотиб юборилаётган ўзбекистонликлар Россия: Ўзбекистонликларнинг ишга келиши чекланадими? Россия: Мигрантлар Медведовни нега чўчитаяпти? - (video) BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: @bbcuzbek