'Ўзбекистон халқи айнан қанча сабрга эга бўлиши керак?'
2014 йил охирида Афғонистондаги жанговор амалиётлари ниҳоясига етиб, қўшинлари ва ҳарбий техникасини олиб чиқишга қарор қилган АҚШ Ўзбекистонга 300 дан ортиқ зирҳли ҳарбий техника беришини эълон қилди.
Ўзбекистондаги аянчли инсон ҳақларининг аҳволи борасида сўз кетганда, Обама маъмурияти Тошкент билан муносабатларда "стратегик сабр-тоқат" кераклигини айтади. "Аммо Ўзбекистон мисолида стратегик сабр-тоқат иш бермайди, чунки Тошкент бошқача қоидалар билан ўйнайди", деб ёзади Eurasia.net веб-саҳифасидаги мақолада Human Rights Watch. АҚШ Давлат Котибининг Жанубий ва Марказий Осиё бўйича муовини Ниша Бисвал яқинда берган интервьюсида Оқ Уйнинг Ўзбекистон борасидаги мавқеъига изоҳ берган. Унга кўра, АҚШнинг сиёсати "босим, ҳамкорлик ва ўзгаришларнинг қандай амалга ошиши борасида стратегик сабрлилик"ни тақозо этади. Eurasia.net сайтида чоп этилган мақола муаллифлари Стив Свердлоу ва Эндрью Штролайнларга кўра, Бисвал хоним Вашингтонннинг Ўзбек ҳукуматига яқинда берган юзлаб ҳарбий машиналарини эслатмаган. Стратегик сабр -тоқатми? дея савол қўйишади Human Rights Watchнинг Ўзбекистон бўйича тадқиқотчилари. Ўзбекистон халқи айнан қанча сабрга эга бўлиши керак? Йиллар давомида ҳеч қандай айбсиз қамоқда чиритилаётган минглаб ўзбеклар ҳатто Қизил Хоч ташкилотининг қамоқхоналарга киришига изн бермаётган ҳукуматга яна қанча тоқат қилишлари керак? Ҳар йили ҳукумат учун мўмай даромад манбаи бўлган пахтани теришга мажбурланаётган икки миллиондан зиёд катталар ва мактаб болалари қанчалик сабр қилишлари керак? 2005 йилдаги Андижон қирғинидан омон қолганлар адолат қарор топишини яна қанча кутсинлар? Одамлар эркин матбуотни қанча кутишлари керак? Ва ўзбеклар демократиянинг мўъжаз, яшил куртаклари униши учун яна қанча кутишлари керак бўлади?, дея сўрашади мақола муаллифлари ва афтидан, яна камида беш йил, дея жавоб берадилар Президент Каримовнинг яна бир муддат президентликка сайланаётганига ишора билан. Муаллифларга кўра, сабр-тоқат Ўзбек ҳукуматини ислоҳотлар ўтказиш ва инсон ҳақлари аҳволини яхшилашига ундашини кўрсатадиган биронта ҳам далил мавжуд эмас. Аксинча, Обама маъмурияти билан Тошкент ўртасида дипломатик борди-келдилар кўпайган паллада ҳам вазиятдан баттарлашган. Human Rights Watchга кўра, Обама маъмурияти Ўзбекистонни амалий ўзгаришларга ундаш учун қўшимча аниқ воситаларга эга. Жумладан, ҳарбий ёрдам учун шартлар ва халқаро диний эркинликларга доир қонунга мувофиқ аниқ мўлжалли жазо чоралари. Шунингдек, Вашингтон Ўзбекистондаги қийноқлар ва бошқа инсон ҳақлари бузилиши ҳоллари учун маъсул Ўзбекистон мулозимларига виза чекловини киритиши ва уларнинг банк ҳисобларини музлатиш имконига ҳам эга. Мақола муаллифларининг фикрича, АҚШ Конгрессининг Ўзбекистонга қизиқиши кучайган ва агар Обама маъмурияти ҳозирги сиёсатини ўзгартирмаса, Конгресс Ўзбекистон масаласида ташаббусни қўлга олиши керак. Алал-оқибат, "стратегик сабр-тоқат" сиёсати Ўзбекистондаги тузумдан жабр чекаётганларни кўрмасликка олиш билан баробар, дейди Human Rights Watch. Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp орқали боғланишни истасангиз телефонимиз - +44 7858 860002