Россия: ‘Туркиянинг кийимлари ҳам тақиқлансин’
Бундай таклиф билан Россия Саноат ва савдо вазирлиги чиққан.
Вазирлик Туркиядан келаётган енгил саноат маҳсулотларининг 70-80 фоизчаси тақиқлансин, демоқда. Бу ҳақда Россия Саноат ва савдо вазири муовини Виктор Евтухов билдирган. Унинг айтишича, ўз таклифларини аллақачон Россия ҳукумати ихтиёрига ҳам ҳавола этишган. “Биз ўз таклифимизни киритдик. Ҳукуматнинг бу борада қандай қарорга келиши борасида мен ҳозир аниқ бир нарса дея олмайман”, - деб айтган Виктор Евтухов Россиянинг “Интерфакс” ахборот агентлигига. Шу ой бошида Россия раҳбарияти Туркияга қарши иқтисодийлари дохил туркум жазо чоралари киритишга қарор қилганди. Бунга 24 ноябр куни Туркиянинг Сурия билан ўзаро чегарасида Су-24 Россия қирувчи учоғини уриб туширгани сабаб бўлганди. Ким ҳақ? Туркия томонига кўра, учоқни ҳақли равишда уриб туширишган. Расмий Анқаранинг баён қилишича, қирувчи учоқ ўз ҳаво ҳудудларини бузиб кирган ва ўз йўналишини ўзгартириш талабига қулоқ тутмаган. Аммо, Россия ҳукумати умуман бошқача фикрда: Уларга кўра, Су-24 Сурия осмонида бўлган ва Туркия томонига ўтмаган. Россия буни тажовузкорлик, деб баҳолаган, Туркиянинг ўзини эса, террорчиларнинг ҳамтовоғи эканликда айблаганди. Ҳодисада қирувчи учоқнинг икки учувчисидан бири ҳалок бўлганди. Учоқдан парашютда ерга сакраган икковлонни қутқариш учун йўлга қўйилган махсус амалиёт чоғида ҳам бир рус ҳарбийси қурбон бўлганди. Юз берган воқеа қисқа вақтнинг ўзида икки давлат ўртасидаги муносабатларга жиддий рахна солишга улгурган. Россия ҳукумати саноқли кунларнинг ичида Туркияга қарши қатор иқтисодий санкциялар киритган. Туркиядан келаётган мева ва сабзавотларга тақиқ қўйган, турк ширкатларида ишлашни чеклаган. Туркияга уюштирилаётган саёҳатларни маън қилган, чартер рейсларни бекор қилган, турк юк машиналари ва Қора денгиздаги юк кемалари устидан назоратни кучайтирган. Бундан ташқари, Россия келаси йил 1 январидан бошлаб Туркия билан икки ўртадаги визасиз тизимни бекор қилишга ҳам қарор қилган. 3 декабр куни қилган телевизион мурожаатида эса, Россия Президенти Владимир Путин Туркияни ҳали қилган ишларидан яхшигина пушаймон бўлишлари билан огоҳлантирганди. Россиянинг амалларига “оғир-босиқлик билан жавоб қайтариши”ни баён қилиб келаётган Туркия ҳукумати яқинда қарши жазо чоралари масаласини муҳокама этишганини маълум қилган. Аммо сўз Россияга қарши айнан қандай санкциялар хусусида кетаётгани тафсилотларини очиқламаганди. Шунда ҳам... Россия ҳукумати Туркияга қарши ўзининг санкцияларини эълон қилган пайтда Саноат ва савдо вазирлиги улар енгил саноат маҳсулотларини кўзда тутмаслигини баён қилганди. Туркия қишлоқ хўжалик маҳсулотларидан кейин Россияга энг кўп енгил саноат товарларини экспорт қилади. Дейлик, ўтган тўққиз ой ичида Туркиядан Россияга қиймати 562 миллион долларга тенг мато, кийим-кечак ва пойафзал келтирилган. Россия четдан импорт қилаётган жаъми енгил саноат маҳсулотларининг 10 фоизга яқини эса, Туркиянинг ҳиссасига тўғри келади. Ораларидаги муносабатни қайта тиклаш учун ўтган ҳафта Россия Туркия томонига учта шарт билан чиққанди. Жумладан, Россия Ташқи ишлар вазирлиги ўзини ҳақ, деб туриб олгандан кўра, Туркия уриб туширилган Су-24 учоғи учун товон пули тўлаши, узр сўраши ва бу каби воқеа қайтиб такрорланмаслигига кафолат бериши лозимлигини баён қилганди. Аммо аввалбошдан қилган ишлари учун “пушаймон” эмасликларини таъкидлаб келаётган расмий Анқара бу гал ҳам Россиядан кечирим сўраш истагида эмасликларини айтиб чиққанди. Бунинг ортидан Россия Президенти Владимир Путин Москвадаги йиллик матбуот анжумани чоғида Туркия борасида гапира туриб, ўта қўпол, ҳатто ҳақоратли сўзларни ишлатган: "Турклар америкаликларнинг бир жойини ялашга қарор қилишди”, – деб айтганди. Жаноб Путин бундайин "душманона иш" ортидан, Туркия ва Россия алоқалари яхшиланиши истиқболларини "кўрмаётганини" ҳам қистириб ўтганди. Шундоқ ҳам дипломатик тили билан оғизга тушмаган Россия президентининг бу каби ҳақоратомуз ибораси кўпчилик учун кутилмаган бўлган, Туркия томони эса, ҳозирча, бу хусусда бирор бир расмий баёнот билан чиқмаган. Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp, Telegram ва Viber орқали боғланишни истасангиз, телефонимиз: +44 78-58-86-00-02. ТЕЛЕГРАМДА ЭСА каналимиз -telegram.me/bbcuzbek ёки BBCUZBEK Instagram - BBC UZBEK Twitter - BBC UZBEK Odnoklassniki - BBC UZBEK Facebook- BBC UZBEK Google+ BBC UZBEK YouTube - BBCUZBEK (https://www.youtube.com/user/bbcuzbek) Skype - bbcuzbekradio