Хитой, коронавирус: Онлайн харид қилинган буюмдан касаллик юқиши мумкинми? Xitoy, koronavirus, Internet, online
Хитойдан тарқалган коронавирус 4 март санасигача 3200 инсон умрига зомин бўлгани хабар қилинди ва дунёнинг 81 мамлакатида одамларга юққани аниқланди.
Пекин марказидаги Тянанмен майдонида ниқоб тақиб юрган хитойликлар Янги вирус Хитой марказидаги Ухан шаҳридан тарқалган. Коронавирус: Дунёда нималар бўлмоқда? - Сўнгги янгиликлар O'zbekiston Xitoy koronavirus Охири YouTube пост, 1 Коронавирус масжидда юқиши мумкинми, жамоат намозлари хавфлими?: Хитой расмийларига кўра, хасталикнинг манбаси "ёввойи ҳайвонлар ноқонуний олиб келинган" озиқ-овқат бозори бўлган. Би-би-сининг саломатлик масалалари бўйича мухбири Мишел Робертс ва илм-фан масалалари бўйича мухбири Жеймс Галаҳер Би-би-си муштарийлари йўллаган Хитой коронавирусига алоқадор айрим саволларга жавоб беришди. Ухандан харид қилинган ва Британияга почта орқали юборилган буюмдан коронавирус юқиши мумкинми? - Stefan Хитойнинг Нанжинг шаҳридаги шоппинг фестивал Бундай таҳдиднинг исботи йўқ. Айрим хасталиклар, хусусан Sars коронавируси бетоб киши йўталган ёки аксирган сатҳга бошқа инсон тегинишидан юқиши аниқланган. Янги коронавирусни юқтирган одам аксирган ёки йўталган столнинг устига қўлини қўйган одамга вирус юққани ҳақида ҳали ахборот тарқалгани йўқ. Агар вируснинг буюм сатҳидан юқиши тасдиғини топса, бу халқаро юк ташиш учун улкан муаммога айланади. Шамоллаш вируси инсон танасидан ташқарида 24 соатдан кам яшайди. Қаттиқ ошқозон оғриғини келтириб чиқарадиган норовируснинг танадан ташқарида бир неча ой яшаши аниқланган. Янги коронавирус ҳақидаги энг ишончли факт шуки, юққан одам билан анча яқин масофада бирга бўлганда инсондан инсонга ўтади. Бундай вируслар нега Хитойда тарқалишининг сабаби борми? - Gautam Ҳа - бу катта сондаги аҳолининг ёнида жониворлар яшаши билан боғлиқ. Янги коронавируснинг манбаси ҳайвон экани аниқ. Тахминлардан бири илонлардан деб кўрилаяпти. Бундан олдин Хитойдан тарқалган бошқа коронавирус - Sarsнинг манбаси кўршапалаклар ва цивета мушуклари бўлган. Янги инфекциянинг дастлабки излари денгиз ҳайвонлари улгуржи бозорида(South China Seafood Wholesale Market) аниқланган. У ерда тирик ҳайвонлар, хусусан, жўжалар, кўршапалаклар ва илонлар сотилган. Агар сотиб олинган гўшт санитария-гигиена талабларига мос сўйилган ва тоза целлофан идишга солинган ва сақланган бўлса, бундай гўштни истеъмол қилишдан қўрқмаса ҳам бўлади. Ухандан Лондонга ҳафтасига уч самолёт рейси бор. Лондон метросида юз ниқоб билан юришимиз керакми? - Anonymous Йўқ. Британияда янги коронавирус бирор инсонга юққани тасдиқлангани йўқ ва таҳдид "паст" деб баҳоланаяпти. Ҳозирги кунда Британияда қишки грипп янги коронавирусга қараганда инсон саломатлигига юқорироқ таҳдид деб кўрилмоқда. Янги вирус кўпроқ Sars га ўхшайдими ёки чўчқа тумовига? - Clare Sars инглиз тилидаги Severe acute respiratory syndromeнинг қисқартирилган кўриниши бўлиб ўта ўткир респиратор синдроми деган маънони англатади. Янги вируснинг аломатлари кўпроқ Sarsга яқин. Аммо ҳозиргача аниқ жавоб олиш имкони бўлмаган савол - бу вирус бир инсондан иккинчи одамга қанчалар тез юқади, деган саволдир. Вирус юққани тасдиқлангани тезлиги бундан олдинги коронавирусларнинг тарқалиши тезлигидан қанчалар фарқ қилади ва унинг юқиш йўналиши ҳақида маълумот борми? - Daniel Ҳозиргача янги вирус қанчалар тез тарқалаётганини айтиш мушкул. Айрим "янги" ҳолатлар Хитой кузатув амалиётларини кучайтиргани оқибатида аниқланган. "Юқиш суръатининг ўсиши" ҳақида ахборот кам. Sars вируси қандай тарқалган эди? Унинг келиб чиқиш манбаси қаердан бўлган? - Angelo Busato Sars кўршапалаклардан бошланган, сўнг цивета мушукларига, цивета мушукларидан эса одамларга юққан эди. Айрим инсонлар цивета мушукларига бевосита тегиниши оқибатида вирусни юқтирган эдилар. Шунингдек, Sars вирусини юқтирган одамнинг йўталиши, аксиргани ҳамда вирус юққан сатҳга бошқа одамнинг тегингани туфайли тарқалиб кетган эди. Биз вирус тарқалишининг олдини ололамизми? - Anonymous Ҳозирча янги коронавирусга қарши вакцина ишлаб чиқилгани йўқ, юқтирмасликнинг ягона йўли гигиена қоидаларига риоя этиш бўлиб қолади. Докторлар янги ҳолатни имкони борича аниқлаш, ташхис қўйиш ва вирус юққани аниқланган беморларни бошқа инсонлардан тезлик билан ихоталашга ҳаракат қилмоқдалар. Вируснинг Британия ва Европага етиб келиш эҳтимоллари қанчалар кучли? - Barry Flynn Вирус билан боғлиқ ҳолат қанча узоқ давом этиши ва Хитойда вирусни юқтирган инсонлар сони кўпайиши билан коронавирусни юқтириш ҳолатлари Британия ёки Европанинг бошқа мамлакатларида аниқланиши эҳтимоллари ортиб боради. Вирус аллақачон Франция ва Германияда тасдиқланди. Нафас йўллари касалликларига қарши вакцина олиш ёрдам берадими? - Hans Friedrich Ҳозирги пайтда коронавируснинг айни шу туридан муҳофаза қиладиган вакцина ишлаб чиқилгани йўқ. Аммо унга қарши вакцина ишлаб чиқиш йўлида тадқиқотлар давом эттирилаяпти. . Бу - инсонлар шу пайтгача дуч келмаган янги штамм. Бу дегани докторлар янги штамм ҳақида ҳали кўп нарса ўрганишлари зарур бўлади. Мен феврал ойида Пекин ва Шанхайга боришим керак. Мен қандай эҳтиёт чораларини кўришим керак? - Matt Шу вақтгача имконли бўлган ахборотга таянган Жаҳон Соғликни сақлаш ташкилоти касалликни ташқарига олиб чиқиш таҳдидларини камайтириш чораларини кўришга маслаҳат берди. Бу халқаро қатновларга чеклов жорий этиш зарурлигини англатмайди. Аммо айрим қатновларга нисбатан чекловлар жорий этилиши кўзда тутилган. Сафарга чиқишдан олдин ўз мамлакатингиз расмийларининг саёҳатга боғлиқ кўрсатмаларига бўйсунишингиз лозим. Мисол учун 2019 йилнинг октябри ва декабри ўрталарида Хитойга бориб келган одам вирусни юқтириб қайтган бўлиши мумкинми? - Anonymous Вируснинг илк инсонга юққани ҳолати Хитойнинг Ухан шаҳрида 2019 йилнинг декабрида аниқланди. Бундан олдин инсонга вирус юққани гумонлари кузатилгани йўқ. Шундан келиб чиқиб вируснинг инкубация даври(инфекция илк юққанидан кейин дастлабки симптомлари пайдо бўлгунича) 1 кундан 14 кунгачани ташкил этиши мумкин деган тахмин билдирилди. Вирус қачон ва қандай йўл билан инсонга юққани аниқ эмас. Экспертларнинг ишонишича, илк юқиш ҳайвондан инсонга бўлган. Аэропортларда учиб келаётган инсонлар скрининг қилинмоқдами? - Anonymous Кўплаб халқаро аэропортларда учиб келган йўловчиларни скрининг қилиш бошланди. Шу вақтгача инсонларга юққан 6 хилдаги коронавирус бўлган Инцекцияни юқтирган кўплаб инсонлар шифохоналардан уйларига қўйиб юборилдилар. Бу нарса вирус хавфли эмаслигини англатадими? - Anonymous Коронавирус вирусларнинг шунчалик катта оиласига кирувчи хасталикки, унда оддий шамоллаш аломатларидан бошлаб, бошқа оғир хасталикларгача кузатилиши мумкин. Янги коронавирус қанчалар ёмонлиги ҳали тўлиқ ўрганиб чиқилгани йўқ. Агар мижоз инфекциядан қутилгани аниқ бўлса ва ўзини яхши ҳис қилаётган бўлса, у бошқа инсонларга таҳдид туғдирмаса, шифохонадан жавоб берилади. Corona virus қайси ҳайвондан юққан? Одам ўзини қандай ҳимоя қилса бўлади? - Anonymous Ҳозирча вирус айнан қандай йўл билан инсонга юққани аниқ эмас. Бундан олдин кузатилган коронавируслар - Sars ва Mers лар ҳам жониворлардан инсонларга юққан эди. Sars цивета мушкуларидан, Mers эса туядан одамларга юққан. Экспертлар янги вирус манбасини топиш устида тадқиқот олиб бормоқдалар. . Инфекция олдини олишнинг стандарт тавсиялари қуйидагилар: Йўтал ва иситма каби нафас йўллари хасталиклари симптомлари кўзга ташланаётган инсон билан контактда бўлмасликка ҳаракат қилмоқ лозим. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek