Хитой уйғур мусулмонларини ташлаш учун янги қамоқхоналар қурмоқда - Видео янгиликлар
Шинжон: Хитой мусулмонлар учун янги жамлоқлар барпо этган.
Хитой мусулмон уйғурларни коммунистлаштирмоқчими? Янги ҳисоботда айтилишича, Хитой Шинжондаги ҳибсхоналар тармоғини кенгайтирган. Шу пайтгача аниқланганларида бир миллионга яқин аксар уйғурлардан иборат мусулмонлар тутиб турилгани ишонилади. Хитой нега яна уйғурлар учун янги қамоқхоналар қурди? Шинжондаги ҳибсхоналар эканликда шубҳа қилинган масканлар сони қарийб тўрт юзтага етган. Бу аввалги ҳисоб-китоблардан 40% кўп, деганидир. Расмий Пекин наздида бу масканлар "қайта таълим бериш", "касб-ҳунар ўргатиш марказлари" бўлади. "Улар Шинжонда камбағаллик ва диний экстремизмга барҳам беришга ёрдам беради". Аммо АҚШ уларни концентрацион лагерларга қиёслаган. Яқин-яқингача бу жамлоқларда аксарияти уйғур бир миллионга яқин мусулмоннинг тутиб турилгани ишонилган. Жамлоқ эканликда гумон қилинаётганларида яна қанча мусулмон сақланаётганига оид аниқ рақамлар ҳалича имконли эмас. Ҳисоботда нималар дейилади? Хитойнинг иддао қилишича, жамлоқлар терроризмнинг олдини олиш учун керак Янги ҳисоботда айтилишича, Шинжондаги ҳибсхоналар сони аввалгисидан юзтага кўпдир. Бунга сунъий йўлдош орқали олинган тасвирлар, шоҳидлар билан суҳбатлар, матбуотдаги хабарлар ва расмий ҳужжатлар далолат қилган. 2019-2020 йилнинг июль ойлари оралиғида 60 дан зиёд ҳибсхона фаолият юритган, яна 14 та янги жамлоқ қурилиши бошланган. Ҳисобот муаллифларига кўра, янгиларининг ярмига яқини ўта кучли қўриқланувчи масканлар бўлади. Бу эса, жамлоқларнинг қамоқхона кўринишини касб этаётганига далолат қилади, дейди Натан Рузер. Унинг айтишича, "хитойлик мулозимларнинг касб-ҳунар ўргатиш марказларидаги барчанинг ўтган йил охирларида таълимларини якунлаб бўлишганига оид даъволари ўзларининг тадқиқотлари натижаларига зид". "Аксинча, имконли бўлган далиллар Шинжондаги йирик "қайта таълим бериш" тармоғидаги ўзбошимча қўлга олинган кўпчиликка расман айблов қўйилганига далолат қилади". "Уларнинг янгидан барпо этилган ёки кенгайтирилганлари илова ўта кучли қўриқланувчи масканларга ташлангани ва ё мажбуран ишлатиш учун ёпиқ заводларга юборилганини англатади", - дейди Натан Рузер. Шунинг баробарида ҳисоботда Шинжондаги 70 га яқин жамлоқ атрофида панжара ва деворларнинг олиб ташлангани ҳам илова қилинади. Расмий Пекин асосан мусулмон озчиликлар тутиб турилган бу жамлоқлар тармоғи учун халқаро миқёсда танқидларга тутиб келинади. АҚШ яқинда бу ишга алоқаси бўлган хитойлик мулозимларга санкциялар жорий этган, шу ой бошида "мажбурий меҳнат" ёрдамида тайёрланганини айтиб, Хитойнинг айрим маҳсулотлари экспортини ҳам тақиқлаб қўйганди. Хитой ҳукумати ўтган ҳафта яна бир бор такрорий баёнот билан чиққан, "касб-ҳунар ўргатиш марказлари" Шинжонда иш топиш имкониятларини яхшилаши, камбағалликни аритишини айтиб чиққан. Куни-кеча БМТ ва Европа Иттифоқи вакиллари Шинжонга бориб, уйғурларнинг аҳволини ўз кўзлари билан кўриш ниятини изҳор этишган. Хитой томони ЕИ вакиллари Шинжонга бориши мумкинлигини айтаркан, уларнинг олдиндан ўзларига қарши айблов хулосаси чиқариб олиб, кейин текширув ўтказишларига қарши эканини таъкидлаган. Худди шу манзарада БМТ Хитой ҳукумати билан уйғурлар масаласини мубояса этишни тўхтатмаслигини баён қилган. БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий Комиссари Мишель Бачелет, "Хитой ҳукумати узайтирган таклифга мувофиқ, қачон шарт-шароит тўғри келса, Шинжонга боришни муҳокама қилаётганликлари"ни айтган. Уйғур мусулмонлари масаласи бугун Хитой ва Ғарб ўртасидаги муҳим баҳс мавзусига айланган. Хитойнинг давлатга қарши "Global Nimes" нашри эса, яқинда Австралия Стратегик сиёсат институти икки нафар вакилининг мамлакатга кириши тақиқлангани ҳақида хабар берган. Янги ҳисоботга расмий Пекиннинг муносабати ҳалича имконли эмас. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek