Жаҳон ҳалокатли ахлоқий таназзул ёқасида - Ўзбекистон ва дунё, O‘zbekiston, Putin, Mirziyoyev, koronavirus, yangiliklar
Жаҳон ҳалокатли ахлоқий таназзул ёқасида - Жаҳон Соғлиқ ташкилоти раҳбари ана шундай огоҳлик билан чиқди. Бой давлатлардаги ёш, соғлом одамларнинг қашшоқроқларидаги заиф инсонлардан аввал вакцина олиши адолатдан эмаслигини айтди. Ўзбекистон ҳам дунёнинг нисбатан камбағал давлатлари сирасига киради.
Россия илова дунёнинг бир қатор давлатларида аҳолини оммавий эмлаш ишлари бошланган Ўзбекистонда ҳали аҳолини коронавирусга қарши оммавий эмлаш ишлари бошланмаган. Ўзбекистон минтақанинг аҳолиси энг йирик давлати бўлади. Фуқаролари сони ҳозирга келиб расман 34500 миллион кишидан ортади. Аҳолисини февраль ойидан бошлаб эмламоқчи эканини айтаётган Қозоғистон бу ишга қўл уражак биринчи минтақа давлати сифатида ўртага чиққан. Нотенг сиёсат Тедрос Аданом Гебреисуснинг айтишича, бойроқ 49 давлатда 39 миллион одам эмланди, аммо бир камбағалида бу ҳисоб атиги 25 тани ташкил этмоқда. Бу орада, ҳам ЖСТ, ҳам Хитой Ковидга қарши етарли чора кўрмагани учун танқид қилинди. ЖСТ буюртмаси билан ташкил этилган мустақил гуруҳнинг таъкидлашича, БМТнинг соғлиқни сақлаш буйича бу ташкилоти халқаро фавқулодда ҳолатни аввалроқ эълон қилиши керак эди. Гуруҳ Хитойни ҳам жамоат соғлиғини сақлаш бўйича тезда чора кўрмагани учун танқид қилди. Ҳозирча Хитой, Ҳиндистон, Россия, Британия ва АҚШ вакцина яратди, қолганлар эса халқаро ҳамкорликда, масалан, Америка Германия ҳамкорлигидаги "Pfizer" вакцинасини ривожлантирди. Бу давлатларнинг деярли барчаси вакцинани аввало ўз аҳолисига тарқатишни афзал кўрмоқда. ЖСТ раҳбари нима деди? Душанба куни ЖСТ Ижрочи кенгаши йиғилишида сўзлаган доктор Тедрос: "Дангалини айтаман: дунё фожеали ахлоқий таназзул ёқасида турибди ва бунинг бадали дунёнинг энг қашшоқ давлатларидаги аҳолининг ҳаёти ва яшаш шароити билан тўланади", деди. Доктор Тедроснинг айтишича, "мен биринчи" ёндашуви ўзини ўзи мағлуб қилади, чунки бу нархларни кўтариб, вакцина жамғариш майлини кучайтириб юборади. "Пировардида, бундай йўл тутиш пандемияни, уни жиловлаш учун киритилган чекловларни, инсоний ва иқтисодий қийинчиликлар муддатини янада узайтиради. " Сўнг ЖСТ раҳбари барча давлатларни келаси ойда бошланиши кутилаётган глобал вакцина улашиш дастури "Covax"га эътибор қаратишга чақирди. "Мен барча аъзо давлатларни 7 апрель - Жаҳон соғлиқ кунигача Ковид-19 вакцинасини глобал соғлиқни сақлаш ишларидаги муаммоларнинг илдизи бўлмиш нотенглик ва пандемияни енгиш учун умид рамзи сифатида ҳар бир мамлакатга етказиб беришга чорлайман", деди жаноб Тедрос. Ҳозиргача 180дан ортиқ давлат "Covax" ташаббусига қўшилган. Ушбу ташаббус ЖСТ ва вакцина бўйича қатор халқаро ташкилотлар томонидан қўллаб-қувватланмоқда. Ундан кўзланган мақсад фармацевтика компаниялари билан музокараларда белларини бақувват қилишлари учун барча давлатларни бирлаштиришдир. Тўқсон икки давлатга - уларнинг бари ўрта ва паст даромадлидир - вакцина сотиб олиши учун донорлар ҳомийлигида ташкил қилинган фонд томонидан ёрдам берилади. "Ҳозирча бешта ишлаб чиқарувчидан икки миллиард доза вакцина олинди ва яна бир миллиард дозадан ортиқ вакцина олиниши мумкин. Уларни феврал ойидан тарқатишни бошламоқчимиз", деди доктор Тедрос. Муносабат қандай бўлмоқда? Доктор Тедроснинг огоҳлантиришига жавобан Британия Cоғлиқни сақлаш вазири Мэтт Ҳэнкок шундай деди: "Британия дунёдаги барча давлатларга вакцина етиб бориши учун глобал дастурнинг энг катта молиявий қўллаб қувватловчиси ва дунёдаги энг катта дастакловчидир." Ҳэнкокнинг айтишича, Британия "ҳар бир одам эмланиши учун қилинаётган халқаро саъй- ҳаракатларга энг кўп молиявий ёрдам ажратган". Британия ҳукумати "Covax" дастури учун $734 миллион доллар маблағ берган. Ҳукумат берган рақамларга кўра, Британияда тўрт миллиондан ортиқ одам коронавирусга қарши вакцинанинг биринчи дозасини олган. Англиядаги соғлиғи жуда заифлар ва ёши 70ни уриб қўйганларга вакцина олиш таклиф қилинмоқда. Ўтган ойда вакцина ташкилотларининг коалицияси бўлмиш Халқ вакцина альянси бой давлатлар Ковид вакциналарини ўзларига тўплаб олаётгани, қашшоқ давлатлардаги инсонлар эътибордан четда қолаётганини айтган эди. Альянснинг таъкидлашича, 70 та паст даромадли давлатда ҳар 10 одамдан биттаси вакцина олиши мумкин. Айниқса, Канада коалициянинг танқидига учраган. Бу Шимолий Америка мамлакати ҳар бир канадаликни беш марта эмлашга етадиган миқдордаги вакцина дозасига буюртма берган. Декабрда Канада халқаро ривожланиш вазири Карина Гулд Канаданинг вакциналарни тўплаб олаётгани ҳақидаги даъволарни рад этди ва дозалар ҳали етказиб берилмаган экан, ортиқча жамғариш ҳақидаги гаплар "фараздир" деди. Унинг айтишича, Канада ривожланаётган давлатларга Ковид-19га қарши курашиши учун $380 миллион доллар маблағ ажратяпти. ЖСТ ва Хитойни танқид қилишлари ҳақида нима дейиш мумкин? Мустақил экспертлар гуруҳи ўзининг бошланғич ҳисоботида Хитой ҳам, ЖСТ ҳам коронавирус тарқалиши бошлангандаёқ зудлик билан чора кўриши керак эди, дейилади. Ҳужжатда айтилишича, расмий Пекин 2019 йил охирларида Уҳанда касаллик аниқлангандаёқ уни маҳаллий даражада ушлаб қолиш учун қаттиқроқ ҳаракат қилиши лозим эди. Экспертлар, шунингдек, ЖСТни 2020 йилнинг 30 январига келибгина глобал фавқулодда ҳолат эълон қилганини танқид қилган. "Пандемиядан огоҳлантириш глобал тизими мақсадга мувофиқ ишламаяпти", дейилади ҳисоботда. "Жаҳон Cоғлиқ ташкилоти бу ишни амалга ошириш учун заифлик қилган." Экспертлар гуруҳига Янги Зеландиянинг собиқ Бош вазири Ҳелен Кларк ва Либериянинг собиқ президенти Эллен Жонсон Серлиф раҳбарлик қилган. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek