ગૌતમ અદાણીની સંપત્તિ 2021માં મુકેશ અંબાણી અને જૈફ બેઝોસ કરતાં કઈ રીતે વધી?
વર્ષ 2021માં એમેઝોનના માલિક જૈફ બેઝોસ અને ટેસ્લા કંપનીના એલન મસ્ક વચ્ચે વિશ્વના ટોચના ધનવાન માટેના તાજ માટે ટક્કર રહી હતી.
જોકે આ ગાળામાં ગુજરાતના ઉદ્યોગપતિ ગૌતમ અદાણીની સંપત્તિમાં બેઝોસ તથા મસ્કની સંપત્તિ કરતાં વધુ ઉછાળો નોંધાયો હતો. બ્લૂમબર્ગ બિલિયૉને ઇન્ડેક્સ મુજબ વર્ષ 2021માં અદાણીની સંપત્તિમાં 16 અબજ 20 કરોડ ડૉલરનો વધારો થયો હતો. આજે અદાણી જૂથ પૉર્ટ સંચાલન, વીજઉત્પાદન અને વિતરણ, ખાદ્યાન્ન સંગ્રહણ અને પરિહવન સહિત અનેક ક્ષેત્રે સક્રિય છે. ગૌતમ અદાણી ઉપર આરોપ લાગે છે કે તેમને નરેન્દ્ર મોદી સાથેની નિકટતાનો લાભ થયો છે. જ્યારે કંપનીનું કહેવું છે કે તેઓ દરેક કાયદાનું પાલન કરે છે. કેવી રીતે આવ્યો ઉછાળો? અંગ્રેજી અખબાર 'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ મુજબ, અદાણીની સંપત્તિનો ઉછાળો તેમના જૂથની લિસ્ટેડ કંપનીઓના શૅરોના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાને આભારી છે. જેમાં 90 ટકા સુધીનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. એક જ કંપનીના ભાવોમાં ઉછાળ 50 ટકા કરતાં ઓછો હતો. બ્લૂમબર્ગ દ્વારા મૂકવામાં આવેલા અંદાજ મુજબ (રાઉન્ડ-ઑફ) અદાણી ગ્રીન ઍનર્જી (18 અબજ ડૉલર), અદાણી પૉર્ટ ઍન્ડ એસઈઝેડ (સ્પેશિયલ ઇકૉનૉમિક ઝોન)ની નવ અબજ ડૉલર, અદાણી ટોટલ ગૅસ (આઠ અબજ ડૉલર), અદાણી ઍન્ટરપ્રાઇઝ (8 અબજ ડૉલર), અદાણી ટ્રાન્સમિશન (છ અબજ ડૉલર) તથા અદાણી પાવર (બે અબજ ડૉલર) અંદાજવામાં આવી છે. ઉદ્યોગસમૂહની અદાણી ગ્રીન ઍનર્જી લિમિટેડ કંપનીના ભાવોમાં (1,066થી 1,158) ચાલુ વર્ષ દરમિયાન માત્ર 12 ટકા ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ચાલુ વર્ષે તેનું પ્રદર્શન સૌથી નબળું રહ્યું હતું. જોકે ગત એક વર્ષના ગાળા દરમિયાન કંપનીના શૅરના ભાવોમાં 500 ટકાનો ઉછાળો જોવાયો છે. રિપોર્ટ મુજબ, સૌથી વધુ ઉછાળ અદાણી ટોટલ ગૅસમાં (96 ટકા) જોવા મળ્યો હતો. આ શૅર રૂ. 364 (13મી જાન્યુઆરીની સ્થિતિ પ્રમાણે)થી વધીને રૂ. 744 ઉપર જોવા મળી રહ્યો હતો. અદાણી ઍન્ટરપ્રાઇઝના શૅરના ભાવ રૂ. 491થી વધીને રૂ 897 ઉપર પહોંચી ગયા છે. અદાણી પાવર (રૂ. 50થી રૂ.75), અદાણી ટ્રાન્સમિશન (રૂ. 434થી રૂ. 774), અદાણી પૉર્ટ્સ ઍન્ડ એસ.ઈ.ઝેડ.ના શૅરના ભાવ (રૂ. 504થી રૂ. 723) ઉપર પહોંચ્યા છે. દક્ષિણ આફ્રિકાના ટોટલ ગૅસ અને વૉરબર્ગ પિનકસ જેવી કંપનીઓમાં તેમણે રોકાણ કર્યું છે. આ અરસામાં મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિમાં આઠ અબજ 10 કરોડ ડૉલરનો ઉછાળો જોવાયો હતો. મોદી સાથે નિકટતા નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીમાંથી દેશના વડા પ્રધાન બનવા માટે તા. 22મી મે 2014ના દિલ્હી જવા રવાના થયા તે સમયે ઉપરોક્ત તસવીર લેવામાં આવી હતી. એ વિમાન અદાણી જૂથની માલિકીનું હતું. જે વડા પ્રધાન સાથેની તેમની નિકટતા દર્શાવે છે. અદાણીએ કદી આ વાતને છુપાવી પણ નથી. દેશના બીજા ક્રમાંકના ઉદ્યોગપતિ હોવા છતાં તેઓ જાહેરમાં બહુ ઓછા દેખાય છે અને મીડિયા સાથે પણ અંતર જાળવી રાખે છે. 2002માં ગોધરાકાંડને પગલે ગુજરાતભરમાં હુલ્લડ ફાટી નીકળ્યા હતા, જેમાં એક હજાર કરતાં વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. મૃતકોમાં મોટાભાગે મુસ્લિમ હતા. એ સમયે કન્ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (સી.આઈ.આઈ.)ના કેટલાક ઉદ્યોગપતિઓએ હુલ્લડોને સમયસર કાબૂમાં લેવા માટે જરૂરી પગલાં ન લેવા બદલ ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની ટીકા કરી હતી. ત્યારે મોદીએ ગુજરાતી તથા અન્ય ઉદ્યોગપતિઓને એકઠા કરવામાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી હતી. એ સમયે અદાણીએ ઉદ્યોગપતિઓ સાથે મળીને ઇન્ડસ્ટ્રિયાલિસ્ટોનો અલગ ચોકો રચવાની પણ ચીમકી ઉચ્ચારી હતી. 'હિંદુવાદી'માંથી 'ઇન્ડસ્ટ્રી ફ્રેન્ડલી' નેતા તરીકેની છાપ ઊભી કરવા માટે 'વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમીટ'ની શરૂઆત કરવામાં આવી. જેને અદાણી સહિતના ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓનો ટેકો મળ્યો. ગુજરાતને મૉડલ સ્ટેટ તરીકે રજૂ કરીને મોદીએ વિકાસના નામે મત માગ્યા અને 2014માં પ્રધાન મંત્રી બન્યા. વર્ષ 2002માં અદાણી જૂથનું સામ્રાજ્ય 765 મિલિયન ડૉલરનું હતું. આજે ગૌતમ અદાણીની સંપત્તિ વધીને 50 અબજ ડૉલર ઉપર પહોંચી છે. જૂથનું માર્કેટ કૅપિટલાઇઝેશન (બીજી માર્ચની સ્થિતિ પ્રમાણે) 80 અબજ ડૉલરનું હતું. 17 હજાર કર્મચારી સાથે કંપનીની વાર્ષિક આવક 13 અબજ ડૉલરની છે. કંપનીનું કહેવું છે કે તેમણે હંમેશા કાયદાનું પાલન કર્યું છે. રાજનેતાઓ સાથે નિકટના સંબંધ અંગે તેમનું કહેવું છે કે અદાણી જૂથ માળખાકીય સુવિધાક્ષેત્રે કાર્યરત છે. એટલે સરકારના સમર્થનની જરૂર રહે છે. ગૌતમ અદાણી ઉપરાંત તેમનાં પત્ની પ્રીતિ, પુત્ર કરણ, ભાઈ રાજેશ અદાણી તથા ભત્રીજા પ્રણવ સહિતના પરિવારજનો સક્રિય છે. કોણ છે ગૌતમ અદાણી? મૂળ ગુજરાતના ગૌતમ અદાણી પહેલી પેઢીના ઉદ્યોગપતિ છે. તેમની ઉંમર 58 વર્ષની છે. ફૉર્બ્સ મૅગેઝિનની ભારતીય ધનિકોની વર્ષ 2020ની યાદી મુજબ, રિલાયન્સ જૂથના મુકેશ અંબાણી 88 અબજ ડૉલરની સંપત્તિના માલિક છે, તેઓ દેશના ધનિકોની યાદીમાં ટોચ ઉપર હતા. જ્યારે અદાણી 25.2 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ સાથે બીજા ક્રમે હતા. બ્લૂમબર્ગ ઇન્ડેક્સ પ્રમાણે, વર્ષ 2021 દરમિયાન તેમની સંપત્તિમાં 16 અબજ ડૉલરનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે અને તેમની કુલ સંપત્તિ 50 અબજ ડૉલર ઉપર પહોંચી ગઈ છે. હીરા અને પ્લાસ્ટિકનો વેપાર કરવા માટે 1978 ગૌતમ અદાણીએ કૉલેજનો અભ્યાસ છોડી દીધો હતો. 1997માં તેમના અપહરણનો પણ પ્રયાસ થયો હતો. આજે અદાણી જૂથ દેશનું સૌથી મોટું ખાનગી વીજઉત્પાદક અને વિતરણ જૂથ છે. ખાનગી પૉર્ટનું સૌથી મોટું સંચાલક છે. કંપનીએ અમદાવાદ, મુંબઈ સહિત દેશના ટોચના ઍરપૉર્ટના સંચાલન અધિકાર મેળવ્યા છે અને હવે રેલવેસ્ટેશનોના કાયાપલટમાં પણ કંપની તકો શોધી રહી છે. આ સિવાય સંરક્ષણ, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા સ્રોતો, સોલાર સાધનો, ડેટા સેન્ટર, ગૅસ વિતરણ તથા આર્થિક સેવાઓ ક્ષેત્રે પણ ઝંપલાવ્યું છે. કંપની કોલ ખાણકામ, માળખાકીય સુવિધાના પ્રોજેક્ટ, શિક્ષણ, રિયલ ઍસ્ટેટ, ખાદ્યાન્ન સંગ્રહ, ખાદ્યતેલ અને પરિવહનક્ષેત્રે વેપારી હિતો ધરાવે છે. ગત મહિને કંપનીએ એક ગીગાવૉટના ડેટા સેન્ટર માટે કરાર કર્યા હતા. જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, કંપનની તેજી-મંદીના વેપારચક્રથી પર હોય તેવા વેપાર-ધંધા ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. ઑસ્ટ્રેલિયામાં તેમણે 16 અબજ ડૉલરના ખર્ચે કોલસાની ખાણનો પ્રોજેક્ટ હાથ ધર્યો છે, જે કાયદાકાકીય તથા પર્યાવરણીય દૃષ્ટિએ વિવાદાસ્પદ રહ્યો છે. ગૌતમ અદાણીની નજીકના લોકોનું કહેવું છે કે મોદીવિરોધીઓ તથા ધંધાકીય હરીફો દ્વારા તેમને ટાર્ગેટ કરવામાં આવે છે. જોકે તેમના ટીકાકારોનું કહેવું છે કે રાજકારણીઓ પ્રત્યેની ઉદારતા તથા ક્રૉની કૅપિટલિઝમને (સાંઠગાંઠ ધરાવતા મૂડીવાદીઓ) કારણે તેમનો વિકાસ થયો છે. તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો