เลือกตั้ง 2562 : ศาลรัฐธรรมนูญรับตีความสูตรคำนวณ ส.ส. ปาร์ตี้ลิสต์ นัดลงมติ 8 พ.ค.
ศาลรัฐธรรมนูญมีมติรับคำร้องของผู้ตรวจการแผ่นดิน ที่ขอให้วินิจฉัยว่าพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) มาตรา 128 มีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ มาตรา 91 หรือไม่
คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญประชุมร่วมกันเวลา 10.30 น. ก่อนมีคำสั่ง "รับคำร้องไว้พิจารณาวินิจฉัย" โดยเห็นว่ากรณีดังกล่าวเป็นไปตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 231(1) และ พ.ร.ป. ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 7(1) ที่ศาลรัฐธรรมนูญมีอำนาจรับวินิจฉัยได้ จึงมีคำสั่งรับคำร้องไว้พิจารณาวินิจฉัย และแจ้งให้ผู้ร้องทราบ เอกสารข่าวสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญระบุว่า คดีดังกล่าวเป็นปัญหาข้อกฎหมายไม่จำเป็นต้องไต่สวนตาม พ.ร.ป. ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 58 วรรคหนึ่ง แต่เพื่อประกอบการพิจารณาจึงอาศัยอำนาจตามมาตรา 27 วรรคสาม ให้เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรจัดส่งสำเนาบันทึกการประชุมคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ในการพิจารณาร่างรัฐธรรมนูญ มาตรา 91 และ พ.ร.ป. ว่าด้วยการเลือกตั้งส.ส. มาตรา 128 รวมทั้งเอกสารหรือหลักฐานที่เกี่ยวข้อง และให้เลขาธิการวุฒิสภา จัดส่งสำเนาบันทึกการประชุมของคณะกรรมาธิการวิสามัญของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ในการพิจารณาร่าง พ.ร.ป. ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. มาตรา 128 รวมทั้งเอกสารหรือหลักฐานที่เกี่ยวข้องมายื่นต่อศาลภายในวันที่ 7 พ.ค. โดยได้กำหนดนัดแถลงด้วยวาจาปรึกษาหารือ และลงมติในวันที่ 8 พ.ค. 2562 เวลา 09.30 น. ก่อนหน้านี้เมื่อ 24 เม.ย. ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์ไม่รับคำร้องของ กกต. ไว้วินิจฉัย เนื่องจากเห็นว่า กกต. ไม่สามารถยื่นคำร้องโดยตรงต่อศาลรัฐธรรมนูญได้ และมีมติด้วยเสียงข้างมาก 7 ต่อ 2 ไม่รับวินิจฉัยสูตรคำนวน ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อ เพราะเห็นว่า "เป็นอำนาจหน้าที่ของ กกต." ประเด็นสำคัญที่ กกต. ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความคือ พรรคที่มีคะแนนเสียงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในการมี ส.ส. ได้ 1 คน หากได้รับการจัดสรร ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อ 1 คน จะชอบด้วยรัฐธรรมนูญ มาตรา 91 หรือไม่ ต่อมาวันที่ 26 เม.ย. ผู้ตรวจการแผ่นดินมีมติเอกฉันท์ให้ส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย กรณี พ.ร.ป. ว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. มาตรา 128 มีปัญหาเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ มาตรา 91 หรือไม่ ประเด็นที่ผู้ตรวจฯ เห็นว่าเป็นปัญหาคือ มาตรา 128 ได้เพิ่มข้อความเข้ามามากกว่าถ้อยคำที่ระบุไว้ในรัฐธรรมนูญ เช่น รัฐธรรมนูญกำหนดให้คำนวณหาจำนวน "ส.ส. พึงมี" แต่มาตรา 128 ไปเพิ่มเป็น "ส.ส. พึงมีเบื้องต้น" ทำให้เกิดปัญหาในการคำนวณหา ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อ ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ มติของผู้ตรวจฯ เป็นผลจากการพิจารณาคำร้องของนายเรืองไกร ลีกิจวัฒนะ อดีตผู้สมัคร ส.ส. พรรคไทยรักษาชาติ และนายวิรัตน์ กัลยาศิริ ผู้สมัคร ส.ส. สงขลา พรรคประชาธิปัตย์ ที่ขอให้ผู้ตรวจฯ ส่งศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในประเด็นนี้ ท่ามกลางความไม่ชัดเจนในข้อกฎหมาย กกต. ระบุเมื่อวานนี้ (1 พ.ค.) ว่าจะประกาศรับรองผลการเลือกตั้ง ส.ส. แบบแบ่งเขต ในวันที่ 7 พ.ค. และรับรองผลการเลือกตั้ง ส.ส. แบบบัญชีรายชื่อ วันที่ 8 พ.ค. โดยมีรายงานว่าจะใช้สูตรของ กรธ. มาคำนวณ นั่นคือ อนุญาตให้พรรคการเมืองที่ได้รับคะแนนมหาชน (ป๊อปปูลาร์โหวต) ไม่ถึงเกณฑ์ขั้นต่ำในการมี "ส.ส. พึงมีได้" (ราว 7.1 หมื่นคะแนน/1 ส.ส.) มีที่นั่งในสภาฯ ซึ่งถ้ายึดตามคะแนนการเลือกตั้ง ส.ส. แบบแบ่งเขตทั้งประเทศที่ กกต. เคยออกมาแถลงเมื่อ 28 มี.ค. จะทำให้มี 27 พรรคมีโอกาสได้นั่งในสภา ที่มา: บีบีซีไทยสรุปจากหนังสือสรุปมติที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายและแผนการบริหารราชการแผ่นดิน สำนักงานเลขาธิการสภา (ซึ่งต่อมาเลขาธิการสภาปฏิเสธว่าไม่ได้จัดทำหนังสือดังกล่าว) และคำชี้แจงของรองเลขาธิการ กกต. เมื่อ 1 พ.ค.