ทวิตเตอร์ระงับการใช้งาน 926 บัญชี ที่เชื่อว่าเป็นเครือข่ายปฏิบัติการ "ไอโอ" ของ ทบ.
ฝ่ายความปลอดภัยของทวิตเตอร์หรือ @TwitterSafety ตรวจสอบพบว่าบัญชีผู้ใช้งานในไทยเกือบ 1,000 บัญชีมีความเชื่อมโยงกับปฏิบัติการข่าวสารหรือ "ไอโอ" (Information Operations: IO) ของกองทัพบก (ทบ.)
ทางด้าน พล.ท.สันติพงศ์ ธรรมปิยะ โฆษก ทบ. ชี้แจงวันนี้ (9 ต.ค.) ว่า ทบ. ใช้แพลตฟอร์มทวิตเตอร์เพื่อประชาสัมพันธ์งานอย่างสร้างสรรค์ และการที่ทวิตเตอร์เชื่อมโยงข้อมูลจากบัญชีผู้ใช้ที่ไม่สามารถระบุตัวตนได้แล้ววิเคราะห์ว่ามีความเกี่ยวข้องกับ ทบ. นั้นน่าจะเป็นข้อสรุปที่ "ไม่เป็นธรรม" ทวิตเตอร์เปิดเผยรายงานการตรวจสอบทางบล็อก blog.twitter.com เมื่อวานนี้ (8 ต.ค.) โดยระบุว่า ไทยเป็น 1 ใน 5 ประเทศที่ทวิตเตอร์ตรวจสอบพบเครือข่ายบัญชีผู้ใช้ที่มีความเชื่อมโยงกับปฏิบัติการด้านข่าวสารของรัฐ ทวิตเตอร์ระบุว่าหลังการสอบสวนเพิ่มเติม ทวิตเตอร์ได้ระงับการใช้งานบัญชีผู้ใช้ที่อยู่ในเครือข่าย ปฏิบัติการด้านข่าวสารของรัฐไปทั้งหมด 1,594 บัญชีใน 5 ประเทศ ได้แก่ อิหร่าน ซาอุดิอาระเบีย คิวบา ไทยและรัสเซีย เนื่องจากเจ้าของบัญชีเหล่านี้ละเมิดนโยบายด้านการป้องกันการบิดเบือนชี้นำเนื้อหา ในจำนวนนี้เป็นบัญชีผู้ใช้ทวิตเตอร์ของไทยมากถึง 926 บัญชี ทวิตเตอร์ได้บันทึกบัญชีผู้ใช้งานที่ถูกระงับนี้ไว้ในฐานข้อมูลบัญชีผู้ใช้งานที่มีความเกี่ยวข้องกับปฏิบัติการด้านข่าวสารของรัฐเพื่อชี้นำความเห็นในทวิตเตอร์ ซึ่งจะมีการเพิ่มบัญชีผู้ใช้งานที่ละเมิดกฎเข้ามาเป็นระยะ ๆ บัญชีผู้ใช้งานเหล่านี้สามารถเข้าถึงและตรวจสอบได้ นอกจากนี้ทวิตเตอร์ยังเปิดโอกาสให้เจ้าของบัญชีที่ยืนยันว่าไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับปฏิบัติการของรัฐแต่ถูกระงับการใช้งาน ยื่นคำร้องขอกลับมาใช้งานได้ด้วย "เหล่าไซเบอร์" เมื่อ 11 ก.ย. พล.อ.อภิรัชต์ คงสมพงษ์ ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) เสนอความคิดยกระดับ ศูนย์ไซเบอร์กองทัพบก ขึ้นเป็น "เหล่าไซเบอร์" "ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มีความหนักหนาสาหัส จนสามารถเปลี่ยนแปลง และสร้างความโกลาหล สร้างความเข้าใจผิดในการโน้มน้าวจิตใจเปลี่ยนพฤติกรรมของมนุษย์ได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่อันตรายได้ กองทัพบกมีโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า โรงเรียนนายสิบทหารบกถือเป็นต้นน้ำ ต้นทางของกองทัพบกซึ่งก็ได้ส่งเจ้าหน้าที่ให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้ เพราะฉะนั้น วันข้างหน้าอาจจะมีเหล่าไซเบอร์ " พล.อ.อภิรัชต์ กล่าวระหว่างพิธีมอบเกียรติบัตร และเงินรางวัลให้แก่กำลังพลที่แข่งขันทักษะการปฏิบัติด้านไซเบอร์ภายในกองทัพบกที่ กองบัญชาการกองทัพบกวันนี้ (11 ก.ย.) พล.อ. อภิรัชต์กล่าวด้วยว่าการแข่งขันไซเบอร์ ถือเป็นเรื่องที่มีความสำคัญ เขาได้ให้แนวทางและสนับสนุนเยาวชน รวมถึงกำลังพลที่มีความสามารถ ให้กรมกำลังพล ทบ.ไปขอรายชื่อ โดยเฉพาะนักเรียนที่เป็นเยาวชนถ้าใครอยากรับราชการทหาร ต้องบรรจุ และต้องรับเขาเข้ารับราชการมาเป็นนักรบไซเบอร์ของกองทัพบกเพราะการรบในปัจจุบันไม่ได้มีแต่การรบในสนามเท่านั้น แต่ยังมีสงครามไซเบอร์เกิดขึ้น ทวิตเตอร์พบอะไรในไทย ทวิตเตอร์เซฟตีระบุในรายงานวันที่ 8 ต.ค.ว่า "การสอบสวนของเราพบเครือข่ายบัญชีผู้ใช้งานที่มีส่วนร่วมในปฏิบัติการด้านข่าวสารซึ่งเรามีข้อมูลที่น่าเชื่อถือที่แสดงให้เห็นว่าปฏิบัติการนี้เชื่อมโยงกับกองทัพบกไทย" ทวิตเตอร์เซฟตีให้รายละเอียดเพิ่มเติมว่า บัญชีผู้ใช้งานเหล่านี้เผยแพร่เนื้อหาที่มีลักษณะสนับสนุนกองทัพบกและรัฐบาลไทย และยังมีพฤติกรรมโจมตีนักการเมืองฝ่ายค้านที่มีบทบาทโดดเด่น "เราได้เปิดเผยบัญชีผู้ใช้งาน (ที่เกี่ยวข้องกับปฏิบัติการด้านข่าวสาร) ทั้งหมด 926 บัญชี และเดินหน้าตรวจสอบความเคลื่อนไหวย่อย ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเครือข่ายปฏิบัติการด้านข่าวสารนี้ต่อไป" ทวิตเตอร์เซฟตีระบุ โฆษก ทบ.: ไม่มีทวิตเตอร์อวตารเพื่อไอโอ พล.ท.สันติพงศ์ ธรรมปิยะ โฆษก ทบ. ส่งข้อความชี้แจงสื่อมวลชนว่า ขั้นต้นได้ประสานงานยืนยันกับทางทวิตเตอร์ไปแล้วว่า ทบ. ไม่ได้ใช้งานทวิตเตอร์ในลักษณะตามที่ถูกกล่าวหา ในส่วนของทวิตเตอร์ที่เป็นของกองทัพบกยืนยันว่าใช้ประชาสัมพันธ์งานของกองทัพบกเท่านั้น ทั้งนี้ทวิตเตอร์ที่อยู่ในระบบของกองทัพบกมีการใช้แบบเปิดเผยชัดเจน โดยมีศูนย์ประชาสัมพันธ์กองทัพบกที่เป็นคณะทำงานด้านการประชาสัมพันธ์ดูแลควบคุมการใช้สื่อโซเชียลของกองทัพบก หน่วยขึ้นตรงกองทัพบก รวมถึงหน่วยระดับกองพล และกองพันลงไป โดยมีการกำหนดไว้อย่างชัดเจน "ยืนยันว่ากองทัพบกไม่มีนโยบายทำทวิตเตอร์อวตารเพื่อไอโอ" พล.ท.สันติพงศ์ระบุ พล.ท.สันติพงศ์ ธรรมปิยะ โฆษก ทบ. "การเชื่อมโยงข้อมูลจากบัญชีผู้ใช้ ซึ่งไม่สามารถระบุตัวตนได้แล้ววิเคราะห์สรุปว่ามีความเกี่ยวข้องกับกองทัพบกนั้น น่าจะเป็นข้อสรุปที่ไม่เป็นธรรมกับกองทัพบก เพราะการประมวลผลภาพรวมที่ขาดการวิเคราะห์เชิงลึก ด้วยบัญชีผู้ใช้ที่ไม่สามารถระบุตัวตนได้ และไม่ได้มาจากบัญชีที่เป็นทางการของกองทัพบก ประกอบกับเป็นข้อมูลที่เน้นเรื่อง จำนวน, ความถี่, การแฮชแทคต่างๆ ที่บุคคลทั่วไป สามารถกระทำในลักษณะดังกล่าวได้โดยอิสระ " เขาให้ความเห็น โฆษก ทบ.กล่าวด้วยว่า ทบ. มีการใช้งานทวิตเตอร์เพื่อการสื่อสาร สร้างการรับรู้ระหว่าง ทบ. กับสาธารณะ และกำลังพล เป็นทวิตเตอร์ในนามหน่วยงาน ทั้งในส่วนกลางและโดยหน่วยทหารที่จัดทำขึ้นเองซึ่งข้อมูลที่ถูกนำเข้าในระบบเป็นความจริง เป็นการสื่อสารที่เป็นประโยชน์กับประชาชน เช่น การบรรเทาสาธารณภัย และการบริการภาครัฐ ความคืบหน้าในภารกิจต่างๆ ของกองทัพบก ซึ่งสามาถติดตามหรือเข้าไปรับชมได้ในทวิตเตอร์ ชื่อบัญชี @armypr_news พล.ท. สันติพงศ์ย้ำว่า ทบ. ไม่มีปฏิบัติการข้อมูลข่าวสารในทวิตเตอร์ เพราะไม่ใช่ภารกิจหรือวัตถุประสงค์ในการใช้ทวิตเตอร์ของ ทบ. พร้อมกับบอกว่าเรื่องนี้ "เป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน" บทวิเคราะห์จาก ม.สแตนฟอร์ด ผู้เชี่ยวชาญด้านการวิเคราะห์ข้อมูลอินเทอร์เน็ตจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ได้วิเคราะห์ข้อมูลบัญชีผู้ใช้งานและเนื้อหาที่ทวิตเตอร์ระบุว่ามีความเชื่อมโยงกับปฏิบัติการด้านข่าวสารของ ทบ. แล้วพบข้อมูลที่น่าสนใจดังนี้ นายกฯ เคยบอก "ไม่มีนโยบายทำไอโอ" ก่อนหน้านี้ ในช่วงที่สภาเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลเมื่อเดือน ก.พ. ที่ผ่านมา นายวิโรจน์ ลักขณาอดิศร ส.ส.บัญชีรายชื่อ จากอดีตพรรคอนาคตใหม่ อภิปรายโจมตี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและ รมว.กลาโหม ว่ารู้เห็นกับการที่กองทัพใช้เงินภาษีประชาชนทำสงครามจิตวิทยากับผู้เห็นต่างทางสื่อสังคมออนไลน์ สร้างความแตกแยกให้ประเทศ นายวิโรจน์ กล่าวว่ากองทัพบกใช้งบประมาณจากภาษีประชาชนมาปฏิบัติการด้านข่าวสาร หรือ IO ทำสงครามจิตวิทยา คุกคามประชาชน ที่มีความเห็นทางการเมืองต่างจากรัฐบาลและกองทัพ โดยมีภารกิจหลัก คือคุกคามประชาชนที่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล ขุดคุยประวัติมาประจาน ใครแสดงความคิดเห็นไม่เป็นที่ถูกใจ จะเข้าไปด่าทอด้วยถ้อยคำรุนแรง ด่าทอนักการเมือง นักวิชาการ นักสิทธิมนุษยชน เพื่อสร้างความเกลียดชัง และเลือกเอาข้อมูลเพียงด้านเดียวมาเชียร์รัฐบาลและกองทัพ สไลด์ประกอบการอภิปรายของนายวิโรจน์ ลักขณาอดิศร ประเด็น "ไอโอ" ของ ทบ. เมื่อเดือน ก.พ. 2563 ทางด้าน พล.อ.ประยุทธ์ ชี้แจงเรื่องนี้กับผู้สื่อข่าวเมื่อวันที่ 26 ก.พ. ว่า รัฐบาลไม่มีนโยบายให้ดำเนินการเช่นนี้ "...เรื่องไอโอ ผมยังไม่ทราบเรื่องนี้ เพราะการทำงานโดยปกติแล้ว ผมก็ไม่มีนโยบายให้ทำงานแบบนี้อยู่แล้ว และวันนี้ก็เห็นว่าในโซเชียลมีเดีย มีการกระทำแบบนี้มากมาย ผมเองก็โดนซะเยอะเลยในนั้น เห็นไหมใครทำก็ไม่รู้เหมือนกัน เดี๋ยวก็ตรวจสอบอีกทีแล้วกัน ยืนยันว่าไม่มีนโยบายดังกล่าว" พล.อ. ประยุทธ์กล่าว ทวิตเตอร์พบอะไรในอีก 4 ประเทศ ข้อมูลการพบเครือข่ายปฏิบัติการไอโอของรัฐที่ทวิตเตอร์เซฟตีพบในอีก 4 ประเทศรอบนี้ ได้แก่ อิหร่าน ทวิตเตอร์พบว่ามีบัญชีทวิตเตอร์หลายแอคเคาท์ที่ถูกลักลอบละเมิดนำไปใช้ โดยมีการปฏิบัติการจากอิหร่านในลักษณะที่ไม่เป็นไปตามธรรมชาติเพื่อจุดประสงค์ "ขยายผลการสนทนา" เมื่อเกิดประเด็นพูดคุยที่มีความอ่อนไหวทางการเมือง เช่น เรื่อง Black Lives Matter การเสียชีวิตของจอร์จ ฟลอยด์ ชายอเมริกันเชื้อสายแอฟริกัน และอีกหลายประเด็นเกี่ยวกับการเหยียดเชื้อชาติและความยุติธรรมทางสังคมในสหรัฐฯ ทวิตเตอร์พบว่า แอคเคาท์ที่ถูกละเมิดการใช้งานเหล่านี้ ถูกนำไปใช้งานเกี่ยวโยงกับพฤติกรรมความรุนแรง อย่างไรก็ตาม ทวิตเตอร์ได้พยายามนำบัญชีเหล่านี้กลับคืนให้เจ้าของตัวจริงและสามารถทำได้สำเร็จเกือบทุกกรณี โดยสรุปแล้วมีบัญชีทวิตเตอร์ที่ถูกละเมิดนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์นี้มากถึง 104 บัญชี ซาอุดีอาระเบีย ทวิตเตอร์ได้สืบสวนสอบสวนและนำบัญชีผู้ใช้ทวิตเตอร์ที่มีความเชื่อมโยงกับรัฐบาลซาอุดีอาระเบียจำนวน 33 บัญชี ออกจากระบบ หลังจากพบว่าแอคเคาท์เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อปลอมเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงทางการเมืองชาวการ์ตา และพยายามเผยแพร่คำอธิบายหรือเรื่องเล่าเกี่ยวกับการเมืองภายในของการ์ตา ซึ่งเป็นปรเทศพันธมิตรในทางภูมิศาสตร์ของประเทศซาอุดีอาระเบีย คิวบา ทวิตเตอร์ระงับการใช้งานบัญชีปลอม 526 บัญชี ซึ่งดำเนินการโดยองค์กรเยาวชนที่เชื่อมโยงกับรัฐบาลคิวบา รวมทั้งองค์กร Unión de Jóvenes Comunistas (UJC) และ Federación Estudiantil Universitaria (FEU) รัสเซีย ทวิตเตอร์พบบัญชีใช้งาน 5 บัญชีที่มีความเชื่อมโยงกับหน่วยงานหนึ่งของรัฐบาลรัสเซีย ทวิตเตอร์ได้ทำงานร่วมกับพันธมิตรและสำนักงานสอบสวนกลางสหรัฐฯ (เอฟบีไอ) ในการติดตามความเคลื่อนไหวของบัญชีใช้งานกลุ่มนี้ซึ่งมีความเป็นไปได้ว่ามีความเชื่อมโยงกับหน่วยสร้างข่าวปลอมที่ชื่อว่า "พีซดาตา" (PeaceData)