หน้ากากกั้นความอาย ในวัยตรวจมะเร็งปากมดลูก
คนไข้สวมหน้ากากสีเขียว นั่งรอตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก อาจเป็นภาพที่ดูแปลกตา แต่แท้จริงแล้ว เป็นส่วนหนึ่งของโครงการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ที่ อบต.สระแก้ว อ.เมือง จ.กำแพงเพชร ท้องถิ่นเล็กๆ จัดขึ้น
แม้จะมีวัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูกแล้ว แต่การตรวจคัดกรองยังเป็นสิ่งที่จำเป็น เพราะวัคซีนไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้อย่างสมบูรณ์ วิธีปกปิดตัวตนธรรมดา ๆ นี้ช่วยลดความอายให้ผู้ร่วมโครงการและยังได้ผลในเชิงพฤติกรรม ทำให้มีคนมาพบแพทย์เพื่อตรวจมะเร็งปากมดลูกมากขึ้น นายสุวรรรณ ศุภกิจเจริญ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลสระแก้ว อ.เมือง จ.กำแพงเพชร บอกกับบีบีซีไทยว่า ที่ผ่านมาการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก มะเร็งเต้านม ซึ่ง อบต.มีโครงการให้ผู้หญิงอายุ 30 ปี ขึ้นไป เข้ารับการตรวจทุกปี ไม่ได้รับการตอบรับเท่าที่ควร จากที่ตั้งเป้าหมายการตรวจไว้ที่ 200 คนในแต่ละปี มีผู้เข้ารับการตรวจเพียงปีละราว 20 คน เท่านั้นในช่วง 4-5 ปี ที่ผ่านมา ซึ่งเหตุผลจะเป็นอะไรไปไม่ได้นอกจาก เพราะพวกเธอ "อาย จึงไม่กล้ามาตรวจ" "ผมเลยคิดเชิญ ผอ.โรงพยาบาลสุขภาพตำบล 2 แห่ง มาคุยกันว่าทำอย่างไร เลยเสนอให้เอาอย่างนี้ไหม ปิดหน้า เวลามาตรวจ" เมื่อได้แนวคิด ทั้ง อบต.และ รพ.ส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองกรด จึงระดมสมอง และคลอดออกมาเป็นกิจกรรมที่ชื่อว่า The Mask Pap Smear หน้ากากแปปสเมียร์ คนไข้ไม่เห็นหน้าหมอ หมอไม่เห็นหน้าคนไข้ "คุยกันว่าหน้ากากนักร้องฮ็อตมากตอนนี้ เลยเอามาตั้งชื่อโครงการ" นางพรทิพย์ พงษสังข์ นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ ผอ.โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองกรด ต.สระแก้ว อ.เมือง จ.กำแพงเพชร บอกกับบีบีซีไทยถึงที่มาของชื่อกิจกรรม ที่เพียงเปลี่ยนรูปแปลงร่าง การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ที่ดูเหมือนเป็นของแสลงของหญิงไทย ใช้จิตวิทยาง่ายๆ เพียงคนไข้มองไม่เห็นหน้าหมอ หมอก็ไม่เห็นหน้าคนไข้ คำว่า "ไม่เห็น" คำเดียวเท่านั้น ก็เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมด้านสุขภาพของผู้รับการตรวจได้ "ให้ผู้รับการตรวจใส่หน้ากากตั้งแต่ลงทะเบียน ก่อนที่จะเข้าไปฟังข้อมูลขั้นตอนการตรวจ แล้วจึงเข้าไปตรวจกับแพทย์ กับเจ้าหน้าที่ การใส่หน้ากาก ก็ช่วยลดความประหม่า ความตื่นกลัวของผู้รับการตรวจได้" นางพรทิพย์ ผอ.รพ.ส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองกรด บอกกับบีบีซีไทย ในแง่ของการผลตอบรับ เพียงวันเดียวมีผู้หญิงมาร่วมโครงการตรวจถึง 49 คน มากกว่าตัวเลขของผู้หญิงที่มารับการตรวจตลอดทั้งปีเสียอีก "เราไม่ได้รณรงค์อะไรเยอะ เพียงแต่ให้ชาวบ้านมาดู แค่ทำยังไงให้ออกจากบ้านมาตรวจให้ได้ ส่วนชาวบ้านก็ดีใจ ก็มีขำตัวเองบ้าง ส่วนเราก็ต้องใส่หน้ากากเปิดโครงการนี้เหมือนกัน" นายสุวรรณ บอกกับบีบีซีไทย ทั้งเจ้าหน้าที่ รพ.สต.หรือที่ชาวบ้านมักจะเรียกว่า "หมอ" ก็สวมหน้ากากเช่นกัน นางพรทิพย์ ให้ข้อมูลว่า การตรวจแปปสเมียร์ เป็นการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกในระยะเริ่มแรก แพทย์จะเก็บตัวอย่างเซลล์เยื่อบุมดลูกส่งให้ห้องทดลองทางการแพทย์ ของโรงพยาบาลจังหวัด วินิจฉัยว่ามีความผิดปกติที่อาจนำไปสู่การเกิดโรคมะเร็งหรือไม่ ซึ่งจะเพิ่มโอกาสในการรักษาได้ ข้อมูลจากบทความที่เผยแพร่บนเว็บไซต์สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ระบุว่า มะเร็งปากมดลูก เป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับ 2 รองจากมะเร็งเต้านม ในประชากรหญิงไทย แต่ละปีพบผู้ป่วยประมาณ 10,000 คน และเสียชีวิตถึง 5,000 คนต่อปี พบได้ตั้งแต่ผู้หญิงอายุก่อน 30 ปี จนถึงอายุ 80 ปี และพบมากในช่วงอายุ 35-50 ปี ปัจจุบันแม้ว่าจะมีวัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก (HPV) แล้ว แต่การตรวจคัดกรองยังเป็นสิ่งที่จำเป็น เนื่องจากวัคซีนไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้อย่างสมบูรณ์