ชี้มนุษย์โบราณ “โฮโม อีเร็กตัส” รู้จักล่องเรือและใช้ภาษา
มีการเสนอทฤษฏีใหม่ทางมานุษยวิทยาที่สร้างความฮือฮาในที่ประชุมสมาคมเพื่อความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์อเมริกัน (AAAS ) ประจำปีนี้ โดยมีผู้ชี้ว่ามนุษย์โบราณโฮโม อีเร็กตัส (Homo erectus) ซึ่งปรากฏตัวขึ้นบนโลกครั้งแรกเมื่อกว่า 1.8 ล้านปีก่อน มีความสามารถในการประดิษฐ์เครื่องมือถึงขั้นต่อเรือได้ ซึ่งเทคโนโลยีใหม่ของมนุษย์โบราณกลุ่มนี้ยังทำให้เกิดการคิดค้นภาษาง่าย ๆ ขึ้นใช้สื่อสารกันด้วย
ศาสตราจารย์แดเนียล เอเวอเร็ตต์ จากมหาวิทยาลัยเบนต์ลีย์ของสหรัฐฯ เสนอแนวคิดดังกล่าวต่อที่ประชุมในเมืองออสตินรัฐเทกซัสว่า โฮโม อีเร็กตัส ซึ่งยืนตัวตรงและมีความคล้ายคลึงกับมนุษย์ยุคใหม่อย่างมาก เป็นมนุษย์โบราณจำพวกแรกที่เริ่มย้ายถิ่นฐานออกจากทวีปแอฟริกา โดยพบร่องรอยฟอสซิลกระดูกของโฮโม อีเร็กตัส ในพื้นที่หลายแห่งทั่วโลก ทั้งทางตอนใต้ของยุโรป ไปจนถึงจีนและอินโดนีเซีย ซึ่งแสดงถึงความสามารถในการเคลื่อนย้ายเดินทางอย่างยิ่ง "เราพบร่องรอยของโฮโม อีเร็กตัส ในสถานที่หลายแห่งที่ต้องใช้การล่องเรือไปถึงเท่านั้น เช่นที่เกาะครีต (Crete) และเกาะฟลอเรส (Flores) ของอินโดนีเซีย เชื่อกันว่ามนุษย์โบราณ Homo floresiensis ที่พบร่องรอยบนเกาะฟลอเรส ก็น่าจะเป็นลูกหลานของโฮโม อีเร็กตัส ที่ล่องเรือไปถึงเกาะนั้นนั่นเอง กระแสน้ำที่รุนแรงในมหาสมุทรบริเวณดังกล่าว ทำให้ไม่มีทางอื่นที่จะเข้าถึงได้ นอกจากการล่องเรือใบหรือพายเรือ" ศาสตราจารย์เอเวอเร็ตต์กล่าว ผู้เสนอทฤษฎีใหม่ยังชี้ว่า เทคโนโลยีการประดิษฐ์เรือและการล่องเรือที่เกิดขึ้น ยังทำให้มนุษย์โฮโม อีเร็กตัส มีความจำเป็นจะต้องคิดค้นภาษาขึ้นใช้ไปพร้อมกันด้วย "การล่องเรือในมหาสมุทรต้องไปเป็นกลุ่มอย่างน้อยสัก 20 คน เวลาจะบอกให้พายเรือที่ด้านนั้นหรือด้านนี้ รวมทั้งบอกให้เริ่มหรือหยุดพาย จะต้องใช้ภาษาที่เป็นคำศัพท์ซับซ้อนมากไปกว่าการส่งเสียงร้องหรือคำรามเหมือนสัตว์" ภาพกะโหลกของมนุษย์โบราณ Homo heidelbergensis ซึ่งคาดว่าจะมีความสามารถในการใช้ภาษาง่ายๆ ได้เช่นเดียวกับ Homo erectus แต่เดิมนั้นไม่มีผู้ใดทราบแน่ชัดว่า มนุษย์เริ่มใช้ภาษาครั้งแรกเมื่อใด บ้างก็คาดว่าภาษาเป็นสิ่งที่มีใช้เฉพาะในหมู่มนุษย์ยุคใหม่หรือ โฮโม เซเปียนส์ เท่านั้น และไม่น่าจะมีใช้กันมานานเกินกว่า 200,000 ปีที่แล้ว อย่างไรก็ตาม ศาสตราจารย์เอเวอเร็ตต์แย้งในประเด็นนี้ว่า "การคิดค้นภาษาขึ้นใช้นั้น ไม่ได้ยากเย็นแบบที่นักภาษาศาสตร์เข้าใจกัน เพียงแค่มีเสียงที่ต่างกันสองเสียงก็สามารถสร้างภาษาง่าย ๆ ขึ้นได้แล้ว และหากมีระบบสัญลักษณ์ที่เรียงตามลำดับเชิงเส้นได้สักหน่อย ก็จะเกิดไวยากรณ์ขึ้นได้เหมือนกัน จึงไม่แปลกที่มนุษย์โบราณรุ่นเก่าแก่มากอย่างโฮโม อีเร็กตัส จะมีภาษาง่าย ๆ ไว้ใช้สื่อสารกันได้" "ก่อนหน้านี้ทุกคนเชื่อว่า โฮโม อีเร็กตัส เป็นมนุษย์โบราณที่โง่เง่าคล้ายสัตว์จำพวกลิง แต่ผมต้องการเน้นให้ทราบกันตรงนี้ว่า โฮโม อีเร็กตัส เป็นสัตว์ที่ฉลาดที่สุดจำพวกหนึ่งเท่าที่เคยปรากฏอยู่บนโลกใบนี้" ศาสตราจารย์เอเวอเร็ตต์กล่าว บรรดาผู้เชี่ยวชาญมีความเห็นต่อข้อเสนอนี้ต่างกันไป โดยมีทั้งผู้ที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วยกับศาสตราจารย์เอเวอเร็ตต์เป็นจำนวนมาก ฝ่ายที่สนับสนุนทฤษฎีใหม่นี้ชี้ว่า การประดิษฐ์เครื่องมือขึ้นใช้ของมนุษย์โบราณนั้น นำไปสู่การสื่อสารที่ซับซ้อนขึ้นเรื่อย ๆ ดังมีหลักฐานปรากฎในกรณีเครื่องมือหินของ โฮโม อีเร็กตัสเอง ที่มีการถ่ายทอดเทคนิคการประดิษฐ์และใช้งานออกไปในวงกว้าง ส่วนผู้ที่ไม่เห็นด้วยนั้นชี้ว่า สาเหตุทางธรรมชาติอาจนำมนุษย์โบราณไปยังเกาะในมหาสมุทรได้โดยไม่ต้องใช้เรือ เช่นคลื่นยักษ์สึนามิอาจกวาดเอาผู้คนที่เกาะอยู่บนกองท่อนไม้ออกไปในทะเลเปิดได้ นอกจากนี้ สัตว์บางชนิดเช่นลิงชิมแปนซีและอีกาก็สามารถประดิษฐ์เครื่องมือง่าย ๆ ขึ้นใช้เองได้ โดยไม่จำเป็นต้องมีภาษาหรือคิดค้นภาษาขึ้นใช้ด้วยแต่อย่างใด