เลือกตั้ง 2562 : วิบากกรรมไทยรักษาชาติ กับอนาคตของ "พรรคฝ่ายประชาธิปไตย" หลังปรากฏการณ์ 8 กุมภาฯ
พรรคไทยรักษาชาติ (ทษช.) กำลังเผชิญ "วิบากกรรม" จากรอบด้าน หลังเสนอพระนามทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี เป็นนายกรัฐมนตรีในบัญชีของพรรค ต่อสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เมื่อเช้าวันศุกร์ที่ผ่านมา (8 ก.พ.)
ล่าสุด กกต. ยกพระราชโองการในหลวง รัชกาลที่ 10 "พระบรมราชวงศ์ทุกพระองค์ทรงอยู่ในหลักการเกี่ยวกับการดำรงอยู่เหนือการเมือง"ไม่ประกาศพระนามทูลกระหม่อมหญิงฯ เป็นนายกฯ ในบัญชีของพรรค จากเคยวาดหวัง-จัดวางสถานะตัวเองเป็น "ยานพาหนะ" ชี้ขาดชัยชนะของพรรคการเมือง "ฝ่ายประชาธิปไตย" ในสนามเลือกตั้ง 2562 ทว่าการณ์ที่ปรากฏ ทำให้ผู้นิยมประชาธิปไตยบางส่วน "รับไม่ได้" ไม่เว้นแม้กระทั่งกรรมการบริหารพรรค (กก.บห.) บางคนที่ขอออกจากการร่วมเล่น "เกมเสี่ยง" รุ่งเรือง พิทยศิริ อดีต กก.บห.ทษช. และอดีตผู้สมัคร ส.ส. บัญชีรายชื่อ ยื่นใบลาออกจากการเป็นสมาชิกพรรคเมื่อ 4 ก.พ. ในวันเดียวกันกับการลงพระนามของทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ ในหนังสือยินยอมให้ ทษช. เสนอชื่อเป็น "นายกฯ ในบัญชี" ของพรรค รุ่งเรือง ยืนยันกับผู้สื่อข่าวว่าไม่ได้เข้าร่วมประชุม กก.บห.ทษช. ในวันดังกล่าว เพราะได้แจ้งลาออกตั้งแต่ช่วงเช้า ทราบเพียงว่าจะมีการประชุม กก.บห. แต่ไม่รู้ว่ามีวาระอะไร "อย่าเรียกว่าชิงเลยครับ เพราะว่าผมกับครอบครัวตัดสินใจจะยุติงานทางการเมืองมาตั้งแต่เดือน ม.ค. แล้วเพราะมีลูกเล็ก แต่ต้องรอดูจังหวะที่เหมาะสม" รุ่งเรือง กล่าวในระหว่างเดินทางมาตรวจสอบสถานภาพของตัวเองที่สำนักงาน กกต. ช่วงเช้าวันที่ 11 ก.พ. พร้อมยื่นสำเนาหนังสือขอลาออกจากการเป็นสมาชิก ทษช. ไว้ที่ กกต. อีกทาง ราวกับจงใจประกาศต่อสาธารณะว่าไม่รู้ไม่เห็นในสิ่งที่เกิดขึ้น เมื่อถูกถามว่ารู้สึกสบายใจหรือไม่ที่ลาออกก่อนเกิด "ปรากฏการณ์ 8 กุมภาฯ" เขาปฏิเสธจะตอบคำถามข้อนี้ เช่นเดียวกับคำถามที่ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นผิดไปจากเงื่อนไขที่ได้รับก่อนมาร่วมงานกับ ทษช. หรือไม่ รุ่งเรือง อธิบายเพียงว่าได้รับการติดต่อให้มาทำงานด้านวิชาการและจัดทำนโยบายให้พรรค ไม่มีความรู้จักเรื่องตัวบุคคล ส่วนพรรคเดินมาถึงจุดนี้ได้อย่างไร "อย่าให้ผมพูดอย่างนั้นเลย" ปิดชื่อ "ตัวชง" พระนามทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ ปฏิบัติการ "สะเทือนแผ่นดิน" ของ ทษช. เกิดขึ้นเมื่อเวลา 09.10 น. ของวันที่ 8 ก.พ. ร.ท. ปรีชาพล พงษ์พานิช หัวหน้า ทษช. เปิดเผยที่มาของพระนามทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ ในบัญชีนายกฯ ของ ทษช. ว่าสมาชิกรายหนึ่งเป็นผู้เสนอพระนาม ก่อนที่ กก.บห. จะมีมติเห็นชอบด้วย ถึงขณะนี้ไม่มีการเปิดเผยว่าใครคือเจ้าของข้อเสนอดังกล่าว ปัจจุบัน กก.บห.ทษช. มีจำนวน 13 คนหลัง รุ่งเรือง ลาออกจากตำแหน่งไป 1 คน (ดูรายละเอียดด้านล่าง) อย่างไรก็ตามปฏิบัติการนี้ยึดพาดหัวข่าวของสื่อไทย-สื่อต่างชาติได้เพียง 13 ชั่วโมงเศษ ท่ามกลางความรู้สึกแตกต่างหลากหลายจากผู้คนในสังคมการเมืองไทย บ้างก็ส่งเสียงเฮ-โห่ร้อง เพราะเห็นว่าเป็นยุทธศาสตร์สุดแยบยลในการ "หยุดรัฐประหาร" และเป็นหนทางสร้างความปรองดองและสมานฉันท์ของทุกขั้วการเมือง บ้างก็ว่าเห็นว่าเป็นการเดินไปสู่หายนะครั้งใหญ่ และกระทำการมิบังควรจากการดึงสมาชิกราชวงศ์เข้ามายุ่งเกี่ยวกับการเมือง ก่อนที่ทุกอย่างแทบจะยุติลงอย่างสมบูรณ์ เมื่อมีพระราชโองการในหลวง รัชกาลที่ 10 ระบุตอนหนึ่งว่า "พระบรมราชวงศ์ทุกพระองค์อยู่ในหลักการเกี่ยวกับการดำรงอยู่เหนือการเมือง" และ "ไม่สามารถดำรงตำแหน่งใด ๆ ในทางการเมืองได้" กกต. ยกพระราชโองการ ร. 10 "พระบรมวงศ์ราชวงศ์อยู่เหนือการเมือง" ไม่ประกาศบัญชีนายกฯ ทษช. หน้าหนึ่งของพระราชโองการ หลังจากนั้น ทษช. ต้องเผชิญวิบากกรรมทั้งทางการเมืองและทางกฎหมาย ศรีสุวรรณ จรรยา เลขาธิการสมาคมองค์การพิทักษ์รัฐธรรมนูญ และ นพ. เชิดชัย ตันติศิรินทร์ ผู้สมัคร ส.ส. บัญชีรายชื่อ ทษช. และแนวร่วม นปช. กล่าวกับบีบีไทยในทำนองเดียวกันว่าวิบากกรรมทางกฎหมายขั้นต่ำที่ ทษช. ต้องรับคือ การที่ กกต. ไม่ประกาศรับรองรายชื่อ "นายกฯ ในบัญชี" ของพรรค ส่วนวิบากกรรมขั้นรุนแรงคือการยุบพรรค ล่าสุด กกต. ได้ออกประกาศ กกต. เรื่องการแจ้งรายชื่อบุคคลที่พรรคการเมืองจะเสนอให้รัฐสภาพิจารณาแต่งตั้งเป็นนายกฯ ลงวันที่ 11 ก.พ. โดยรับรองชื่อนายกฯ ในบัญชีของ 45 พรรคการเมือง รวม 69 รายชื่อ ยกเว้นพระนามของทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ พร้อมแนบเหตุผลในเอกสารข่าวที่แจกจ่ายสื่อมวลชนวา "พระบรมราชวงศ์ทุกพระองค์ทรงอยู่ในหลักการเกี่ยวกับการดำรงอยู่เหนือการเมืองและความเป็นกลางทางการเมืองของพระมหากษัตริย์ด้วย และไม่สามารถดำรงตำแหน่งใด ๆ ในทางการเมืองได้ เพราะจะเป็นการขัดกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญและประเพณีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข" ทั้งนี้ได้อ้างถึงพระราชโองการที่ประกาศ ณ วันที่ 8 ก.พ. 2562 ประกอบกับรัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 นปช. ชี้ "เป็นการคลี่คลายของฝ่ายเรา" เดิม กก.บห.ทษช. ได้นัดประชุมกัน ณ ที่ทำการพรรค ถ.แจ้งวัฒนะ เวลา 17.00 น. โดยมี กก.บห. 3 คนมารอ ก่อนที่พรรคจะแจ้งสื่อมวลชนขอยกเลิกกำหนดการนี้ เนื่องจากองค์ประชุมไม่ครบ นพ. เชิดชัย เห็นว่า การออกประกาศของ กกต. ไม่ได้ทำให้พรรคเสียหายแต่อย่างใด ก็ถือว่าพรรคได้ปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญแล้วตามมาตรา 89 วรรคสาม วิภูแถลง พัฒนภูมิไทย ผู้สมัคร ส.ส. บัญชีรายชื่อ ทษช. ได้สื่อสารในกลุ่มแกนนำ นปช. ที่เป็นเพื่อนร่วมพรรคผ่านแอปพลิเคชันไลน์ว่า "เป็นการคลี่คลายของฝ่ายเรา" ส่วน เรืองไกร ลีกิจวัฒนะ ผู้สมัคร ส.ส. บัญชีรายชื่อ ทษช. อีกคนที่เคยเรียกร้องให้หัวหน้าพรรคและ กก.บห. ทั้งหมดลาออกเพื่อแสดงความรับผิดชอบต่อการเสนอพระนามทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ เป็นนายกฯ ในบัญชีของพรรค ได้กลับจุดยืนตัวเอง โดยได้ขอให้ กก.บห. ทั้งหมดสู้ต่อไป และส่วนตัวพร้อมจะช่วยเหลือทางข้อกฎหมาย ก่อนหน้านี้ ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกฯ และเป็นผู้ก่อตั้งพรรคไทยรักไทย ซึ่งเป็น "รากเหง้า" ของทษช. ก็ทวีตให้กำลังใจให้เดินหน้าต่อไป กกต. ประชุมลับ ก่อนตั้ง กก. สอบคดียุบพรรค ขณะที่การคดียุบพรรคยังไม่มีความชัดเจน หลัง ศรีสุวรรณ ขอให้ กกต. ไต่สวนและวินิจฉัยกรณี ทษช. เสนอบัญชีนายกฯ ที่ไม่เหมาะสม ขัดต่อรัฐธรรมนูญ ซึ่งนำไปสู่สาเหตุให้ยุบพรรคหรือไม่ โดย กกต. ทั้ง 7 คนได้ "ประชุมลับ" เชิญเจ้าหน้าที่ออกจากห้องประชุมทั้งหมด โดยมีรายงานว่า กกต. ได้ตั้งคณะกรรมการไต่สวนข้อเท็จจริงกรณีการเสนอบัญชีนายกฯ ของ ทษช. ว่าเข้าข่ายความผิด ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมืองหรือไม่ มาตรา 92 (2) ของกฎหมายนี้ บัญญัติว่าเมื่อคณะกรรมการมีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าพรรคการเมืองใดกระทำการอันเป็นปฏิปักษ์ต่อการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ให้ยื่นศาลรัฐธรรมนูญเพื่อสั่งยุบพรรคการเมืองนั้น ส่วนการกำหนดตัวบุคคลในการทำหน้าที่คณะกรรมการไต่สวนนั้น กกต. จะหารือต่อในการประชุม กกต. วันที่ 12 ก.พ. นี้ ศรีสุวรรณ คาดหวังให้ กกต. เร่งพิจารณาเรื่องนี้และส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญนูญวินิจฉัยต่อไป เพราะถ้าปล่อยให้ ทษช. เข้าสู่กระบวนการการเลือกตั้ง และศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยหลัง 24 มี.ค. บ้านเมืองก็อาจเกิดความวุ่นวาย เกิดปัญหาเรื่องการหาพรรคสังกัดใหม่ของ ส.ส. เกิดปัญหาจัดตั้งรัฐบาลไม่ได้ และทำให้ คสช. ได้ยืดเวลาครองอำนาจ ศรีสุวรรณ จรรยา ยื่นเอกสารให้กกต. ให้พิจารณากรณีทษช. เสนอชื่อทูลกระหม่อมฯ เป็นแคนดิเดตนายกฯ สมาชิก ทษช. บอก "ยิ่งกว่ามีความสุข" ขณะที่สมาชิก ทษช. หลายคนไม่ยี่หระต่อสิ่งที่เกิดขึ้น และไม่คิดว่าพวกเขากำลังตกอยู่ในภาวะสุ่มเสี่ยงใด ๆ เพราะไม่ได้ทำอะไรผิด อาทิ วรวัจน์ เอื้ออภิญญกุล อดีตรัฐมนตรีหลายกระทรวง บอกกับบีบีซีไทยว่าสถานการณ์ทุกอย่างยังเป็นปกติ "ทษช. ทำทุกอย่างตามกฎหมาย และทำถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ" เช่นเดียวกับ สุชาติ ธาดาธำรงเวช อดีต รมว. คลัง ที่ยังยิ้มได้ก่อนพูดถึงปรากฏการณ์ 8 กุมภาฯ ว่า "ตอนเช้าก็ดี ทำให้คนรู้จักพรรคผมเยอะเลยนะ ส่วนตกกลางคืน ก็ไม่เห็นมีอะไร" และ "ผมไม่คิดว่ามีความเสี่ยงอะไรเลยนะ คนใหม่ ๆ ที่ไม่มีประสบการณ์อาจกังวล แต่คนเก่าที่มีประสบการณ์อย่างผม more than happy (ยิ่งกว่ามีความสุข)" ย้ำจุดยืน ทษช. เป็นจุดชี้ขาดฝ่ายประชาธิปไตย ด้าน นพ. เชิดชัย ยังยืนยันว่า ทษช. ยังอยู่ในสถานะพรรคการเมืองที่ชี้ขาดชัยชนะให้ฝ่ายประชาธิปไตยได้ดังเดิม โดยจะเป็นพรรคขนาดกลางหรือเล็กที่ช่วยสกัดกั้นการเข้าสู่อำนาจของฝ่ายเผด็จการ และทำให้พรรคการเมืองฝ่ายประชาธิปไตยมีโอกาสจัดตั้งรัฐบาลได้ ตามที่แกนนำพรรคเคยนิยามว่า ทษช. คือ "ยานพาหนะฝ่ายประชาธิปไตย" "การต่อสู้บางทีก็ต้องมีกุศโลบาย เพราะเผด็จการสมัยนี้ปลอมแปลงรูปมา แล้วทำไมฝ่ายประชาธิปไตยต้องรู้ไม่เท่าทันด้วย" นพ. เชิดชัยกล่าว เขาบอกด้วยว่า จากการลงพื้นที่สัมผัสประชาชนในภาคอีสานส่วนใหญ่รู้สึกดีใจที่เห็นปรากฏการณ์ 8 กุมภาฯ เพราะมองกันว่าเป็น "โอกาสที่ใกล้เคียงที่สุด" ที่พรรคจะหยุดยั้งการรัฐประหารได้ และสร้างความปรองดองให้เกิดขึ้นในสังคมได้อย่างแท้จริง อย่างไรก็ตามยอมรับว่า "เสียคะแนนไปเล็กน้อย" จากปัญญาชนฝ่ายก้าวหน้าจากปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น แต่ก็คุ้มเพราะทำให้ ทษช. เป็นที่รู้จักของประชาชนในวงกว้าง เปิดรายชื่อ 13 กก.บห.ทษช. คุณผู้อ่านสามารถติดตามความเคลื่อนไหว สัมภาษณ์พิเศษ บทวิเคราะห์ พร้อมทั้งทำความรู้จักกับ การเลือกตั้ง 2562 โดยทีมงานบีบีซีไทยได้ที่เว็บไซต์ www.bbc.com/thai/election2019 พร้อมทั้งสื่อสังคมออนไลน์บีบีซีไทยผ่านทาง เฟซบุ๊ก, อินสตาแกรม และ ยูทิวบ์ รวมทั้ง #ThaiElection2019 หรือ #เลือกตั้ง2562