เลือกตั้งสหรัฐฯ 2020 : ทรัมป์และไบเดนพูดความจริงแค่ไหนในศึกดีเบตยกแรก
ตลอด 90 นาทีของการโต้วาทีครั้งแรกของผู้สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐฯ คนที่ 46 เมื่อคืนวันอังคารที่ 29 ก.ย. ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และอดีตรองประธานาธิบดี โจ ไบเดน ปะทะกันทุกเรื่อง ตั้งแต่เรื่องเศรษฐกิจไปจนถึงการรับมือไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ แต่สิ่งที่เขาสองคนกล่าวอ้างเป็นความจริงแค่ไหนกัน
ทรัมป์ : "เราได้สร้างเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งที่สุดในประวัติศาสตร์" คำตัดสิน : ไม่จริง เศรษฐกิจสหรัฐฯ เคยดีกว่านี้หลายยุคในอดีต จริงอยู่ที่ก่อนเกิดวิกฤตโควิด-19 เศรษฐกิจดีขึ้นต่อเนื่องมาจากสมัยของประธานาธิบดีบารัค โอบามา แต่ในอดีตมีช่วงที่เศรษฐกิจดีกว่าตอนนี้ ไบเดน : "ประชากรเราคิดเป็น 4% ของประชากรโลก [แต่สหรัฐฯ] มีคนเสียชีวิตคิดเป็น 20%" คำตัดสิน : โดยรวมแล้วก็พูดไม่ผิด แต่หากดูอัตราการเสียชีวิตจากโรคโควิด-19 ต่อคน ยังมีประเทศอื่นอีกเยอะที่สถานการณ์แย่กว่าสหรัฐฯ ยอดผู้เสียชีวิตจากไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ในสหรัฐฯ มีจำนวน 205,942 ราย จากทั้งหมดทั่วโลกกว่า 1 ล้านราย ซึ่งก็เท่ากับสัดส่วนราว 20% จริง ทรัมป์ : บัตรเลือกตั้งทางไปรษณีย์จะทำให้เกิด "การโกงอย่างที่คุณไม่เคยเห็นมาก่อน" คำตัดสิน : งานวิจัยที่มีชี้ว่าไม่มีหลักฐานว่าการเลือกตั้งทางไปรษณีย์ทำให้เกิดการโกงอย่างแพร่หลาย แม้จะมีกรณีที่เกิดขึ้นแยกย่อยไป รายงานจากปี 2017 โดยศูนย์เบร็นแนนเพื่อความยุติธรรม (Brennan Center for Justice) ชี้ว่าอัตราการโกงเลือกตั้งในสหรัฐฯ อยู่ที่ 0.00004% ถึง 0.0009% เท่านั้น ไบเดน : "คน 100 ล้านคน [ในสหรัฐฯ] ป่วยด้วยโรคประจำตัวอยู่แล้ว" คำตัดสิน : ไม่อาจสรุปเรื่องนี้ได้อย่างฟันธง ทรัมป์และไบเดน เถียงกันเรื่องโรคประจำตัวของชาวอเมริกัน ซึ่งอาจทำให้บริษัทประกันสุขภาพเอกชนในสหรัฐฯ ปฏิเสธไม่คุ้มครองค่ารักษาให้คนเหล่านี้ ทรัมป์บอกว่าไบเดนพูดผิดที่บอกว่ามีคนอยู่ในกลุ่มนี้ 100 ล้านคน แต่เราก็ไม่สามารถสรุปเรื่องนี้ได้อย่างแน่ชัด กระทรวงสุขภาพและบริการมนุษย์ของสหรัฐฯ บอกว่า มีชาวอเมริกันราว 50 ถึง 129 ล้านคน มีโรคหรืออาการป่วยประจำตัวบางอย่าง ทรัมป์ : "อีกแค่ไม่กี่สัปดาห์จากนี้ เราก็จะได้วัคซีนแล้ว" คำตัดสิน : หัวหน้าที่ปรึกษาด้านวิทยาศาสตร์ของรัฐบาลสหรัฐฯ เองบอกว่ามี "โอกาสต่ำมาก ๆ" ที่จะมีวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 ที่ผ่านการอนุมัติให้ใช้ภายในสิ้นเดือน ต.ค. ส่วน แอนโทนี ฟอร์ซี ผู้อำนวยการสถาบันโรคภูมิแพ้และโรคติดเชื้อแห่งชาติของสหรัฐฯ บอกว่า กว่าจะรู้ว่าสหรัฐฯ จะได้วัคซีนที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพหรือ ก็ต้องรอจนถึงเดือน พ.ย. หรือ ธ.ค. ปีนี้ ไบเดน : ภาคอุตสาหกรรมการผลิตแย่ตั้งแต่ก่อนเกิดวิกฤตโควิด-19 แล้ว คำตัดสิน : หากดูตัวเลขแล้ว นั่นไม่ใช่ความจริง การระบาดของโรคโควิด-19 ส่งผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมการผลิตจริง นับถึงเดือน ส.ค. สหรัฐฯ มีตำแหน่งงานในภาคอุตสาหกรรมการผลิตลดลงถึง 237,000 ตำแหน่ง เทียบกับตอนที่ทรัมป์เข้ารับตำแหน่งผู้นำประเทศในปี 2017 ทรัมป์ : ไบเดนเคยเรียกชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกันว่า "super-predators" ที่อาจแปลเป็นไทยได้ว่า "สุดยอดนักล่า" คำตัดสิน : ไม่จริงเลย ไบเดนเคยใช้คำว่า "นักล่า" แต่ไม่ได้พูดถึงชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกัน ในปี 1993 เขากล่าวเตือนถึง "นักล่าบนท้องถนนของเรา" ก่อนที่จะลงมติร่างกฎหมายปราบปรามอาชญากรรมในสภาคองเกรส ในเวลาต่อมา ร่างกฎหมายนี้ถูกวิพากษณ์วิจารณ์ว่าทำให้เกิดการกักขังคนจำนวนมาก และส่งผลกระทบต่อชายชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกันเป็นพิเศษ อย่างไรก็ดี ฮิลลารี คลินตัน อดีตผู้แทนพรรคเดโมแครตที่เคยลงสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดี เคยใช้คำนี้เมื่อปี 1996 เพื่อแสดงการสนับสนุนกฎหมายฉบับดังกล่าว สมาชิกครอบครัวทรัมป์ ปรากฏตัวพร้อมด้วยหน้ากากป้องกันโรคเมื่อเดินทางมาถึงทว่ากลับถอดออกในขณะรับชมการดีเบต ไบเดน : "ทรัมป์ไม่ลดราคายารักษาโรคให้ใครทั้งนั้น" คำตัดสิน : โดยเฉลี่ย ราคายาจากใบสั่งแพทย์ในแต่ละเดือนลดลงเล็กน้อยในช่วงหนึ่งปี นับจนถึงเดือน ส.ค. 2019 แต่ก็ปรับตัวสูงขึ้นหลังจากนั้น นั่นเป็นการปรับลดราคาในช่วง 12 เดือนครั้งแรกตั้งแต่ปี 1973 แม้ว่าในปีต่อมา ราคายาจะสูงขึ้น 1.5% แต่การปรับราคาขึ้นโดยเฉลี่ยถือว่าต่ำกว่าช่วงที่นายโอบามาเป็นประธานาธิบดี อย่างไรก็ดี ไม่ได้หมายความว่าดัชนีราคาผู้บริโภค (Consumer Price Index) ของสำนักงานสถิติแรงงาน จะเชื่อถือได้เสมอไป เพราะมักจะวัดจากราคายาที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย เท่ากับว่ายาเหล่านั้นมักจะราคาถูกกว่าเป็นปกติอยู่แล้ว