เมื่อโลกมีผู้สูงวัยมากกว่าเด็ก ชีวิตเราเปลี่ยนไปอย่างไร
ข้อมูลของสหประชาชาติ ระบุว่า นี่เป็นครั้งแรกที่โลกของเรามีผู้สูงวัยมากกว่าคนในวัยเด็ก
ปลายปี 2018 ตัวเลขผู้ที่อายุมากกว่า 65 ปี (ราว 705 ล้านคน) พุ่งสูงมากกว่าเด็กที่อายุต่ำกว่า 5 ขวบ (ราว 680 ล้านคน) เป็นครั้งแรก คาดกันว่า ภายในปี 2050 สัดส่วนคนอายุมากกว่า 65 ปี ต่อ คนอายุ 0-4 ขวบ จะอยู่ที่ ถึง 2 : 1 นี่เป็นแนวโน้มที่ผู้ศึกษาด้านประชากรศาสตร์สังเกตการณ์มาหลายทศวรรษแล้ว และในประเทศส่วนใหญ่ คนมีอายุยืนขึ้น และก็มีลูกกันน้อยเกินไป แนวโน้มนี้จะส่งผลกระทบต่อเราอย่างไร คริสโตเฟอร์ เมอร์เรย์ ผู้อำนวยการสถาบันเพื่อการวัดและการประเมินผลสุขภาพแห่งมหาวิทยาลัยวอชิงตัน บอกกับบีบีซีว่า การมีเด็กน้อยลง และคนชราอายุมากกว่า 65 ปี มากขึ้น จะทำให้การคงไว้ซึ่งสังคมโลกเป็นไปได้ยาก "ลองคิดถึงผลกระทบในเชิงสังคมและเศรษฐกิจสำหรับสังคมที่มีปู่ย่าตายายน้อยกว่าหลานดู" เมอร์เรย์ กล่าว ข้อมูลจากธนาคารโลกระบุว่า ในปี 1960 สัดส่วนการมีบุตรอยู่ที่ ผู้หญิง 1 คน มีลูก 5 คน แต่เกือบ 60 ปี ให้หลัง ตัวเลขลดลงเหลือเพียง เด็ก 2.4 ต่อแม่ 1 คน ในขณะเดียวกัน ความได้เปรียบทางสังคมและเศรษฐกิจเป็นประโยชน์ต่อคนในยุคสมัยใหม่ ในปี 1960 คนมีอายุคาดเฉลี่ย 52 ปีกว่า ๆ แต่อายุคาดเฉลี่ยของประชากรในปี 2017 อยู่ที่ 72 ปี นั่นหมายความว่าเรามีชีวิตที่ยาวนานมากขึ้น และต้องการใช้ทรัพยากรมากขึ้น สร้างแรงกดดันด้านเงินบำนาญและระบบสาธารณสุข คนสูงอายุ ประเทศที่พัฒนาแล้วมีปัญหาเรื่องประชากรสูงอายุมากกว่า ประเทศเหล่านี้มีแนวโน้มที่มีอัตราการเกิดต่ำ เนื่องจาก มีความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจมากกว่า มีอัตราการเสียชีวิตของเด็กต่ำกว่า เข้าถึงการคุมกำเนิดง่ายกว่า และต้องใช้เงินในการเลี้ยงลูกมาก ในประเทศเหล่านี้ ผู้หญิงมักจะมีลูกตอนอายุมากแล้ว และก็มีแนวโน้มที่จะมีลูกน้อยกว่าด้วย ในปี 2018 ญี่ปุ่นมีประชากรอายุมากกว่า 65 ปี คิดเป็นสัดส่วนถึง 27 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถือว่าเยอะที่สุดในโลก ญี่ปุ่นคือตัวอย่างที่ดีประเทศหนึ่ง อายุคาดเฉลี่ยของประเทศอยู่ที่เกือบ 84 ปี และในปี 2018 มีคนอายุมากกว่า 65 ปี คิดเป็นสัดส่วนถึง 27 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถือว่าเยอะที่สุดในโลก ส่วนอัตราส่วนของเด็กที่อายุต่ำกว่า 5 ปี อยู่ที่ 3.85 เปอร์เซ็นต์ ไนเจอร์ก็มีอัตราการเสียชีวิตของเด็กสูงที่สุดในโลกประเทศหนึ่ง จำนวนลูก หรือ สุขภาพเด็ก ประเทศในแอฟริกาเป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดของปัญหาเรื่องจำนวนและสุขภาพของเด็กแรกเกิด ยกตัวอย่างเช่น สาธารณรัฐไนเจอร์ เป็นประเทศที่มีอัตราการเกิดสูงที่สุดในโลก คิดเป็นเด็ก 7.2 คน ต่อ ผู้หญิง 1 คน อย่างไรก็ตาม ไนเจอร์ก็มีอัตราการเสียชีวิตของเด็กสูงที่สุดในโลกประเทศหนึ่ง มีเด็กเสียชีวิตคิดเป็น 85 คน ต่อการเกิด 1,000 คน 2.1 คืออัตราการเกิดที่นักประชากรศาสตร์บอกว่าจำเป็นสำหรับการทดแทนกันเองของประชากรเด็กและประชากรผู้สูงอายุ การทดแทน 2.1 คืออัตราการเกิดที่นักประชากรศาสตร์บอกว่าจำเป็นสำหรับการทดแทนกันเองของประชากรเด็กและประชากรผู้สูงอายุ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลโดยสหประชาชาติระบุว่า มีจำนวนประเทศในโลกมากกว่าครึ่งเพียงนิดเดียวเท่านั้นที่มีอัตราการเกิดตามนั้น คือ 113 ประเทศ แม้ว่าคาดกันว่าภายในปี 2024 เราจะมีประชากรโลกถึง 8 พันล้านคน แต่อัตราการเกิดที่ต่ำลง ทำให้จำนวนประชากรในหลาย ๆ ประเทศลดน้อยลงมาก ตัวอย่างที่ชัดคือรัสเซีย ซึ่งผู้หญิงมีอัตราการมีลูก 1.75 ต่อคน และตัวเลขจากสหประชาชาติชี้ว่า ประชากรชาวรัสเซียจะลดจาก 143 ล้านคน เหลือ 132 ล้านคน ภายในปี 2050 ตัวเลขจากสหประชาชาติชี้ว่า ประชากรชาวรัสเซียจะลดจาก 143 ล้านคน เหลือ 132 ล้านคน ภายในปี 2050 ผลกระทบทางเศรษฐกิจ จำนวนประชากรที่น้อยลง คนสูงอายุมากขึ้น ทำให้มีคนทำงานน้อยลงและประสิทธิภาพในการผลิตต่ำลงไปด้วย ซึ่งส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของประเทศ พ.ย. ที่แล้ว กองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ ไอเอ็มเอฟ เตือนว่า เศรษฐกิจของญี่ปุ่นสามารถหดตัวได้มากกว่า 25 เปอร์เซ็นต์ ในช่วง 40 ปีต่อจากนี้ เนื่องจากประชากรสูงวัย การเมืองและนโยบาย ทุกคนต่างเห็นพ้องต้องกันว่ารัฐบาลต้องทำอะไรสักอย่างเพื่อรับมือกับจำนวนประชากรผู้สูงอายุที่มีมากขึ้นเรื่อย ๆ ที่เป็นปัญหาคุกคามโลกราวกับ "ระเบิดเวลา" ในปี 2015 จีนประกาศยกเลิกนโยบายลูกคนเดียว และในปี 2018 ก็ส่งสัญญาณว่าจะยกเลิกการจำกัดจำนวนลูกโดยทั้งหมด อย่างไรก็ตาม ในปี 2018 จีนมีจำนวนเด็กแรกเกิด 15.2 ล้านคน ซึ่งต่ำที่สุดในรอบกว่า 60 ปี นักวิชาการจีนบอกว่าอัตราการเกิดที่ต่ำลงเป็นผลมาจากผู้หญิงในวัยเจริญพันธุ์ และครอบครัวที่เลื่อนเวลาการมีลูกออกไปด้วยเหตุผลทางการเงิน โดยเฉพาะในครอบครัวที่ผู้หญิงมีการศึกษา และไม่อยากจะเล่นบทบาทเป็นแม่บ้านตามขนบประเพณี แก่ขึ้น แข็งแรงขึ้น ผู้เชี่ยวชาญด้านประชากรศาสตร์ระบุว่า นโยบายที่ส่งเสริมสุขภาพของคนสูงวัยจะมีส่วนสำคัญในการลดผลกระทบของประชากรสูงวัยที่เพิ่มมากขึ้นได้ เพราะเมื่อคนสามารถทำงานได้นานขึ้น มีพลังมากขึ้น ก็เท่ากับว่าจะเสียค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลน้อยลง