รอมฎอน : ถือศีลอดอย่างไรให้ปลอดภัยระหว่างวิกฤตโควิด-19
ชาวมุสลิมหลายล้านทั่วโลกต้องถือศีลอดในช่วงเดือนรอมฎอนพร้อมปฏิบัติตามมาตรการล็อกดาวน์ไปด้วย
ในแต่ละปี ชาวมุสลิมจะถือศีลอดตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้นจนถึงพระอาทิตย์ตกเป็นเวลา 29-30 วัน ตามปฏิทินจันทรคติ นอกจากนี้ยังมีการรวมตัวกันเพื่อปฏิบัติศาสนกิจและกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งที่บ้านและมัสยิดด้วย การถือศีลอดเป็นข้อบังคับสำหรับผู้ใหญ่ที่นับถือศาสนาอิสลามที่สามารถอดอาหารและเครื่องดื่มได้อย่างปลอดภัย แต่ก็มีข้อกังวลบางประการขณะที่สถานการณ์การแพร่ระบาดไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ดำเนินอยู่ขณะนี้ เจนนา มาช็อกกี อาจารย์ด้านภูมิคุ้มกันวิทยาจากมหาวิทยาลัยซัสเซกซ์ บอกว่า การสู้กับการติดเชื้อไวรัสต้องใช้พลังงานมาก และการไม่กินข้าวหรือดื่มน้ำเป็นเวลานาน ๆ ทำให้ภูมิคุ้มกันร่างกายอ่อนแอได้ ดังนั้น จึงเป็นเรื่องสำคัญที่เราต้องรับแคลอรี่เข้าร่างกายให้เพียงพอในช่วงที่กินอาหารได้ มีสารอาหารหลักอย่างคาร์โบไฮเดรต โปรตีน ไขมัน รวมถึงวิตามินซี และธาตุเหล็ก อย่างเพียงพอ นอกจากนี้ยังควรกินอาหารให้หลากหลายด้วย ไม่ว่าจะเป็นผักมีสี ผลไม้ และธัญพืชจำพวกถั่ว ดร.มาช็อกกี บอกว่า การกินน้อยหรือมากเกินไปอาจส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันได้ การถือศีลอดอาจทำให้คุณมีภาวะขาดน้ำ และส่งผลกระทบต่อเมือกบริเวณผนังช่องทางเดินหายใจ ซึ่งทำหน้าที่เป็นเหมือนด่านป้องกันให้ร่างกาย อย่างไรก็ตาม เราสามารถพักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกาย และพยายามผ่อนคลายจิตใจ ซึ่งจะช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันร่างกายทำงานได้อย่างที่ควร ในไทย สำนักจุฬาราชมนตรีได้ออกประกาศว่า โรคระบาดโควิด-19 ไม่ได้เป็นอุปสรรคในการการถือศีลอดแต่อย่างใด แต่ที่ง่ายที่สุดก็คือป้องกันตัวเองไม่ให้เสี่ยงติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ซึ่งป้องกันได้ด้วยการล้างมือบ่อย ๆ และอยู่กับบ้านถ้าเป็นไปได้ คนที่ป่วยอยู่ คนที่ป่วยอยู่ รวมถึงผู้ที่ป่วยโรคโควิด-19 ได้รับการยกเว้นให้ไม่ต้องถือศีลอด และไม่แนะนำให้คนที่มีปัญหาสุขภาพเรื้อรังอย่างผู้ที่เป็นโรคเบาหวานถือศีลอดเช่นกัน เดเนียล โฮเวิร์ธ จากองค์กรการกุศลโรคเบาหวานแห่งสหราชอาณาจักร (Diabetes UK) บอกว่า การตัดสินใจเรื่องนี้ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของแต่ละบุคคล แต่ก็มีข้อแนะนำสำหรับคนที่มีอาการในระดับที่ควบคุมได้แต่อยากจะถือศีลอดสามารถทำได้ อาทิ การกินขนมปังหรือข้าวที่ผ่านกระบวนการการขัดสีน้อยซึ่งจะปล่อยคาร์โบไฮเดรตช้ากว่า หรือตรวจระดับน้ำตาลในเลือดให้บ่อยขึ้น บุคลากรทางการแพทย์ สภามุสลิมแห่งสหราชอาณาจักร ออกมาประกาศว่าบุคลากรทางการแพทย์ที่ต้องดูแลผู้ป่วยโควิด-19 ซึ่งเสี่ยงภาวะขาดน้ำและทำงานผิดพลาดจากการใส่อุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคลหรือ PPE และต้องทำงานเข้ากะนาน ๆ ได้รับการยกเว้นให้ไม่ต้องถือศีลอด การถือศีลอดดีต่อสุขภาพคนเราได้ไหม แม้ว่าการรับแคลอรี่เข้าร่างกายไม่เพียงพอในแต่ละวันทำให้ระบบภูมิคุ้มกันร่างกายตอบสนองไม่ดีเท่าเดิม ผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกันร่างกายจากการถือศีลอดไม่ใช่เรื่องที่อธิบายได้อย่างง่ายดาย ระบบภูมิคุ้มกันไม่ใช่สิ่งที่จะกดสวิตช์เปิด-ปิดกันได้ เป็นระบบการทำงานอันซับซ้อนที่ต้องดูแลอย่างสมดุล การอดอาหารจะทำให้ร่างกายหลั่ง คอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนแห่งความเครียด ซึ่งอาจไปกดระบบตอบสนองของภูมิคุ้มกันบางอย่างไว้ หลักฐานจากงานวิจัยที่ทดลองกับหนูและพบว่า การอดอาหารเป็นช่วง ๆ อย่างที่ทำในช่วงเดือนรอมฎอนสามารถเร่งกระบวนการฟื้นฟูร่างกายได้ ทำให้เซลส์ร่างกายเก่า ๆ ตาย และถูกแทนที่ด้วยเซลส์ใหม่ อย่างไรก็ดี ยากที่จะพิสูจน์ว่านี่จะเกิดขึ้นในมนุษย์เหมือนกัน และก็ไม่แน่ชัดว่าต้องอดอาหารนานเท่าไรถึงจะเกิดผลกระทบเดียวกันกับที่ทดลองในหนู ในไทย วันที่ 14 เม.ย. สำนักจุฬาราชมนตรีได้ออกประกาศเกี่ยวกับมาตรการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ในการปฏิบัติศาสนกิจช่วงเดือนรอมฎอนเอาไว้ พร้อมกับระบุว่า "โรคระบาดโควิด-19 ไม่ได้เป็นอุปสรรคในการการถือศีลอดแต่อย่างใด" มาตรการตามประกาศฉบับนี้ ได้แก่ ชาวมุสลิมเว้นระยะห่างระหว่างกันในการละหมาดที่มูลนิธิเพื่อศูนย์กลางอิสลามแห่งประเทศไทย กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 20 มี.ค.