จามาล คาชูจกิ คือใคร ทำไมตุรกีไม่พอใจเมื่อเขาหายตัวไปจากกงสุลซาอุดีอาระเบียในอิสตันบูล
จามาล คาชูจกิ นักข่าวชื่อดัง และนักวิจารณ์รัฐบาลซาอุดีอาระเบีย เข้าไปในสถานกงสุลซาอุฯ ในนครอิสตันบูล ประเทศตุรกี เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เพื่อรับเอกสารบางอย่าง และจากนั้นก็ไม่มีใครพบเห็นเขาอีกเลย
จามาล คาชูจกิ หายตัวไปตั้งแต่ช่วงบ่ายของวันที่ 2 ต.ค. ที่ผ่านมา คู่หมั้นของเขากลัวว่า เขาอาจถูกลักพาตัว หรือถูกสังหาร เจ้าหน้าที่ทางการในนครอิสตันบูล เชื่อว่า เขาถูกฆาตกรรม โดยฝีมือของสายลับซาอุฯ ด้านทางการซาอุฯ ยืนกรานว่า เขาเดินทางออกไปจากสถานกงสุลไม่นาน หลังจากมาถึง นี่คือสิ่งที่เรารู้ และไม่รู้ เกี่ยวกับการหายตัวไปของเขา ใครคือ จามาล คาชูจกิ ? นายคาชูจกิ เป็นนักข่าวที่มีชื่อ ซึ่งเคยทำข่าวสำคัญหลายเรื่อง เช่น การบุกอัฟกานิสถานของโซเวียต และการขึ้นมามีอำนาจของโอซามา บิน ลาเดน ให้แก่องค์กรข่าวของซาอุฯ หลายแห่ง เขาทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาให้กับเจ้าหน้าที่ทางการระดับสูงของซาอุฯ แต่ต่อมาก็กลายเป็นบุคคลที่รัฐบาลซาอุฯ ไม่ชื่นชอบ เขาลี้ภัยในสหรัฐฯ เมื่อปีที่แล้ว และได้เขียนคอลัมน์รายเดือนให้แก่หนังสือพิมพ์วอชิงตัน โพสต์ ซึ่งเขาได้วิจารณ์นโยบายหลายอย่างของมกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน ของซาอุฯ ในคอลัมน์แรกที่เขาเขียนให้กับ วอชิงตัน โพสต์ นายคาชูจกิ ระบุว่า เขากลัวถูกจับเนื่องจากการที่มกุฎราชกุมารแห่งซาอุฯ ทรงปราบปรามผู้ที่แข็งข้อ นับตั้งแต่พระองค์ทรงขึ้นเป็นมาองค์รัชทายาทลำดับแรก ในการสืบราชสมบัติต่อจากสมเด็จพระราชาธิบดีซัลมาน "คนที่ถูกจับไม่ใช่ผู้ที่แข็งข้อด้วยซ้ำ พวกเขาแค่มีความเห็นที่อิสระ" เขากล่าวกับรายการนิวส์อาวร์ ของบีบีซี สามวันก่อนหายตัวไป เขาไปที่สถานกงสุลทำไม? ฮาทีเจอ เจงกิซ คู่หมั้นของผู้สื่อข่าวที่หายตัวไป กล่าวว่า เธอรออยู่ที่ด้านนอกนาน 11 ชั่วโมง แต่เขาก็ไม่ออกมา เขาเดินทางไปที่สถานกงสุลซาอุฯ ในนครอิสตันบูลครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 ก.ย. เพื่อรับเอกสารรับรองว่า เขาได้หย่าขาดจากอดีตภรรยาแล้ว แต่เขาได้รับแจ้งให้กลับมาใหม่ นายคาชูจกิ กลับไปที่นั่นในวันที่ 2 ต.ค. เมื่อเวลา 13.14 น ตามเวลาท้องถิ่น ก่อนถึงเวลานัด 13.30 น. มีรายงานว่า เขาได้บอกกับเพื่อน ๆ ว่า เขาได้รับการปฏิบัติ "อย่างอบอุ่น" ในการไปสถานกงสุลซาอุฯ ครั้งแรก และยืนยันกับเพื่อนว่า เขาคงไม่เจอปัญหาใด ๆ กระนั้น เขาก็นำโทรศัพท์มือถือสองเครื่องให้ฮาทีเจอ เจงกิซ คู่หมั้นชาวตุรกีของเขาไว้ และบอกเธอว่า ถ้าเขาไม่กลับออกมา ให้โทรหาที่ปรึกษาของประธานาธิบดีเรเจป ทายยิป แอร์โดอัน ของตุรกี เธอรออยู่ที่ด้านนอกสถานกงสุลนานกว่า 10 ชั่วโมง และเดินทางกลับในช่วงเช้าของวันที่ 3 ต.ค. หลังจากไม่พบร่องรอยของเขา ตุรกีบอกว่าเกิดอะไรขึ้นกับเขา เจ้าหน้าที่ทางการตุรกี ระบุว่า นายคาชูจกิ ถูกทีมสายลับซาอุฯ สังหารที่สถานกงสุล จากนั้นได้มีจัดการศพของเขา แต่ตุรกีไม่มีหลักฐานที่น่าเชื่อถือในการพิสูจน์ข้อสันนิษฐานนี้ เจ้าหน้าที่อาวุโสที่ไม่ระบุชื่อคนหนึ่ง กล่าวกับ นิวยอร์ก ไทมส์ ว่า นายคาชูจกิถูกสังหารในปฏิบัติการที่ซับซ้อนภายในเวลา 2 ชั่วโมงหลังเดินทางมาถึง และจากนั้นศพถูกหั่นแยกชิ้นส่วน หนังสือพิมพ์ซาบาห์ของตุรกี ซึ่งสนับสนุนรัฐบาล รายงานว่า มีทีมสายลับของซาอุฯ ต้องสงสัย 15 คน ที่เดินทางบินเข้าและออกนครอิสตันบูลในวันที่นายคาชูจกิหายตัวไป บีบีซี เข้าใจว่า หนึ่งในนั้นคือ มาเฮอร์ มูเตร็ป ซึ่งมียศพันเอกในหน่วยข่าวกรองของซาอุฯ และประจำอยู่ที่สถานทูตซาอุฯ ในกรุงลอนดอนของอังกฤษ มีรายงานว่า สายลับ 9 คน เดินทางด้วยเครื่องบินส่วนตัวจากกรุงริยาดของซาอุฯ ไปถึงเมื่อเวลา 03.15 น ในวันที่นายคาชูจกิเดินทางไปที่สถานกงสุล ส่วนสายลับต้องสงสัยที่เหลือ มีรายงานว่า เดินทางตามมาในวันเดียวกันด้วยเครื่องบินส่วนตัวลำที่ 2 หรือไม่ก็ด้วยเครื่องบินพาณิชย์ จากนั้นได้เข้าพักที่โรงแรม 2 แห่งใกล้กับสถานกงสุล ภาพจากกล้องวงจรปิดที่สถานีโทรทัศน์ของตุรกีนำไปออกอากาศเผยให้เห็น กลุ่มชายชาวซาอุฯ กำลังเดินทางเข้าตุรกีจากสนามบินอิสตันบูล จากนั้นได้เข้าพักยังโรงแรม นอกจากนี้ยังเผยให้เห็นรถหลายคันที่กำลังมุ่งหน้าไปยังสถานกงสุล 1 ชั่วโมงก่อนที่นายคาชูจกิจะไปถึง รวมถึงรถตู้สีดำที่คาดว่ามีส่วนสำคัญในการสอบสวน มีรายงานว่า รถตู้คันหนึ่งได้นำตัวผู้ชายเหล่านั้นจากสถานกงสุลไปส่งยังที่พักกงสุลซาอุฯ ที่อยู่ใกล้เคียง ราว 2 ชั่วโมงหลังจากนายคาชูจกิมาถึง เจ้าหน้าที่สอบสวนระบุว่า กลุ่มชายดังกล่าวเดินทางออกจากตุรกีด้วยเครื่องบินเจ็ท 2 ลำ โดยแวะที่กรุงไคโร และนครดูไบ หนังสือพิมพ์ซาบาห์ ระบุว่า เจ้าหน้าที่ชาวตุรกีที่ทำงานที่บ้านพักกงสุลซาอุฯ ถูกแจ้งให้ "รีบ" กลับในวันที่นายคาชูจกิ หายตัวไป วอชิงตัน โพสต์ รายงานเช่นกันว่า ก่อนที่นายคาชูจกิไปถึง หน่วยข่าวกรองของสหรัฐฯ ได้ดักจับการสื่อสารของเจ้าหน้าที่ทางการซาอุฯ ได้ โดยมีการหารือกันเกี่ยวกับแผนการจับตัวนายคาชูจกิ เรื่องวันที่ 2 ต.ค. ถูกเปิดเผยได้อย่างไร จากการรายงานข่าวของสื่อตุรกี นี่คือลำดับเวลาของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น 03:28: เครื่องบินเจ็ทนำตัวสายลับต้องสงสัยของซาอุฯ เดินทางมาถึงสนามบินอิสตันบูล 05:05: กลุ่มสายลับต้องสงสัยที่มาถึงเข้าพักที่โรงแรม 2 แห่งใกล้กับสถานกงสุล 12:13: รถที่ใช้ในทางการทูตหลายคันถูกจับภาพไว้ได้ขณะเข้าไปในสถานกงสุล มีรายงานว่าเป็นรถที่นำตัวสายลับซาอุฯ บางส่วนเข้าไป 13:14: นายคาชูจกิ เดินทางมาถึงสถานกงสุล 15:08: รถหลายคันออกจากสถานกงสุล และถูกจับภาพขณะเดินทางไปยังที่พักของกงสุลซาอุฯ ที่อยู่ใกล้เคียง 17:15: เครื่องบินเจ็ทลำที่ 2 ซึ่งนำตัวเจ้าหน้าที่ทางการซาอุฯ ต้องสงสัยจำนวนหนึ่ง เดินทางมาถึงนครอิสตันบูล 17:33: ฮาทีเจอ เจงกิซ คู่หมั้นของนายคาชูจกิ ถูกพบอยู่ในกล้องวงจรปิด ขณะกำลังรอที่ด้านนอกสถานกงสุล 18:20: หนึ่งในเครื่องบินเจ็ทเดินทางออกจากสนามบินอิสตันบูล และเครื่องบินลำสุดท้ายเดินทางออกไปเมื่อเวลา 21.00 น ซาอุดีอาระเบีย ว่าอย่างไรบ้าง? สถานกงสุลซาอุฯ ระบุว่า นายคาชูจกิกลับออกไป หลังจากทำเรื่องเอกสารแล้วเสร็จ เจ้าชายโมฮัมเหม็ด ทรงกล่าวกับบลูมเบิร์ก นิวส์ เมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า รัฐบาลของพระองค์ "อยากรู้มากว่าเกิดอะไรขึ้นกับเขา" และนายคาชูจกิ ได้ออกจากสถานกงสุลแล้ว "หลังจากมาถึง 2-3 นาที หรือ 1 ชั่วโมง" "เราไม่มีอะไรต้องปกปิด" พระองค์ ตรัส เจ้าชายคาเลด บิน ซัลมาน พระอนุชาของเจ้าชายโมฮัมเหม็ด และทูตซาอุฯ ประจำสหรัฐฯ ทรงยืนกรานว่า รายงานเกี่ยวกับการหายตัวไปหรือการเสียชีวิตของนายคาชูจกิ "เป็นเรื่องเหลวไหลและไม่มีมูลความจริง" กระทรวงต่างประเทศของซาอุฯ ระบุว่า "ยินดีที่จะให้ความร่วมมือ" และให้ตรวจค้นอาคารสถานกงสุลได้ ตุรกี ระบุว่า จะตรวจค้น แต่ก็ได้ขอหลักฐานที่พิสูจน์ได้ว่า นายคาชูจกิได้เดินทางออกจากอาคารแล้วด้วยเช่นกัน ด้านลูกชายของนายคาชูจกิ ได้กล่าวกับสำนักข่าวอัล อาราบิยา ของซาอุฯ ว่า การหายตัวไปของพ่อเขา "ได้ถูกทำให้เป็นเรื่องการเมือง" โดยกลุ่มของชาวต่างชาติ "เรื่องนี้ก็คือ มีพลเมืองชาวซาอุฯ คนหนึ่ง ที่หายตัวไป" เขากล่าว