ศิลปะดิจิทัล: "การขายคริปโตอาร์ตเปลี่ยนชีวิตฉันอย่างสิ้นเชิง"
ศิลปินหลายคนกำลังทำเงินมหาศาลจากการขายภาพดิจิทัลผ่านทางคริปโตอาร์ต (cryptoart) ซึ่งศิลปินบางคนบรรยายว่าเป็น "วงการที่ไม่ธรรมดาและกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว"
อะลานา เอ็ดจิงตัน สามารถเปลี่ยนแปลงชีวิตของเธอได้อย่างสิ้นเชิงด้วยการขาย NFT บีเพิล ศิลปินที่เพิ่งทำสถิติโลกใหม่จากการขายงานศิลปะดิจิทัลในราคา 69 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 2,100 ล้านบาท) ในรูปแบบเหรียญที่ไม่สามารถทดแทนได้ (non-fungible token--NFT) ซึ่งหมายถึงทรัพย์สินที่มีลักษณะเฉพาะตัวและมีการรับรองความเป็นเจ้าของที่สามารถนำไปซื้อขายผ่านบล็อกเชนได้ คริสตีส์ บริษัทจัดประมูลของอังกฤษ ระบุว่า ยอดขายดังกล่าวทำให้บีเพิล "อยู่ในอันดับศิลปินที่ยังมีชีวิตอยู่ที่มีมูลค่าสูงที่สุด 3 คนแรก" และนี่เป็นสิ่งที่หลายคนบอกว่าได้ "เปลี่ยนแปลง" ชีวิตของพวกเขา "ฉันใช้ชีวิตเดือนชนเดือน" อะลานาบอกว่าครอบครัวของเธอมีเงินพอที่จะอยู่ในบ้านที่มีสวนหลังบ้าน และ "เดินไปทะเลสาบได้ในเวลา 5 นาที" อะลานา เอ็ดจิงตัน กล่าวว่า เธอกำลัง "จม" อยู่ในกองหนี้ ก่อนที่เธอจะค้นพบวงการ NFT อะลานาบอกว่าเธอ "ทำงานศิลปะแบบสนุก ๆ" มาตลอดชีวิต และด้วยความที่เป็นคนเก็บตัว เธอจึงไม่เคยเสนอผลงานให้แกเลอรีแห่งใดเลย เธอได้แต่ตั้งหน้าตั้งตาเลี้ยงดูลูก 3 คนด้วยการทำงานหลายอย่าง และเรียนระดับปริญญาด้านวิชาพืชสวน "ไม่ต่างจากคนส่วนใหญ่ ฉันใช้ชีวิตเดือนชนเดือน ติดหนี้บัตรเครดิตและไม่รู้ว่าฉันจะหลุดพ้นจากวงจรอุบาทว์ของการต้องจ่ายดอกเบี้ยสูงเมื่อไหร่" เธอเล่า เมื่ออะลานาค้นพบว่าเธอสามารถขายภาพวาดสีน้ำมันบนผืนผ้าใบของเธอได้ทางออนไลน์ เธอจึงมีความหวังว่าน่าจะทำเงินได้สัก "500 ดอลลาร์" แต่กลับกลายเป็นว่า มีคนเข้ามาประมูลภาพของคุณแม่ลูกสามคนนี้จนมีมูลค่าหลายพันดอลลาร์สหรัฐฯ ในการประมูลขายภาพทางออนไลน์ครั้งแรกของเธอ และเธอขายภาพได้ทั้งหมด 16 ภาพ ได้เงินมา 100,000 ดอลลาร์แคนาดา (ประมาณ 2.47 ล้านบาท) ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่เธอเรียกว่า "ตื่นเต้นอย่างสุดขีด" "การได้เห็นคนเข้ามาซื้อผลงานศิลปะของฉันจริง ๆ เป็นประสบการณ์ที่เหนือจริงมาก ซึ่งฉันไม่เคยได้พบเห็นมาก่อนในชีวิต" ศิลปินหญิงวัย 35 ปีจากเมืองออนแทรีโอกล่าว ภาพวาดดิจิทัลของอะลานาที่ชื่อว่า "เอธิคอล" (ETHical) ขายได้ในราคา 22,000 ดอลลาร์แคนาดา (หรือราว 544,000 บาท) ความสำเร็จของอะลานาทำให้ชีวิตของเธอ "เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง" เธอสามารถจ่ายหนี้บัตรเครดิตทั้งหมดได้ จ่ายค่าเรียนมหาวิทยาลัยได้ และยังพาครอบครัวย้ายออกจากเมืองไปอยู่บ้านหลังที่ใหญ่ขึ้นในชนบทได้ด้วย เงินจำนวนมากที่เธอหาได้ ทำให้เธอสามารถใช้เป็นค่ารักษา รอน ลูกชายของเธอ ซึ่งมีภาวะออทิสซึม, สมาธิสั้น และกลุ่มอาการทูเร็ตต์ (Tourette's syndrome) ซึ่งเป็นอาการผิดปกติทางระบบประสาท ทำให้มีอาการกระตุกของกล้ามเนื้อ หรือเปล่งเสียงซ้ำ ๆ อะลานาบอกว่าเธอต้องฝ่าฟันอย่างมากเพื่อให้เข้ามาอยู่ในวงการ NFT ที่ "ถูกผู้ชายครอบงำอยู่" และหวังว่าความสำเร็จของเธอจะกรุยทางให้ศิลปินหญิงอีกจำนวนมาก "ประตูได้เปิดกว้างแล้ว และมีความเป็นไปได้ที่ไม่สิ้นสุด ฉันมีมุมมองที่เป็นบวกและมีความหวังในชีวิตมากขึ้น" อะลานากล่าวเพิ่มเติม "ฉันใส่จิตวิญญาณของฉันลงไปในงาน และทำเงินจากมัน ฉันไม่เคยนึกว่ามันจะเป็นไปได้" "มันเป็นวันที่สดใสและเบิกบานมากขึ้นจริง ๆ" NFT คืออะไร และทำงานอย่างไร ผลงานของบีเพิล (Beeple) ทำให้เขาขายภาพได้ในราคา 69 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ NFT คือการรับรองทางดิจิทัลรูปแบบหนึ่ง ที่ให้การยืนยันผู้ที่เป็นเจ้าของทรัพย์สินที่มีความเฉพาะเจาะจงในวงการคริปโตอาร์ต NFT แต่ละเหรียญจะเป็นตัวแทนการเป็นเจ้าของผลงานศิลปะของแท้ 1 ชิ้น เหรียญ NFT มีอยู่จริงในบล็อกเชน ซึ่งเป็นเทคโนโลยีเดียวกันกับที่ทำให้เกิดสกุลเงินดิจิทัลต่าง ๆ ขึ้นมาก อย่าง บิตคอยน์ นอกจากนี้เหรียญ NFT นี้ยังมีรายละเอียดต่าง ๆ อย่างเช่น ผู้ที่สร้างสรรค์ผลงานศิลปะชิ้นนั้นขึ้นมาคือใคร ผลงานถูกขายเมื่อไหร่ และใครซื้อไปบ้าง หมายความว่า แม้ว่าทุกคนสามารถชมสำเนาภาพทางออนไลน์ได้ แต่คนที่ซื้อเหรียญ NFT เพียงคนเดียวเท่านั้นที่พูดได้ว่าเป็นเจ้าของภาพนั้น เหรียญเหล่านี้สามารถนำไปขายต่อได้และโอนกรรมสิทธิ์ความเป็นเจ้าของให้แก่อีกคนหนึ่งได้ ขณะที่ศิลปินยังคงเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ทางปัญญาของภาพที่เกี่ยวข้องกับเหรียญ NFT นั้นอยู่ และสามารถที่จะได้รับค่าลิขสิทธิ์ในทุกครั้งที่มีการขายเหรียญนั้นต่อให้กับคนอื่น "ผมถังแตกสุด ๆ...แล้วผมก็หาเงินได้ 250,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ" ดาเรียส พูยา บอกว่าเขา "ถังแตกสุด ๆ" ก่อนจะตัดสินใจเข้าสู่วงการคริปโตอาร์ต ดาเรียส พูยา ศิลปินด้านสามมิติและนวนิยายวิทยาศาสตร์ บอกว่า เขา "ถังแตกสุด ๆ" ก่อนที่เขาจะพบว่า เพื่อนของเขาหลายคนขายงานได้ "เงินมหาศาล" และเขาก็ได้ตัดสินใจลองเข้ามาสู่วงการคริปโตอาร์ตด้วยตัวเอง ศิลปินวัย 30 ปีจากเมืองคาร์ลส์รูเออ ประเทศเยอรมนี กล่าวว่า "ผมต้องการเข้ามามีส่วนร่วมและตรวจสอบว่ามูลค่าของผมมีมากแค่ไหน และผมจะทำอะไรจากมันได้หรือไม่" "ผมไม่ได้คาดหวังอะไรมากนัก" ภาพดิจิทัลของดาเรียสที่ชื่อว่า คอนเน็กชันส์ (Connections) ขายได้ราคา 35,335 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 1.09 ล้านบาท) แต่ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์หลังจากลงทะเบียนในช่องทางสำหรับขายผลงานบางช่องทาง ดาเรียส หรือที่รู้จักกันในโลกออนไลน์ว่า บากาอาร์ตส์ (BakaArts) ก็ทำเงินได้ เหรียญ NFT แรกของเขาคือ ภาพวาดดิจิทัลที่มีชื่อว่า อะโครโฟเบีย (Acrophobia) ซึ่งขายไปได้ในราคา 12,497 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 384,000 บาท) "ผมพูดไม่ออกเลย ผมไม่คาดคิดว่า มันจะได้ราคาสูงขนาดนั้น" เขาเล่า "ผมโทรหาแฟนสาวของผมแล้วบอกว่า 'คุณเห็นหรือเปล่า นี่มันคือเรื่องจริงใช่ไหม'" ภาพอะโครโฟเบีย (Arcophobia) ของดาเรียส พูยา ซึ่งเขาบอกว่าตื่นเต้นสุดขีดที่เห็นมันมีมูลค่าสูงขึ้นเรื่อย ๆ ในการประมูล ผลงานศิลปะของดาเรียสยังคงขายได้อย่างต่อเนื่องในราคาที่สูงขึ้น ซึ่งเขาเรียกประสบการณ์นี้ว่า "บ้ามาก" เขาบอกว่า "เมื่อ 20 วันก่อน ผมยังมีปัญหาการเงินอยู่เลย แล้วตอนนี้ผมมีเงินเกือบ 250,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 7.69 ล้านบาท)" "ผมรู้ตัวว่า ถ้าผมอยากได้อะไร ผมสามารถซื้อได้เลยตอนนี้ และนั่นมันช่วยให้ผมมีสภาพจิตใจที่ดีขึ้นจริง ๆ" ดาเรียส ซึ่งบริจาครายได้ส่วนหนึ่งให้องค์กรการกุศลด้านสุขภาพจิต กล่าวว่าแม้ว่าวงการ NFT จะมีรายได้ก้อนโตให้ศิลปิน แต่สิ่งที่มีมากไปกว่านั้นคือ "สภาพแวดล้อมที่ดีต่อใจ" "ผมคิดว่า มันเป็นเพราะว่าที่นี่ให้คุณค่ากับศิลปิน ในที่สุดพวกเขาได้ในสิ่งที่ควรได้" ดาเรียสบอกว่า ในที่สุดความฝันต่าง ๆ "กำลังจะกลายเป็นจริง" สำหรับบรรดาศิลปิน "มันทำให้เราได้รับโอกาสที่เท่าเทียม" ไม่ใช่แค่ภาพวาดและภาพประกอบเท่านั้นที่ขายเป็นคริปโตอาร์ต บรูโน นาซิฟ ศิลปินชาวอาร์เจนตินา ประสบความสำเร็จในการขายจิฟ (GIF) และได้ใช้เงินนั้นในการติดตั้งแผงพลังงานแสงอาทิตย์ให้กับฟาร์มที่เขาใช้ชีวิตอยู่ในปัจจุบัน ศิลปินวัย 37 ปี ซึ่งผลิตผลงานศิลปะมาตั้งแต่เขาอายุ 15 ปี กล่าวว่า แนวโน้มที่กำลังเติบโตนี้เป็น "วงการที่ไม่ธรรมดาและกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว" และทำให้มีการเข้าถึงทั่วโลกจากคนหลายฝ่าย "ทั้งนักสะสม ศิลปิน และผู้คนหน้าใหม่ ๆ จำนวนมาก ซึ่งก่อนหน้านี้ไม่เคยเข้ามาเกี่ยวข้องกัน" ไซเบอร์ ชักติ ศิลปินแนวกลิตช์ (Glitch) และช่างภาพจากอินเดีย เห็นด้วยและยกความดีให้กับ NFT ที่ทำให้เธอ "มีความหวังว่าจะมีอิสระทางการเงินอย่างยั่งยืน" "ขณะที่วงการศิลปะแบบดั้งเดิมมีแนวโน้มที่จะปิดกั้นศิลปินที่เรียนรู้ด้วยตัวเอง วงการนี้ทำให้เราได้รับโอกาสอย่างเท่าเทียม" "ภายในเวลาราว 5 เดือน มีคนเสนอซื้อผลงานของฉันตั้งแต่ราคา 80 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 2,400 บาท) ไปจนถึง 800 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 24,000 บาท)" ไซเบอร์ ชักติ บอกว่า "ขณะที่วงการศิลปะแบบดั้งเดิมมีแนวโน้มที่จะปิดกั้นศิลปินที่เรียนรู้ด้วยตัวเอง วงการนี้ทำให้เราได้รับโอกาสอย่างเท่าเทียม" ใครซื้อ NFT ราคาเวนดรา เรา ศาสตราจารย์ด้านการเงินที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ (University of Cambridge) กล่าวว่า ความสนใจที่เพิ่มสูงขึ้นใน NFT ในช่วงนี้ อาจเป็นผลมาจากการที่มีผู้คนมองหาช่องทางใช้จ่ายไปกับอะไรที่ "สนุก ๆ" ในช่วงการระบาดใหญ่ของโควิด-19 อย่างไรก็ตาม เขาคาดว่า ยอดขายของศิลปิน NFT ส่วนใหญ่จะ "เพิ่มขึ้นและหายไป" โดยอาจจะมีเพียงผลงานของศิลปินที่อยู่ในอันดับต้น ๆ เท่านั้นที่ยังเป็นที่ต้องการอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน "เราได้เคยเห็นของประเภทนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีกในฟองสบู่ ซึ่งราคาไม่ได้มีความสัมพันธ์กับความเป็นจริงพื้นฐานเลย" "คุณอาจทำเงินได้มหาศาล แต่ไม่มีอะไรรับประกัน คุณอาจจะเสียเงินมหาศาลได้เช่นกัน" บรูโน นาซิฟ ขาย NFT จากป่าผลไม้ที่เขาปลูกขึ้นมาเองในอาร์เจนตินา เนลสัน โรหร์บัก ผู้ที่สนใจใน NFT และนักสะสม เรียกวงการคริปโตอาร์ตว่าเป็นการ "กบฏ" ต่อผู้ที่พยายาม "จะนำมูลค่าไปจากตัวศิลปิน" ตั้งแต่เดือน ม.ค. ที่ผ่านมา ผู้อำนวยการฝ่ายการตลาดจากนครชิคาโกวัย 26 ปี ผู้นี้ใช้เงินในการซื้อคริปโตอาร์ตไปแล้วราว 20,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 600,000 บาท) เขาเชื่อว่า NFT คือ "โอกาสในการลงทุนที่แข็งแกร่ง" ที่จะเป็นเนื้อแท้ของการทำธุรกรรมในอนาคตของเรา "ผมใส่ใจเรื่องการสนับสนุนศิลปินและสนับสนุนเรื่องต่าง ๆ ที่เปิดโอกาสให้ศิลปินได้มีอิสระทางการเงินและยังคงได้รับสิทธิ์ในผลงานของพวกเขามากขึ้น" เขากล่าว "มันคือความเสี่ยงจริง ๆ แต่มันเป็นความเสี่ยง 100% ที่ผมเต็มใจรับ"