สุลต่านยอกยาการ์ตา: การปฏิวัติเพื่อให้หญิงเป็นใหญ่ในราชวงศ์โบราณ
สุลต่านแห่งยอกยาการ์ตาเป็นผู้ทรงอำนาจทั้งทางการเมืองและจิตวิญญาณในเกาะชวาของอินโดนีเซีย และความขัดแย้งไม่พอใจก็ปะทุขึ้น เมื่อพระองค์ทรงพยายามปูทางให้พระธิดาองค์โตได้เป็นรัชทายาทองค์ต่อไป
"จากรุ่นสู่รุ่น สุลต่านที่ทรงปกครองยอกยาการ์ตาดูจะสามารถปรับตัวเองให้เข้ากับการหมุนเปลี่ยนของเวลาได้" เวโดโม บีโม กูริทโน กล่าวกับ รีเบคกา เฮนสกี บรรณาธิการแผนกภาษาอินโดนีเซีย เขาเป็นหนึ่งในสมาชิกราชสำนักเกือบ 1,500 คน "ในอดีต สุลต่านมีพระมเหสีมากกว่าหนึ่งคนจึงไม่ใช่เรื่องยากที่จะเลือกเจ้าชาย [ผู้ที่จะสืบราชบัลลังก์ต่อไป]" เมื่อเร็ว ๆ นี้ สุลต่านยอกยาการ์ตาซึ่งมีพระชนมพรรษ 72 พรรษา ตัดสินพระทัยเปลี่ยนชื่อบรรดาศักดิ์ตนเองให้กลายเป็นชื่อที่มีความเป็นกลางทางเพศ และพระราชทานบรรดาศักดิ์พระธิดาองค์โตว่า "กุสตี กันจัง ระตู มังกูบูมี" ซึ่งมีความหมายว่า "ผู้ถือครองผืนดิน" และนี่ทำให้ถูกมองว่าเป็นการตระเตรียมให้พระธิดาองค์นี้ขึ้นครองราชย์เมื่อเวลาที่เหมาะสมมาถึง สุลต่านยอกยาการ์ตาพระราชทานบรรดาศักดิ์พระธิดาองค์โตว่า "กุสตี กันจัง ระตู มังกูบูมี" ซึ่งมีความหมายว่า "ผู้ถือครองผืนดิน" "ก็เหมือนกับครอบครัวอื่น ๆ ในฐานะลูกคนโต ฉันมีภาระมากกว่าพวกน้องสาว แต่จะเกิดอะไรขึ้นในอนาคต ก็แล้วแต่พ่อจะตัดสินใจ" เจ้าหญิงระตู มังกูบูมี ตรัส "ฉันไม่ได้ถูกเลี้ยงดูมาให้คิดฝันถึงสิ่งเหล่านั้น หรือหวังอะไรไปมากกว่าใช้ชีวิตให้มีความสุขตอนนี้" "ก่อนหน้านี้ก็มีพระราชินีในจังหวัดอาเจะห์ และในอาณาจักรอิสลามอื่น ๆ ฉันแค่อยากจะบอกเท่านี้" เจ้าหญิงระตู มังกูบูมี ตรัส กุสตี กันจัง ระตู ฮายู ตรัสว่าพระองค์ทรงได้รับการเลี้ยงดูให้มีความเท่าเทียมกับผู้ชาย กุสตี กันจัง ระตู ฮายู พระขนิษฐาของเจ้าหญิงระตู มังกูบูมี มีความกล้าที่จะพูดเรื่องอำนาจที่เหล่าเจ้าหญิงไม่เคยได้รับมาก่อน พวกพระองค์ถูกส่งไปเรียนเมืองนอก ไม่ว่าจะเป็นในยุโรป สหรัฐฯ และออสเตรเลีย และขณะนี้ก็ถือตำแหน่งผู้นำหลายตำแหน่งซึ่งแต่ก่อนมีเพียงผู้ชายเท่านั้นที่ได้ "ฉันโชคดีมากที่มีพ่อแม่ที่ไม่เคยพูดว่างาน ๆ นี้ไม่ใช่งานสำหรับผู้หญิง บางคนอาจจะไม่พอใจ แต่เมื่อสุลต่านว่าเช่นนั้น คุณก็ต้องทำตาม...นั่นเป็นความสำคัญเมื่อผู้ชายบอกว่ามันไม่ใช่เวลาที่ผู้หญิงจะไม่มีบทบาทอะไรเหมือนแต่ก่อนแล้ว" เจ้าหญิงระตู ฮายู ตรัส พวกเขาจะถูกขับไล่ แต่เหล่าพระญาติขององค์สุลต่านต่างไม่เห็นด้วยกับความคิดนี้ อาทิ เจ้าชายปราบูกุสุโม พระอนุชาต่างพระมารดาที่ไม่พอใจและปฏิเสธเข้าร่วมพิธีของพระราชวัง โดยบอกว่าพวกเขาเป็นราชวงค์อิสลาม และตำแหน่งสุลต่านนั้นก็มีไว้สำหรับผู้ชายเท่านั้น เจ้าชายปราบูกุสุโม ตรัสต่อว่า การกระทำของสุลต่านขัดแย้งกับธรรมเนียมที่สืบต่อกันมาเป็นร้อย ๆ ปี และกล่าวหาว่าครอบครัวของพระเชษฐานั้นมีความโลภ และเมื่อสุลต่านจากไปแล้ว พวกเขาจะขับไล่พระราชินีและเหล่าองค์หญิงออกจากวัง บรรดาพระญาติขององค์สุลต่านไม่เห็นด้วยกับความคิดที่จะให้ผู้หญิงขึ้นเป็นผู้ปกครองยอกยาการ์ตา พระราชินีสองพระองค์ ประชาชนภายนอกรั้ววังไม่ได้เลือกข้างในความขัดแย้งครั้งนี้ และบอกว่าพวกเขาจะยอมรับการตัดสินใจของราชวงศ์ อย่างไรก็ตาม คนบางส่วนก็กังวลว่า "พระราชินีแห่งทะเลใต้" จะคิดเช่นไร ราชวงศ์แห่งเกาะชวานี้มีความเป็นมาย้อนกลับไปถึงศตวรรษที่ 16 และแม้ว่าราชวงศ์จะนับถือศาสนาอิสลาม แต่ก็ยังมีพิธีกรรมความเชื่อทางไสยศาสตร์ และก็มีความเชื่อกันว่าใครก็ตามที่เป็นสุลต่านจะต้องรับเทพธิดา กันจัง ราตู โลโร กิดุล เป็นพระมเหสีในทางไสยศาสตร์ด้วย "แล้วจะเกิดอะไรขึ้น หากเราต้องมีราชินีสองพระองค์ ทั้งสองพระองค์จะอยู่ด้วยกันได้อย่างไร ผมไม่แน่ใจว่านั่นจะเกิดขึ้นได้" อากุส สุวันโต ซึ่งเป็นมัคคุเทศก์อยู่บริเวณพระราชวัง กล่าว คนบางส่วนกังวลว่า "พระราชินีแห่งทะเลใต้" จะคิดเช่นไรกับผู้ปกครองหญิง ช่วงเวลาที่ท้าทาย หน้าที่ของสุลต่านยอกยาการ์ตายังรวมไปถึงการตัดสินใจเรื่องผู้ว่าการเมืองและในพื้นที่รอบ ๆ อีกด้วย ย้อนไปเมื่ออินโดนีเซียได้รับอิสรภาพ ทางการยอมให้ราชวงค์ยอกยาการ์ตาครองอำนาจต่อ เนื่องจากรู้สึกขอบคุณที่ช่วยเหลือพวกเขาในการต่อสู้กับเจ้าอาณานิคมดัตช์ ดังนั้น ยอกยาการ์ตาจึงเป็นที่เดียวในอินโดนีเซียที่ผู้คนไม่สามารถเลือกผู้ปกครองของตนเองได้โดยตรง เมื่อปี 2010 การเสนอเปลี่ยนแนวคิดนี้นำไปสู่การประท้วงตามท้องถนน และรัฐบาลกลางก็ยอมถอยในที่สุด แต่สุลต่านฮาเมิงกูบูวอนอที่ 10 ทรงเป็นผู้นำที่มีแนวคิดทันสมัยและมีความทะเยอทะยานทั้งทางด้านการเมืองไปจนถึงด้านธุรกิจ ซึ่งมักทำให้พระองค์ตกเป็นเป้าของการวิพากษ์วิจารณ์ ตอนที่ภูเขาไฟเมราปีเริ่มปะทุในปี 2006 พระองค์ทรงบอกให้ชาวบ้านฟังคำแนะนำจากนักวิทยาศาสตร์ว่าควรจะอพยพเมื่อไร แทนที่จะฟังจากผู้สังเกตการณ์ภูเขาไฟที่แต่งตั้งโดยพระราชวัง คนในยอกยาการ์ตาบางส่วนกล่าวหาว่าพระองค์กำลังเปลี่ยนเมืองแห่งวัฒนธรรมอันเงียบสงบให้กลายเป็นเมืองที่เต็มไปด้วยห้างสรรพสินค้า ป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ และตึกสูงระฟ้ามากมาย แม้นับถือศาสนาอิสลาม แต่ราชสำนักของสุลต่านยอกยาการ์ตายังยึดถือพิธีกรรมดั้งเดิมของท้องถิ่นที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาหลายร้อยปี จิตวิญญาณแห่งอิสลามบนเกาะชวา เหล่านี้คือเรื่องท้าทายสำหรับศาสนาอิสลามสายกลางที่มุ่งเน้นเรื่องจิตวิญญาณอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของเกาะชวาซึ่งสุลต่านและราชสำนักเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ของศาสนาที่นี่ การบูชาวัตถุหรือเทวรูป รวมทั้งการมีแนวคิดเรื่องพระเจ้าหลายองค์นั้นขัดแย้งกับหลักการของอิสลามสายวะห์ฮะบี ที่ยึดถือและตีความหลักคำสอนอย่างเคร่งครัด ซึ่งปัจจุบันกำลังมีผู้เลื่อมใสมากขึ้นบนเกาะชวา สุลต่านฮาเมิงกูบูวอนอที่ 10 ทรงเป็นที่รู้จักในฐานะผู้นำอิสลามสายกลางที่มีแนวคิดทันสมัย "ฉันทำเพจโซเชียลมีเดียของพระราชวังและก็ได้เห็นแนวคิดอนุรักษ์นิยมทำนองนี้...แต่เราก็มีเหตุผลว่าทำไมเราจึงประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ แบบนี้ ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับหลักในคัมภีร์กุรอ่าน แต่เราก็ไม่หลงผิดหรือทำเรื่องนอกรีต" เจ้าหญิงกุสตี ฮายู ตรัสพร้อมกับทรงพระสรวลไปด้วย นอกจากนี้พระองค์ตรัสว่า แม้ยอกยาการ์ตาจะเป็นรัฐอิสลาม แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าวัฒนธรรมและผู้คนที่นี่จะต้องดูเหมือนคนจากตะวันออกกลาง พระองค์ทรงชี้ว่า ศาสนาอิสลามได้ฝังลึกอยู่ในวิถีชีวิตประจำวันของผู้คนที่นี่ แม้ปัจจุบันหญิงสาวชาวมุสลิมบนเกาะชวาจะหันมาสวมผ้าคลุมศีรษะหรือที่เรียกว่าฮิญาบกันมากขึ้น แต่ภายในเขตพระราชวังมีกฎที่ไม่อนุญาตให้สวมฮิญาบเข้าไปภายใน "นี่ไม่เกี่ยวกับศาสนา มันคือการรักษาวัฒนธรรมและประเพณีของเราไว้ ซึ่งสังคมก็เข้าใจเรื่องนี้ว่าองค์สุลต่านทรงอยู่เหนือศาสนา" พระราชินี กุสติ กันจัง ราตู แฮมัส ตรัส อย่างไรก็ตาม จุดยืนในการยึดถือวัฒนธรรมดังกล่าวอย่างเคร่งครัดกำลังเป็นเรื่องที่สร้างความไม่พอใจให้สังคมอินโดนีเซียขึ้นทุกขณะ โดยเมื่อไม่นานมานี้ สุขมาวาติ บุตรสาวของ อดีตประธานาธิบดีซูการ์โน ประธานาธิบดีคนแรกของอินโดนีเซีย ถูกแจ้งข้อหาดูหมิ่นศาสนาและถูกบังคับให้กล่าวคำขอโทษ ต่อกรณีที่เธอกล่าวในบทกวีว่าการเกล้าผมแบบคนชวานั้นสวมงามกว่าการสวมผ้าคลุมผมแบบอิสลาม พระราชินี กุสติ กันจัง ราตู แฮมัส ทรงเล่าว่า พระองค์ทรงเลี้ยงดูพระธิดาให้มีความเป็นอิสระและเชื่อว่าตนเองเท่าเทียมกับผู้ชาย บรรดาพระญาติของสุลต่านต่างกล่าวหาพระราชินีว่าทรงเป็นตัวการที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนประเพณีดั้งเดิมของราชสำนัก พระราชินี กุสติ กันจัง ราตู แฮมัส ตรัสถึงเรื่องนี้ว่า พระองค์ทรงเลี้ยงดูพระธิดาให้มีความเป็นอิสระและเชื่อว่าตนเองเท่าเทียมกับผู้ชาย "ตอนที่ลูก ๆ ของฉันอายุย่างเข้า 15 ปี ฉันบอกพวกเขาให้ออกจากวังไปรับการศึกษาจากโลกภายนอก แล้วนำสิ่งที่พวกเขาได้เรียนรู้กลับมา" เพื่อเตรียมพร้อมให้พระธิดาเหล่านี้ขึ้นเป็นผู้สืบทอดราชบัลลังก์ต่อไป? ผู้สื่อข่าวบีบีซีถาม พระราชินีตรัสอย่างหนักแน่นว่า การตัดสินใจเรื่องนี้อยู่ที่องค์สุลต่าน "แต่ ถูกต้องแล้ว องค์รัชทายาทจะต้องสืบทอดทางสายเลือด ดังนั้นจึงไม่จำเป็นที่คุณจะต้องขุดลึกไปกว่านี้" ขณะเดียวกันพระองค์ทรงยอมรับว่า "มันจะเกิดความขัดแย้งและการช่วงชิงอำนาจเมื่อเวลาเปลี่ยนแปลงไป"