รัฐประหารเมียนมา : ลำดับเหตุุการณ์ ผู้ประท้วงสาวเมียนมาถูกยิงด้วยกระสุนจริง
"ตำรวจรุกเข้ามาพร้อมกับรถบรรทุก ผู้ประท้วงเริ่มถอยร่น ตอนนั้นเราเฝ้าดูอยู่ที่ข้างถนน"
เมียะ แต โต หน่วย เล่าถึงเหตุการณ์เพียงไม่กี่นาทีก่อนน้องสาวของเธอจะถูกยิงเข้าที่ด้านหลังของศีรษะ ขณะร่วมประท้วงต่อต้านรัฐประหารที่กรุงเนปิดอว์ เมื่อวันอังคารที่ 9 ก.พ. ที่ผ่านมา เมียะ ตแวะ ตแวะ ข่าย ถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลด้วยอาการสาหัส เหตุยิงศีรษะหญิงสาวผู้นี้ กลายเป็นจุดพลิกผันสำคัญในการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย หลังกองทัพเมียนมาทำรัฐประหารเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ภาพจากวิดีโอที่บันทึกไว้ เมียะ ตแวะ ตแวะ ข่าย ถูกยิงและล้มลง ภาพนิ่งและคลิปวิดีโอที่บันทึกเหตุการณ์ดังกล่าว ชี้ให้เห็นว่าเธอหมดสติและร่างกายเปรอะเปื้อนเลือดจนชุ่มโชกหลังถูกยิง โดยภาพเหล่านี้ถูกเผยแพร่ไปในวงกว้างทั่วสื่อสังคมออนไลน์ ชาวเมียนมาผู้ใช้สื่อโซเชียลจำนวนมากต่างโกรธแค้น เนื่องจากเป็นเหตุยิงพลเรือนรายแรก นับแต่การประท้วงต่อต้านรัฐประหารเริ่มต้นขึ้น องค์การสหประชาชาติยังได้แสดงความกังวลต่อการกระทำที่รุนแรงของกองกำลังรักษาความสงบเรียบร้อยของรัฐด้วย อย่างไรก็ตาม กองทัพเมียนมาแถลงว่าได้ใช้เพียงกระสุนยางกับผู้ประท้วง และไม่มีการใช้กระสุนจริงอย่างแน่นอน ซึ่งขณะนี้เจ้าหน้าที่ตำรวจกำลังสอบสวนกรณีดังกล่าว เรารู้อะไรบ้างเกี่ยวกับหญิงสาวที่ถูกยิงในคลิปวิดีโอ ตอนนั้นเธอทำอะไรอยู่ และมีการใช้กระสุนจริงหรือไม่ ? บีบีซีชวนอ่านบทวิเคราะห์ซึ่งได้จากการรวบรวมหลักฐานต่าง ๆ รวมทั้งภาพที่ปรากฏในสื่อสังคมออนไลน์ และความเห็นของผู้เชี่ยวชาญทางนิติวิทยาศาสตร์ "นั่นคือตอนที่เธอถูกยิง" คลิปเหตุการณ์ที่แชร์กันอย่างกว้างขวางทางออนไลน์ แสดงให้เห็นว่ามีคนกลุ่มหนึ่งกำลังหลบหาที่กำบัง บริเวณศาลาที่พักผู้โดยสารของป้ายรถเมล์แห่งหนึ่ง โดยในกลุ่มนี้มีหญิงสาวสวมเสื้อสีแดงและหมวกกันน็อกรวมอยู่ด้วย ในคลิปดังกล่าวยังปรากฏภาพของตำรวจถือโล่ปราบจลาจลและกระบองอยู่ที่ถนนด้านใกล้กัน กองกำลังรักษาความสงบเรียบร้อยเริ่มฉีดน้ำและเดินหน้ารุกเข้ามา มีเสียงปืนดังขึ้นหลายครั้ง ในทันทีที่เสียงปืนลั่น ร่างของหญิงสาวเสื้อแดงที่กำลังยืนหันหลังให้ตำรวจ ทรุดฮวบลงกองกับพื้นทันที เมียะ แต โต หน่วย พี่สาวของเมียะ ตแวะ ตแวะ ข่าย "เหตุการณ์เป็นอย่างที่คุณเห็นในสื่อออนไลน์ พวกเรากำลังเข้าไปหลบด้านหลัง พอฉันได้ยินเสียงปืนก็เลยคิดว่าเป็นการยิงขึ้นฟ้า" พี่สาวของผู้เสียชีวิตบอกกับบีบีซีแผนกภาษาพม่า "นั่นคือตอนที่เธอถูกยิง ฉันคิดว่าน้องทรุดตัวลงกับพื้นเพราะความโกรธ แต่พอคนเริ่มร้องขอความช่วยเหลือและถอดหมวกกันน็อกของเธอออก ฉันเห็นเลือดไหลออกจากหัวและรู้ทันทีว่าเธอถูกยิง จากนั้นฝูงชนช่วยกันเอาตัวเธอออกไป" เหตุยิงผู้ประท้วงเกิดขึ้นตอนไหน ภาพจากคลิปวิดีโอที่ผู้ประท้วงบันทึกเอาไว้เองนั้นมีคุณภาพต่ำ ทั้งยังถ่ายจากมุมที่มองเห็นได้จำกัด จึงไม่อาจจะทราบได้อย่างชัดเจนว่าจุดที่หญิงสาวถูกยิงนั้นอยู่ตรงไหนกันแน่ แต่การตรวจสอบเทียบกับภาพจากป้ายโฆษณาหลายแห่ง รวมทั้งสัญลักษณ์ต่าง ๆ บนถนนที่ปรากฏอยู่ในคลิปวิดีโออื่น ๆ ของวันนั้น อาจทำให้ทราบถึงตำแหน่งของจุดเกิดเหตุที่แน่นอนได้ ในคลิปวิดีโอหนึ่งมีภาพของตำรวจปราบจลาจลกำลังเคลื่อนขบวนมาตามถนนต่องโหย่ (Taungnyo) และปะทะเข้ากับผู้ประท้วงกลุ่มใหญ่ ซึ่งรวมตัวกันอยู่ตรงบริเวณแถบเดียวกับป้ายรถเมล์ที่เกิดเหตุยิงศีรษะหญิงสาว พื้นที่ดังกล่าวอยู่ใกล้กับตลาดตะปะเหย่โกง (Thapyaygone) ซึ่งจำหน่ายเสื้อผ้า อาหาร และของใช้ในครัวเรือน จากคลิปดังกล่าวเราสามารถทราบถึงเวลาที่เกิดเหตุยิงผู้ประท้วงได้ด้วย ซึ่งน่าจะเป็นช่วงระหว่างเที่ยงวันถึงราว 13.30 น. ตามเวลาท้องถิ่น เนื่องจากเงาของอาคารที่ปรากฏในคลิปได้ทอดตัวทำมุมบอกเวลาเอาไว้ ผู้ใช้สื่อโซเชียลบางรายได้แชร์ภาพของหมวกกันน็อกใบหนึ่ง ซึ่งเป็นหมวกรุ่น Dunk ที่ผลิตโดยบริษัทอินเด็กซ์ (Index) และได้ชี้ให้เห็นว่ามีรูโหว่คล้ายรูกระสุนที่ด้านหลังค่อนไปทางซ้าย โดยรูนี้อยู่เหนือตราผลิตภัณฑ์เล็กน้อย ตรงกับหมวกใบที่หญิงสาวสวมอยู่ในคลิปเหตุการณ์ต้นเรื่อง เมื่อบีบีซีนำภาพดังกล่าวให้ ดร. เคท ฮิววินส์ ผู้เชี่ยวชาญทางนิติวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษได้วิเคราะห์ เธอกล่าวว่ามีความเป็นไปได้ที่จะมีวัตถุถูกยิงทะลุผ่านเข้าไปในเกราะของหมวกกันน็อก ทำให้วัสดุที่ใช้ทำหมวกบางส่วนถึงกับยุบเข้าไปในรูดังกล่าว รูโหว่และรอยยุบในหมวกกันน็อก ดร. ฮิววินส์ชี้ว่ากระสุนยางไม่สามารถทำให้เกิดร่องรอยเช่นนี้ขึ้นได้ "จากภาพที่เห็น มันเป็นไปไม่ได้อย่างมากที่กระสุนยางธรรมดาซึ่งวางจำหน่ายกันทั่วไป จะเจาะทะลุหมวกกันน็อกได้อย่างในภาพนี้" รอยเลือดที่ด้านในของหมวกกันน็อกซึ่งปรากฏอยู่ในอีกภาพหนึ่ง มีตำแหน่งตรงกับรูที่ด้านนอกในภาพแรกพอดี หลักฐานทั้งหมดจึงชี้ว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นมาจากกระสุนปืนของจริง "ฉันแทบมองไม่เห็นความเป็นไปได้เลยว่า รูนี้จะเกิดขึ้นจากวัตถุชนิดอื่นที่อันตรายน้อยกว่ากระสุนปืนได้อย่างไร" ดร. ฮิววินส์กล่าว "ลักษณะการล้มลงของหญิงสาวที่ถูกยิง ชี้ว่ามีการใช้กระสุนปืนขนาดเล็กยิงเข้าที่ศีรษะ มากกว่าจะเป็นการล้มด้วยแรงกระแทกจากกระสุนชนิดที่ไม่ทำให้ถึงแก่ชีวิต" ไม่มีสิ่งใดจากคลิปเหตุการณ์ที่เป็นหลักฐานชี้ว่า กระสุนอาจได้แฉลบสะท้อนจากกำแพงหรือพื้นถนนมาโดนศีรษะของหญิงสาวโดยบังเอิญ แม้เหตุการณ์เช่นนี้จะมีความเป็นไปได้อยู่บ้าง แต่กระสุนในวิถีดังกล่าวจะชะลอความเร็วลง ทำให้ร่องรอยการชนและเจาะทะลุเป้าหมายแตกต่างออกไป ซึ่งในกรณีนี้ดร. ฮิววินส์มองว่าเป็นการเล็งยิงโดยตรงมากกว่า แพทย์ผู้ไม่ประสงค์จะเปิดเผยชื่ออีกผู้หนึ่งที่โรงพยาบาลในกรุงเนปิดอว์ กล่าวกับสำนักข่าวรอยเตอร์ว่า มีกระสุนปืนเจาะเข้าไปทางด้านหลังศีรษะของหญิงสาวจริง ใครเป็นคนยิงกระสุนปืนนัดนี้ ในคลิปเหตุการณ์ยิงศีรษะหญิงสาว เธอกำลังยืนหันหลังให้กับแนวตำรวจปราบจลาจล และองศาของกระสุนที่เจาะเข้าหมวกกันน็อกของเธอนั้น ก็ค่อนข้างตรงกับทิศทางของกระสุนที่ตำรวจยิงมาพอดี เหตุการณ์นี้ทำให้ผู้ใช้สื่อโซเชียลซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนหนุ่มสาว พากันไล่ล่าสืบหาตัวมือปืนอย่างดุเดือดในโลกออนไลน์ โดยล่าสุดมีการชี้เป้าผู้ต้องสงสัยเป็นตำรวจปราบจลาจลผู้หนึ่ง ซึ่งช่างภาพของสำนักข่าวรอยเตอร์ได้บันทึกภาพเขาขณะถือปืนกลมือเอาไว้ได้ อย่างไรก็ตาม ยังมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะชี้ได้ว่าตำรวจผู้นี้คือใคร และเป็นคนยิงใส่ผู้ประท้วงจริงหรือไม่ เพราะเขาไม่ได้เป็นตำรวจปราบจลาจลเพียงคนเดียวที่ติดอาวุธระหว่างการปราบปรามผู้ชุมนุมต้านรัฐประหาร ส่วนประชาชนผู้โกรธแค้นในโลกออนไลน์ ยังคงมุ่งหน้าค้นหาตัวมือปืนกันต่อไป โดยหลังจากเกิดเหตุไม่นานนักมีการเผยชื่อชายสองคนที่น่าจะเป็นตำรวจผู้ถือปืนกลมือในภาพข่าว มีการเผยแพร่ภาพครอบครัวจากบัญชีเฟซบุ๊กของชายต้องสงสัยหนึ่งในสองคนดังกล่าว โดยมีการแชร์ภาพต่อกันไปหลายพันครั้ง และมีการทำประกาศจับเลียนแบบของตำรวจด้วย ชายที่ต้องสงสัยคนหนึ่งปฏิเสธว่าเขาไม่ใช่เจ้าหน้าที่ตำรวจในภาพ เขาบอกว่าตนเองตกเป็นเหยื่อ "ข่าวปลอม" และไม่มีส่วนเกี่ยวข้องใด ๆ กับเหตุยิงผู้ประท้วง ส่วนชายต้องสงสัยอีกผู้หนึ่งได้ลบหน้าเฟซบุ๊กของเขาไปแล้ว ส่วนภาพที่ยังเหลือเพียงภาพเดียวในบัญชีอินสตาแกรม ก็มีคนเข้าไปรุมด่าทออย่างโกรธแค้นจำนวนหลายพันความเห็น ผู้เสียสละเพื่อประชาธิปไตย เมื่อชาวเมียนมาสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้อีกครั้ง หลังถูกตัดการเชื่อมต่อไปชั่วคราวขณะเกิดรัฐประหาร พวกเขาต่างแชร์ภาพและข้อความเรียกร้องประชาธิปไตยกันอย่างแข็งขัน ภายใต้แฮชแท็กอย่าง #WhatsHappeningInMyanmar และ #Feb9Coup. ภาพและคลิปเหตุการณ์ที่เมียะ ตแวะ ตแวะ ข่าย ถูกยิง สร้างความวิตกให้กับเหล่าองค์กรสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศเป็นอย่างมาก ฮิวแมนไรท์วอทช์ได้ออกแถลงการณ์หลังวิเคราะห์ภาพเหตุการณ์ข้างต้นว่า "ไม่มีการกระทำใด ๆ ของหญิงสาวในคลิปที่แสดงให้เห็นว่าเธอมีอาวุธในมือ หรือกำลังกระทำการรุนแรงที่เสี่ยงให้เกิดอันตรายต่อผู้อื่น" แม้กองทัพเมียนมาจะมีประวัติการใช้ความรุนแรงเข้าปราบปรามผู้ประท้วงมานับครั้งไม่ถ้วน แต่พี่สาวของเมียะ ตแวะ ตแวะ ข่าย ตั้งใจจะเดินหน้าต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยต่อไป "ฉันจะสู้ต่อ เพื่อไม่ให้น้องสาวต้องทนทุกข์ทรมานอย่างเปล่าประโยชน์ ฉันขอเรียกร้องให้ทุกคนร่วมกันต่อสู้ ถอนรากถอนโคนระบอบเผด็จการ ให้ทั้งโลกได้รับรู้เรื่องนี้" ผู้เขียน: คริสโตเฟอร์ ไจล์ส และ แจ๊ค กู๊ดแมน รายงานข่าวเพิ่มเติมจากบีบีซีแผนกภาษาพม่าและทีม UCG บรรณาธิการ: แดน ไอแซ็กส์ และ ฮิวโก วิลเลียมส์