มาตรา 112 : เฟซบุ๊กเผยถอดเนื้อหาหมิ่นเบื้องสูง 700 ชิ้นตั้งแต่ปี 2559 ตามคำขอรัฐบาลไทย
เฟซบุ๊กเผยแพร่ "รายงานความโปร่งใส" พบว่าในรอบสามปีที่ผ่านมา เฟซบุ๊กทำตามคำขอรัฐบาลไทยในการจำกัดการเข้าถึงเนื้อหาที่หมิ่นพระบรมเดชานุภาพ 700 ชิ้น ซึ่งเพิ่มขึ้นเป็นลำดับตั้งแต่ปี 2559
รายงานความโปร่งใส หรือ Transparency Report ของเฟซบุ๊ก เป็นรายงานที่เปิดเผยกรณีที่เฟซบุ๊กจำกัดการเข้าถึงเนื้อหาที่เผยแพร่ในเฟซบุ๊กใน 66 ประเทศ เนื่องจากละเมิดกฎหมายท้องถิ่น โดยได้เผยแพร่รายงานดังกล่าวเมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ในกรณีของประเทศไทย เฟซบุ๊กระบุ ในเดือน ม.ค. ถึง มิ.ย. ของปีนี้ เฟซบุ๊กได้จำกัดการเข้าถึงเนื้อหาที่ผิดกฎหมายไทย 285 ชิ้น ซึ่งรวมทั้งเพจและโพสต์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการหมิ่นพระบรมเดชานุภาพตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 โดยมีถึง 283 ชิ้น ซึ่งเป็นไปตามคำขอของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ส่วนอีกสองชิ้นมาจากคำขอส่วนบุคคล ซึ่งเป็นกรณีหมิ่นประมาท หากดูสถิติที่เฟซบุ๊กเผยแพร่ตั้งแต่ปี 2556 พบว่าเฟซบุ๊กได้ทำตามคำขอรัฐบาลไทยในการกำจัดการเข้าถึงเนื้อหาที่หมิ่นพระบรมเดชานุภาพทั้งหมด 735 ชิ้น โดยมีเพียง 3 ชิ้นที่เกี่ยวข้องกับการหมิ่นประมาทส่วนบุคคล ไซมอน ฮารารี ผู้จัดการฝ่ายนโยบายด้านเนื้อหา ประจำภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกของเฟซบุ๊ก อธิบายถึงขั้นตอนการทำงานของเฟซบุ๊กว่า เมื่อมีการรายงานว่าเนื้อหาบนเฟซบุ๊กหรืออินสตาแกรมเข้าข่ายละเมิดกฎหมาย ขั้นตอนแรก เฟซบุ๊กจะทำการตรวจสอบว่าเนื้อหาดังกล่าวฝ่าฝืนมาตรฐานชุมชน (community standards) ของเฟซบุ๊กหรือไม่ ซึ่งหากละเมิดมาตรฐานชุมชน ก็จะถอดเนื้อหาทันที ทีมงานที่ทำหน้าที่ตรวจสอบเนื้อหามีทั้งหมด 7,500 คน ซึ่งพูดได้ราว 50 ภาษา รวมถึงคนไทยที่ทำงานอยู่ในสำนักงานในหลายประเทศ เพื่อที่จะติดตามเนื้อหาได้ 24 ชั่วโมง แต่หากเนื้อหาดังกล่าวไม่ละเมิดมาตรฐานชุมชน เฟซบุ๊กจะปรึกษาทีมกฎหมายเพื่อตรวจสอบว่าเนื้อหานั้นเข้าข่ายละเมิดกฎหมายท้องถิ่นหรือไม่ ซึ่งการจำกัดการเข้าถึงเนื้อหาจะจำกัดเฉพาะประเทศนั้น ๆ "[การพิจารณาการถอดเนื้อหาหมิ่นสถาบัน] จะทำก็ต่อเมื่อมีคำขอที่มาจากรัฐบาลไทยเพื่อให้ถอดเนื้อหาที่ละเมิดกฎหมาย" ฮารารีกล่าวกับบีบีซีไทย ที่สำนักงานเฟซบุ๊กประเทศไทย ไซมอน ฮารารี ผู้จัดการฝ่ายนโยบายด้านเนื้อหา ประจำภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกของเฟซบุ๊ก นี่เป็นครั้งที่สามที่เฟซบุ๊กเริ่มเผยแพร่รายงานความโปร่งใส หลังจากที่รายงานครั้งแรกได้เผยแพร่ไปเมื่อปลายปีที่แล้ว โดยจะเผยแพร่ทุก ๆ หกเดือน รายงานฉบับนี้ระบุว่า ตั้งแต่เดือน ม.ค. ถึง มิ.ย. ของปีนี้ จำนวนเนื้อหาของเฟซบุ๊กในทั้งหมด 66 ประเทศ ถูกจำกัดการเข้าถึงเนื่องจากละเมิดกฎหมายท้องถิ่นเพิ่มขึ้น 7% จาก 14,280 ชิ้น เป็น 15,337 ชิ้น ส่วนตัวเลขคำขอจากรัฐบาลเพื่อเข้าถึงข้อมูลบัญชีผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นทั่วโลกประมาณ 25% เทียบกับครึ่งหลังของปีที่แล้ว โดยเพิ่มจาก 82,341 เป็น 103,815 คำขอ "เราจะกลั่นกรองคำขอจากรัฐบาลในการเข้าถึงข้อมูลผู้ใช้ทุกครั้ง เพื่อที่จะแน่ใจว่าชอบด้วยกฎหมาย หากคำขอดูไม่สมเหตุสมผลหรือกว้างเกินไป หากมีความจำเป็น เราก็จะต่อสู้ในชั้นศาล" คริส ซอนเดอร์บี รองประธานและรองที่ปรึกษาทั่วไปของเฟซบุ๊ก ระบุในคำแถลง ซอนเดอร์บียกตัวอย่างว่า ในเดือน มิ.ย. ศาลอาญาในประเทศบราซิลได้สั่งให้เฟซบุ๊กบราซิลสอดส่องและดักข้อมูลผู้ใช้งานเฟซบุ๊ก อินสตาแกรม และเมสเซนเจอร์จากสถานที่หนึ่งและระยะเวลาหนึ่ง และขู่ว่าจะลงโทษเฟซบุ๊กหากไม่ให้ข้อมูลดังกล่าว เฟซบุ๊กบราซิลอุทธรณ์คำสั่ง โดยชี้แจงว่า คำขอกว้าง ๆ ดังกล่าวขัดต่อรัฐธรรมนูญและละเมิดสิทธิส่วนตัวของประชาชน ซึ่งต่อมาศาลอุทธรณ์ได้ยกเลิกคำสั่งดังกล่าว ก่อนหน้านี้ทางรัฐบาลไทยได้กดดันให้เฟซบุ๊ก รวมทั้งยูทิวป์ ปิดเพจและบล็อกยูอาร์แอลที่ผิดกฎหมายตลอดมาโดยกระทรวงดิจิทัลฯ ได้ส่งคำส่งศาลไปให้กับทางเฟซบุ๊กและยูทิวป์เพื่อให้นำเอายูอาร์แอลที่มีข้อความผิดกฎหมายออกไป เมื่อปีที่แล้ว สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานอ้างคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ที่ระบุว่า กระทรวงดิจิทัลฯ จะแจ้งความดำเนินคดีในความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ต่อเฟซบุ๊กประเทศไทย หากไม่ถอดเนื้อหาหมิ่นเบื้องสูง ขณะที่ปฏิบัติการของเฟซบุ๊กก็เพียงสกัดกั้นการเข้าถึงข้อความหรือเพจเหล่านี้ในประเทศไทย โดยที่คนในประเทศมองไม่เห็น ในขณะที่คนที่อยู่ในต่างประเทศยังคงเห็น นอกจากการดำเนินการทางกฎหมายแล้ว กสทช.ก็ยังเคยเสนอว่าจะดำเนินการเก็บภาษีเฟซบุ๊กสำหรับธุรกิจและรายได้ที่อยู่ในประเทศไทยด้วย ปัจจุบันประเทศไทยมีผู้ใช้เฟซบุ๊กอยู่ถึง 52 ล้านราย วีอาร์โซเชียล ซึ่งเป็นบริษัทที่ปรึกษาและเก็บข้อมูลการตลาดดิจิตอล ระบุว่าไทยเป็นประเทศที่มีผู้ใช้เฟซบุ๊กสูงเป็นอันดับ 8 ของโลก