จักรพรรดิญี่ปุ่น: หนุ่มสาวญี่ปุ่นคาดหวังอะไรในรัชสมัยใหม่ “เรวะ”
รัชสมัย หรือ ชื่อยุคของสมเด็จพระจักรพรรดิแต่ละพระองค์ มีความสำคัญในชีวิตประจำวันของชาวญี่ปุ่นมาหลายร้อยปีตราบจนยุคปัจจุบัน
เด็กรุ่นสมัยคาดหวังรัชสมัยเรวะนำสันติสุข ความสดใสสู่ญี่ปุ่น นอกจากปีปฏิทินสากลแบบคริสต์ศักราชแล้ว ชาวญี่ปุ่นยังนับปีครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิไว้บนปฏิทิน และเอกสารของทางราชการด้วย เช่น ค.ศ. 2019 คือปี เฮเซ 31 หรือ ปีที่ 31 ของการครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะที่จะสิ้นสุดลงในวันที่ 30 เม.ย. นี้ หลังพระองค์ทรงประกอบพิธีสละราชสมบัติ หลังมีการประกาศชื่อรัชสมัยใหม่เมื่อวันที่ 1 เม.ย. บริษัทต่าง ๆ เร่งผลิตปฏิทินใหม่สำหรับรัชสมัยเรวะ ชื่อของรัชสมัยของสมเด็จพระจักรพรรดิแต่ละพระองค์มีความหมายมงคล ถูกประกาศใช้ก่อนการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์ใหม่ ซึ่งทั้งรัฐบาลและประชาชนต่างใช้อ้างอิงในการดำเนินนโยบาย หรือการดำเนินชีวิต และเปรียบเทียบกับความเป็นจริงที่เกิดขึ้น 3 รัชสมัย ในรอบ 100 ปี ในรอบ 1 ศตวรรษของประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นมีสมเด็จพระจักรพรรดิถึง 3 พระองค์ หรือ 3 รัชสมัย ซึ่งรัชสมัยล่าสุด จะเริ่มขึ้นในวันที่ 1 พ.ค. ศกนี้ โดยแต่ละรัชสมัย แบ่งตามลำดับเวลาได้ดังนี้ 1. รัชสมัย "โชวะ" ซึ่งแปลว่า ความกลมเกลียวสามัคคีอันรู้แจ้ง รัชสมัยนี้มีความยาวถึง 63 ปี ภายใต้สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระบิดาของ สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ องค์ปัจจุบัน พระองค์ทรงเป็นสมเด็จพระจักรพรรดิที่ครองราชย์ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่น ระหว่าง 25 ธ.ค. 1926 ถึง 7 ม.ค. 1989 รัชสมัยโชวะเป็นรัชกาลที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น ในสมัยของพระองค์ ประเทศผ่านทั้งยุคของการปกครองแบบเผด็จการเบ็ดเสร็จ ฟาสซิสต์ และชาตินิยมสุดขั้ว ทรงนำประเทศเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 จนพ่ายแพ้ และทำให้มีทหารและพลเรือนชาวญี่ปุ่นเสียชีวิตประมาณ 2.6-3.1 ล้านคน หลังญี่ปุ่นพ่ายแพ้ในสงครามโลก รัฐบาลสหรัฐฯ ส่งทหารเข้ามาปลดอาวุธทหารญี่ปุ่น ตั้งฐานทัพบนเกาะโอกินาวา จังหวัดทางตอนใต้ของประเทศ แก้ไขรัฐธรรมนูญ เปลี่ยนสถานะของสมเด็จพระจักรพรรดิจาก "พระเจ้า" เป็น กษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญ สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะเสด็จสวรรคตในปี 1989 หลังทรงครองราชย์มา 63 ปี ในทางเศรษฐกิจ ญี่ปุ่นเร่งฟื้นตัวจากหายนะของสงครามอย่างรวดเร็ว จนกลายเป็นประเทศชั้นนำ มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากสหรัฐอเมริกา อดีตศัตรูในสงคราม 2. รัชสมัย "เฮเซ" มีความหมายว่า "ความสงบสุขทั่วแผ่นดิน" การเลือกชื่อดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความปรารถนาที่จะสร้างความสัมพันธ์อันดีทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ วันแรกของ รัชสมัยเฮเซ เริ่มต้นขึ้นเมื่อ 8 มค. 1989 เมื่อเจ้าชายอากิฮิโตะ มกุฎราชกุมาร เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์ที่ 125 ของประเทศ หนึ่งวันหลังการสิ้นพระชนม์ของพระบิดา ตลอด 30 ปีของรัชสมัยเฮเซ ญี่ปุ่นไม่มีสงคราม แต่ได้ผ่านช่วงการไร้เสถียรภาพทางการเมืองในประเทศ มีนายกรัฐมนตรี 15 คน ในช่วง 24 ปีแรกของรัชสมัย ในทางเศรษฐกิจ ประเทศเข้าสู่ช่วงร้อนแรงทางเศรษฐกิจในปี 1989 จนส่งผลให้ฟองสบู่แตกในอีก 2 ปีต่อมา ซึ่งนำมาสู่ช่วงตกต่ำทางเศรษฐกิจที่กินเวลาถึงเกือบ 3 ทศวรรษ ปล่อยให้เพื่อนบ้านและคู่แข่งทางเศรษฐกิจ คือ จีน เติบโตแซงหน้ากลายเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่อันดับ 2 ของโลก ในเรื่องทางภัยธรรมชาติ ญี่ปุ่นต้องเผชิญกับเหตุแผ่นดินไหวและสึนามิครั้งร้ายแรงในปี 2011 ทางตอนเหนือของประเทศ เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตและสูญหายราว 1.8 หมื่นคน และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เสียหาย เกิดกัมมันตภาพรังสีรั่วไหลเป็นวงกว้าง เหตุสึนามิเมื่อวันที่ 11 มี.ค. 2011 เกิดจากเหตุแผ่นดินไหวขนาดเกือบ 9 แมกนิจูด คลื่นสึนามิยังพัดถล่มโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะส่งผลให้แกนปฏิกรณ์ปรมาณูหลอมละลาย สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทรงทุ่มเทเวลาจำนวนมากในรัชสมัยไปกับการเยียวยาผู้รอดชีวิตและครอบครัวของผู้รอดชีวิตจากสงครามโลกครั้งที่ 2 และการเยี่ยมเยียนปลอบขวัญผู้ประสบภัยพิบัติต่าง ๆ เมื่อเกือบสามปีก่อน สถานีโทรทัศน์เอ็นเอชเคของญี่ปุ่นรายงานโดยอ้างแหล่งข่าวจากสำนักพระราชวังว่า สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ มีพระราชประสงค์จะสละราชสมบัติในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า โดยมีพระราชดำรัสว่า ทรงไม่ต้องการครองราชสมบัติต่อไปหากจะต้องลดการปฏิบัติพระราชกรณียกิจลง ซึ่งก่อนหน้านี้ทางสำนักพระราชวังได้เสนอให้ตัดลดพระราชกรณียกิจเนื่องจากทรงเจริญพระชนมายุมากแล้ว และพระพลานามัยไม่สมบูรณ์ สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีมิชิโกะ มีพระราชโอรสและพระราชธิดารวม 3 พระองค์ จากข่าวทางโทรทัศน์ได้กลายเป็นความจริงที่จะเกิดขึ้นในวันที่ 30 เม.ย. นี้ สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ พระชนมายุ 85 พรรษา เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์แรกของญี่ปุ่นในรอบ 2 ศตวรรษ ที่ทรงสละราชสมบัติขณะดำรงพระชนม์อยู่ 3. รัชสมัย "เรวะ" มาจาก คำว่า "เร" ซึ่งมีความหมายที่เกี่ยวข้องกับ คำสั่ง มงคล และ งดงาม ส่วน "วะ" หมายถึง สันติภาพ และความกลมกลืน ปรองดอง ญี่ปุ่นกำลังก้าวเข้าสู่ รัชสมัยเรวะ ในวันที่ 1 พ.ค. เมื่อเจ้าชายนารูฮิโตะ มกุฎราชกุมาร พระชนม์มายุ 59 พรรษา จะเสด็จขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดา เจ้าชายนารูฮิโตะจะเสด็จขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาในวันที่ 1 พ.ค. 2019 เยาวชนญี่ปุ่น คิดอย่างไร กับรัชสมัยที่กำลังเปลี่ยนไป และ คาดหวังอะไรจากรัชสมัยที่กำลังมาถึง บีบีซีไทยไปคุยกับนักศึกษาปริญญาตรีของมหาวิทยาลัยเอกชนชื่อดังแห่งหนึ่งในกรุงโตเกียว ถึงมุมมองของพวกเขาต่อเหตุการณ์ในอดีต และความคาดหวังต่ออนาคต พวกเขาให้นามแฝงและคณะที่ศึกษาอยู่ ทรงสร้างบรรทัดฐาน เอริกา นักศึกษาหญิงที่ศึกษาด้านเศรษฐศาสตร์ วัย 19 ปี กล่าวว่า การเปลี่ยนรัชสมัยในอดีต เกิดขึ้นเมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์ก่อน สิ้นพระชนม์ แต่ว่าการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้เป็นการขอลาออกจากตำแหน่ง "ดังนั้น หากเอาสมเด็จพระจักรพรรดิเป็นตัวอย่างแล้ว คนอื่น ๆ ก็น่าจะทำได้เหมือนกัน เช่น ถ้าหากอยากจะขอลาหยุด ก็สามารถลาหยุดได้ ต่อไปหากเป็นยุคสมัยที่เคารพเสรีภาพการทำงาน ก็น่าจะเป็นเรื่องที่ดี" หวังเห็นความสงบ ปลอดภัยพิบัติ ไทเกอร์ นักศึกษาชายคณะครุศาสตร์ วัย 19 ปี กล่าวว่า ยุคเฮเซมีภัยพิบัติทางธรรมชาติเกิดขึ้นหลายครั้ง เช่น แผ่นดินไหว สึนามิ และอุบัติภัยโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ "ถ้าต่อไปเรวะ จะเป็นรัชสมัยที่สงบสุข ไม่มีภัยพิบัติก็น่าจะดีครับ" ญี่ปุ่นจะก้าวเข้าสู่รัชสมัยเรวะ ในวันที่ 1 พ.ค. 2019 ควรให้ความสำคัญกับความหลากหลาย ฟูกะ นักศึกษาคณะครุศาสตร์ วัย 19 ปี บอกว่า ได้ยินว่า คำว่า เรวะ มาจากกวีนิพนธ์โบราณมังโยชูของญี่ปุ่น ฟังดูแล้วก็รู้สึกถึงความเป็นญี่ปุ่น ซึ่งเขาคิดว่า "เหมาะสมดี" เขาคาดหวังอยากเห็นรัชสมัยใหม่ให้ความสำคัญกับความหลากหลายทางสังคมมากขึ้น "ความหลากหลายเป็นเรื่องที่ได้รับความสำคัญอย่างมากในปัจจุบัน คิดว่าในยุคเรวะ ถ้ามีความหลากหลายทางสังคมเพิ่มมากขึ้นก็น่าจะดีครับ" ยุคสมัยแห่งดอกไม้ที่เบ่งบาน ทามามิ นักศึกษาหญิงคณะครุศาสตร์ วัย 20 ปี กล่าวว่า ได้ยินว่า ความหมายของรัชสมัยใหม่อยากให้ประชาชนมีความหวังเหมือนกับดอกไม้ที่เบ่งบาน "ขอให้เป็นสมัยที่มีแต่ความหวังมากยิ่งขึ้นคะ" ยุคสมัยแห่งสันติภาพ ซากาซุ นักศึกษาด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ วัย 19 ปี กล่าวว่า ประชาชนชาวญี่ปุ่น ตั้งแต่ได้ประสบการณ์จากสงครามโลกครั้งที่ 2 ก็ไม่เข้าสู่สงครามอีกเลย ดังนั้นจึงคิดว่าสำหรับชาวญี่ปุ่น สันติภาพเป็นสิ่งที่สำคัญ "อยากให้มีชีวิตกันอย่างสงบสุข และปัจจุบันในยุคโลกาภิวัตน์กำลังขยายตัวไป จึงอยากให้เป็นยุคของญี่ปุ่นที่เป็นสากล มองออกไปไกลขึ้น ซึ่งรวมไปถึงการผลิตแบบญี่ปุ่น และประชาชนชาวญี่ปุ่นด้วยครับ"