เลือกตั้ง 2562 : ความในใจ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ "เวลาเราต่อสู้กับนักเลือกตั้ง จึงถูกเหมารวมว่าไม่เป็นประชาธิปไตย"
การเกิดขึ้นและดำรงอยู่คู่การเมืองไทยมายาวนานถึง 73 ปี ของพรรคประชาธิปัตย์ ก่อให้เกิดภาพลักษณ์-ภาพจำด้วย 3 คำจำกัดความคือ "พรรคเก่าแก่-ฝ่ายค้าน-วาทศิลป์"
อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ กับ 5 คำถามโดน ๆ ก่อนการเลือกตั้ง 2562 จุดก่อเกิดพรรคประชาธิปัตย์ในปี 2489 เป็นไปเพื่อคานอำนาจของ ปรีดี พนมยงค์ ผู้นำคณะราษฎร และนายกรัฐมนตรีคนที่ 3 จึงคล้ายถูกปลูกฝังแนวคิด "อนุรักษ์นิยม" ตั้งแต่ยุคก่อตั้ง แม้คำประกาศอุดมการณ์ของพรรคจะยืนอยู่ภายใต้หลัก "เสรีประชาธิปไตย" ก็ตาม จากบทบาทแรกทางการเมืองในฐานะ "ฝ่ายค้าน" ของรัฐบาลปรีดี พรรคประชาธิปัตย์เติบโตจากการทำหน้าที่ฝ่ายค้านเป็นส่วนใหญ่ในห้วง 7 ทศวรรษที่ผ่านมา และยังไม่เคยสัมผัสชัยชนะในสมรภูมิเลือกตั้งเลยใน 2 ทศวรรษหลังมานี้ ภาพ ส.ส. ยืนอภิปรายอย่างฉะฉานกลางสภาฯ โดยยกสารพัดหลักการและเหตุผล จึงเป็นภาพคุ้นตาประชาชน พร้อมกับประโยคคุ้นหูที่ว่า "ประชาธิปัตย์ยึดมั่นประชาธิปไตยในระบบรัฐสภา" ซึ่งหลุดจากปากแกนนำคนสำคัญของพรรค ก่อนถูกท้าทายด้วยภาพจำใหม่ "บอยคอตเลือกตั้ง" ในปี 2549 และ 2557 ซึ่งจบลงด้วยการรัฐประหารทั้ง 2 ครั้ง สุเทพ เทือกสุบรรณ (ซ้าย) ถูกยกให้เป็น "ผู้จัดการรัฐบาล" หลังประสานให้เกิดการพลิกขั้วการเมือง-ส่ง อภิสิทธิ์ เป็นนายกฯ ได้สำเร็จเมื่อปี 2551 สายตาจากภายนอก ทำให้ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ผู้ครองเก้าอี้มายาวนานเป็นอันดับ 2 ในประวัติศาสตร์พรรค รู้สึกถึงความ "ไม่เป็นธรรม" เขายืนกรานกับบีบีซีไทยว่า พรรคของเขาเป็น "สถาบันการเมืองที่เป็นประชาธิปไตย" และยังเป็น "รัฐบาลที่กอบกู้วิกฤตประเทศมาหลายครั้ง" ต่อสู้กับนักเลือกตั้ง ไม่เท่ากับปฏิเสธประชาธิปไตย แต่ถึงกระนั้น อภิสิทธิ์ ยอมรับว่าสังคมอาจกังขากับบทบาทประชาธิปัตย์ในห้วง 10 ปีหลังมานี้ "เวลาเราต่อสู้กับคนที่มาจากการเลือกตั้ง หลายคนก็จะไปเหมารวมว่าเท่ากับว่ามันไม่เป็นประชาธิปไตย แต่จริง ๆ แล้วคำว่าเสรีนิยมประชาธิปไตยมันกินความมากกว่าคำว่ามาจากการเลือกตั้ง มันหมายถึงการเคารพเสียงข้างน้อย หมายถึงการใช้อำนาจอย่างมีขอบเขตจำกัด" อภิสิทธิ์ กล่าว ตัวแทนกลุ่มคนรุ่นใหม่ของพรรคประชาธิปัตย์ได้เป็นว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. กทม. 3 คน ในจำนวนนี้รวมถึง พริษฐ์ วัชรสินธุ หลานชายหัวหน้าพรรคด้วย ทว่าเมื่อ พริษฐ์ วัชรสินธุ หรือไอติม คนรุ่นใหม่ของพรรค และหลานชายของหัวหน้าพรรค พูดว่าประชาธิปัตย์เป็นพรรคเสรีนิยมประชาธิปไตย กลับก่อให้เกิดความรู้สึก "คล้อยตาม-ชวนเชื่อ" ได้มากกว่าเวลาฟัง อภิสิทธิ์ พูดคำเดียวกัน ซึ่งเจ้าตัวคาดว่าอาจเป็นเพราะไอติมคือคนหน้าใหม่-คนที่ไม่เคยร่วมฉาก "ขัดแย้ง" มาก่อน ไม่ชูธงแก้ รธน. เพราะไม่อยากเพิ่มความขัดแย้ง ในปี 2559 อภิสิทธิ์ ทิ้งคำสำคัญทางการเมืองด้วยการประกาศไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ ที่จัดทำขึ้นในยุคหลังรัฐประหารโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มาถึงปี 2562 เขากลับไม่ใช้เวทีเลือกตั้งยืนยันความคิดดั้งเดิม วาระแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 ไม่ถูกบรรจุเป็นนโยบายหาเสียงของประชาธิปัตย์แบบพรรคคู่แข่งขัน ด้วยเหตุผลที่ว่าสภาฯ ไม่มีอำนาจเต็มในการไล่รื้อรัฐธรรมนูญ เพราะต้องอาศัยเสียงของวุฒิสภาที่มาจากการแต่งตั้งของ คสช. อีกทั้งไม่ต้องการเพิ่มความขัดแย้งในสังคม แต่ขอรอให้มีฉันทามติจากสังคมก่อน แม้หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์นำทีมประกาศไม่รับร่าง รธน. แต่ประชาชนส่วนใหญ่ในภาคใต้ และ กทม. บางส่วนที่ถูกมองเป็นฐานเสียงของพรรค ก็พร้อมใจกันโหวตรับร่างฯ "ไม่ได้เกี่ยวกับการเป็นหัวหอกหรือไม่เป็นหัวหอก แต่จะไม่ไปชูธงเรื่องนี้เพื่อไปทะเลาะกับใคร" และ "เราต้องการแก้จริง ไม่ได้ต้องการที่จะหาเสียง" ปัดออกนโยบายซื้อใจฐานเสียง "ผู้นำประชานิยม" ส่วนชุดนโยบายที่พรรคประชาธิปัตย์เตรียมไว้ช่วงชิงชัยชนะในสมรภูมิเลือกตั้ง 2562 มุ่งให้น้ำหนักกับการสร้าง "รัฐสวัสดิการ" เช่น นโยบาย "เกิดปั๊บได้สิทธิ์รับเงินแสน" ที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก ร้อนถึง อภิสิทธิ์ ซึ่งเป็นอดีตอาจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์ ต้องแจกแจงอย่างแข็งขันว่านี่คือการลงทุนในอนาคตและมีผลวิจัยรองรับ จึง "ไม่ใช่การแจกเงินในลักษณะที่ทำให้เกิดบุญคุณแบบประชานิยม" พูดได้หรือไม่ว่าประชาธิปัตย์พยายามปรับตัว ออกนโยบายที่ตอบสนองกับกลุ่มคนที่เคยเลือก "ผู้นำประชานิยม" มาก่อน? พรรคประชาธิปัตย์เปิดนโยบายเพื่อชาว กทม. เมื่อ ม.ค. 2562 "ผมคงไม่ได้มองว่าเป็นการขยับเพื่อไปแข่งกับประชานิยม เท่ากับมองว่ามันเป็นความจำเป็นในการที่จะแก้ปัญหาของประเทศในสถานการณ์อย่างนี้" เขาตอบ และย้ำว่า ชุดนโยบายของประชาธิปัตย์เกิดขึ้นคนละฐานความคิดกับ "ประชานิยมแบบนายห้างตาดูไบห่อ" และ "รัฐสวัสดิการตามอำเภอใจผู้มีอำนาจยุคปัจจุบัน" มั่นใจในความบริสุทธิ์ใจ แม้ถูกตั้งฉายา "นายกฯ มือเปื้อนเลือด" นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ อภิสิทธิ์ เสนอตัวเป็นนายกรัฐมนตรี เพราะเขาเคยทำหน้าที่นี้มาแล้วนาน 2 ปี 7 เดือน หลังเกิดเหตุ "พลิกขั้วการเมือง" เมื่อปี 2551 เขามักกล่าวถึงผลงาน "พาประเทศไทยออกจากวิกฤตเศรษฐกิจโลก" (จุดเริ่มต้นมาจากการล้มละลายของบริษัท เลห์แมน บราเธอร์ส วานิชธนกิจรายใหญ่ของสหรัฐฯ เมื่อ ก.ย. 2551) ด้วยน้ำเสียงภาคภูมิใจอยู่เนือง ๆ และมาถึงวันนี้เขาบอกว่ายัง "มีความตั้งใจ มีประสบการณ์ และมีไฟในการพาประเทศชาติให้หลุดพ้นจากสภาวะปัจจุบัน" แต่นั่นอาจยังไม่เพียงพอที่ประชาชนทุกภาคส่วนจะมอบโอกาสให้เขากลับมาเป็นนายกฯ อีกสมัย โดยเฉพาะกลุ่มที่ไม่นิยมชมชอบในตัว อภิสิทธิ์ ที่มักมองเห็นเขาเพียงด้านเดียวในภาพ "นายกฯ มือเปื้อนเลือด" จากกรณีสลายการชุมนุมคนเสื้อแดงเมื่อปี 2553 ในระหว่างบริหารประเทศ รัฐบาลอภิสิทธิ์ต้องเผชิญกับแรงกดดันจากการชุมนุมของกลุ่มคนเสื้อแดงกลางกรุงเทพฯ อดีตนายกฯ คนที่ 27 ยืนยันว่า เขาไม่เคยปิดกั้นการตรวจสอบ และบัดนี้ไม่ว่าคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) หรือศาล ก็ได้วินิจฉัยไปแล้ว "ในทางกลับกันก็มีคนอีกกลุ่มกลับมาตำหนิว่าผมไม่เด็ดขาด ไม่ใช้ความเด็ดขาดเหี้ยมเกรียมในการปราบปรามประชาชนด้วยซ้ำ ผมก็ยืนยันว่าสิ่งที่เราได้ทำในวันนั้นได้ทำตามกฎหมาย และมีเป้าหมายชัดเจนในการหลีกเลี่ยงความสูญเสีย และก็ยืนยันว่าความสูญเสียจะไม่เกิดถ้าการชุมนุมในขณะนั้นเป็นการชุมนุมตามรัฐธรรมนูญ" ฉายาติดตัว-ภาพลักษณ์บาดใจที่ได้มาระหว่างเป็นประมุขฝ่ายบริหาร น่าจะเป็นสิ่งรบกวนจิตใจของ อภิสิทธิ์ ไม่น้อย และทำให้เขายากจะไปต่อในทางการเมือง แต่เจ้าตัวแสดงความมั่นใจในความบริสุทธิ์ใจ และความตั้งใจที่ดีในขณะนั้น "แน่นอนว่าเราเสียใจต่อเหตุการณ์ความสูญเสียที่เกิดขึ้น และก็พยายามเยียวยา พยายามบอกว่าเราต้องคิดค้นหาวิธีการเพื่อไม่ให้เหตุการณ์แบบนั้นเกิดขึ้นอีก" อยู่ไม่ได้ถ้าเป็น "พรรคต่ำร้อย" อภิสิทธิ์ ในวัย 55 ปี มีชื่อเป็น "นายกฯ ในบัญชี" ของพรรคประชาธิปัตย์ หลังเขาชนะคู่แข่งขันอีก 2 คนในศึกหยั่งเสียงขั้นต้น (ไพรมารี) เพื่อเลือกหัวหน้าพรรค เมื่อ พ.ย. 2561 จึงสามารถรักษาสถานะ "หัวขบวน ปชป." ได้ต่อเนื่องเป็นเวลา 14 ปี สถิติน่ารู้เกี่ยวกับ 7 หัวหน้า ปชป. 5 คน ภูมิลำเนาอยู่ กทม. 2 คน ภูมิลำเนาอยู่ภาคใต้ 1 คน เป็นคนนอกพรรค 22 ปี ระยะเวลาครองอำนาจยาวนานสุดของหัวหน้าพรรค 22 เดือน ระยะเวลาครองอำนาจสั้นที่สุดของหัวหน้าพรรค ท่ามกลางสถานการณ์ในพรรคที่เปลี่ยนแปลงไป จากกรณีอดีต ส.ส. อย่างน้อย 15 คนถูก "ดูด" ไปสังกัดพรรคการเมืองอื่น แต่ อภิสิทธิ์ กลับแสดงความมั่นใจว่า "จะสามารถรักษาที่นั่งเดิมเป็นคะแนนของเราได้ ไม่ได้กระทบกระเทือน" และจะไม่พาประชาธิปัตย์เข้าสู่ภาวะ "พรรคต่ำร้อย" "มีคนมาสบประมาทว่าประชาธิปัตย์จะต่ำร้อย ผมก็ยืนยันว่าไม่ต่ำร้อย และผมเป็นหัวหน้าองค์กร ถ้ามันต่ำร้อย ผมก็บอกว่าผมไม่ควรจะเป็นหัวหน้าองค์กรต่อ ก็ตอบกันง่าย ๆ อย่างนี้" อภิสิทธิ์ ระบุ เดิมพันของพรรคคือการได้ ส.ส. ทะลุ "ร้อยเสียง" หลังเคยตกที่นั่ง "พรรคต่ำร้อย" ครั้งสุดท้ายในการเลือกตั้งปี 2548 ส่วนเดิมพันของหัวหน้าพรรคคือการไม่หวนกลับไปทำหน้าที่ผู้นำฝ่ายค้านในสภาฯ เป็นครั้งที่ 4 หมายเหตุ : ติดตามรายงานพิเศษชุด "เลือกตั้ง 2562 : 5 คำถามแทงใจผู้นำพรรคการเมือง กับ 5 คำตอบโดนใจผู้อ่านบีบีซีไทย" ได้ทางยูทิวบ์ BBC News ไทย เราจะอัพเดทวิดีโอใหม่ ๆ ทุกวันอังคารและพุธ คุณผู้อ่านสามารถติดตามความเคลื่อนไหว สัมภาษณ์พิเศษ บทวิเคราะห์ พร้อมทั้งทำความรู้จักกับ การเลือกตั้ง 2562 โดยทีมงานบีบีซีไทยได้ที่เว็บไซต์ www.bbc.com/thai/election2019 พร้อมทั้งสื่อสังคมออนไลน์บีบีซีไทยผ่านทาง เฟซบุ๊ก, อินสตาแกรม และ ยูทิวบ์ รวมทั้ง #ThaiElection2019 หรือ #เลือกตั้ง2562