"โอพ็อด" บ้านจากท่อคอนกรีตจะช่วยแก้วิกฤตที่อยู่อาศัยในฮ่องกงได้หรือไม่?
ฮ่องกงเผชิญกับวิกฤตด้านที่อยู่อาศัยมาเป็นเวลานาน ผู้คนจำนวนมากที่ไม่สามารถจัดหาที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมให้แก่ตัวเองได้ ต้องอาศัยอยู่อย่างแออัด ที่พักบางแห่งมีลักษณะคล้ายกับ "กรงขัง" จนกลายเป็นชื่อเสียงในทางที่ไม่ดีของฮ่องกง ทำให้สถาปนิกคนหนึ่งเกิดแนวคิดในการออกแบบบ้านที่ทำจากท่อคอนกรีตขนาดใหญ่เพื่อบรรเทาปัญหานี้
เกาะฮ่องกงมีพื้นที่ประมาณ 106 ตารางกิโลเมตร แต่มีผู้อยู่อาศัยอยู่ 7.4 ล้านคน ราคาบ้านและค่าเช่าพุ่งสูงขึ้น สถาปนิกหลายคนกำลังทดลองออกแบบบ้านที่เป็นแฟลตขนาดเล็กที่เรียกว่า "นาโนโฮม" โดยเมื่อไม่นานนี้ บ้านประเภทนี้ซึ่งมีพื้นที่ประมาณ 11 ตารางเมตร ถูกขายไปด้วยราคา 1.93 ล้านเหรียญฮ่องกง หรือประมาณ 8 ล้านบาท เจมส์ ลอว์ สถาปนิกในฮ่องกง บรรยายถึงสภาพที่พักอาศัยที่มีขนาดเล็กมากในอะพาร์ตเมนต์ที่แบ่งซอยออกเป็นส่วนย่อย หรือในอาคารพาณิชย์ต่าง ๆ ที่ถูกแบ่งพื้นที่ออกเป็นส่วน ๆ ภายในเพื่อให้คนอาศัยอยู่ "ไม่มีแสงแดด ไม่มีการระบายอากาศที่เหมาะสม เล็กมากสุด ๆ พื้นที่ย่อย ๆ เหล่านี้มีขนาดเพียง 4.6 ตารางเมตร" ลอว์กล่าว ลอว์บอกว่า เจ้าของห้องต้องแบ่งพื้นที่เป็นส่วนย่อยให้คนเช่าอยู่ เพราะผู้คนไม่มีความสามารถในการจ่ายค่าเช่าอะพาร์ตเมนต์ปกติได้ ผู้คนหลายพันคนไม่มีทางเลือกและต้องเช่าพื้นที่ที่มีขนาดเล็กราว 1.5 ตารางเมตร จนดูเหมือนคล้ายกรงขังเป็นที่อยู่อาศัย ผู้คนจำนวนมากในฮ่องกงเผชิญกับปัญหาราคาที่พักอาศัยที่พุ่งสูงขึ้น ทำให้ผู้คนจำนวนมากต้องอาศัยอยู่ใน "บ้านกรง" เขาบอกว่า 'บ้านกรง' โดยทั่วไปจะมีเตียง 3 ชั้น และเพื่อความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย ทำให้มีการใช้ตะแกรงกั้นพื้นที่โดยรอบของแต่ละคนไว้ จึงมีลักษณะคล้ายกรงขัง "มันเป็นอะไรที่เลวร้ายมากสำหรับการใช้ชีวิตแบบนั้น" ลอว์ กล่าว ลอว์ บอกว่า ค่าเช่าแฟลตที่มีพื้นที่ 4.6-9.3 ตารางเมตร อยู่ที่ประมาณ 13,000-26,000 บาท ต่อเดือน ส่วนที่พักที่เป็นเหมือนกรงขังก็ไม่ได้ถูกกว่านี้มากนัก จะอยู่ที่ราว 13,000 บาท สถาปนิกคนนี้จึงเกิดแนวคิดในการนำพื้นที่ในเมืองมาใช้ให้เกิดประโยชน์เพื่อบรรเทาวิกฤตที่อยู่อาศัยในฮ่องกง ด้วยการสร้างบ้านที่ชื่อว่า "โอพ็อด" (OPod) เป็นบ้านขนาดเล็กที่ใช้ท่อน้ำคอนกรีตขนาดใหญ่สร้างขึ้น และสามารถตั้งเรียงกันเป็นชั้น ๆ ได้ โดยบ้านในแบบนี้สามารถไปวางไว้ตามพื้นที่ต่าง ๆ ที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ในเมือง และใช้เวลาในการสร้างไม่มาก เจมส์ ลอว์ สถาปนิกในฮ่องกง หวังว่าจะสร้างบ้านจากท่อน้ำคอนกรีตขนาดใหญ่ตั้งเรียงกันเป็นชั้น ๆ "ปกติจะถูกใช้งานใต้ดิน เพื่อระบายน้ำเวลาเกิดพายุ เราซื้อมันมาในราคาที่ถูกมากจากผู้รับเหมาหลายราย เพราะท่อที่พวกเขามีอยู่มากเกินกว่าความต้องการใช้งาน แทนที่จะทิ้งไว้เปล่าประโยชน์ พวกเขาจึงขายให้เราในราคาที่ต่ำมาก" ลอว์ ได้ใช้เงินในการลงทุนเพิ่มเติมอีกนิดหน่อย และติดตั้งเฟอร์นิเจอร์ ห้องน้ำ ห้องครัว และเตียงที่ปรับเป็นโซฟาได้ ทำให้กลายเป็นบ้านหลังหนึ่งขึ้นมาในทันที โอพ็อดมีรูปลักษณ์ที่ทันสมัย ซึ่งถูกออกแบบมาให้ตรงกับความต้องการของผู้อยู่อาศัยในอนาคต แต่ลอว์ก็ยอมรับว่า นี่ไม่ใช่การแก้ปัญหาในระยะยาวของวิกฤตที่อยู่อาศัยในฮ่องกง "ผมไม่เคยคิดว่าโอพ็อดจะเป็นทางออกของปัญหา เพราะมีปัญหาอื่น ๆ อีกหลายอย่างที่พัวพันกันอยู่ สถาปนิกเพียงคนเดียวคงไม่สามารถแก้ปัญหาทุกอย่างได้ในคราวเดียว" เขากล่าว สภาพภายในโอพ็อด (OPod) เหตุผลหนึ่งที่เขาสร้างโอพ็อดขึ้นมาก็คือ ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการใช้พื้นที่ในฮ่องกง โดยมักจะมีคนอ้างว่าฮ่องกงไม่มีที่ดิน จึงทำให้ราคาอสังหาริมทรัพย์พุ่งสูงขึ้น แต่ลอว์มองว่านี่เป็นแค่ส่วนหนึ่งของภาพใหญ่ "ฮ่องกงเป็นเมืองที่หนาแน่นมาก แต่การบอกว่าเรามีที่ดินไม่พอนั้นใช่เรื่องจริง เราไม่มีที่ดินขนาดใหญ่ในการสร้างอาคารที่อยู่อาศัยขนาดใหญ่ เราจำเป็นต้องถมทะเล แต่ลองหันมาดูเมืองเราดี ๆ อย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ จะเห็นที่ดินที่เหลืออยู่จำนวนมาก ใต้สะพานลอย บนดาดฟ้าตึก พื้นที่ระหว่างตึกที่มักจะถูกทิ้งให้ว่างเปล่ามาหลายต่อหลายปี" ลอว์ต้องการให้นักวางผังเมือง คิดว่าจะพัฒนาเมืองอย่างไร และจะนำที่อยู่อาศัยอย่างโอพ็อดเข้าไปไว้ในพื้นที่ว่างเปล่าได้อย่างไร ขณะที่ค่าครองชีพในฮ่องกงสูงขึ้น ไม่สอดคล้องกับค่าจ้างที่เพิ่มขึ้น จึงต้องเพิ่มความพยายามดำเนินการเพื่อแก้ปัญหา ไม่เช่นนั้นก็คงจะยังมีผู้คนที่ต้องนอนอยู่ในกรงต่อไป