ฮาซัน: ไลฟ์ได้แรงอก เปลี่ยนชีวิตพ่อค้าอาหารทะเลตากแห้ง
"ยินดีต้อนรับเข้าสู่ฮาซันอาหารทะเลตากแห้งจังหวัดสะ...ตูล! บอกเลยว่าหรอยจัง...ฮู้! บอกเลยว่าได้แรง...อก!" เสียงหนักทุ้มตะโกนผ่านเฟซบุ๊กไลฟ์ ของทีมงาน และ "อาบังฮาซัน" หรือ นายอนุรักษ์ สรรฤทัย วัย 29 ปี กลายเป็นเอกลักษณ์ที่ทำให้มีผู้ชมเข้ามาดูและซื้ออาหารทะเลตากแห้งผ่านทางออนไลน์ อย่างล้นหลาม จนสามารถสร้างยอดขายได้มากกว่า 1 ล้านบาทต่อคืน
ฮาซัน ไลฟ์ขายอาหารทะเลตากแห้งจนสามารถสร้างยอดขายได้มากกว่า 1 ล้านบาทต่อคืน ปลาหมึกตากแห้ง กุ้งแห้ง และอาหารทะเลตากแห้งอีกหลายชนิด จากชาวบ้านกว่า 30 ครัวเรือน ในชุมชนปากบารา จังหวัดสตูล ถูกห่อใส่กล่องไปรษณีย์ตลอดทั้งวัน ตามออร์เดอร์ที่ส่งเข้ามาทางกล่องข้อความในเพจเฟซบุ๊ก 'อาหารทะเลตากแห้ง จ.สตูล' จนต้องมีแอดมิน (ผู้ดูแลแฟนเพจ) 5-7 คน คอยตอบลูกค้าตลอด 24 ชั่วโมง ช่วงเวลาประมาณสามทุ่มถึงเที่ยงคืนของทุกวัน ฮาซัน จะไลฟ์ขายอาหารทะเลผ่านทางเฟซบุ๊ก ซึ่งในแต่ละคืนจะมียอดคนดูรวมกันต่อวิดีโอมากกว่า 100,000 คน ขณะที่มีผู้กดถูกใจเพจเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทะลุ 4 แสนคนแล้ว แต่หากย้อนกลับไปในช่วงเดือนเดียวกันนี้ของปีที่แล้ว ฮาซัน เพิ่งเริ่มทดลองขายของผ่านเฟซบุ๊กเป็นครั้งแรก เขาเล่าว่าในขณะนั้นเต็มไปด้วยความเสี่ยง และความยากลำบาก "เหล่าแอดมิน" ทีมงานของฮาซัน คอยตอบลูกค้าและรับออร์เดอร์ตลอด 24 ชั่วโมง ชาวประมงตัวจริง "พ่อผมทำอาชีพประมงครับ...ผมก็ออกทะเลกับพ่อผม ชีวิตที่อยู่ในทะเล ผมรู้ดีว่ามันเป็นอย่างไร...มันสนุก มันมัน มันมีอาการ 'ไฮยา ฮาเล ไฮยา ฮัลลาวา'" ฮาซัน เล่าให้บีบีซีไทยฟัง พร้อมกับทำท่าดึงอวนให้ดู เขาเติบโตมากับธุรกิจประมง และเริ่มทำงานหลังจากที่เรียนจบมัธยมปลาย อาชีพล่าสุดของเขาก่อนที่จะมาไลฟ์ขายอาหารทะเล คือพิธีกรรายการขายยาสมุนไพรที่ช่องทีวีเคเบิลแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ "ก็เริ่มนั่งเล่นเฟซบุ๊กอย่างนี้ครับ ก็เห็นเขาขายกันได้เยอะแยะ อันนี้ก็ขายได้ อันนู้นก็ขายได้ เราก็อยากจะลองขายดูบ้าง" ฮาซัน ย้อนเล่าถึงจุดเริ่มต้น แต่ถึงแม้ว่าจะเริ่มมีความคิดที่จะไลฟ์ขายผลิตภัณฑ์จากชุมชนที่เขาคุ้นเคยมาตั้งแต่ยังเล็ก เขายังติดปัญหาด้านเงินลงทุน เมื่อเอ่ยปากบอกพ่อ พ่อก็ถามกลับว่า "จะขายได้หรือ จะเอาเงินเขาอย่างไร...ขายแบบเดิมดีแล้ว" "แต่ก่อนชาวบ้าน เขาจะเดินขายกันตามชาดหาด...เดินกันเป็นสิบกิโล บางคนไม่มีรายได้" ฮาซันบอก เขาเล่าว่า ธุรกิจประมงเป็นธุรกิจที่ใช้สินเชื่อเป็นส่วนใหญ่ ชาวบ้านจะส่งสินค้าให้พ่อค้าแม่ค้าคนกลาง เพื่อนำไปขายก่อน กว่าที่ชาวบ้านจะได้เงิน ก็กินเวลานานเกือบเดือน "ผมก็เลยเสนอว่าพรุ่งนี้เดี๋ยวผมจ่ายตังค์ให้เลย ทั้งที่ผมไม่มีตังค์ ธุรกิจมันมีความเสี่ยงเสมอ จังหวะที่เสี่ยงนั่นแหละ มันจะวิ่งให้คุณขึ้นหรือลงก็ได้ เราต้องตัดสินใจ" ฮาซัน กล่าวกับบีบีซีไทย อย่างไรก็ตามในช่วงแรกของการไลฟ์ขายอาหารทะเลตากแห้งของเขา ชาวบ้านยังไม่ปล่อยสินค้าให้เขามากนัก ฮาซัน บอกว่า เขาไม่มีเครดิต ชาวบ้านจึงยังไม่ไว้ใจ และเชื่อแม่ค้าประจำมากกว่า ฮาซัน จึงเปลี่ยนวิธีการขายด้วยไปทำเฟซบุ๊กไลฟ์ที่แหล่งผลิตอาหารทะเลตากแห้งของชาวบ้านเสียเลย "ผมก็ใช้วิธีการว่า เดี๋ยวผมจะขายตรงนี้แล้วจ่ายตังค์ตรงนี้เลย นี่คือปลาเค็มนะครับ...เอาไปแกงเทโพ ผมว่าสุดยอดมาก เอาชิ้นนี้ CF (คอนเฟิร์ม) เลยฮะ CF มา โอนตังค์เลยครับ โอนแล้วเอาเงินให้ชาวบ้าน ทำแบบนี้ตลอดจนเกิดความเชื่อใจ" ยึดเฟซบุ๊กไลฟ์เป็นอาชีพหลัก หลังจากเริ่มเห็นทิศทางความเป็นไปได้ของการไลฟ์ขายอาหารทะเลบ้างแล้ว แต่ฮาซัน ก็ยังคงมีงานประจำเป็นพิธีกรรายการขายยาสมุนไพร ที่โทรทัศน์เคเบิลแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ก่อนเขาจะเดินทางกลับไปทำงาน เขาจึงซื้ออาหารทะเลตากแห้งติดตัวไปบ้าง ตอนอยู่กรุงเทพฯ เขาขายอาหารทะเลตากแห้งผ่านทางเฟซบุ๊กไลฟ์ทุกวันหลังเลิกงาน โดยใช้อาหารทะเลชุดเดิมเป็น "ตัวโชว์" ในการไลฟ์ เมื่อมีคนซื้อแล้ว เขาจึงให้ภรรยาที่อยู่จังหวัดสตูล นำเงินไปซื้ออาหารทะเลตามรายการที่ลูกค้าสั่งซื้อ และจัดส่งไปรษณีย์ไปให้ลูกค้า ฮาซัน ขณะไลฟ์เฟซบุ๊กช่วงแรก ใช้อาหารทะเลตากแห้งชุดเดิมเป็น "ตัวโชว์" ในขณะนั้น ฮาซัน สามารถทำยอดขายได้ประมาณวันละ 2,000-3,000 บาท ได้กำไรประมาณ 700-800 บาทต่อวัน พอจะเป็นอาชีพเสริมจากงานหลักที่ได้เงินเดือนหนึ่งหมื่นกว่าบาท ฮาซัน ไลฟ์ขายอาหารทะเลตากแห้งเป็นอาชีพเสริมอยู่ประมาณหนึ่งเดือน จนภรรยาของเขาบอกข่าวที่ทำให้ ฮาซัน ตกใจจนต้องรีบกลับจังหวัดสตูล นั่นก็คือมีชาวบ้านนำอาหารทะเลตากแห้งมาฝากไว้ที่บ้านเพื่อให้ ฮาซัน ขายเป็นจำนวนมาก หลังจากนั้น ฮาซัน ก็สามารถสร้างยอดขายได้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนตัดสินใจลาออกจากงานประจำ และหันมาไลฟ์ขายอาหารทะเลตากแห้งเป็นอาชีพหลัก ถ้าคนไม่เชื่อ ขายให้ตายคนก็ไม่โอนเงิน แม้ว่าจะมีทุนเดิมด้านการขาย จากการเป็นพิธีกรรายการขายสินค้าอยู่แล้ว แต่ ฮาซัน กล่าวกับบีบีซีไทยว่า ลักษณะการพูด การถ่ายทำทางออนไลน์ แตกต่างกับรายการทางโทรทัศน์ค่อนข้างมาก ฮาซัน ดูวิธีการขายของออนไลน์จากคนอื่น ๆ และหยิบยกเอกลักษณ์ของแต่ละคนมาผสมกัน เขาเริ่มต้นจากการสั่งซื้อชุดเซฟ เพื่อให้คนสามารถจดจำเขาได้ มีกระดิ่งเอาไว้ประกอบการพูด และมีการเล่าเรื่องราวของเขา และชาวบ้าน ชาวประมง ในกระบวนการผลิตอาหารทะเลตากแห้ง "เฟซบุ๊กเป็นตลาดที่คุณต้องสร้างให้คนเชื่อใจคุณมากที่สุด ถ้าคนไม่เชื่อคุณ ขายให้ตายคนก็ไม่โอนเงินให้คุณหรอก...คุณต้องเปิดเผยตัวตนออกมา ถ้าจะขายของ เปิดเผยไปเลย" ฮาซัน บอกกับบีบีซีไทย หลังจากขายไปสักระยะ ฮาซัน เริ่มลงทุนซื้ออุปกรณ์ใหม่ ทั้งโทรทัศน์มือถือ ไฟ และไมโครโฟน เพื่อคุณภาพการถ่ายทอดสดที่คมชัดมากขึ้น และเพิ่มอรรถรสให้กับผู้ชม ฮาซัน กลายเป็นผู้จุดประกายการไลฟ์ขายของของอีกหลายคน เขาเล่าว่าจังหวัดอื่น ๆ ที่มีแหล่งผลิตอาหารทะเลตากแห้ง ก็เริ่มมีคนไลฟ์บ้าง บางแห่งชาวบ้านซึ่งเป็นผู้ผลิตก็เป็นคนไลฟ์ด้วยตัวเอง ในขณะที่สินค้าอื่น ๆ ซึ่งไม่เคยมีคนคิดจะทำเฟซบุ๊กไลฟ์ขายอย่างปลาร้า ก็มีแม่ค้าที่ได้แรงบันดาลใจจาก ฮาซัน ทำบ้างจนสร้างกำไรได้วันละ 2,000 บาทแล้วเช่นกัน "ใครจะเอาไปเลียนแบบได้เลย ผมไม่เคยปิดกั้น...มีคนบอกว่าพอมีคนขายมากขึ้น คนจะเริ่มหายไปเรื่อย ๆ แต่เราไม่ได้ขายเสื้อผ้าขายกระเป๋า ซึ่งมันจะเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยตามกระแส กุ้งมันก็ยังเป็นกุ้ง กินมันก็เป็นคำว่ากิน เขาก็ต้องกินทุกวัน ข้าวสารเขาก็ยังต้องซื้อทุกวันเลย...มนุษย์เรามันหิว" ฮาซัน กล่าว ชุบชีวิตผลิตภัณฑ์ชุมชน นอกจากการไลฟ์ขายอาหารทะเลตากแห้ง จะสามารถสร้างรายได้ให้ตัวของ ฮาซัน จนยึดเป็นอาชีพหลักได้แล้ว ผลกระทบที่ตามมาคือชาวบ้านในชุมชน มีรายได้เพิ่มมากขึ้น และมีการขยับขยายกิจการเช่นกัน "คือตอนแรกไม่ได้คิดอ่ะครับ คิดแค่ว่าเอาเงินมาให้มีเงินใช้พอ อีกส่วนหนึ่งก็คิดว่าช่วยชาวบ้าน...แต่เราจะทำได้ยังไง เราเริ่มต้นจากไลฟ์สดเอง มันจะไปถึงขนาดนั้นได้อย่างไร...แต่พอมันดังมันมีชื่อเสียงขึ้นมา ยอดซื้อมากขึ้น ยอดสั่งมากขึ้น มันเลยทำให้ชาวบ้านมีรายได้ ผมดีใจมากเรื่องนี้ คนหมดหนี้สินกันเยอะ มีเงินเก็บ" ฮาซัน บอกกับบีบีซีไทย ขณะนี้ ฮาซัน มีทีมงานราว 45 คน ทั้งคอยช่วยเวลาทำเฟซบุ๊กไลฟ์ การบรรจุสินค้าเพื่อส่งไปรษณีย์ รวมถึงแอดมิน (ผู้ดูแลแฟนเพจ) คอยตอบคำถามและจดบันทึกรายการสั่งซื้อ ซึ่งทีมงานเกือบทั้งหมด ล้วนเป็นคนในชุมชน ในระหว่างสัมภาษณ์กับบีบีซีไทย ก็มีสายเรียกเข้ามาหา ฮาซัน เพื่อขอสมัครเป็นทีมงานด้วย ฮาซัน ตอบว่า "ตอนนี้คนเต็ม ส่งใบสมัครมาก่อน" "ก่อนหน้านี้ผมบอกกับทีมงานน้อง ๆ ว่า ถ้าต่อไปเราขายได้วันละล้านนี่ แพ็ค (บรรจุ) อย่างไร หัวเราะขำกันหมดเลย ตอนนั้นขายได้วันละ สองแสนบาท คนที่จะขายของได้วันละล้าน จะต้องใช้เงินเยอะมาก พูดผ่านไปได้แค่เดือนเดียว ได้สองล้านห้า ทุกวันนี้ได้คืนละล้านกว่าบาท วันละสิบล้านอาจจะเกิดขึ้นได้ แต่ตอนนี้ขอแค่นี้ก่อน แพ็คไม่ทันแล้ว" ฮาซัน หัวเราะ "ผมพูดกับตัวเองหน้ากระจก ไอ้ฮาซันเอ้ย เอ็งทำได้แล้วนะ พูดกับตัวเอง ทำได้ขนาดนี้เลยหรือ แต่ก่อนเราแค่คนนอกสายตาของคนอื่น แต่ตอนนี้เราอยู่ในสายใจของคนอื่น" ฮาซัน กล่าว