นาซาเผย 3 สาเหตุทำให้แกนหมุนโลกเคลื่อนไปจากเดิม
แม้ลูกโลกแบบตั้งโต๊ะที่เราคุ้นเคยกันดีจะมีรูปทรงสมมาตร ทั้งยังหมุนในแนวเดียวได้อย่างสม่ำเสมอตลอดเวลา แต่ในความเป็นจริงโลกของเราไม่ได้เป็นเช่นนั้น
ภาพถ่ายบางส่วนของโลกยามต้องแสงอาทิตย์ โดยเป็นมุมมองจากสถานีอวกาศนานาชาติ ล่าสุดทีมนักวิทยาศาสตร์ขององค์การนาซาได้ออกมาเผยผลการศึกษาที่ชี้ว่า ความเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาและสภาพภูมิอากาศส่งผลให้การกระจายตัวของมวลในโลกไม่คงที่ ทำให้แกนหมุนของโลกเคลื่อนไปจากตำแหน่งเดิมโดยเฉลี่ยปีละราว 10 เซนติเมตร ตลอดช่วงศตวรรษที่ 20 ซึ่งเท่ากับเคลื่อนที่ไปไกลจากเดิมทั้งหมด 10 เมตร ในรอบ 100 ปีที่ผ่านมา มีการตีพิมพ์รายงานวิจัยดังกล่าวในวารสาร Earth and Planetary Science Letters โดยทีมผู้วิจัยชี้ว่ามีกระบวนการสำคัญที่ส่งผลให้เกิดการเคลื่อนที่ของขั้วโลก (Polar motion) อยู่อย่างน้อย 3 กระบวนการด้วยกัน ได้แก่ 1) ความเปลี่ยนแปลงของมวลน้ำแข็งในกรีนแลนด์ 2) การคืนตัวของแผ่นดินหลังธารน้ำแข็งละลาย 3)การพาความร้อนในชั้นเนื้อโลก ซึ่งทั้งหมดนี้ต่างก็เป็นสาเหตุที่ทำให้แกนหมุนของโลกเคลื่อนที่ไป ดร. สุเรนทรา อธิการี ผู้นำทีมนักวิจัยของนาซาบอกว่า ได้วิเคราะห์ข้อมูลจากการสร้างแบบจำลองคอมพิวเตอร์ โดยผลการวิเคราะห์ชี้ว่ามีหลายสาเหตุที่ทำให้แกนหมุนของโลกเคลื่อนที่ ซึ่งเป็นแนวคิดต่างจากเดิมที่เคยเชื่อกันว่า ความเปลี่ยนแปลงของมวลธารน้ำแข็งขนาดใหญ่เป็นสาเหตุหลักเพียงสาเหตุเดียวเท่านั้น ภาพแสดงแนวการเคลื่อนที่ของแกนหมุนโลก เส้นสีฟ้าอ่อนคือแกนหมุนเดิม ส่วนเส้นสีชมพูคือแนวที่เคลื่อนไป เนื่องจากอิทธิพลของมวลน้ำแข็งในกรีนแลนด์ (เส้นสีน้ำเงิน) การคืนตัวของแผ่นดินหลังธารน้ำแข็งละลาย (เส้นสีเหลือง) และการพาความร้อนในชั้นเนื้อโลก (เส้นสีแดง) ภาวะโลกร้อนทำให้มวลน้ำแข็งในกรีนแลนด์ลดลง โดยน้ำแข็งถึง 7,500 กิกะตันได้ละลายลงเป็นน้ำในมหาสมุทรตลอดช่วงศตวรรษที่ผ่านมา ทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นและมวลของกรีนแลนด์ลดลง ทั้งที่กรีนแลนด์ตั้งอยู่ในตำแหน่งสำคัญคือ 45 องศาจากขั้วโลกเหนือ ซึ่งจะมีอิทธิพลต่อแนวแกนหมุนของโลกมากกว่ามวลน้ำแข็งขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่ที่อื่น เช่นที่ทวีปแอนตาร์กติกา นอกจากนี้ การคืนตัวของแผ่นดินซึ่งยกตัวสูงขึ้นหลังจากธารน้ำแข็งที่กดทับอยู่ละลายลง (Glacial rebound) และการพาความร้อน (Convection) ในชั้นเนื้อโลก (Mantle) ซึ่งทำให้เกิดการไหลเวียนแทนที่ในของเหลวที่มีอุณหภูมิไม่เท่ากัน ยังผลักให้แผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ และส่งผลต่อตำแหน่งแกนหมุนของโลกด้วย ทีมผู้วิจัยยังกล่าวย้ำว่า ความเปลี่ยนแปลงทั้งหมดที่ทำให้แกนหมุนของโลกเคลื่อนที่ไปนั้น ส่วนใหญ่เกิดจากปัจจัยที่มนุษย์ไม่สามารถควบคุมได้ เว้นแต่เรื่องการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่ทำให้ภูเขาน้ำแข็งขนาดใหญ่และธารน้ำแข็งสายหลักต้องละลายไปเท่านั้น ซึ่งในระยะยาวการเคลื่อนที่ของตำแหน่งแกนหมุนโลกอาจส่งผลกระทบต่อฤดูกาลและสภาพภูมิอากาศของแต่ละพื้นที่บนโลกได้