ป่าฝนโลเซอร์: ช่วยชีวิตลูกอุรังอุตัง จากถูกนำไปขายเป็นสัตว์เลี้ยงในอินโดนีเซีย
ลูกลิงอุรังอุตังบนเกาะสุมาตราของอินโดนีเซีย กำลังถูกจับตัว และนำไปขายเป็นสัตว์เลี้ยง แต่องค์กรการกุศลหลายแห่ง กำลังช่วยชีวิตอุรังอุตังเหล่านี้กลับสู่ผืนป่า และต้องเผชิญหน้ากับเจ้าของที่เลี้ยงดูมัน
บีบีซีไทยขอนำเสนอรายงานพิเศษ เกี่ยวกับความพยายามในการอนุรักษ์และพิทักษ์สัตว์ป่าภายในป่าฝนโลเซอร์ ซึ่งถือว่าเป็นผืนป่าที่อุดมสมบุรณ์และมีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยกลุ่มนักอนุรักษ์กลุ่มหนึ่ง "แขนมัน, แขนมัน - ต้องมีคนจับแขนมันไว้" เสียงชายคนหนึ่ง บอก ขณะช่วยกันจับตัว ลูกลิงอุรังอุตัง "แขนมัน, แขนมัน - ระวังแขนมัน" พวกเขาช่วยกันจับตัวมันเข้ากรง เพื่อย้ายไปยังศูนย์ฟื้นฟู ป่าฝนโลเซอร์ ตั้งอยู่บนเกาะสุมาตราของอินโดนีเซีย มันเป็นเพียงแห่งเดียวบนโลกที่ช้าง, แรด, เสือ และอุรังอุตัง ยังใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน มันเปรียบได้กับป่าฝนแอมะซอนแห่งเอเชีย แต่ไม่มีใครเคยได้ยินชื่อมันมาก่อน และมันกำลังสูญหายไป "มากับเรา เรากำลังเดินทางเข้าไปในป่าที่ถูกทำลาย" และพบกับผู้คนที่พยายามช่วยรักษามันไว้ ป่าฝนโลเซอร์สูญเสียพื้นที่ไปแล้วกว่า 687,500 ไร่ ให้กับอุตสาหกรรมปาล์มน้ำมัน, พื้นที่เกษตร และสาธารณูปโภคหลายโครงการ ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา นั่นเทียบเท่ากับพื้นที่สนามฟุตบอล 102,000 สนามของหนึ่งในระบบนิเวศที่หลากหลายที่สุดในโลก ผืนป่าหดหาย อุรังอุตังถูกจับขาย เมื่อสูญเสียพื้นที่ป่าไป สัตว์ต่าง ๆ อย่างอุรังอุตัง ก็ออกมาเกี่ยวข้องกับมนุษย์มากขึ้นเรื่อย ๆ บางคนเห็นว่า นี่คือโอกาสที่จะจับลูกอุรังอุตัง ไปเลี้ยง หรือขายให้ต่างประเทศ องค์กรการกุศลแห่งหนึ่งพบว่า ภรรยาของทหารนายหนึ่งเลี้ยงลูกอุรังอุตังไว้เป็นสัตว์เลี้ยง ปานุต ฮาดีซิสวอโย ศูนย์ข้อมูลอุรังอุตัง ถามเธอว่า "มันอายุเท่าไหร่ตอนที่คุณได้มันมา" ศรี ลีอา เจ้าของอุรังอุตังบอกว่า ตั้งแต่มันยังเป็นลูกลิงตัวเล็ก ๆ เขาถามต่อว่า "คุณตั้งชื่อมันว่าอะไร" เธอตอบว่า "บอม บอม" เธอบอกว่า เธอได้ลูกลิงมาจากคนในพื้นที่ ศรี ลีอา และสามีของเธอ เลี้ยง บอม บอม ไว้ในกรง มานาน 3 ปีแล้ว มันถูกปล่อยออกมาช่วงสุดสัปดาห์ "อย่าเพิ่งเอาตัวมันไป อย่าลืมฉันนะ บอม บอม" เธอ พูดกับ บอม บอม ด้วยความอาลัยอาวรณ์ ศรี ลีอา และสามี ยอมส่งมอบตัว บอม บอม ให้เจ้าหน้าที่ การครอบครองอุรังอุตังผิดกฎหมาย กฤษณะ จากศูนย์ข้อมูลอุรังอุตัง กล่าวว่า "มันทำให้ผมโกรธ คนเหล่านี้บอกว่า เป็นเพราะพวกเขารักอุรังอุตัง จริง ๆ แล้ว สิ่งที่ทีมงานผมทำ คือ ความรักที่ให้อุรังอุตังอย่างแท้จริง การรักไม่ได้หมายถึง การครอบครอง" การทำให้อุรังอุตังสลบ อาจเป็นความเสี่ยงได้ ทีมงานขอให้เธอช่วยนำ บอม บอม ไปใส่ไว้ในกรงขนย้าย ซึ่งเป็นเรื่องยากที่จะทนดูเหตุการณ์นี้ แม้ว่าเธอจะขังมันไว้ แต่สิ่งที่ บอม บอม รู้จักเพียงอย่างเดียวก็คือการใช้ชีวิตกับ ศรี ลีอา เท่านั้น นับตั้งแต่ที่แม่มันถูกสังหาร การนำตัวมันไปศูนย์ฟื้นฟู เป็นเพียงโอกาสเดียวที่จะมันจะได้รับอิสรภาพกลับคืนสู่ผืนป่า ศรี ลีอา บอกว่า "มันเหมือนกับการเสียลูก ใจสลาย บางที สำหรับบางคน มันอาจเป็นเพียงสัตว์ตัวหนึ่ง แต่สำหรับฉัน มันเหมือนกับมนุษย์คนหนึ่ง" การเลี้ยงอุรังอุตัง เป็นเรื่องผิดกฎหมายในอินโดนีเซีย แต่ทีมงานได้ช่วยชีวิตอุรังอุตังหลายสิบตัวในแต่ละปี สัญลักษณ์บ่งบอกถึงความยิ่งใหญ่? ปานุต บอกว่า "โดยทั่วไป ผู้คนอยากจะเลี้ยงอุรังอุตังไว้ เพื่อบ่งบอกถึงสถานะ พวกเขาอยากแสดงความยิ่งใหญ่ พวกเขาอยากแสดงอำนาจ เจ้าหน้าที่รัฐบาล สมาชิกรัฐสภา ทหาร และตำรวจ ต่างก็เลี้ยงอุรังอุตังอย่างผิดกฎหมาย มันน่าเศร้าใจมากจริง ๆ มันแย่มาก" ผู้สื่อข่าว บีบีซี ถาม เออร์วิน ซาตริอา ฮาซิบวน สามีของศรี ลีอา ว่า "คุณรู้ไหมว่า การเลี้ยงอุรังอุตังเป็นสัตว์เลี้ยง เป็นเรื่องผิดกฎหมาย" นายทหารผู้นี้ตอบว่า "ผมไม่ได้ภูมิใจที่ได้เลี้ยงอุรังอุตัง เพราะมันขัดต่อกฎหมาย จริง ๆ แล้ว ผมกังวลที่จะพามันออกไปให้คนพบเห็น เราก็เลยให้มันอยู่แต่ในสวนหลังบ้าน" ยังไม่เคยมีใครถูกดำเนินคดีจากการเลี้ยงอุรังอุตัง ข้าราชการพลเรือนระดับสูงสุดของกระทรวงสิ่งแวดล้อมยอมคุยกับทีมงานบีบีซี ผู้สื่อข่าวถามเขาว่า "ทำไมยังไม่เคยมีการดำเนินคดีใด ๆ เป็นเพราะว่า คนที่เลี้ยงอุรังอุตังจำนวนมาก หรือส่วนใหญ่ เป็นคนที่มีอำนาจ ใช่ไหมคะ" ภาครัฐยังไม่มีมาตรการช่วยเหลือ วีรัตโน ปลัดกระทรวงสิ่งแวดล้อม ตอบว่า "ผมไม่เคยได้ยินเช่นนั้น เจ้าหน้าที่จำนวนมากของเรา ได้เข้ายึดอุรังอุตังที่เป็นสัตว์เลี้ยง แต่ถ้าเรานำมันเข้าศูนย์ฟื้นฟู จะเสียค่าใช้จ่ายจำนวนมาก" แต่ความจริงคือ รัฐบาลไม่มีโครงการช่วยชีวิตหรือฟื้นฟูอุรังอุตัง องค์กรการกุศลในพื้นที่ต้องทำงานนี้ และแบกรับค่าใช้จ่าย ศูนย์ฟื้นฟูของโครงการอนุรักษ์อุรังอุตังสุมาตรา ปล่อยตัวอุรังอุตังที่ได้รับการช่วยเหลือกลับสู่ป่าแล้วหลายร้อยตัว ดร. เอียน ซิงเกิลตัน เจ้าหน้าที่ของโครงการอนุรักษ์อุรังอุตังสุมาตรา เล่าว่า "แม่อุรังอุตังมักอุ้มลูกมันไว้เกือบตลอด 24 ชั่วโมง เป็นเวลานานหลายปี ดังนั้นจึงไม่มีทางที่มันจะยอมยื่นลูกให้ใคร หรือปล่อยให้ใครมาเอาลูกไป ถ้ามันไม่ถูกฆ่าตาย มันจะปกป้องลูกน้อยด้วยชีวิต โชคร้าย นั่นคือสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นปกติ และอุรังอุตังทุกตัวที่นี่ แม่ของพวกมันถูกฆ่าเกือบทุกตัว" "ตอนนี้ยังไม่ค่อยกล้าเท่าไหร่ แต่เดี๋ยวก็จะกลับมากล้าเหมือนเดิม ดูนะ ปลอดภัย ไม่เป็นอันตราย" เขาพูดกับ บอม บอม เพื่อสร้างความคุ้นเคย บอม บอม เพิ่งเข้ามาอยู่ใหม่ล่าสุด และต้องอาศัยอยู่ในกรงกักตัว ดร. เอียน บอกว่า "มันจะถูกแยกตัวให้อยู่ในนี้อย่างน้อย 2-3 เดือน โดยไม่มีการสัมผัสกับอุรังอุตังตัวอื่น ขณะที่เรารอผลการตรวจสอบทุกอย่าง และอื่น ๆ ท้ายที่สุด มันก็จะมีโอกาสได้เป็นอุรังอุตังป่า และมีอิสรภาพในป่าฝน นี่เป็นเป็นเพียงขั้นตอนที่จำเป็นต้องทำในกระบวนการที่มีความหวังและเป็นผลดีนี้" "ตอนนี้แกเริ่มจะไว้ใจฉันแล้วใช่ไหม ผ่านไปแค่ 2-3 นาทีเอง ตอนนี้แกไว้ใจฉันแล้ว ใช่ไหม" ดร. เอียน พูด กับ บอม บอม ที่มีท่าทีผ่อนคลายลง แต่องค์กรการกุศลอย่างองค์กรนี้ ทำได้เพียงเท่านั้น มีลูกลิง อย่าง บอม บอม ที่ถูกช่วยชีวิต แต่ยังมีอีกนับไม่ถ้วนที่ยังไม่ได้รับการช่วยเหลือ หรือถูกขายไปต่างประเทศ และมันไม่ใช่แค่อุรังอุตังที่ทุกข์ทรมาน การขาดการบังคับใช้กฎหมาย ทำให้นักล่าสัตว์และขบวนการลักลอบค้าสัตว์ป่า ยังคงยึดครองที่มั่นในสุมาตรา และที่สำคัญที่สุดคือ การตัดไม้ทำลายป่าที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้สัตว์ต้องเข้ามาอยู่ร่วมเส้นทางกับมนุษย์ ป่าฝนโลเซอร์จะเปลี่ยนไปอีกแค่ไหน เมื่อ บอม บอม พร้อมที่จะกลับเข้าไปอยู่ในป่าในอีก 2-3 ปีข้างหน้า