เลือกตั้งสหรัฐฯ 2020 : “ถ้าฉันเลือกทรัมป์แล้วต้องเป็นคนเหยียดผิวหรือ”
"พี่รู้สึกว่าทรัมป์ ในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา ยั่วยุตลอดให้คนแตกแยกกัน ให้คนแบ่งฝ่าย…ด้วยคำพูดของเขานี่แหละ" รุ่งฟ้า รังสีมงคล ชาวไทยในเมืองดีทรอยต์ รัฐมิชิแกน เปิดมุมมองต่อประธานาธิบดีสหรัฐฯ คนปัจจุบัน ที่เธอเห็นว่าเป็นผู้ลดทอน "ศักดิ์ศรี" ความเป็นอเมริกันลงเมื่อเทียบกับเมื่อ 26 ปีก่อน ที่เธอเพิ่งย้ายไปอยู่อเมริกา
ความคาดหวังของผู้มีสิทธิ์ลงคะแนนชาวไทยในอเมริกา "ถือเป็นช่วงตกต่ำสุด ๆ ในทุกด้าน เศรษฐกิจ สังคม สุขภาพจิต มันรวมกันหมดเลยในยุคนี้" จากที่เคยมองการเปลี่ยนขั้วการเมืองไม่ว่ายุคไหนก็ไม่ส่งผลกระทบกับเธอซึ่งปัจจุบันทำหน้าที่แม่บ้านมากนัก แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกับสหรัฐฯ ภายใต้การกุมบังเหียนของโดนัลด์ ทรัมป์ ตลอด 4 ปีที่ผ่านมา ทำให้เธอมั่นใจว่า "ทรัมป์ต้องออกไป" รุ่งฟ้า รังสีมงคล คนไทยในรัฐมิชิแกน "ที่ผ่านมา เขาเข้ามาแล้วเราก็ต้องยอมรับ" รุ้งฟ้า ให้สัมภาษณ์บีบีซีไทย ผ่านวิดีโอคอล "แต่เรามีโอกาสจะเลือกอีกครั้งหนึ่ง อยากได้คนใหม่ อยากจะเปลี่ยน เราก็ต้องมานั่งลุ้นกันว่าจะเกิดอะไรขึ้น" สี่ปีแรกมันแค่เริ่มต้น สำหรับคนไทยที่ใช้ชีวิตในอเมริกามานานกว่า 30 ปี อย่างอรัญ โลห์ตระกูล ชาวเมืองฮูสตัน รัฐเท็กซัส การเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐฯ ครั้งนี้ "มีความสำคัญอย่างยิ่ง" เขาเห็นว่าหากทรัมป์ยังอยู่ในอำนาจปัญหาหลายอย่างจะหนักหนากว่าเดิม "การที่ครอบครัวต้องพลัดพรากตรงพรมแดน การลุกฮือของกลุ่มหัวรุนแรงไม่ว่าจะเป็นกลุ่มเคเคเค (คลู คลักซ์ แคลน) และกลุ่มที่นิยมคนผิวขาวเป็นใหญ่ ตลอดสี่ปีที่ผ่านมา มันแค่จุดเริ่มต้นเท่านั้น" อรัญ ย้ายมาอยู่สหรัฐฯ หลังจบชั้นประถมปีที่ 4 ปัจจุบันทำงานเป็นวิศวกรโครงการน้ำมัน การมีลูกเล็ก 2 คน ทำให้เขาต้องใส่ใจการเมือง และอนาคตของประเทศ เพราะเหตุกราดยิง-สังหารหมู่ และแนวคิดหัวรุนแรงที่แทรกซึมในหมู่เยาวชนในสหรัฐฯ ทำให้ "แม้แต่ในรั้วโรงเรียน ก็ไม่ใช่สถานที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก ๆ" อรัญ โลห์ตระกูล คนไทยในรัฐเท็กซัส และลูกเล็ก 2 คนในอ้อมกอด ในการเลือกตั้งครั้งผ่าน ๆ มา อรัญไม่เคยยึดติดกับพรรคใดพรรคหนึ่ง แต่กับการเลือกตั้งครั้งนี้ เขาหวังว่า "ทรัมป์จะออก และไบเดนได้เข้ามา" แม้ว่าจะไม่ได้ชื่นชอบ โจ ไบเดน ผู้สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีจากพรรคเดโมแครต มากนักและเห็นเป็นเพียง "คุณปู่ใจดี ที่ไม่เข้าใจคนยุคนี้" การตัดสินใจของอรัญและรุ่งฟ้า สอดคล้องกับ จิตภวัน สีวลีพันธ์ ชาวไทยในเมืองฟิลาเดลเฟีย รัฐเพนซิลวาเนีย ที่รู้สึกว่าแทนที่สหรัฐฯ จะ "กลับมายิ่งใหญ่อีกครั้ง" ตามคำขวัญของทรัมป์ แต่กลับกลายเป็นก้าวถอยหลังไปอีก "อเมริกาเคยเป็นประเทศผู้นำของโลก…แต่รู้สึกว่า 4 ปีที่ผ่านมามันไม่ใช่" นักวิเคราะห์การตลาดที่อยู่ในสหรัฐฯ มาตั้งแต่ปี 1999 ระบุ จิตภวัน สีวลีพันธ์ ชาวไทยในรัฐเพนซิลวาเนีย "ถ้าผู้นำดี ฉันคิดว่าอเมริกาจะกลับมาเป็นประเทศที่ไม่ใช่ว่าคิดถึงแต่ตัวเอง" ชีวิตแสนลำบาก…ใต้รัฐบาลโอบามา ย้อนกลับไปในยุคที่นายบารัค โอบามา บริหารประเทศ เขาได้ปรับโครงสร้างระบบสาธารณสุขครั้งใหญ่ที่สุดในสหรัฐฯ นับตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 60 โดยออกรัฐบัญญัติคุ้มครองผู้ป่วยและการดูแลที่จ่ายได้ (The Patient Protection and Affordable Care Act) ซึ่งเป็นที่รู้จักในชื่อโอบามาแคร์ กฎหมายนี้มีเป้าหมายลดค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุขสหรัฐฯ ซึ่งสูงขึ้นเรื่อย ๆ และสูงที่สุดในโลก ตั้งใจจะช่วยชาวอเมริกันราว 15% ที่ไม่มีประกันสุขภาพ และก็ไม่ได้รับการช่วยเหลือจากโครงการประกันสุขภาพอื่น ๆ สำหรับคนจนและคนสูงอายุ แต่โอบามาแคร์ คือดาบสองคมที่ซ้ำเติมชนชั้นกลาง ตามความเห็นของพุทธชาติ แองกลิน ที่อาศัยอยู่ในสหรัฐฯ มาเกือบ 30 ปี "คนตรงกลางมันถูกบีบจากภาษี…แล้วเราต้องมาจ่ายเบี้ยประกันเพิ่ม" เธอศึกษาจบสาขาการจัดการงานวิศวกรรม (Engineering Management) และทำงานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศในบริษัทหนึ่งนาน 18 ปี "แล้วพี่ก็ถูกปลดจากงาน เพราะช่วงนั้นเศรษฐกิจไม่ดี" ข้อกำหนดอย่างหนึ่งของโอบามาแคร์คือปรับเงินผู้ที่ไม่ยอมซื้อประกันสุขภาพ ซึ่งนั่นทำให้สถานการณ์ของพุทธชาติ ที่ขณะนั้นถูกให้ออกจากงาน ย่ำแย่ลงไปอีก "แล้วจะทำไง เงินก็ต้องเสีย หมอที่เคยเจอก็ไม่ได้ ยาก็แพง แล้วพอไม่มีประกัน เราก็ถูกปรับ" จากวิศวกรควบคุม พุทธชาติเปลี่ยนสายงานสู่การแพทย์ทางเลือก เปิดคลินิกฝังเข็มเป็นอาชีพหลักอยู่ในเมืองฟูลตัน รัฐแมรีแลนด์ มาถึงปัจจุบัน พุทธชาติ แองกลิน คนไทยในรัฐแมรีแลนด์ ประสบการณ์ที่เลวร้าย ทำให้จุดยืนทางการเมืองของเธอยิ่งชัดเจน คือ เลือกพรรครีพับลิกัน และมองว่า '4 ปีของทรัมป์' ที่หลายคนวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีแต่ปัญหา เป็น "4 ปีที่ได้พักหายใจบ้าง" หลังจากสภาคองเกรสได้มีมติยกเลิกข้อกำหนดหลายอย่างรวมทั้งเรื่องปรับเงินผู้ที่ไม่ยอมซื้อประกัน ล่าสุดรัฐบาลทรัมป์ ยังผลักดันให้ยกเลิกโอบามาแคร์โดยสิ้นเชิง ด้วยเหตุนี้ พุทธชาติจึงอยากให้ทรัมป์ดำรงตำแหน่งต่ออีก 1 สมัย เพื่อสานต่อนโยบายเหล่านี้ เพราะตัวเธอเองได้เห็นว่า "งานกลับมา ประเทศก็ดีขึ้น…แล้วพี่ไม่อยากให้มาเก็บภาษีพี่ มาเก็บภาษีชนชั้นกลางเพิ่มอีก" คนรวย รวยขึ้น…คนจน ยิ่งจน หากพิจาณาสัดส่วนคนไม่มีงานทำในสหรัฐฯ ตั้งแต่สมัยของนายโอบามา มาถึงยุคปัจจุบัน จะเห็นว่าจำนวนคนไม่มีงานทำลดลงเรื่อยมานับตั้งแต่ปี 2010 จนถึงปี 2020 แต่การระบาดของโรคโควิด-19 ทำให้บริษัทหลายแห่งต้องปิดกิจการและเลิกจ้างงาน รุ่งฟ้าเล่าว่า คนที่เธอรู้จักหลายคนในเมืองดีทรอยต์ ศูนย์กลางอุตสาหกรรมยานยนต์ ถูกเลิกจ้าง "เอาแค่สองที่ คือจีเอ็ม และฟอร์ด ซึ่งใหญ่สุดแล้ว ถูกเลย์ออฟเต็มเลย เพื่อน ๆ สามีเพื่อน หรือคนรู้จัก ถูกเลย์ออฟมาเป็นระลอก ๆ จนเยอะมาก ไม่เห็นใครได้งานเพิ่ม…ไม่รู้นะว่าในด้านเศรษฐกิจมัน เกรท (Great) หรือยัง" ฟอร์ด และ จีเอ็ม ปิดโรงงานผลิตรถยนต์ในเมืองดีทรอยต์ ช่วงโควิด-19 ระบาด ส่วนนโยบายลดภาษีที่ ปธน.ทรัมป์ ชูเป็นนโยบายหลัก จิตภวัน นักวิเคราะห์การตลาด บอกว่าชนชั้นกลางอย่างเธอต้องจ่ายภาษีมากขึ้น แต่กิจการขนาดใหญ่กลับ "ได้รับยกเว้นภาษี" "ที่ข่าวบอกว่าคนรวย รวยขึ้น คนจน จนลง ที่นี่มันเป็นจริง ๆ" จิตภวันยังห่วงว่าสงครามการค้าระหว่างสหรัฐฯ กับจีน จะยิ่งซ้ำเติมสถานะทางเศรษฐกิจ ยุทธศาสตร์ปราบทรัมป์ อรัญ เป็นคนไทยอีกคนหนึ่งที่ลงคะแนนให้นางฮิลลารี คลินตัน เมื่อปี 2016 แม้ว่าเธอจะตกเป็นข่าวเรื่องที่ใช้อีเมลส่วนตัวติดต่องานราชการขณะดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ และไม่สามารถรับมือกับเหตุการณ์ความไม่สงบในเมืองเบงกาซีของลิเบียได้ จนทำให้เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ เสียชีวิตจากเหตุการณ์โจมตีสถานกงสุลสหรัฐฯ แต่ความบกพร่องเหล่านี้เมื่อเทียบกับสิ่งที่รัฐบาลทรัมป์ทำแล้ว "มันแค่นิดเดียว" อรัญ กล่าว ในสายตาของวิศวกรโครงการน้ำมันชาวไทย ทรัมป์ใช้วิถี 'นักธุรกิจ' บริหารประเทศเพื่อตัวเองมาตลอด 4 ปี "คำถามควรจะเป็นว่า นโยบายที่ทำมันดีต่อประชาชนไหม ไม่ใช่มันดีต่อโดนัลด์ ทรัมป์ไหม" อรัญ พูดอย่างหนักแน่น เขายังตั้งคำถามเรื่องที่นายทรัมป์ไม่สวมหน้ากากอนามัยและไม่เว้นระยะห่างทางสังคมในขณะที่สถานการณ์โรคโควิด-19 ยังน่าวิตก "โจทย์ของเขาไม่ใช่ว่าจะปราบโควิดยังไง โจทย์ของเขาคือจะทำยังไงให้เขาเสียหน้าน้อยที่สุด ดูเด่นที่สุด ดูเจ๋งที่สุด นั่นคือหาเสียงแบบไม่มีหน้ากาก เหมือนโควิดไม่ได้เกิดขึ้น เขาอยากให้ประชาชนเห็นว่าเขาแข็งแกร่ง เป็นผู้สมัครที่เข้มแข็ง" และในที่สุดประธานาธิบดีสหรัฐฯ ก็ติดเชื้อโรคโควิด-19 และเข้ารับการรักษาตัวในโรงพยาบาลเป็นระยะเวลาสั้น ๆ เพียง 3 วัน นายทรัมป์มักออกปราศรัยหาเสียงโดยไม่สวมหน้ากาก อรัญจึงเห็นด้วยกับ 'ยุทธศาสตร์ปราบทรัมป์' ของพรรคเดโมแครต ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงการเลือกตั้งขั้นต้น ลดการต่อสู้กันเองระหว่างผู้สมัครชิงตำแหน่งตัวแทนพรรค "หลายคนออกมาสนับสนุนโจ ไบเดน กันแล้ว เพราะทุกคนเข้าใจว่า การปราบทรัมป์มันสำคัญกว่า" เบื้องหน้าหนุนเดโมแครต…เข้าคูหาการีพับลิกัน สำหรับพุทธชาด การเป็นผู้ที่มีใจโน้มเอียงไปทางทรัมป์อย่างเธอ รู้สึกได้ถึง 'การตีตราคนสนับสนุนรีพับลิกัน' "เฮ้ย ฉันเลือกทรัมป์แล้วต้องเป็นคนเหยียดผิวหรือ…ทรัมป์พูดจาไม่ดีก็เรื่องของเขา ที่ฉันเลือกไม่ได้เลือกตัวเขา แต่เขาเป็นตัวแทนพรรค มาสานต่อนโยบาย" วิศวกรควบคุมที่ผันตัวเป็นหมอฝังเข็ม ยอมรับว่าบางครั้งเธอก็ไม่สามารถยอมรับสิ่งที่ทรัมป์พูด-ทวิตได้ และแท้จริงแล้วทัศนคติทางสังคมของเธอสอดคล้องกับนโยบายของพรรคเดโมแครตมากกว่า ทั้งในเรื่องการสนับสนุนการแต่งงานของบุคคลเพศเดียวกัน สิทธิสตรี และกระแส Black Lives Matter จนเคยถูกตั้งคำถามว่า "คุณอยู่ผิดค่ายหรือเปล่า" "พี่ต้องไปดูละว่ามีใครมาโยนไข่หน้าบ้านพี่หรือเปล่า" เธอพูดติดตลก ก่อนอธิบายต่อว่า "ที่นี่ประหลาดมากนะ ถ้าใครพูดถึงทรัมป์นี่ เป็นเรื่องเลยนะ อีกฝ่ายหนึ่งบอกไม่ได้ แล้วชี้ว่าคุณเป็นพวกเหยียดผิว" "เฮ้ย ฉันเลือกทรัมป์แล้วต้องเป็นคนเหยียดผิวหรือ" พุทธชาดถาม แต่เหตุผลที่ทำให้เธอเลือกรีพับลิกัน เพราะมีนโยบายที่สร้างประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรมให้มากกว่า โดยเฉพาะเรื่องภาษีและประกันสุขภาพ เธอเชื่อว่ายังมีคนอื่นที่คิดและมีจุดยืนทางการเมืองเช่นเดียวกันแต่ไม่ค่อยออกมาพูดในที่สาธารณะเพราะเกรงจะถูก "ตีตรา" "ที่นี่เขาเรียกว่าคลื่นใต้น้ำ" เธอเอียงหลังพิงพนักเก้าอี้ กอดอก แล้วพูดต่อว่า "แต่เขาออกมาพูดไม่ได้ เพื่อนพี่มีร้านอาหาร ต้องเปิดซีเอ็นเอ็น เพราะกลัวว่าถ้าเปิดฟ็อกซ์นิวส์แล้ว จะไม่มีใครเข้า" ฟ็อกซ์นิวส์เป็นสถานีข่าวที่มีแนวคิดอนุรักษ์นิยม และมักรายงานข่าวที่เป็นบวกแก่รัฐบาลรีพับลิกัน "แต่ถามหน่อยเถอะค่ะ เวลาเดินเข้าไปในคูหา เวลาคุณกาบัตร ไม่มีใครรู้หรอกว่าคุณกาอะไร" การเลือกตั้ง ปธน. สหรัฐฯ มีความหมายอย่างไร ? เมื่อได้ยินคำถามนี้ พุทธชาตินิ่งไปครู่หนึ่ง ก่อนโน้มตัวเข้ามาแล้วตอบว่า "พี่อยากให้อีกฝั่ง ไม่ว่าฝ่ายใด ยอมรับในการตัดสินใจของผลที่เกิดขึ้น ไม่ใช่ยอมรับธรรมดา แต่ยอมรับและพร้อมที่จะทำงานด้วยกันจริง ๆ" เพราะเธอมองว่า ช่วงที่ทรัมป์ขึ้นรับตำแหน่งใหม่ ๆ พรรคเดโมแครต "ไม่เปิดใจ" และ "ไม่ให้โอกาส" เวลารีพับลิกันเสนอกฎหมายอะไรเข้าสภา จะค้านไว้ก่อน ทั้งที่อาจเป็นประโยชน์ต่อประชาชน "เหมือนเด็กโกรธกันแล้วก็ทะเลาะ พี่อยากให้หยุดทะเลาะ แล้วเดินหน้าไปด้วยกัน อย่างน้อยก็แสดงให้เด็ก ๆ เห็น" สำหรับจิตภวัน มองว่าถ้า "เรามีผู้นำสหรัฐฯ ที่ดี นโยบายมันก็จะมีผลกับทั้งโลกเหมือนกัน อย่างเช่น การแก้ปัญหาโลกร้อน" ส่วนชาวไทยในรัฐเท็กซัสอย่างอรัญมองการเลือกตั้งที่กำลังจะมาถึง เป็นจุดเริ่มต้น "การรักษามะเร็งร้ายของชาติ" อย่างน้อยก็แสดงให้เด็ก ๆ เห็น" อรัญกล่าว "ผมปวดหัว หมอให้ยาแก้ปวดมา ผมกินหาแล้วหาย แต่ปัญหาก็ยังอยู่คือมะเร็ง…การเอาทรัมป์ออก คือเอาอาการปวดหัวออกไปก่อน แล้วค่อยแก้ปัญหาของอเมริกาทีละขั้นตอน"