ฟุตบอลโลก 2018: แฟนบอลชาติอื่นตามเทรนด์ญี่ปุ่น เก็บขยะในสนามฟุตบอล
มาโมรุ และพาโรชิ แฟนบอลชาวญี่ปุ่น 2 คน ได้พบปะพูดคุยกับผู้คนจำนวนมากบนถนนเนฟสกี ในนครเซนต์ปีเตอร์สเบิร์กของรัสเซีย
แฟนบอลชาวญี่ปุ่นใช้ถุงขยะเป็นอุปกรณ์ในการเชียร์ระหว่างการแข่งขัน และหลังจากนั้นก็นำมาใช้เก็บขยะ พวกเขามองหน้ากันแล้วก็หัวเราะ ก่อนที่จะตอบคำถามที่ถูกถามมานับครั้งไม่ถ้วน ตั้งแต่การแข่งขันฟุตบอลโลกรอบสุดท้ายในรัสเซียเริ่มต้นขึ้น ทำไมแฟนบอลชาวญี่ปุ่นถึงเก็บขยะของตัวเอง? ภาพแฟนบอลญี่ปุ่นเก็บขยะที่สนามมอร์โดเวีย ในเมืองซารันสก์ หลังจากที่ญี่ปุ่นเอาชนะโคลอมเบีย 2-1 ประตู ถูกพูดถึงกันอย่างกว้างขวาง ผู้คนต่างต้องการทราบเกี่ยวกับเรื่องนี้ "นั่นคือวัฒนธรรมญี่ปุ่น" ผู้คนพากันพูดเช่นนี้ ทำความสะอาดและเก็บกวาด ไม่เพียงแต่จะเป็นที่พูดถึงกันในโซเชียลมีเดียเท่านั้น แต่ขณะนี้การเก็บขยะหลังการแข่งขันฟุตบอลโลกของแฟนบอลชาวญี่ปุ่น ยังกลายเป็นกระแสที่แฟนบอลหลายชาติกำลังทำตามอีกด้วย อย่างแฟนบอลของเซเนกัลและบราซิล ซึ่งเริ่มทำให้เห็นเช่นกัน แฟนบอลชาวญี่ปุ่นทำความสะอาดสนาม หลังนัดที่เสมอกับเซเนกัล 2-2 ประตู ในการแข่งขันฟุตบอลโลกรอบสุดท้ายในรัสเซีย สำหรับแฟนบอลชาวญี่ปุ่น พวกเขารู้สึกประหลาดใจที่ผู้คนพากันประหลาดใจกับการกระทำของพวกเขา "เราทำมันสกปรก เราก็ต้องทำความสะอาด เป็นเรื่องธรรมดาในญี่ปุ่น" มาโมรุ อธิบาย หลังจากคุยกับพาโรชิเป็นภาษาญี่ปุ่น การทำเช่นนี้มีชื่อเรียกว่า โซจิ ซึ่งเป็นคำที่มีหลายความหมายในภาษาญี่ปุ่น รวมถึง การทำความสะอาดและการเก็บกวาด คำนี้ใช้ตามหลังสำนวนง่าย ๆ ในญี่ปุ่นที่บอกว่า "อย่าทิ้งขยะลงในบ่อที่ให้น้ำแก่คุณ" ความจริงแล้ว โซจิ เป็นมากกว่าพฤติกรรมที่แฟนบอลชาวญี่ปุ่นทำในสนามฟุตบอล มันคือปรัชญาที่มีการอบรมสั่งสอนกันมา หลักสูตรในโรงเรียน ที่โรงเรียนในญี่ปุ่น เด็ก ๆ จะต้องทำงานหลายอย่าง อย่างเช่น ทำความสะอาดห้องน้ำ, กวาดพื้น และล้างจาน โดยจะมีระบบแบ่งเวรหมุนเวียนกัน และมีครูคอยประสานงาน แนวคิดนี้ช่วยสอนให้นักเรียนใส่ใจต่อพื้นที่สาธารณะ "เราเรียนรู้ตั้งแต่ยังเล็กว่า มันเป็นเรื่องง่ายที่จะนำนิสัยนี้ติดตัวไปใช้ในทุกแห่งที่เราไป" ชิคาโกะ เอฮาระ แฟนบอลชาวญี่ปุ่นอีกคนบอกกับบีบีซีผ่านทางเฟซบุ๊ก ในญี่ปุ่นมีการสอนเรื่อง โซจิ ให้แก่เด็กในโรงเรียนตั้งแต่ยังเล็ก การทำความสะอาดของแฟนบอลชาวญี่ปุ่นถูกพูดถึงตั้งแต่การแข่งขันฟุตบอลโลกรอบสุดท้ายในบราซิลปี 2014 โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อบรรดาแฟนบอลเหล่านี้มีการเตรียมพร้อมเพื่อเก็บกวาดขยะมาอย่างดี ในการแข่งขันส่วนใหญ่ จะมีการใช้ถุงขยะสีน้ำเงินมาทำเป็นลูกโป่งเพื่อใช้เชียร์บอล มาโมรุ อธิบายว่าจำเป็นต้องมีการร่วมมือกันเล็กน้อย โดยแฟนบอลจะทำความสะอาดบริเวณที่อยู่รอบตัวโดยไม่ได้มีการกำหนดทิศทางอย่างแน่นอน ชาติอื่นทำตามอย่าง มันต่างไปจาก "วิธี" การทำความสะอาดอันเป็นที่เลื่องชื่อแบบอื่น อย่างเช่น การทำความสะอาดรถไฟหัวกระสุนในญี่ปุ่น ถ้าคุณลองค้นวิดีโอทางอินเทอร์เน็ต โดยใช้คำว่า ชินคันเซ็น และ ทำความสะอาด คุณจะพบคลิปที่ใช้ชื่อว่า "7 นาที มหัศจรรย์" (seven-minute miracle) มาโมรุ บอกว่า การทำความสะอาดสนามฟุตบอลถูกมองว่าเป็นการวิธีแสดงความเคารพต่อเจ้าภาพ "มันเป็นวิธีการแสดงความเคารพต่อเจ้าภาพของเราด้วย" มาโมรุ กล่าว ความสะอาดเป็นวัฒนธรรมหยั่งรากลึกของญี่ปุ่น และมีกลุ่มอาสาทำความสะอาดในกลุ่มคนทุกเพศทุกวัยในสังคม แต่การที่มีผู้คนจำนวนมากติดตามการแข่งขันฟุตบอลโลกรอบสุดท้าย ทำให้แนวปฏิบัติเช่นนี้ของญี่ปุ่นเป็นที่ประจักษ์ไปทั่วโลก และก็ไม่ใช่เรื่องยากที่จะทำตามอย่าง โดยมีผู้บันทึกภาพขณะแฟนบอลชาวเซเนกัลและบราซิลกำลังเก็บขยะไว้แล้ว แม้ว่าจะไม่ได้มีการเตรียมพร้อมอย่างที่แฟนบอลชาวญี่ปุ่นทำให้เห็น "สำหรับเรา เรารู้สึกเป็นเกียรติที่มีหลายประเทศกำลังทำ โซจิ เช่นกัน เราหวังว่าแฟนบอลชาติอื่น ๆ จะรู้สึกได้รับแรงบันดาลใจและทำตาม" ชิคาโกะ ระบุเพิ่มเติม ผิดหรือไม่? อย่างไรก็ตาม กำลังมีการถกเถียงกันว่า การทำเช่นนี้มีผลด้านลบเกิดขึ้นหรือไม่อย่างไร ชาวญี่ปุ่นบางส่วนบอกว่า การทำโซจินอกประเทศ เป็นการแทรกแซงวัฒนธรรมชาติอื่น ๆ มายูมิ มัตซูโมโตะ นักเขียนชาวญี่ปุ่นที่อยู่ในกรุงลอนดอน เคยตั้งคำถามในบทความเกี่ยวกับธุรกิจในเว็บไซต์ข่าวไวร์เลสไวร์ นิวส์ (WirelessWire News) ในปี 2014 ว่า หากมองในแง่ของคนในประเทศนั้น การทำเช่นนี้อาจจะเป็นการไม่ให้เกียรติ และถึงขั้นอาจทำให้คนตกงานได้ด้วย แฟนบอลชาวญี่ปุ่นหวังว่า ผู้คนจะพากันทำเช่นเดียวกับพวกเขา เธอให้เหตุผลว่า "เราไม่ควรดูถูกผู้คนจากประเทศอื่นที่ไม่ได้ทำความสะอาดอย่างที่พวกเขาทำเมื่อชมการแข่งขันกีฬาต่าง ๆ นั่นคือธรรมชาติของพวกเขา และเราต้องคิดถึงคนในพื้นที่รายได้ต่ำที่จำเป็นต้องทำงานด้วย" แต่ตอนนี้ ดูเหมือนว่า โซจิ กำลังจะเป็นฝ่ายชนะในการถกเถียงกัน อย่างน้อยก็ที่ฟุตบอลโลกรอบสุดท้ายในรัสเซีย