วันสตรีสากล : ประวัติศาสตร์ การเดินขบวน และการเฉลิมฉลอง
เป็นเวลากว่าหนึ่งศตวรรษมาแล้วที่คนทั่วโลกถือให้วันที่ 8 มีนาคมของทุกปีเป็นวันพิเศษสำหรับผู้หญิงที่เรียกว่า "วันสตรีสากล"
สตรีในบราซิลเรียกร้องให้เกิดความเสมอภาคทางเพศในวันสตรีสากลปี 2020 วันนี้มีประวัติความเป็นมาอย่างไร ใครเป็นผู้ริเริ่ม และมีจุดประสงค์อะไร จุดกำเนิด วันสตรีสากล (International Women's Day หรือ IWD) ถือกำเนิดมาจากขบวนการต่อสู้เพื่อสิทธิของคนงาน จนกลายเป็นวันสำคัญประจำปีของโลกที่องค์การสหประชาชาติ (ยูเอ็น) ให้การรับรอง จุดเริ่มต้นของวันนี้เกิดขึ้นในปี 1908 เมื่อผู้หญิง 15,000 คน เดินขบวนไปทั่วนครนิวยอร์กเพื่อเรียกร้องให้นายจ้างลดเวลาการทำงานลงเหลือวันละ 8 ชั่วโมง เพิ่มค่าแรง และให้สตรีมีสิทธิ์ออกเสียงเลือกตั้ง หนึ่งปีต่อมา พรรคสังคมนิยมแห่งอเมริกา (Socialist Party of America) ได้ประกาศให้มีวันสตรีแห่งชาติ (National Woman's Day) เป็นครั้งแรก แต่แนวคิดที่ทำให้วันดังกล่าวกลายเป็นวันสากลสำหรับทั่วโลกนั้นมาจาก คลารา เซทคิน นักการเมืองผู้สนับสนุนสิทธิสตรีชาวเยอรมัน ที่เสนอแนวคิดในปี 1910 ต่อที่ประชุมนานาชาติของผู้หญิงทำงาน ในกรุงโคเปนเฮเกน ประเทศเดนมาร์ก ซึ่งมีผู้หญิงเข้าร่วม 100 คนจาก 17 ประเทศ และทั้งหมดมีมติเห็นชอบอย่างเป็นเอกฉันท์ คลารา เซทคิน เสนอแนวคิดให้มีวันสตรีสากลเมื่อปี 1910 การเฉลิมฉลองวันสตรีสากลครั้งแรกจึงมีขึ้นในปี 1911 ที่ประเทศออสเตรีย เดนมาร์ก เยอรมนี และสวิตเซอร์แลนด์ ส่วนการฉลองครบรอบ 100 ปีมีขึ้นเมื่อปี 2011 ดังนั้นในปีนี้จึงเป็นการเฉลิมฉลองวันสตรีสากลเป็นปีที่ 110 แล้ว วันสตรีสากลได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการจากยูเอ็น เมื่อปี 1975 และในปี 1996 ยูเอ็นได้กำหนดคำขวัญประจำปีขึ้นเป็นครั้งแรกว่า "เฉลิมฉลองอดีต และวางแผนเพื่ออนาคต" วันสตรีสากลได้กลายเป็นวันแห่งการเฉลิมฉลองความสำเร็จและความก้าวหน้าของผู้หญิงทางด้านสังคม การเมือง และเศรษฐกิจ ในขณะที่รากเหง้าทางการเมืองของวันนี้คือการผละงานประท้วงเพื่อจัดกิจกรรมรณรงค์เรียกร้องให้เกิดความเสมอภาคทางเพศต่อไป เหตุใดจึงเป็นวันที่ 8 มีนาคม ผู้หญิงในตุรกีออกมาเดินขบวนในวันสตรีสากลเมื่อปี 2016 แนวคิดดั้งเดิมเรื่องวันสตรีสากลของคลาราไม่ได้กำหนดวันที่ตายตัวไว้ ยังไม่มีการกำหนดวันที่ตายตัวจนกระทั่งช่วงสงครามในปี 1917 ซึ่งผู้หญิงรัสเซียเรียกร้อง "ขนมปังและสันติภาพ" โดยในวันที่สี่ของการผละงานประท้วงของผู้หญิง พระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 2 แห่งรัสเซียได้ถูกขับลงจากราชบัลลังก์ และรัฐบาลเฉพาะกาลได้อนุมัติให้ผู้หญิงมีสิทธิ์ในการลงคะแนนเลือกตั้ง วันที่ผู้หญิงรัสเซียผละงานประท้วงตรงกับวันอาทิตย์ที่ 23 กุมภาพันธ์ตามปฏิทินจูเลียนที่ใช้กันในรัสเซีย ซึ่งวันดังกล่าวตรงกับวันที่ 8 มีนาคมตามปฏิทินเกรโกเรียนที่ใช้กันแพร่หลายในประเทศตะวันตก และเป็นวันที่ยึดถือเป็นวันสตรีสากลมาจนถึงปัจจุบัน สีประจำวันสตรีสากล สีม่วง สีเขียว และสีขาว คือสีประจำวันสตรีสากล สีม่วง มีความหมายถึง ความยุติธรรม และความมีเกียรติ สีเขียว เป็นสัญลักษณ์แห่งความหวัง สีขาว เป็นตัวแทนของความบริสุทธิ์ ถึงแม้จะเป็นแนวคิดที่มีการถกเถียงเป็นวงกว้างก็ตาม สีเหล่านี้มาจากสหภาพสังคมและการเมืองสตรี (Women's Social and Political Union หรือ WSPU) ในสหราชอาณาจักรเมื่อปี 1908 การเฉลิมฉลอง ในอิตาลีมักมีการมอบดอกมิโมซาให้แก่ผู้หญิงในวันสตรีสากล วันสตรีสากลถูกกำหนดให้เป็นวันหยุดราชการในหลายประเทศทั่วโลก รวมถึงรัสเซีย ซึ่งมักมียอดขายดอกไม้เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในช่วง 3-4 วันใกล้กับวันที่ 8 มีนาคม ในจีนลูกจ้างหญิงจำนวนมากจะได้รับอนุญาตให้ทำงานครึ่งวันในวันนี้ ขณะที่ในอิตาลีมักมีการมอบดอกมิโมซา (mimosa) ให้แก่ผู้หญิง แม้จะไม่ทราบเหตุผลแน่ชัดของการให้ดอกไม้ชนิดนี้ แต่เชื่อกันว่าธรรมเนียมนี้เริ่มขึ้นในกรุงโรม ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ในสหรัฐฯ มีนาคมถือเป็นเดือนแห่งประวัติศาสตร์สตรี ที่แต่ละปีจะมีการออกประกาศประธานาธิบดีเชิดชูความสำเร็จของผู้หญิงอเมริกัน แต่สถานการณ์โรคโควิด-19 ที่ระบาดในปีนี้ทำให้คาดว่าจะมีการจัดงานเฉลิมฉลองทางออนไลน์แทน ซึ่งในปี 2021 มีคำขวัญประจำปีว่า "เลือกที่จะท้าทาย" (Choose To Challenge) ผู้จัดงานสตรีสากลปีนี้ระบุว่าคำขวัญปีนี้สื่อถึงการที่ผู้หญิงสามารถเลือกที่จะท้าทายอคติและความไม่เสมอภาคทางเพศ และเลือกที่จะใฝ่หาและเฉลิมฉลองความสำเร็จของผู้หญิง เพื่อช่วยกันสร้างโลกที่เปิดกว้างสำหรับคนทุกคน วันสตรีสากลสำคัญอย่างไร ในปีนี้ นางกมลา แฮร์ริส สร้างประวัติศาสตร์เป็นผู้หญิงคนแรกที่ได้ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีสหรัฐฯ ผู้จัดงานวันสตรีสากลระบุว่า "ความเสมอภาคทางเพศอย่างแท้จริงจะยังไม่เกิดขึ้นในอีกเกือบหนึ่งศตวรรษ" "เราจะยังไม่ได้เห็นความเสมอภาคทางเพศในชั่วอายุของเรา หรือในรุ่นลูกของเรา" ข้อมูลล่าสุดจากยูเอ็นระบุว่า การระบาดใหญ่ของเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่อาจทำลายความคืบหน้าในการสร้างความเท่าเทียมทางเพศในช่วง 25 ปีที่ผ่านมา ผู้หญิงต้องทำงานบ้านและดูแลครอบครัวมากขึ้นในวิกฤตโรคระบาด ซึ่งส่งผลกระทบต่อโอกาสในหน้าที่การงานและการศึกษาของพวกเธอ มีวันบุรุษสากลหรือไม่ มี ตรงกับวันที่ 19 พฤศจิกายน วันบุรุษสากลเพิ่งจะเกิดขึ้นในช่วงทศวรรษที่ 1990 และยังไม่ได้รับการรับรองจากยูเอ็น มีผู้คนเฉลิมฉลองวันนี้ในกว่า 80 ประเทศทั่วโลก เพื่อฉลอง "คุณค่าเชิงบวกที่ผู้ชายนำมาสู่โลก ครอบครัว และสังคม" โดยมีกิจกรรมที่เน้นย้ำถึงต้นแบบเชิงบวก และการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับความสุขกายสบายใจของผู้ชาย โดยคำขวัญประจำปี 2020 คือ "สุขภาพที่ดีขึ้นสำหรับผู้ชายและเด็กผู้ชาย"