มาตรา 112 : ศาลให้ประกันตัวเยาวชนอายุ 16 ที่ถูกแจ้งข้อหาหมิ่นสถาบันฯ
ศาลเยาวชนและครอบครัวกลางให้ประกันตัวเยาวชนชายอายุ 16 ปี ซึ่งถูกตั้งข้อหาคดีหมิ่นสถาบันกษัตริย์ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ภายหลังพนักงานสอบสวนสถานีตำรวจนครบาล (สน.) ยานนาวา ยื่นคำร้องต่อศาลฯ ให้ควบคุมเยาวชนซึ่งนับเป็นผู้ต้องหาคดี 112 ที่อายุน้อยที่สุด
ผู้ปกครองให้กำลังใจบุตรชายวัย 16 ปี ก่อนเข้ารับทราบข้อกล่าวหที่ สน.ยานนาวา เยาวชนชายรายนี้เป็นผู้ต้องหาคดีหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาทฯ ตามมาตรา 112 โดยเขาถูกออกหมายเรียกพร้อมกับ น.ส.จตุพร แซ่อึง วัย 23 ปี สมาชิกกลุ่มที่เรียกตัวเองว่า "บุรีรัมย์ปลดแอก" ซึ่งสวมชุดไทยเข้าร่วมงานเดินแฟชั่นในงาน "ศิลปะราษฎร" ที่ ถ.สีลม เมื่อวันที่ 29 ต.ค. เยาวชนอายุ 16 กล่าวหลังได้รับประกันตัวจากศาลว่า การใช้กฎหมายข้อนี้กับคนจำนวนมากหรือกับเด็กทำให้กฎหมายนี้ศักดิ์สิทธิ์น้อยลงและเห็นว่าเป็นเครื่องมือที่ใช้โจมตีคนที่เห็นต่างเขาบอกว่า "ไม่รู้สึกกลัว" แต่โกรธและมีคำถามว่าทำไมการแสดงออกจึงตามมาด้วยการถูกคุกคามและถูกดำเนินคดี 112 ก่อนเล่าถึงบรรยากาศในห้องที่ ตร. แจ้งข้อกล่าวหาว่า มีการเค้นเอาคำตอบจากเจ้าหน้าที่ในเหตุการณ์วันที่ 29 ต.ค. ทำให้มีความกดดัน แต่เขายังรับมือได้ หน่วยงานสิทธิมนุษยชนยูเอ็น "ตกใจ" และ "กังวล" ที่ไทยใช้ ม.112 กับเด็ก เขายอมรับว่ามีความกังวลเกี่ยวกับกระบวนการดำเนินคดีนี้ และกังวลว่าจะมีผู้ถูกแจ้งข้อหาตามมาตรา 112 เพิ่มอีก"ผมหวังว่าผมจะเป็นคนสุดท้ายที่โดน ผมยืนยันจะสู้ในฐานะเด็กและเยาวชนที่ออกมารณรงค์ให้ยกเลิก 112 เพื่อทุกคนจะได้ไม่โดนเหมือนผม" เขากล่าว "กฎหมายนี้ไม่ควรมีอยู่ด้วยซ้ำเพราะเป็นการลิดรอนสิทธิเสรีภาพของประชาชน" เยาวชนวัย 16 ปีรายนี้เดินทางมา สน. ยานนาวาพร้อมกับพ่อแม่ ซึ่งก่อนที่เขาจะเข้าไปพบพนักงานสอบสวน ผู้ปกครองได้เข้าสวมกอดบุตรชายเพื่อให้กำลังใจ ขณะที่ น.ส.จตุพร เลือกสวมใส่ชุดไทยสีเหลืองและสวมเกี้ยวไว้บนศีรษะ มารับทราบข้อกล่าวหา โดยได้โชว์การเต้นเพลง "ไม่รักนะระวังติดคุก" ของวงไฟเย็น ฉีกหมายเรียก ก่อนเข้าไปภายใน สน. น.ส.จตุพร แซ่อึง เป่าเค้กที่ผู้สนับสนุนนำมามอบเป็นกำลังใจ โดยตกแต่งหน้าเค้กเป็นรูปที่เธอสวมชุดไทยสีชมพูเดินพรมแดงในงานศิลปะคณะราษฎรเมื่อวันที่ 29 ต.ค. หลังจากทั้งคู่เดินทางเข้ารับทราบข้อหาซึ่งใช้เวลานานประมาณ 2 ชั่วโมงครึ่ง เวลาประมาณ 13.30 น. พนักงานสอบสวนได้นำตัวผู้ต้องหาวัย 16 ปี ไปที่ศาลเยาวชนและครอบครัวกลางเพื่อขอควบคุมตัวระหว่างการสอบสวน โดยก่อนจะถูกนำตัวขึ้นรถกระบะเขาได้ชูสัญลักษณ์สามนิ้วและกล่าวว่า "ผมขอให้ยกเลิก 112" สำหรับ น.ส.จตุพร ตำรวจให้ทำคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาส่งมาภายในวันที่ 11 ม.ค. 2564 ก่อนนัดส่งตัวอัยการวันที่ 20 ม.ค. ทั้งนี้นายคุณากร มั่นนทีรัย ทนายความจากศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน กล่าวว่า น.ส.จตุพร ปฏิเสธทุกข้อกล่าวหา ทั้งมาตรา 112 และข้อหากระทำความผิดตาม พ.ร.บ.ชุมนุมสาธารณะ น.ส. จตุพรกล่าวว่า ไม่รู้สึกกังวลใจที่ถูกดำเนินคดีนี้ เพราะตอนนี้มีผู้โดนคดีดังกล่าวหลายคน แต่ "รู้สึกไม่เป็นธรรม" ที่เพียงแค่แต่งชุดไทยร่วมกิจกรรมก็ถูกดำเนินคดีในข้อหาหมิ่นสถาบันฯ หมายเรียกของตำรวจ สน. ยานนาวาที่ไปถึง 2 ผู้ต้องหา เป็นผลจากการเข้าแจ้งความร้องทุกข์กล่าวโทษของ น.ส.วริษนันท์ ศรีบวรธนกิตติ์ หรือ "แอดมินเจน" หนึ่งในแอดมินเพจสนับสนุนรัฐบาล พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา ที่ใช้ชื่อเพจว่า "เชียร์ลุง" "แอดมินเจน" ระบุผ่านเพจว่าเธอเป็นผู้แจ้งความไว้ที่ สน.ยานนาวา ภายหลังสอบถามความเห็นสมาชิกในเพจกว่า 20,000 รายแล้วเห็นด้วยให้ดำเนินการ ตร. สั่ง "ผู้ชุมนุมชุดไทย" เลิกชุมนุมปิด ถ. หน้า สน.ยานนาวา บรรยากาศที่หน้า สน.ยานนาวา กลุ่มการ์ดอาสาผู้ชุมนุมราษฎรที่เรียกตัวเองว่าการ์ด "วีโว่" ได้จัดกิจกรรม "หยุดจ๊วบจ๊าบชุดไทย" มีการตั้งเวทีแสดงดนตรีและการละเล่นที่ด้านหน้า สน.ยานนาวา พร้อมปิด ถ.สุรศักดิ์ 2 ช่องทางจราจร โดยมีแนวร่วม และ"ผู้ชุมนุมชุดไทย" มารวมตัวที่หน้า สน. แม้ พ.ต.อ.ประเดิม จิตวัฒนาภิรมย์ ผกก.สน.ยานนาวา ได้ออกประกาศแจ้งให้ยุติการชุมนุมภายในเวลา 11.30 น. ก็ตาม เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่สาธารณะ และผู้ชุมนุมก็ไม่แจ้งการชุมนุม แต่นายปิยรัฐ จงเทพ หรือโตโต้ แกนนำกลุ่มการ์ดอาสาวีโว่ ขอเดินหน้าจัดกิจกรรมต่อไปจนถึงเวลา 15.30 น. นายพริษฐ์ ชิวารักษ์ เปิดปราศรัยหน้า สน.ยานนาวา น.ส.อินทิรา เจริญปุระ หรือทราย ซึ่งถูกขนานนามว่า "แม่ยกแห่งชาติ" อันหมายถึงผู้สนับสนุนหลักของขบวนการเยาวชน ที่เพิ่งตกเป็นผู้ต้องหาคดี 112 เช่นกัน ได้เดินทางมาให้กำลังใจ 2 ผู้ต้องหาพร้อมกับ นายพริษฐ์ ชิวารักษ์ หรือเพนกวิน แกนนำแนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม ทั้งนี้เพนกวินสวมใส่ชุดไทยสีแดงของสตรี พร้อมต่างหูและสร้อยคอที่มีวัตถุคล้ายเพชรสีน้ำเงิน เรียกเสียงฮือฮาจากมวลชน นายพริษฐ์กล่าวว่า คดี 112 เกิดขึ้นได้กับทุกคนที่เป็นฝ่ายประชาธิปไตย ตอนนี้เด็กอายุ 16-17 ถูกแจ้งข้อหา ดังนั้น ขอให้ประชาชนไม่ยอมรับการใช้มาตรานี้ และเห็นว่ายิ่งใช้กฎหมายยื่งเป็นการดึงสถาบันฯ ลงมาเป็นคู่ขัดแย้งกับประชาชน "แม้กระทั่งการแต่งกายด้วยชุดไทย ผมไม่เข้าใจว่าทำไมผิดกฎหมาย มาตรา 112 ซึ่งมีโทษจำคุกสูงสุด 15 ปี" เขากล่าวและว่า "ถ้าไม่ต้องการให้สถาบันฯ เสื่อมยิ่งกว่านี้ ต้องยกเลิก 112" ตำรวจตั้งแถวควบคุมสถานการณ์ หลังกลุ่ม "ผู้ชุมนุมชุดไทย" มารวมตัวกันที่หน้า สน.ยานนาวา "ขอมันอย่าได้เกิดขึ้นกับครอบครัวคนอื่น ๆ อีกเลย" เวลาประมาณ 17.00 น. น.ส. คุ้มเกล้า ส่งสมบูรณ์ ทนายความจากศูนย์ทนายฯ เปิดเผยว่าศาลเยาวชนฯ อนุญาตให้ปล่อยตัวชั่วคราวเยาวชนอายุ 16 ปี ตั้งแต่ชั้นสอบสวนและชั้นพิจารณาของศาลชั้นต้น หากผิดสัญญาจะต้องถูกปรับ 12,000 บาท โดยใช้ตำแหน่ง ส.ส. ของนางอมรัตน์ โชคปมิตต์กุล พรรคก้าวไกล เป็นหลักประกัน ด้าน ดร.มานะ ตรีรยาภิวัฒน์ ผู้ปกครองของเยาวชนชายกล่าวว่า แม้ตัวเขาเอง ซึ่งเป็นอดีตนักกิจกรรมนักศึกษาจะผ่านการเคลื่อนไหวทางการเมืองมาหลายครั้งในอดีต อย่างเช่นการเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีมาจากการเลือกตั้งในยุคหลัง พล.อ. เปรม ติณสูลานนท์ แต่เมื่อเห็นสภาพของลูกวันนี้รู้สึกรับไม่ได้กับการตั้งข้อหานี้กับเยาวชน อย่างไรก็ตามเขาบอกว่าลูกชายยังรับมือกับสถานการณ์ได้ดี"ตอนนี้ลูกเข้มแข็งกว่าพ่อแม่เสียอีก" นักวิชาการด้านนิเทศศาสตร์กล่าว ต่อมาในวันที่ 18 ธ.ค. ดร.มานะได้โพสต์ข้อความ "ความในใจของพ่อเด็ก 16 ผู้เจอคดี ม.112" ในเฟซบุ๊ก โดยเขาระบุว่าเขียน "ในฐานะพ่อคนหนึ่ง ไม่ใช่ในสถานะนักวิชาการ หรือสถานะบทบาททางสังคมหรือองค์กรที่สังกัด" เขาระบุว่าเขาอาจไม่เห็นด้วยกับบางสิ่งบางอย่างที่ลูกคิด ลูกทำ แต่เคารพการตัดสินใจของลูก "ผมไม่รู้ว่าผิดหรือถูกนะครับ แต่ผมสอนลูกให้มีอิสระทางความคิด ให้เขารู้จักการตั้งคำถาม และแสวงหาคำตอบด้วยตนเอง พร้อมกับสอนให้เขารับผิดชอบกับผลของการกระทำนั้น ๆ ด้วย ไม่ว่าจะบวกหรือลบ "เรื่องคดีความคงต้องเป็นไปตามกระบวนการยุติธรรม ผิดถูกอย่างไรค่อยว่ากันอีกที แต่ถ้าถามถึงความรู้สึกส่วนตัวของผมเมื่อเห็นลูกวัยแค่นี้ถูกคดีการเมืองรุนแรง แน่นอนครับ ผมคงเหมือนพ่อแม่ทุกคนที่เจ็บปวดไปกับลูก ทั้งรักและห่วงกังวล "ในฐานะของคนเป็นพ่อแม่ สิ่งที่กระทำได้ดีที่สุดในช่วงเวลาแห่งความยากลำบากนี้ คือการจูงมือลูกให้แน่น พร้อมเดินฝ่าความโหดร้ายและอุปสรรคนานับประการไปด้วยกัน "เรา…ผู้เป็นพ่อแม่เมื่อเห็นลูกสะดุดล้มเช่นนี้ คงทำได้เพียงแค่เป็นเบาะรองรับตัว ให้เจ็บน้อยที่สุด แม้ว่าจะแลกด้วยความเจ็บปวดของตัวเองก็ตาม นั่นคงเป็นวิถีของพ่อแม่ทุกคนมิใช่หรือ… "ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่า เหตุการณ์อันแสนปวดร้าวเช่นนี้จะหยุดอยู่แค่ครอบครัวของผม ขอมันอย่าได้เกิดขึ้นกับครอบครัวคนอื่น ๆ อีกเลย" ฮิวแมนไรท์วอทช์: เพดานของการถูกดำเนินคดีต่ำลงเรื่อย ๆ นายสุณัย ผาสุข ที่ปรึกษาองค์กรสิทธิมนุษยชนฮิวแมนไรท์วอทช์ ซึ่งเดินทางมาสังเกตการณ์คดีที่ศาลเยาวชนและครอบครัวกลางกล่าวว่า การที่มีเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี ถูกดำเนินคดีข้อหา 112 และเป็นความผิดไม่ชัดแจ้งว่าเข้ากับคำนิยามของตัวบทกฎหมายอย่างไร ชี้ให้เห็นว่า "เพดานของการถูกกล่าวหาว่าทำผิด (112) มันต่ำลงมาเรื่อย ๆ" เขาเปิดเผยว่า ในข้อกล่าวหา พนักงานสอบสวนต่อเยาวชนอายุ 16 ปี บอกว่า "การเขียนถ้อยคำบนร่างกายเป็นการชี้นำให้คนอื่น ๆ ไม่เคารพรักในตัวกษัตริย์" นอกจากนี้ การแจ้งความกล่าวหาว่าหมิ่นสถาบันฯ ที่นอกจากมีจากตำรวจที่ตีความความผิดกว้างขึ้นเรื่อย ๆ แล้ว ยังเป็นการแจ้งความโดยประชาชน "ฝ่ายที่จงรักภักดี" ที่เยอะขึ้นเรื่อย ๆ จากการรณรงค์ให้สอดส่องหาคนที่เชื่อว่ากระทำผิด ยิ่งทำให้การดำเนินคดี 112 มีแนวโน้มเยอะมากขึ้น "เราเห็นแนวโน้มว่าแจ้งความอะไรมาตำรวจก็รับ เพราะตำรวจเองก็กลัวจะถูกกล่าวหาว่าไม่จงรักภักดี" นศ.อีก 5 คนรับทราบข้อกล่าวหา 112 ที่ สน.บางโพ นอกจากที่ สน. ยานนาวาแล้ว ยังมีนักศึกษาอีก 5 คนที่ถูกออกหมายเรียกให้ไปรับทราบข้อกล่าวหาหมิ่นพระบรมเดชานุภาพในวันนี้ (17 ธ.ค.) โดยเป็นหมายที่ออกโดย สน.บางโพ จากเหตุชุมนุม "ไปสภาไล่ขี้ข้าเผด็จการ" ที่แยกเกียกกายเมื่อวันที่ 17 พ.ย. นักศึกษาทั้ง 5 คน ได้แก่ น.ส.ภัสราวลี ธนกิจวิบูลย์ผล น.ส.จุฑาทิพย์ ศิริขันธ์ นายทัตเทพ เรืองประไพกิจเสรี นายชนินทร์ วงษ์ศรี และนายเกียรติชัย ตั้งภรณ์พรรณ ซึ่งเคยถูกแจ้งข้อหายุยงปลุกปั่น ตามมาตรา 116 ของประมวลกฎหมายอาญา และชุมนุมโดยผิดกฎหมายจากเหตุการณ์เดียวกัน ได้รับหมายเรียกมารับทราบข้อกล่าวหาหมิ่นพระบรมเดชานุภาพเพิ่มเติมในวันนี้ โดยทั้งหมดยืนยันปฏิเสธตลอดข้อกล่าวหา ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนรายงานว่า ระหว่างรับทราบข้อกล่าวหา น.ส.จุฑาทิพย์ นักศึกษาคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ไม่ยอมพิมพ์ลายนิ้วมือ พนักงานสอบสวนจึงบอกว่าจะแจ้งข้อกล่าวหา "ขัดคำสั่งเจ้าพนักงาน" เพิ่มอีก 1 ข้อกล่าวหา โดยจะมีหมายเรียกไปยังผู้ต้องหาภายหลัง นักศึกษา 5 คน ที่ต้องเป็นผู้ต้องหามาตรา 112 รายงานตัวที่ สน.บางโพ ศูนย์ทนายฯ เผย 1 เดือนมีผู้ต้องหาคดี 112 รวม 30 ราย ใน 18 คดี ข้อมูลจากศูนย์ทนายฯ ระบุว่า การนำมาตรา 112 กลับมาใช้อีกครั้งในปีนี้ มีผู้ถูกดำเนินคดีแล้วอย่างน้อย 30 รายใน 18 คดี นับตั้งแต่วันที่ 24 พ.ย.-16 ธ.ค. หลังจากไม่มีการดำเนินคดีกับบุคคลใดด้วยมาตรานี้มาเกือบ 2 ปี ศูนย์ทนายฯ รายงานอีกว่า ขณะนี้หมายเรียกผู้ต้องหามารับทราบข้อกล่าวหาตามมาตรา 112 "ยังปลิวว่อน" ล่าสุดเมื่อวานนี้ (16 ธ.ค.) มีผู้ชุมนุมโดนหมายเรียกให้มารับทราบข้อกล่าวมาตรานี้เพิ่มเติมอีกหลายราย โดยเชื่อว่าจากการชุมนุมที่กรมทหารราบที่ 11 เมื่อวันที่ 29 พ.ย. ซึ่งผู้ชุมนุมได้เรียกร้องให้ยกเลิก พ.ร.ก. โอนอัตรากำลังพลฯ ของกรมทหารราบที่ 1 และ 11 ซึ่งถูกโอนไปเป็นส่วนราชการในพระองค์เมื่อปี 2562 คืนสู่ต้นสังกัดเดิมของกองทัพ เนื่องจากเห็นว่า "สถาบันกษัตริย์ไม่จำเป็นต้องมีกองกำลังส่วนตัว" และเพื่อให้สถาบันกษัตริย์ ไม่มีส่วนก้าวก่ายแทรกแซงการทำงานของรัฐบาล หมายเรียกดังกล่าวระบุว่า ให้ผู้ต้องหาคือ "นายอานนท์ นำภา กับพวก" มาพบพนักงานสอบสวน สน.บางเขน ในวันที่ 21 ธ.ค. ซึ่งต่อมามีผู้ที่ได้รับหมายเรียกเป็นผู้ต้องหาร่วมหลายคน รวมทั้งนายพริษฐ์ ชิวารักษ์ น.ส.อินทิรา เจริญปุระ และนายสมยศ พฤกษาเกษมสุข นักกิจกรรมอาวุโสด้านแรงงานที่ร่วมเคลื่อนไหวเรียกร้องประชาธิปไตย ซึ่งเคยถูกตัดสินจำคุก 7 ปีในคดีเดียวกันนี้และเพิ่งพ้นโทษมาเมื่อเดือน เม.ย. 2561 ก่อนหน้านี้ พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เคยออกแถลงการณ์เมื่อ 19 พ.ย. เตือนว่ารัฐบาลจำเป็นต้องใช้กฎหมายทุกฉบับเพื่อดำเนินคดีกับกลุ่มแกนนำและประชาชนที่เข้าร่วมชุมนุมและมีการกระทำผิดกฎหมาย เยาวชนอายุต่ำกว่า 18 ถูกดำเนินคดีจากการร่วมชุมนุมทางการเมืองแล้ว 6 คน รายที่ 1 เยาวชนอายุ 17 ปี ผู้ร่วมชุมนุมกลุ่ม "คณะราษฎรอีสาน" ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เมื่อวันที่ 13 ต.ค. รายที่ 2-4 ถูกแจ้งข้อหาฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ จากการเข้าร่วมการชุมนุมที่แยกราชประสงค์ เมื่อวันที่ 15 ต.ค. ที่แยกราชประสงค์ รายที่ 5 เยาวชนชาย อายุ 17 ปี ถูกแจ้งข้อหาฝ่าฝืนข้อกำหนดตาม พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ รวม 4 ข้อหา จากการร่วมชุมนุมที่แยกอุดมสุข เมื่อวันที่ 1 พ.ย. และคดีอาญามาตรา 116 จากการชุมนุมที่ จ.นนทบุรี รายที่ 6 เยาวชนชายอายุ 16 ปี ถูกแจ้งข้อหามาตรา 112 จากการร่วมชุมนุมที่ม็อบแฟชั่นสีลม เมื่อวันที่ 29 ต.ค. ที่มา : ศูนย์ทนายฯ/บีบีซีไทยรวบรวม