เลือกตั้ง 2562 : “หม่อมเต่า” กับ ประวัติศาสตร์ “หน้าสุดท้าย” ปิดทางเป็นฝ่ายค้าน แต่เปิดรับเทียบเชิญเป็น “นายกฯ คนนอก”
หนึ่งในคำจำกัดความของพรรครวมพลังประชาชาติไทย (รปช.) ที่ ม.ร.ว. จัตุมงคล โสณกุล หรือคุณชายเต่า บอกกับบีบีซีไทยคือเป็นพรรคของฝ่าย "นิยมเจ้า"
ม.ร.ว. จัตุมงคล โสณกุล กับ 5 คำถามโดน ๆ ก่อนการเลือกตั้ง เมื่อเอ่ยถึง รปช. ใบหน้าของ สุเทพ เทือกสุบรรณ ก็ปรากฏขึ้นมา ภาพของอดีตผู้นำมวลชนที่เรียกตัวเองว่าคณะกรรมการประชาชนเพื่อการเปลี่ยนแปลงปฏิรูปประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์แบบอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (กปปส.) แจ่มชัดขึ้น พร้อมกับข้อครหา "ตระบัดสัตย์" หลังเคยลั่นวาจาขอวางมือทางการเมือง สุเทพ ประกาศกับบีบีซีไทยเมื่อ ก.ย. ปีที่แล้วตั้งแต่ยังไม่มีการประกาศพระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ฎ.) ให้มีการเลือกตั้งทั่วไป แสดงความมั่นใจว่า รปช. จะได้เป็น "พรรคร่วมรัฐบาล" ผ่านมา 4 เดือน ม.ร.ว. จัตุมงคล โสณกุล หัวหน้าพรรคอายุ 3 เดือน ตอกย้ำคำให้สัมภาษณ์ของ "ลุงกำนัน" ว่า ไม่มีคู่ต่อสู้ในสนามเลือกตั้ง 2562 แม้ปัจจุบันมีพรรคการเมืองในสารบบสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ไม่ต่ำกว่า 100 พรรคก็ตาม และ "ค่อนข้างพร้อมจะรวมกับทุกคน" ปิดทางเป็นฝ่ายค้าน แต่เปิดรับเทียบเชิญเป็น "นายกฯ คนนอก" บทเรียนเมื่อครั้งเป็น "หัวคะแนนกิตติมศักดิ์" เดินขอคะแนนเสียงช่วย ม.ล. อภิมงคล โสณกุล บุตรชาย ในคราวลงสมัคร ส.ส. กทม. สังกัดพรรคประชาธิปัตย์ ครั้งแรกเมื่อปี 2548 ยังอยู่ในความทรงจำของ ม.ร.ว. จัตุมงคล และทำให้เขากำหนดบทบาทพรรคไม่ให้ตกที่นั่งฝ่ายค้านในสภาฯ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ผู้นำฝ่ายในสภาฯ ได้รับเลือกจากที่ประชุมสภาฯ ให้เป็นนายกฯ คนที่ 27 หลังเกิดกรณี "พลิกขั้วการเมือง" เมื่อ 15 ธ.ค. 2551 "พอชนะแล้วไปอยู่ฝ่ายค้านก็ได้แต่ด่าลูกเดียว ไม่สนุก เป็นฝ่ายรัฐบาล เป็นรัฐมนตรี เป็นเลขานุการรัฐมนตรี โอ้โห! อำนาจแยะ... ถ้าเป็นฝ่ายค้านทำอะไรไม่ได้มาก นอกจากขึ้นชื่อว่าเป็นดาวรัฐสภา ว่าเก่ง อะไรเก่ง ไม่สนุก" ม.ร.ว. จัตุมงคล กล่าวกับบีบีซีไทย ที่แปซิฟิค ซิตี้ คลับ ซึ่งถูกใช้เป็นศูนย์บัญชาการการเมือง-จัดแถลงข่าวของ สุเทพกับพวก อยู่เนือง ๆ หัวหน้าพรรควัย 75 ปี จึงคิด-นำเสนอคำขวัญ "คนไทยร่วมกัน เราทำได้" พร้อมประกาศงดเสนอชื่อ "นายกฯ ในบัญชี" ในนาม รปช. เพื่อลดความยุ่งยากในขั้นตอนเจรจา-ตกลง-ต่อรองจัดตั้งรัฐบาล "เขาจะได้ไม่ต้องดูเรา ไม่ต้องมาพยายามร่วมกับเรา ชนกับคนอื่นอะไรต่ออะไร ก็รู้ว่าถ้าเขาตกลงกันได้ คะแนนขาดเหลือนิดหน่อย เราเอาด้วย ทำให้มันง่ายขึ้น" อย่างไรก็ตาม ม.ร.ว. จัตุมงคล ไม่ปิดทางรอรับเทียบเชิญนั่ง "นายกฯ คนนอก" หากเกิดปัญหาเลือก "นายกฯ คนใน" ไม่ได้ในที่ประชุมรัฐสภา ส่วนจะไปถึงขั้นเป็นจุดชี้ขาดของพรรคฝ่ายอนุรักษ์นิยมในการชิงจัดตั้งรัฐบาลภายหลังการเลือกตั้งหรือไม่ เขาบอกว่า "ไม่จำเป็นต้องฝ่ายไหน ถ้าฝ่ายไหนตกลงกันได้ เราก็ยอมเข้าทางนั้น" "ถ้าเขาร่วมกันแล้วมาเชิญผม ผมก็โอเค ไม่ได้ว่าอะไร" ไม่เชื่อถูกเลือกเป็นหัวหน้าเพราะสถานะ "ม.ร.ว." ม.ร.ว. จัตุมงคล โสณกุล นำแกนนำ รปช. เข้าถวายสักการะพระปฐมบรมราชานุสรณ์ บริเวณสะพานพุทธ การปรากฏกายของ "คุณชายเต่า" สมาชิกในราชสกุลที่สืบเชื้อสายมาจากรัชกาลที่ 4 คล้ายถูกจัดวางอย่างจำเพาะเจาะจงเพื่อส่ง "สัญญาณบางประการ" ต่อสังคมในระยะเปลี่ยนผ่านทางการเมือง เพราะพลันที่ ม.ร.ว. จัตุมงคล เปิดหน้าในฐานะผู้ก่อตั้ง รปช. ก็เปิดอุดมการณ์ข้อแรก "เทิดทูนและปกป้องสถาบันพระมหากษัตริย์" พร้อมประกาศตัวเป็น "พรรคพสกนิกร" เกี่ยวกับเรื่องนี้ ทายาทวังบางขุนพรหมแย้งว่า "น่าจะบังเอิญมากกว่า" และไม่คิดว่า สุเทพกับพวก เลือกเขาเพราะสถานะ "หม่อมราชวงศ์" แต่น่าจะพิจารณาจากประวัติการทำงานและประสบการณ์ในอดีตทั้งในแวดวงการเงิน การคลัง และภาคธุรกิจ ซึ่ง ม.ร.ว. จัตุมงคล นิยามตัวเองว่าเป็นพวก Very Target Oriented หรือมีเป้าหมายชัดเจน ส่วนกิจกรรมทางการเมืองของ รปช. ที่มักสื่อ-สัมพันธ์ไปถึงสถาบันระดับสูง เช่น ปฏิบัติการ "เดินคารวะแผ่นดิน" ที่เริ่มต้นด้วยการถวายสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 1 บริเวณสะพานพุทธ เมื่อ 25 ต.ค. 2561 ก่อนย่ำเท้าไปพบประชาชนทั้งประเทศกว่า 70 วัน ถูกอธิบายว่า "เป็นความนับถือพื้นฐานของทุกคนที่อยู่ในนั้น เพราะมาจาก กปปส. ซึ่งก็รู้อยู่แล้วก็คือกิจกรรมนั้นล่ะ" “เสียงส่วนใหญ่” ใน “มวลมหาประชาชน” 32% มีอายุ 46-55 ปี 68% จบการศึกษา ป.ตรีขึ้นไป 57% อาศัยในกรุงเทพฯ 32% มีรายได้เกิน 6 หมื่นบาท/เดือน 98% ใช้มือถือและสมาร์ทโฟนเป็นช่องทางหลักมีส่วนร่วมกับการชุมนุม 48% เข้าร่วมชุมนุมเพื่อหยุดระบอบชินวัตร ภายใต้ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข ซึ่งนักรัฐศาสตร์ชี้ว่ามีองค์ประกอบสำคัญ 2 ส่วนคือ ประชาธิปไตยจากการเลือกตั้ง กับสถาบันพระมหากษัตริย์ หม่อมราชวงศ์ผู้ตัดสินใจกระโจนลงสู่ถนนการเมือง เห็นว่าเหตุที่ประชาธิปไตยของไทยต้องสะดุดลงเพราะ "ผู้คนมีความเห็นแตกต่างกันมาก" และบางคนไม่เข้าใจว่าสังคมที่เรียกว่าราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญคืออะไร "เขาก็ยังสู้กันอยู่นะเท่าที่ผมดู ถ้าถามผม ปัญหายากของประเทศไทยคือกลุ่มต่าง ๆ ก็ยังไม่ทำใจได้ว่าในชีวิตตน หรือในสภาพของสังคมไทยมันเป็นได้แค่นี้ล่ะ ผมก็ไม่อยากบอกว่ามีความทะเยอทะยานน้อยหน่อย" หัวหน้า รปช. สื่อสารโดยอ้อมเพราะไม่ต้องการเพิ่ม "ศัตรูทางการเมือง" ถ้า "เขา" อยู่นาน เขาก็เหนื่อยนะ ในขณะที่ฝ่าย "พรรคก้าวหน้า" คาดหวังชัยชนะขั้นต้นในคูหาเลือกตั้ง เพื่อเปิดทางไปสู่การ "ฉีกรัฐธรรมนูญ" ที่จัดทำในบรรยากาศหลังรัฐประหารปี 2557 รปช. กลับวางบทบาทเป็น "ผู้พิทักษ์" มรดกชิ้นนี้ของ คสช. คุณชายเต่า ผู้เป็นกรรมการกฤษฎีกามายาวนาน 30 ปี บอกว่าได้ศึกษารัฐธรรมนูญปี 2560 โดยละเอียด แม้พลิกดูไม่ครบทั้ง 279 มาตรา เพราะเลือกอ่านดูเฉพาะประเด็นที่สนใจ แต่ก็สกัดหัวใจสำคัญออกมาได้ว่ารัฐธรรมนูญฉบับนี้ "ไม่ต้องการมีพรรคที่เป็นใหญ่พรรคเดียว" ถึงขณะนี้ยังไม่มีความชัดเจนว่า พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา จะมีชื่อในบัญชีนายกฯ ของพรรคพลังประชารัฐ (พปชร.) หรือไม่ แม้แกนนำพรรคจะออกมาประกาศสนับสนุนอย่างสุดตัวก็ตาม ส่วนไปถึงขั้นล็อกคำตอบให้ "เขาอยู่นาน" หรือไม่นั้น ม.ร.ว. จัตุมงคล เห็นว่า "เขาก็เหนื่อยนะ ดูสิเหนื่อยมาก แล้วก็ทำไมเขาอยากอยู่นาน เขาก็อยากทำอะไรให้มันสำเร็จ... รัฐธรรมนูญก็เป็นเครื่องมืออันหนึ่งที่ช่วย แต่ต้องเข้าใจเศรษฐกิจ ประชาชน ถ้าเผื่อไม่เข้าใจเศรษฐกิจ ไม่เข้าใจประชาชน ก็อยู่นานนักไม่ได้หรอก เพราะว่าไปแล้วมันไม่เดิน คนทุกคนก็ไม่เอาเขา" ไร้กฎห้ามคุยการเมืองในบ้าน "โสณกุล" แม้เป็น "คุณพ่อ" ในวัยใกล้เลข 8 แต่อายุทางการเมืองของ ม.ร.ว. จัตุมงคล เริ่มต้นหลังบุตร-ธิดาหลายสิบปี ลูกชาย คือ ม.ล. อภิมงคล อดีต ส.ส. พรรคประชาธิปัตย์ ใช้รัฐสภาขับเคลื่อนวาระการเมืองของ "พรรคสีฟ้า" ส่วนลูกสาว ม.ล. มิ่งมงคล ใช้สื่อสังคมออนไลน์เป็นเวทีประกาศความคิดทางการเมืองในนามผู้สนับสนุนพรรคเพื่อไทยและ "คนเสื้อแดง" ขณะที่ผู้เป็นพ่อ "ไม่ค่อยชอบนักการเมือง" แม้เวลาเกินครึ่งชีวิตของเทคโนแครตรายนี้ต้องทำงานเกี่ยวข้อง สัมพันธ์กับบรรดาคนการเมือง เมื่อต้องกลายเป็นนักการเมืองเสียเอง เขาจึงต้องปรับตัวอย่างหนัก โดยเฉพาะเรื่องการ "สงบวาจา" แต่นี่ไม่ใช้กติกาประจำบ้าน ในวันชุมนุมสมาชิกครอบครัว คุณชายจัตุมงคล ไม่เคยตั้งกฎ "ห้ามพูดเรื่องการเมือง" ตรงกันข้ามเขาสนับสนุนให้บุตร-ธิดามีความเห็นของตัวเอง "ไม่ได้ห้าม ถามเขาดูสิครับ ไม่เคยบอกเขาเลย ช่วยเท่าที่ช่วยได้ในระดับหนึ่งนะเท่านั้นเอง เพราะเราก็อยู่อีกพรรคหนึ่ง แล้วเขาก็ต้องทำสิ่งที่เขาต้องทำ ไม่พยายามไปสร้างให้พรรคเขาเป็นศัตรูกับเขา เราก็ต้องปล่อยให้เขาเดินด้วยตัวเขาเองดีกว่า" การเข้าร่วมอุดมการณ์กับ "พรรคพสกนิกร" ของ ม.ร.ว. จัตุมงคล ถูกแสดงออกในทางไม่เห็นด้วยอย่างยิ่งจาก ม.ล. มิ่งมงคล และเกิดดรามาเล็ก ๆ ในสื่อสังคมออนไลน์เมื่อ นิติพงษ์ ห่อนาค หรือดี้ นักแต่งเพลง ผู้ประกาศตัวว่า "เอาใจช่วย กปปส." โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กระบุตอนหนึ่งว่า "อย่าสั่งสอนพ่อ...โชว์ผ่านสาธารณะ" ปฏิกิริยาสะท้อนกลับจาก ม.ร.ว. จัตุมงคล มีเพียงวรรคทองที่ว่า "ผมเลี้ยงลูกมาดี" ถึงวันนี้ คุณชายเต่า ยังยืนยันว่าคิดอย่างนั้นจริง ๆ และอยากให้ลูกทำมากกว่าที่ทำอยู่ในฐานะนักวิจารณ์ แต่ก็ไม่ได้ฟันธงลงไปว่ามีความเป็นประชาธิปไตยในบ้านสูง เพียงแต่ว่าเขาเลือกเลี้ยงลูกแบบครอบครัวฝรั่งมากกว่าครอบครัวไทย และสิ่งที่ทำ "ไม่ได้แปลว่าไม่รักกัน" "ลูกชายผม (ม.ล. อภิมงคล) วันดีคืนดีก็ขอไปอยู่คอนโดฯ ผมก็บอกดีสิ ซื้อให้เลย ตอนนั้นเขายังไม่มีตังค์ พอเขาออกจากบ้านปั๊บ ผมทุบห้องนอนเขาเลย ทำเป็นห้องเก็บของ เก็บเสื้อผ้าผมเพิ่ม เมื่อเขาไม่มีที่จะนอน เขาก็จะต้องไม่กลับมาเอง ผมไปทานข้าวมันไก่อยู่แถวอโศก เขา (แม่ค้า) บอกลูกชายมาทุกวันเลย ดีสมน้ำหน้ามันแล้ว อยากออกไป ข้าวก็ไม่มีกิน" คุณพ่อวัย 75 กล่าวพลางอมยิ้ม สุเทพ ระบุว่า คุณชายเต่าตัดสินใจทำงานการเมืองกับ รปช. เพราะเห็นแก่ประชาชนผู้รักชาติรักแผ่นดินที่ไปชุมนุมร่วมกับ กปปส. และต้องบาดเจ็บล้มตาย หวังแจ้งเกิด รปช. ได้ ส.ส. 25 คน แม้เป็นนักการเมืองน้องใหม่ แต่การเข้ามาลุยงานการเมืองในวาระท้าย ๆ ของชีวิต ทำให้คุณชายผู้ผ่านร้อนผ่านหนาวมาเกือบ 8 ทศวรรษ ต้องใคร่ครวญ-คิดถึง "ภาพจำ" สุดท้ายของเขาในสายตาคนไทยผู้รักชาติรักแผ่นดิน ภาพที่เขาคิดคือบุคคลที่ "ทำพรรคการเมืองของประชาชนสำเร็จ" แต่จะเป็นดังใจหวังได้ก็ต่อเมื่อ รปช. "แจ้งเกิด" ด้วยการมี ส.ส. ร้อยละ 5 ของ "สภา 500" หรือ 25 คนขึ้นไป "ถ้าได้อันนั้น ผมก็จะได้ถือว่าเวลาผมตายไป อายุมากแล้วนะฮะ กำนัน (สุเทพ) ก็เหมือนกันน่ะ เกิดเป็นผีลอยผ่านมา หรือดูมาจากสวรรค์หรือนรก เห็นเข้ามาก็เออนี่นะ เราเป็นคนเริ่มกิจการนี้กันในเมืองไทย" ม.ร.ว. จัตุมงคล กล่าว ก่อนหน้านี้ สุเทพ เคยออกมาเผยเป้าหมายหิ้ว ส.ส. เข้าสภาฯ 50 คน เหตุใดหัวหน้าพรรคถึงลดเป้าหมายลงถึงครึ่งหนึ่ง เหลือแค่ 25 คน? ม.ร.ว. จัตุมงคล ปฏิเสธทันควัน "ไม่ใช่ ๆ ๆ เป้าฮะ ไม่ใช่เป้า เป็นข้อกำหนดของรัฐธรรมนูญว่า 5 เปอร์เซ็นต์ มีสิทธิเสนอบัญชีนายกฯ ใช้บังคับ เราสามารถทำได้ทุกอย่างเลยตามรัฐธรรมนูญ ถ้าเราได้ไม่ถึง 5 เปอร์เซ็นต์ เราปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญไม่สำเร็จ พรรคยังไม่เกิด พรรคแค่อยู่ในท้อง วันหลังถึงคลอด ถ้าได้ 5 เปอร์เซ็นต์ พรรคคลอดแล้ว เดินได้แล้ว" เขาตบโต๊ะส่งท้ายแสดงความเอาจริงเอาจังในเป้าหมายนี้ นี่คือประวัติศาสตร์หน้าสุดท้ายที่ราชนิกุลวัย 75 ปีตั้งใจจะทำ และต้องทำให้ได้!!! หมายเหตุ : ติดตามรายงานพิเศษชุด "เลือกตั้ง 2562 : 5 คำถามแทงใจผู้นำพรรคการเมือง กับ 5 คำตอบโดนใจผู้อ่านบีบีซีไทย" ได้ทางยูทิวบ์ BBC News ไทย เราจะอัพเดทวิดีโอใหม่ ๆ ทุกวันพุธ คุณผู้อ่านสามารถติดตามความเคลื่อนไหว สัมภาษณ์พิเศษ บทวิเคราะห์ พร้อมทั้งทำความรู้จักกับ การเลือกตั้ง 2562 โดยทีมงานบีบีซีไทยได้ที่เว็บไซต์ www.bbc.com/thai/election2019 พร้อมทั้งสื่อสังคมออนไลน์บีบีซีไทยผ่านทาง เฟซบุ๊ก, อินสตาแกรม และ ยูทิวบ์ รวมทั้ง #ThaiElection2019 หรือ #เลือกตั้ง2562