โควิด-19: สรุปดรามา ศิลปินดาราแห่ประชาสัมพันธ์ฉีดวัคซีนโควิด
ทันทีที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีประกาศให้การฉีดวัคซีนโควิด-19 เป็นวาระแห่งชาติเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ก็เกิดกระแสที่บรรดาดารานักแสดง ผู้มีชื่อเสียงและสื่อมวลชนหลายสำนักออกมารณรงค์เชิญชวนให้ประชาชนไปฉีดวัคซีนโควิด-19 อย่างแพร่หลาย ด้วยการย้ำว่าวัคซีนปลอดภัย อาการไม่พึงประสงค์น้อยมากและ "วัคซีนที่ดีที่สุด คือวัคซีนที่ได้เร็วที่สุด"
สุดา ชื่นบาน หรือ "แม่เม้า" ศิลปินแห่งชาติ ได้รับการฉีดวัคซีนโควิดเร็วขึ้น 1 เดือน หลังได้รับการติดต่อให้เป็น "พรีเซนเตอร์" ให้กระทรวงสาธารณสุข แต่แคมเปญรณรงค์การฉีดวัคซีนโควิด-19 ของเหล่าดาราและผู้มีชื่อเสียงเหล่านี้ได้ทำให้ประชาชนจำนวนหนึ่งตั้งคำถามว่าเหตุใดบุคคลเหล่านี้จึงมีโอกาสได้รับวัคซีนก่อนประชาชนที่เป็นกลุ่มเสี่ยงที่มีโรคประจำตัวหรือเป็นผู้สูงอายุ เนื้อหาที่เขาและเธอเชิญชวนนั้นครบถ้วนรอบด้านเพียงใด คำถามนี้ยิ่งดังขึ้นหลังจากศิลปินดาราหลายคนเดินทางมารับการฉีดวัคซีนโควิด-19 ที่ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ (รจภ.) เมื่อวันที่ 15 พ.ค. ส่งผลให้ประชาชนบางส่วนที่ลงทะเบียนขอรับการฉีดวัคซีนไว้แต่ยังไม่ได้รับการนัดหมายสงสัยว่าเหตุใดศิลปินดารารวมทั้งสมาชิกในครอบครัวเหล่านี้จึงได้รับวัคซีนอย่างรวดเร็ว บีบีซีไทยสอบถามไปยังต้นสังกัดและผู้จัดการของศิลปินดาราบางคนที่ออกมาเชิญชวนให้คนมาฉีดวัคซีนทั้งในรูปแบบของคลิปวิดีโอหรือโพสต์ข้อความในโซเชียลมีเดีย ได้รับคำตอบตรงกันว่าศิลปินดาราที่ได้รับการฉีดวัคซีน ทั้งที่ รจภ.หรือที่หน่วยบริการฉีดวัคซีนอื่น ๆ นั้นเป็นไปตามระบบการลงทะเบียนและนัดหมาย ส่วนการออกมารณรงค์ให้ฉีดวัคซีนโควิดนั้นศิลปินต่างทำกันเองด้วยความสมัครใจ ไม่ได้เป็นนโยบายของต้นสังกัดหรือการขอความร่วมมือจากหน่วยงานใด ด้าน นพ.ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน โฆษกศูนย์บริหารสถานการณ์โควิด-19 (ศบค.) กล่าวกับบีบีซีไทยว่ายังไม่มีข้อมูลว่ามีการจัดสรรวัคซีนเพื่อการประชาสัมพันธ์ แต่โดยหลักการแล้ว การจัดสรรวัคซีนโควิด-19 ให้โรงพยาบาลแต่ละแห่งเป็นไปตามการพิจารณาของกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ชวนดารามา "ทดลองระบบ" การฉีดวัคซีนให้ศิลปินดารากลุ่มใหญ่เกิดขึ้นที่ รจภ. ซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลจุฬาภรณ์ตั้งแต่วันที่ 15 พ.ค. เว็บไซต์ของ รจภ. เผยแพร่ข่าวประชาสัมพันธ์ว่า รจภ. ได้เชิญศิลปินนักแสดงพร้อมครอบครัวนำร่องฉีดวัคซีนโควิด-19 เพื่อสร้างความมั่นใจให้ประชาชน และร่วมรณรงค์ให้ทุกคนฉีดวัคซีนเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันหมู่เพื่อยุติการระบาด โดยมีนักแสดงไม่ต่ำกว่า 10 คนพร้อมสมาชิกในครอบครัวมารับวัคซีน และ "ร่วมรณรงค์ให้ประชาชนเกิดความเชื่อมั่นและคลายความวิตกกังวลจากข้อมูลที่บิดเบือนเกี่ยวกับประสิทธิภาพและผลข้างเคียงจากการฉีดวัคซีนที่อาจทำให้ประชาชนจำนวนมากสับสน เพื่อเตรียมรับวัคซีนล็อตใหญ่ที่กำลังจะมาถึงในเดือนมิถุนายน" รจภ. อ้างข้อมูลจาก นพ. นิธิ มหานนท์ เลขาธิการ รจภ.ที่ว่าวัคซีนทุกชนิดที่มีในปัจจุบันสามารถสร้างภูมิคุ้มกันที่สามารถปกป้องให้ผู้ติดเชื้อไม่ป่วยหนักหรือเสียชีวิต และมีผลข้างเคียงที่จะรุนแรงเป็นอันตรายน้อยกว่า 0.01% หากประชาชนได้รับวัคซีนในจำนวนมากพอหรือมากกว่า 60% และรวดเร็วพอ การระบาดของโควิด-19 ก็จะยุติลง ดังนั้น "วัคซีนที่ดีที่สุดก็คือวัคซีนที่มีอยู่และสามารถฉีดได้ในเวลาที่เร็วที่สุด" รจภ. ชี้แจงว่าการเชิญชวนศิลปินนักแสดงมาฉีดวัคซีนโควิดในครั้งนี้เป็น "การทดลองระบบ" และ "ประชาสัมพันธ์และสร้างความมั่นใจให้ประชาชน" เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนวัคซีนล็อตใหญ่จะมาถึงและเริ่มฉีดให้ประชาชนในเดือน มิ.ย.นี้ หลังเข้ารับการฉีดวัคซีนที่ รจภ. ในวันนั้น ศิลปินนักแสดงต่างให้สัมภาษณ์ในทำนองเดียวกันว่าวัคซีนเป็นอาวุธเพียงอย่างเดียวที่จะหยุดยั้งการระบาด ปลอดภัย ป้องกันการเสียชีวิตจากการติดเชื้อได้ และการฉีดวัคซีนยังเป็นการ "แสดงความรับผิดชอบต่อสังคม" ตลอดสัปดาห์นี้ยังมีนักแสดงทยอยเข้ารับการฉีดวัคซีนที่ รจภ.อย่างต่อเนื่อง ล่าสุดเมื่อวานนี้ "อั้ม" พัชราภา ไชยเชื้อ ดาราสาวชื่อดังก็โพสต์ภาพของเธอและคุณแม่ทางอินสตาแกรมส่วนตัวพร้อมข้อความว่าหลังลงทะเบียนผ่านระบบของ รจภ. ก็ได้รับเข้ารับการฉีดวัคซีนแล้ว อั้ม พัชราภา ไชยเชื้อ โพสต์ภาพการฉีดวัคซีนบนอินสตาแกรมของเธอที่มีผู้ติดตาม 12.8 ล้านคน โดยระบุว่าก่อนฉีดวัคซีนเธอได้ลงทะเบียนในระบบของราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ คำถามจากคนรอฉีดวัคซีน "วันนี้เห็นข่าวมีแต่ดาราได้ฉีดก่อน ดาราแข็งแรงด้วยนะคะ รู้สึกแย่จังค่ะ ทำไมโรงพยาบาลไม่ให้คนกลุ่มเสี่ยง ชรา คนมีโรคประจำตัว ฉีดก่อนค่ะ...แล้วทำไมได้ฉีดกันเร็วล่ะคะ งงมากค่ะ เราเบาหวานนี่ยังลง (ทะเบียน) ไม่ได้เลย" ประชาชนคนหนึ่งโพสต์ข้อความในหน้าเฟซบุ๊กของ รจภ. เมื่อวันที่ 15 พ.ค. นอกจากเธอแล้ว ยังมีประชาชนอีกจำนวนหนึ่งที่ตั้งคำถามในลักษณะเดียวกันว่าการที่ศิลปินดาราได้ฉีดวัคซีนก่อนเป็นไปตามหลักเกณฑ์การพิจารณากลุ่มเป้าหมายหรือไม่ คนที่เข้ามาแสดงความเห็นส่วนหนึ่งระบุว่าเป็นประชาชนที่เข้ามาลงทะเบียนทางเว็บไซต์ของ รจภ. ซึ่งได้เปิดให้คนไข้ของ รพ.จุฬาภรณ์และประชาชนทั่วไปมาลงทะเบียนเพื่อรับการฉีดวัคซีนตามคิวที่ลงทะเบียนไว้ รพ.จุฬาภรณ์โพสต์ข้อความชี้แจงในเฟซบุ๊กว่า รจภ.ได้รับการจัดสรรวัคซีนจากกรมควบคุมโรคสำหรับให้บริการประชาชนมาจำนวนหนึ่งจึงเปิดระบบการจองรับวัคซีนโควิด-19 ให้กับผู้ป่วยโรงพยาบาลจุฬาภรณ์และประชาชนที่สนใจเมื่อวันที่ 13 พ.ค. ซึ่งมีผู้เข้ามาลงทะเบียนจำนวนมากจนทำให้วัคซีนที่ได้รับจัดสรรมาหมดลง ศิลปินดาราถ่ายภาพหมู่หลังจากได้รับวัคซีนที่ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ ขณะที่ ศ.นพ.นิธิ เลขาธิการ รจภ. ได้โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊กส่วนตัวชี้แจงเพิ่มเติมเมื่อวานนี้ (18 พ.ค.) ว่าประชาชนที่ลงทะเบียนจะได้เวลานัดหมายมาฉีดวัคซีนหรือไม่ "ขึ้นกับจำนวนวัคซีนที่ทางราชวิทยาลัย รพ.จุฬาภรณ์ได้รับมาจากกระทรวงสาธารณสุขในแต่ละอาทิตย์" และนอกจากผู้ที่ลงทะเบียนในระบบแล้ว รจภ. ยังได้เปิดรับคิวสำหรับผู้ที่เดินทางมาด้วยตนเองหรือ "วอล์ก-อิน" ซึ่งสงวนไว้สำหรับผู้สูงอายุหรือไม่สามารถเข้าถึงระบบออนไลน์ได้อีกด้วย ศ.นพ.นิธิอธิบายว่าผู้ที่ลงทะเบียนและเข้ามารับการฉีดวัคซีนที รจภ. จะเชื่อมข้อมูลกับระบบ "หมอพร้อม" ของ สธ. ดังนั้นคนที่รับวัคซีนแล้วจะไม่สามารถไปฉีดซ้ำได้อีก "มาที่นี่ห้ามเลือกชนิดวัคซีนกันนะครับ ไม่มีเหตุผลเพียงพอทางคลินิกว่า วัคซีนใดจะดีกว่าชนิดใด ณ เวลานี้ อาการและผลข้างเคียงก็เหมือน ๆ กันคือน้อยมาก ๆ วัคซีนที่ดีที่สุดคือชนิดที่ได้เร็วที่สุด อย่าเลือก (เรื่อง) เยอะครับ" เลขาธิการ รจภ. ระบุ ดาราประสานเสียงเชียร์ฉีดวัคซีน นอกจากศิลปินดาราที่เข้าการฉีดวัคซีนโควิด-19 ที่ รจภ. แล้ว ยังมีดาราอีกกลุ่มหนึ่งที่ได้รับวัคซีนตามหน่วยบริการฉีดวัคซีนที่อื่น ๆ และออกมาประชาสัมพันธ์เชิญชวนคนไปฉีดวัคซีนอย่างคึกคัก นับตั้งแต่นักแสดงชื่อดังอย่าง อารยา "ชมพู่" เอฮาเก็ต ได้ออกมาโพสต์ผ่านอินสตาแกรมเมื่อวานนี้ (18 พ.ค.) ว่าเธอเข้ารับการฉีดวัคซีนที่จุดบริการใกล้บ้านซึ่งอยู่ในจุดที่มีการระบาดสูง ในโพสต์ขนาดยาวหัวข้อ "รีวิวการฉีดวัคซีน Sinovac" ชมพู่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับเทคโนโลยีการผลิตและประสิทธิภาพของวัคซิโนแวคอย่างละเอียด โดยมีการเปรียบเทียบกับวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าด้วย ดาราสาวแม่ลูกสองเกริ่นว่าเธอตั้งใจที่จะฉีดวัคซีนป้องกันโควิดอยู่แล้วโดยไม่ลังเลเพราะมีลูกเล็กและมีผู้สูงอายุในบ้าน เธอบอกว่าหากเลือกได้ก็อยากจะฉีดวัคซีนยี่ห้อคุ้นหูอย่างไฟเซอร์หรือจอห์นสันแอนด์จอห์นสัน และยอมรับว่ามีความคิดจะไปฉีดวัคซีนที่ต่างประเทศด้วย ชมพู่บอกว่าเธอเริ่มศึกษาหาข้อมูลด้วยตัวเองโดยพิจารณาจากประสิทธิภาพ ผลข้างเคียงและเทคโนโลยีการผลิต และได้ข้อสรุปว่าไม่มีวัคซีนยี่ห้อไหนป้องกันการติดเชื้อได้ 100% แต่สิ่งที่แต่ละยี่ห้อมีเหมือนกันคือลดความเสี่ยงการเป็นผู้ป่วยหนัก เธอได้ข้อสรุปว่า "วัคซีนที่ดีที่สุดคือวัคซีนที่ฉีดได้เร็วที่สุด" ผ่านไปไม่นานโพสต์ดังกล่าวถูกพูดถึงเป็นวงกว้าง จนวานนี้ #ชมพู่อารยา ก็ขึ้นแตะเทรนด์ทวิตเตอร์ไทย ซึ่งประเด็นที่ถูกพูดถึงนั้นก็มีหลากหลาย ทั้งเสียงชื่นชมจากการเข้ารับการฉีด คำถามถึงความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่เธอนำเสนอ โดยเฉพาะเมื่อเธอเป็นบุคคลสาธารณะที่มีอิทธิพลต่อความคิดของประชาชน ขณะที่นักร้องชื่อดัง "เบิร์ด" ธงไชย แมคอินไตย์ โพสต์คลิปวิงวอนให้ประชาชนไปฉีดวัคซีน "วัคซีนที่ดีที่สุดในโลกคือวัคซีนที่ได้เข้าไปอยู่ในตัวเราแล้ว" เบิร์ดกล่าว "วัคซีนนี้ฉีดเข้าไปแล้วก็เหมือนเราได้ซ้อนมอเตอร์ไซค์ใส่หมวกกันน็อค ขอให้มีความมั่นใจ...ลูก ๆ ที่อยู่ไกลคุณพ่อคุณแม่ช่วยจัดการให้ด้วย ช่วยจัดการจองที่หมอพร้อม พี่เบิร์ดก็ยังได้ฉีดแล้วเลยนะครับ" ประถมาภรณ์ รัตนภักดี หรือ "อ้อม" นักแสดงสาวเข้ารับการฉีดวัคซีนโควิด-19 ที่ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ "แม่เม้า" เผยเป็นพรีเซนเตอร์ฉีดวัคซีนให้ สธ. ขณะที่ศิลปินหลายคนระบุว่าการเข้ารับวัคซีนโควิด-19 เป็นการฉีดตามคิวที่ได้รับจากระบบการลงทะเบียน และการออกมาโปรโมทวัคซีนโควิดเองโดยไม่ได้รับการติดต่อจากหน่วยงานใด แต่นางสุดา ชื่นบาน ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล) ได้เปิดเผยว่าเธอได้รับการติดต่อ "ให้มาเป็นพรีเซนเตอร์ให้กับกระทรวงสาธารณสุข" นางสุดาหรือที่รู้จักกันในชื่อ "แม่เม้า" โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊กส่วนตัวเมื่อวันที่ 18 พ.ค. พร้อมภาพและคลิปที่เธอเดินทางไปฉีดวัคซีนว่า "ดิฉันมีใบจองฉีดวัคซีนเรียบร้อย คือวันที่ 20 มิถุนายน แต่อาทิตย์ก่อน ได้รับการติดต่อจากคุณแหววให้มาเป็นพรีเซนเตอร์ให้กับกระทรวงสาธารณสุข เชิญชวนให้คนมาฉีดวัคซีน ดิฉันตอบตกลงทันที ก็เท่ากับได้ฉีดวัคซีนเร็วขึ้น 1 เดือน" แม่เม้าเล่าว่าตามนัดเดิม เธอจะต้องไปฉีดวัคซีนโควิดที่ รพ.ลาดพร้าว แต่เมื่อได้รับการติดต่อให้เป็นพรีเซนเตอร์เธอจึงเปลี่ยนไปฉีดวัคซีนที่โรงพยาบาลศรีธัญญาเมื่อวันที่ 17 พ.ค. ซึ่งระบบที่เชื่อมกันทำให้นัดหมายที่ รพ.ลาดพร้าวได้รบการยกเลิกโดยอัตโนมัติ ศิลปินนักร้องวัย 76 ปีกล่าวว่าได้รับการฉีดวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้า หลังฉีดแล้วนั่งดูอาการ 30 นาที ตลอดกระบวนการมีการ "ถ่ายทำ" เป็นภาพยนตร์อธิบายขั้นตอนการฉีดเพื่อนำไปเผยแพร่ให้ประชาชนเข้าใจง่าย "ขอบอกว่าปกติมากไม่มีอาการใด ๆ เลย กลับถึงบ้านก็ทำงานบ้านได้ตามปกติ...ไม่มีอะไรเกิดขึ้นค่ะทุกอย่างปกติมาก...ขอเชิญชวนให้ทุกท่านไปฉีดวัคซีน เพื่อเป็นการป้องกันตัวเองอย่างแรก แต่หลังจากฉีดแล้ว ก็ยังต้องใช้หน้ากากอยู่ตลอดเวลา ขอให้ช่วยกันนะคะ" แม่เม้าระบุและทิ้งท้ายด้วยการขอบคุณรัฐบาลที่จัดวัคซีนมาฉีดให้กับประชาชน แม่เม้าโพสต์ภาพหลังเข้ารับการฉีดวัคซีนโควิด-19 พร้อมกับถ่ายทำภาพยนตร์ประชาสัมพันธ์การฉีดวัคซีนเมื่อวันที่ 17 พ.ค. "อินฟลูเอนเซอร์" เผย "ได้รับการติดต่อให้ไปฉีดวัคซีน" ขณะที่สังคมตั้งคำถามถึงเบื้องหลังการรณรงค์ฉีดวัคซีนโควิดของเหล่าศิลปินนักแสดง บุคคลที่เป็นที่รู้จักส่วนหนึ่งได้ออกมาเปิดเผยว่าเขา "ได้รับการติดต่อ" ให้ไปฉีดวัคซีนและโพสต์ข้อความเชิญชวน "มีคนติดต่อมาว่าอยากให้ชวนคนไปฉีดวัคซีน ช่วยลงภาพตอนไปฉีดวัคซีนแล้วหน่อยได้มั้ย (ไม่ได้จ้าง) จ่าบอกไปว่า ยังไม่ได้คิวฉีดเลยครับ รอแป๊บนะ เดือนหน้า ๆ อยากฉีดอยู่นะ แต่เพิ่งจองได้ ของพ่อแม่จ่าตอนแรกได้วันก็เจอเลื่อนวัน" นพ.วิทวัส ศิริประชัย แอดมินเพจเฟซบุ๊ก "Drama-addict" โพสต์ข้อความเมื่อวานนี้ ขณะที่นายธนิน มนูญศิลป์ หรือ "บอม ธนิน" โพสต์ข้อความทางทวิตเตอร์วันนี้ (19 พ.ค.) ว่าเขาได้รับการติดต่อให้รับวัคซีนของซิโนแวคเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว แต่ได้ปฏิเสธไป "ผมตัดสินใจปฏิเสธเพราะมั่นใจว่ามีบุคคลโดยเฉพาะบุคลากรทางการแพทย์หรือคนที่ต้องทำงานสัมผัสผู้ป่วยโดยตรง ต้องการวัคซีนมากกว่าผม แม้จะเป็นแค่ 2 โดสก็ขอให้ไปถึงคนที่มีความจำเป็นมากกว่า ไว้มีจำนวนพอก่อนแล้วจะพิจารณาฉีด" ชาวโซเชียลตั้งคำถามถึง "วัคซีนที่ดี" ภายหลังมีกระแสดารานักแสดงออกมาโพสต์ภาพการฉีดวัคซีนของตัวเองและครอบครัว ทำให้ผู้ใช้สื่อออนไลน์ แสดงความเห็นถึงการได้รับวัคซีนและการให้ข้อมูลของดาราที่แสดงความเชื่อมั่นต่อวัคซีนยี่ห้อซิโนแวค โดยมีการแสดงความเห็นผ่านการติดแฮชแท็ก #อั้มพัชราภา หรือ #ชมพู่อารยา "ถ้าคุณอั้มกับคุณชมพูได้รับวัคซีนจริง มันจะมีข้อมูลการฉีดวัคซีนในหมอพร้อม แบบนี้ หรือใบรับรองแบบนี้ในกรณีฉีดครบแล้ว (ใบนัดก็เช่นเดียวกัน แบบออนไลน์) คือออกมาโชว์ได้เลยค่ะ จะได้ให้ปชช.ทราบว่าคุณได้รับวัคซีนแล้วจริง ๆ ไม่จกตา" ความเห็นจากบัญชีทวิตเตอร์ @CCurveEveryDay ระบุ หนึ่งในประเด็นที่มีการพูดถึงคือ คำถามเรื่องคุณภาพวัคซีนและแสดงความเห็นเกี่ยวกับวัคซีนที่ดี คือ วัคซีนที่มีคุณภาพ ขณะที่บางคนโพสต์ข้อความว่าดาราเข้าถึงการฉีดวัคซีน แต่ประชาชนทั่วไปยังมีปัญหาในการลงทะเบียนจองวัคซีนผ่านระบบ "หมอพร้อม" บางคนได้คิวฉีดที่ต้องรอไปถึงเดือน ก.ค. เป็นต้น บางส่วนพบปัญหาเมื่อเข้าไปลงทะเบียน แต่ระบบแจ้งว่า "ประชาชนทั่วไปยังไม่สามารถจองได้ในระยะเวลานี้" "ประชาสัมพันธ์สร้างความเชื่อมั่นให้คนมาฉีดวัคซีนเยอะ ๆ ให้เห็นภาพว่ารัฐบาลพร้อมมากแต่คนไม่เชื่อมั่นเอง แต่คนที่ต้องการแต่เข้าไม่ถึงระบบการฉีดยังมีมากถึงมากที่สุด ย้อนกลับไปว่าตกลงใครไม่พร้อมแน่" ผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่งที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพฯ ระบุ "วัคซีนที่ดีที่สุด คือวัคซีนที่มีประสิทธิภาพป้องกันโรค ซึ่งไม่เท่ากับ วัคซีนที่เร็วที่สุด จะพูดประโยคนี้ได้ ไทยควรมีทางเลือกวัคซีนให้หลากหลายก่อนนะ" ผู้ใช้ทวิตเตอร์บัญชีที่ชื่อว่า @AAAAIIIMMMM ระบุเมื่อ 18 พ.ค. โดยมีคนรีทวิตข้อความต่อไปอีกกว่า 1.9 หมื่นครั้ง