Ал-Қоида: Усома Бин Ладен ўлимидан сўнг гуруҳнинг тақдири қандай кечмоқда?
Жорий ойда ал-Қоида асосчиси Усома бин Ладеннинг АҚШ ҳарбий кучлари томонидан Покистоннинг Абботобод шаҳарчасида ўтиб ўлдирилганига саккиз йил тўлди. Хўш, ҳозирда гуруҳ қандай аҳволда?
Усома бин Ладен даврида, ўз қудрати чўққисига чиққан вақтлар, ал-Қоида жиҳодий гуруҳи минглаб жангари ва салмоқли молияга эга бўлганига ишонилади. Бироқ ўз етакчисининг ўлдирилиши ва ИШИДнинг қудратга келиши ортидан ал-Қоиданинг фаолияти ва таъсири кескин чекланиб қолган. Бугунги кунда ушбу гуруҳнинг таъсир доираси қандайин кенг? У ҳали ҳам халқаро хавфсизликка таҳдид сола оладими? Сокин бош кўтариш Ўтган бир неча йил ичида жаҳон матбуоти саҳифалари, асосан, ИШИД мавзуси билан тўлиб-тошди. Бироқ бу вақтда ал-Қоида ўз қудратини қайта тиклаш бўйича ишлаб чиқилган янги стратегия асосида бошқа жиҳодий гуруҳлар билан иттифоқ туза бошлади. АҚШ Истихборот Ҳамжамияти ўзининг сўнгги ҳисоботида ал-Қоида етакчилари гуруҳнинг халқаро таъсирини оширишга интилаётгани ва Қўшма Штатлар ҳамда Ғарбга қарши хуружларни рағбатлантираётганидан огоҳлантирган. Шу йилнинг бошида эълон қилинган БМТнинг халқаро терроризм таҳдиди тўғрисидаги ҳисоботида эса ал-Қоиданинг кўплаб ҳудудларда ўз фаоллигини эҳтиёткорлик билан ошираётгани ва глобал мақсадларни амалга оширишни кўзлаётгани таъкидланган. Февраль ойида Буюк Британия истихборот хизмати раҳбари Алекс Йонг ҳам дунё ҳамжамиятини ал-Қоиданинг қайта оёққа тураётганидан огоҳлантирган эди. Фирқалар тармоғи АҚШ қуролли кучлари томонидан амалга оширилган шиддатли дрон ҳужумлари, 2011 йилда Усома бин Ладеннинг ўлдирилиши ва ИШИДнинг таъсири оқибатида ал-Қоида сўнгги йилларда ўз тактикаларини ўзгартиришга мажбур бўлган. Гуруҳ Яқин Шарқ ва Жанубий Осиё бўйлаб бир қанча фирқалар тармоғини яратишнинг уддасидан чиқа олган. Кўплаб маҳаллий жангари гуруҳлар ал-Қоидага байъат келтирган. ИШИДдан фарқли ўлароқ ал-Қоида маҳаллий аҳолини ўзидан узоқлаштирмасликка тиришиб келмоқда. 2013 йилда ал-Қоида «Жиҳоднинг асосий йўриқномалари»ни эълон қилиб, унинг асосида ўз ташкилий тузилмасини ислоҳ қилган. Мазкур ҳужжатда жангарилар маҳаллий аҳолини ғазаблантириши мумкин бўлган амалларга қўл уришдан қайтарилади. Оксфорд Университети қошидаги Пемброк Коллежи тадқиқотчиси Элизабет Кендалнинг сўзларига кўра, ал-Қоида турли минтақаларда маҳаллий аҳолининг «халоскори» сифатида ҳаракат қилиш ва ўзини «яхши жиҳодчилар» ўлароқ кўрсатишга уринмоқда. Оддий одамларга нисбатан зўравон муносабатда бўлган ИШИД фонида бундай ҳаракатлар ал-Қоида фойдасига ишламоқда, дейди Кендал хоним. Бундан ташқари ал-Қоида ўзининг турли фирқалари орқали террор ҳужумларини ҳам қадамба-қадам оширмоқда. Маълумотларга кўра, гуруҳ 2018 йилнинг ўзида дунё бўйлаб, умумий ҳисобда, 316 ҳужумни амалга оширган. Ал-Қоида фирқалари: Келажак тақдир Ўзининг 2015 йилда сўзлаган нутқида ал-Қоиданинг жорий етакчиси Айман ал-Завоҳирий ўзи «инидан чиққан арслон» дея тасвирлаган бир ёш йигитни дунёга таништирган эди. Ушбу ёш йигит Усома бин Ладеннинг ўғли Ҳамза бин Ладен бўлиб, у гуруҳнинг келажакдаги етакчисига айланиши тахмин қилинади. АҚШ Ҳамзани расман халқаро террорчи ўлароқ тан олган ва у ҳақида маълумот етказган шахсга $1 миллион пул мукофоти беришни ваъда қилган. Ҳамза Бин Лодиннинг қаерда эканлиги маълум эмас 30 яшар Ҳамза ал-Қоидага хайрихоҳ вебсайтларда аллақачон танилиб улгурган. У жиҳодчиларнинг янги авлодига бош бўла олувчи ва гуруҳни ислоҳ қила оладиган шахс сифатида кўрилади. BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek