Коронавирус қачон тугайди, қачон ҳаёт изга тушади?
Коронавирус сабаб дунёнинг кўпгина давлатларида ҳаёт тўхтади, инсонлар уйларига қамалиб қолди, бутун-бошли кентлар арвоҳ шаҳарларга айланди.
Инқироз қачон тугайди, қачон инсонлар одатий ҳаётга қайтадилар? Британия Бош вазири Борис Жонсон 12 ҳафта ичида вирусни жиловлай олишларига ишонишини айтди. Аммо келаётган уч ойда вирус юқтириш ҳоллари камайишни бошласа ҳам, бу ҳали инқироз тугайди, деганини англатмайди. Коронавирус яратган тўлқиннинг тиниши учун, балки бир неча йил керак бўлар. Ҳаётнинг баъзи жабҳаларига киритилган чекловларни узоқ муддатда ушлаб туриш қийин. Бу чекловларнинг ижтимоий ва иқтисодий бадали жуда катта бўлади. Ҳеч қайси давлатнинг стратегияси йўқ Бутун давлатларнинг инқироздан чиқишни таъминловчи стратегияга эҳтиёжи бор. Ҳаёт тезроқ нормалга қайтарилиши зарур. Аммо коронавирус йўқолиб кетмайди. Вирусни жиловлайдиган чекловлар бекор бўлиши билан яна тарқалиш ҳоллари ортиши мумкин. Эдинбург универститетидан инфекцион касаллиуклар бўйича мутахассис профессор Марк Вулхаузга кўра, фақат Британиянинг эмас, бошқа биронта ҳам давлатнинг инқироздан "чиқиш стратегияси" йўқ. Инсоният йирик илмий ва ижтимоий синовга юз тутмоқда. Инқироздан чиқишнинг учта асосий йўли бор: Бу йўлларнинг биронтаси ҳам вируснинг тарқалиш хусусиятини чеклай олмайди. Вакцинага 12-18 ой бор Вакцина вирусни юқтирган одамларнинг иммунитет тизимини кучайтириб, уларни касалдан сақлайди. Олимлар аҳолининг 60 фоизи касалликка қарши иммунитет пайдо қилганидан кейин хавф ўртадан кўтарилишини айтадилар. Бунга "пода" ёки жамоа иммунитети дейилади. АҚШда биринчи вакцина ўтган ҳафта инсонларда синалди. Жараённи тезлатиш мақсадида ҳайвонларда синаб кўриш босқичи ташлаб кетилди. Вакцина ишлаб чиқиш жараёни ҳозиргача кўрилмаган бир тезликда давом эттирилмоқда. Аммо бу тадқиқотлар муваффақиятли бўлиши ва дунё миқёсида эмлаш жараёнлари бошланишига ҳеч ким кафолат беролмайди. Энг умидбахш тахминларга кўра, ҳамма нарса режадагидек борса, коронавирус вакцинаси 12-18 ой ичида бозорга чиқарилиши мумкин. Агар инсоният тинчлик замонида ҳеч кўрилмаган чекловлар билан юзма-юз келгани назарда тутилса, бу жуда узоқ муддат. Професоор Вулхаузга кўра, вакцинани кутиб ўтириш "стратегия эмас". Британиянинг қисқа муддатдаги стратегияси вирус юқтириш ҳолларини имкон қадар паст ушлаб турган ҳолда, касалхоналар тирбанд бўлиб кетишининг олдини олиш. Зеро, палаталарда одам сонининг нормадагидан кўпайиб кетиши ўлим ҳолларининг ортишини англатади. Вирус юқтириш ҳоллари камайганда, баъзи чораларни, янгидан кўпайгунга қадар бекор қилиб туриш мумкин. Аммо юқтириш ҳолларининг кўпайиши чекловларни яна қайтадан киритишни тақозо қилади. Иммунитетга икки йилдан кўпроқ вақт кетиши мумкин Британия ҳукуматининг илм-фан масалалари бўйича бош маслаҳатчиси Патрик Валланснинг айтишича, вирусни бостиришга қаратилган ҳозирги чоралар қачон самара беришини аниқ айтиш қийин. Бу эса, ўз-ўзидан яна жамоа иммунитети масаласини кун тартибига келтиради. Лондон Империя коллежидан профессор Нейл Фергусоннинг фикрича, бунга бир неча йил кетиши мумкин. "Биз вирусни бостириш йўли билан, умид қиламанки, аҳолининг кичик бир қисмигина уни юқтириши ҳақида гапиряпмиз. Агар буни икки йилдан кўпроқ вақт мобайнида давом эттирсак, жамоа иммунитети пайдо бўладиган даражага етишимиз мумкин. Аммо шунда ҳам бу иммунитет қанчалик узоққа бориши савол остида. Оддий грипп ва шамоллашда иммунитет жуда заиф жавоб қайтарган, одамлар уни ҳаётлари давомида қайта ва қайта юқтирадилар". Профессор Вулхаузга кўра, учинчи йўл, бу вирус юқтириш даражасини паст ушлаб туриш учун жамиятдаги одатлар мангуга ўзгариши керак. Шунда ҳозирда киритилган айрим чекловлар жойида қолади, текшириш ва ихоталаш ишлари кучатирилади. Коронавирусга қарши дори-дармон ва вакциналарни ишлаб чиқиш бошқа стратегияларнинг ишлашига ҳам ёрдам беради. Коронавирус, Ўзбекистон: Вирус юқтирганларнинг сони 33 нафар экани айтилди, карантинни бузганлар жазоланади, 10 трлн сўм маблағ ажратилади - Мирзиёев Коронавирус нима, қайси босқичда ва қачон тугайди? Коронавирус, Ўзбекистон: Вирусга чалинганлар 18 кишига етди, Мирзиёев халққа мурожаат қилди Бу дори-дармонларни вирус бошқаларга юқишини тўхтатиш мақсадида илк симптомлардаёқ ишга солиш мумкин. Ёки касалларни шифохоналарда даволаш йўли билан ўлим ҳолларини камайтириш мумкин. Британия ҳукуматининг соғлиқни сақлаш масалалари бўйича бош маслаҳатчиси, профессор Крис Витти, чора нимада, деган саволимизга мана бундай жавоб берди: "Узоқ муддатда, шубҳасиз, чора вакцинада. Ҳаммамиз тезроқ вакцина ишлаб чиқилишига умид қиляпмиз. Глобал миқёсда илм-фан бир ечим топади". BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek