Dyddlyfr y Bachan Main: 2012
6 de març del 2009. En un col·loqui amb treballadors de les institucions europees, Sara Medi Jones va fer la inesperada pregunta a Hillary Clinton, que va evitar mullar-se. L'endemà milers de persones es manifestaven a Brussel·les per l'Estat català.
23/07/12 02:00 - Brwsel - Albert Segura
Assessora de la presidenta del Plaid Cymru independentista gal·lès a l'eurocambra, Sara Medi Jones va arrencar el 2009 a Hillary Clinton el compromís que els Estats Units no interferiran si Catalunya, Escòcia o Gal·les s'independitzen.
"No interferiré en els afers interns de cap estat europeu", li va respondre Clinton...
"Ni fyddaf yn ymyrryd ym materion mewnol unrhyw wladwriaeth Ewropeaidd," atebodd Clinton ...
Potser només se'm volia treure de sobre i era un no comment elegant. Però ho interpreto com el fet que els EUA no s'oposaran a la independència i això tranquil·litza molt els nostres electors. Ni Washington ni Brussel·les no permetran cap tipus de violència i Espanya seria molt estúpida si tornés a fer-la servir, perquè l'opinió pública internacional s'implicaria a fons a favor de Catalunya. No us podran aturar, no heu de tenir por.
"Ceisio cael gwared arnaf yr oedd efallai, ond 'dim sylw' ceinwych fu hwnnw. Ond yr wyf yn ei ystyried yn ddatganiad na fyddai yr Unol Daleithau yn wrthwynebus i annibyniaeth ac mae hynny yn galonogol iawn i'n hetholwyr ni. Ni fydd na Washington na Brwsel yn caniatáu yr un fath o drais, a byddai Sbaen yn hurt pe defnyddiai drais unwaith yn rhagor, am y byddai y cyhoedd mewn gwledydd eraill yn gadarn o blaid Catalonia. Ni allant eich stopio, ni ddylech fod arnoch ofn."
L'expulsió de la UE i de l'euro és només un espantall?
A Brussel·les ningú no us voldrà fer fora, sou un país ric que ja compleix tots els requisits per ser-ne membre. No serà cap procés llarg i feixuc: quan el mur de Berlín va caure, els canvis a l'Alemanya de l'Est van ser molt ràpids. I passarà el mateix amb l'ampliació interior de la UE. Un efecte dominó.
Ym Mrwsel nid oes neb am eich gyrru allan, gwlad gyfoethog ych chi sydd eisoes yn bodloni'r holl ofynion ar gyfer aelodaeth. Ni fydd yn broses hir a beichus - pan syrthiodd Mur Berlin, bu'r newidiadau yn Nwyrain yr Almaen yn gyflym dros ben. A bydd yr un peth yn digwydd gydag ehangu mewnol yr UE. Effaith dómino fydd.
Qui guanyarà la cursa, qui s'independitzarà primer?
Mae Cymru rai blynyddoedd ar ei hôl hi, ond daw ein dydd ninnau hefyd. Yr ŷm yn cynorthwyo ein gilydd felly. Mae'n fwy realistig meddwl taw yr Alban fydd y gyntaf, gan fod y refferendwm wedi ei alw yn barod ar gyfer y flywddyn 2014, ac os enilliff yr "Ie" nid wyf yn meddwl y gall Catalonia fynd yn gyflymach na hwy. Rhaid gwneud pethau'n iawn a rhaid i'r pleidleisio a'r holl broses ddeddfwriaethol fod yn hollol gywir oherwydd ni all Mrwsel na neb arall fwrw amheuaeth ar ei ddilysrwydd. Gallai Catalonia fod yn annibynnol yn 2016.
No ens rendirem. Els gal·lesos ja vam perdre un referèndum per recuperar el nostre Parlament als anys setanta, però el 1999 ho vam tornar a intentar i vam guanyar. I l'any passat el sí va arrasar en una altra consulta per dotar-lo de capacitat legislativa total. Només el 10% dels gal·lesos som independentistes, però és esperançador que el 70% vulguin més competències. La llengua s'estava morint fa 30 anys, ens en vam adonar a temps i ara cada cop la parla més gent.
Fyddwn ni ddim yn plygu i'r drefn. Fe collom ni'r Cymry refferendwm i adfer ein Senedd yn y saithdegau, ond yn 1999 cynigiasom unwaith eto, ac ennill a wnaethom. A'r llynedd enillodd o bell mewn pleidlais arall i roi iddi bwerau deddfu llawn. Dim ond 10% o'r Cymry sydd yn annibyniaethwyr, ond mae'n galonogol bod 70% yn ymofyn mwy o rym. Bu'r iaith yn marw 30 mlynedd yn ôl, sylweddolasom mewn pryd a bellach mae mwyfwy o bobl yn ei siarad.
Què li sembla la iniciativa d'El Punt Avui?
Beth ych chi'n meddwl am fenter newydd* newyddiadur El Punt-Avui?*
És meravellós que la societat civil i un diari es posin al capdavant i pressionin el govern i els partits, increïble, a Gal·les no tenim res de semblant. Us envejo perquè podeu votar més d'un partit independentista, triar dreta o esquerra, i nosaltres només tenim el Plaid Cymru. Però he de dir que als catalans us obsessiona repetir com de diferents sou dels espanyols, tot i que les similituds amb els andalusos o madrilenys són òbvies. S'ha de ser realista: jo reconec que tinc moltes coses en comú amb els anglesos i el fet de tenir humor britànic no em fa sentir menys gal·lesa.
Mae'n wych bod y cyhoedd a phapur newydd [dyddiol] yn achub y blaen ac yn rhoi pwysau ar y llywodraeth a'r pleidiau gwleidyddol*.
Mae'n beth hynod - yng Nghymru nid oes gennym y fath beth. Yr wyf yn lled eiddigeddus am y gallwch bleidleisio i fwy nag un blaid annibyniaethol, a dewis naill ai'r chwith neu'r dde; Plaid Cymru yn unig sydd gennym ninnau.*
[*Nid yw'n hollol gywir. Plaid ranbarthol yn y bôn yw'r blaid dde-ganol CiU. O bryd i'w gilydd, i chwarae i'r gáleri a boddháu eu hetholwyr, y maent yn mynnu taw cenedl yw Catalonia - peth na all llywodraeth Sbaen ei dderbyn. Efallai fod mwyafrif eu pleidleiswyr o blaid annibyniaeth erbyn hyn, ond nid yw CiU wedi newid ei bólisi o fod yn fodlon aros fel rhanbarth o Sbaen ac ambell hawl arbennig].
[*Peth ansicr yw hyn yn y fy marn i - mae'r gwahaniaeth yn un amlwg, yn y lle cyntaf am fod y Catalaniaid yn siarad eu hiaith eu hun. Efallai bod trigolion Catalonia yn ymddangos yn Sbaenwyr i lawer o'r tu allan am mai Sbaenwyr yw'r mwyafrif yma erbyn hyn - ar ôl y ddau fewnlifiad enfawr , y cyntaf o gyfeiriad Deheubarth Sbaen yn y chwedegau a'r saithdegau, a'r ail o ben baladr byd, ond yn enwedig o Dde América a Moroco, o ryw 1995 ymlaen, dim ond ryw drydedd ran o'r boblogaeth yw'r Cataloniaid yn eu gwlad eu hun.
Mae'r ffaith bod 51% o blaid annibyniaeth yn hynod - ond yn sicr iawn ysgogiadau economaidd sydd gan y mewnfudwyr a'u disgynyddion sydd yn cefnogi annibyniaeth, yn hytrach na dymuno achub yr iaith Gatalaneg, sydd yn prysur farw, a geir fel rheswm cryf dros annibyniaeth ymhlith y brodorion. Mae pólisi 'tir llosg' llywodaeth Sbaen, hynny yw i adael Catalonia yn rhanbarth mor dlawd fel na fydd annibyniaeth yn opsiwn yn y pen-draw, wedi effeithio hefyd ar y mewnfudwyr o Sbaen, sydd i fod yn bumed golofn o fewn y wlad yn ôl cynlluniau Franco yn y chwedegau.]
Rhaid fod yn realistig. Yr wyf yn cyfaddef bod gennyf lawer yn gyffredin ac nid yw'r ffaith fod gennyf synnwyr digrifwch Prydeinig yn gwneud i mi deimlo'n llai o Gymraes.
Si canviéssiu el nom del Barça per Catalunya FC podríeu tenir estat propi demà, això us permetria que a l'estranger la gent del carrer no us associés a Espanya, les caceres a Botswana i el desastre dels bancs. Molts catalans heu de dir que sou de Barcelona, tot i no ser-ne, perquè us posin al mapa. Jo vagi on vagi del món no he d'explicar què és Gal·les gràcies a l'equip de rugbi.
Publicat per Y Bachan Main a 12:40 p. m.
Ar ôl y gwrthdystiad yn Tolosa ddydd Sadwrn cyraeddasom yn hwyr yn ôl ym mhrifddinas Catalonia. Bu'n ddau o'r gloch arnaf cyn cael cropian i mewn i'r gwely - a bu rhaid codi am saith i nôl y trên wyth i Els Hostalets de Balenyà, yn Swydd Osona, i gymryd rhan mewn hanner márathon mynydd (math ar Ras Eryri heb y glaw).
Ddim yn cofio llawer amdani - fel y mae rhai'n cerdded drwy eu hun, rwy'n amau imi redeg yn fy nghwsg. Ond mae rhaid fy mod wedi gwneud y ras am fod gennyf y lluniau i'w brofi. Ardderchog o le, golygfa wych o grib y mynydd dros Wastadedd Vic. Un o gadarnleoedd yr iaith Gatalaneg yw'r ardal hon (mae'r iaith wedi diflannu i bob pwrpas ymhlith y rhan fwyaf o'r boblogaeth erbyn hyn, wrth i'r Catalaniaid ddod yn lleiafrif yn eu gwlad eu hunain. Ond stori arall yw honno).
http://www.youtube.com/watch?v=zL0bAF4Hf3s&feature=relmfu Rhan 1 - i ben y mynydd
http://www.youtube.com/watch?v=YRnIWooyeXg&feature=relmfu Rhan 2 - yn ôl i'r gwastadedd
Bydd ras debyg gennyf o fewn pythefnos - Hanner Márathon dros Annibyniaeth Catalonia, yn Torroella de Montgrí, yn Swydd Baix Empordà. Dyma sut y bu hi'r llynedd (dim ond ras 10km fu yn 2011).
http://www.youtube.com/watch?v=BZc4lfKwWT0 Rhan 1 - hyd at feudwyfa Santa Caterina
http://www.youtube.com/watch?v=ZSNVCXlSk3c Rhan 2 - yn ôl at y llinell gychwyn.
Publicat per Y Bachan Main a 12:53 p. m.
Y Ddraig Goch yn chwifio ar heolydd Tolosa, Ocsitania
El Cercle d'Agermanament Occitano-Català (Cercle d'Afrairament Occitanocatalan en occità) o CAOC és una associació que vol fomentar les relacions entre les cultures occitana i catalana. Té seus a Barcelona i Tolosa.
Cylch Gefeillio Ocstania a Chatalonia (en Ocsitaneg Cercle d'Afrairament Occitanocatalan) - cymdeithas er hyrwyddo cysylltiadau rhwng diwylliannau Catalonia ac Ocstania. Mae ganddo swyddfeydd yn Barcelona a Tolosa.
Ar gychwyn y clip fideo y mae'r gwrthdystwyr yn canu 'Se Canta', anthem answyddogol Ocsitania. Yn ôl y sôn, gwaith Gaston III Fébus (1331-1391), Iarll Fois a Bearn, yw'r gân honno. Mae ar lafar gwlad yn Ocsitania benbaladr. Fel yr aeth 'Cwm Rhondda' a 'Chalon Lân' yn ganeuon mabwysiedig cefnogwyr y bêl gron yng Nghymru, felly y mae 'Se canta' yn gân rygbi Ocsitania. Ers 2010 mae'n anthem swyddogol Clwb Rygbi Tolosa.
Canta pas per ieu / Nid er fy mwyn innau y mae'n canu
Canta per ma mia / I'm cariad y mae'n canu
Dyma ein fideo ninnau o'r gwrthdystiad i gyd (braidd yn hir - 12 munud):
(5) L'INSTITUT D'ESTUDIS OCCITANS (Bwrdd Gwybodau Ocsitanaidd)
La Coordinacion crida a una manifestacion (y mae'r pwyllgor yn trefnu gwrthdystiad) lo 31 de març de 2012 (ar yr unfed ar ddeg ar hugain o fis Mawrth 2012) que serà la seguida d'aquelei (a fydd yn dilyn) de 2005, 2007 e 2009 (rhai'r blynyddau 2005, 2007 a 2009) onte sigueriam de miliers (lle y byddwn wrth ein miloedd) per dire "Anem òc ! Per la lenga occitana !" (er mwyn dweud - Awn ni, Òc! Dros yr iaith Ocsitaneg)
Mae'n debyg taw rhai sydd wedi dysgu'r iaith yw'r rhan fwyaf o'r siaradwyr- fel arfer fe'u hadnabyddir am bod yr 'r' Ffrangeg ganddynt.Yn draddodiadol nid yw'n rhan o sustem seinyddol yr iaith (er iddi ddechrau, yn ôl y sôn, treiddio i lafar trigolion Provença ychydig dros ganrif yn ôl). Math ar 'r Gymraeg' oedd ganddynt gynt - yn wir, peth hynod i'r Ffrancwyr oedd y ffaith bod yr Ocsitaniaid yn methu ynganu'r 'r Ffrangeg' wrth siarad iaith y wladwriaeth, yr iaith Ffrangeg.