Bwlio a seiberfwlio - gwybodaeth i blant a phobl ifanc - Dewis Cymru
Bwlio a seiberfwlio - gwybodaeth i blant a phobl ifanc
Mae bwlio yn broblem fawr sy'n effeithio ar lawer o blant a phobl ifanc.
Mae'r NSPCC yn disgrifio bwlio fel 'ymddygiad sy'n brifo rhywun arall - fel galw enwau, taro, gwthio, lledaenu sïon, bygwth neu danseilio rhywun.'
Mae bwlio yn digwydd yn yr ysgol yn aml – neu ar y ffordd i'r ysgol neu yn ôl – ond nid bob tro. Mae plant hefyd yn cael eu bwlio gartref, yn ystod gweithgareddau chwaraeon neu hamdden ac ar-lein.
Mae cael ei fwlio yn cael effaith fawr ar hyder a llesiant emosiynol person ifanc.
Gall pobl ifanc sy'n cael eu bwlio deimlo'n ynysig, yn arbennig os nad oes ganddynt lawer o ffrindiau i sefyll i fyny drostynt. Byddant efallai'n meddwl mai nhw sydd ar fai rhywsut am yr hyn sy'n digwydd iddynt, sy'n eu gwneud yn anfodlon dweud wrth neb.
Er nad yw bwlio ei hun yn drosedd, mae'n annymunol ac yn annerbyniol.
Mae aflonyddu ac ymddygiad bygythiol – dau fath o fwlio – yn erbyn y gyfraith. Os yw'r bwli dros ddeng mlwydd oed (oedran cyfrifoldeb troseddol) gallwch chi gwyno i'r heddlu.
Os nad yw'r ymddygiad bwlio yn cael ei drechu, mae'n gallu cael effaith aruthrol ar addysg, llesiant a siawns person ifanc mewn bywyd.
Mae plant a phobl ifanc sy'n cael eu bwlio yn yr ysgol yn fwy tebygol o golli ysgol a thangyflawni. Gall bwlio y gadewir iddo barhau arwain at hunan-niweidio.
Os amheuwch fod eich plentyn yn cael ei fwlio yn yr ysgol – neu gan gyd-ddisgyblion tu allan i'r ysgol – siaradwch â'ch plentyn yn gyntaf. Yna trafodwch eich pryderon â'r ysgol.
Mae Bullying UK (Saesneg yn unig) yn rhoi cyngor ar ba gwestiynau i'w gofyn, yn dibynnu a yw'ch plentyn mewn ysgol gynradd neu uwchradd ac yn cynnig cyngor defnyddiol ar beth i'w wneud os na fydd yr ysgol yn datrys y broblem bwlio.
Bwlio yn y cartref
Gartref yw lle dylai plentyn deimlo'n ddiogel, felly mae cael ei fwlio gartref yn gallu fod yn ddwywaith mor ofidus i blentyn, boed rhiant gor-ymosodol neu frawd/chwaer hŷn sy'n gwneud y bwlio.
Gall tactegau bwlio gynnwys gweiddi ar blentyn yn gyson i geisio'n galetach ar y maes chwaraeon neu ei fychanu am ollwng rhywbeth yn ddamweiniol. Mae plant sy'n cael eu bwlio yn dod i gredu bod hyn yn ymddygiad normal a byddant efallai'n mynd yn eu blaen i fod yn fwlïaid eu hunain.
Mae ymddygiad bwlio yn fath o gamdriniaeth plant a dylai gael ei atal.
Mae seiberfwlio yn ffurf fwyfwy cyffredin o fwlio sy'n digwydd ar rwydweithiau cymdeithasol, gemau a ffonau symudol.
Gall seiberfwlio gynnwys gwneud sbort am ben rhywun ar-lein, lledaenu sïon amdanynt neu bostio negeseuon cas neu fygythiol. Yn aml, mae'r plentyn yn cael ei gynnwys neu ei 'dagio' yn y sylwadau, ond nid bob tro.
Y peth gwaethaf am seiberfwlio yw nad oes modd i'r plentyn ddianc rhag ei boenydwyr ac efallai na fydd hyd yn oed yn gwybod pwy ydyn nhw (mae'n hawdd bod yn ddi-enw ar-lein).
Adroddwch seiberfwlio neu gamdriniaeth i'r safle cyfryngau cymdeithasol perthnasol.
Mae MEIC a Childline yn rhedeg llinellau cymorth 24-awr (sy'n gyfrinachol ac yn ddi-enw) ar gyfer pobl ifanc hyd at 25 oed.
Gall Kidscape helpu rhieni sy'n poeni am fwlio (Saesneg yn unig).
Mae Bullying.co.uk yn cynnig cyngor cynhwysfawr am fwlio yn yr ysgol ac ar-lein, tra bod gan Bullies Out gyngor da ynghylch 'trolio'(Saesneg yn unig).
Mae Wise Kids yn cynnig cyngor i bobl ifanc am sut i osgoi seiberfwlio (Saesneg yn unig).
Adroddwch bostio delwedd anghyfreithlon (neu unrhyw sarhad ar-lein) i'r Ganolfan Camfanteisio ar Blant a'u Hamddiffyn Ar-lein (CEOP) (Saesneg yn unig).