Rhyddfrydiaeth (damcaniaeth cysylltiadau rhyngwladol) - Wicipedia
Am ddefnyddiau eraill gweler rhyddfrydiaeth.
Damcaniaeth ym maes cysylltiadau rhyngwladol yw rhyddfrydiaeth neu ryngwladoldeb rhyddfrydol sy'n pwysleisio pwysigrwydd syniadau a sy'n credu bod bodau dynol yn berffeithiadwy a bod angen democratiaeth i ddatblygu hynny.[1] Mae'r ddamcaniaeth ryddfrydoli yn tynnu ar athroniaethau gwleidyddol ac astudiaethau economaidd y 18g a'r 19g. Yr athronydd John Locke oedd arloeswr rhyddfrydiaeth glasurol, a chyfrannodd at syniadau'r cyfamod cymdeithasol, gweriniaetholdeb, ac hawliau naturiol. Amlinellir y gobaith am "heddwch parhaol" gan Immanuel Kant yn ei draethawd Zum ewigen Frieden (1795), sydd yn argymell cyfansoddiadau gweriniaethol a'r angen am gydsyniad y dinasyddion cyn i unrhyw wlad mynd i ryfel. Daw ysbrydoliaeth y rhyddfrydwyr mewn materion economaidd gan yr economegwyr gwleidyddol, yn bennaf Adam Smith a Richard Cobden. Yn ei gampwaith The Wealth of Nations (1776), disgrifia Smith y "llaw anweledig" sydd yn gyrru'r farchnad rydd, a dadleua nad yw bywyd rhyngwladol yn "sero-swm", hynny yw nid yw enillion un dyn, cwmni, neu wlad o reidrwydd yn achosi colled i ddyn, cwmni, neu wlad arall. Gwleidydd a dyn busnes oedd Cobden, a hyrwyddai masnach rydd a chysylltiadau gonest rhwng gwledydd y byd i hybu diddordebau cyffredin ac heddwch.
Nid yw pob damcaniaeth ryddfrydol ar gysylltiadau rhyngwladol yn gytûn, ond maent i gyd yn hyderu ym mhosibiliadau "Cynnydd". Mae rhyddfrydwyr yn rhoi sylw i sawl haen o gymdeithas. Pwysleisir gallu'r unigolyn i wella'i wladwriaeth, drwy reswm a moesoldeb. Yn ôl y ddamcaniaeth ryddfrydol, mae'r wladwriaeth yn bodoli er budd yr unigolyn, i sicrhau ei hawliau a'i ryddid. Nid yw'r wladwriaeth ryddfrydol yn nod ynddi'i hun, ond yn fodd o ennill heddwch a democratiaeth, yr un syniad o'r heddwch democrataidd a arddelai gan y delfrydwyr. Yn ogystal, mae'r drefn ryngwladol yn agwedd hollbwysig o heddychu'r byd, drwy gynnig sefydliadau rhynglywodraethol ac uwchgenedlaethol a'r gyfraith ryngwladol i ddatrys anghydfodau rhwng gwladwriaethau ac i osgoi rhyfel.
2 Neo-ryddfrydiaeth
Gellir olrhain y traddodiad rhyddfrydol yn ôl i John Locke, ond nid nes y 19g a'r 20g y welwyd ei effaith ar y lwyfan wleidyddol ryngwladol.[2]
↑ Baylis, Owens & Smith, tud. 5.
↑ Evans & Newnham, tud. 304.
Baylis, John; Owens, Patricia; & Smith, Steve. The Globalization of World Politics, 4ydd argraffiad. Gwasg Prifysgol Rhydychen (2008). ISBN 9780199297771
Evans, Graham & Newnham, Jeffrey. The Penguin Dictionary of International Relations. Penguin (1998). ISBN 9780140513974
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Rhyddfrydiaeth_(damcaniaeth_cysylltiadau_rhyngwladol)&oldid=9643092"