Arweiniad i Drwyddedu Tai Amlfeddiannaeth - Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr
Deddf Tai 2004 – Arweiniad i Drwyddedu Tai Amlfeddiannaeth
Mae Deddf Tai 2004 yn cyflwyno trwyddedau ar gyfer Tai Amlfeddiannaeth. Mae'n ofynnol i Awdurdodau Lleol drwyddedu Tai Amlfeddiannaeth mwy, â risg uwch, a fydd i ddechrau'n cynnwys y rheiny â thri llawr a mwy sydd ag o leiaf bum person yn byw ynddynt a'r rheiny wedi'u rhannu'n fwy nag un aelwyd. Bydd Cynghorau hefyd yn atebol am drwyddedu mathau dynodedig eraill o Dai Amlfeddiannaeth dan ddarpariaethau trwyddedu ychwanegol.
Diffiniad o Dŷ Amlfeddiannaeth
Mae Deddf Tai 2004 yn cyflwyno diffiniad newydd o Dŷ Amlfeddiannaeth (HMO). Mae Tŷ Amlfeddiannaeth yn golygu adeilad (neu ran o adeilad, megis fflat), sydd;
 mwy nag un aelwyd yn byw ynddo a lle mae mwy nag un aelwyd yn rhannu, neu'n byw heb, amwynder, megis ystafell ymolchi, toiled neu gyfleusterau coginio.
 mwy nag un aelwyd yn byw ynddo a hwnnw'n adeilad wedi'i addasu, ond nid yn gyfan gwbl yn fflatiau hunangynhaliol (pa un a yw rhai amwynderau'n cael eu rhannu neu'n eisiau ai peidio).
Wedi'i droi'n fflatiau hunangynhaliol, ond heb fod yn cyrraedd fel safon isaf, ofynion Rheoliadau Adeiladu 1991, a bod o leiaf draean o'r fflatiau wedi'u meddiannu dan denantiaethau byrion.
Gall fod mwy nag un aelwyd yn byw yn yr adeilad:
Fel eu hunig neu brif fan preswylio.
Fel lloches i bobl sy'n dianc rhag trais yn y cartref.
A hwythau'n fyfyrwyr yn ystod y tymor.
At ddibenion eraill a ragnodir gan y Llywodraeth.
Nid yw pobl yn perthyn i'r un aelwyd oni bai eu bod yn aelodau o'r un teulu neu fod perthynas ragnodedig rhyngddynt a honno'n cael ei diffinio gan reoliadau. Mae aelwyd yn cyfeirio at y canlynol:
Teuluoedd (gan gynnwys pobl sengl, cyplau a chyplau o'r un rhyw.)
Perthnasoedd eraill, megis maethu, gofalwyr a staff domestig.
Pam fod Angen Trwyddedu Tai Amlfeddiannaeth?
Yn aml mae gan Dai Amlfeddiannaeth mwy, megis fflatiau ag un ystafell a thai a rennir, safonau ffisegol a rheoli is nag anheddau eraill a rentir yn breifat. Mae'r bobl sy'n byw mewn Tai Amlfeddiannaeth ymhlith yr aelodau mwyaf agored i niwed a difreintiedig yn y gymdeithas. Gan mai Tai Amlfeddiannaeth yw'r unig ddewis o ran tai i nifer o bobl, mae'r Llywodraeth yn cydnabod ei bod yn hollbwysig eu bod yn cael eu rheoleiddio'n briodol.
Mae eu trwyddedu wedi'i fwriadu i sicrhau:
Bod landlordiaid Tai Amlfeddiannaeth yn "bobl addas a phriodol", neu'n cyflogi rheolwyr sydd.
Bod pob Tŷ Amlfeddiannaeth yn addas ar gyfer preswyliad gan y nifer o bobl a ganiateir dan y drwydded
Bod safon rheoli'r Tŷ Amlfeddiannaeth yn ddigonol.
Y gellir adnabod Tai Amlfeddiannaeth risg-uchel a'u targedu ar gyfer gwelliant.
Pan fo landlordiaid yn gwrthod cwrdd â'r meini prawf hyn gall y Cyngor ymyrryd a rheoli'r eiddo er mwyn sicrhau'r canlynol:
Y gellir amddiffyn tenantiaid agored i niwed.
Nad yw Tai Amlfeddiannaeth yn orlawn.
Pa Dai Amlfeddiannaeth y Mae Angen Eu Trwyddedu?
Mae trwyddedu gorfodol (sy'n ofynnol yn ôl y gyfraith) ar gyfer Tai Amlfeddiannaeth yn effeithio ar eiddo sydd:
 thri llawr neu fwy ac
 phum person neu fwy mewn mwy nag un aelwyd ac
Ag aelwydydd sy'n rhannu amwynderau megis ystafelloedd ymolchi, toiledau a chyfleusterau coginio.
Y Broses Drwyddedu
Mae'n rhaid i unrhyw un sy'n berchen ar neu'n rheoli Tŷ Amlfeddiannaeth y mae'n rhaid ei drwyddedu wneud cais i'r Cyngor am drwydded. Mae'n rhaid i'r Cyngor roi trwydded os yw wedi'i argyhoeddi fel a ganlyn:
Bod y Tŷ Amlfeddiannaeth yn rhesymol addas ar gyfer preswyliad gan y nifer o bobl a ganiateir dan y drwydded.
Bod y deiliad trwydded arfaethedig yn berson addas a phriodol.
Mai'r deiliad trwydded arfaethedig yw'r person mwyaf priodol i ddal y drwydded.
Bod y rheolwr arfaethedig, os oes un, yn "berson addas a phriodol".
Bod y trefniadau rheoli arfaethedig yn foddhaol.
Bod y person sy'n gysylltiedig â rheoli'r Tŷ Amlfeddiannaeth yn gymwys.
Bod y strwythurau ariannol ar gyfer ei reoli'n addas.
Ystyr "Person Addas a Phriodol"
Bydd y Cyngor yn cynnal gwiriadau i sicrhau bod y person sy'n ymgeisio am y drwydded yn berson addas a phriodol. Wrth benderfynu a yw rhywun yn berson addas a phriodol mae'n rhaid i'r Cyngor ystyried y canlynol:
Unrhyw gollfarnau blaenorol sy'n ymwneud â thrais, troseddau rhywiol, cyffuriau a thwyll.
A yw'r deiliad trwydded arfaethedig wedi torri unrhyw ddeddfau mewn perthynas â materion tai neu faterion rhwng landlord a thenant.
A gafwyd y person yn euog o gamwahaniaethu.
A yw'r person wedi rheoli Tai Amlfeddiannaeth yn flaenorol a'r rheiny wedi torri unrhyw god ymarfer cymeradwy.
Mae'n beth doeth i'r landlord neu'r rheolwr fod yn aelod o gorff a gydnabyddir yn broffesiynol, neu gymdeithas landlordiaid gymeradwy sy'n perthyn i Ffederasiwn Cenedlaethol y Landlordiaid Preswyl.
Y Drwydded
Bydd y drwydded yn nodi'r uchafswm o bobl a gaiff fyw yn y Tŷ Amlfeddiannaeth. Bydd hefyd yn cynnwys amodau mewn perthynas â'r canlynol, sy'n berthnasol i bob trwydded:
Mae'n rhaid darparu tystysgrif diogelwch nwy gyfredol ddilys, a gaiff ei hadnewyddu bob blwyddyn.
Mae'n rhaid bod yr holl ddyfeisiau trydanol a dodrefn yn cael eu cadw mewn cyflwr diogel.
Mae'n rhaid bod yr holl larymau mwg wedi'u lleoli a'u gosod yn gywir.
Mae'n rhaid bod gan bob preswyliwr ddatganiad ysgrifenedig o'r amodau ar gyfer preswylio yn yr eiddo, er enghraifft, cytundeb tenantiaeth.
Gall Cynghorau hefyd ychwanegu'r amodau canlynol:
Cyfyngiadau neu waharddiadau ar ddefnyddio rhannau o'r Tŷ Amlfeddiannaeth gan breswylwyr.
Gofyniad bod cyflwr yr eiddo, ei gynnwys, megis dodrefn a'r holl gyfleusterau ac amwynderau, yr ystafell ymolchi a thoiledau er enghraifft, mewn cyflwr da ac yn gweithio'n iawn.
Gofyniad i wneud gwaith neu atgyweiriadau penodol o fewn cyfnod penodol.
Gofyniad bod y person sy'n gyfrifol yn mynychu cwrs hyfforddi cymeradwy.
Bydd trwydded fel arfer yn para am uchafswm o bum mlynedd, er y gall fod am gyfnod byrrach.
Cost y Drwydded
Bydd yn rhaid i landlordiaid dalu ffi i gwrdd â chostau gweinyddol y broses o roi trwydded. Nid yw'r ffi wedi cael ei chytuno eto ond mae'n debygol o fod tua £450 am drwydded 5 mlynedd (£350 am y drwydded, yn ddyledus ar gyfer pob eiddo - £100 am bob "Asesiad Person Addas a Phriodol", un tâl i bob landlord os caiff y ceisiadau ar gyfer eu holl safleoedd trwyddedadwy eu cyflwyno ar yr un pryd).
Y Trefniadau os Gwrthodir Trwydded
Mae gan y Cyngor bwerau i wrthod trwydded, os nad yw eiddo'n cwrdd â'r amodau a nodir uchod ac os nad yw'r landlord neu'r rheolwr yn berson addas a phriodol. Os bydd landlord yn methu â gwella Tŷ Amlfeddiannaeth er mwyn cyrraedd y safon sy'n ofynnol, neu'n methu â chwrdd â'r meini prawf ar gyfer person addas a phriodol, gall y Cyngor roi Gorchymyn Rheoli Interim (IMO), sy'n caniatáu iddo gamu i mewn a rheoli'r eiddo. Mae'r perchennog yn cadw ei hawliau fel perchennog. Gall y gorchymyn hwn bara am flwyddyn nes y gellir gwneud trefniadau addas ar gyfer rheoli'r eiddo'n barhaol. Os daw'r Gorchymyn Rheoli Interim i ben a bod dim gwelliant wedi bod, yna gall y Cyngor roi Gorchymyn Rheoli Terfynol. Gall hwn bara hyd at bum mlynedd a gellir ei adnewyddu.
Gall y landlord apelio os yw'r Cyngor yn penderfynu:
Gwrthod trwydded.
Rhoi trwydded ynghyd ag amodau.
Tynnu trwydded yn ôl.
Amrywio trwydded.
Gwrthod amrywio trwydded.
Mae'n rhaid cyflwyno'r apêl i'r Tribiwnlys Eiddo Preswyl, fel arfer o fewn 28 diwrnod.
Eithriad Dros Dro Rhag Trwyddedu
Os yw landlord neu berson sy'n rheoli eiddo'n bwriadu rhoi'r gorau i'w weithredu fel Tŷ Amlfeddiannaeth neu'n gostwng nifer y preswylwyr ac yn gallu rhoi tystiolaeth glir o hyn, yna gall wneud cais am Hysbysiad Eithrio Dros Dro. Mae hwn yn para am uchafswm o dri mis ac yn sicrhau nad oes angen i eiddo sydd wrthi'n cael ei droi'n Dŷ Amlfeddiannaeth fod wedi'i drwyddedu. Os na chaiff y sefyllfa ei datrys, yna gellir rhoi ail Hysbysiad Eithrio Dros Dro. Pan ddaw hwn i ben mae'n rhaid i'r eiddo gael ei drwyddedu, dod dan Orchymyn Rheoli Interim, neu beidio â bod yn Dŷ Amlfeddiannaeth.
Mae'n drosedd i'r landlord neu'r person sy'n rheoli'r eiddo wneud y canlynol:
Methu ag ymgeisio am drwydded ar gyfer eiddo trwyddedadwy neu;
Caniatáu i fwy o bobl fyw yn yr eiddo nag a ganiateir dan y drwydded.
Gall tenant sy'n byw mewn eiddo a ddylai fod wedi'i drwyddedu, ond nad oedd wedi'i drwyddedu, wneud cais i'r Tribiwnlys Eiddo Preswyl i adhawlio unrhyw rent y mae wedi'i dalu yn ystod y cyfnod didrwydded (hyd at uchafswm o 12 mis). Gall Cynghorau hefyd adhawlio unrhyw fudd-dal tai a dalwyd yn ystod y cyfnod y bu'r eiddo heb drwydded.