Astudiaeth yn amlygu\'r angen am addysg organig yng Nghymru - Datganiad i'r Wasg - Organic Centre Wales | Canolfan Organig Cymru
Astudiaeth yn amlygu'r angen am addysg organig yng Nghymru
Mae arolwg wedi canfod nad yw bron traean o blant Cymru erioed wedi clywed am 'fwyd organig' a dim ond eu hanner oedd yn teimlo eu bod yn gallu adnabod unrhyw nodweddion bwyd a gynhyrchir gan ddefnyddio dulliau ffermio a chynhyrchu organig.
Roedd yr astudiaeth, a gomisiynwyd gan Ganolfan Organig Cymru fel rhan o'i hymgyrch i hyrwyddo manteision prynu cynnyrch organig, yn cynnwys cyfweliadau â mwy na 500 o blant rhwng saith a phymtheg oed ar draws Cymru.
Roedd ymwybyddiaeth o fwyd organig yn sylweddol uwch yng nghefn gwlad canolbarth Cymru (85%), gyda'r ganran isaf (51%) yn cael ei chofnodi gan blant yn y Cymoedd. Roedd gwahaniaeth mawr o ran ymwybyddiaeth rhwng plant mewn addysg gynradd (7-10 oed, 37%) ac uwchradd (11-15 oed, 81%), gyda phlant Cymraeg eu hiaith o bob oedran yn dangos y lefel ymwybyddiaeth uchaf (86%).
"Fel gwlad sy'n falch iawn o'n cyflawniadau o ran yr amgylchedd a datblygu polisïau sy'n hyrwyddo cynaliadwyedd, mae'r arolwg hwn yn amlygu maes yn addysg ein plant sydd angen sylw brys," meddai Jane Powell, sy'n arwain gweithgareddau i ysgolion i Ganolfan Organig Cymru. "Fel sefydliad gymharol newydd, rydym wedi bod yn gweithio'n uniongyrchol ag ysgolion ac awdurdodau addysg lleol i hybu ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o gynhyrchu organig a pham mae'n bwysig, ond mae'r arolwg hwn yn dangos faint mwy y mae angen ei wneud o hyd."
Mae Cymru tipyn mwy na'i maint o ran cynhyrchu organig. Mae ffermwyr Cymru'n parhau i neilltuo tua 8% o'r holl dir amaethyddol at gynhyrchu organig – ddwywaith cymaint â gweddill y DU. Mae rhai o frandiau bwyd blaenllaw Cymru, gan gynnwys cynhyrchwyr llaeth fel Rachel's a Calon Wen, yn defnyddio dulliau organig ac mae gwerthiant cig oen a dofednod organig wedi parhau i gynyddu, er gwaetha'r hinsawdd economaidd anodd.
O'r plant oedd yn ymwybodol o gynnyrch organig, roedd bron eu chwarter (24%) yn gwybod ei fod yn cael ei dyfu â llai o chwynladdwyr/plaladdwyr/cemegau, gyda 19% yn ateb ei fod yn cael ei "gynhyrchu'n fwy naturiol". Roedd 14% o'r un grŵp yn teimlo bod bwyd a gynhyrchir yn organig yn "iachach" ond doedd neb ymhlith yr ymatebwyr i'r arolwg - a oedd heb eu procio yn eu cyfweliadau - yn gwneud y cysylltiad uniongyrchol rhwng cynhyrchu organig a buddion i'r amgylchedd neu well safonau lles anifeiliaid.
Cred Jane Powell, sy'n arwain gweithgareddau i ysgolion i Ganolfan Organig Cymru, fod gan Gymru gyfle unigryw i ddefnyddio ei phwerau datganoledig mewn cysylltiad â chwricwlwm ysgolion i addysgu ein plant am y gwahanol ddulliau o gynhyrchu bwyd a'r effaith y gallant ei chael ar anifeiliaid a'r amgylchedd;
"Pan awn ni â grwpiau ysgol ar ymweliadau â ffermydd organig, mae'r lefel ymgysylltu gan ddisgyblion a'r cwestiynau sy'n cael eu cyfeirio at ein tîm a'r ffermwyr yn dangos bod gan blant wir ddiddordeb mewn gwybod am darddiad eu bwyd a sut mae'n cael ei gynhyrchu. Mae 'na gymaint o negeseuon dryslyd am fwyd ac am beth ddylech chi ei fwyta neu beidio â'i fwyta, mae'n ddigon anodd i oedolion ddidoli'r gwir oddi wrth y gau ac mae hyn yn gwneud rôl addysg mor bwysig."
Mae Canolfan Organig Cymru yn gweithio â Chyngor Sir Fynwy ar brosiec peilot sydd ar fin lansio mewn chwech ysgol ar draws y sir ym mis Medi. Bwriad y menter yw codi ymwybyddiaeth o fwyd a gynhyrchir yn lleol ac yn organig ymhlith disgyblion ysgol, ar yr un pryd â chyflwyno cynnyrch sy'n fwy cynaliadwy i'r fwydlen feunyddiol. Bydd y peilot yn cynnwys gweithgareddau ystafell ddosbarth, cynhyrchu deunyddiau addysgol, ymweliadau â ffermydd a marchnadoedd ffermwyr bychain yn cael eu cynnal yn yr ysgolion. Mae'r fenter yn cael ei chefnogi gan Ŵyl Fwyd y Fenni, sy'n trefnu cystadleuaeth 'cynllunio pryd o fwyd' gyda'r enillydd yn cael ei gyhoeddi yn yr ŵyl ym mis Medi.