Gallai salmonela fod yn sail ar gyfer triniaethau canser newydd
Gellid defnyddio fersiynau diniwed o facteria Salmonela i gyflwyno cenhedlaeth newydd o driniaethau canser gwell, fel mae ymchwil yn Ysgol Feddygol Prifysgol Abertawe wedi dangos.
Yn wahanol i radiotherapi a chemotherapi, ni fyddai'r triniaethau hyn yn wenwynig, gan dargedu'r tiwmor yn unig, heb effeithio ar feinwe iach. Hefyd, efallai mai dim ond un dos fyddai ei angen. Byddai'r bacteria Salmonela'n cael ei ddefnyddio fel cyfrwng i gyflwyno molecylau therapiwtig i ymosod ar y tiwmor.
Yr enw ar y dechnoleg wrth galon y dull yma yw RNAi, proses naturiol y mae celloedd yn ei defnyddio i leihau, neu dawelu, gweithgarwch genynnau penodol. Mae'r Athro Paul Dyson, sy'n arwain y gwaith hwn, wedi defnyddio'r dechnoleg yma'n flaenorol i ddatblygu arf heb blaleiddiad yn erbyn pryfed sy'n achosi salwch cysgu ac yn difrodi cnydau. Cyllidwyd yr ymchwil hwn gan y Gates Foundation.
Nawr mae'r Athro Dyson yn ymchwilio i sut gellir defnyddio RNAi i ddatblygu triniaethau canser gwell. Mae ef a Dr Claire Morgan, gwyddonydd ymchwil canser yn Ysgol Feddygol Prifysgol Abertawe, wedi bod yn gweithio yn ystod y flwyddyn ddiwethaf ar astudiaeth prawf o gysyniad, cam cyntaf yr ymchwil, gyda chyllid gan Lywodraeth Cymru, gan ddefnyddio canser y brostad fel esiampl.
Roedd gwaith ymchwil blaenorol wedi dangos bod posib addasu Salmonela i gynhyrchu RNAi, gan ailraglennu celloedd canser unigol yn llwyddiannus i'w hatal rhag tyfu.
Yn y cam nesaf, bydd y tîm yn profi a oes modd cyfuno sawl straen o facteria i dargedu'r gwahanol enynnau sy'n achosi canser ("onco-enynnau") mewn gwahanol fathau o ganser.
Mae'r cam cyntaf wedi cael ei gefnogi hefyd gan £8,000 a godwyd ar gyfer ymchwil canser y brostad gan godwr arian lleol, Robert Taylor, gyda help wrolegydd ymgynghorol, Mr Pradeep Bose a Mr Neil Fenn o Fwrdd Iechyd Prifysgol ABM.
Nod yr Athro Dyson a Dr Morgan yw parhau â'r ymchwil i ganser y brostad, ond gellid defnyddio'r dechnoleg gyda mathau eraill o ganser hefyd. Mae cyllid ychwanegol gan Lywodraeth Cymru wedi cael ei sicrhau hefyd, i astudio a ellid defnyddio'r dull yma o weithredu i drin canser y fron a chanser colorectal.
Bydd Cancer Research UK yn cyllido cam nesaf yr ymchwil ar y cyd dan ei gynllun Dyfarniad Arloesi, i "ddatblygu triniaethau canser yfory".
"Gallai un dos o'r driniaeth yma fod yn ddigon: mae hwnnw'n gam enfawr ymlaen yn y cam cyntaf yma o'n gwaith ymchwil. Fe welson ni fod y bacteria'n lluosogi ac yn cynhyrchu'r molecylau therapiwtig yn barhaus, sy'n dal ati i dargedu celloedd canser. Mae hyn yn wahanol iawn i'r dulliau presennol o drin canser, lle mae angen sawl rownd o driniaeth.
Hefyd byddai defnyddio straen ddiniwed o Salmonela i roi triniaeth yn golygu nad yw'n wenwynig, ac ni fyddai'n effeithio ar feinwe iach. Mae'r rhain yn gamau pwysig ymlaen ac mae ein profion ni wedi dangos bod popeth wedi gweithio fel roedden ni wedi'i ragweld. Fodd bynnag, mae angen ymchwil pellach i weld, er enghraifft, sut mae'r dechnoleg yn gweithio gyda mathau eraill o ganser, a chelloedd metastatig."
Mae ymchwilwyr yn ein saith Coleg yn gweithio ar hyn o bryd ar amrywiaeth o brosiectau a allai newid bywydau.
Os oes gennych chi ddiddordeb mewn canfod gwellhad i ganser neu ddiabetes, ffyrdd newydd arloesol o gynnal profion meddygol, gwella cynaliadwyedd drwy arferion mwy ynni effeithlon, neu ddod i ddeall meddyliau cyfranwyr celf gorau Cymru, gallai eich rhodd gael effaith wirioneddol mewn maes sy'n agos at eich calon chi.
Cysylltwch ag aelod o'r tîm Datblygu a Chysylltiadau Cyn-fyfyrwyr i drafod sut gallwch gefnogi gwaith ymchwil ym Mhrifysgol Abertawe.