Ymateb WLGA i feirniadaeth am gostau diswyddo - CLILC
Dydd Mawrth, 29 Medi 2015
Mae WLGA wedi ymateb i feirniadaeth am gost diswyddo gweithwyr cynghorau lleol trwy ddadlau bod lle i ystyried hynny'n gyfystyr â beio'r dioddefwr.
Gan ymateb i ystadegau am gost diswyddo gweithwyr cynghorau lleol yn ystod y tair blynedd diwethaf, mae WLGA yn dadlau fel a ganlyn:
Cynghorau lleol Cymru sy'n ysgwyddo'r rhan fwyaf o faich llymder o hyd a gallen nhw wynebu diffyg cyllidebol o ryw £900 miliwn erbyn 2019.
Mae amcangyfrif bod dros 11,000 o swyddi wedi'u colli eisoes yng Nghymru ym maes llywodraeth leol. Felly, mae costau diswyddo wedi cynyddu achos bod y cynghorau lleol wedi colli cynifer o swyddi dros y blynyddoedd diwethaf hyn.
Rhaid deall hefyd mai arbed arian yw diben y diswyddo presennol ac, er y bydd costau yn y lle cyntaf, bydd arbedion yn y pen draw yn fwy o lawer.
Mae amodau ymadael ym maes llywodraeth leol yn llai hael o lawer na'r rhai sydd ar gael mewn rhannau eraill o'r sector cyhoeddus megis Llywodraeth Cymru a'r GIG, ac mae sawl cyngor lleol wedi pennu uchafswm neu gwtogi ar yr amodau hynny eto fyth yn ddiweddar.
Yn ôl adroddiad gyhoeddodd Swyddfa Archwilio Cymru yn ddiweddar, mae gan y cynghorau lleol gostau diswyddo isaf y sector cyhoeddus, a hynny o gryn dipyn – sef £18,786 y pen ar gyfartaledd.
"O gwyno am gostau diswyddo, rhaid cofio mai llywodraeth y wlad sydd wedi achosi'r sefyllfa. Mae hynny'n gyfystyr â beio rhywun sydd wedi dioddef o ganlyniad i drosedd."
"Hoffai'r cynghorau lleol gadw cynifer o weithwyr ag y bo modd mewn gwasanaethau allweddol i gynnal teuluoedd a chymunedau ehangach, ond allan nhw ddim gwneud hynny o achos llymder."
"Yn y cyd-destun hwn, mae arnom ddyletswydd statudol a moesol i gadw at amodau a thelerau cytundebau'r gweithwyr. Byddai aelodau yn y Cynulliad ymhlith y rhai cyntaf i gwyno pe bai cynghorau lleol yn diystyru amodau cytundebau etholwyr neu'n methu ag ufuddhau i'r gyfraith."
"Mae termau megis 'dyrnaid o aur' yn amhriodol pan fo pobl wedi colli eu bywoliaeth yn gyfnewid am dâl sydd braidd yn fychan, yn aml."