Diwedd stormus i flwyddyn gyntaf y Meuryn newydd - BBC Cymru Fyw
Diwedd stormus i flwyddyn gyntaf y Meuryn newydd
https://www.bbc.com/cymrufyw/19128502
Image caption Mae Ceri Wyn Jones wedi cael blwyddyn gyntaf brysur
Yn wahanol i'r Saeson - sy'n cael eu cynghori i fod yn ofalus o'u 'Ps and Qs' - dan bwysau i fod yn ofalus o'r llythyren P yn unig y mae Meuryn newydd Y Talwrn ar BBC Radio Cymru.
Ac yntau newydd gwblhau ei flwyddyn gyntaf mewn gornest dymhestlog yn Y Babell Lên ar Faes Eisteddfod Llandŵ ddydd Sadwrn dywedodd Ceri Wyn Jones fod y ffordd "rwy'n ynganu 'p' yn peri anhawster i'r technegydd sain".
Ond sut mae'r Meuryn yn ynganu'r 'P' oedd y lleiaf o'i drafferthion yn ystod recordiad o ffeinal y rhaglen.
Er gwyched y farddoniaeth - gyda thair cerdd yn ennill 10 pwynt - y peth arall fydd yn aros yng nghof Ceri am noson olaf ei flwyddyn gyntaf yn Feuryn yw'r modd y llwyddodd sŵn y glaw ar do y Babell Lên i ddistewi'r beirdd - a'r beirniad.
"Doedd hyn," meddai wrth y gynulleidfa, "ddim yn digwydd pan oedd Gerallt yn feirniad!"
"Do, mi gawsom ni storom fawr, drom. Cawod enbyd a dweud y gwir.
"Roedd hi'n fyddarol. Doeddwn i ddim yn clywed fy hunan ond dyna ni, dyna ran o'r profiad," meddai gan ychwanegu i sŵn ffôn, cloch a hwter hefyd dorri ar draws yr ornest!
Prysur a chynhyrfus
Dywedodd Ceri i'w flwyddyn gyntaf yn dilyn Gerallt Lloyd Owen fod "yn dymor eithriadol o brysur a chynhyrfus ar sawl ystyr ac rwyf wedi dysgu llawer mewn ychydig".
Os yw cerdd wedi cyffwrdd â'r galon ac wedi cyffroi'r dychymyg a'r meddwl a'r deall fel y gwnaeth y rhain, mae'n anodd gwrthod wedyn rhoi deg marc
"Wedi dysgu gan dîm y BBC, wedi dysgu gan y beirdd ac wedi dysgu gan gynulleidfaoedd ledled y wlad a dwi wedi bod wrth fy modd."
Dysgodd meddai "fy mod yn siarad gormod ac felly bod yn rhaid paratoi yn ofalus iawn yr hyn yr ydych yn golygu ei ddweud am gerdd ond weithiau, ar y pryd, yn hwyl y foment a chynulleidfa yn bresennol mae'n naturiol eich bod am ymhelaethu ond mae cyfrwng y radio yn un llym ac mae eisiau torri - ond peth technegol yw hwnnw ac yn rhywbeth y byddai'n ei fagu gyda phrofiad".
Dywedodd iddo brofi sawl uchafbwynt hefyd yn ystod y flwyddyn gan gynnwys "y bwyd roeddem yn ei gael ar ôl gornestau - mae'r cymdeithasau sy'n ein gwahodd ni wastad yn paratoi lluniaeth ac mae'n braf cael cymdeithasu ar ddiwedd yr ornest".
"Wrth gwrs, mae yna uchelbwyntiau wedi bod o ran y cystadlaethau a nifer o gerddi fydd yn aros da fi - rhai yn wamal iawn, rhai yn mynd drwy'r esgyrn at y galon."
Y 10 marc
Arwydd o faint y safon a brofodd oedd iddo roi deg allan o ddeg i ddwy soned yng nghystadleuaeth olaf un yr ornest derfynol eleni - uchafbwynt cloddwiw i'r rhaglen ac i farddoniaeth Gymraeg - un ohonyn nhw gan fardd ifanc, Osian Rhys Jones, a'r llall gan Brfardd profiadol, Myrddin ap Dafydd.
"Dwi ddim wedi rhoi rhyw lawer iawn o ddegau yn ystod y gyfres - mae na gwpwl wedi bod - ond nid cymaint â hynny.
"Yn sicr roedd cael dwy mewn un ornest yn dipyn o beth ac yn rhyfedd iawn gornest olaf y rhaglen oedd hi hefyd ac yn uchafbwynt naturiol i'r flwyddyn."
Mae yna uchelbwyntiau wedi bod o ran y cystadlaethau a nifer o gerddi fydd yn aros da fi
Dywedodd mai'r hyn a wnaeth argraff arno oedd sut y gallodd y ddau fardd gydio mewn profiad gwahanol - un yn ddirdynnol a'r llall yn fwy telynegol - ac wedyn yn gallu rheoli hynny a throi'r profiad yn fesur" meddai.
Ac i bwysleisio maint y gamp pwysleisiodd bod mesur y soned yn un hynod o anodd.
"Un deg pedwar o linellau, deg sillaf ym mhob un: mae gofyn eich bod yn rheoli ac fe wnaeth y ddau ohonyn nhw.
"Os yw cerdd wedi cyffwrdd â'r galon ac wedi cyffroi'r dychymyg a'r meddwl a'r deall fel y gwnaeth y rhain, mae'n anodd gwrthod wedyn rhoi deg marc.
"Ond nid yn ddifeddwl rwy'n gwneud hynny gan fod deg marc yn awgrymu perffeithrwydd."
Image caption Sgwrs farddonol - Myrddin ap Dafydd, Eurig Salisbury, Osian Rhys Jones a Ceri Wyn Jnes cyn y Talwrn ddydd Sadwrn
Arwydd pellach o gyflwr calonogol barddoniaeth Gymraeg iddo oedd i gyfanswm o 30 dimau gystadlu yn ystod y flwyddyn.
"Mewn cenedl mor fechan mae hwnna yn rhywbeth i ymhyfrydu ynddo fo ac mae'n siŵr bod yna fwy o dimau mas yna gan gynnwys hen rai sy'n cael hoe.
"Ac rwy'n edrych ymlaen at gael croesawu timau newydd hefyd," meddai.
Ynglŷn â cherdd a wnaeth argraff dra arbennig yn ystod y flwyddyn cyfeiriodd at gywydd gan Myrddin ap Dafydd a enillodd Dlws Coffa Dic Jones.
"Cywydd oedd o am dri chwarelwr o 'Stiniog a benderfynodd symud oherwydd diffyg gwaith i Senghennydd i weithio yn y pyllau ac o fewn deufis yn marw yn y danchwa, 1913."
Yn y pegwn arall canmolodd nifer o limrigau a chwpledi ysgafn gan gynnwys un yn cynnwys y gair 'lyfio':