Mae'r Artist Rebecca Chesney wedi cynnal ymchwil ar hanes diwydiannol yr ardal a'r tir o gwmpas llwybr halio Camlas Brycheiniog a Sir Fynwy ym Mhont-y-moel ac ar ôl cofnodi'r planhigion a'r anifeiliaid ar y safle, mae wedi argymell comisiwn plannu newydd. Mae'r cynllunydd tirwedd o fri rhyngwladol Sarah Price wedi cyfrannu ar sail ymgynghorol at y prosiect sydd wedi ei enwi yn Pont-y-Ddôl – 'Pont dros y Ffridd'.
Ymwelodd Rebecca Chesney a'r safle ym masn Pont-y-moel ym mis Mehefin er mwyn nodi'r bio-amrywiaeth yno yng nghwmni Sarah Price a Maryam Daoudi. Fe wnaethon nhw nodi dros 40 rhywogaeth o laswellt ar hyd y llwybr halio, a bu cryn drafod ar sut i lunio argymhellion ar gyfer rheoli'r ffridd sydd wedi dechrau ymsefydlu yn y basn. Mae Rebecca yn gweithio'n agos gyda Rheolwr Amgylcheddol Ymddiriedolaeth y Camlesi a'r Afonydd, Oda Dijksterhuis a Swyddog Gwreiddiau Cymunedol yr Ymddiriedolaeth, Paul Gibson er mwyn datblygu cynllun plannu ar gyfer y safleoedd dan ystyriaeth.
Ym mis Tachwedd, dychwelodd Rebecca i'r safle gyda'r artist Ella Gibbs a gwirfoddolwyr lleol er mwyn hau hadau'r gribell felen ar hyd y llwybr halio ac ar ddarnau bach o dir, megis y darn trionglog ger y bont. Mae'r gribell felen (Rhinanthus minor) yn cael ei ystyried yn 'luniwr ffriddoedd' gan ei fod yn glynu at wreiddiau glaswellt ac yn cyfyngu ar ei dyfiant er mwyn caniatáu i flodau gwyllt ffynnu. Erbyn dechrau'r gwanwyn nesaf mae'r ardaloedd sydd wedi eu hargymell ar gyfer eu troi'n ffriddoedd yn mynd i fod yn barod i'w plannu gyda chymorth gwirfoddolwyr lleol.
"Mae un darn bach o dir ym Masn y gamlas ym Mhont-y-moel a adawyd i dyfu'n wyllt eleni. Mewn dim ond un haf fe wnaethom gyfri dros 40 rhywogaeth o blanhigion yn tyfu, ynghyd â nifer fawr o loÿnnod byw, gwenyn meirch, mursennod a phryfaid eraill.
Yn ystod yr hydref eleni fe wnaethom hau hadau'r Gribell Felen, planhigyn parasitig a ddefnyddir er mwyn llesteirio tŵf glaswellt gor-egniol. Bydd hyn yn darparu cyfle gwell i flodau eraill y ffridd yr haf nesaf.
Yn ogystal â hybu'r blodau ym masn Ponty-y-moel, byddaf hefyd yn plannu rhywogaethau eraill o flodau mewn stribedi hir ar hyd glan y gamlas yn ystod gwanwyn blwyddyn nesaf. Bydd llysiau'r milwr coch, yr ellesg felen a'r erwain, sydd oll i'w cael yn lleol, nid yn unig yn darparu ymborth gwerthfawr ar gyfer pryfaid, ond hefyd yn creu lliw ar hyd glan y gamlas i bawb fedru ei fwyhau."
Byddwn yn nodi cyfleoedd pellach i wirfoddoli ar gyfer y rheini sy'n awyddus i gynorthwyo gyda'n plannu yn y gwanwyn, felly cadwch eich llygaid ar agor am rheini!
Mae dull Rebecca Chesney o weithio yn archwilio ein cyd-berthynas gymhleth â byd natur, trwy fynd i'r afael â materion ym meysydd diwylliant, gwleidyddiaeth a grym. Mae ei gweithiau celf, sydd ar ffurf gosodiadau, ffilmiau, ymyraethau, darluniau, mapiau a theithiau cerdded yn cael eu creu yn aml i ymateb i lefydd daearyddol penodol, ac wedi eu sylfaenu gan ymchwil amgylcheddol. Mae prosiectau diweddar yn cynnwys Distance (2018) yn Springhornhof yn yrAlmaen, Alla Breve (2018) yn y Museo Casa Rurale di Carcente yn yr Eidal, Cymrodoriaeth Artist Lucas (2016/ 17/ 18) yn Montalvo yng Nghaliffornia UDA, Snapshot (2016) cyfnod trigiannol a chomisiwn gan Peak gydag Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog a Death by Denim (2015) Amgueddfa, Oriel Gelf a Llyfrgell Harris.