Cyfres ffotograffiaeth yn dogfennu rhai o'r bobl ddaru ymateb i'r pandemig, o safbwynt M-SParc. Mae eu straeon isod. Bydd y teimladau'n gyfarwydd i lawer ohonom, ond efallai y gwelwn ochr arall i'r bobl sy'n gweithio yn M-SParc. Roeddem am gofio'r straeon hyn, a dal y foment hon. Kristina Banholzer oedd y ffotograffydd, ac mae wedi dal pethau'n hyfryd. Gellir gweld y gyfres lawn o Covio yma.
Gofynwyd i mi rannu fy mhrofiad o Covid a'i effaith ar fy ngwaith, hynny er mwyn ei osod ochr yn ochr â ffotograffiaeth wych Kristina. Dwi'n sgwennu hwn o le y gellir ei ddisgrifio fel 'uffern'. Alla i ddim canolbwyntio ar unrhyw beth achos dwi'n clywed dim ond sŵn uchel peiriant torri gwellt fy Nhad. AAAaaa! Dyma ddarlun sy'n crynhoi'n berffaith y profiad o weithio o adref yn ystod Covid.
Ar y llaw arall mae hi wedi bod yn wych bod adra a gweld y plant bod dydd, a chael mwy o amser efo'r teulu. O fewn wythnos i fod adref roedden ni wedi adeiladu den, siglen a 'go-carts' ac mi roedd yr ardd fel pin mewn papur! Ond o fewn pythefnos, roedd dysgu adra wedi colli ei apêl ac efo lot o strancio a ffraeo'n mynd ymlaen fuon ni ddim wrthi'n hir cyn rhoi'r ffidil yn y to! Mi wnes i 'ngorau glas i drio cael y balans rhwng gweithio a chael amser call hefo'r plant. Ond mi roedd gweithio ar fwrdd y gegin yn straen a dweud y lleia'! Methu canolbwyntio ar waith na theulu; methu ar bob ffrynt - ro'n i'n casáu'r peth ac o ddifri'n colli'r gymuned dwi'n ei gael yn fy ngwaith arferol.
Dwi'n cyfadda' mod i, yn ogystal â chael trafferth chwara' a gweithio ar yr un pryd er i fi drio pob peth dan haul i allu gweithio'n gall yn ystod y cyfnod clo hefo dau o blant yn y tŷ! Yn ystod ein cyfarfod Bwrdd mi sodrais y ddau o flaen y teledu efo DVD a phicnic a rhybudd clir nad oedd 'na 'run smic na lol i fod! Byddai unrhyw ffraeo yn golygu bod y Lego'n cael ei gadw ar ben yr ffrij am o leiaf wythnos!
Ro'n i wedi trefnu cyfarfod efo Prif Swyddog Gwyddonol Llywodraeth Cymru i drafod prosiect pwysig. Ond ar ganol yr alwad daeth 'na sŵn swoosh mawr wrth fy ochr - roedd y Lego allan! Tynnwyd y llun yma'r un pryd.
Roeddwn i'n un o'r bobl 'na oedd heb ystyried be fyddai effaith y pandemig go-iawn. 'Tseina, Siapan, draw ym mhen draw'r byd', meddyliais... yna 'UDA, yr Emiradau Arabaidd Unedig, yr Eidal ac wedyn Ffrainc a Llundain... ymmm'. Dim ond pan oedd y newyddion amdano'n llenwi ein sgrîns yn y gwaith, ac ym mhobman wrth i mi wneud fy 'siopa' wythnosol, a'r holl silffoedd gwag, y sylweddolais beth oedd yn digwydd - ac roeddwn i wir angen papur toiled!
Yn od iawn mi ddoth o a ni gyd yn nes at ein gilydd. Roeddwn i'n siarad mwy â fy merch nag o'r blaen. 'Oni'n cael bod yn ei sgyrsiau hi a'i ffrindiau ar Zoom a cafon ni lot o hwyl a chwerthin. Yn ystod y cyfnod hwn roeddwn i'n teimlo'n falch iawn o ddod i gwaith - daeth fy nghydweithwyr, yn llythrennol, yn deulu i mi. Roeddwn i'n falch o gael gweld a siarad a phobl eraill. Dechreuon ni helpu gyda'r tarianna' ac roedd yn lyfli i gwrdd a phobl eraill yn y gymuned a chlywed eu straeon nhw am sut oedd pawb yn helpu ei gilydd. Ge's i syrpreis yn gweld faint nath ddod at eu gilydd; ysgolion, colegau, unigolion a chwmnïau - pobl, nad efo lot o gyswllt o gwbl â'i gilydd cyn hynny, ond bellach yn gydweithwyr!
Mae pobl yn gofyn 'a fyddwn ni'n mynd yn ôl i fywyd 'normal' byth eto?'. Gobeithio ddim! Doedd hi ddim yn normal i gael cymdogion sy'n ddieithr i chi, a bod ni ddim yn dod at ein gilyd, nac yn cymryd sylw o petha' positif! Dwi wedi cerdded traeth heb weld ôl troed arall yn y tywod. Traeth cyfan i mi fy hun i wrando ar natur, mewn distawrwydd braf, yn bell o sŵn traffig y byd. 'Dw i wedi bod yn genfigennus o bobl y trefi a'r dinasoedd, ond bellach yn teimlo'n freintiedig o gael byw ar yr ynys. Ynys a fydd, gobeithio yn ffynnu gan ein bod wedi dangos cymaint y gallwn ei wneud pan ddown at ein gilydd.
Rheolwr Cyfleusterau ydw i, ac fel arfer mae fy niwrnod i'n brysur iawn, yn sgwrsio a chael jôc hefo'r tenantiaid a contractwyr wrth i mi fynd o gwmpas fy ngwaith. Roedd y cyfnod clo yn wahanol iawn. Dim ond fi oedd yma, yn gofalu am adeilad a oedd bron yn wag. Cafodd fy rhif ffôn symudol ei roi ar y drws ffrynt, felly roedd unrhyw ymwelwyr yn fy ffonio. Roedden nhw'n rhoi parseli a phethau eraill drwy'r ffenest! Roedd yn newid mawr i sut mae pethau yn edrych fel arfer yma, ac i fod yn onest fyswn i'n cyfaddef ei fod yn brofiad unig.
Pan ddechreuon ni wneud y tarianna' ar gyfer y Gwasanaeth Iechyd, mi wnes i fwynhau yn arw a dweud y gwir. Ro'n i'n teimlo fy mod i'n rhoi rhywbeth yn ôl i'n Gwasanaeth Iechyd, achos roeddwn i'n gwybod ein bod ni'n helpu gweithwyr y rheng flaen mewn ffordd ymarferol. Dwi'n falch iawn 'mod wedi chwarae rhan yn hynny.
Rhys (Arlosei Gwynedd Wledig)
I mi, fel i sawl un arall, mae'r cyfnod clo wedi bod yn un rhyfedd ar y naw. Mae o wedi taflu ein harferion dyddiol drwy'r ffenest ac wedi ein gorfodi i addasu i'r 'normal' newydd. Yn fy ngwaith arferol, rhan bwysig o'r swydd ydi mynd allan i gyfarfod pobol a chymunedau i gydlynu prosiectau arloesol, felly roedd y syniad o orfod gweithio o adra, ar ben fy hun trwy'r dydd, bob dydd yn un anodd.
Ro'n i mor falch o gael bod yn rhan o'r ymdrech i gynhyrchu deunydd PPE ar gyfer y Gwasanaeth Iechyd a chartrefi gofal. Mae o wedi dangos i mi beth all gael ei gyflawni pan mae unigolion, busnesau a mudiadau eraill yn dod at ei gilydd i ddatrys problem benodol. Dros nos mi ddaethon ni'n arbenigwyr ar y mathau gwahanol o fframiau i'r visors ('Be' 'dach chi isio Prusa neu Verks?'), y defnydd ('PETG neu PLA?') a'r visors clir ('O na, mae hwn yn 868, dim 888!'). Profiad y byddai'n ei gofio am byth.
Mae pandemig byd-eang yn gwneud ichi feddwl o ddifri. Mae'n llawer mwy 'normal' na fysech chi'n ei ddychmygu. Mi ddaliais ati i weithio, ond bellach roeddwn i'n gweithio ar wneud tariannau plastig PPE achos roedd y Llywodraeth wedi methu â phrynu rhai. Gan nad oedd cadwyn gyflenwi, fe wnaethon ni ddod yn gadwyn gyflenwi. Ar ôl awr, roedd y gwaith yn teimlo fel rhan naturiol o fy swydd. Ro'n i'n gweithio mwy o oriau, ond ddaru gweithio ar ddatrys problemau Covid wneud imi anghofio bod Covid ei hun yn bodoli. Roedd yn braf gweld wynebau pobl eraill. Weithiau roedden nhw'n cael eu cuddio y tu ôl i fasgiau. A'r tarianna' – wel, mi 'natha ni 8,000 ohonynt.
Dwi bellach yn ôl yn gweithio yn fy ystafell sbâr. Rwy'n cael fy apwyntiad gwallt cyntaf ers 5 mis. Cha' i ddim cyffwrdd â gwallt fy Mam. Mae'r person sy'n trin fy ngwallt i yn gwisgo tarian.
Wyn (Wyn Design)
Wannwl! Am gorwynt o brosiect! Peidiodd y gwaith arferol dros nos, ac roedden ni'n wynebu galw mawr am tariannau ar adeg o argyfwng. Roedd hi'n anhygoel pa mor gyflym ddaru ni fel cymuned ymateb i'r angen go iawn ac ymarferol yma, gan wneud popeth o fewn ein gallu i helpu amddiffyn y gweithwyr rheng flaen. Ro'n i'n hapus iawn o allu chwarae rhan fach yn y frwydr erbyn y feirws. Teimlais ryw reidrwydd i helpu ac mi ro'n i'n falch o allu defnyddio fy sgiliau yn effeithiol. Roedd gen i dri argraffydd 3D yn fy modurdy ac yn argraffu 24/7 am wythnosau gan deithio i M-SParc yn ôl yr angen i helpu i roi'r tarianna' at ei gilydd a'u dosbarthu.
Roedd o'n anhygoel pa mor sydyn y cawson ni drefn ar ein hunain, datrys problemau a dod o hyd i atebion ymarferol.
Dwi o ddifri'n gobeithio y gallwn ni ddysgu rhywbeth o'r prosiect am gydweithio mor effeithiol ac effeithlon.
Dafydd (Menter Môn)
Mae gynnon ni 'swyddfa' yn y tŷ ac mi roedd hynny'n gweithio'n iawn nes bu'n rhaid i mi ei defnyddio drwy'r dydd bob dydd. Mae hi yng nghanol y tŷ efo 4 drws yn mynd i'r stafell fyw, y gegin, stafell wely ac allan i'r ardd. Buan iawn ddaeth hi'n gwbl amhosib gweithio yno efo 3 o blant rhwng 8 ac 13 oed yn rhedeg reiat o gwmpas y lle! Mi roedd fy ngwraig hefyd yn cael llond bol o fy nghyfarfodydd Zoom bob munud ac mi ddaeth yn gyfarwydd iawn â holl brosiectau Menter Môn!
Anfantais arall o gael fy swyddfa yn y tŷ oedd nad oedd posib i mi adael fy ngwaith. Ro'n i yno byth a hefyd. Roedd hi'n rhy hawdd i mi eistedd i lawr am 7 y nos i ateb e-bost a sylwi mod i'n dal o flaen y sgrin deirawr wedyn! Yn y diwedd awgrymodd y wraig y dylwn symud fy swyddfa i rywle arall felly mi es i weithio i'r garafán wrth ochr y tŷ lle oeddwn i'n dal i gael WiFi. Ond er ei fod yn bell o fod yn berffaith mae o'n creu rhywfaint o bellter o leiaf (tua 3 medr) rhwng y gwaith a'r cartref. Ac fel byddai'n ei ddweud wrth bobl ar Zoom - dwi'n cael mynd yn ôl i'r tŷ gyda'r nôs!
Wrth deipio hwn mae fy nghefn yn brifo gan fy mod i yn fy nghwman dros y gliniadur. Mae gen i gadair weddol gall ond mae'r bwrdd yn rhy isel o lawer. Fel cwmni rydan ni wedi cynnig yr offer priodol i'n staff i gyd ond wnes i anghofio gofyn am bethau i mi fy hun. A gyda llaw, pan mae'n bwrw glaw dwi'n clywed dim byd a phan fo'r haul yn gwenu mae hi'n mynd yn eithriadol o boeth!
Dwi wedi bod yn garafaniwr cyndyn erioed ond yn cyfaddef ei fod yn rhoi opsiwn o wyliau fforddiadwy i deulu o 5. Ond mae fy mherthynas i efo'r Sterling Europa wedi newid am byth a dwi'n amau'n fawr os fyddai'n edrych arni yn yr un golau eto.
Damien (Loyalty Logistix)
Bu'n rhaid i mi ddod i'r swyddfa yn ystod y cyfnod clo fel bod fy nghydweithwyr yn medru cysylltu â'i gilydd wrth weithio o adref. Ro'n i'n gwbl fodlon gwneud hyn - roedd fy nhad a'm mrawd yn ddi-waith yn anffodus am gyfnod byr, ac yn mynd ar fy nerfau yn y tŷ... Fel arfer dwi'n berson cymdeithasol iawn felly 'on i'n colli cwmni fy nghydweithwyr, er bod peidio gorfod disgwyl i ddefnyddio'r peiriant coffi neu orfod gwrando ar bobl yn cwyno am yr 'aircon' wedi bod yn braf. Dwi bellach yn cael torri fy ngwallt bob wythnos ac yn edrych llawer iawn taclusach, felly dwi'n edrych ymlaen at groesawu pawb yn ôl!
Mae Gwacter yn dangos rhywbeth sydd ddim yno. Gwacter a adawyd ar ôl. Mae M-SParc yn llawn bywyd, mae yna sbarc pan fyddwch chi'n cerdded drwy'r drws, mae egni a chydweithio o amgylch pob cornel. Mae hyn yn cael ei greu gan y bobl sy'n gweithio yno, a hebddyn nhw dim, ond adeilad sydd ar ôl. Gweler y gyfres lawn yma.