Coed hen iawn a blodau gwyllt Lan-y-lai | National Trust
Mwynhewch flodau gwyllt fel llysiau'r-milwr coch yn Lan-y-lai Ymddiriedolaeth Genedlaethol
Cymerwch gip, ond peidiwch mentro cyffwrdd â'r cwcwll y mynach gwenwynig iawn yn Lan-y-lai Ymddiriedolaeth Genedlaethol
Darganfyddwch y gellesg yn Lan-y-lai Ymddiriedolaeth Genedlaethol
Mae'r dolydd yn Lan-y-lai, Bro Morgannwg yn perthyn i gyfnod ffermio cyn y rhyfel, ac mae dau gynefin arbennig o wych yma – blodau gwyllt a choed aeddfed sy'n arbennig o hen.
Cewri cnotiog cordeddog
Gelwir y coed deri enfawr hwnt ac yma o gwmpas Lan-y-lai yn goed aeddfed hen iawn. Maen nhw tua 500 mlwydd oed.
Mae gan y coed ganghennau cnotiog a chordeddog sy'n llawn cymeriad. Ond yn bwysicaf oll, mae'n nhw'n gynefin unigryw i adar, trychfilod a chreaduriaid eraill.
Yn aml, mae'n nhw hefyd yn lleoedd ardderchog i ddod o hyd i ffwng ffantastig sy'n dibynnu ar y coed yma am eu bodolaeth - fel y mae cen a thrychfilod pren marw.
Tra bod coeden 'aeddfed' yn hen iawn o'i chymharu â choed eraill o'r un rhywogaeth, 'does dim diffiniad pendant o'r gair. Caiff deri 500-600 mlwydd oed, fel y rhai yn Lan-y-lai, eu hystyried yn goed aeddfed, tra bod ffawydden 300 mlwydd oed hefyd yn goeden aeddfed. Mae hyn am fod coed yn tyfu ar gyflymdra gwahanol .
Saffari synhwyrau
Mae dolydd llawn blodau gwyllt yn lleoedd arbennig o hardd, ac ar ddechrau'r haf mae'n nhw'n llawn lliwiau o bob math, porfeydd a pherlysiau, a sŵn grwnian pryfed wrth frysio o flodyn i flodyn.
Mae dolydd fel Lan-y-lai yn bodoli oherwydd, ar un adeg, byddai angen i ffermwyr traddodiadol gynhyrchu digon o fwyd i gynnal eu stoc drwy'r gaeaf. Ond, ar ôl yr Ail Ryfel Byd, cafodd llawer o laswelltir ei wella'n amaethyddol ac oherwydd hyn ry'n ni wedi colli llawer o weirdiroedd naturiol a lled-naturiol.
Ond, yma yn Lan-y-lai, ry'n ni'n cadw'r hen draddodiad yn fyw, a chanlyniad hyn yw'r amrywiaeth bendigedig o flodau.
Dewch am dro yn y gwanwyn hwyr neu'r haf cynnar i ddarganfod pob math o flodau gwyllt fel tamaid y cythraul, gellesg , llysiau'r-milwr, trewyn, cribau San Ffraid a'r cwcwll y mynach prin sydd hefyd yn wenwynig.
Mae'r caeau gwair yn cael eu torri yn yr haf hwyr (canol i ddiwedd Gorffennaf neu ddechrau Awst). Petaen nhw'n cael eu torri'n gynharach, ni fyddai'r blodau gwyllt yn cael cyfle i ffurfio a bwrw hadau. Yn yr hydref a'r gaeaf, ry'n ni'n dod â bridiau merlod traddodiadol neu weithiau wartheg i bori.
Mae hyn yn agor y gweirdir ar gyfer tyfiant newydd ac yn cael gwared â thyfiant mwy bras, gan ganiatáu i fwy o amrywiaeth o flodau gwyllt ymddangos yn y gwanwyn a'r haf.
Felly, os hoffech chi ymgolli am rai oriau ym mharadwys gwirioneddol bywyd gwyllt, yna ymweliad â Lan-y-lai amdani.
Blodau gwyllt bendigedig Berthlwyd
Dyma un o'n ffermydd pwysicaf ar gyfer bywyd gwyllt. Mae Berthlwyd yn gartref i weirgloddiau hyfryd sy'n llawn blodau gwyllt. Oherwydd bod y caeau'n dal i gael eu rheoli'n draddodiadol mae sioe anhygoel o liw ynddyn nhw bob haf ac maen nhw'n cynnal amrywiaeth ryfeddol o fywyd gwyllt.
Coed hynafol yng Nghwm Tarell
Cynefinoedd gwerthfawr a chynyddol brin yw coedwigoedd lled-hynafol. Maen nhw'n cynnig hafan i fywyd gwyllt. Mae'r coed hyn wedi bod yn tyfu ar lethrau isaf Bannau Brycheiniog ers canrifoedd maith ac maen nhw'n gartref pwysig iawn i ffyngau ac infertebratau prin.