Newyddion - Y Gofeb Goll
Diweddarwyd 12:58
Erthygl a ysgrifennwyd gan Vaughan Roderick Golygydd Materion Cymreig y BBC
Yn Llanelli y mae maes Eisteddfod Genedlaethol flwyddyn nesaf, er taw eisteddfod y sir gyfan yw hi i fod. Pwy fydd yn cael ei drafod yn honna, dywedwch? Un a dylid ei goffau ond sydd wedi mynd yn angof rhywsut yw Jim Griffiths un o ffigyrau gwleidyddol pwysicaf Cymru'r ugeinfed ganrif.
Gall neb ddadlau nad yw Jim Griffiths yn ffigwr hanesyddol o bwys, eto beth sydd na i'w goffau o fewn ei etholaeth? Yr ateb syml yw dim byd - dim cerflun na chofeb nac, hyd y gwn i, enw ar stryd, adeilad nac ysgol. Mae rhyw gof gen i fod yna rhyw fath o gofeb yn Rhydaman ond o fewn yr etholaeth - dim byd. Pam felly? Mae a wnelo'r peth llawer ac amseriad marwolaeth Jim Griffiths yn 1975, dybiwn i. Roedd y blaid newydd golli Caernarfon, Meirionnydd, Ceredigion a Chaerfyrddin ac roedd Neil Kinnock yn taranu yn erbyn cynlluniau datganoli ei blaid ei hun. Hynny yw, bu farw Jim Griffiths yn ystod yr union gyfnod yr oedd y glymblaid a adeiladwyd ganddo yn dechrau datgymalu. I fawrion y Blaid Llafur Kinnockaidd roedd Jim Griffiths yn rhy Gymreig, yn rhy Gymraeg ac yn euog o gyfaddawdi a'r Cenedlaetholwyr.
Erbyn i ddatganolwyr Llafur adennill tir o fewn y blaid dau ddegawd yn ddiweddarach roedd y cof am Jim Griffiths eisoes wedi dechrau pylu. Roedd y cyfnod a'r cyfle i sefydlu darlith goffa neu godi cofeb wedi hen fynd. Efallai oherwydd hynny ymhlith y Cymry Cymraeg rwy'n tybio bod hanes brwydr y Beasleys yn erbyn Cyngor Llafur Llanelli yn llawer mwy byw na'r cof am Jim Griffiths.
Mae gwendid y Blaid Lafur i'r gorllewin o afonydd Llwchwr a Chonwy mewn etholiadau Cynulliad wedi bod yn bryder cyson i Carwyn Jones ac i Rhodri Morgan o'i flaen. Mewn gwirionedd doedd 'na ddim dirgelwch mawr ynghylch y peth. Mewn sawl ardal, yn haeddiannol neu'n anhaeddiannol, mae Llafur yn cael gweld fel plaid wrth-Gymraeg neu o leiaf fel plaid sy'n fodlon goddef pobol felly.
Fe fyddai defnyddio Eisteddfod 2014 fel man cychwyn i ymdrech i goffau Jim Griffiths yn fodd i Lafur atgoffa pobl bod 'na fwy nac un traddodiad o fewn y blaid. Ond hyd yn oed os nad oedd 'na gymhelliad gwleidyddol - onid yw Jim yn haeddu gwell gan ei blaid? Erthygl a ysgrifennwyd gan Vaughan Roderick
Darllen yr erthygl yn llawn Sylwadau Mae'r cofnod hwn wedi ei gau ar gyfer sylwadau pellach Neidiwch i dudaleniad y sylwadau Holl Sylwadau 1 Trefnu trwy: Y Diweddaraf yn gyntaf Cyfradd uchaf Cyfradd isaf rhoi cyfradd 0 rhoi cyfradd 0 Nifer o sylwadau 1. apislwyn 12 Awst 2013 - 11:17 Syniad ardderchog - hen bryd fod y rhai a gyfrannodd gymaint trwy wleidyddiaeth yn cael eu cydnabod, ac yn ei plith pwy well na Jim Griffiths. Y duedd dyddie ma yw parddio pawb sydd yn ymwneud a gwleidyddiaeth - peryglus iawn, gyda llaw. Heb wleidyddiaeth, mae gormes. Felly, da chi, Vaughan, a phob hwyl a'r ymgyrch. Cwyno am y sylw hwn (Nifer o sylwadau 1) Cysylltu i hwn (Nifer o sylwadau 1) Ychwanegu eich sylw Prif Straeon