Cynghorwyr craffu'n ystyried newidiadau arfaethedig i'r Gwasanaeth Cyflawniad Lleiafrifoedd Ethnig yn Abertawe
Edrychodd Cynghorwyr Craffu ar y Panel Craffu Perfformiad Ysgolion ar adroddiad Aelod y Cabinet dros Wella Addysg, Dysgu a Sgiliau sy'n cynnig argymhellion ar gyfer newidiadau i'r Gwasanaeth Cyflawniad Lleiafrifoedd Ethnig yn Abertawe, yn y cyfarfod a gynhaliwyd ar 18 Gorffennaf 2018.
Ystyrion nhw adroddiad y Cabinet a'r penderfyniad arfaethedig a rhoddon nhw eu barn i'r Cabinet ar 19 Gorffennaf 2018 cyn i'r penderfyniad gael ei wneud.
Mae adroddiad y Cabinet yn amlinellu tri dewis wrth symud ymlaen, a dewis 2 yw'r un a ffefrir: Cadw gwasanaeth canolog bach ar gyfer newydd-ddyfodiaid ac ysgolion sydd â niferoedd isel o ddysgwyr Saesneg fel Iaith Ychwanegol. Datganoli gweddill yr arian i ysgolion sydd â niferoedd uchel o ddysgwyr Saesneg fel Iaith Ychwanegol gan ddefnyddio fformiwla i ddatblygu'u darpariaeth eu hunain.
Ar ôl ystyried adroddiad y Cabinet, gan drafod ag Aelod y Cabinet a'r Swyddog, cytunodd y panel ar y pwyntiau canlynol a gafodd eu codi yng nghyfarfod y Cabinet ar 19 Gorffennaf 2018:
Mae'r panel yn cefnogi'r penderfyniad arfaethedig y dylai dewis 2 gael ei ffafrio ar gyfer dyfodol y gwasanaeth. Y gred yw y bydd y model hwn, gan ystyried yr amodau ariannol cyfredol, yn darparu'r cydbwysedd gorau drwy gadw tîm canolog bach ac yna ddatganoli gweddill yr arian i ysgolion. O ystyried hyn, hoffai'r panel bwysleisio'r pwyntiau canlynol:
Bydd yn rhaid i'r awdurdod lleol a'r ysgolion unigol fonitro effaith hyn ar gyflawniad disgyblion yn agos.
Bydd yn rhaid i'r awdurdod lleol a'r ysgolion ddatblygu perthnasoedd gweithio ehangach â chymunedau lleol, grwpiau cymunedol a'r brifysgol, er enghraifft, yn y dyfodol er mwyn darparu cefnogaeth a llenwi rhai o'r bylchau iaith sydd wedi'u nodi.
Mae angen cwblhau archwiliad o'r sefydliadau hynny sydd ar hyn o bryd yn darparu cefnogaeth a/neu'n derbyn grant ar gyfer cefnogi lleiafrifoedd ethnig. Gellir defnyddio hwn wedyn i feithrin a datblygu gwydnwch a chefnogaeth well ar gyfer y disgyblion y mae eu hangen arnynt.
Mae angen cydnabod bod cefnogaeth yn cynnwys mwy nag anghenion ieithyddol yn unig.
Mae pryderon gan y pwyllgor yngl?n â'r diffyg dealltwriaeth canfyddedig mae cynrychiolwyr Llywodraeth Cymru wedi'i ddangos.
Mae pryderon yngl?n â'r effaith negyddol bosib ar brofiadau'n plant a'n pobl ifanc a'u hawliau fel y'u amlinellir yn y Mesur Plant a CCUHP. Gyda'n dealltwriaeth well o effaith tymor hir profiadau niweidiol yn ystod plentyndod, mae'n rhaid mesur/monitro'r effaith (gadarnhaol neu negyddol) y tu hwnt i baramedrau cul yr hyn rydym yn ei fesur fel "cyrhaeddiad" ar hyn o bryd.