6 Gorffennaf 1802 (66 oed)
Chwyldro America[golygu | golygu cod y dudalen]
Recriwtiodd Morgan 96 o ddynion mewn dim ond deng niwrnod a'u hymgynnull yn Winchester ar Orffennaf 14. "Reifflwyr Morgan" ("Morgan's Riflemen") fu'r llysenw ar y cwmni o saethwyr o dan ei reolaeth. Codwyd cwmni arall o Shepherdstown gan ei wrthwynebydd, Hugh Stephenson. Roedd cwmni Stephenson yn bwriadu cwrdd â chwmni Morgan yn Winchester i ddechrau, ond erbyn i Stephenson gyrraedd gwelodd eu bod wedi ymadael â'r pentref yn barod. Gwnaeth Morgan I'w ddynion orymdeithio chwe chan (600) milltir (naw cant a thrigain a deg cilomedr, 970 km) i Boston, Massachusetts mewn 21 diwrnod, gan gyrraedd ar Awst 6, 1775. [8] [9] Roedd pobl yr ardal honno yn ei alw'n "Ymdaith y Llwybr Tarw" ("Bee-Line March"). Yr oedd Stephenson wedi ymadael â'i ddynion yntau ddau ddiwrnod wedyn, a daethant am chwe chan (600 milltir) o'u man cyfarfod yn Morgan's Spring (= ffynnon Morgan) mewn 24 diwrnod, gan gyrraedd felly yn Cambridge ddydd Gwener Awst 11, 1775 . [10] Roedd gan gwmni Morgan fantais sylweddol dros unedau eraill. Yn lle'r arfau tryfesur llyfn a ddefnyddid gan y mwyafrif o gwmnïau Lloegr ac America, roedd ei ddynion yntau yn cario reifflau. Roeddent yn ysgafnach, yn haws i'w tanio, ac yn llawer sicrach o daro'u targed, er eu bod ar y llaw arall yn arafach i'w hail-lwytho. Defnyddiodd cwmni Morgan dactegau gerila, gan saethu yn gyntaf y tywyswyr o Indiaid a arweiniai luoedd Prydain drwy'r tir garw. Yna targedu'r swyddogion a wnaethai. Roedd Byddin Loegr o'r farn bod y tactegau gerila hyn yn warth; boed fel y byddo, gwnaethant lanastr o fewn rhengoedd milwyr Lloegr. [angen dyfyniad]
Goresgyniad Canada[golygu | golygu cod y dudalen]
Unfed Gatrawd ar Ddeg Virginia[golygu | golygu cod y dudalen]
Saratoga[golygu | golygu cod y dudalen]
Freeman's Farm[golygu | golygu cod y dudalen]
Bemis Heights[golygu | golygu cod y dudalen]
New Jersey a'i ymddeoliad[golygu | golygu cod y dudalen]
Ymgyrch y De[golygu | golygu cod y dudalen]
Brwydr Cowpens[golygu | golygu cod y dudalen]
Dewisodd Morgan wneud ei safiad yn Cowpens, De Carolina. Ar fore Ionawr 17, 1781, cwrddasant â Tarleton ym Mrwydr Cowpens. Yr oedd lluoedd milisia o dan Andrew Pickens a wedi ymuno â Morgan William Washington wedi ymuno â Morgan. Ychwanegwyd troedfilwyr ysgafn o sawl catrawd filwyr parhaol.
Manteisiodd cynllun Morgan ar duedd Tarleton i weithredu'n gyflym a'i ddirmyg tuag at y milisia, [15] yn ogystal ag cyrhaeddiad hirach a sicrwydd anelu ei reifflwyr Virginia. Roedd y saethwyr wedi'u lleoli yn y tu blaen, ac yna'r milisia, gyda'r milwyr parhaol ar ben y bryn. Yr oedd y ddwy uned gyntaf i fod cilio cyn gynted ag y cawsant eu bygwth o ddifrif, ond ar ôl achosi difrod. Byddai hyn yn denu cyrch cyn pryd gan y Saeson.
Ar ôl y Chwyldro[golygu | golygu cod y dudalen]
Yr oedd hen hen hen dad-cu Daniel Morgan hefyd yn ewythr i'r preifatwr a'r môr-leidr Cymreig Henry Morgan. [21] Honnodd y Cadfridog Cydffederal John Hunt Morgan heefyd ei fod yn un o'i ddisgynyddion. [22] [23]