Pryder elusen am sefydliad diabetes 'camarweiniol' - BBC Cymru Fyw
Pryder elusen am sefydliad diabetes 'camarweiniol'
media captionFe wrthododd Eryl Vaughan o Diabetes.Cymru ateb cwestiynau yn gofyn iddo ymateb i honiadau Diabetes UK Cymru
Mae elusen diabetes genedlaethol yn rhybuddio pobl am fusnes newydd sy'n cynnig cyngor i bobl sy'n dioddef o'r cyflwr.
Dywedodd Diabetes UK Cymru, sy'n gweithredu ers 1934, fod busnes newydd sy'n hyrwyddo eu hunain fel Diabetes.Cymru yn cynnig "cyngor allai fod yn gatastroffig".
Mae'r elusen hefyd wedi dweud bod nifer o bobl yn drysu rhyngddyn nhw a Diabetes.Cymru a bod y busnes yn masnachu drwy ddefnyddio enw da'r cwmni.
Dywedodd Cyfarwyddwr Diabetes.Cymru, Eryl Vaughan eu bod wedi newid y cyngor oedd yn cael ei gynnig ar eu gwefan, a bod nifer o sefydliadau gydag enwau tebyg ac na ddylai hynny fod yn broblem.
Mae Diabetes UK Cymru wedi derbyn "llwyth" o alwadau gan bobl sy'n cymysgu'r elusen a Diabetes.Cymru.
Mae BBC Cymru wedi siarad gyda pherthynas i ddynes 82 mlwydd oed a dderbyniodd gyngor gan Diabetes.Cymru ar ôl ymweld â'u stondin ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol.
Fe gafodd hi gyngor i dorri bwydydd carbohydrad o'i diet. Doedd y ddynes ddim eisiau cael ei henwi ond fe ddisgrifiodd hi ei phrofiadau.
Dywedodd bod gan y ddynes boenau difrifol yn ei hystumog o fewn wythnos i gymryd y cyngor.
"Roedd yn rhaid i ni alw'r nyrs gymunedol i'r tŷ oherwydd y boen roedd hi'n ei ddioddef," meddai.
"Roedd yn rhaid iddi dderbyn enema o ganlyniad i'r poenau, sydd yn ei hun yn beth poenus iawn a wnaeth iddi deimlo'n waeth am gyfnod."
'Diwedd ei bywyd'
Dywedwyd hefyd ei bod hi wedi bod yn sâl iawn ac yn pryderu ei fod yn peryglu ei bywyd.
Yn ôl y llythyr dywedodd y ddynes ar un achlysur "ei bod hi'n teimlo mai dyma oedd diwedd ei bywyd".
Dim ond wythnos cyn yr Eisteddfod roedd y ddynes wedi derbyn diagnosis ei bod hi'n dioddef o glefyd siwgr, ac ers hynny mae wedi cwrdd â nyrs diabetes a heb ddioddef problemau pellach.
Dywedodd Eryl Vaughan, sydd ei hun yn dioddef o glefyd siwgr math 2, nad oedd wedi dweud wrth bobl yn yr Eisteddfod i stopio bwyta carbohydradau ac mai cyngor i gyfyngu ar y bwydydd oedd yn cael ei roi.
Ychwanegodd Mr Vaughan:
"Rydych yn gofyn i mi ymateb i sibrydion, a dydw i ddim yn fodlon gwneud hynny.
"Ar ddiwedd y dydd, dwi eisiau gwybod y manylion yn llawn ac os oes gennym eglurhad ar gyfer y ddynes neu ei theulu, mi fyddai'n hapus iawn i wneud hynny."
Roedd gwefan y sefydliad hefyd yn cynghori pobl i stopio bwyta carbohydradau ond mae'r cyngor yma bellach wedi cael ei ddiweddaru.
Dywedodd Cyfarwyddwr Cenedlaethol Diabetes UK Cymru, Dai Williams:
"Mae'r effaith posib gallai cyngor fel hyn ei gael yn gatastroffig, oherwydd dydych ddim yn gwybod beth yw amgylchiadau'r person, dydych chi ddim yn gwybod sut fath o ddiabetes sydd ganddyn nhw a pha feddyginiaethau maen nhw yn eu cymryd."
'Sefydliad ceiniog a dimau'
Ychwanegodd gallai diet heb garbohydradau wneud rhai pobl yn ddifrifol wael.
"Mae gan bawb ei enw da, mae gan Diabetes UK Cymru enw da sydd yn holl bwysig i ni.
"Mae'n fy mhryderu fod rhai pobl yn ein camgymryd am sefydliad ceiniog a dimau sy'n rhoi cyngor camarweiniol allai fod yn beryglus, ac rydym ni yn cael ein paentio gyda'r brwsh yma.
"Rydym yn gweithio'n agos iawn gyda gweithwyr iechyd proffesiynol... ni fasen ni yn mynd allan a rhoi'r cyngor sy'n cael ei ddosbarthu yn ein henw ni ar hyn o bryd."
image captionMae Dai Williams o Diabetes UK Cymru yn pryderu fod pobl yn drysu rhwng sefydliad Diabetes.Cymru a'r elusen Diabetes UK Cymru
Wrth ymateb, dywedodd Mr Vaughan, sy'n cyfaddef nad oes ganddo gymhwyster meddygol:
"Mae nifer o sefydliadau mewn nifer o feysydd yn rhannu enwau tebyg. Dylai hynny ddim fod yn broblem."
Mae hefyd wedi newid y cyngor ar ei wefan yr wythnos diwethaf ac mae wedi ychwanegu nodyn i ddweud y dylai pobl gael cyngor meddygol cyn newid eu ffordd o fyw.
Bu Eryl Vaughan hefyd yn ymwneud â Her Cylchdaith Cymru yn 2015, ble roedd nifer o Gymry adnabyddus yn treulio wythnos yn teithio drwy Gymru er mwyn codi ymwybyddiaeth o newidiadau Llywodraeth Cymru i'r ddeddf rhoi organau, ac i godi arian i elusen Awyr Las - elusen Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr.
Mae archwilwyr wedi cwestiynu trefniadau ariannol y bwrdd iechyd mewn cysylltiad â thaith elusennol Her Cylchdaith Cymru.