Cymru 1914 - Friday 1st of January, 1915
Friday 1st of January, 1915
Ond, y mynyd y oyll y magnets hyn eu gafael ar nodwydd cwmpawd y tmeddwl, fe n,eidi,a'n ol at Grist. Wedi eyrhaedd yno, mae'n crynu a chwarae rhwng ffydd ac amheuaeth-rhwng ofn a gobaith; ond pan yr ennilla ei chydbwysedd, saif-saif yn ddiysgog ax lesu o Nazareth fel prif allu attynnol y byd moesol a. meddyliol. Torrir allan fel Thomas i waeddi, "Fy Argl wydd a'm Duw"! Beth yw hyn? Dim llai na chydnabydcl- iaeth mai'r lesu o Nazareth yw'r prif allu attynnol ym mhlith dynion yny pen draw. Dyma'r bersonoliaeth ganolbwyntiol y cyf- arnfyd, Wele, fe aeth y byd ar ei 01 Ef." III. Fod y gallu attynnol hwn i ddwyn pob peth atto'i hon. Fe taeth y 'byd' ar ei ol Ef." Un mawr yw'r byd. Un amryweddog yw'r byd. Cynhwysa'r gair byd bawb a phob peth sydd ynddo. Nid dynion y byd yn unig, ond petha,u'r byd hefyd a gant eu tynnu gan Grist. Yng Nghrist y caiff pob peth ei gartref. Dyma, orphwysfa pob poth. Dyma nefoedd pob peth. Myned ar ol lesu, a'i wasanaetliu -yn hyn y oyrhaedda pob peth ei ddelfryd. Y tyrfaoedd yn myned ar ei ol. Coed y maes yn talu gwarogaeth iddo. Anifeiliaid y maes yn ei wasanaethu. Tonnau teim- ladau'r lluaws yn dod i'w gyfarfod. Llif- eiriant clodforedd yn rhedeg atto. Yr oesau yn eu gorymdeithilau amrywiol rnewn tyw- yllwoh a goleuni, mewn heddwcha rhyfel- oedd, mewn galar a llawenydd, mewn llwydd ac aflwydd,-ymbalfalu am eu ffordd at yr lesu y maent i gyd! Y gely,nion yn troi'n brophwydi heb yn wybod iddynt eu hunain, i xagfynegu ei lwyddiant. Efe a dynn serchiadau y byd atto, efe a ennill obeithion y byd i bwyso arno, efe a ga ffydd y byd i gredu ynddo. Tynn gelfyddydau, gwyddorau, talentau, trysorau, meddyliau, a thafodau'r byd i'w wiasanaeth niaes o Law! "Wele, fe aeth y byd ax ei ol Ef." Gwelodd loan ymMhat- mos holl greaduriaid nef, daear, a mor yn cooleu tynnu atto i'w foliannu am byth. Clywodd yr angel yn udganu, "Aethteyrn- asoedd y byd yn eiddo ein Harglwydd ni ia,i Grist Ef. Beth yw hyn? Gallu i dynnu pob peth atto'i hun, a phob beth yn cyrhaiedd ei ddelfryd yn ei wasanaeth ef. IV. Fod pob gallu gwrthwynebol yn rhy wan i attal gallu attyinnol Crist. "A welwieh chwi nad ydych yn tyocio dim?" Y gelynion yn cyfaddef anallu i'w rwystro. Maent hwy'n analluog, ac y mae eu penaethiaid a'u hawdurdodau'n analluog. Chwi," y gwyr mawr, y gwyr dylanwadol, y gwyr sydd mewn awdurdod-—" nid ydych yn tyocio." Tyccio yw llwyddo, ennill, elwa. Nid ydyoh yn llwyddo dim, nid ydych yn el wa dim. Dau wirionedd yma. 1. Fod pob ymdrecb i attal gallu attynnol Crist yn troi'n fethiant. Dim posibi ei atal. Ei wiaith yn ddwylol, ac am hynny'n anorch- fygol. Ei wlaith y peth ag y mae cyflwr dynoliaeth mewn angen o ho no. Y mae y peth sydd yn ol ewyllys Du w. Dim llwyddo byth i fod yn erbyn hwn. 2. Fod pob yimdrech yn erbyn gallu at- tynnol Crist yn ddifudd. Pe llwyddid; i'w attal, nid ennill fyddai hynny, ond colled-coiled i'r gwrthwyneb- wyr eu hunain-y golled ddifrifolaf allent gwrdd byth. Dyma'r Gwaredwr yr ymddiriedwn ynddo. Enaid! Y mae llif trydanol gallu attynol Hwn yn gyfeiriedig at dy gydwybod! Paid giadael magnet anufudd-dod dy dynnu oddi wrtho. Aed y byd a'r bydoedd, a'r oes a'r oesau ar ei ol byth bythoedd. Amen.
■ 1 \j—' ■■■ Horeb (M.C.), Treherbert.Tracldododd y Parcli. "W". Cvnon Evans ei ddarlitli bob- J(.)Ilil Bunyan '4 ti"s Forolior Hi Rhag., i g-yiiulleldfa inlwyii- hawyd y ddarlith yn gyffredinol. Cadeir- iwyd gan y Parch. D. Williams, gweinidog.
0 GAEL DEFOD 0 GWBL
"0 GAEL DEFOD 0 GWBL." Mr. Gol.Tua dechreu ein trydedd flwyddyn yn Athrofa Hwlffordd galwyd arnom fyned am Sul i Harmony, Pencaer. Nid oedd reilffordd y pryd hyny i Aber- gwiaen lac felly rhaid oeddi myned yno yn y oerbyd oauedig redai rhwng y ddau Ie. Un o'n cyd-deithwyr oedd foneddwr eg- lwysig-t-mab i offeiriad o'r ardal y cyf- eiriem tuag ati. Yr oedd etholiad: cyffred- inol ar droed yn y wlaid ax y pryd, ac yr oedd y teimladau gwleidyddol yn rhedeg yn uchel. Pexthynai ein cyd-deithiwr i'r Indian Civil Service, a mawr oedd eisel dros y blaid Geidwadol. Credai fod llwydd iant y wlad a dyogelweh yr Ymherodraeth yn eu oadwraeth hwy. Credai Ceidwadwyr cylchoedd H wlfforidd fod eu haflwyddiant i'w briodoli i riaddlau helaeth i fyfyrwyr y Coleg-fod rhyw ugain ohonynt yn ym- wlasgaru ar hyd a lied y sir ar y iSuliau ac yn gweithlledu fel "agents" i'r ymgeis- ydd Rhyddfrydol. Pan ddeallodd' y bon- eddwr eglwysig ein bod yn un ohonynt, ymgymerodd a'r gwaith o'n goleuo ac aeth yn ddadl frwd. 'Llwyddasom i gario'r ddadl yn mlaen gyda digon o urddas a hunanfeddiant fel na wridasom pan ganfyddasom yn Harmony boreu dranoeth foneddiges eisteddai wrth ein hochr yn y oerbyd y dydd blaenorol. Wedi methu ein hargyhoeddi o gyfeiliornad ein ffoxdd Avleidyddol, newidiodd y boneddwr ei don a daeth yn hynod gyfeillgar. Hysbysodd ni fod llawer o Fedyddwyr i'w cael yn India, a chanmolai eu sel genhadol. Dyg- odd ei sylwadau i derfyniad trwy ein hyis- bysu nad oedd1 ond gwahaniaeth byohan rhyngom ni ar Uchel-Eglwyswyr--y blaid y perthynjai ef iddi,rei,n bod ni fel hwy- thau yn ddefodwyx (xitualists) gan gyfeir- io (at y pwys mawr osodwn ar yr ordin- hadau ac yn arbenig felly yr ordinhad1 o fedydd. Dyna'r ;wiaith gyntaf i ni gael ar ddeall mai defodwyr yw'r Bedyddwyr. Ond ymddengys oddi wrth ysgrif y Parch. Her- bert Morgan yn Y Beirniad" fod rhyw gymaint o sail i'r dyb, oblegid fel defod yr ysgrifena ef e am yr ordinhad o fedydd fel yr laxferir hi yn ein mysg. Nid ein bwriad yma yw dweyd dim am yr ysgrif fel y cyfryw. Ei gwendid yw fod" Mr. Morgan yn ysgrifenu dros blaid o bobl nad yw ef ei hun erbyn hyn yn .perthyn iddynt mac yn eu cynrychioli. Ond yr ym ninau fel yr Hybiarch. Edward Parry yn teimlo yn bur siomedig pan yn darllen y geiriau hy;n yn yr ysgrif o gael defod o gwbl nid oes amheuaeth nad dyna'r ffurf gymhwysaf o la wer." Mae'r geiriau yn swnio i ninau fel pe yn bychanu'r ordin- had lao yn edrych arni fel rhywbeth nad yw o fia-wr gwahaniaeth a arferir hi o gwbl. Os mai defod yn unig yw, eto defod yw y gwelodd Crist yn dda ymostwng iddi a'i sefydlu yn ei eglwys wedi derbyn ohono "Bob awdurdoid yn y Nef ac ar y ddaear.' y n y Nef' ?ac ar y 'd d,aear. A defod a orohymynwyd ganddo ar yr un anadliad ;a'r hyn yn sicr sydd yn fwy, na defod, set pregethiad yr efengyl i bob creadur. Methwn yn deg a gweled isut y gellir derbyn Crist yn awdurdod ar rai materion a'i anwybyddu ar faterion exaill nad oes genyfm un sail i gredu a ystyrid ganddo lei yn llai eu pwys. A ohaniatau mai defod y;n unig yw bedydd, nid yw yn canlyn y gellir ei hanbyddu. Mae'ndeb- yg mai dyna yw priodas ond awgryma Paul ei bod o'r pwys mwyaf'. "Anrhyd- us yw prioda;s yn mhawb," a phe anwyb- yddid hi fel sefydliadbyddai y trychineb mwyaf i gymdeithas. Tra yn cydnabod y gellir edrych ar fedydd fel defod fel yr lar- ferir yr ordinhad gan rai pobl eto credwn fod liodyldd y Newydd yn rhyw- beth tra gwahajiol,— yn cwrdd a rhyw ang- enrheidrwydd moesol yn natur dyn pan wedi ei ddeff-t-oi i'r ymdeimlad o'i gyfrifoldeb gan Ysbryd Duw. Tueddir ni i gredu hy,n gan yr ystyriaothau canlynol. 1. Mae yn y Testament Newydd gyfeir- iadau jat yr prdinhaid sydd ar unwaith yn cynwys ei bod yn fWYI !na defod (a) Geiriau Crist ar ladeg ei fiedydrliad. "Gad yr awrhon canys fel hyn y mae yn weddys i ni gyf- lawni pob oyfiawinder." 0 dan bwys go- lygon ac yn awyxgylch personoliaeth y gwr ieuanc o Nazareth aeth y dyn nad ofnai neb, na pharchai wyneb brenhinoedd ac na phetrusai alw arweinwyr crefyddol i&i oes a'i wlad yn genhodlaeth gwiberod, yn llyn dwfr, a thorodd allan i ddywedyd mewn ofn a dyohryn, Y inae arnaf fi eisiau fy medyddio gennyt ti ac a ddeui di a,ttaf fi." Mae yna xhywbeth yn nglyn a bedyddiad yr lesu,—xhwygiad y Uen rhwng y ddau fyd,-ydy(nt mor agos ac eto mox bell, yn nghyd p. disgyniad yr Yspxyd arno sydd yn peru i ni gredu fod yr hyn gym- erodd le yn fwy, ina defod. (b) Geiriau Pedr pan yn cyfeirio at yr ordinhad, Nid bwrw ymaith fudreddi'r cnawd, eithr ymatteb cydwybod dda tuag at Dduw." 2. Fod rhai o'r dynion dyfnaf eu pxofiad, -dynion ydynt wedi cyffwrdd a'r waelod- graig (bottom rook) mewn pxofiad crefyddol wedi teimlo fod ufuddhau i'r ordinhad hon yn rhyw fiath o angenrheidrwydd moesol iddynt. Sicrheir ni fod rhai o arwein.wyr crefyddol Cymru, mogis Henry Rees, Dr. Owen Thomas, a'r Prif Athraw: T. 0. Ed- wards, wedi oael profiad, felly. Mae yn anhawdd (meddwl am y dynion hy-n,-ax- weinwyr eu henwad, yn oymeryd y fath g,am os nad oeddent yn teimlo fod bedydd y:n rhywbeth mwy pa defod. Hefyd ym- ddengys fod hyn yn wir am rai o ddi- wygwyr mwyaf y byd yma, megis Moody, Muller, Gipsy Smith, a Campbell Morgan. Mae'n eglur fod ufuddhau yn y bedydd yn tfoddion gras i'r dynion hyn, ac mae'r un peth yn wir lam ddysgyblion llai adna- byddus. Rai blynyddau yn ol cawsomein hunain y;n gwasanaethu eglwys Seisnig yn Lloegr. Ar ol pedfia'r boreu aethpwyd i weIeel chwaer ieuanc oedd fel "blodeuyn bach, Telynog yn graddol, graddol wywo" o'r darfodedigaeth. Yohydig cyn hyny am- lygodd awydd dod yn aelod, a chan ei bod yn lafiach ac yn fethiedig awgrymodd diac- oniiaid yr eglwys iddi y gellid ei derbyn heb gael ei bedyddio. 0, ma, meddai, "dy:na'r peth wyf fi Jam gael wneyd,- cyflwyno fy hun i'r lesu yn y bedydd, a hyny yn ngwydd fy nghyfoedion a/m Nrynd- iau ieuainc. Ac felly, er yn fethedig, gweinyddwyd yr ordinhad, yr hyn a fu iddi hi yn foddion gras, ao yn ol ei thyst- iolaethhi ei hun yn rhywbeth mwy na, defod. 3. Mae'n ffaith gydnabyddedig mai mewn oyfnodau o ddeffroadau crefyddol nerthol,- pan agorir ffynnonau dyfnder mawr; y prof- iad crefyddol mewn dynion y gosoTlir y gwerth priodol iar yr ordinhad hon. Dyna, sydd yn cyfrif am safle'r Bedyddwyr yn America heddyw. Yn flaenorol i'r deffro- adau grymus gymerasant le dan weinidog- aeth Whitfield a Wesley yn y ddeunawfed ganrif ,nid oeddent ma Iluosog na ohynyddol, ond Yin ystod y deffroad,au nerthol hyny, lianwyd eu oapeli ;a rhoddiwyd ysgogiad i'r tnudiiad Bedyddiedig yn America sydd hyd heddyw yn eu galluogi i ymgodymu'n llwyddiJanus la dylifiad pobloedd o bob gwlad a ohenedl i gyflandir mawr y Gor- llewin. Cymer yr un peth le yn Rwsia yn ein dyddiau ni. Byddai myfyrio ar hane.s sefydliad yr teglwysi hyn yn Rwsia heddyw,-yn nghanol erlidigaethau ynricr o tarwiain amln i gredu fod bedydd yn rhywbeth tmwy ma defod. Nid oes o ran hyny langen myned o'r tu allan i Gymru or canfod yr un peth. Yn ystod blwyddyn y diwygiad bedyddiwyd yn Nghymru agos i ddeg mil ar hugain, a phe gellid cael gol wg lai1 hanes :oudd y dyddiau hyny cred- wn y oaem mai gwaith rhywrai yn ceisio mygu y teimladau cxefyddol mwyaf dwys' a dwfn a thagu argylioeddiadau gyfrifa