Llyfrgell Owen Phrasebank - gynnau
Ni ofynnodd iddi erioed gynnau tân na gwneud neges, roedd yn ormod o þr bonheddig i hynny.
Soniais gynnau am 'rin' llenyddiaeth Kate Roberts.
Dywedais gynnau fod Thomas Parry yn y pantheon.
Crynodeb byr yw'r canlynol o'r newyddion a gefais wrth bori trwy ddau bapur newydd yn unig y bore yma: Bavaria - tân wedi'i gynnau'n fwriadol mewn tþ a oedd yn gartref i deuluoedd Twrcaidd.
Fel y dywedodd ein harweinydd, rydym yn ymladd, yn dawnsio, yn canu ac yn ein harfogi ein hunain â gynnau er mwyn ein hamddiffyn ein hunain.
Yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, roedd o ac Elwyn Bodhalan yn hogia wedi cael model o iwnifform y Gatrawd Gymreig bob un; a phan oeddan ni'n dod adre o'r capel ar y Sul roedd y ddau yn sefyll, un wrth bob cilbost efo'u gynnau slygs, yn gwylio lon Caebrynia.
'Ond yr hen ddyn mawr yna a redodd o'r fynwent yma gynnau.
'Gyda llaw, Modryb,' gofynnodd Mam gan gofio, 'wnaethoch chi ddim tisian gynnau, do?'
Roedd hi'r oer gythreulig y tu allan y bore hwnnw, ond roedd hi'n siŵr ei bod hi'n oerach o dipyn yn y tŷ, fel pe na bai'r tân wedi ei gynnau ers dyddiau.
Mynnai hefyd nad hi oedd wedi tisian gynnau, pan oedd Mam yn y stafell ymolchi.
Cyfrannodd syniadau beiddgar at gynnau'r chwyldroadau yn America a Ffrainc ac yr oedd rhai o'r rheini'n hynod feirniadol o Gristionogaeth.
Roedd y gaeaf yn agosÐu, a bwriad Saddam oedd gyrru'r Kurdiaid i'r mynyddoedd unwaith eto; os na fyddai'r gynnau yn eu lladd, bydden nhw'n siwr o farw yn yr oerfel.
Ambell dro troi a throsi am hydion, ychydig funudau o gysgu a breuddwydio hiraethus ac yna dihuno drachefn a'r breuddwyd gynnau'n deffro pryderon amdanynt gartref.