Dyfodol yr laith Gymraeg. - Free Online Library
Dyfodol yr laith Gymraeg.
<a href="https://www.thefreelibrary.com/Dyfodol+yr+laith+Gymraeg.-a0106282028</a>
MLA style: "Dyfodol yr laith Gymraeg.." The Free Library. 2003 MGN Ltd. 10 Dec. 2019 https://www.thefreelibrary.com/Dyfodol+yr+laith+Gymraeg.-a0106282028
Chicago style: The Free Library. S.v. Dyfodol yr laith Gymraeg.." Retrieved Dec 10 2019 from https://www.thefreelibrary.com/Dyfodol+yr+laith+Gymraeg.-a0106282028
APA style: Dyfodol yr laith Gymraeg.. (n.d.) >The Free Library. (2014). Retrieved Dec 10 2019 from https://www.thefreelibrary.com/Dyfodol+yr+laith+Gymraeg.-a0106282028
Byline: Huw Lewis
AR un wedd, roedd canlyniadau Cyfrifiad 2001 yn galondid mawr. Wedi blynyddoedd o weld niferoedd y siaradwyr Cymraeg yn dirywio, gall rhywun ond croesawu elfen o gynnydd beth bynnag y bo.
Serch hynny, er mor galonogol ydyw, cam gwag fyddai dadlau bod y cynnydd hwn yn cadarnhau dadleuon a chyfeiriad Bwrdd yr Iaith a Llywodraeth Cymru.
I'r gwrthwyneb, gellid dadlau fod Cyfrifiad 2001 yn cadarnhau rhai o ragdybiaethau Cymdeithas yr Iaith.
Ond, ar yr un pryd, dadleuwyd na fyddai hyn, o anghenrhaid, yn arwain at gynnal y Gymraeg a'i normaleiddio fel iaith gymunedol fyw. Yr hyn a wnai'r Gymdeithas ar y pryd, oedd rhybuddio rhag creu dyfodol cul i'r iaith - dyfodol lle byddai ond modd i rai Cymru ymwybodol i ddefnyddio'r Gymraeg mewn sefyllfaoedd arbennig, tra byddai'r nifer o gymunedau Cymraeg yn dirywio yn aruthrol o gyflym.
Erbyn heddiw, mae angen ail-ystyried y ddadl hon, gan ei bod yn berthnasol iawn i rai o gasgliadau Cyfrifiad 2001.
I dechrau, tra ein bod yn gweld cynnydd yn y nifer o unigolion sydd yn 'gwybod' Cymraeg, nid ydym yn cysylltu hynny gyda hawliau go iawn i ddefnyddio'r iaith. Mae Deddf Iaith 1993 a'r diwylliant 'Welsh on demand' sydd yn rhan anatod ohono, yn rhwystro unrhyw ddatblygiad o'r fath.
Ar hyn o bryd, os ydyn ni am dderbyn gwasanaeth Cymraeg - bil ffon, er engrhaifft, neu ffurflen - mae'n rhaid gofyn yn arbennig amdano, a hynny, wrth gwrs, cyhyd 'i fod yn rhesymol ac yn ymarferol.
Serch hynny, nid yw gorfod gofyn dro ar ol tro am y Gymraeg yn gweud dim mwy na swcro lleiafrif penderfynol.
Ar yr un pryd, mae'r ffaith bod y Ddeddf Iaith yn gyfyngedig i'r sector gyhoeddus, yn golygu bod cwmniau preifat, sydd bellach yn gyfrifol am gymaint o wasanaethau, yn rhydd i anwybyddu'r iaith.
Yn sicr, nid yw gwneud y Gymraeg yn fwy trafferthus, gan ei gwthio i'r cyrion yn fodd o annog pobl - yn enwedig dysgwyr a phlant ifanc - i wneud mwy o ddefnydd ohoni.
Ymhellach, mae'r methiant i osod angenion yr iaith a chymunedau Cymru - yn wledig a threfol - fel ystyriaeth ganolog ym mhob maes polisi (er enghraifft tai, cynllunio a'r economi), yn arwain at danseilio rhagolygon y cymunedau hynny, lle mae'r iaith Gymraeg yn gyfrwng naturiol. Cafwyd cadarnhad pellach o'r methiant hwn wythnos yma, wrth i Gyngor Sir Caerfyrddin roi sel bendith ar Gynllun Datblugu Unedol a allai arwain at godi dros 11,000 o dai yn y sir dros y pymtheg mlynedd nesaf.
Dyma gynllun a luniwyd heb gynnal unrhyw ymchwil i'r angen lleol am dai ac heb ystyried effeithiau posib y datblygiad ar gymunedau Cymraeg y sir.
Felly, y cwestiwn mawr a ddylai godi yn sgil canlyniadau Cyfrifiad 2001 yw sut fath o ddyfodol ydym ni am ei greu i'r Gymraeg? Yn nhyb Cymdeithas yr Iaith, ni fydd y llwybr cul presennol yn fodd o ryddhau ac ehangu'r defnydd o'r Gymraeg, gan roi'r hawl i bobl ei ddefnyddio ym mhob agwedd o fywyd.