Plant sy'n byw gyda rhywun â phroblemau iechyd meddwl dau draean yn fwy tebygol o wynebu anawsterau tebyg - Newyddion - Prifysgol Caerdydd
Plant sy'n byw gyda rhywun â phroblemau iechyd meddwl dau draean yn fwy tebygol o wynebu anawsterau tebyg
Yn ôl ymchwil, mae'r risg y bydd plant yn datblygu salwch meddwl yn cynyddu'n sylweddol os ydynt wedi byw gyda rhywun sydd hefyd ag anhwylder iechyd meddwl cyffredin.
Fe ddefnyddiodd ymchwilwyr gofnodion dienw o gleifion sy'n cael eu derbyn i ysbytai, yn ogystal â chofnodion meddygon teulu fu'n olrhain 190,000 o blant yn byw yng Nghymru o'u genedigaeth hyd at 15 oed. Fe gofnododd symptomau, diagnosis a thriniaethau iechyd meddwl, yn ogystal â dadansoddi materion iechyd meddwl ac anhwylderau datblygiadol fel anableddau dysgu neu ddiffyg sylw.
Yn ôl yr awdur arweiniol, Dr Emily Lowthian, a gynhaliodd yr ymchwil yng Nghanolfan Datblygu a Gwerthuso Ymyriadau Cymhleth ym maes Gwella Iechyd y Cyhoedd (DECIPHer) Prifysgol Caerdydd: "Mae ein canfyddiadau yn dangos bod salwch meddwl ac amrywiaeth eang o symptomau cysylltiedig yn brofiadau cyffredin i lawer o blant a phobl ifanc, hyd yn oed cyn dechrau'r pandemig..."
"Dros 18 mis diwethaf y pandemig yn benodol, bydd llawer iawn o bobl wedi cael anawsterau a achosir gan unigedd, newidiadau i'w cydbwysedd bywyd-gwaith, a nifer o ffactorau eraill hefyd. Bydd y plant a'r bobl ifanc sydd heb allu mynd i'r ysgol ac sydd wedi colli profiadau pwysig eraill ymhlith y rhai sydd wedi wynebu'r heriau mwyaf."
Ychwanegodd Dr Lowthian, sydd bellach yn Swyddog Ymchwil a Gwyddonydd Data yn Ysgol Meddygaeth Prifysgol Abertawe: "Rydyn ni'n gwybod bod anawsterau iechyd meddwl yn ystod plentyndod yn parhau nes eu bod yn oedolion, felly mae'n hanfodol bod ymyriadau effeithiol ar waith i gefnogi pobl ifanc ar yr adeg ffurfiannol hon yn eu bywydau. Hoffem weld llunwyr polisïau yn defnyddio COVID-19 fel catalydd i ymateb i'n canfyddiadau a rhoi strategaethau cefnogi ar waith ar gyfer plant a theuluoedd yng Nghymru."
Fe wnaeth yr astudiaeth, a ddefnyddiodd gwerth 14 mlynedd o ddata rhwng 1998 a 2012, ddangos bod cysylltiad hefyd rhwng aelodau'r teulu oedd â salwch meddwl, â chyflyrau eraill ymhlith plant fel anhwylderau personoliaeth neu fwyta.
Fe ddaeth i'r amlwg iddynt bod afiechyd meddwl ymhlith aelodau'r cartref yn gysylltiedig â chynnydd o 42% mewn anhwylderau datblygiadol, gan gynnwys anableddau dysgu neu anhwylderau diffyg canolbwyntio.
Fe ychwanegodd y cyd-awdur Dr Rebecca Anthony, sy'n Gydymaith Ymchwil yn DECIPHer: "Efallai bod y cysylltiadau rhwng erledigaeth ac iechyd meddwl plentyndod yn fwy dealladwy o ystyried y trawma sy'n gysylltiedig â'r profiadau hyn. Er na ddaethom o hyd i unrhyw dystiolaeth sy'n awgrymu bod profiadau'n waeth mewn mannau difreintiedig, mae angen mwy o ymchwil yn y maes hwn..."
"Yn y cyfamser, nid oes amheuaeth y byddai cynnig cefnogaeth i gael mynediad at ofal iechyd da a chyfleoedd i fynd i'r afael ag anghenion iechyd meddwl yn gam i'r cyfeiriad cywir. Gallai hyn gynnwys mentrau cymunedol i feithrin gwydnwch, yn ogystal â rhaglenni mewn ysgolion neu i deuluoedd."