Llywodraeth Cymru | Asbestos
Diweddarwyd 21 Mehefin 2010
Mae'r dudalen hon yn egluro'r ddeddfwriaeth ynghylch cael gwared ar sylweddau peryglus.
Mae asbestos yn fwyn naturiol a ddefnyddid mewn amryw ddeunyddiau adeiladu i'w gwneud yn fwy anhyblyg, ac yn fwy galluog i wrthsefyll tân. Fe'i defnyddid yn amryw nwyddau ar gyfer y cartref, hefyd: byrddau smwddio a menig popty, e.e.
Defnyddid llawer o asbestos ar gyfer adeiladu ym Mhrydain o'r 1950au hyd ganol y 1980au.
Dyma rhai rhannau o'ch cartref chi lle byddai'n bosibl i chi ganfod asbestos:
landeri bargodion, a phibellau glaw
plancedi tân
toeau modurdai a siediau
leinin waliau, nenfydau a drysau
paneli ynysu rhai stôr-wresogyddion
paneli baddonau
ffliwiau gwres canolog
deunydd llenwi asbestos rhydd rhwng lloriau ac ym mharwydydd
theils llawr.
Mae'r rhan fwyaf ohonom yn byw gydag ychydig bach o asbestos yn yr atmosffer, heb inni fod dim gwaeth. Gall ffibrau a llwch asbestos fod yn beryglus iawn os anedlir rhagor ohonynt dros gyfnod, pryd y gallant achosi clefydau difrifol ar yr ysgyfaint, gan gynnwys cancr. Yn aml, nid yw arwyddion y clefydau hyn yn ymddangos hyd 20 - 30 mlynedd wedi anadlu'r asbestos.
Y Rheoliadau Rheoli Asbestos
Daeth Rheoliadau Rheoli Asbestos 2006 (dolen allanol, Saesneg yn unig) i rym ar y 13eg o Dachwedd 2006 (Rheoliadau Asbestos - SI 2006/2739).
Bu Rheoliadau blaenorol ynglŷn â gwahardd, asbestos, ei reoli yn y gweithle, a'i drwyddedu. Daw Rheoliadau 2006 â hwy oll at ei gilydd.
Mae'r Rheoliadau'n gwahardd mewnforio, cyflenwi a defnyddio pob math o asbestos. Parhânt â'r gwaharddiad ar asbestos glas a brown (1985) a gwyn (1999). Parhânt hefyd â'r gwaharddiad ar ddefnyddio cynhyrchion asbestos ail-law. Mae'r gwaharddiad yn cynnwys defnyddio asbestos o'r newydd. Os yw defnyddiau presennol sy'n cynnwys asbestos mewn cyflwr da, gellir eu gadael yn eu lle, cadw golwg arnynt a'u rheoli er mwyn sicrhau nad oes tarfu arnynt.
Mae gwastraff asbestos hefyd yn cynnwys deunyddiau adeiladu halog, offer na ellir eu dadhalogi, offer amddiffyn personol a chlytiau glanhau gwlybion. Os yn ansicr, gwell barnu fod gwastraff yn "beryglus" neu'n "arbennig".
Bernir fod gwastraff asbestos yn "wastraff peryglus" pan fo rhagor na 0.1% o asbestos ynddo.
Yng Nghymru a Lloegr, mae'r Rheoliadau Gwastraff Peryglus yn cynnwys delio ag asbestos gwastraff.
Mae angen i chi lenwi Traddodeb Gwastraff ar gyfer gwastraff asbestos.
Cymru, Lloegr a'r Alban
Yng Nghymru, Lloegr a'r Alban daw pob gwastraff asbestos tan Restr 2 Rheoliadau Rheoli Asbestos 2006. Daw'r rhan fwyaf o wastraff tan Reoliadau Cludo Nwyddau Peryglus (ayyb) 2004 (CNP).
Nid yw asbestos wedi'i gyd-rwymo'n gadarn, sment asbestos na phethau wedi'u hatgyfnerthu ag asbestos yn tueddu i ollwng ffibrau peryglus neu anadladwy'n rhwydd: felly nid yw'r Rheoliadau CNP yn eu cynnwys nhw.
Mae'r Rheoliadau Cludo Nwyddau Peryglus (ayyb) 2004 (CNP) yn cynnwys pob math arall ar asbestos.
Am gyngor ynghylch gwaredu asbestos yn ddiogel, galwch linell ymholiadau cyffredinol Cyfoeth Naturiol Cymru ar 0300 065 3000.
Os oes gennych unrhyw sylwadau ynghylch y we-dudalen hon, neu os hoffech wybodaeth am Asbestos yng Nghymru, e-bostiwch Llywodraeth Cynulliad Cymru yn: Waste@wales.gsi.gov.uk.