Geiriau | O'r Pedwar Gwynt
# Geiriau
Gwatwar y penbwl
Tybed nad 'Pwllderi' gan Dewi Emrys (1881–1952) yw cerdd dafodiaith enwocaf y Gymraeg? Mae'n haeddiannol enwog am y darlun cofiadwy o gynefin y siaradwr a ddisgrifir yn iaith gyfoethog sir Benfro ...
Ar dir fferm Blaen Einion yng ngogledd eithaf Ceredigion, y mae arbrawf ar waith i ailgyflwyno'r afanc i un gornel fechan a chaeedig o dir Cymru. Ar lefel genedlaethol, mae Prosiect Afancod Cymru wrthi'n ymchwilio i effaith bosibl ail-gyflwyno'r anifail i'w hen gynefinoedd yng…
'Llaeth Cymreig gan Wartheg Cymreig'
Mae taro i'r siop yn mynd yn brofiad mwyfwy gwleidyddol y dyddiau hyn wrth i gynnyrch o bob math gael ei frandio â Jaciau'r Undeb breision (ac ambell waith â'r Ddraig Goch hithau). Beth bynnag eich barn am hynny, mae'n newydd da fod y Gymraeg erbyn hyn i'w…
Geiriau: Ar i fyny
Ai'r un person ydwyf heddiw ag yr oeddwn ddeng mlynedd, ugain mlynedd, ddeugain mlynedd yn ôl? Dyma gwestiwn oesol y gall y llenor a'r gwyddonydd fel ei gilydd geisio ei ateb. Mae un ystadegyn yn awgrymu bod oddeutu 98 y cant o'r atomau yn…
Geiriau: Hela'r iwrch
A glywsoch erioed gyfarthiad yr iwrch? Sŵn garw, cryno: ei ansawdd cyfryw ag i awgrymu bod cysylltiad onomatopeaidd rhyngddo ac enw'r creadur ei hun (er nad felly y mae, hyd y gwn). Nis clywais erioed, ac eithrio – wrth gwrs ­– ar YouTube. Ond erbyn hyn…
Geiriau: Dyheu
Ei gyd-destun yw gogoniant gair. Yn yr ymgysylltu â geiriau eraill y mae'r gwefru; yn y gwrthdaro y daw'r gwreichion. Fel callestr ar ddur. Ond mae geiriau weithiau'n hunangynhaliol, yn sefyll ar eu traed eu hunain, heb gynhaliaeth eu cymheiriaid ...
Geiriau: Streigl
Tarian y Gweithiwr, Calan Gaeaf 1900, tudalen 6. Ar y sgrin, ar fy nglin: y papur newydd radicalaidd o'r De diwydiannol wedi ei ddigido gan y Llyfrgell Genedlaethol. Rwy'n chwyddo'r ddelwedd ac yn sgrolio yma ac acw ...