Cyflwyno tystiolaeth am gartref i Wasanaeth Erlyn y Goron - BBC Cymru Fyw
Cyflwyno tystiolaeth am gartref i Wasanaeth Erlyn y Goron
disgrifiad o'r llunCafodd preswylwyr eu symud o Gower Lodge ym mis Awst
Mae ditectifs sy'n ymchwilio i honiadau o gamdrin mewn cartref gofal preifat i oedolion wedi cyflwyno tystiolaeth i Wasanaeth Erlyn y Goron.
Fis Awst fe ganfu arolwg fod Gower Lodge yn Nhre-Gŵyr, Abertawe yn "oer, anniogel, nad oedd yn lân".
Cafodd preswylwyr eu symud o'r cartref ac fe gafodd naw aelod o staff eu gwahardd.
Dywedodd Tracscare Limited, sy'n rhedeg y cartref, fod diogelwch preswylwyr yn flaenoriaeth.
Mae BBC Cymru wedi cael ar ddeall fod Tracscare Limited wedi ei ailenwi a bod enw'r cartref wedi ei newid o Gower Lodge i Cae Deri.
Tystiolaeth yn ymwneud â staff
Mae hi hefyd wedi dod i'r amlwg bod ymchwiliad ar y gweill i ddau gartref arall sy'n cael eu rhedeg gan Tracscare yn Lloegr, yn dilyn marwolaeth dau breswylwydd.
Dywedodd llefarydd ar ran Heddlu De Cymru eu bod wedi cyflwyno ffeil o dystiolaeth i Wasanaeth Erlyn y Goron fel rhan o ymchwiliad i'r gofal a oedd yn cael ei ddarparu yn Gower Lodge.
Mae'r ffeil yn ymwneud â chwe aelod o staff sydd wedi cael eu holi gan yr heddlu.
Roedd Gower Lodge yn darparu cartref a chefnogaeth i bobl gydag anableddau, anghenion dysgu dwys a phroblemau iechyd meddwl.
Cafodd yr holl breswylwyr eu symud o'r safle ar ôl i archwiliad yn Awst 2017 ddatgelu pryderon bod gwaith adeiladu yno yn cael effaith ar eu diogelwch a'u lles.
Wedi sawl arolwg dirybudd ym mis Awst, roedd adroddiad Arolygaeth Gofal Cymru yn datgan nad oedd y cartref yn ddiogel a bod angen "gweithredu ar frys" i symud trigolion i gartrefi eraill.
Dywedodd arolygwyr bod preswylwyr yn byw mewn "amgylchedd oer, anniogel, nad oedd yn lân", bod perygl o syrthio neu ddioddef salwch a bod ofnau am yr effaith ar eu hiechyd meddwl.
Yn yr adroddiad roedd pryderon am sawl peth allai achosi cwymp, sylweddau niweidiol nad oedd yn cael eu storio'n ddiogel a cheblau trydan a pheipiau gwresogi heb eu gorchuddio.
'Dim cefnogaeth na goruchwylio'
Roedd arolygwyr yn nodi bod rheolwr gweithredol Tracscare wedi ymweld â Gower Lodge mor ddiweddar â Gorffennaf 2017 ond nad oedd wedi "adrodd am unrhyw bryderon yn y cartref".
Daeth yr adroddiad i'r casgliad fod proses diogelu ansawdd y cartref wedi methu ag adnabod y perygl i'r rhai oedd yn byw yno, ac er bod staff wedi cael eu recriwtio a'u hyfforddi yn ddigonol doedden nhw ddim bob amser yn cael eu cefnogi a'u goruchwylio'n ddigonol.
Roedd cofnodion yn dangos nad oedd un aelod o staff wedi ei oruchwylio am flwyddyn.
Cafodd Transcare ei ailenwi'n Accomplish Group yn gynharach eleni, ac mae BBC Cymru'n deall fod cartrefi eraill sy'n cael eu rhedeg gan y cwmni wedi cael eu beirniadu.
Bu farw Colette McCollough, 35, ym mis Gorffennaf 2016 tra'n byw ar gampws Milton Park - uned arbenigol ar gyfer awtistiaeth ac sy'n cael ei rhedeg gan Tracscare yn Sir Bedford.
Roedd gan Ms Cullough awtistiaeth, problemau iechyd meddwl gan gynnwys anorecsia ac OCD.
Fe gafodd ei tharo gan lori tra'n cerdded ar ffordd ddeuol yr A1 yn ystod oriau mân y bore.
Cafodd cwest i'w marwolaeth ei agor a'i ohirio gan y crwner Ian Pears, ac mae Cyngor Bwrdeisdref Bedford wedi cadarnhau eu bod yn cynnal adolygiad i'w marwolaeth.
Dywedodd Terry Rich, Cadeirydd Bwrdd Diogelu Oedolion Cyngor Bwrdeistref Bedford nad oedd yr adroddiad wedi ei gymeradwyo gan y bwrdd eto, ond ei fod yn dangos bod sawl gwers i'w dysgu gan yr holl asiantaethau, gan gynnwys Tracscare.
Cyflwyno mesurau arbennig
Mewn digwyddiad arall cafodd Robin Richards ei ddarganfod wedi ceisio lladd ei hun yn Highbridge Court yn Burnham-on-Sea, Gwlad yr Haf yng Ngorffennaf 2015.
Mae'r cartref hwn hefyd yn cael ei redeg gan yr un cwmni.
Bu farw Mr Richards yn yr ysbyty bedwar diwrnod yn ddiweddarach yn 33 oed.
Clywodd cwest yn gynharach yn y mis bod Mr Richards, oedd ag Aspergers ac ADHD, wedi symud i'r cartref bythefnos yn gynharach ar ôl gadael uned seiciatrig.
Daeth y rheithgor yn y cwest i'r casgliad bod diffyg cyfathrebu rhwng yr asiantaethau a chynllun gofal annigonol wedi arwain at farwolaeth Mr Richards.
Clywodd y cwest nad oedd staff yn y cartref wedi cael hyfforddiant ddigonol ac nad oedd Mr Richards yn cael ei ystyried fel rhywun allai achosi niwed i'w hun.
Wedi marwolaeth Mr Richards dywedodd y Comisiwn Ansawdd Gofal nad oedd Highbridge Court yn ddiogel ac fe gyflwynwyd mesurau arbennig.
'Ymddiheuro'n ddwys'
Dywedodd llefarydd ar ran Tracscare: "Mae'r cwest yn tanlinellu methiannau yn 2015 gan y gwasanaethau iechyd meddwl a ninnau.
"Ry'n ni'n ymddiheuro'n ddwys i deulu Robin am y camgymeriadau."
Ychwanegodd y datganiad bod cyfres o welliannau wedi eu cyflwyno yn y cartref a'i fod bellach wedi ei ddisgrifio fel un da gan y Comisiwn Ansawdd Gofal.
Mae llefarydd ar ran Gofal Arolygaeth Cymru wedi cadarnhau bod enw Gower Lodge wedi newid i Cae Deri a bod y cartref bellach yn derbyn preswylwyr unwaith yn rhagor, cyn belled â bod yr awdurdodau'n cael chwe wythnos o rybudd.
Dywedodd llefarydd ar ran Tracscare bod y gwasanaeth wedi ei ailgofrestru ac y bydd yn ailagor yn fuan.
Ychwanegodd na fyddai'n briodol i'r cwmni wneud sylw pellach ar achos Colette McCullough cyn y cwest.