BBC - Adroddiad 'damniol' i 'gysylltiadau' Prifysgol Cymru
Diweddarwyd: Dydd Mercher, 22 Mehefin 2011, 05:46 GMT 06:46 UK
Adroddiad 'damniol' i 'gysylltiadau' Prifysgol Cymru
Mae pum sefydliad yng Nghymru yn cyflwyno graddau Prifysgol Cymru
Mae Prifysgol Cymru wedi cael eu cynghori i ail-edrych ar eu holl gysylltiadau â sefydliadau addysg dramor.
Dywedodd adroddiad gan y corff sydd yn goruchwylio addysg uwch, Quality Assurance Agency (QAA), bod tri chysylltiad gan y brifysgol dramor yn achosi pryder iddyn nhw.
Mewn ymateb dywedodd y brifysgol eu bod yn gwneud nifer o newidiadau ac yn datblygu strategaeth ryngwladol "wedi ei osod o fewn Cymru".
Yn ôl arbenigwr ar addysg uwch, Yr Athro Roger Brown, dyma'r adroddiad "mwya damniol" iddo weld ar gysylltiadau tramor prifysgol.
Fe ddaw'r adroddiad ar ôl iddi ddod i'r amlwg ar raglen Week In Week Out BBC Cymru - fod coleg ym Malaysia ac un yng Ngwlad Thai - oedd mewn partneriaeth â Phrifysgol Cymru - yn cynnig graddau ffug.
Dywed adroddiad QAA nad oedd Prifysgol Cymru wedi cynnal ymchwiliad llawn wrth sefydlu partneriaethau gyda'r colegau o dan sylw - doedden nhw ddim wedi cynnal trefn dilysu.
Aiff ymlaen i ddweud eu bod wedi "colli cyfle i fod yn wyliadwrus" am Fazley Yaakob - y canwr pop oedd yn rhedeg y coleg ym Malaysia - oedd yn honni fod ganddo ddoethuriaeth mewn gweinyddiaeth busnes.
Fe fyddwn i'n dweud bod hwn yn un o'r adroddiadau mwya difrifol i'w gyhoeddi ar brifysgol yn y blynyddoedd diweddar
Yr Athro Roger Brown, arbenigwr ar addysg
Roedd cymeradwyaeth y brifysgol o'r coleg ffasiwn yng Ngwlad Thai yn "annigonol" ac yn "ddiffygiol".
Fe wnaeth ymchwiliad QAA ganfod nad oedd gan yr aelod o staff gafodd ei anfon i archwilio'r coleg atgof o fod yno.
Roedd yr adroddiad hefyd yn ystyried cysylltiad y brifysgol gyda choleg busnes yn Singapore.
Yno fe wnaeth dau set o berchnogion ddiflannu, gan adael y myfyrwyr.
Mae gan y brifysgol gyfanswm o 130 o bartneriaethau mewn 30 o wledydd tramor a 20,000 yn astudio ar gyfer graddau'r brifysgol ar draws pedwar cyfandir.
Roedd QAA wedi gohirio cyhoeddi adolygiad sefydliadol - archwiliad bob chwe blynedd - wrth iddyn nhw ymchwilio.
Cafodd yr adolygiad ei gwblhau cyn i BBC Cymru ddarlledu'r rhaglen.
Roedd yr adolygiad yn nodi bod 'na "hyder" o fewn brifysgol ond nid oedd sôn am wendidau.
Mae'n rhaid i'r brifysgol ymateb i'r hyn sydd wedi ei nodi gan QAA drwy gyflwyno cynllun gweithredu.
Dyma'r ergyd ddiweddara i'r sefydliad ar ôl adroddiad ym mis Mawrth oedd yn dweud y dylid dirwyn Prifysgol Cymru i ben os yw cynlluniau eraill yn methu.
Llywodraeth y Cynulliad oedd wedi comisiynu'r adroddiad hwnnw.
Roedd yn dweud bod y brifysgol yn rhy ddibynnol ar incwm oddi wrth ddilysu cyrsiau mewn colegau tramor.
Prifysgol Cymru yw'r corff dyfarnu graddau i bum sefydliad yng Nghymru - Athrofa Prifysgol Cymru Caerdydd; Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant; Prifysgol Glyndŵr; Prifysgol Casnewydd a Phrifysgol Fetropolitan Abertawe.
Ond dywed yr adroddiad gan QAA nad ydi myfyrwyr yn y sefydliadau yma yn ymwybodol o'r brifysgol ac yn deall nad graddau o'r sefydliadau penodol maen nhw'n ei dderbyn.
Mae Caerdydd, Bangor, Aberystwyth ac Abertawe wedi tynnu allan o'r corff yn y blynyddoedd diweddar.
Yn ôl Yr Athro Brown mae gan Brifysgol Cymru "faterion difrifol iawn iawn i'w hateb".
"Mae'n her ddifrifol ac yn un y mae'n rhaid i'r brifysgol ei wynebu os yw am gadw'r enw da.
"Dwi erioed wedi gweld achos lle mae QAA yn gofyn i brifysgol adolygu ei holl bartneriaethau a hynny yn nifer sylweddol.
"Mae'n ddigynsail.
"Fe fyddwn i'n dweud bod hwn yn un o'r adroddiadau mwya difrifol i'w gyhoeddi ar brifysgol yn y blynyddoedd diweddar."
Mae Leighton Andrews, Gweinidog Addysg Cymru, wedi galw ar Brifysgol Cymru i weithredu ar fyrder i ateb y "methiannau difrifol mewn partneriaeth a sefydliadau tramor".
"Allwn ni ddim caniatáu i'r sefyllfa bresennol barhau," meddai.
"Mae dyfodol enw da addysg uwch yng Nghymru gyfan yn fantol.
"Dwi'n galw ar Gyngor Prifysgol Cymru i ddangos eu bod yn cymryd y mater yma o ddifri."
Dywedodd Yr Athro Philip Gummett, Prif Weithredwr Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru, bod yr adroddiad yn "nodi nifer o fethiannau amrywiol" yn ymddygiad y brifysgol.
"Mae angen ymateb brys ac effeithiol," meddai.
"Fe fyddwn ni hefyd yn ystyried hyn yn ein trafodaethau presennol sy'n cynnwys Prifysgol Cymru."
Mewn ymateb dywedodd Prifysgol Cymru eu bod yn croesawu casgliadau'r adroddiad a bod 'na "hyder yn cael ei roi yn safon rheolaeth ac academaidd y graddau yn ogystal â'r cyfleoedd i ddysgu".
Dywedodd llefarydd ar ran y brifysgol eu bod yn edrych ar ddatblygu strategaeth ryngwladol newydd a fydd wedi ei osod o fewn Cymru.