Uchelgeisiau Sir Gaerfyrddin i adfywio cymunedau gwledig
Categori: Amaethyddiaeth, Amgylchedd, Arian a Busnes, Gwleidyddiaeth, Iaith, Newyddion
Mae Cyngor Sir Caerfyrddin wedi datgelu ei uchelgeisiau i adfywio ei chymunedau gwledig gan gynnwys ei nod i ddiogelu'r Gymraeg.
Dyma'r tro cyntaf erioed i strategaeth eang gael ei llunio gan y Cyngor er mwyn canolbwyntio'n benodol ar ardaloedd gwledig.
Mae dros 60 y cant o boblogaeth Sir Gaerfyrddin yn byw mewn ardal wledig* a bwrdd gweithredol y Cyngor oedd y cyntaf i greu portffolio penodol i gynrychioli materion gwledig.
Mae'r Cynghorydd Cefin Campbell yn cyflawni'r rôl honno, ac ef sy'n cadeirio grŵp gorchwyl trawsbleidiol ar gyfer ymchwilio i'r hyn sydd ei angen i greu cymunedau ac economïau mwy cynaliadwy, ei ddeall a'i gynllunio.
Cyflwynodd y Cynghorydd Campbell ei adroddiad 'Symud Sir Gaerfyrddin Wledig Ymlaen' i'r Bwrdd Gweithredol am y tro cyntaf yr wythnos hon. Cafodd gefnogaeth lawn ei gydweithwyr ar gyfer cyflwyno'r adroddiad i'r Cyngor Llawn.
Wrth wraidd y strategaeth newydd y mae pwyslais ar greu swyddi a chyfleoedd busnes er mwyn i bobl ifanc aros ac ymgartrefu yn Sir Gaerfyrddin, yn hytrach na symud i ddod o hyd i swyddi o safon da a ffyrdd da o fyw rywle arall.
Mae pwyslais hefyd ar annog pobl ifanc i ddychwelyd i'w gwreiddiau, gyda chymhellion i'w helpu i sefydlu busnesau i gynnal eu hunain a'r economi leol.
Ymysg y mentrau sy'n cael sylw y mae gwneud defnydd arloesol o adeiladau gwag neu adeiladau amaethyddol diddefnydd ar gyfer creu hybiau i entrepreneuriaid, a gwella darpariaeth fand eang er mwyn sicrhau nad yw cysylltedd digidol yn rhwystr o ran datblygiad gwledig.
Gellid datblygu 'brand' Sir Gaerfyrddin i gynorthwyo a thyfu sector amaeth a bwyd amrywiol y sir, gan annog cymunedau i brynu cynnyrch lleol er mwyn cadw 'punt Sir Gaerfyrddin' yn y sir, a fydd yn rhoi hwb i sector twristiaeth y sir.
Mae ymrwymiad y Cyngor i leihau allyriadau carbon a'r defnydd o blastig hefyd yn rhan o'r cynllun, ac mae yna gynigion i weithio gyda phartneriaid ac asiantaethau i greu amgylchedd mwy cynaliadwy. Ceir hefyd seilwaith newydd gan gynnwys buddsoddiad mewn pwyntiau gwefru cyflym ar gyfer cerbydau trydan.
Mae paratoi at wynebu'r heriau fydd yn cael eu creu yn sgil Brexit yn ganolbwynt allweddol, er mwyn sicrhau na fydd effaith niweidiol ar y diwydiannau amaethyddol, sy'n cynnwys y mwyafrif helaeth o fusnesau Sir Gaerfyrddin wledig. Mae'r Cynghorydd Campbell yn galw ar Lywodraeth Cymru i gymryd mwy o gamau i flaengynllunio.
Mae'r adroddiad hefyd yn manylu ar 'Menter Deg Tref Wledig' a fydd yn cael ei lansio yn yr hydref i sicrhau bod trefi marchnad, o Lanymddyfri i Sanclêr, yn fwy cynaliadwy'n economaidd, yn gymdeithasol, ac yn ddiwylliannol ar gyfer y dyfodol.
"Mae mwy na 60 y cant o boblogaeth Sir Gaerfyrddin yn byw mewn ardaloedd gwledig, felly bydd hyn yn cael effaith ar y rhan fwyaf o bobl," meddai'r Cynghorydd Campbell.
Pobl ifanc yn gadael cymunedau gwledig
"Mae adfywio'r economi yn rhan hanfodol o'r adroddiad hwn. Y neges bwysig yw bod tua 1,000 o bobl ifanc yn gadael Sir Gaerfyrddin bob blwyddyn ar hyn o bryd - mae llawer o bobl dalentog wedi gadael; rydym yn gobeithio eu denu'n ôl i'r sir. Rydym am greu seilwaith fydd yn eu helpu o ran eu sgiliau entrepreneuraidd.
"Mae angen tai cynaliadwy arnom, mae angen i ni fod yn llai llym o ran ein canllawiau cynllunio ar gyfer datblygiad gwledig, ac mae angen i ni gefnogi ein hysgolion pentref er mwyn denu mwy o deuluoedd i ymgartrefu yn yr ardal."
Ychwanegodd: "Mae ein hargymhellion yn cynnwys amrywiaeth o fentrau a fydd galluogi ein pobl ifanc i fyw a gweithio'n lleol. Bydd y datblygiadau hyn hefyd yn cryfhau'r Gymraeg gan fod newidiadau demograffig yn un o'r rhesymau allweddol dros ei dirywiad graddol."
Dywedodd y Cynghorydd Emlyn Dole, Arweinydd Cyngor Sir Caerfyrddin: "Mae Llywodraeth Cymru yn talu sylw i'r adroddiad hwn - mae'n arloesol ac yn hanfodol."
Ewch i adran y Cyngor a Democratiaeth yn www.sirgar.llyw.cymru i ddarllen yr adroddiad llawn, sydd ar gael fel rhan o'r papurau agenda ar gyfer cyfarfod y Bwrdd Gweithredol ddydd Llun, ynghyd ag archif o'r ddadl yn y siambr.