SPCK Assemblies (Cymraeg) - 'Dyna fy Hawl!'
'Dyna fy Hawl!'
Gwasanaeth yn edrych ar Ddatganiad y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Dynol
Archwilio ein rhagdybiaeth o hawliau, a gweld nad yw hynny'n digwydd yn gyffredinol.
Fe allech chi lwytho i lawr luniau o brotestiadau oddi ar wefan newyddion.
Efallai yr hoffech chi chwarae'r gerddoriaeth 'They dance alone' gan Sting wrth i'r myfyrwyr ddod ynghyd i'r gwasanaeth. Mae'r trac yma'n cyfeirio at y rheini aeth ar goll yng ngwlad Chile yn ystod llywodraethiad Pinochet.
Ar 10 Rhagfyr 1948, arwyddwyd dogfen gan aelodau sefydliad newydd-anedig y Cenhedloedd Unedig. Roedd y ddogfen hon yn datgan ei bod yn mynd i siarad ar ran yr holl ddynoliaeth, ac roedd yn cadarnhau hawliau parhaol unigolion. Ond doedd y syniad yma o hawliau dynol ddim yn syniad newydd ychwaith. Roedd gan nifer o genhedloedd, gyda Phrydain, Ffrainc ac Unol Daleithiau America yn eu mysg, gyfreithiau eisoes yn diffinio hawliau eu dinasyddion.
Mae'r datganiad gorffenedig ar hawliau dynol yn cynnwys 30 o Erthyglau sy'n sail i'r holl gyfraith ryngwladol. Mae Erthygl 1 yn nodi bod pob unigolyn yn cael ei eni'n rhydd ac yn gyfartal o ran parch a hawliau – 'All human beings are born free and equal in dignity and rights' Ac mae'r erthygl yma wedi'i derbyn yn fyd-eang fwy neu lai heb fawr o anghytuno. Mae erthyglau eraill yn cadw hawliau dinasyddion i beidio â chael eu haflonyddu gan y wladwriaeth, i gael bywyd preifat, i beidio â chael eu cadw'n gaethweision, ac i gael hawl i fod yn berchen eiddo. Mae'r hawl i gael addysg, tâl cyfartal am waith cyfartal, a lloches, hefyd yn cael eu gwarantu gan y Datganiad.
Er gwaethaf hyn, mae'n amlwg, 60 mlynedd yn ddiweddarach, bod hawliau dynol cyffredinol ymhell o fod yn weithredol. Mae Unbenaethau yn parhau i ormesu dinasyddion mewn rhai gwledydd, ac mae cenhedloedd fel China, Iran a Gogledd Korea yn parhau i gyflawni camdriniaeth eang. Mae hyd yn oed rhai o'r gwledydd sydd wedi ymrwymo â'r Datganiad, fel Unol Daleithiau America a Phrydain wedi dechrau cymylu'r ffiniau. Er enghraifft, mae Erthygl 11 yn nodi na fydd unrhyw un yn gorfod wynebu arestiad, carchariad neu alltudiaeth fympwyol - 'No one shall be subjected to arbitrary arrest, detention or exile' - Mae hyn yn cael ei wyrdroi yn y frwydr yn erbyn terfysgaeth. Ar ben hyn, nid yw'r Erthygl hon yn un hawdd ei gweithredu.
Mae ymgais i gyflwyno hawliau dynol yn Irac ac Afghanistan wedi codi gwrthwynebiad oddi wrth gymunedau lleol a rhyngwladol. Ac mae'n edrych fel petai yna ryw anghytuno rhwng safiad heddychol y Cenhedloedd Unedig a'u hymrwymiad i hawliau'r rhai sy'n cael eu gormesu.