Abertawe - Dyfodol disglair i un o adeiladau hanesyddol Abertawe
Mae un o hen adeiladau mwyaf eiconig Abertawe'n edrych ymlaen at ddyfodol disglair dan reolaeth bobl leol.
Mae ardal las yn cael ei chreu yng nghanol datblygiad tai newydd - ac arsyllfa gyhydeddol hanesyddol Penlle'r-gaer bydd ei chanolbwynt trawiadol.
Gwerthodd Cyngor Abertawe'r safle 14.58 erw i fusnes lleol, Enzo's Homes, ac mae'r ddau wedi gweithio gydag Ymddiriedolaeth Penllergare i drosglwyddo'r arsyllfa i'r ymddiriedolaeth a fydd yn parhau i'w gwarchod a'i gwella.
Mae'r adeiledd 167 oed wedi'i gofrestru'n heneb gofrestredig gan gorff treftadaeth Cymru, Cadw.
Fe'i hadeiladwyd ym 1851 gan John Dillwyn Llewelyn, botanegwr enwog ac arloeswr ffotograffiaeth, fel anrheg ben-blwydd i'w ferch Thereza yn 16 oed. Roeddent yn byw ym Mhlasty Penlle'r-gaer sydd wedi hen ddiflannu. O'r arsyllfa hon, tua 1856, y tynnodd y ddau un o'r ffotograffau cyntaf o'r lleuad.
Mae'r cartrefi sydd bellach yn cael eu hadeiladu o amgylch yr arsyllfa yn amrywio o dai tair ystafell wely i dai bum ystafell wely. Bydd tri o'r cartrefi pum ystafell wely yn copïo golwg y plasty.
Meddai Paul Baker, is-gadeirydd a rheolwr-gyfarwyddwr yr ymddiriedolaeth, "Mae'r safle cyfan o bwysigrwydd hanesyddol mawr, felly rydym yn falch o fod yn cydweithio â Chyngor Abertawe ac Enzo's Homes ar y prosiect er mwyn ei ddiogelu ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.
"Mae'r arsyllfa yn un o ychydig adeileddau 19eg ganrif y safle sy'n parhau i fodoli ac mae'r ymddiriedolaeth am sicrhau ei bod yn parhau fel heneb i hanes enwog yr ystâd.
"Roedd teulu Dillwyn Llewelyn yn wyddonwyr amatur brwd - yn enwedig ym meysydd ffotograffiaeth, seryddiaeth a botaneg - ac mae'n bwysig bod yr arsyllfa yn cael ei chadw fel cofeb i'w waith arloesol.
Yn ystod y ganrif ddiwethaf, daeth yr ystâd yn weithle ar gyfer cannoedd o staff awdurdod lleol cyn ei fod yn ddiangen gan Gyngor Abertawe.
Meddai Clive Lloyd, Aelod Cabinet y Cyngor dros Drawsnewid Busnes a Pherfformiad, "Rwyf wrth fy modd ein bod wedi gallu gweithio gyda'r ymddiriedolaeth a'r datblygwr i gadw'r arsyllfa a'i gwella.
"Gwerthom y safle gan rydym eisiau bod yn fwy cost effeithiol nag erioed. Bydd y cynllun yn creu tai newydd ym Mhenlle'r-gaer a bydd yn cyd-fynd ag adfywiad Coed Cwm Penlle'r-gaer."
Meddai Enzo Sauro, o Enzo's Homes, "Rydym yn hynod gyffrous am y datblygiad hwn, a fydd yn cynnig cartrefi teuluol gwych mewn amgylchedd hardd a hanesyddol, gyda mynediad hawdd i ddinas Abertawe a choridor yr M4. Mae'r diddordeb yn y datblygiad wedi bod yn aruthrol.