Archives Network Wales - CMA: Cofysgrifau Capel Borth-y-Gest
Capel Borth-y-Gest, cofysgrifau (records)
Reference code(s): GB 0210 BORTHG
Title: CMA: Cofysgrifau Capel Borth-y-Gest
Short Title: Capel Borth-y-Gest, cofysgrifau (records)
Name of creator(s): Capel Borth-y-Gest
Administrative/Biographical history: Sefydlwyd yr achos yng nghapel Ebeneser (a elwir hefyd yn gapel Borth), yn Borth-y-Gest, plwyf Ynyscynhaearn, Sir Gaernarfon yn 1881. Cyn hyn cynhaliwyd Ysgol Sul a chyfarfod gweddi mewn adeilad a alwyd yn 'Llofft y Sied'. Yn 1874 adeiladwyd capel yng ngwaelod Mary St. a dechreuwyd addoli yno ym mis Hydref. Gan fod yr achos mor llewyrchus, adeiladwyd capel mwy o faint yn 1880 a gostiodd fil o bunnoedd. Galwyd y Parch. Griffith Parry yn fugail yno yn 1889, ac ef a fu'n weinidog yno tan ei farwolaeth yn 1937. Unwyd dwy eglwys y Borth a Morfa Bychan yn un ofalaeth yn 1893. Mae Capel Borth-y-Gest yn Nosbarth Tremadog, Henaduriaeth Llŷn ac Eifionydd.
Scope and content/abstract: Cofrestr Casgliad y Weinidogaeth, Capel Ebeneser, Borth-y-Gest, 1905-1929.
Ministry Collection Register of Ebeneser Chapel, Borth-y-Gest, 1905-1929.
Related material: Mae adroddiadau blynyddol y Capel, 1894-1972 (gyda bylchau) ar gael yn LlGC, ac yn CMA III/EZ2/30, 1920-1966 (gyda bylchau). Ceir hanes canmlwyddiant y capel yn CMA EZ3/187, a sefydlu pregethwyr yn CMA III/HZ2/J. Yn CMA III/EZ1/414/1-34 ceir cofrestri, cofnodion, cyfrifon a chofysgrifau eraill, 1873-1981, yn ymwneud â'r Capel a'r Ysgol Sul.
Ceir gweithredoedd, 1872, yn Adran y Llawysgrifau, Llyfrgell Prifysgol Cymru Bangor, a deunydd arall yn Archifdy Caernarfon.
Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r disgrifiad hwn: Cronfa ddata CAPELI yn LlGC; Davies, Evan R., Hanes yr Achos yn Ebeneser, Borthygest, 1874-1974 (Caernarfon, 1974) yn CMA EZ3/187; Blwy ddiadur a Dyddiadur Eglwys y Methodistiaid Calfinaidd , 2001.