Pont Plas Newydd - Cof y Cwmwd
Mae'n bosibl mai'r bont gyntaf i'w chodi oedd yr un a wnaed yn newydd ym 1776-7 ar orchymyn y Llys Chwater ar y ffordd dyrpeg. Pont dri bwa, un mawr 21 ' ar draws,a dau fach 10'6" ar draws, oedd y bont honno. Yr adeiladwyr oedd Francis Roberts, Coch-y-big, Clynnog Fawr, iwmon; Meyrick Roberts, Brysgyni, Clynnog fawr, saer coed; a Robert Roberts, Clynnog Fawr, saer coed. Roeddent hefyd i godi bont dros Afon Weddus, Clynnog Fawr, a chost y ddwy bont oedd £200 am Bont Llifon a £100 am Bont Weddys.[2]
Ym 1836, hysbysodd un John Parry ymddiriedolwyr Ymddiriedolaeth Hen Dyrpeg Sir Gaernarfon oedd yn gyfrifol am y ffordd dyrpeg ei fod am gwyno wrth yr ynadon fod y bont yn "shocking dangerous", yn arbennig y darn o'r ffordd ar ochr Caernarfon i'r bont. Cafodd James Smith, Caernarfon, ymgymerwr ffyrdd, y gwaith o adfer cyflwr y bont a'r ffordd am y gost o £196. Dichon, fodd bynnag, nad oedd ei waith o'r safon uchaf, gan fod syrfewr y sir John Lloyd wedi dylunio pont letach ym 1842, gyda thri bwa. Gosodwyd y gwaith i Lewis Williams, Caernarfon.[3]