Gofalwyr - Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr
Os ydych yn gofalu am rywun ag anghenion gofal a chymorth na allent ymdopi heb eich cymorth, rydych yn ofalwr.
Efallai eich bod wedi bod yn darparu gofal am amser hir neu efallai eich bod wedi dechrau cynorthwyo rhywun yn ddiweddar.
Yng Nghymru, mae'r gyfraith yn diffinio gofalwr fel rhywun sy'n darparu neu'n bwriadu darparu gofal i oedolyn neu blentyn anabl.
Nid yw gofalwyr di-dâl sy'n gofalu am deulu, ffrindiau neu gymdogion yr un peth â gweithwyr gofal â thâl neu staff a gyflogir gan asiantaethau iechyd, gwasanaethau cymdeithasol, gwirfoddol neu breifat.Mae'r wybodaeth yn yr adran hon ar gyfer gofalwyr di-dâl. Bydd yn dweud wrthych am:
Gall dysgu sgiliau newydd eich helpu yn eich rôl fel gofalwr
Cynllunio ar gyfer argyfyngau.
Adnabod eich hun fel gofalwr
Mae gofalwr di-dâl yn rhywun sy'n helpu person arall i fyw yn annibynnol gartref.
Efallai mai'r person rydych yn gofalu amdano yw eich mam neu eich tad, eich gŵr neu eich gwraig, ffrind neu bartner, brawd neu chwaer, eich merch neu eich mab, neu hyd yn oed gymydog oedrannus.
Mae rhai gofalwyr yn gofalu am fwy nag un person – efallai rhiant oedrannus a phlentyn anabl neu bartner â chyflwr hirdymor a ffrind.
Nid oes rhaid i chi fod yn byw yn yr un tŷ i fod yn ofalwr rhywun. Efallai eich bod yn galw heibio salw gwaith y dydd i'w helpu i godi, cael rhywbeth i'w fwyta neu gymryd eu meddyginiaeth. Efallai y byddwch yn gofalu am fwy nag un person fel hyn neu efallai eich bod yn helpu rhywun arall i ofalu am un person.
Ni thelir gofalwyr ac ni ddylid drysu eu rôl â'r gweithwyr gofal (â thâl) sy'n aml yn ymwneud â gofal rhywun.#
Mae'n bwysig nodi eich hun fel gofalwr oherwydd bod y statws yn rhoi hawliau a hawliadau cyfreithiol ychwanegol i chi a bydd yn eich helpu i gael y cymorth sydd ei angen arnoch.
Dywedwch wrth eich meddyg teulu a'ch cyflogwr eich bod yn ofalwr – mae'n bwysig mewn argyfwng.
Ni fyddai neb yn disgwyl ichi gyflawni eich cyfrifoldebau gofalu heb unrhyw gymorth.
Gall gofalu am rywun fod yn werth chweil. Gall hefyd fod yn heriol ac yn flinedig, yn enwedig os yw'r person sy'n derbyn gofal yn gorfod cael gofal bob awr o'r dydd a'r nos, yn sgil dementia, anabledd corfforol neu ddysgu, cyflwr iechyd meddwl neu gyflwr hirdymor.
Os yw eich cyngor lleol yn gwybod eich bod yn gofalu am rywun, mae dyletswydd arno i gynnig asesiad o anghenion gofalwr am ddim i chi er mwyn cael gwybod a ydych yn gallu ac yn barod i barhau yn eich rôl ofalu a pha gymorth sydd ei angen arnoch.
Nid yw'n hawdd gofalu am rywun ac mae'n bwysig eich bod yn ceisio cymorth cyn bod argyfwng yn digwydd.