Ithuba Lokugcina Lokutlolisela Ukuvowuda


UMashinini uthi zoma22 932 iinteyitjhi zokuvowudela zizokuvulwa nge-iri lobu-08:00 beziyokuvalwa ngelesi-17:00 ngepelaveke yokutlolisela ukuvowuda.
 “Leli lithuba labavowudi abathomako ukuthi ba zitlolise, nelabavowudi ebebavele bakhona ukuthi balungise bavuselele imininingwanabo.”
  UMashinini uthi njenga nje baziingidi ezima-26.1 abavowudi esele bakhona erhelweni labavowudi lelizwe loke.I-IEC ithemba ukuthi ubuncani bakhona ba zakungezeleleka ngesi gidi sinye abavowudi abatjha erhelweni lokuvowuda lelizwe loke, nga phambi kwekhetho lo mnyaka wee-2019. UMashinini uthi ihlelo lo kutlolisela ukuvowuda li zokufikiswa nemajele eli zweni lokeli, kobanyana iimbotjhwa nazo zizokuthola ithuba lokusebenzisa ilungelo lazo lokuvowuda.
“Iimbotjhwa zithathwa ukuthi zitlolisele ukuvowuda esiyingini sokuvowuda lapho ijele lazo likhona. “Bemakhabo beembotjhwa ezivalelwe emajele nje nganje bakhonjelwa ukuthi babasele abomazisi babo ngaphambi kobana kufike isikhathi sokutlolisela ukuvowuda,” kutjho uMashi nini. Ukutlolisela Ukuvowuda  I-IEC inethemba lokuthi abavowudi, esele bakhona e rhelweni labavowudi njenga nje, bazakusebenzisa ithubeli ukuyokuhlola eenteyitjhini zabo zokuvowuda bayoku-vuselela imininingwanabo yeemphande.  Nakhu Ofanele Ukwazi: •	 Zoke	izakhamuzi	 zeSewula 	Afrika ezineminyaka eli-16 nengaphezulu ezinaboma-zisi abasemthethweni zine-lungelo lokuzitlolisa njenga bavowudi (nanyana nje kubabantu abazabe seba hlanganise iminyaka eli-18 ubuncani bakhona ngela nga lokuvowuda kwaphe-la, abazakuvunyelwa uku-vowuda). •	Abavowudi	 kufanele 	bakhambe naboMazisi babo abanebhakhowudi, na mkha uMazisi oliKarada, na mkha	isitifikethi	 sakamazisi wesikhatjhana nabayozi tlolisa esiyingini sokuvowu-da lapho bahlala khona na mkha lapho bavame ukuhla-la khona. •		Nabazitlolisela	 ukuvowuda, 	abavowudi kuzakufuneka batjho isiphande lapho bahla la khona namkha bahlathulule ukuthi bahlala kuphi, kobanyana i-IEC izokwazi ukubafaka esigabeni esi-faneleko serhelo labavowu-di. Akunasidingo sobufakazi bokuthi umuntu uhlala ku phi.
 Iziko lezokwazisa le-IEC nalo lizokuvulwa ngaphambi kobana	ifike	ipelaveke	 yoku tlolisela ukuvowuda; nje-ke lizakusebenza bekube ngemva kwepelaveke yokutlolisela ukuvowuda, lisiza izakhamuzi ukutlolisela ukuvowuda, noku-vowuda ngokwakho.
UMashinini ukhombela boke ababelani, iinqhema zepolitiki, iminyango neenjamiso zikarhu-lumende, iimbikiindaba kunye neenhlangano zomphakathi ukuthi zisekele ijima nehlelo lokutlolisela ukuvowuda, zibe zikhuthaze nabantu ukuthi bazitlolisele ukuvowuda, ngaphambi kwekhetho.