Risimu ra rixaka, mujeko, masagwadinkulu, mfungho wa vuhosi na mifungho swi tlangela ku hambanahambana

Vuku’uzenzele yi langutisisa nkoka wa siku leri na leswi ri vulaka swona eka hina tanihi MaAfrika-Dzonga.
Hi ti 27 Dzivamisoko 1994,  Afrika-Dzonga ri ve na mihlawu lo yo sungula ya xidemokirasi ya nkaxihlawuhlawu. Mfumo lowuntshwa wu hlawuriwile ehansi ka vurhangeri bya mufi Phuresidente Nelson Mandela.
Swo tala swi fikeleriwile eka malembe lama nga hundza, kambe ka ha ri na swo tala leswi faneleke ku endliwa ku antswisa tiko ra hina na ku cinca vutomi bya MaAfrika-Dzonga hinkwa wo.  Dzivamisoko a hi ku langutisi sa ntsena laha hi humaka kona tanihi tiko, kambe wu tlhela wu va nkarhi lowu Afrika-Dzonga ri tlangelaka tinhenha na ti nhenhakazi ta yona hi ku tirhisa Masagwadinkulu ya Rixaka. Lawa i masagwadi ya xiyimo xa le henhla swinene lawa tiko hi ku tirhisa Phuresidente ya rona, ri nyikaka vaakatiko va rona na vanhu va ndhuma vo huma ematikweni mambe.
Vumbiwa ra Rhiphabuliki ra Afrika-Dzonga Vumbiwa ri mpfampfarhutiwe hi ku ya hi Kavanyisa ka 5 ka Vumbi -wa ra nkarhinyana (Nawu wa 200 wa 1993) naswona ri amukeriwile ro sungula hi Huvo ya Vumbiwa hi ti 8 Mudyaxihi 1996. Ri sayiniwile ri va nawu hi ti 10 N’wendzamhala 1996.
Mifungho ya rixaka ya hina Afrika-Dzonga yi fana yi ri yoxe hi mhaka ya leswaku ha swi kota ku tlangela ku hambanahambana ka hina hi ku tirhisa Mifungho ya Rixaka na Mujeko wa Rixaka, Risimu ra Rixaka ra Afrika-Dzonga na Mfungho wa Vuhosi wa hina.
Mujeko wa Afrika-Dzonga wu fana wu ri woxe. Wu dizayiniwile hi khale ka Murhumiwa wa Mfumo wa Afrika-Dzonga, Fred Brownell, naswona wu tirhisiwe ro sungula hi ti 27 Dzivamisoko 1994.
Mihlovo ya mujeko a yi na nhlamuselo yo kongoma, hikokwalaho a ku na vuyimeri bya misava hi nkwayo lebyi nga fambelanisi waka na mihlovo ya wona.
“V” eka mujeko yi yimela ku hla ngana ka swilo swo hambana swa Afrika-Dzonga na ku teka rendzo ro ya emahlweni hi ri na vun’we.
Ku hahisiwa ka mujeko Loko mujeko wu hayekiwile wu ku thwixi ekhumbini, ba-ndi ro tshwuka ri fanele ri va eximatsini xa mulanguti laha ntambhu yo wu tlakusa kumbe mahlangano ya mpetso ya va ka ehenhla. Loko wu hayekiwile hi ku hingakanya, ntambhu yo wu tlakusa yi fanele yi va eximatsini xa mulanguti, na swona bandi ro tshuka ri va ehenhla.  Loko mujeko ku hayekiwile ekusuhi kumbe endzhaku ka xivulavuri enhlengeletanweni, wu fanele wu vekiwa etlhelo ra xinene ra xona. Loko wu hayekiwile kun’wana na kun’wana laha ku khomiweke nhlengeletano, wu fanele wu va exineneni xa vayingiseri.
Mfungho wa Vuhosi wa RixakaMfungho wa vuhosi wa rixaka, lowu tlhelaka wu tiveka tanihi mfungho wa mfumo, i mfungho wa mfumo lowu voniwaka wa xiyimo xa le henhla swinene.
Mfungho wa vuhosi i xiphemu xa nkoka xa Great Seal. Tsalwa leri nga na xitempe xa Great Seal eka rona ri na matimba hinkwawo hikuva swi vula leswaku ri pasisiwile hi Phuresidente wa Afrika-Dzonga.
Mfungho wa Vuhosi wa Afrika-Dzonga wu simekiwile hi Siku ra Ntshuxeko hi lembe ra 2000. Swilo leswi nga eka wona swi vekiwe hi ndlela leyi kombisaka ntshamiseko na nkoka.
Xihlambanyo xa mfungho wa vuhosi xa “! ke e: /xarra //ke” lexi tsariweke hi ririmi ra Xikhoyisani, hi ku kongoma xi vula leswaku vanhu vo hambanahambana vanani na vun’we.
Risimu ra RixakaRisimu ra Rixaka ra hina ri fana ri ri roxe hikuva ri yimbeleriwa hi tindzimi ta mune.
Risimu ra Rixaka ri tivisiwile hi 1997. I xivumbeko xo koma lexi hlanganisiweke xa tinsimu ta rixaka timbirhi (Nkosi Sikelel’ iAfrika’ na ‘The Call of South Africa’/’Die Stem va Suid-Afrika’); leri yimbeleriweke exikarhi ka 1994 na 1997.Mifungho ya rixaka ya hina hi leyi landzelaka:
•	 Xiharhi	xa	rixaka,	mhala
•	 Xiluva	xa	rixaka,	xiluva	xa	prothiya
•	 Nsinya	wa	rixaka,	murotso
•	 Xinyenyana	xa	rixaka,	nxaxarhi
•	 Nhlampfi	ya	rixaka,	galiyuni