Xisawutisi xa COVID-19:  Leswi u dingaka ku swi tiva

Xana xisawutisi xi endla yini?Xisawutisi xi dyondzisa tirhelo ra nsawutiso wa vuvabyi ra miri wa wena (leri ri lwaka na ntluletavuvabyi), ku endla swidlayaxitsongwatsongwa-na (tiphurotheni leti lwaka na vuvabyi) – tanihileswi a swi ta va xiswona loko a wu nga hlayisekanga eka vuvabyi. Hikokwalaho ka yini xisawutisi xi ri na nkoka swonghasi?Ku va u sawutisiwa eka COVID-19 i ndlela ya kahle yo tisirhelela eka xitsongwa-tsongwana hi-kuva nxungeto wa wena eka ntlulelavuvabyi wa hunguteka. A swi nga ha olovi ku hundzisela xitsongwatsongwana eka munhu un'wana.Xikongomelo xa nsawutiso i ku fikelela nsawuto wa xintshungu – loko vanhu vo tala va sawutile eka xitsongwatsongwana swi nyika nsirhe-lelo wo ka wu nga kongomi eka lava va nga sawutangiki, leswi swi kamanyetaka ku hangalaka ka xitsongwatsongwana.
Xana swisawutisi swi fanerile ku sivela ku hangalaka ka COVID-19?Ku na vumbhoni byo tiya bya xisayense bya leswaku nsawutiso i xisirheleri xo tlula hinkwaswo eka mitluletavuvabyi ya matimba.
Xana xisawutisi xi ta endla leswaku ndzi nga khomiwi hi COVID-19?Kuhava xisawutisi lexi xi nyikaka nsirhelelo wa 100% . Nsawuto wa xintshungu na wona a wu nyiki nsirhe-lelo wo hetiseka eka lava va nga sawutisiwangiki. Hambiswiritano, hi nsawuto wa xintshungu, vanhu lava va ta va na nsirhelelo wa nkoka.
Xana nsawutiso wu hlayisekile ke?Swisawutisi swa COVID-19 swi hundza hi le ka phuro-sese yo koxa, ya switeji swo tala swa nkambelo, ku katsa mikambelondzinganelo leyi-kulu leyi katsaka makume ya magidi wa vanhu.Xisawutisi xin'wana ni xin'wana lexi xi tirhisi-waka eka phurogireme ya nsawutiso wa xintshungu ya Afrika-Dzonga xi boheka ku pfumeleriwa hi Huvo yo Lawula Swimakiwa swa Rihanyu ya Afrika-Dzonga. Xisawutisi xa Oxford University-AstraZeneca se xi pfumeleriwile hi valawuri vo hlaya emisaveni hinkwayo naswona xi le ku phakeri-weni ematikweni man'wana.Xana Afrika-Dzonga ri ta kuma Xisawutisi xa rona xo sungula kusuka kwihi?Magaxa mabirhi mo sungula ma xisawutisi la ma nga ta fika eAfrika-Dzonga (miliyoni yin'we hi Sunguti na 500 000 hi Nyenyenyana) i swisawutisi swa Oxford University-AstraZeneca ku-suka eka Serum Institute of India.
Xana i va mani  va nga ta kuma xisawutisi ku sungula?Vatirhi va swa rihanyu va 1.25 timiliyoni lava pimanyetiweke va tiko va ta rhanga ku kuma xisawutisi. Eka xiyimo xa vumbirhi, vatirhi va nkoka swonghasi vo tanihi vadyondzisi, ma-phorisa, vatirhi va ka masi-pala, vachayeri va mathekisi na van'wana vatirhi va le mahlweni; vanhu lava va nga eka mihlangano yo fana na makaya lama ku hlayisi-waka vadyuhari, tindhawu ta vutumbelo na makhots; na vanhu lava hundzaka 60 wa malembe hi vukhale na vanhu lavakulu va nga na mavabyi yo godzombela va ta rhangisiwa emahlweni.Eka Xiyimo xa Vunharhu, kwalomu ka 22.5 wa timiliyo-ni ta vanhu lavakulu va nga ta va va sele va ta sawutisiwa. Xikongomelo i ku sawutisa 67% ta vanhu hi ku hela ka 2021. Hi nkarhi luwa hi fanele ku fikelela nsawuto wa xintshungu.Xana i mani a xavaka xisawutisi?Mfumo i muxavi wu ri woxe wa swisawutisi naswona wu ta swi  phakela eka mfumo wa swifundzakulu na le ka sekitara ya rihanyu yo ka yi nga ri ya mfumo.Hinkwavo lava va sawutisi-waka va ta tsariwa eka rhijisitara ra tiko naswona va ta nyikiwa khadi ra nsawuVuxokoxoko lebyi byi nyikiwile hi Ndzawulo ya RihanyuRIHANYU

