Matirhiselo yo biha ya malimpfuneto ya nhlayiso a ya le nawini

Ku ya hi muvulavuleri wa SASSA Paseka Letsatsi, malimpfuneto ya nhlayiso wa vana yi hakeriwa muhlayisisi wa n’wana, kambe yi kongomisiwile eka ku hlayisa n’wana.
Malimpfuneto sweswi i R480 hi n’hweti hi n’wana.
Malimpfuneto ya nhlayiso wa vana yi simekiwile hi mfumo ku nyika nhlayiso wa timali eka vana lava hanyaka emitini leyi sweleke.
U engetela leswaku swi na nkoka swonghasi leswaku muhlayisinkulu, loyi a hlayisaka n’wana siku na siku, a va muvuyeriwa loyi a tsariseke.
“Eka xiyimo lexi n’wana a sukaka eka muhlayisi un’wana a ya eka un’wana, malimpfuneto yi fanele ku landzelela n’wana. Muhlayisi wa masungulo u languteriwa ku tivisa SASSA leswaku n’wana a nga ha ri evuhlayi- selweni bya yena, naswona muhlayisi lontshwa u fanele ku ta a ta endla xikombelo xa malimpfuneto,” ku engetela Letsatsi.
Letsatsi u vula leswaku vanhu lava yaka emahlweni va amukela malimpfuneto ya nhlayiso wa vana endzhakukaloko n’wana a nga ha ri evuhlayiselweni bya vona, va ta koxiwa ku hakela mali leyi va nga yi kuma swi nga ri nawini. Va nga tlhela va tengiseriwa vugevenga loko ku ri xikongomelo a ku ri ku yivela mfumo xo tiyisisiwa.
Switandzhaku swo fana swa tirha eka vanhu lava tirhisaka ku biha timalimpfuneto ta nhlayiso wa vana lava va nga na vutsoniwa – leti nyikiwaka hi SASSA ku nyika nhlayiso wa timali eka vana lava ha- nyaka na vutsoniwa byo tika lava lavaka nhlayiso wa nkarhi hinkwawo, timalimpfuneto ta vatsoniwa kumbe midende ya vadyuhari.
Loko mali yo tirhisiwa ku xava xihoko, swidzidziharisi kumbe ku beja, ku nga ri ku hlayisa munhu loyi a fikelelaka ku kuma malimpfuneto leyi, maendlelo yo fana yo mangala ya fanele ku landzeleriwa,” ku vula Letsatsi. I mani a nga endlaka xikombelo xa malimpfuneto ya nhlayiso wa vana? Ku ya hi Letsatsi, muakatiko wa Afrika-Dzonga wihi kumbe wihi, mutshami wa nkarhi hinkwawo kumbe muhlapfa loyi a nga na maphepha lama nga enawini loyi a hlayisaka n’wana, swi nga langutiwi le swaku i n’wana wa yena kumbe a hi wa yena wa ngati, a nga ha endla xikombelo xa mali mpfuneto ya nhlayiso wa vana, ntsenaloko a fikelela swilaveko leswi xaxametiweke laha hansi:
• N'wana na muhlayisi va boheka ku va va tshama eAfrika-Dzonga swa nka rhi hinkwawo.
• Muhlayisi u boheka ku va na malembe ya 16 hi vukhale (eka xiyimo xa leswaku n’wana hi yena nhloko ya muti) kumbe kutlula.
• N’wana u boheka ku va ehansi ka 18.
• Muamukeri wa malimpfuneto u boheka ku va muhlayisinkulu wa n’wana naswona n’wana u boheka ku va a tshama na yena.
• Muamukeri u boheka ku fikelela swilaveko swa xikambelwana xa vutiha nyisi (xikambelwana xa muholo).Loko muhlayisinkulu a tshama a ri yexe (a nga si tshama a tekiwa, a dlayile vukati kumbe a ri noni), muholo wa yena a wu fanelangi kuhundza R4 800 hi n’hweti.
Loko muhlayisinkulu a tekiwile, muholo lowu katsanisiweke wa muendli wa xikombelo na murhandzi wa wa yena a wu fanelangi kuhundza R9 600 hi nhweti.
Muholo wa murhandziwa wu ta tekeriwa nhlokweni eka swiyimo hinkwaswo – handle ko languta loko varhandzani va tekanile hi xa mina xa wena kumbe swi nga ri tano, ehansi ka maendlelo ya xintu kumbe ya vanhu va Asia, va ri eka vukati bya vanhu va rimbewu rin’we kumbe loko muendli wa xikambelo na murhandziwa wa yena va nga ri vatswari va ngati va n’wana.
Ku mangala matirhiselo yo biha ya malimpfuneto, fonela SASSA eka 0800 60 10 11 (nomboro ya riqingho ra mahala).
“Xikan’wekan’we loko matirhiselo yo biha ya mangariwile, vulavisisi bya endliwa. Loko vulavisisi byi kuma leswaku mali leyi a yi vuyerisi n’wana, SASSA yi nga ha thola un’wana leswaku a amukela na ku lawula malimpfuneto leyi hi ku yimela n’wana.”