Tiva swikoweto swa ndzemukiso wa mfukuzani ya le ka vana

Mfukuzani ya le ka vana yi le ku tlakukeni emisa veni hinkwayo, hi ringa nyeto wa n’wana wun’we eka 408 wa vana emisaveni hinkwayo a kumekaka a ri na mfukuzani a nga si fikisa malembe ya 15.
Ku ya hi Taryn Seegers, Mukhondleteri wa Vuhlanga nisi eka Nhlangano wa Mfu -kuzani ya le ka Vana wa Afrika-Dzonga (CHOC), ku tshembiwa leswaku tinhlayo ta mbirhixanharhu ta vana lava nga na mfukuzani a va kumi vutshunguri na swona hakanyingi lava va byi kumaka va va se vari eka switeji swo hetelela swa vuvabyi.
Ku sukela hi 2011, CHOC yi le ku tirhisaneni na Ndzawulo ya Rihanyu na tin'anga ta xintu ku nyika vatirhi va rihanyu; vatirhi va nhlayiso wa rihanyu, tin’anga ta xintu na miganga vutivi bya mfukuzani ya le ka vana.
“Vanhu lava va dyondza swikoweto swa ndzemuki so swo sungula swa Siluan no dyondza ku olovisa swi kholwana swa mavunwa na ku tsan’wa emigangeni,” Ku vula Seegers.
Swikoweto swa ndzemukiso swo sungula swa Siluan  hi leswi:
• Lava: Ku pfuniwa ka vutshunguri eka swikombeto swo sungula swo sihalala.
• Tihlo: Papa ro basa eti hlweni, ku sungula ku va na mangayi, ku sungula ku ka u nga voni, ku pfimba tindzololo.• Thumba: Ehansi ka nkava na le xisutini, nhloko na nhamu, mavoko na milenge, marhanga ya swirho swa xihundla eka vaxinuna na tinhlaribya.
• Swo ka swi nga hlamu seleki: Dari ra nkarhi wo leha ku tlula mavhiki mambirhi, ku ondza, ku basuluka, ku karhala, mafidzula no huma ngati hi ku olova.
• Ku pandza: Marhambu, mahlangano, nhlana na ku tshoveka marhambu hi ku olova.
• Swikoweto swa matir helo ya swirho: Ku cinca kumbe ku tikeriwa hi ku famba, ku balansa no vula vula, ku tlhelela endzhaku ka makulele, ku pandza nhloko ku tlula vhiki ku ri na ku nhlata kumbe ku ri hava ku hlanta na ku kula nhloko.
Timfukuzani ta le ka vanaTimfukuzani ta le ka vana ti hambanile na timfukizani leti karhataka lavakulu. Ti tala ku endleka eka swirho swa miri, ti languteka ku hambana eka xo pompola ti tlhela ti tshu nguleka hi ku olova, ku vula Seegers.
“Tinhlayo ta ku tshunguleka ka timfukuzani ta le ka vana ti le henhla ku tlula timfukuzani ta lavakulu. Namuntlha, eka matiko lama ha hluvu kaka, timfukuzani to tala ta le ka vana ti nga tshunguriwa hi ku hetiseka, naswona exi karhi ka 50% ku ya ka 60% ti nga tshunguleka. Eka matiko lama nga fuma, tinhlayo ta ku pona ti le xikarhi ka 80% ku ya ka 90%.”Vana vo tala va lava ku ka mberiwa loko vuvabyi bya ha ri eka switeji swo sungula no kuma vutshunguri lebyi lulameke — eka tisenthara to hlawuleka ta vutshunguri ku suka eka vativinkulu lava faneleke — loko ku fanele ku atswisiwa tinhlayo to pona.  vKu kuma mahungu hi xitalo, fonela riqingho ro kuma ku pfuneka ra CHOC eka 0800 333 555. Ku kuma mahungu hi xitalo mayelana na Nongonoko wa TLC lama nga vuriwangiki eka xitsariwa.