Ku tsarisa vukati bya ndhavuko swi sirhelela mindyangu

Hambiswiritano, i swa nko ka ku lemuka leswaku vukati lebyi byi fanele byi endliwa hi ndlela ya kahle na hi nawu leswaku timfanelo ta nuna xikan’we nan nsati ti sirheleleka.
Mufambisi wa swa nawu eka Khomixini ya swa Timhaka ta Ndzingano wa Rimbewu, Marissa van Niekerk u hlamusela vukati bya ndhavuko na timhaka ta nkoka leti vanhu va faneleke ku ti tekela enhlokweni.
Vuk: Xana vukati bya ndhavuko hi byihi?MvN: Vukati bya ndhavuko ku twananiwa hi byona hi ku ya hi mintolovelo na mati rhiselo lawa hi ndhavuko ku hanyiwaka hawona exikarhi ka  MaAfrika-Dzonga.
Vuk: Hi yihi milawu leyi vukati lebyi byi faneleke ku yi landzelela?MvN: Vukati bya ndhavuko byi lawuriwa hi Nawu wo Tekela Enhlokweni Vukati bya Ndhavuko wa Nomboro ya 129 wa 1998. Swilaveko leswi landzelaka swi fanele ku fikeleriwa:
■ Swirho hi swimbirhi swi fanele swi pfumelelana ku tekana.
■ Varingani hi vambirhi va fanele va va ehenhla ka malembe ya 18, handle kaloko vatswari kumbe vahla yisi lava nga enawini va nyika mpfumelelo loko wun’we kumbe swirho hi swimbirhi swa ha ri va tsongwana.
■ Vukati byi fanele byi tsari siwa eka Ndzawulo ya swa Timhaka ta Xikaya ku nga se hundza tin’hweti tinha rhu ku endlela ku sirhelela varingani, vana na swirho swa ndyangu loko ku tshuka ku va na ku hela ka vukati kumbe rifu.
■ Loko ku tsarisiwa vukati, varingani va fanele va yisa tikhopi ta mapasi ya vona na ntwanano wa ndzovolo (loko wu ri kona). Ku fanele ku va na mbhoni yin’we ku suka eka ndyangu wun’wana na wun’wana.
■ Nuna loyi a lavaka ku tinghenisa eka vukati bya ndhavuko bya vumbirhi na wansati wun’wana u fanele a endla xikombelo eka huvo.
■ Vanhu lava nga xiphemu xa vukati bya xilungu va nge tinghenisi eka vukati bya ndhavuko.
 Nawu wa swa Timhaka ta ku Tekeriwa Enhlokweni ka Vukati bya Ndhavuko wu boxa leswaku swirho hi swimbirhi swi na timfanelo to ringana eka vukati tanihi nuna na nsati.
Vuk: Hi swihi swiphiqo leswi nga tshukaka swi va kona eka vukati bya ndhavuko?MvN: Ku nga tsarisiwi swi nga vanga swiphiqo leswikulu swinene. Ku tsarisa swi nyika vumbhoni bya leswaku vukati byi kona, naswona ku kombi sa leswaku vukati byo kala byi nga tsarisiwanga byi kona swa tika. Leswi swi ta va na ntshikelelo eka vuswikoti bya huvo ku sirhelela timfanelo ta varingani loko ku hela vukati, vu dya ndzhaka bya mufi na timfanelo ta vana na swirho swa ndyangu.
 Mhaka yin’wana leyi nga tshukaka yi humelela hi leswaku swirho eka vukati bya ndhavuko hi mikarhi yotala a swi koti ku hamba nisa ku hela ka vukati na ku nga ha tshami swin’we. I swa nkoka ku swi veka erivaleni leswaku i huvo ntsena leyi nga na mfanelo yo herisa vukati.
Varingani lava tekaneke lava nga ha tshameki swin’we swi nga ri swa ximfumo va nge vuyeriwi hi milawu ya xinawu leyi lawulaka ku herisiwa ka vukati. 