Mfumo wu lulamisela ku tlakuka ka COVID-19 

Timhangu ta vuvabyi bya khoronavhayirasi (CO-VID-19) eAfrika-Dzonga ti languteriwa ku tlakuka eka mavhiki lawa ya landzelaka naswona mfumo wu tirha hi matimba ku tiyisisa leswaku sekithara ya rihanyo yi lu-lamerile.
“A hi ri eku xaveni ka switirhisi-wa swo tisirhelela swa vanhu (PPE) ku suka ematikweni ya misava na ku seketela mabindzu ya laha kaya ku swi endla laha,” ku tiyisisa Phu-residente Cyril Ramaphosa.
“A hi ri eku antswiseni ka miako ya swibedhlele, ku dzimiwa ka swibedhlele swa nkarhinyana na ku kuma mibedwa yo engetela ya vavabyi va COVID-19 ,” a engetela.
Emasungulweni ya Khotavu-xika, kwalomu ka 27 000 wa mibedwa ya xibedhlele xa mani na mani yi vekiwile etlhelo ku va yi tirhisiwa hi vavabyi va CO-VID-19, loko yi herile, swibedhlele swa nkarhinyana switava na 13 000 wa mibedwa.
Tindhawu to hlawulela etlhelo na swibedhlele swa nkarhinyana:Holobye wa Mitirho ya Mfumo na Vumaki u te: 1 751 wa miako yi funghiwile tanihi tindhawu to hlawule-la etlhelo, leti yimelaka 129 600 wa mibedwa etikweni hi
 nkwaro, eka miganga ya 44 na madorobakulu ya nhungu.  358 wa miako yi kumekile eKa-pa-Vupeladyambu, leti yimela-ka 27 500 wa mibedwa. 395 wa miako yi kamberiwile hi Ndzawulo ya Rihanyo, leyi yimelaka 35 759 wa mibedwa. 32 wa swibedhlele eKapa-Vuxa, 19 eKwazulu-Natal na 10 eMpu-malanga yi kumiwile ku va yi pfuxetiwa na ku lunghisiwa ku va swibedhlele swa nkarhinya-na.
Senthara ya Hlanganelo ya Matiko ya Misava eDorobeni ra Kapa, xibedhlele xa nkarhinayana lexikulu etikweni, xi na mibedwa yo ringana 862. Xi amukerile 10 ra vavabyi hi ti 8 ta Khotavuxika.EN’walungu-Vupeladyambu, swipano swi le ku kuriseni ka swibedhlele hi ku engetela miako yin’wana.Xiyimo xo lulamela xa GautengPhurimiya wa Gauteng David Makhura u te xifundzakulu xi na: 8 301 wa mibedwa ya xibedhlele leyi nga kona, u cincile swibedhlele swin’wana leswi nga kona ku va miako ya COVID-19 , leswi endlaka 555 wa mibedwa ya ntolovelo na 308 wa mibedwa ya ICU yi va kona, na ku endla tiwadi ta nka-rhi hinkwawo eka swibedhlele swa Kopanong, Jubilee, na Chris Hani Baragwanath na George Mukhari, na ku engetela mibe-dwa ya 800, naswona u tiyisisa leswaku miako ya Nasrec yi na 500 wa mibedwa.Hi Mudyaxihi, Phurimiya Makhu-ra u amukerile tinyiko to huma eka BMW na Nissan ku pfuneta ku aka swibedhlele swa nkarhinyana eRosslyn, eTshwane.
Swibedhlele swa nkarhinyana swa le Kapa-VuxaEKapa-Vuxa, xibedhlele xa nkarhi-nyana xa mibedwa ya 1000 xi endli-wile eRivaleni ra Mitlangu ra Nelson Mandela Bay, timbala tin’wana ti le ku tirhisiweni tanihi miako yo veka wexe na ku va swibedhlele swa nkarhinyana, ku katsa na Rivala ra Doroba ra Kapa na FNB.Mfumo wa Jarimani na Volkswa-gen va nyikerile R107 wa timiliyoni ku aka xibedhlele xa nkarhinyana ePort Elizabeth. Loko xibedhlele xi ta va xi lulamerile ku amukela vavabyi, xi ta rhwala 4 000 wa mibedwa.
Swipfuna ku hefemula  Afrika-Dzonga ri, hi ku pfuniwa hi tindzawulo to hambana, tikha-mphani na mihlangano, kotile ku hlengeleta hlayo yo vonaka ya switi-rhisiwa swo tisivela, mirhi yin’wana na swipfuna ku hemfemula”.Xipfuna ku hemfemula xa vutshu-nguri i muchini lowu pfunaka maha-hu ku tirha. Xitirhisiwa eka vavabyi lava tikeriwaka hi ku hemfemula. Vavabyi lava nga na vuvabyi bya khoronavhayirasi (COVID-19) va tikeriwa hi ku hefemula. Mfumo wu simekile Phurojeke ya Tiko ya Xi-pfuna ku hefemula hi Dzivamisoko, ku aka michini yo tala hikwalaho ka nkayivelo eka matiko ya misava.Ku languteriwa leswkau swi nga sungula ku endliwa hi Khotavuxi-ka naswona mfumo wu tshembha leswaku kwalomu ka 20 000 wa swi pfuna ku hemfemula swi ta endliwa eka tin’hweti leti landzelaka.Nkwama wa Solidarity wu vekile mali ku kuma 200 wa swipfuneta ku hemfemula, leswi nga nyikiwa swibedhlele hi ku ya hi ku laveka ka tona.Amerika ri nyi kerile 1 000 wa swipfuneta ku hemfemula eA-frika-Dzonga, 20 wa swona swi nga  amukeriwa hi Holobye wa Rihanyo Zweli Mkhize hi Khotavu-xika. Ti nghenisi-wile Exibedhlele xa Chris Hani Baragwanath eSoweto. Leswi nga ta nyikeriwa nkarhi lowutaka swi ta tirhisiwa eka miako ya le Kapa-Vu-peladyambu.
Switirhisiwa swo tisirhelela swa vatirhi va nhlayiso wa rihanyo Xikongomelo xin’wana xa Nkwa-ma wa Solidarity  i ku rhangisa ku phakela PPE eka vatirhi va rihanyo vo fana ni madokodela na vaongori.
 Nkwama lowu nga hlengeleta R2,61 wa tibiliyoni ku ﬁ  ka namu-tlha, wu pfunetile ku kuma PPE ku tshamisekisa sisiteme ya rihanyo na vatirhi va rihanyo va miganga ku ringana tin’hweti timbirhi.Hambiswiritano, ku tsha-ma ku ri na nkayivelo wa tiPPE emisaveni hinkwayo, ku katsa na le Afrika-Dzonga.Tikhamphani to hambanahamba-na leti nga nyikela hi PPE, ku katsa na Mabindzu ya Afrika-Dzonga, Naspers, First National Bank, Va-hangalasi va Mirhi va Hlanganelo, Riphabuliki ya Vanhu va Chi-na, Nhlangano wa Matiko ya Misava wa Rihanyo, Kham-phani ya Mimovha ya Ford na Nkwama wa Solidarity .
Ku komberiwa vatirhi va nhlayiso wa Rihanyo Vatirhi votala va  nhlayiso wa rihanyo va ta laveka loko tihlayo ta COVID-19 ti ri karhi ti tlakuka naswona mfumo wu komberile vatirhi va vahlayisi va rihanyo lava nga tirheki na vaongori ku tihla-nganisa na swifundzakulu swa vona.“Hi tlhela hi rhumela xirha-mbo eka lava tokoteke eka swa rihanyo, na lava va nga ya eku wiseni, ku ta va ta tirha – naloko swi ri swa nkarhi wo koma,” ku vula Holobye Mkhize.Mfumo wu rhumerile 217 wa madokodela ya le Cuba laha tikweni hinkwaro.
mali ku kuma 200 wa swipfuneta ku hemfemula, leswi nga nyikiwa swibedhlele hi ku ya hi ku laveka Amerika ri nyi kerile 1 000 wa swipfuneta ku hemfemula eAfrika-Dzonga, xika. Ti nghenisiwile Exibedhlele xa Chris Hani Baragwanath eSoweto. Leswi nga ta nyikeriwa nkarhi lowutaka swi ta tirhisiwa eka miako ya le Kapa-VuSwitirhisiwa swo tisirhelela swa vatirhi va nhlayiso wa Xikongomelo xin’wana xa NkwaSolidarity  i ku rhangisa ku  Solidarity  i ku rhangisa ku  Solidarityphakela PPE eka vatirhi va rihanyo vo fana ni madokodela na vaongori.
 Nkwama lowu nga hlengeleta R2,61 wa tibiliyoni ku ﬁ  ka namutlha, wu pfunetile ku kuma PPE ku tshamisekisa sisiteme ya rihanyo na vatirhi va rihanyo va miganga ku ringana tin’hweti timbirhi.
Hambiswiritano, ku  tshama ku ri na nkayi velo wa tiPPE emisaveni hinkwayo, ku katsa na le Afrika-Dzonga.
Tikhamphani to hambanahambana leti nga nyikela hi PPE, ku katsa na Mabindzu ya Afrika-Dzonga, Naspers,  First National Bank, hangalasi va Mirhi va Hlanganelo, Riphabuliki ya Vanhu va China, Nhlangano wa Matiko ya Misava wa Rihanyo, Khamphani ya Mimovha ya Ford na Nkwama wa Ku komberiwa vatirhi va nhlayiso wa Rihanyonhlayiso wa rihanyo va ta laveka loko tihlayo ta COVID-19 ti ri karhi ti tlakuka naswona mfumo wu komberile vatirhi va vahlayisi va rihanyo lava nga tirheki na vaongori ku tihlanganisa na swifundzakulu swa vona.
“Hi tlhela hi rhumela xirhambo eka lava tokoteke eka swa rihanyo, na lava va nga ya eku wiseni, ku ta va ta tirha – naloko swi ri swa nkarhi wo koma,” ku vula Holobye Mkhize.
Mfumo wu rhumerile 217 wa madokodela ya le Cuba laha tikweni hinkwaro.

“A hi ri eku antswiseni ka miako ya swibedhlele,ku dzimiwa ka swibedhlele swa nkarhinyana na ku kuma mibedwa yo engetela ya vavabyi va COVID-19 .” 