MISA ke moralo wa katleho bakeng sa moradi wa toropo

Mukhodiwa, ya hlahang mo tseng wa Luheni Masepaleng wa Lehae wa Thulamela ho la Limpopo, o fumane grata ya hae ya  Bachelor in Urban and Regional Planning ho tswa Yunivesithing ya Venda ka selemo sa 2016.
Ke emong wa ba kgotseng molemo lenaneong la Municipal Infrastructure Support Agent  (MISA) Young Graduate.  Le shebaneng le ho fumanela ma kerajuate a qetileng sekolong mosebetsi le tataiso dithutong tsa bona tsa setekgeniki hore e tle e be diporofeshenale tse ngodisitsweng. MISA ke karolo ya mmuso wa naha ka hara Lefapha la Kopanelo ya Mebuso. Lenaneo lena le thehilwe ka kgwedi ya Motsheanong selemong sa 2012.
“Ka mora ho qeta lengolo la metiriki ka selemo sa 2008, ke ile ka lokela ho nka kgefutso hore ke batlisise hantle hore ke tlo lefa ditjeo tsa ka tsa yunivesithi jwang,” o buile jwalo Mukhodiwa.
Ka selemo sa 2010, o ile a ingodisa Yunivesithing ya Jo hannesburg empa maemo a di-tjhelete ha a ka a mo dumella ho qeta dithuto tsa hae tsa selemo sa pele mme a lokela ho tlohela sekolo.
Selemong se latelang o ile a ingodisetsa dithuto tsa Electri cal Engineering N3 kholejeng ya lehae empa ha morao a elellwa hore ha se seo a se batlang. A qalella hape fatshe ho rome la man golo a dikopo tsa ho kena sekolo diyunivesithing ka tshepo ya hore a ka fumana matlole.
Ka lehlohonolo Yunivesithi ya Venda e ile ya amohela kopo ya hae mme a qala grata ya hae ya Urban and Regional Planning ka selemo sa 2012.
“Sekema sa Naha sa Thuso ya Matlole a Baithuti (NSFAS) se ile sa mo lefella dithuto tsa selemo sa pele mme MISA ya tla ka thuso ya ditjhelete ha a etsa dithuto tsa selemo sa bobedi mme ba mo tshehetsa ka matlole ho fihlela a qeta dithuto tsa hae ka selemo sa 2016,” o buile jwalo.
Thuso ya ditjhelete e ile ya kwala ditlhoko tsohle tsa dithuto tsa hae, ho kenyeletsa tjhelete ya thuto, dibuka, bodulo le dijo.
Ka selemo sa 2017 Mukhodiwa o ile a qala tshebetso ya baithuti Masepaleng wa Lehae wa Prince Albert, Lefapheng la tsa Kgwebo le Ditshebeletso tsa Setjhaba.
“Ha hona mohlang o ka siuwang ke nako ya hore o ka fihla moo o lakatsang ho finyella teng bophelong. O lokela ho etsa ntho e nngwe le e nngwe e matleng a hao ho fetola maemo a hao le ho ntlafatsa maemo a bophelo ba hao,” ho bua Muk hodiwa.
Lenaneo la MISA Young Gradu ate ha jwale le na le ba tjha ba nang le digrata ba 70, ho kenyelletsa baradi ba dit eropo le mabatowa ba 31, di enjineri tsa motlakatse tse 24, dienjineri tsa meaho le di-tsela tse 12 le batsamaisi ba kaho le diprojeke ba bararo.  Kaofela makerajueti ana a amohetswe ke dimasepala naheng ka bophara diporofensing tsohle tse robong e le karolo ya lenaneo lena.
Ofisiri e Tshwereng Mokobobo e ka Sehloohong ya MISA Ntandazo Vimba o itse ofisi ya hae e utlwisisa bohlokwa ba tlhokeho ya bokgoni ba enjinering le kaho ya meaho ka hara Aforika Borwa.
“Ha re batle feela batjha ba nang le mangolo a thuto dikarolong tsena tsa bokgoni, empa re batla ho etsa bonnete ba hore ba na le boikwetliso bo tsebisahalang lefatshe ka bophara mme e be basebetsi ba poro-feshenale ba ngodisitsweng,” o buile jwalo Vimba.
“Dimasepala tsa rona di hlo ka diporofeshenale haholo.  Re na le boikarabello bo boholo ba ho tsamaisa mebuso ya rona ya selehae ka tsela ya seporo-feshenale ka ho ntlafatsa bokgo ni ba basebetsi,” o tlatselleditse jwalo


Batswadi ba lokela ho itshupa dikgethong tsa Mekgatlo ya Taolo ya Dikolo (SGB)

BaTswaDI  ba na le monyetla wa ho bapala karolo e kgolo taolong ya dikolo tsa setjhaba ka sepheo sa ho ntlafatsa maemo le ho netefatsa hore dikolo eba dibaka tse nepahetseng bakeng sa bana ba bona.

Dikgetho tsa Makgotla a Taolo ya Diko lo (SGB) di qala ka kgwedi ya Hlakubele mme batswadi ba kgothaletswa ho nka karolo hore ba tle ba tsebe ho bapala karolo ya bohlokwa thutong ya bana ba bona.
Dikgetho di tla etswa dikolong kaofela tsa setjhaba naha ka bo phara.
Letona la Thuto ya Motheo  Angie Motshekga le itse di kgetho tsena ke mohato wa bohlokwahadi naheng ena, ka ntle le dikgetho tsa mebuso ya lehae le tsa setjhaba ka kaka retso.
“Dikgetho tsa SGB di kenya letsoho ntlafatsong ya maiku tlo a matlafetseng a setjhaba.  Tshebetso ya dikolo e ntlafala ha batswadi ba nka karolo ya bohlokwa le ho ba le kgahleho mererong ya sekolo.”O itse di SGB di bapala karolo e kgolo ho tsepamiseng maikutlo a mekgatlo yohle ya setjhaba ho tshehetseng sepheo se le seng sa ho fihlella ditholwana tsa thuto e ntle ho ananela ditlhoko tsa setjhaba le ntlafatso ya moruo.
SGB e  emela mekgatlo kaofela ya dikolo tsa setjhaba, ho kenyelletsa batswadi, mati-tjhere, basebetsi bao e seng matitjhere le barutwana.  Nako ya tshebetso ya ditho tsa SGB ke dilemo tse tharo.
Matla a taolo ya dikolo Molao wa Dikolo wa Aforika Borwa o neha makgotla a taolo ya dikolo matla a ikge thileng a ho laola dikolo jwaloka karolo ya bohlokwa ya metheo ya demokerasi.
Ho nka karolo tsamaisong ya dikgetho, batswadi ba etsa bonnete ba hore dikolo di phethahatsa ditlhoko tsa bana ba bona.
Le ha ditho tsa makgotla a dikolo di sa hloke hoba le mangolo a thuto, batswadi ba nang le bokgoni ba ho se betsa ka dibuka tsa matlole le ditshebeletso tsa molao ka ho qolleha, le ba nang le kgahleho le lerato la thuto, ba kgotha lletswa ho kenela dikgetho. 

Batho ba latelang  ba ka kgethwa ho ba ditho tsa SGB:
•  Batswadi ba barutwana ba sekolo seo.
•  Matitjhere a sekolo seo.
•  Moifo wa basebetsi bao e seng matitjhere sekolong seo.
•  Barutwana ba sekolo sa sekondari.
Mesebetsi ya makgotla a taolo ya dikolo ke efe?
• Ho nkeng qeto moralong wa kamohelo ya barutwana.
• Ho nkeng qeto moralong wa puo e sebediswang sekolong.
• Ho nkeng qeto mabapi le tumelo e tla sebediswa le ho latelwa sekolong.
• Ho rala molaotheo le setatemente sa tsamaiso ya sekolo.
• Ho rala molao wa boitshwaro o tla sebediswa bakeng sa ho kgalema barutwana.
• Taolo ya bajete le matlole.
• Ho fana ka dikeletso ho hirweng ha basebetsi.
• Ho tshehetseng mosuwehlooho, matitjhere le basebetsi ba bang.