Na PrEP e ka thibela HIV

Letlole la Twantsho ya Tlhekefetso ya Basadi le Dipolao tsa bona le netefatsa hore le fedisa ditlhekefetso le dipolao tsa basadi, bana le batho ba ratanang le ba bonng bo tshwanang le ba bona, ba fetolang bonng le ba nang le maikutlo a fetofe-tohang a bonng le ba bang (LGBTQIA+).Letlole lena le ne le thehwe ke Mopresidente Cyril Ramaphosa ka Hlakola 2021, ka maikemisetso a ho kenya tshebetsong Leano la Naha la ho Lwantsa GBVF. Ka ho ya ka websaete ya letlole lena, letlole lena le thusa haholo ho tliseng diphetoho ka lebaka la dipatlisiso, ditlhokome-disa le tshehetso ya lona ho mekgatlo e lwantshanang le GBVF. O mong wa mekgatlo e fumaneng tshehetso letloleng lena ke wa Gugu Dlamini wa KwaZulu-Natal o fumaneng R250 000 ho tswa Letloleng la Twantsho ya GBVF selemong sa 2022.Molaodi e moholo wa mokgatlo ona wa Gugu Dla-mini Foundation, Mandisa Mabaso, ke yena ya neng a o thehe ka 2010 ka mora hore mmae – mofu Gugu Dlamini – a ne a bolawe ka sehloho ka ho pitlwa ka majwe ka 1998 mane Thekong ka mora ho bolela hore o na le HIV . “Mokgatlo o ikemiseditse ho thusa masepala ho lwantshana le GBVF e leng se hlokahalang ho lwantshana le sewa sa HIV Afrika Borwa,” ho rialo Mabaso. “Mokgatlo ona o boetse o ikemiseditse ho fokotsa ditshwaetso tsa HIV/AIDS, ho thusa ho bebofatsa ditsela tsa ho fumana thuso ya tsa bophelo bo botle le ho thusa banna le basadi ba phelang le ba anngweng ke HIV/AIDS,” ke yena hape.Tshehetso ena ya tjhelete e thusitse hore re thuse banana le basadi ba 522 255 banna le bashemane ba 900 ba tswang malapeng a anngweng ke GBV mmoho le merusu ya ka lapeng le ditlhekefetso tsa batho ba sa itekanelang le ba LGBTQIA+ ho rialo Mabaso.Ka ho ya ka UNAIDS, basadi ba bangata bao e bang mahlatsipa a GBV , ba ba le menyetla ya persente tse 50 tsa hore ba ka ba le HIV .A mang a mabaka ke peto le banna ba sa batleng ho sebedisa dikgohlopo. PrEP ke eng? E nngwe ya ditsela tsa ho thibela ho tshwaetseha ke HIV ke ya ho nwa moriana o bitswang Pre-Exposure Prophylaxis (PrEP), o nowang kamehla ke motho ya se nang HIV , empa ya kotsing ya ho tshwaetseha ka thobalano kapa ka ho sebedisa ente. Ka Phato, Letona Joe Phaahla o boletse hore Afrika Borwa e na le palo e hodimo ya batho ba sebedisang PrEP dinaheng tsena tse haufi le lehwatata la Sahara. O boletse hore ditsi tsa bophelo bo botle tsa Afrika Borwa tse etsang persente tse 70 kapa re re tse 2 419 di se di sebedisa PrEP .“Motho ya sebedisang PrEP ha a ya tlameha ho e sebedisa bophelo bohle ba hae, o na le boikgethelo ba ho e sebedisa ha motho a bona hore o kotsing ya ho tshwaetswa ke HIV . Leha ho le jwalo, hore PrEP e sebetse hantle, e tlameha ho nowa kamehla [nakong eo],” ho bolela Mabaso.E tlameha ho sebediswa le mekgwa e meng ya tshireletso e kang kgohlopo ya basadi kapa ya banna hobane PrEP ha e o sireletse kgahlano le mahloko a mang a tsa thobalano, hape ha e thibele pelehi. Mabaso o re PrEP e ka thusa nakong eo baratani ba batlang ho ba le ngwana hore molekane ya se nang HIV a se tshwaetsehe ha mmoho le lesea la bona. Ho sa le jwalo, mathwasong a selemo sena, Mokgatlo wa Afrika Borwa o Laolang Meriana o tjhaetse monwana tshebediso ya sesebediswa se bitswang vaginal ring jwalo ka PrEP . Sesebediswa sena se na le moriana o lwantshang HIV o bitswang dapivirine mme se tlameha ho tjhentjhwa jwalo ka kgwedi.Ho feta moo, ho na le mofuta o motjha wa PrEP – eo e leng ente mme yona e dula nako e ka etsang dikgwedi tse pedi mading – mme le yona e emetse ho 
tjhaelwa monwana. Ha e se e tjhaetswe monwana, batho jwale ba ke ke ba sa tlameha ho nna ba nwa dipidisi kamehla.
Thobalano e bolokehilengMokgatlo ona o ikemise-ditse ho fokotsa ditshwaetso tsa HIV ka ho kgothaletsa batho ho etsa thobalano e bolokehileng esitana le ho sebedisa dikgohlopo. “Re ipiletsa ho bana le batjha hore ba se phakise ho kena ho tsa thobalano ho fihlela ba kgona ho etsa diqeto tse nepahetseng,” ho rialo Mabaso. “Re boetse re kgothaletsa le thobalano e bolokehileng ka ho kgothaletsa tshebe-diso ya kgohlopo le ho ba le molekane a le mong.Tshebediso ya dithethefatsi – haholoholo tsa ente – ha e kgothaletswe hobane e atisa menyetla ya ho tshwaetswa ke HIV ,” ke yena hape. Mokgatlo ona o boetse o thusa ba phelang le ba anngweng ke HIV le GBV ho tseba ditokelo tsa bona le ho fumana dithuso tsa toka le tsa molao mabapi le kgatikelo ya ditokelo tsa bona tsa botho.



