
O e tlisetswa ke Dikgokahano tsa Mmuso (GCIS)
 English/Sesotho  O e tlisetswa ke Dikgokahano tsa Mmuso (GCIS)
 English/SesothoALSO AVAILABLE ON:VUK’UZENZELE  KE MAHALA, HA E REKISWEDiwebosaete: www.gcis.gov.zawww.vukuzenzele.gov.zaHo bala Vuk'uzenzele  fumana epe ya GOVAPP ho:Batla SA Government ho Google playstore kapa ho appstoreVuk'uzenzele@VukuzenzeleNews IKOPANYE LE RONA HOTshedimosetso House:  1035 cnr Frances Baard and Festival streets, Hatfield, Pretoria, 0083Imeile: vukuzenzele@gcis.gov.za Mohala:  (+27) 12 473 0103 Phato 2022 Kgatiso 1 Phato 2022 Kgatiso 1Bophelo bo Botle • Ntshetsopele ya Dibaka tsa Mahae • Mesebetsi • Polokeho le Tshireletso • Thuto Leqephe 11E tswella pele leqepheng la 2Leqephe 10Lesedi Ledwaba o beha kgwebo ya kaho mmapeng Vuk’uzenzeleHo matlafatsa basadi ka temoOwen Mngadi Ngaka Ethel Zulu ke molemirui a hlaheletseng ka mahetla a ntseng a hola.
O sebdisa tsebo ya hae e kenelletseng ya tsa phepo le dilemo tse ngata tsa boiphihlelo bakeng sa ho hla hisa meroho le dikgoho tse hodisitsweng ka mokgwa wa setho polasing ya hae ka morero wa ho matlafatsa basadi ba bang ho ba dihwai. Ngaka Zulu a dilemo tse 48, a nang le lengolo la bongaka ho tsa phepo, o na le polasi ya dihektara tse 23 Cullinan haufi le Tshwane, moo a hlahisang le ho pheha meroho le dikgoho tse a di romellang mabenkeleng a maholo a mmalwa. Polasi ya hae e amohetse le ho rupella baithuti ba 20 ba ithutelang bolemirui. Ngaka Zulu o tlohetse mosebetsi Lekaleng la tsa Temo porofenseng ya Leboya Bophirima mme a theha khamphani ya hae ya borupelli e bitswang Hope Nutrition Business Consultants. Ke ka mora hore a fallele Gauteng empa a se fumane mosebetsi wa setsebi sa tsa phepo. O na le tjantjello e kgolo ya tsa temo mme toro ya hae ke ho kenya basadi ba bangata ka moo a ka kgonang ho tsa temo, e leng lekala le a dumelang hore le na le bokgoni ba ho ba matlafatsa le ho theha mesebetsi. "Ke sebeditse dilemo tse robedi, ke sebetsa le diofisiri tsa ntshetsopele ya tsa temo, mme re thusitse balemi ba bangata ka tshireleto ya dijo, bohlweki le phepo. Ha esale ke rata temo ho tloha ke sa le monyane mme ha ke so inahane ke etsa ntho enngwe ka ntle ho yona."Ngaka Zulu o hlalositse hore o sebeditse diporofenseng tse tshelela ka khamphane ya hae, a thusa basadi le batjha ka tsa temo le ho rua.
 Ho rua dikgoho bakeng sa thekisoKa 2017, Ngaka Zulu o ile a elellwa hore thupello ya hae ha e na moelelo ntle le sephetho, kahoo o ile a reka polasi hore a kgone ho kenya tsebo ya hae tshebetsong.Tsatsing lena e se e le morui wa dikgoho tse reki swang tse fetang 7 500. Qalong leano la hae e ne e le ho hlahisa meroho fela. "Ke ne ke hloka dikgoho bakeng sa monontsha. Ke ne ke ya matlong a batho ke o lata hore dijalo tsa ka di hole di nonne. Ke ka moo mohopolo wa ho rua dikgoho o ileng wa tla. Dilemong tse pedi, ke ha re hlahisitse Paratrooper ya pele ya mosadi Afrika Borwa Ngaka Ethel Zulu o etella pele jwalo ka mohlala polasing ya hae moo a lemang meroho le dikgoho tse hodisitsweng ka setho tse a di rekisetsang mabenkele a maholo.
Setshwantsho ka Ngaka Zulu.

==================================================================================================================

Page:2

Vuk’uzenzele2Phato 2022 Kgatiso 1Tel: 012 473 0353  Email: vukuzenzele@gcis.gov.zaAddress: Private Bag X745,  Pretoria, 0001Head of Editorial and Production Regomoditswe Mavimbela Regomoditswe@gcis.gov.za Acting Editor-in-Chief Zanele Mngadi | Zanelemngadi@gcis.gov.zaActing Managing Editor Tendai Gonese | tendai@gcis.gov.za News EditorNoluthando Motswai Writers: More Matshediso Ursula GraaffGraphic Designers  Tendai Gonese | Benny KubjanaProduction AssistantsJauhara Khan | Sebastion Palmer Language Practitioners  Nomgcibelo Motha  | Boitumelo PhalatseThandolunye Khulu | Mahanyele Ramapalais published by Government Communications (GCIS)Vuk’uzenzeleAll rights reserved.  Reproduction of the newspaper in whole or in part without  written  permission is strictly prohibited.
Distributed by:Printed by:E tswella pele ho tswa ho leqephe la 1DITABA TSE AKARETSANGdikgoho tse 5 000 mme ra qala ho rekisetsa mabe nkele a haufi."O ile a tlatseletsa ka hore dikgoho tsa hae di hola ka mokgwa wa tlhaho, ha di na dihomoune. O sebedisa monontsha wa dikgoho bakeng sa ho hodisa meroho e jwalo ka sepinitjhi, borokholi, khabetjhe, le diphepha. Ntle le mabenkele, Ngaka Zulu o rekisetsa le bahwebi ba rekisang mebileng dihlahiswa tsa hae. Kgwebo ya hae e atlehile haholo hoo a bileng a file basadi ba 12 mosebetsi wa moshwelella. Ho ya ka Ngaka Zulu, kgwebo ya kgodiso ya dikgoho e bohlokwa haholo naheng jwalo ka ha malapa a mangata a ja kgoho ho feta mefuta e meng ya nama. Ngaka Zulu o labalabela ho rupella basadi ba fetang 1 000 naha ka bophara ka tsa temo. O boetse o labalabela le ho ba emong wa bahlahisi ba meroho le dikgoho tse hodiswang ka mokgwa wa tlhaho ba tshetjwang haholo Afrika Borwa. O eletsa basadi ba labalabelang ho ba balemi hore ba qale ha nyane mme ba se emele tshehetso ya mmuso. "Ha tshehetso ya mmuso e fihla, e tla o nyolla. Ha o hloka ho hlahisa dikgoho tse 3 000, ha ho se o hlolang ho qala ka tse 20. Bua le mabenkele a haufi o utlwe hore ba batla boleng bofe mme o etse dihlopha hore o fihlelle boleng le palo e ba e batlang," o a phaella.
Ho matlafatsa basadi ka temo Ngaka Zulu o dumela hore temo e ka bapala karolo ya ho matlafatsa basadi moruong le ho ba thehela mesebetsi e mengata."Ha o matlafatsa mosadi, o matlafatsa setjhaba. Re kgona ho fetisa tsebo ya rona le ho kenyeletsa batho ba bang ba bangata."O phaella ka hore basadi ha ba a tlameha ho itekanyetsa ho temo fela empa ba tlameha ho leka le mesebetsi e meng ya lekala lena, jwalo ka ho pheha, ho kenya dijo ka hara dipakana le ho reka ba rekisa."Ho iketsetsa tjhelete ya bona ke hona fela ho ka re thusang ho fedisa sekgobo sa tlhekefetso ya bong, mme hoo ho ka fihlellwa ka temo hara tse ding," ho rialo Ngaka Zulu.
Dikgwebo tse nyane di kgothalletswa ho kopa thusoNosihle Shelembe Letona la Ntshetso pele ya Dikgwebo tse Nyane, Stella Ndabeni-Abrahams, o kgothalleditse dikgwebo tse nyane tsa metse setoropo le mahaeng ho kopa thuso ho Lenaneo la Bohwebi la Metsesetoropo le Mahae (TREP).
"Re ikemiseditse ho fedisa tlhokeho ya mesebetsi le bofuma, empa re boetse re na le maikarabelo a ho hodisa moruo," ho rialo Letona Ndabeni-Abrahams.Ha a bua Sebokeng sa Batjha sa SheTradesZA se sa tswa tshwarelwa Tshwane,  letona le itse boleng bo hodimodimo ba TREP ke miliyone e le nngwe ya diranta, karolo enngwe ya yona ke e o e fiwang mme enngwe ke e o e kadi ngwang.Bahwebi ba metsesetoropo kapa ba mahaeng ba ka kopa thuso, ho kenyeletsa le thuso ya tjhelete, ka foromo e tlwaelehileng e hlahang ho Lefapha la Ntshetsopele ya Dikgwebo tse Nyane (SEDA), Lefapha la Matlole a Dikgwebo tse Nyane (SEFA), Letlole la Ntshetsopele ya Naha (NEF) le Lefapha la Ntshetsopele ya Batjha ba Naha (NYDA). Beng ba dikgwebo ba tlameha e be Maafrika Borwa hore ba kgone ho etsa dikopo.Dithuso tse latelang di teng bakeng sa bahwebi ba fihlellang dipehelo tse boletsweng.• Lenaneo la mabaka a manyane le mabenkele a dipompong• Lenaneo la tshehetso ya dikgwebo tsa ho kobolla le ho penta dipalangwang le ho teha dikoloi (mmoho le mabenkele a manyane a ikemetseng a rekisang dikarolo tsa dipalangwang le bahwebi ba banyane ba dikoloi)• Lenaneo la tshehetso ya dilakga• Lenaneo la tshehetso ya dikgwebo tsa diaparo, letlalo le masela• Lenaneo la dikgwebo tse hlahisang dihlahiswa tsa ho itlhokomela • Lenaneo la tshehetso ya di-spaza-shopo• Lenaneo la tshehetso ya dikgwebo tsa di-tshisa nyama le dijo tse phehi lwengO ka ingodisa ho  smmesa.gov.za. mme o fane ka Lesedi le hlokehang.Jwalo ka matsapa a ho etsa bonnete ba hore metjha ya tshehetso ya tjhelete bakeng sa dikgwebo tse nyane e ba metle mme e ba bobebe, mmuso o ntse o sebetsana le ho kopanya ditheo bakeng sa dikgwebo tse nyane ho etsa setheo se le seng. "Hajwale re motjheng wa ho kopanya SEFA le SEDA ha mmoho le Khamphane ya Ntshetsopele ya Dibanka tsa Mahatammoho."Lenaneo la SheTrades Ndabeni-Abrahams o itse ka metjha e fapaneng, mmuso o thusitse lekala la dikgwebo tse nyane ho hola le ho theha mesebetsi."Lefapha la Ntshetsopele ya Dikgwebo tse Nyane le SEDA ba thehile tshebedisano mmoho le Setheo sa Matjhaba sa Dikgwebo (ITC), ho tlisa SheTradesZA Afrika Borwa, le ho theha SheTradesZA Hub.“Leano lena le ikemiseditse ho matlafatsa dikgwebo tsa basadi hore di se sitiswe ho etsa kgwebo ka naheng, ka dinaheng tsa setereke le ka dinaheng tsa matjhaba. SheTradesZA Hub e tshehetsa bahwebi ba basadi ba 10 000 ba Afrika Borwa ka ho ba matlafatsa ka tsebo ya kgwebo le tlhodisano bonyane sebaka sa dilemo tse nne," ho rialo letona.Bahwebi ba basadi ba ka bang 3 000 ba Maaforika Borwa ba se ba ingodisitse ho SheTradesZA Hub mme ba fumana dithuto ka inthanete.SheTradesZA Hub e tla ntlafatsa phihlello ya matsete bakeng sa dikgwebo tsa basadi le ho ntshetsapele menyetla ya mesebetsi.“Ho nka karolo ha lefapha le SEDA ho SheTradesZA Hub ho bontsha boitlamo ba rona ntshetsong pele le ho netefatsa matlafatso ya moruo wa basadi ka hara Afrika Borwa,” ho rialo Ndabeni-Abrahams.
– SAnews.gov.zaHa o batla ho tseba haholwanyana ka Seda letsetsa  0860 663 7867, o romele imeile ho info@seda.org.za kapa o kene ho  www.seda.org.za .