Masea a matjha ke ona a kots ing ya Listeriosis  ka ho fetisisa


Lefapha la Bophelo bo Botle le beile ho ropoha ha lefu la Listeriosis leihlo, ka dike tsahalo tse ntjha tse 119 tse tlalehilweng haesale ho tloha ka la hlano (5) Tshi-twe. Ke palo yohle ya 727 ya diketsahalo tse netefaditsweng tse tlalehilweng ka 2017.
Setsi sa Taolo le Thibelo ya Mafu se hlalosa Listeriosis e le lefu le kotsi empa le alafe hang le bile le thibelleha, le bakwang ke kokwanahloko e bitswang Listeria monocytogenes. E fumanwa mobung, metsing le dimeleng. Dihlahiswa tse tswang diphoo folong – tse kang nama le leb ese, dijo tse tswang lewatle le ditswamobung tse ntjha tse kang ditholwana le meroho, di ka nna tsa tshwaetswa ke mehlodi ena.
Leha e le hore mang kapa mang a ka tshwarwa ke Listeriosis, bao ba tlokotsing e kgolo ya ho tshwarwa ke lefu lena ba akga masea a matjha, metsofe, basadi ba baimana, le batho ba nang le masole a mmele a fokolang ba kang bakudi ba HIV , ba lefu la tswekere, ba mofetshe, ba mafu a diqebo a sebete kapa diphio.
Dihlopha tse amehang ka ho fetisisa ke tsa bao ba bitswang neonates – bao ba matsatsing a 28 a pele ba tswetswe, esita le batho ba dilemong tse pakeng tsa tse 15 le 49. Dihlopha tsena tse pedi di bopa 70% ya dike tsahalo tsohle.
Lefapha le ipileditse ho basadi ba baimana ho  ingodisa ho MomConnect hore ba hlajwe malotsana ka Listeriosis kaha masea a eso qete matsatsi a 28 e le ona a amehang ka ho fetisisa.
“Ha re sheba dipalopalo tsa batho ba amehileng, re a elellwa hore dihlopheng tsena tsohle tse tlokotsing, sa neonates ke sona se amehileng ka ho fetisisa. Haeba re e sekaseka ka dihlopha tsa dilemo ho tloha tswalong ho isa dilemong tse 93, di-neonates feela di etsa diketsaha lo tse ka bang 40%,” ho itsalo Letona la Bophelo bo Botle Ngaka Aaron Motsoaledi.  Letona le boetse la ipiletsa ho basebeletsi ba tsa bophelo bo botle hore ba be sedi haholo ha ba sebetsana le basadi ba baimana.“Kopo e kgethehileng ho basebeletsi ba tsa bophelo bo botle le setjhaba ka kakaretso, ke ya ho tsepamisa maikutlo basading bohle ba baimana. Eba le kgwao e kgolo neng kapa neng ha o sebetsana le mosadi wa moimana kapa lesea le letjha le eso qete matsatsi a 28 le tswetswe,” o itsalo.
v Mokgwa wa ho ingodisa ho MomConnect :
• Netefatsa kemaro ya hao setsing sa bophelo bo	botle.
• Ho ingodisa, penya *134*550# fonofonong ya hao ya letsoho.
• Araba	dipotso	tse mmalwa tse	bobebe	ka kemaro  ya hao.
• Jwale	o tla be o ngodisitswe.
• Kemaro e ngodiswa pokellong ya direkoto tsa naha.
• Mosebedisi o amohela	melaetsa ya beke le beke ya SMS, e mo tsebisang	ka kemaro ya hae le ka bophelo bo botle	ba lesea (ho fihlela ha	ngwana	a le selemo se seng). 
Listeriosis  Kokwanahloko e bakang  tjhefo dijong.
Listeriosis  e ama haholo basadi ba baimana, masea a matjha, metsofe le batho ba baholo ba nang le masole a mmele a fokolang
• mokgohlane 
• mesifa e bohloko 
• ho nyekelwa ke pelo 
• letshollo
• hlooho 
• molala o satallang 
• pherekano 
• modikadikwane	le ho thothomela MatshwaoThibelo
1. Hatlela matsoho a hao pele o	tshwara	dijo esita le kamora ho tshwara dijo
2. Pheha, kenya	sehatsetsing, kapa o qhwafatse nama, kgoho, mahe le dijo tse loketseng	ho jewa, nakong	ya dihora tse pedi
3. Se ke wa ja dijo tse	sa phehwang mme	o be sedi ka kotsi ya tjhefo dijong tse	kang tlhapi e sa phehwang (ho akga le sushi), ditleleme	le dioyesetara.
4. Qoba	ho nwa	lebese	le sa phehwang	esita le ho ja	direledi tse bonojana tse kang feta, sereledi	sa lebese la podi le sereledi sefe kapa	sefe se	bonojana5. Ha o	qeaqea,	di lahle – ho futhumetsa dijo tse nang le  kokwanahloko ho ke ke ha di etsa hore di bolokehe! Listeriosis  Aforika BorwaHa o batla ho tseba haholwanyane, o ka letsetsa Setheo sa Naha sa Mafu a Tshwaetsang (NICD) Setsing sa Mesebetsi ya Tshohanyetso dihoreng tsa tshebetso ho:  011 386 2000.
Basebeletsi ba tsa Bophelo bo Botle ba ka letsetsa mohala wa Tshohanyetso wa NICD bakeng sa Maemo a Tshohanyetso kamora dihora tsa tshebetso ho: 082 883 9920.Diketsahalo tse kahodimo ho 750 di se di tlalehilwe mme ke batho ba 67 ba seng ba shwele.
Gauteng e na le diketsahalo tse ngata ka ho fetisisa mme e latelwa ke Kapa Bophirimela, KwaZuluNatal le Kapa Botjhabela.
