Dipalopalo tsa batho ba sebetseng di bontsha hore moruo wa rona o a hola

Maemo ana a ile a mpefatswa ke sewa sa COVID-19, merusu ya Phupu 2021, ha mmoho le dikgohola tsa selemong sena karolong tsa KwaZulu-Natal, Kapa Botjhabela le Leboya Bophirima.Hodima tsena tsohle, mathata a motlakase le ona a tlisitse mathata amang moruong, malapeng le dikgwebong. Leha ho le jwalo, se tjhaba le moruo wa rona di kgonne ho mamella sena. Moruo wa rona jwale o bontsha ho ntlafala. Dipalopalo tsa batho ba sebetsang di fana ka tshepo ya ho ntlafala ha maemo. Lefapha la Dipalopalo Afrika Borwa le bontshitse ha palo ya batho ba sa sebetseng e theohile ka kotara ya bobedi ya 2021.Dipalopalo tsa bona di bontshitse hore palo ya batho ba sebetsang e eketsehile ho tloha ho ba dimilione di 14.5 ka kotara ya bone ya 2021 ho fihlela ho ba dimilione di 15.5 ka kotara ya bobedi ya 2022.Ena ke keketseho eo re neng re e hloka ya mesebetsi halofong ya pele ya selemo sena. Mesebetsi ena e fumanehile makaleng a kang la ditshebeletso tsa setjhaba, la dikgwebo, ditjhelete le la kaho. Leha ho le jwalo, o sa le mo ngata mosebetsi o sa ntsaneng o tlameha ho etsuwa haeba re batla ho fokotsa leqeme la mesebetsi.Dipalopalo tsena di bo ntsha ho sebetsa ha Lenaneo la Tsoseletso le Kahobotjha ya Moruo – dikarolong tse kang kgirong ya batho ka bongata, kahong botjha ya moruo le ntshetso pele ya meralo ya motheo – jwalo ka ha e le tsona tse bileng le kabelo e kgolo menye-tleng ena ya mesebetsi. Leha ntshetso pele ya meralo ya motheo le matsete e le tsona tse pele kahong botjha ya moruo, empa ho a kgothatsa ho bona keketseho makaleng a kang la kaho. Puong ya Kabo ya Matlotlo ka Hlakola 2022, ho ile ha hlaka hore mmuso o ekeditse tjhelete e ka bang persente tse 30 ntlafatsong ya meralo ya motheo dilemong tsena tse tharo tse tlang ya ya ho dibilione tse R812, ha e bapiswa le dibilione tse R627 dilemong tse tharo tsa ho feta.Boto ya Ntshetsopele ya Indasteri ya tsa Kaho e boletse ha ho na le keke tseho diprojekeng tsa kaho ya meralo ya motheo dikgwebong tsa mmuso tse kang Transnet le Eskom, le ho bommasepala ba baholo. Tsena kaofela di etswa ke Lefapha la Mesebetsi ya Setjhaba le Meralo ya Motheo. Ka Phuptjane selemong sena maemo a moruo wa rona a kgutletse maemong ao o neng o le ho ona pele ho sewa sena. Sena se bakilwe ke kgolo tlhahisong ya thepa kotareng ya pele ya selemo. Maikemisetso a maholo ke ho o phahamisa haholo, e leng se etsang hore re tsepamise tshebetso meralong ya metheo e leng yona e thusang kgolong ya ona. Mmuso o sa tswa pha tlalatsa taba ya ho eketsa tekanyetso eo laesense ya tlhahiso ya motlakase e e dumellang ho bahlahisi ba ikemetseng e tla tlisa keketseho diprojekeng tsa tlhahiso ya motlakase, e le se tla eketsa motlakase o hokelwang phepelong.Ena e tla ba katleho e kgolo matsapeng a rona a ho rarolla mathata a motlakase, e leng sa bohlokwa kgolong ya moruo le ho hoheleng bo ramatsete.Ka Phupu selemong sena ho phatlaladitswe leano la naha la eneji mme, mmuso jwale o sebedisana le bankakarolo ba fapafapaneng ho le kenya tshebetsong. Haesale re eketsa teka nyetso ya tlhahiso ya motlakase eo laesense e e dumellang e ba 100 megawatts ka Phuptjane 2021, re se re fumane bahlahisi ba ikemetseng ba tla hlahisa 500 MW mme ho na le diprojeke tse ding tse ka etsang 6 000 MW tse tlang.Ntlafatso ya meralo ya motheo le yona e tswela pele ho tshehetsa kgolo ya moruo le ho hohela bo ramatsete. Moruo o ke ke wa hola mme le mesebetsi e ke ke ya ba teng haeba re sa rarolle taba ya meralo ya motheo e leng yona e tla thusa kgolong ya moruo le matsete. Sena ke ona mosebetsi o moholo wa mmuso.Hore re kgone ho atleha ho sena, ho tlameha ho ba le tumellano pakeng tsa mmuso, setjhaba le mekgatlo ya basebetsi, e seng ka diphetoho tse tlamehang ho etswa feela, empa le hore re tlameha ho etsa jwang ho ka fihlela ditoro tsa rona.Jwalo ka ha moruo o nka nako ho ntlafala, re ntse re kenya le mananeo a rona tshebetsong, re tla nne re tswele pele ho etsa matsapa a ho theha mesebetsi. Hona mananeong ana a tshehetsang kgolo ya lekala le ikemetseng, re tla leka ho eketsa kgiro ya batho mmusong mme re netefatse le tshireletso ya setjhaba, haholoholo ba sa kgoneng ho itshireletsa. Keketseho ya menyetla ya mesebetsi le matshwao a kgolo ya moruo, di tlameha ho re kgothatsa hore re kenye tshebetsong Leano la rona La Tsoseletso le Kahobotjha ya Moruo bakeng sa ho hodisa matsete. Sena se tlameha ho kgothatsa mahlahana a rona hore re sebetseng mmoho ho hodisa moruo le ho theha mesebetsi.
 