Tshehetsa sepolesa hore Afrika Borwa e betulo e bolokehileng

Ho na le ho nyahama le kgalefo ya setjhaba mabapi le maemo a ditlolo tsa molao ka hara naha ya bo rona.
  Ho kgothotswa le peto ya basadi ba batjha ba robedi ke banna ba fapanyetsana haufinyana tjena Krugersdorp di bakile ditaba di hana ho fela naheng ka bophara mme ha lebisa kgoeletsong ya kgato e matla kgahlanong le maqu lwana a hlometseng a barafi ba seng molaong ba sebeletsang tulong eo.Tshebeletso ya Sepolesa ya Afrika Borwa (SAPS) e lokela ho thoholetswa bakeng sa mehato ya yona e matla dibekeng tse tharo tse fetileng ho arabela petong le diketsong tsa botlokotsebe tulong eo. Leha ho le jwalo, badudi ba entse hantle ho supa hore ha ho a lokela hore ho etsahale botlokotsebe bo maemong a sisimosang hore e be hona ho qetellwang ho nkuwa mohato kgahlanong le botlokotsebe.Nnete ke hore ho na le diqholotso tse matla tse tobileng boemo ba sepolesa ka hara Afrika Borwa. Feela re sebetsa ka thata ho di hlola.Jwaloka mafapha ohle a mmuso, SAPS le yona e utlwa ditlamorao tsa koduwa ya maemo a ditjhelete a naha, dilemo tse mmalwa tsa kgaello ya ho hirwa ha mapolesa le diketso tsa ho hula mmuso ka nko. Ditho tsa sepolesa di boetse di sebetsa tikolohong e kotsi moo hangata di lokelang ho tobana le dikgoka, ditemalo kapa lefu.Ntle le lebotho la sepolesa le matla le nang le bokgoni le la seprofeshenale, botlokotsebe ka hara Afrika Borwa bo keke ba fediswa Kgaello ya ho hirwa ha bahlanka ba SAPS e bile e nngwe ya dintlha tse tshwai lweng tlalehong ya Phanele ya Ditsebi ya Merusu ya Phupu 2021, eo re ntseng re nka mehato bakeng sa ho sebetsana le yona.Kaha re se re buseditse botsitso bo batlehang ka matla ketapeleng ya SAPS, jwale re tsepamisitse maikutlo tabeng ya ho ngotla dikgeo tsa bokgoni tse entseng maemong a hore mapolesa a iphumane a se Malala-a-laotswe bakeng sa ho sebetsana le diketsahalo tsa Phupu selemong se fetileng.Kgaello ya ho hirwa ha mapolesa le kgaello ya thupello e nepahetseng di bile le kgahlamelo e matla tshebeletsong ya sepolesa ya badudi le ya Polokeho ya Setjhaba.Mmuso o abile matlole bakeng sa ho thaothwa ha matshwasana a matjha a sepolesa a 12 000, mme mokgahlelo wa pele o se o le thupellong ya bohlokwa. Diyuniti tsa Tshebeletso ya Sepolesa sa Polokeho ya Setjhaba tsa SAPS di tla amohela mapolesa a tlatsetso a 4 000 selemong sena sa ditjhelete, mme ho ntse ho etswa ditlhophiso bakeng sa thupello e nepahetseng ya ditho tsa sepolesa.Ha re nka malebela a merusu ya Phupu ngwahola, re sebeletsa ho ntlafatsa tshebedisano pakeng tsa makala a qobello ya molao le indasteri ya tshireletso ya poraefete ntweng e kgahlanong le botlokotsebe.Re hloka kgokahano e matla le bankakarolo kaofela, ho kenyeletsa le dikgwebo, hore mehlodi le mautlwela a botlokotsebe di arolelanwe bakeng sa hore ka bobedi di matlafatse polokeho ya setjhaba le ho sebetsana le ditlolo tsa molao tse sitisang mesebetsi ya moruo.Mohlala ke tshebedisano e teng pakeng tsa Khamphani ya Tshebeletso ya Diterene tsa Thepa ya Transnet le SAPS bakeng sa ho lwantsha boshodu ba infrastraktjha le sabotasi ya diporo. Ditlolo tsena tsa molao di ama moruo haholo kaha dikhamphani ha di kgone ho tsamaisa thepa ya tsona ho leba madibohong bakeng sa ho romelwa ka ntle ho naha. Mohlala o mong wa tshebedisanommoho o pakeng tsa dikhamphani tsa tshireletso ya merafo, dikhamphani tsa tshireletso tsa poraefete le SAPS bakeng sa ho lwantsha boshodu ba dimetale tsa bohlokwa.Ka lebaka la mekutu ena e kopanetsweng, re bona kgatelopele dibakeng tse kang Mpumalanga le Limpopo tseo esale e le dintlhakgolo tsa ho hloka botsitso kaha dimetale tsa boshodu di ne di lebiswa mebarakeng e seng molaong mose.Ka diyuniti tsa yona tsa boitshunyako tsa naha, SAPS le yona e ne e ntse e na le kgatelopele mabapi le ho thibela botlokotsebe bo hlophisitsweng, ho kenyeletswa maqulwana a dithethefatsi, maqulwana le ho rafa ho seng molaong.SAPS e ntse e theha moifo wa tshebetso wa ho tobana le ho rafa ho seng molaong, hammoho le meifo e meng ya tshebetso e sebetsanang le ho lefisa ka boqhekanyetsi ditsha tsa kaho, boshodu ba koporo le dikheibole, le boshodu le tshenyo ya infrastraktjha ya moruo.Ntle le dikatleho tsa tshebetso e hlwahlwa ya sepolesa mabapi le ho lwantsha ditlolo tsa molao tsa moruo, mosebetsi o boima wa SAPS mabapi le ho sebetsana le botlokotsebe bo pharalletseng hangata ha o ananelwe.Selemong se fetileng sa ditjhelete, ho tea ka mohlala, Dipatlisiso tsa Botlokotsebe tsa SAPS di entse hore ho be le dikahlolo tsa ho hlola bophelo bohle tjhankaneng tse 206 kgahlanong le babelaellwa ba 209, moo tse 154 e neng e le tsa polao le peto. Diyuniti tsa SAPS tsa Dikgo ka tsa Malapa, Tshireletso ya Bana le Ditlolo tsa Molao tsa Thobalano di entse hore ho be le dikahlolo tsa ho hlola bophelo bohle tjhankaneng tse 356 kgahlanong le babelaellwa ba 266. Ditshebetso tsa ho ba mohlaleng wa ditlokotsebe di lebisitse tshwarong ya batho ba fetang 13 000.Ha re sheba maemo a phahameng a botlokotsebe ka hara setjhaba sa bo rona, ho hlakile hore mosebetsi o sa le mongata. Feela dipalo tsena di bontsha hore ditlokotsebe tse ngata di a tshwarwa le ho tjhutjhiswa ka katleho. Ha di phonyohe.Tsamaiso ya Dipatlisiso tsa Botlokotsebe bo ka Sehloohong, e tsejwang e le Hawks, e fihlelletse merero ya yona yohle bakeng sa selemo se fetileng sa ditjhelete, e leng se bakileng ho tshwarwa le ho kwallwa, kgapo ya thepa, thibelo le kgapo le ditaelo tsa pusetso tse ka fihlang ho dimilione tsa diranta. Ho tshwarwa le ho kwallwa tse entsweng ke Hawks ho kenyeleditse le ho rafa ho seng molaong, tshenyo ya dipeipi tsa peterole, kgothotso ya makoloi a tsamaisang tjhelete le dipolao tsa mapolesa.Hawks di se di qadile ho sebetsa le Tsamaiso ya Dipatlisiso ya NPA mabapi le dinyewe tse tswetsweng ke khomishene ya dipatlisiso tsa dipelaelo tsa melato ya ho hula mmuso ka nko.SAPS e tshehetsa ntwa kgahlanong le dikgoka tsa bong, e theha diphaposi tse mofuthu bakeng sa mahlatsipa diteisheneng tsa sepolesa le ho etsa dithendara tsa ho reka thepa ho thusa ho bokella bopaki e ka fihlang ho halofo ya milione e tla fepelwa ditei shene tsa sepolesa.Sepolesa se keke sa atleha ntle le tshebedisanommoho ya badudi. Ka lebaka lena, re tsepamisitse maikutlo tabeng ya ho eketsa marangrang a Diforamo tsa Badudi tse Thusanang le Sepolesa bakeng sa ho ntlafatsa ka bobedi tshebeletso ya sepolesa le dikamano le badudi.Re thoholetsa badudi ba nkang boikarabelo ba ho etsa dibaka tseo ba dulang ho tsona ho ba tse bolokehileng ka ho paterola diterateng, ka ho etsa matsholo a tlhokomediso ka botlokotsebe le ka ho etsa mesebetsi e meng.Ka ho sebedisa tlaleho ya Phanele ya Ditsebi jwalo ka motheo wa ho hlabolla sepolesa, re hlophisa botjha le ho beha botjha ka sehlohlolong mehlodi, ho ntlafatsa bokgoni le ho matlafatsa bokgoni ba qobello ya molao ka bophara.Ho ba lepolesa la monna kapa la mosadi ke o mong wa mesebetsi e thata, e nang le kgatello le ho ba kotsi ka ho fetisisa naheng ya bo rona, mme hangata ke mosebetsi o sa lebohuweng. Ha ho nyahama ha setjhaba mabapi le botlokotsebe ho utlwahala, ke bomadimabe hore sena se jala bora kgahlanong le sepolesa sa bo rona, se tswellang ho sebeletsa setjhaba le ho se sireletsa.Ha mmuso o ntse o sebeletsa ho neha sepolesa mehlodi e hlokehang, thupello le ditekanyetso bakeng sa ho etsa mosebetsi wa sona, Ke ipiletsa ho maAfrika Borwa ohle ho kgatha tema maitekong a ho etsa hore diterata tsa rona di bolokehe le badudi ba rona ba phele moo ho se nang botlokotsebe.Ha re ananeleng mosebetsi o boima wa sepolesa sa rona le ho ba neha tshehetso ka botlalo bakeng sa ho etsa Afrika Borwa tulo e bolokehileng.