MORALO O MATLA WA DIKGOHO

“Ka letsatsi le leng ke ile ka leba lebenkeleng ho ya reka mahe mme ka thola a bitsa haholo, kahoo ke ile ka etsa qeto ya ho reka dikgoho tsa mahe tse 10 hore re tle re be le mahe ka lapeng,” o rialo.
Kgoho e behela lehe dihora ka ding tse 26, e leng se neng se bolela hore Mhlabane o tla fumana palohare ya mahe a robedi kapa a robong ka letsatsi.
Kamora dikgwedi tse pedi, o ile a qala ho rekisetsa baahisani mahe. Sena se ile sa lebisa moo a ileng a feto lela karatjhe ya habo ho ba ntlo ya tswadiso ya dikgoho.
Ka nako eo o ne a boetse a na le tshingwana ya meroho ka jareteng.
Mhlabane, moenjinere wa mehleng, esale a na le me rero ya ho tlohela lepatlelo la kgwebo ho iqalla kgwebo ya hae ya matlo. Ka selemo sa 2014, nakwana kamora ho iphumanela dikgoho tsa hae, o ile a ithekela mobu wa dihektare tse pedi Benoni, Gauteng, ka maikemisetso a ho aha difolete.
Leha ho le jwalo, ha a ka a tswella ka morero wa hae hobane mobu oo o ne o reretswe mabaka a temo. O ile a etsa qeto ya ho atolosa kgwebo ya hae e nyane ya polasi.
Tsela e teleleLeha ho le jwalo, kgaello ya infrastraktjha e kang ho kampela, ditanka tsa metsi le motlakase ho ile ha mo nkela nako mme ha etsa hore  a qale  ho sebedisa mobu oo ka selemo sa 2016.Motho enwa ya dilemo di 49 o hopola kamoo a sebe disitseng mokgwa wa ho batlana le lesedi wa Google bakeng sa ho etsa diphu putso ka tsa bohwai.
Ho totoba ha hae ho ile ha mo tswela molemo mme kajeno, ke monga Polasi ya Zapa Farm ya motlotlo, e leng polasi e atlehileng ya kgwebo ya temo.
O ile a hatela pele ho tloha tabeng ya ho sebedisa dihe ktare tsa hae tse pedi tsa mobu ho ya tabeng ya ho eketsa tlhahiso ya mahe le ho jala sepinitjhe, sepaile, pepere e tala le tamati, tseo a neng a di rekisa tulong ya lehae, ho ya moo qetellong a ileng a hokela ditonele tse pedi tsa meroho, ho lema bo holo ba heketare le halofo ba naha ena le ho aha mekato ya dirobe tse 5 000 le tse 2 000.
Polasi ena e fepela dire stjhurente tse nne tsa Wimpy, Pick n Pay, hotele ya Holiday Inn le dispaza  tsa lehae, hara tse ding.
“Leha ho le jwalo, re na le kgaello kaha tlhoko ya rona e feta bokgoni ba rona mme, ka lebaka leo, re fumana mahe ho bahlahisi ba bang ba lehae. Re na le tlaleho ya tekolo kgahlamelo ya tikoloho e tjhaelletsweng monwana bakeng sa mekato e 120 000 mme ha ho le jwalo re hloka tjhelete bakeng sa katoloso,” o rialo.
Moralo o Matla wa Dikgoho Mhlabane o ile a fumana thuso hore e be sehwai se atlehileng. Ke e mong wa dihwai tse ngata tse ntseng di thuthua tse kgotseng molemo wa Moralo o Matla wa Dikgoho, o ileng wa hlahiswa ke mmuso le ba nkakarolo ba diindasteri, ho kenyeletswa bahlahisi ba dikgoho, dihwai, batswellisi, barekisi ba diyantle, barekisi ba ditswantle le mekgatlo ya basebetsi.
“Morero noa o saennweng ka selemo sa 2019, o reretswe ho hlahisa mesebetsi indaste ring ena ka ditsela tse ngata tse tla tsebahatswa dilemong tse mmalwa tse tlang.
Ke ka lebaka la moralo ona hore Mokgatlo wa Afrika Borwa wa Dihwai tsa Di kgoho (SAPA) o lefelletseng laesense ya tshebediso ya metsi ya Mhlabane le ho mo fumantsha thupello ka tlhahiso ya mahe.
Tshehetso bakeng sa dihwaiMolaodi Kakaretso wa SAPA Izaak Breitenbach o re inda steri ena e tsetetse dimilione mabapi le ho tshehetsa di hwai tsa batho ba batsho le ho hodisa tlhahiso ya dikgo ho ka 5%. Ka feela dikgwedi tse 12, dihwai tsa konteraka tse 13 di ile tsa thehwa mme ha hlahiswa mesebetsi e 960.
“Indasteri ena e tsetetse R870 milione ho bopa meba raka bakeng sa dihwai tsa ba tho ba batsho tsa konteraka tse 50 le ho thusa ka diyantle bakeng sa ho hlahisa mese betsi naheng. Indasteri ena e boetse e entse le ho lefella dithuto tsa kgwebo bakeng sa dihwai tse 19 tsa batho ba batsho ba lenaneong la Le fapha la Temothuo, Tlhabollo ya Mobu le Ntshetsopele ya Dibaka tsa Mahae,” o rialo.
Dihwai tse 40 tsa batho ba batsho tse ikemetseng le tsona di ntse di fuwa keletso le thupello e amanang le tsamaiso ya dikgwebo tsa dikgoho.
“Indasteri ena e boetse e na le dathabeisi ya dihwai tse 670 tsa dikgwebo tse nyane, tse mahareng le tse kgolo (di-SMME) tseo re di thusang ka tlhahisoleseding e amehang,” o rialo.
Hodima moo, SAPA e na le buka e teng bakeng sa ho ruta dihwai ka tlhahiso ya dikgoho le ho hlahisa meralo ya tsona ya kgwebo.
Bahlahisi ba dikgoho ba itlametse R1.5 bilione ya matsete a matjha dibakeng tsa bona tsa tlhahiso nakong ya dilemo tse nne tse tlang, e leng se lokelang ho hlahisa mesebetsi e 4 000.
Indasteri ena e boetse e tla tsetela R1.7 bilione bakeng sa ho thehwa ha dikonteraka tsa dihwai  tsa kgwebo tse 50.
Matsete ana a tla tshehe tswa ke indasteri ena le makala  a fapafapaneng a mmuso. 

