Baagi ba keteka tumelano ya lefatshe ya bokanaka R21 milione

Baagi ba kwa Double Drift gaufi le Grahamstown ba kana ka 1 500 go tswa mo malapeng a le 264. Ba ne ba fudusiwa mo nageng ya bona ke puso ya Ciskei ka 1991, gore ba sutele serapa sa diphologolo tsa naga sa basweu.
Baagi bano mo malobeng ba ne ba neelwa lekwalobopaki la tulo tebang le naga eo, e ba e buseditsweng ka lenaane la pusetsodinaga go beng ba tsona.
Go ya ka Tonakgolo ya Kapa Botlhaba Phumulo Masualle, go dumelwane ka bokanaka R21 milione gore e duelelwe kutlwanelo eno ya lefatshe mme kgato eno e tla diragadiwa kgato ka kgato.
“Eno ke kgato e kgologadi fa go tla mo tshomarelong ya tlha go le mo phetolothefosanong ya beng ba naga. Serapa seno se baakanyediwa gore se gaisane ka go tshwana le dirapa tse dingwe tsa  mothale oo mme puso e tshegeditse baagi bano ka go ba tlamela ka dithuso tsa matlole, go ba neela diphologolo tsa naga le go ba katisa,” ga rialo Masualle.
Baagi bano, ba ba laolang serapa seno sa diphologolo tsa naga ka tshwaraganelo le Setheo sa Bojanala sa Diphaka tsa Kapa Botlhaba (ECPTA) ka fa tlase ga leina la Likhayalethu Communal Property Asso­ciation (LCPA), ba amogetse  R6 milione go tswa kwa  Le fapheng  la Merero ya Tikologo gore ba dire letsholo la dikgwebo tsa  dirapa tsa diphologolo tsa naga mo serapeng seno sa  diphologolo tsa naga sa bogolo jo bo kanaka diheketara di le 1 400 seo ba se reketsweng ke Lefapha la Tlhabololo ya Metseselegae le Ntšhwafatso ya Naga.
Monnasetulo wa LCPA, Mxo lisi Ngesi, o rile baagi ba tsentse kopo ya bona ka 1998. Ka 2012, baagi ba motse oo ba ne ba nee-lwa diheketara di le 23 500 tseo ga jaanong di okeditsweng ka diheketara di le 1 400 tsa serapa sa diphologolo tsa naga.
“Re itumetse mo go maswe gonne jaanong re neilwe seo re neng re so batla. Puso e re tlame-tse ka matlole a mafaratlha tlha. Re na le diphologolo tsa naga tse di akaretsang dipitse tsa naga di le 10, dikgama di le 15 le diphofu di le 10,” ga rialo Ngesi, a tlaleletsa ka gore dinare le diphala le tsone di tla rekiwa mo nakong e e sa fediseng pelo.
O tlaleleditse ka gore baagi ba ntse ba tsweletse go katisiwa ke ECPTA go ba ruta go laola serapa seno sa diphologolo.
“Leanolegolo ke go aga mafelo a le mabedi a borobasogo mme ga jaanong re santse re baakanyetsa marenjara a a tla tlhokomelang sebaka seno mmogo le bao ba tla thusang go kuka diphologolo fa di folosiwa kgotsa di namediwa mo dijanageng,” ga rialo Ngesi.
“Ka go tsenya fela legore la dikhilomitara di le 10 mmogo le eke eo go tsenwang ka yona, seo fela se tlhodile ditšhono di le 61 tsa ditiro mo baaging,” ga rialo Tona ya Lefapha la Merero ya Tikologo Edna Molewa mo nakong ya fa a ne a neela setšhaba seno serapa seo.