Barutwana ba dikolo tsa kwa metseselegaeng ba bona thuso  

Porojeke ya Thuso mo Thutong ya kwa Metsese legae (REAP) ke lenaane le le tla tsayang sebaka sa dingwaga di le tharo le le tla simololang ka ngwa ga wa 2018 go fitlha ka ngwaga wa 2021 e le mai tlhomo a go lekelela lenaane leno, mme go solofelwa le tla tswa thuso dikolo di le 188 mo nageng ya Aforika Borwa mo pakeng eo.
Lefapha le solofela gore seno se tla tsenya letsogo mo go tokafatseng boleng jwa go ithuta le go ruta mo thulaga nyong ya thuto ya mo theo kwa metseselegaeng.
Lenaane leno ga jaanong le lekelelwa kwa mebasepa leng ya tikologo e le mebedi mo porofenseng mme me basepala eno e mo diporo fenseng tsa metseselegae di le tharo tseo di ntseng di dira bokoa. Yona e akaretsa Masepala wa Tikologo wa Alfred Nzo East le wa OR Tambo Coasta l kwa Kapa Botlhaba, Mase pala wa Tikologo wa ILe mbe le wa UMzinyathi kwa KwaZulu-Natal, mmogo le Masepala wa Tikologo wa Sekhukhune le wa Mopani kwa Limpopo.
Mokaedibogolo wa  Tsenyotirisong le Tlhatloso ya Kharikhulamo kwa Le fapheng la Thuto ya Motheo Seliki Tlhabane, a re lefapha ga jaanong le setse le tha pile bašwa ba ka nna 750 ba ba nang le materiki go nna Bathusi mo Thutong ya kwa Metseselegae kwa dikolong tseno tsa kwa metseselegae.
“Ba tla neelwa katiso ya motheo e e tla ba kgontshang go diragatsa ditiro tse ba tla di neelwang. Ba tla rome lwa go thusa dikolo tsa kga to ya motheo le tsa kgato ya maemo a bogare, e leng Mo phato wa 1 go fitlha go wa 4,” o tlhalositse jalo.
Bathusi mo Thutong ya kwa Metseselegae go solofe lwa gore ba tla thusa mo diti rong tse di farologaneng di le dintsinyana, bogolosegolo mo go thuseng go tlhabolola bokgoni mo kitsong ya dipa lo, go kwala le ya go buisa.
“Seno gape ke tsela enngwe gape ya go matlafatsa bašwa mo mafelong a maemo a ona a ikonomi a sa itumediseng ka go ba thusa go nna le bo kgoni le maitemogelo a kwa tirong,” ga ralo Tlhabane.
O tlhalositse gore Bathusi mo Thutong ya kwa Metse selegae go solofelwa gore ba tla imolola barutabana morwalo o ba ntseng ba o jarile mo dikolong tsa kwa metseselegae ka go ba thusa ka go dirisa barutwana diti ro tse di tsamaisanang le tsa kharikhulamo tse di jaaka go rulaganya barutwana go dira setlhopha sa ditiro tsa sekolo, setlhopha sa go bui sa, setlhopha sa boitlhamedi jwa botsweretshi mmogo le diporojeke tsa temothuo.
Mogokgo Ntombikayise Mkhize wa Sekolopotlana sa Ozwathini kwa motseng wa Nodwengu mo Mase paleng wa Tikologo wa Ile mbe o solofela gore lenaane leno le tla thusa bontsi jwa barutwana ba gagwe bao ba santseng ba sokodisiwa ke go buisa le go tlhaloganya dipalo.Sekolo sa gagwe se na le barutwana ba ka nna 387 go simolola ka Mophato wa R go fitlha ka Mophato wa 7 mo ngwageng ono o le esi.
“Bontsi jwa barutwana ba rona ke bona ba ba tlho kometseng malapa a bobo na mme ba bangwe ba tlho kometswe ke bonkoko le bontatemogolo ba bona.
Ka ntlha ya seno, ga go ope yo a ka ba thusang fa ba neilwe tirogae kgotsa go ba rotloeletsa go buisa, mme seno se dira gore ka fa phaposing ba ketefalelwe ke go tlhaloganya,” o tlha lositse jalo.
“E nngwe ya matsapa a rona ke gore barutwana ba sekolo sa rona ba ba leng mo kgatong ya motheo ba ruti wa dirutwa tsa bona tsotlhe tsa sekolo ka loleme lwa Isi Zulu mme fa ba goroga mo kgatong ya bogare ba gape letsega go dira dirutwa tsa bona tsotlhe ka English, ka jalo ba ketefalelwa mo go maswe fa ba tshwane lwa ke go itlwaolola seo se ageletsweng mo go bona le go itlwaetsa se sentšhwa seno.”Mo kgatong ya go lekele -lwa ga lenaane leno, re tla lekola seabe seo le nang le sona le fao le atlegileng ka gone ka go lekola le go sekaseka lenaane leno la REAP . Re thapile gape le dialogane di le thataro tse di tla okamang maemo a Botsamaisi jwa Porojeke.
Ba tla beewa kwa masepa leng o mongwe le o mo ngwe wa tikologo. Batsa maisi bano ba Diporojeke ba tla re thusa gape ka go diragatsa dikgato tsa go lekola le go sekaseka po rojeke eno.
Mo dingwageng di le pedi tse di fetileng, re ne ra tshwa ra kopano ya ntlhantlha ya go ka Tšhotlha Dikakanyo ka ga Thuto ya kwa Me tseselegae mo lephateng la thuto ya motheo. Mo ko panong eno ya go tšhotlha dikakanyo ka ga thuto ya kwa metseselegae, gareng ga dikgwetlho tse di to baneng le dikolo di le dintsi nyana tsa metseselegae ke go tlhaela ga barutabana mo diphatlhatirong tse di botlhokwa thata bogolose golo mo dirutweng tsa Di palo le tsa thuto ya Saense ya Fisika.