Ela tlhoko matshwao a bolwetse jwa kankere mo baneng nako e santse e le teng

Motlhankedi wa Ditlhae letsano mo Mokgatlong wa Aforika Borwa wa Bolwetse jwa Kankere mo Baneng (CHOC) Taryn Seegers a re fa motho a itse matshwao a a tlwaelegileng a bolwetse jwa kankere mo baneng, motho yoo a ka kgona go thusa gore ngwana yo a nang le bona a se latlhegelwe ke botshelo jwa gagwe.
“Ga go bonolo go bona matshwao a teng go nne ke setlwaedi gore bana ba a tle ba nne le dikukumpa, dintho, go oketsega mmele ka bonako kgotsa go felafela pelo. Le fa tota go le boima, go botlho kwa thata gore matshwao ano a bonwe nako e santse e le teng,” o tlhalositse jalo.
Go ya ka Mokgatlo wa Naga ya Aforika Borwa wa Merero ya Bolwetse jwa Kankere (CANSA), ngwaga yo mongwe le yo mongwe go na le bana ba le magareng ga 800 le 1 000 ba go fitlhelwang gore ba na le bolwetse jwa kankere.
Le fa go le jalo, mokgatlo o no o re o dumela gore mo baneng botlhe ka fa nageng ya Aforika Borwa ba e leng gore ba na le bolwetse jwa kankere halofo ya bona ga go ke go itsiwe gore ba na le bona kgotsa jang.
Go tsaya dikgato tsa go netefatsa gore bolwetse jwa kankere bo bonwa ka bonako nako e santse e le teng, CHOC e simolotse ka go diragatsa matsholo a go lemosa baagi mo metseng, e ruta batsadi le bana ka matshwao a ba tshwanetseng go a ela tlhoko nako e santse e le teng.
Mokgatlo ono o ema nokeng bana le bašwa, mmogo le ba malapa a bona, ba ba nang le bolwetse jwa kankere kgotsa ba ba nang le malwetse a a kotsi a madi.
“Maitlhomo a rona ke go thusa gore bolwetse jono bo bonwe nako e santse e le teng mmogo le go thusa gore bo alafiwa ka manontlhotlho.
Setheo sa rona sa CHOC ka gang se ka kgona go amogela bana ba le 1 500 mo maokelong a sona, mmogo le go ema nokeng malapa a a feta a le 1 500 a a amegang ka thuso ya go thoba maikutlo le tlhaloganyo,” Seegers a rialo.
Seegers a re mo ngwageng wa matlole wa mo ngwageng yo o fetileng CHOC ka go diragatsa matsholo a yona a a botlhokwa e kgonne go tlhamela bana ba bannye ba le 1 724 ka ditirelo, ya tlamela bana ba ba godileng nyana ba le 553 mmogo le batho ba bagolo ba le 2 232.“Ditirelo tsa rona di akaretsa gape le tsa go kgothatsa ba ba nang le bolwetse jwa kankere ka go ba thoba maikutlo, ka go ba gomotsa, ka go thusa bao ba bakiwang le badimo le ka go thusa ka tsa poloko bao ba tlhokafaletsweng,” Seegers a rialo.
Matshwao a bolwe tse jwa kankere mo baneng a a reele tsweng ka  St Siluan• S – Batla thuso ya ngaka go santse go na le nako go go tlhatlhoba fa o na le matshwao a a sa foleng.
• I – Matlho a a nang le thoro e tshweu, a a pele kaneng, a a sa boneng, a a rurugileng.
• L – Go tswa letlhole mo dimpeng, mo nokeng, mo tlhogong, mo matsogong, mo maotong, mo kgetsa neng ya serwe sa botona kgotsa mo kgelesweng.
• U – Go fisa mo mmeleng go go sa itsiweng gore go tlhodilwe ke eng sebaka sa go feta dibeke di le pedi, go bopama, go lapa, go tlhoka madi mo dinama neng tsa matlho, go tswa dintho bonolo kgotsa go dutla madi bonolo.
• A – Go opelwa ke marapo, dikgono, mokwatla le go robega bonolo.
• N – Bolwetse jwa dinerese, go fetoga ga motsamao, go tsamaya o latlhegelwa ke dikgato kgotsa o retelelwa ke go bua, go opiwa ke tlhogo sebaka o tlhatsa/o sa tlhatse le go ruruga ga tlhogo.
“Bana ba ba setseng ba godile ba e leng gore ba tsaya karolo mo metshamekong gantsi ga ba a ke ba ipona gore ba na le matshwao a kankere a ntlha,” Seegers a rialo.  