Kha ri tsireledze na u tikedza vhana vhashu

Ndi tama u livhuwa miḽioni dza vhabebi, vhomakhulu na vhaṋetshedzandondolo u mona na ḽa Afrika Tshipembe vhane vha khou isa phanḓa na u shuma mushumo muhu lwane nga tshifhinga tsha vhuhana kha matshilo a vha dzulapo vha murole muṱukusa. Ṱhuṱhuwedzo, thikhedzo na tsireledzo zwine vhana vha zwi wana zwi tshi bva kha vhaṋetshedzandondolo na vhabebi vhavho ndi zwa ndeme kha mvelelo na mutakalo wa vhumatshelo havho. Nga ḽa 01 Fulwi shango ḽo thoma luṱa luswa kha nndwa yaḽo ya u lwisana na tshitzhili tsha corona. Vhunzhi ha mishumo ya nnyi na nnyi na ikonomi zwo vula hafhu, zwi tshi katela u humela zwikoloni nga luṱa nga luṱa. Ro amba zwauri ri khou shumisa maitele a u ita zwithu nga zwipiḓa nga zwipiḓa, ri tshi khou sumbedzwa nḓila  nga ngeletshedzo dza vhorasaintsi vhashu na u langiwa nga zwine zwa khou itea kha tshitshavha na nga kha vhu kwamani na vhashumisani. Kha vhege dzi si gathi dzo fhiraho, musi ro lugisela u humela tshikoloni, ro vha na nyambe dzano dzi ṱanḓavhudzaho zwoṱhe nahone khulwane vhukuma ri na vhathu vhoṱhe vha no khou shela mulenzhe kha sia ḽa pfunzo. Hezwi zwo sumba nḓila maitele ashu kha mushumo uyu u konḓaho nahone u lemelaho.Vhunzhi ha vhashumisani avha hu tshi katelwa vhadededzi na vhabebi – vho ṱahisa mbilaelo nga ha tshiimo tsha ndugelo kha zwikolo zwinzhi. Ro vha pfa, ro ṱanganedza u shela havho mulenzhe nahone ri khou dzhia vhukando ha u fhindula mbilaelo dzavho khathihi na madzinginywa. Zwi a pfesesea uri vhu nzhi ha vhabebi na vha ṋetshedzandondolo vha na vhuḓipfi ho ṱangananaho nga tshifhinga hetshi malugana na u vulwa hafhu ha zwikolo. Zwi a vhofholola u ḓivha uri vhana vha ḓo kona u ya phanḓa na pfunzo dzavho nga murahu ha tshifhinga tshilapfu tsha u sa vha hone pherani dza pfunzo. Vhaswa vha khou takalela u humela  tshikoloni na u vhonana na dzikhonani na vhadededzi. Fhedzi hu na mbilaelo kha sia ḽa vhabebi, vhadededzi na vhagudiswa vhone vhaṋe.  Vhabebi vha ṱoḓa  khwaṱhisedzo ya vhukuma ya uri maga a tsirakhombo o teaho a ḓo itwa u itela u tsireledza vhagudiswa nga nḓila kwao. Tsireledzo ya vhadzulapo vhashu vha murole muṱukusa kha mbonalo muvhilini na kha mutakalo i tea u dzula i hone. Ndi zwone zwithu zwa ndemesa kha riṋe.Musi ri tshi khou lugisela u vulwa hafhu nga zwipiḓa nga zwipiḓa ha zwikolo zwashu na fhethu ha ngudo dza nṱha, vhalanguli vha pfunzo vho vha vha tshi khou shuma nga maanḓa vha tshi khou vhea maga a tsireledzo na mutakalo o teaho. Ḽiṅwalo ḽa khwaṱhisedzo malugana na maitele a mashumele kwao ḽo ṋetshedzwa kha zwikolo zwoṱhe. Maitele haya a mashumele kwao a katela mafhungo a ngaho vhugudisi na vhupfumbudzi ha vhaṱoli, nzudzanyo nga huswa ya mbekanyangudo na u dzudzanya hafhu phera dza u gudela u swikela ṱhoḓea dza zwa u sia tshikhala vhukati ha muthu na muṅwe. Ri khou ya phanḓa na maitele a u ṋetshedza zwishumiswa zwa tsireledzo ya muthu ene muṋe na u vhona uri hu na tshu melo dza vhuthathatzhili na maḓi. Zwa u guda, musi zwa thoma, zwi ḓo itwa hu tshi tevhedzwa maitele o khwaṱhaho vhukuma hu na tshivhalo tsha vhagudiswa na matshudeni tsho pimiwaho zwone. Sa vhabebi, vhadededzi, khorombusi na muvhuso, ri kha thendelano ya uri a hu na tshikolo tshine tsha ḓo vulwa u swika maga a tsirakhombo o teaho a tshi vha hone. Hu tea u vha na vhubvelakhagala malugana na tshiimo tsha ndugelo tsha tshikolo tshiṅwe na tshiṅwe. Muṅwe na muṅwe ane a vha mutshimbidzi muhulwane, a nga vha mubebi, muraḓo wa khorombusi, mudededzi kana muofisiri wa muvhuso u tea u vha na ma fhungo a vhukuma malugana na tshiimo tsha ndugelo tsha tshikolo tshiṅwe na tshiṅwe. Ndi vhuḓifhinduleli hashu roṱhe u vhona uri vhupo ha u guda ho tsireledzea. Ndi tama u fhululedza vhabebi na vhaṋetshedzandondolo, nga maanḓa, kha mushumo we vha u ita kha miṅwedzi mivhili yo fhiraho. Musi zwikolo zwo valwa, vho tou dzhia vhuḓifhinduleli vhuhulwane ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe u itela pfunzo na mveledziso ya vhana vhavho. Vhunzhi ha vhabebi na vhaṋetshedzandondolo vho thusa vhagudiswa nga mushumo wavho wa tshikolo hayani, hu si na u timatima, vha  wana ndivhuwo khulwanesa dza mushumo muhulwane une wa itwa nga vhadededzi vhashu ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe.Musi zwa nyiledza u bva mahayani zwa fhela, na vhunzhi ha vhagudiswa vho humela tshikoloni, riṋe vhabebi ri tea u isa phanḓa na u ita tshipiḓa tsha ndeme kha pfunzo dza vhana vhashu, hu nga vha nga u dzhenela khorombusi, u ṋetshedza tshumelo dzashu zwikoloni ri sa shumeli malamba kana dziṅwe nḓilavho dza thusedzo. Vhabebi vha nga dzhenela kha u kunakisa zwikolo hu si na malamba, u thoma ngade dza miroho kana u vha tshipiḓa tsha komiti dza tsireledzo ya tshikolo tsha henefho. Hezwi zwi nga shandu kisa zwikolo zwa vha ‘‘zwikolo zwa tshitshavha’’ zwi tamisaho nahone zwavhuḓi. Naho ri tshi nga pfa ri tshi vhilaela na u vha na nyofho musi vharwa na vhananyana vhashu vha tshi khou bva kha ṱhogomelo yashu, ri tea u khwaṱha ro sedza uri ndingedzo iṅwe na iṅwe i khou itwa u itela u vha tsireledza.Sa vhabebi, vho ri fhulufhela kha vhulondoli na tsireledzo ya vhana vhavho. Ndi vhuḓifhinduleli vhune ri nga si vhu dzhiele fhasi. Kha maḓuvha na vhege dzi no khou ḓa, ri ḓo vha ri tshi khou lavhelesa nga vhusedzesi hoṱhe zwa u humela tshikoloni.Arali ra tevhela matshimbi dzele kwao ra tevhedza maga a tsirakhombo oṱhe – sa vhabebi, vhadededzi, vhadzulapo na vhagudiswa ri ḓo fhungudza tshoṱhe khonadzeo ya khombo yo vhangwaho nga tshitzhili tsha corona. Mafheloni a zwoṱhe,, ndi nyito dza  muthu ene muṋe na ndingedzo dzashu roṱhe zwine zwa nga dzudza vhana vhashu vho tsireledzea. Zwiṅwe na zwiṅwe zwine ra ita ri tshi bva hafha, ri tea u zwi ita roṱhe.
