Muhasho wa zwa Muno wo khwaṱhisedza u lwa na miduba

U ya nga ha Minisṱa wa Muhasho wa zwa Muno Vho Malusi Gigaba, miduba milapfu yo vha i khou vhangwa nga u vha na vhathu vhanzhi vhane vha ṱoḓa thuso, tshi khala tshiṱuku tsha hune vhathu vha lindela u thuswa vhe hone, thaidzo dza vhurangaphanḓa na u vala ha ofisi nga Migivhela.
U tandulula thaidzo, muhasho u khou sengulusa tshikhala tsha hune zwifhaṱo zwavho zwa vha hone uri vha kone u vhona uri ndi ngafhi hune  vha tea u khwiṋi fhadza tshumelo.
“Ri ḓo thoma na ṱhoḓisiso ya u fushea ha vhathu, ri ite uri hune vhathusiwa vha founela hone hu vha hu tshi khou shuma zwavhuḓi, ri wane thandululo ya  vhathu vhane vha swika vha songo lavhe lelwa khathihi na tshikhala tshine vhathu vha lindela u thuswa vhe hone, na khonadzeo ya sisteme ya u shuma nga dzishifithi, u lugisa sisteme i sa shumiho zwavhuḓi, u engedza madalo a songo ḓivha dzwaho a vhalanguli vhahulwane kha ofisi dzashu, ri khwiṋifhadze kushumele na nyambedzano na vhathusiwa,” Minisṱa vho khwa ṱhisedza.
Nzudzanyo idzi dzi ḓo itwa sa – vhudzheneleli ha tshifhinga tshi pfufhi-, tsha vhukati – tshilapfu.
Minisṱa vho ṱalutshedza uri thaidzo idzi a dzi nga ḓo tandu -lulwa nga u ṱavhanya nahone vha humbela  vhadzulapo uri vha sa fheli mbilu musi muhasho u tshi khou shumana na ayo maga.
“Ro ḓiimisela u ita nga hune ra nga kona u kunda kha nndwa ya u lwisana na miduba, naho hu na khaedu dza zwiimiswa na dziṅwe thaidzovho.” Vho ralo Minisṱa Vho Gigaba.
Phanḓa ha nḓivhadzo ya pulane ya maitele , muhasho wo thoma muvhigo wa u ṱoḓisisa  u itela u ḓivha uri vha nga tandulula hani thaidzo dza miduba khathihi na u ḓisa tshumelo ya khwiṋe.
Muvhigo wo amba nga ha sisteme dzi songo dzudzanyeaho, maitele a kushumele  a sa tshi mbiliho zwavhuḓi na nḓila dza vhudavhidzani dzi songo dzudza nyeaho dzine dza sia vhathu vha no ṱoḓa thuso vha songo fushea na miduba milapfu.
U ya nga Minisṱa, zwiitisi zwi tevhelaho ndi zwone zwi ṋaṋisaho thaidzo:
■ Vhulanguli vhu si havhuḓi kha dziṅwe dza dziofisi 
■ Vhashumi vha sa shumi zwavhuḓi 
■ U shaea ha sisteme ya matholele 
■ Miduba i sa langulwi zwavhuḓi■ Sisteme ine ya khou shumiswa ine ya langwa nga vhathu na ine ya tou ḓilanga.
■ Khovhekanyo i sa linganiho ya dziofisi zwi tshi bva kha tshivhalo tsha vhathu vhuponi honoho 
■ U sa ambedzana zwavhuḓi malugana na u imiswa ha basa dza  kale.
■ Tswayo dzi songo dzudzanyea ho ofisini.
Hu na ofisi dza zwa Muno dza 184 dzine dza ṋekedza tshumelo hu si na u lindela na dza 411 dzine dza tou kuvhanganya zwidodombe dzwa shango nga vhuphara.
Ofisi dza 184 fhedzi ndi dzone dzine dza shumana na khumbelo dza basa dza khadi na phasipoto.
Muhasho u khou vusuludza zwiimiswa zwa thendeleki zwa 78 nahone vha na fulufhelo ḽa uri zwi ḓo shuma  u mona na Afrika Tshipembe nga vhuphara kha tshipiḓa tsha vhuvhili tsha 2018.

Vho vha vha tshi zwi ḓivha?
U bva tshe ha thoma u ṋekedzwa basa dza khadi nga 2013, ofisi dza zwa Muno dzo no ṋekedza  khadi dza miḽioni dza ṱahe.