Fulo ḽa Operation Vulindlela ḽi khou vula nḓila ya nyaluwo

Thaidzo dza kudzudzanyelwe kwa zwithu kha zwiimiswa izwi ndi  kale dzo sumbedziswa sa vhuṅwe ha vhukonḓisi vhuhulwane kha nyaluwo ya ikonomi ya Afrika Tshipembe. U sa shuma zwavhuḓi khathihi na mbadelo dza nṱha dza tshumelo dza netiweke ndi zwiṅwe zwa zwithivheli kha u ita zwa mabindu fhano shangoni.
U itela u tandulula na u fhelisa khaedu idzi, ro thoma fulo ḽa Operation Vulindlela  nga ṅwedzi wa Tshimedzi 2020 sa maga a Ofisi ya Phresidennde na vha Vhufa ragwama ha Lushaka a u ita uri hu vhe na tshandukiso dza kudzudzanyelwe kwa zwithu kha  nḓowetshumo idzi dzi elanaho nga u ṱavhanya. Musi mihasho ya muvhuso khathihi na zwiimiswa zwi re na vhuḓifhinduleli zwi zwone zwine zwa khou tshimbidza mafhungo aya a tshandukiso, fulo ḽa Operation Vulindlela  ndi ḽone ḽine ḽa vhea iṱo na u ṱalusa khaedu na zwithivheli.
Hune zwa ṱoḓea, ndi ḽone ḽine ḽa tshimbidza thikhedzo ya zwa thekhiniki kha mihasho.
Muvhigo wa kotara wa zwenezwino wo sumbedzisa mvelaphanḓa ye ya itwa nga fulo ḽa Operation Vulindlela  khathihi na mihasho i re na vhuḓifhinduleli ha tshandukiso idzi.
Kha muvhuso woṱhe nga u angaredza, ro sedzesa kha zwa tshandukiso dzine dza vha dza ndeme nahone dzi ḓisaho tshanduko; dzine dza shandukisa nḓila ine  ikonomi yashu ya shuma ngayo.
Hezwi zwi katela fandisi ya u rengiswa ha sipekiṱhiramu tshi re na ṱhoḓea khulwane kha zwa vhudavhidzani ha ṱhingo, ye ya fhiriselwa phanḓa nga miṅwaha i fhiraho 10 fhedzi ya ḓa he ya fhedza yo vha hone nga ṅwedzi wa Ṱhafamuhwe. Zwa u bviswa ha sipekiṱhiramu tshiswa zwi ḓo khwinisa vhuṱumani khathihi na u fhungudza mitengo ya vhuṱumani ha inthanethe ya luvhilo.
Zwa u thomiwa ha tshiimiswa tsha Maanḓalanga a Vhuimangalavha ha Lushaka sa tshiimiswa tshiṱuku tsho ḓiimisaho u bva kha Transnet ṅwaha wo fhelaho, zwo vha zwo fhiriselwa phanḓa nga tshifhinga tsha miṅwaha i fhiraho 15. Hezwi zwo vha ḽiga ḽa u thoma ḽo teaho kha u ita uri hu kone u vha na u shela mulenzhe ha sekhithara ya phuraivethe khathihi na u engedza kushumele kwavhuḓi kwa theminala dza vhuimangalavha hashu.
Ro dovha hafhu ra vhuedzedza sisiṱeme ya Blue Drop, Green Drop na No Drop lwa u tou thoma u bva tsha ṅwaha wa 2014 ri tshi itela uri hu vhe na vhulavhelesi ha khwine kha zwa maḓi na u kunakiswa ha maḓi a mashika. Ro anḓadza na u khwinisa Mutevhe wa Zwikili zwa Ndeme, zwine  hezwi na zwone zwo vha lwa u tou thoma u tou bva tsha ṅwaha wa 2014.
Hedzi dzi tou vha dziṅwe dza tsumbo dze nga mulandu wa u lavhelesa na u vha na vhuronwane kha tshivhalo tshiṱuku tsha tshandukiso dza ndeme, dze houno  muvhuso wa kona u ita uri hu vhe na mvelaphanḓa khadzo.
Nga kha fulo ḽa Operation Vulindlela, ro dovha hafhu ra kona u shumisa maṅwe  maitele o fhelelaho nahone a vhuronwane kha zwa tshandukiso, u vhona uri hu khou vha na vhukonanyi ha khwine vhune ngaho mihasho nga vhunzhi khathihi na zwiimiswa zwa kona u shela mulenzhe.
Tsumbo yazwo ya khwinesa ndi ine ya vha kha sekhithara ya fulufulu, hune vhunzhi ha tshandukiso dza ndeme nahone dzi re na vhuṱumani dzi kati zwazwino hu tshi itelwa u shandukisa nḓila ine ra bveledza na u shumisa ngayo muḓagasi.
Mvelaphanḓa dzo swikelwaho u swika zwino, ndi dzine dza katela u engedzwa ha phimo ya u ṋetshedzwa ha ḽaisentsi dza thandela ntswa dza u bveledza muḓagasi u swika kha 100MW, zwine hezwi zwa tendela thandela idzi dzi tshi ṱumanywa na netiweke ya muḓagasi uri dzi kone u rengisa muḓagasi wadzo kha vharengi. Ro  vusulusa Mbekanyamushumo ya U renga Muḓagasi wa Fulufulu ḽo Vusuludzwaho u bva kha Vhabveledzi vho Ḓiimisaho nga u vula zwiṅwe zwikhala zwiswa zwa u ita khumbelo.
Tshanduko kha milayo ya nga ha vhunzhi ha vhubveledzi vhuswa ha muḓagasi dzo ita uri mimasipala i kone u tou ḓirengela muḓagasi lwa u tou thoma. Nahone tshanduko dza zwa milayo dzi ḓo fhedza dzo bveledza maraga wavhuḓi wa zwa muḓagasi, dzi tshi tikedzwa ho na nga nyanḓadzo ya Mulayotibe wa Khwiniso ya Milayo ya zwa Muḓagasi khathihi na nga mushumo u re kati wa u khwinisa Mbekanyamaitele ya Mitengo ya Muḓagasi.
Mushumo wa u khethekanya mishumo i itwaho kha tshiimiswa tsha Eskom u khou tshimbila zwavhuḓi, lwe tshiimiswa tsha kona u swikela mushumo watsho nga tshifhinga wa u thoma Khamphani ya Vhupfukiseli ha Lushaka phanḓa ha musi hu sa athu swika ḓuvha ḽa u fhedza ḽa ṅwedzi wa Nyendavhusiku 2021. Nga ṅwedzi wa Nyendavhusiku uno ṅwaha, ri khou fulufhela uri ri ḓo kona u khunyeledza mushumo wa u khethekanya Eskom u ya nga khethekanyo ya vhubveledzi na ya u ṋetshedzwa ha muḓagasi.  Muvhigo wa kotara u sumbedzisa vhunzhi ha dziṅwe mvelaphanḓa dza ndeme dzo swikelwaho, khathihi na masia ane khao ha kha ḓi vha na mushumo muhulwane.
Kha sekhithara ya zwa maḓi, fulo ḽa Operation Vulindlela ḽi khou ṋetshedza thikhedzo ya zwa thekheniki kha Muhasho wa Maḓi na Vhuthathazwitzhili u itela u thusa kha zwa u thoma u shumisa puḽane ya tshandu kiso ya u ṋetshedzwa ha ḽaisentsi dza kushumisele kwa maḓi, hune tshipikwa tsha hone ha vha u khunyeledza khumbelo dzi swikaho 80% ya khumbelo dzoṱhe dzo itwaho hu sa athu fhela maḓuvha a 90.
Mushumo u kati wa u thoma Zhendedzi ḽa Themamveledziso ya Zwiko zwa Maḓi ḽa Lushaka ḽine ḽa ḓo ita uri hu vhe na ndangulo ya khwine ya zwiko zwashu zwa maḓi.
Kha sekhithara ya vhuendi, zwa u sa shuma zwavhuḓi kha vhuimangalavha na zwiporo zwo kwama nga nḓila ine ya si vhe yavhuḓi vhukoni hashu ha u rumela thundu kha maṅwe ma shango. Mushumo u kati zwazwino wa u thoma vhushaka ha tshumisano na vha zwiimiswa zwa sekhithara ya phuraivethe hu tshi itelwa u bindudza kha themamveledziso dza vhuimangalavha khathihi na u khwinisa ndangulo ya theminaḽa dza khontheina kha vhuimangalavha ha Durban na ha fhaḽa Ngqura.
Nḓivhadzamulayotibe ya nga ha Mbekanyamaitele ya Tshiporo ya Lushaka, ye ya ṱanganedzwa nga Khabinethe nga ṅwedzi wa Ṱhafamuhwe, i bvisela khagala  puḽane dza u vusuludza nga huswa themamveledziso dza tshiporo khathihi na u ita uri vhaṅwe vhathu vha nnḓa na vhone vha kone u swikela netiweke ya tshumelo dza u endedza thundu nga tshiporo. Vha tshumelo dza U endedza Thundu nga Tshiporo vha Transnet vha kati na mushumo wa u ita uri hu vhe na zwiikhala zwa vhashumisi vha tshiporo vha phuraivethe kha netiweke yeneyo.
Sisiṱeme ine ya khou shuma nga vhuḓalo ya e-Visa, yo rwelwa ṱari kha mashango a 14, hu tshi katelwa na kha maṅwe mashango ane a vha mimaraga yashu ya zwa vhaendelamashango mihulwanesa. Tsenguluso yo fhelelaho ya sisiṱeme ya visa ya zwa mishumo na yone i kati zwazwino u itela uri ri kone u kunga zwikili zwine ikonomi yashu ya zwi ṱoḓa. Hedzi tshanduko dzo konadzea nge ha vha na  tshumisano yavhuḓi vhukati ha muvhuso nga fhasi ha adzhenda nthihi ya mvusuludzo.
Ri khou ita khuwelelo kha mabindu na vhabindudzi ya uri vha shumise tshikhala itshi tsha tshanduko dzine dza vha kati, vha shandukise miano na vhuḓikumedzeli havho uri zwi vhe vhubindudzi vhu vhonalaho nahone vhu sikaho mishumo.