U vha mubebi a alusaho ṅwana a re na tshifakhole

U ya nga vha Epilepsy South Africa, vhabebi vha nga vhilaedzwa nga ha vhumatshelo ha ṅwana wavho na u konḓelwa u ṱanganedza vhulwadze ha tshifakhole kana u amba nga haho. Vha nga dinalea, vha pfa vha na mutsiko, vha pfa vha sa fushei na u ḓivhea mulandu, fhedzi vha nga kunda vhuḓipfi uvhu na mbilaelo dzavho nga u ḓifunza nga ha vhulwadze uvhu.Vhulwadze ha tshifakhole ndi u anzela u fhelelwa nga muya wa wa lwa tshivutshela zwi dovhololaho lunzhi, zwi itea musi hu na u bva ha tshika kha sele dza vhuṱaledzi u ya kha maluvhi lu songo ḓoweleaho.Ndi ngani zwi tshi itea kha ṅwananga?U pfesesa vhulwadze ha tshifakhole na uri ndi ngani vhu tshi itea nga tshivutshela a zwi ṱalutshedzi uri ndi ngani izwi zwi tshi itea kha ṅwana wavho. Kha zwiwo zwi ṱoḓaho u swika 66% , tshivhangi tshihulwane tsha vhulwadze ha tshifakhole a tshi ḓivhei. Hezwi zwi vhidzwa u pfi idiopathic epilepsy (vhulwadze ha tshifakhole vhu vhangwaho nga dzidzhini hu si na u khakhisea kha tshivhumbeo tsha vhuluvhi). Kha zwiṅwe zwiwo zwo salaho tshivhangi tshihulwane tshi a topolea, ndi kha vhulwadze vhu vhidzwaho u pfi sympto-matic epilepsy (vhulwadze ha tshifakhole vhu vhangwaho nga khuvhalo dzi kwamaho maluvhi).Hu nga kha ḓi vha na zwivhangi zwa tshaka dzo fhambanaho u fana na khuvhalo kha ṱhoho, hezwi zwi nga itea kha muthu wa miṅwaha miṅwe na miṅwe; khuvhalo musi ṅwana a tshi bebiwa, u fana na u shayeya ha okisidzheni nga tshifhinga tsha mbebo, u pfa vhuṱungu hu vhangwaho nga mufhiso; u fhisa ha maluvhi hu vhangwaho nga u kavhiwa nga zwitzhili;  vhulwadze ha lukanda lwa u tsireledza maluvhi kana tshifumbu tsha vhuhanani; u khakhisea kana u ṱahela ha tsukanyo kana muvango wa khemikhaḽa muvhilini. Dokotela u ḓo randela mishonga zwi tshi ya nga miṅwaha ya muthu, nyimele muvhilini na lushaka lwa tshifakhole tshine ṅwana wavho a vha natsho. Vha humbule, mishonga ya u lwa na u khwiḓukana a i alafhi vhulwadze ha tshifakhole, fhedzi kha nyimele nnzhi, i fhungudza u dzulela u itea na vhuhulu ha tshivutshela tsha vhulwadze.
Dziṅwe tsivhudzo nga ha u vha mubebi a alusaho ṅwana a re na vhulwadze ha tshifakhole:
• Kha vha ite uri ṅwana a limuwe uri u  na vhulwadze. Vhana vhaṱuku u bva kha miṅwaha miraru vha a kona u pfesesa uri vhuluvhi vhu langa mu-vhili. Vhana vhahulwane vha fanela u ṋetshedzwa ṱhalutshedzo yo fhelelaho nga ha vhulwadze.• Vha ḓivhadze mashaka a tsini na khonani dza ṅwana wavho, vhagu-disi na vhaṅwe vhashumi vha tshikoloni vha ṱhogomelaho ṅwana wa-vho. • Vha khwaṱhisedze uri ṅwana wavho u wana ndingo dza zwa dzilafho nga vhuḓalo nga vho gu-delaho vha re na ndalukanyo, nga maanḓa doko-tela wa maluvhi.• Vha ombedzele vhuko-ni ha ṅwana na miṅwe mishumo kana mitambo  ine ya ḓo khwiṋisa vhuḓiṱanganedzi,  vhuḓifulufheli na u sa ḓinyadza. • Vha khwaṱhisedze uri hu vha na muthu muhulwane a vheaho iṱo ṅwana na u mu thusa kha miṅwe mishumo kana mitambo, u fana na u bambela. • Vha khwaṱhisedze uri mishonga i khou shumiswa na u nwiwa tshifhinga tshoṱhe u ya nga he ya randelwa zwone.• Vha ṋetshedze mutevhe wa zwithu zwine zwa tea u itwa tshifhinga tshoṱhe hu na tshifhinga tshinzhi tsha u awela, zwiḽiwa zwa pfu-shi luraru nga ḓuvha na u ita nyonyoloso misi yoṱhe.• Musi vha tshi ṱalutshedza nga ha tshivutshela tsha vhulwadze nga maanḓa tshifakhole kana u oma lurumbu kha vha shumise maipfi ane ṅwana wavho a ḓo a pfesesa.• Vha songo tenda na luthihi ṅwana wavho a tshi shu-misa tshivutshela tsha vhulwadze sa nḓila ya u sa ṱoḓa u ita mishumo hayani kana u ṱanganedza vhuḓifhinduleli. 