 Khanḓiso 2Ri roṱhe, ri nga kona u fhenya COVID-19

 Ndi khou tama u livhuwa tshiṱafu na vhalangi vha Hodela ya the Ranch i re  Polokwane, vhe  vha ṱhogomela zwihulu vho vhuyaho. Vho vha vho ḓiimisela zwihulu u ita tshavho tshipiḓa kha u lwisa hashu sa lushaka u fhenya heḽi dwadze. Muṅwe na muṅwe we a shela mulenzhe kha hoyu mushumo, o ita uri Afrika Tshipembe ḽi ḓihudze ngae.
Tshenzhemo ya maAfrika Tshipembe ngei Wuhan  – i sumbedza u shuma lu pfadza-ho – na ṱhoḓea – ya nyiledza ya u bva hayani ya shango. Ndi nga nṱhani ha maga o kalula-ho e muvhuso wa China wa a dzhia o itaho uri vha faredze vhulwadze ḓoroboni khulwane ya Wuhan, na uri vhathu vhashu vhoṱhe vha vhuye vha songo kavhiwa nahone vho takala.  Wuhan, ḓorobo ya vhathu vha 11 wa miḽioni kha vundu ḽa Hubei, vho vha vha na vhathu vho kavhiwaho vha fhiraho 50, 000. Zwazwino, murahu ha miṅwedzi i fhiraho mivhili nga murahu ha maga a lemelaho e a vha o vheiwa a nyiledza ya u bva hayani, vundu ḽi na zwiwo zwa u kavhiwa nga huswa zwa fhasi ha zwa 20 kha vhege mbili dzo fhiraho.U faredzwa ha vhulwadze Ḓoroboni Khulwane ya Wuhan, ngei Vunduni ḽa Hubei,na kha vhuṅwe vhupo u ya nga u ralo China ho ṱoḓa vhuḓidini vhuhu-lwane nahone ho kalulaho. Ho vha hu tshi khou katela nyile-dzo dzo kalulaho kha vhutshilo ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe na uri hu na masiandaitwa o kalulaho kha ikonomi ya China.  Maṅwe mashango  e na one a dzhia maga a fanaho na ayo a khou vhona mvelelo dza vhuḓi kha u kona u langa u phaḓalala ha vhulwadze u fhirisa mashango e a ongolowa kha u fhindula.
Sa izwi ṱhanganyelo ya no-mboro ya zwiwo zwa COV-ID-19 yo no khwaṱhisedzwa ḽifhasini ḽoṱhe nga vhuphara, yo no hulela u fhira 700,000 na uri tshivhalo tsha mpfu tshi vho fhira 33,000, ri nga vha na zwine ra guda kha aya mashango. Zwazwino zwo khwaṱhise-dzwa uri nḓila i khou shume-saho ya uri lushaka lu kone u faredza u phaḓalala ha vhu-lwadze ndi uri vhathu vha dzule mahayani na uri vha ḓikhethele na u dzula thungo  na vhaṅwe lwa vhege dza tshivhalo. Na uri ndi zwa ndeme uri nyiledza ya u bva hayani na maṅwe maga a shishi oṱhe a a tevhedzwa zwo khwaṱha na uri a dzulele u shumiswa. Sa zwine maAfrika Tshipe-mbe vha bvaho Wuhan vha nga ṱanziela, nyiledzo dzo kalulaho kha vhutshilo ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, kha mutshimbili na kha u tou ṱangana na vhathu zwi a konḓesa vhukuma u zwi konḓelela. Kha nyimele ya Af-rika Tshipembe, nyiledza ya u bva hayani i dovha ya engedza vhuleme na mutsiko, na uri ri khou ita zwoṱhe nga hune ra kona u fhungudza masiandai-twa kha vhathu vhashu.
Fhedzi pfunzo ye ra guda u bva kha maAfrika Tshipembe vha bvaho Wuhan ndi ya uri nyiledza ya u bva hayani i a shuma. I sumbedza uri arali ra khwaṱhisa u tevhedza milayo ine ya vha hone ri nga imisa u phaḓalala ha tshitzhili, ri nga kona u tsitsela fhasi tshikalo tsha  u kavhiwa. I sumbedza uri arali ri tshi shumisana na ndango ya mutakalo kha u ita zwine ra tea u ita, a ri nga ḓo tou vha ri tshi khou vhulunga vhutshilo hashu fhedzi, fhedzi na ha vhaṅwe vha dzulaho na riṋe. Tshiṱori tsha maAfrika Tshipembe vho vhuyaho u bva Wuhan tshi tea u ri fha ṱhuṱhuwedzo na fulufhelo kha vhege dzi ḓaho dzi konḓaho. Tshiṱori tshavho tshi ri vhu-dza uri hu na tshedza magu-moni a thanele, na uri arali ra dzula ro ḓifara na u dovha ra ṱhompha nyiledza ya u bva hayani, na uri arali ri tshi shu-misana, ri ḓo fhenya.
