Kha vha tsireledze vhana kha u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḽekiṱhironiki 

Tshiḓuhu na masia ndoitwa a si avhuḓi a u shengedzwa ha vhana nga kha nyambe dzano dza eḓekiḓhironiki  o bvukululwa kha miḓwedzi ya zwenezwino yo fhiraho.
Kha tshiwo tsha zwenezwino tsha u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhiro niki, mugudiswa wa gireidi 10 Lufuno Mavhunga, u bva Tshikoloni tsha Sekondari ya Mbilwi vunḓuni ḓa Limpopo, o ḓihaḓula vhutshilo nga murahu ha u rwiwa nga muḓwe mugudiswa ngae. Mavhunga o shumisesa philisi lu fhiraho ndaela ya dokotela nga murahu ha u punḓa ha vidio ya musi a tshi khou rwiwa ye ya fhedzisela i tshi khou rumelwa vhathu kha nyambedzano dza kha inthanethe.  Vhaḓivhi vha tsireledzo ya nyambedzano dza eḓekiḓhironiki u bva kha Khoro ya ḓhoḓisiso dza Sainthifiki ya Afrika Tshipembe (CSIR) vha ri u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhironiki zwi a vhaisa kha vhana na hone zwi nga livhisa kha mutsiko, u ḓungufhala, mbiti, u ḓaḓa, u pfa vhuḓungu khathihi na nyofho.“Zwi nga dovha hafhu zwa livhisa kha u sa ḓifulufhela, u vha khundavhalai, dzikhakhathi zwikoloni, khakhathi dza miḓani khathihi na mihumbulo ya u ḓihaḓula vhutshilo,” vho ḓalutshedza Vho Sipho Ngobeni, muḓoḓisisi muhulwane wa  CSIR. U shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhi roniki hu itea musi muḓwe a tshi shumisa nyambedzano dza eḓekiḓhironiki u kolela muḓwe nga khole, u shushedza, u nyefula, u tshuwisa,  u sala murahu, u shonisa kana u takadza vhathu nga muḓwe muthu.Vho Ngobeni vho amba zwa uri ḓhoḓisiso dzi sumbedza uri vhana vha linganaho 41% vha bveledza u sa tsha ḓiḓanganedza nga murahu ha u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhironiki, vha linganaho 37% vha vha na mutsiko, vha linganaho 26% vha vha na muhumbulo wa u ḓihaḓula vhutshilo ngeno vha linganaho 25% vha tshi ḓidzhenisa kha zwa u ḓihuvhadza.“Haya mawanwa a sumbedza uri u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhironiki ndi fhungo ḓa ndeme.U dzhenela ha vhathu vhoḓhe khaḓo – vhaswa, vhabebi, vhadededzi, vha khombetshedzo ya mulayo khathihi na khamphani dza vhudavhidzani ha eḓekiḓhironiki – ndi yone thandululo ya u livhana na thaidzo iyi,” vho ḓadzisa. Vhunzhi ha zwiito zwa u shengedza nga kha nyambe dzano dza eḓekiḓhiro niki, zwa 42% zwi itea kha Insta gram, zwa 31% kha Facebook, zwa 31% kha Snapchat, zwa 12% kha WhatsApp, zwa 10% kha Youtube zwa 9% kha Twitter.Muḓivhi wa CSIR Vho Rofhiwa Netshiya vha ri hu na ḓhoḓea ya u funzwa ha tshitshavha nga ha nḓila dzoḓhe dza u shenge dzwa nga kha nyambedzano  dza eḓekiḓhironiki. “Ri khou fanela u funza vhana  uri u shengedza nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhiro niki zwi nga livhisa kha masiandoitwa mahu lwane,” vho ralo.U lwisana na u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhironiki, tshigwada tsha CSIR tshi khou shumana na tshishumiswa tshine tsha ḓo kona u vhona u shenge dzwa fhethu ha u davhi dzana.“Tshishumiswa itsho tshi ḓo kona u sokou vhona u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhironiki nga tshoḓhe kha  zwigwada zwa u davhidzana tsha iledza u dzhena vhashumisi vhane vha bvela phanḓa na u  rumela milaedza ya vengo. Tshi ḓo ḓetshedza vhashumisi milaedza miraru ya ngeletshedzo, arali vha bvela phanḓa, tshi ḓo vha iledza u dzhena,” vho ralo Vho Netshiya. Vha eletshedza vhabebi uri vha dzhenise phurogireme ya u ḓola ya kha inthanethe kha zwishumiswa zwa vhana vhavho zwa eḓekiḓhironiki u itela u lavhelesa mishumo yavho.
“Hu na zwishumiswa zwa mute-ngo wa fhasi zwine zwa nga lavhe lesa zwine vhana vhavho vha ita zwi sa vhonali, zwa vha rumela mulaedza wa mvelelo nga imeiḓi lwa tshidzumbe nga tshifhinga tshine vha funa. Hezwi ndi zwa ndeme kha u londa fhethu he ha dalelwa kha ithanethe, zwe zwa daunuḓo udiwa, fhethu ha nyambedzano khathihi na milaedza ya zwe nezwo.”Vha CSIR vha ḓetshedza ngele tshedzo dzi tevhelaho kha vhabe bi vhane vha khou humbulela uri vhana vhavho ndi zwipondwa zwa u shengedzwa nga kha nyambedzano dza eḓekiḓhironiki.• Kha vha khwaḓhisedze uri ḓwa-na u khou pfa o tsireledzea, vha sumbedze thikhedzo zwi tshi bvambiluni.• Kha vha shumisane na ḓwana wavho u itela u swika kha tshiitisi tsha nyito ine noḓhe na tendelana khayo.• Kha vha haseledze fhungo  ḓa u shengedzwa nga kha nya-mbedzano dza eḓekiḓhironiki na tshikolo tsho fanelaho.• Kha vha kwame vhabebi vha muthomi wa nndwa u itela u ḓoḓisisa nga ha fhungo na u bvisazwishumiswa zwa lunyadzo.• Kha vha vhige fhungo mapholisani ḓa tshiwo tsha tshutshedzo ya zwa muvhili kana ya u dzhielwazwithu, u salwa murahu, u tshu-wiswa khathihi na u farwa lu si lwavhuḓi ha vhana.• Kha vha funze ḓwana wavho nga ha vhuḓifari ho teaho ha kha inthanethe.• Kha vha khwaḓhisedze vhuḓifari havhuḓi khathihi na mikhwa yavhuḓi. 