Kha vha thuse u thivhela zwiito zwa u ḓivhulaha 

Hezwi ndi nga u ya nga mivhigo ya zwenezwino ya vha Dzangano ḽa Mutakalo  ḽa Ḽifhasi (WHO), une wa sumbedza uri kha ṅwaha vhathu vha paḓaho 700 000 vha lovha nga u tou ḓivhulaha – ndi bulayo ḽithihi kha mabulayo a 100 na u anganyela uri hu nga vha muthu mithihi kha mithethe ya 40.
“Ri nga si kone – nahone a ri faneli – u nyadza fhungo ḽa u ḓivhulaha,” vho ralo Vho Dokotela Adhanom Ghebreyesus, Mulangi Muhulwane wa dzangano ḽa WHO.
“Tshiwo tshiṅwe na tshiṅwe ndi makhaulambilu. Nda vheleso yashu kha zwa u thivhela u ḓivhulaha ndi ya vhuṱhogwa zwazwino, nga murahu ha miṅwedzi minzhi ya u tshila na dandetande ḽa Dwadze ḽa tshitshili tsha Corona, na zwiitisi zwinzhi zwa u ḓivhulaha – u fhelelwa nga mishumo, mutsiko wa zwa masheleni na u vha kule na kule kha zwa matshilisano — zwi tshe hone nahone zwo ḓi ṋea maanḓa,” vho ḓadzisa.
Ḓuvha ḽa u Thivhela zwiito zwa u Ḓivhulaha ḽa ḼifhasiḒuvha ḽa u Thivhela zwiito zwa u Ḓivhulaha ḽa Ḽifhasi ḽo rwelwa ṱari nga ḽa 10 Khubvumedzi  nga ṅwaha wa 2003, nga vha dzangano ḽa zwa u Thivhela u Ḓivhulaha ḽa Dzitshaka (IASP).Ḽi pika kha u thivhela zwa u ḓivhulaha na u thivhela maitele a u sumbedza u nga ḓivhulaha, u fhungudza masiandoitwa azwo na u thoma miṱangano ya vha gudi, vhaḓivhi vha mutakalo wa muhumbulo, vhashumi vha no shuma nga zwiwo zwa shishi, vha u shuma vha sa wani malamba na vhane vho no ponya kha u ḓivhulaha.
U ya nga vha Tshigwada tsha zwa Mutsiko na Mbila helo tsha Afrika Tshipembe (SADAG), hu na zwiwo zwa u ḓivhulaha zwa 23 na mivhingo ya 230 ya vhane vha lingedza u ḓivhulaha Afrika Tshipembe kha ḓuvha nga ḓuvha.
“U ḓivhulaha zwi kha ḓi vha maṱudzi a ofhisaho kha tshitshavha tshashu – a hu na muthu na muthihi ane a ṱoḓa u amba nga hazwo; a hu na ane a ḓivha uri a nga zwi amba hani nahone vhabebi a vha ṱoḓi u amba nga ha zwo na vhana vhavho nga uri ḽiṅwe ḓuvha vha nga vha vha tshi khou ‘sima mihumbulo’. Fhedziha, ndi zwithu zwine zwa khou itea, zwine zwa vhonala nga tshivhalo tshine tsha khou engedzea tsha ṱhingo dzine ra dzi ṱanganedza nga ḓuvha,” vho ralo Vho Cassey Chambers, Mulanguli wa Mashumele a SADAG.“Arali vhathu vhanzhi vha ḓivha nga ha u ḓivhulaha na u ḓivha uri vha nga wana hani thuso ya u thusa muthu nga u ṱavhanya, ri nga thusa u fhungudza tshivhalo tsha zwiito zwa u ḓivhulaha,” vho ralo.Zwiga zwine ra nga vhona ngazwo muhumbulo wa u ṱoḓa u ḓivhulaha zwi katela zwi tevhelaho:l U amba nga ha u fhelisa vhutshilo hau, u lovha kana u ḓivhulaha.
l U vha na lutamo luhulwane lwa u lovha kana u humbula nga lufu kana nga u fa.l U kovhela vhathu thundu dza u ḓura.
l Zwiga zwa mutsiko, u fana na mamudi, u laṱa fulufhelo, u ḓikokodzela murahu, u sa vha na dza-ngalelo ḽa zwiḽiwa na u sa eḓela, khathihi na u sa vha na dzangalelo ḽa u shuma mishumo ya nga misi.l U engedzea ha tshumiso ya zwikambi kana zwidzidzivhadzi.
l U swaswara fhungo ḽa u sa vha hone kha ḽa matshelo kana u amba luambo lwa u onesa.l Tshanduko khulwane kha vhuḓifari.
l U ita ndugiselo dza u khu nyeledza zwithu zwi songo fhelaho.  

Arali vhone kana muṅwe ane vha mu ḓivha a tshi khou ṱoḓa thuso, kha vha founele nomboro ya thuso ya zwiwo zwa u ḓivhulaha ine ya shuma tshifhinga tshoṱhe ya SADAG ya 0800 567 567.