Nndwa ya u ṋetshedza Afrika Tshipembe tshifhaṱuwo tshiswa  tsha muthu

  Nga ṅwaha wa 1977, muvhuso wa tshiṱuhu wo vhulaha murangaphanḓa washu we avha atshi sumbedza uvha na vhu matshelo nga u mu dzima zwiḽiwa, maḓi khathihi na mishonga zwe avha a khou zwi ṱoḓesa nga nṱhani ha u rwiwa lwa tshiṱuhu nga mapholisa a tshiṱalula. Nga murahu ha miṅwaha ya fumbili, kha khaṱhulo ya 1977, Khothe ya Ndayotewa yo amba zwa uri u swikelela ndavhelelo dza pfanelo dza mudzulapo muṅwe na muṅwe khathihi na u swikelela pfanelo dza zwa matshilisano na ikonomi zwi tou khwaṱhisedza lushaka lwa demokirasi lu no khou lwela u vhulunga tshirunzi tsho lozweaho. Kha ḽa Afrika Tshipembe ṋamusi, ri khou isa phanḓa na u shuma u lwela pfanelo dza mudzulapo wa Afrika Tshipembe muṅwe na muṅwe uri vha kone u tshila vhutshilo ha khwiṋe vhu si na malwadze, nḓala na u dzimiwa zwithu. Mivhuso nga u tevhekana hayo ya demokirasi yo tevhedzela milayo ya u tsireledza tshirunzi tsho lozweaho tsha vhathu vhashu vhanzhi nga u ṋetshedza pfunzo, ndondolo ya mutakalo, dzinnḓu kha thihi na tshumelo dza ndeme. Kha ḽa Afrika Tshipembe ṋamusi, pfunzo ya khwiṋe ndi pfanelo ya ndeme.
Muvhuso wo tou fombe kha mveledziso ya vhana vhaṱuku, nga u tikedza mvelelo dza ngudo dza vhana vhashu vhaṱuku, wa dovha wa ṋetshedza magavhelo nga kha mbekanyamushumo ya u ṋetshedza zwiḽiwa zwikoloni u vhona uri vhagudiswa vhaswa vha swikelele zwa khwiṋe khavho. Nga kha Tshikimu Tsha Lushaka Tsha Masheleni a u Thusa Matshudeni na dziṅwe thikedzo dza muvhuso, vhaswa vha zwigidi vha Afrika Tshipembe ubva miṱani yo fhambanaho vho kona uvha madokotela, vhoramilayo, vhadededzi, vhorasaintsi, dziathizene na vhabindudzi. Muvhuso u tikedza vhashai khathihi na vhadzulapo vho dziedzeaho nga kha tsireledzo ya matshilisano yo khwaṱhaho na u ṋetshedza tshikhala zwa mushumo nga kha mbekanyamushumo dza tshitshavha dza u sika mishumo. Kha ḽa Afrika Tshipembe musi uḽa wa tshiṱalula ḽe Vho Steve Biko vha lovha khaḽo, pfanelo dza u amba dzo vha dzi siho nahone u ḓidzhenisa kha zwa poḽotiki zwo vha zwi tshi ita uri vhathu vha farwe kana vha ṱangana na zwi no vhavhesa. Kha ḽa Afrika Tshipembe ṋamusi, vhaswa vhane vha lingana na zwe Vho Steve Biko vha vha vhe zwone kale na vhaṱuku khavho vha vhudzivhani ha u lwela zwithu zwi re tsini navho, nahone vha a kona u dzu-dzanya usa tambudzwa kana u pandelwa. U amba wo vhofholowa na u ḓisendedza tsini na zwine wa funa, pfanelo ya u gwalaba khathihi na pfanelo ya ndinganyelo phanḓa ha mulayo ndi dza roṱhe. Sa shango, ri bva kulesa kha u swikelela tshirunzi tsha muthu, mutheo we VhoSteve Biko vha u pembelela.
Honeha, hutshe na zwinzhi zwine ra kha ḓi tea u zwi ita. Musi ri sina mishumo, ri sina dzinnḓu, muḓagasi kana maḓi, ri sina mavu, ri sina zwikili kana zwikhala, vhadzulapo vha dzimiḽioni vha ḽa Afrika Tshipembe vha tshe vha kha ḓi kundelwa u wana vhutshilo vhune vha khou vhu ṱoḓa na u vha tea. Ndi ngazwo muvhuso utshi khou shuma na vhashumisani kha zwa matshilisano u fhaṱa ikonomi ya ṱhanganelano, u sika mishumo, u konisa mabindu uri a aluwe na u lwa na vhushai khathihi na nḓala. Musi ri tshi sedza vhutshilo ha Vho Steve Biko na zwe vha sia, ri humbula khu welelo yavho ya ndeme kha vhathu kha u fhaṱa mbofho lowo yavho vhone vhaṋe.
Khuwelelo hei ikha ḓivha ya ndeme u fana na zwe yavha I zwone kale. Ri tea u sedzesa kha u tandulula khaedu u itela u bveledza lushaka lwo vhofholowaho tshoṱhe nahone lu linganaho. Roṱhe ri khou tea u tamba tshipiḓa nga u shumisa pfanelo dza ndeme dza kha Ndayotewa u fhaṱa Afrika Tshipembe ḽi sina vhushai na nḓala, ḽi songo bvelelaho, vhutshinyi na khakhathi. Sa zwe Vho Steve Biko vha sumbedzisa, kha ri matshe ri tshi ya phanḓa ro khwaṱha khathihi na u ḓifunga kha ndingedzo dzashu dza vhuthu ho teaho.  