Luambo luswa lu nḓilani Afrika Tshipembe 

Muphuresidennde Vho Cyril Ramaphosa vho ita nḓivhadzo heyi musi hu na vhuṱambo ha u vhea Khosikadzi ya Ba lobedu ngei Tshiṱediamu tsha  Mokwakwaila, Bolobedu, Ha-Modjadji ngei Limpopo.
Khelobedu ndi luambo lu ambiwaho nga lushaka lwa Balobedu hune  Masalanabo Modjadji Khosikadzi Muni samvula wa Balobedu o na ngwaho, a ḓo dzhia vhuimo musi a tshi swikisa miṅwaha ya 18, nga murahu ha musi o vhewa sa Khosikadzi Modjadji VII.
U ḓo pfumbudzwa u ya nga maitele na mikhwa ya Ba lobedu.
Muphuresidennde Vho  Ramaphosa vho ri: “Hezwi i tou vha tswikelo ya ḓivha zwakale ya vhukuma ye Mma Vho Winnie Madikize la-Mandela vha vha vha tshi ḓo ḓihudza ngayo. Hovhu ndi Vhukhosikadzi vhu hoṱhe nahone ha u tou thoma kha shango na kha dzhango.  Muphuresidennde Vho  Ramaphosa vho khwaṱhisedza hafhu vhuḓikumedzeli ha mu vhuso kha mbuedzedzo ya u ṱhompha na tshirunzi tsha vhurangaphanḓa ha sialala.
Vhukhosikadzi ha Balobedu ho ṱanganedzwa lwa tshiofi si nga Ṱhafamuhwe 2016 nga murahu ha musi Khomishini ya Mbilo na Phambano dza Vhurangaphanḓa ha Sialala (CTLDC) yo ita ṱhoḓisiso nga ha tshiimo tsha Balobedu, u ya nga mbilo dzo swikiswaho kha CTLDC.
Muphuresidennde Vho  Ramaphosa vho ri: “Muvhu so wo ḓikumedzela kha u vho na khonadzeo kha mbetshelo ya Ndima 12 ya Ndayotewa, nga maanḓa mbuedzedzo ya tshirunzi tsha tshiimiswa tsha vhurangaphanḓa ha sialala kha dimokirasi yo ḓisendeka ho kha Ndayotewa.
Vho ri u ṱanganedzwa ha Vhukhosikadzi nga Afrika Tshipembe zwi sumbedza vhuḓikumedzeli kha maite le na vhuṱhogwa ha ndinga nyiso ya mbeu, kathihi na u ṱanganedza mushumo wa vhurangaphanḓa we vhafu makadzi vha u ita kha masia oṱhe a vhutshilo.
“Vharangaphanḓa vha siala la vha na mushumo muhu lwane une vha u ita kha u fhaṱa lushaka lwo vhofholowaho kha vhushai, vhushayamu shumo na tshayandinganelo.
Vharangaphanḓa vhashu vha sialala vha tea u vha phanḓa kha nndwa ya u vhuedzedza pfanelo na tshirunzi tsha vhathu vhashu.”Vho isa phanḓa vha ombedze la mushumo wa ndeme wo itwaho nga vharangaphanḓa vha sialala kha u vhuedzedza shango kha vhaṋe vhaḽo vha vhukuma.
Muphuresidennde Vho  Ramaphosa vho ri: “Vha tea u vhona uri shango ḽi khou vhuedzedzwa kha avho vhe vha ḽi shuma na uri havho vhane shango ḽa khou hume la khavho vha tea u kona u ḽi shuma.Ngaganyo ya vhathu vha 25 miḽioni vhane vha dzula ma hayani vha tea u zwi ita vhe fhasi ha vhurangaphanḓa  ha vharangaphanḓa vha sialala. 

Vha a zwi ḓivha?
• Balobedu vho kwamea nga 1972 musi we a vha e Khosikadzi Munisamvula Vho Makoma Modjadji vho bvuliwa maanḓa, tshiimo tshavho tsha fhungudzwa tsha iswa kha vhuimo ha fhasi ha u vha Vhamusanda.
• Vhadzulapo na dzinduna vha fhasi ha vhuvhusi havho vho ṱanganywa na shangohaya ḽa Lebowa na  Gazankulu zwo ralo zwa tshinyadza mvelele yo pfumaho nga maanḓa na thevhekanyo ya vhuhosi ha Khosikadzi u bva murahu kha miṅwaha i fhiraho 400.