Ṅwaha wa 2021 wa khwiṋesa kha Maafrika Tshipembe vhoṱhe Vhege dza u thoma dza ṅwaha uno dzo vha dzi leme-laho vhukuma kha Maafrika Tshipembe vhoṱhe. 

Musi sekhithara dza zwa ikonomi dzo kona u shuma hafhu lwa miṅwedzi yo vhalaho, zwi ḓo dzhia tshifhinga uri ikonomi i vuwe na uri mishumo yo lozweaho i vhuyedzedzwe. Musi ṅwaha muswa u tshi khou thoma, miṱa minzhi i kha ḓi tshenzhema masiandaitwa a dwadze kha matshilo avho na kha maitele a u kona u ḓitshidza.Ḽifhasi zwazwino ḽi khou dzhena kha ṅwaha wa vhu-vhili wa dwadze ḽa tshitzhili tsha corona. Kha Afrika Tshipembe, na kha vhunzhi ha maṅwe mashango u mona na ḽifhasi, ṅwaha wa 2021 u khou ḓa u vha khaedu khulwane vhukuma. Gabelo ḽa vhuvhili ḽa u kavhiwa nga vhulwadze ha COVID-19 ḽi nga kha ḓi tevhelwa nga maṅwe magabelo, ane a ḓo kwama zwoṱhe, mutakalo wa vhathu vhashu na mvu-suludzo ya ikonomi. Naho ṅwaha uyu u tshi ḓo konḓa, ndi na vhuṱanzi ha uri ri ḓo kunda dwadze na u vhea shango ḽashu kha nḓila yo khwaṱhaho ya mvusu-ludzo.Fulufhelo ḽanga ḽi bva kha vhathu vha Afrika Tshipembe. Musi ndi tshi sedza nḓila ye Maafrika Tshipembe vha fhindula ngayo kha tshiwo itshi u bva musi tshitzhili tshi tshi swika kha shango ḽashu,  a thi timatimi na luthihi uri ri a kona u konḓelela, u ḓifara na u vha na vhukoni ha u kunda vhulwadze uvhu. Ndi ngoho ho ḓi vha na zwe zwi sa tshimbile nga ngona, fhedzi vhunzhi ha Maafrika Tshipembe vho kona u pfe-sesa ṱhoḓea dza nyiledzo ya u tshimbila na miṅwe mishumo, vha tevhedza milayo ye ra i vhea. Zwa vhuṱhogwa vhukuma u fhira na vhute-vhedzeli, ndi uri vhunzhi ha Maafrika Tshipembe vho dzhia vhuḓifhinduleli u itela vhone vhaṋe na vhaṅwe vha-thu, u tevhedza ngeletshedzo  kha mafhungo a fanaho na u vha kule na kule na muṅwe muthu, u ambara masiki na u ṱamba zwanḓa.He ra kundelwa hone, nga mbiluvhuṱungu, ro vhona masiandaitwa azwo. Zwa-zwino ri vho ḓivha khovhakhombo dza fhethu ho va-leaho hu sa dzheni muya zwavhuḓi na maguvhangano o ḓalesaho vhathu, dza u sa ambara masiki na u sa vha kule na kule na muṅwe muthu .Hezwi ndi tshiga tshavhuḓi kha ṅwaha u re phanḓa ha-shu. Zwazwino ri vho ḓivha zwinzhi nga ha vhulwadze na uri ri vhu thivhela hani uri vhu si phaḓalale. Naho hu na zwine muthu a nga zwi vhidza uri 'maneto a dwadze' ri khou isa phanḓa na u ḓiimisela sa Maafrika Tshipembe u ita zwine zwa khou tea u itwa.Musi ri tshi khou tevhedza nga vhuronwane vhukuma maga a mutheo wa thivhelo, ri ḓo vha ri tshi khou thoma fulo ḽihulwane vhukuma ḽa ṋetshedzo ya khaelo. Musi vhathu vhanzhi vha tshi khou haelwa, ri ḓo vhulunga matshilo ra dovha ra kona u bvelela kha u fhungudza kho-vhakhombo ya u kavhiwa nga tshitzhili u mona na tshitshavha.U wana khaelo dzo linga-naho nga u ṱavhanyedza – na u khwaṱhisedza uri dzi swika kha vhathu vhane vha khou dzi ṱoḓa –zwi ḓo vha muṅwe wa mishumo mihulwanesa ya ṅwaha. Hezwi zwi ḓo vha khaedu nga maanḓa saizwi shango ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽi tshi khou ṱavha mukosi wa u wana nḓisedzo yo pimi-waho ya khaelo. Fhedzi ri khou shuma nga maanḓa na vhashumisani kha mabindu, vhashumi na vhadzulapo u itela u vhona uri hezwi zwi khou konadzea. Ri khou shuma na vhurangaphanḓa ho vhalaho u wana khaelo, hu tshi katelwa nga kha tshiimiswa tsha COVAX tsha ḽifhasi ḽoṱhe, vhurangeli ha Mbumbano ya Afrika na nga kha nyambedzano dzashu na vhabveledzi vha khaelo.Musi ri tshi khou shumisana roṱhe u kunda dwadze, ri ḓo tea u shumisana roṱhe u fhaṱa nga huswa na u shandukisa ikonomi yashu.  Ri na vhukoni ra dovha ra vha na lutamo lwa u ṱuṱuwedza mushumo wa zwa ikonomi, u alusa ikonomi na u sika mishumo. Ra dovha hafhu ra vha na lutamo lwa u ita izwi musi ri vhukati ha dwadze.Masheleni a tshitshavha a nga fhasi ha mutsiko muhulu, nga maanḓa zwino u fhira na mathomoni ngauri mbadelo dza thusedzo ya mutakalo washu kha COVID-19 na maga a  ṱhaḓulo kha zwa ikonomi na matshilisano ro a vhea u itela u thusa mabindu na miṱa i shayaho. U tsela fhasi ha ikonomi na zwone zwi amba uri mbuelo dza muthelo dzo tsa zwihulwane vhukuma. Hu na zwiṅwe zwipiḓa zwa ikonomi zwine zwa ḓo dzhia tshifhinga tshilapfu u vuwa nga vhanga ḽa ṱhoḓea ya ḽifhasi nga u angaredza yo tselaho fhasi na nga nyiledzo dza u tshimbila dza mashango a dzitshaka.Ndi ngazwo ri tshi tea u vha na vhutumbuli na u sedza vhukuma kha pulane yashu ya u fhaṱa nga huswa ikono-mi yashu. Tsha vhuṱhogwa, Pulane ya Mvusuludzo na U fhaṱa nga huswa Ikonomi yashu ye ra i ḓivhadza nga Tshimedzi ṅwaha wo fhiraho yo ḓitika nga thendelano yo ṱanḓavhuwaho vhukati ha vhashumisani Vha matshili-sano vhoṱhe kha mushumo u khou ṱoḓeaho u itela u vu-suludza ikonomi nga huswa. Hezwi zwi vhea mutheo wo khwaṱhaho wa tshumisano i shumaho ine ya bva kha zwiko, vhukoni na nungo zwa khethekanyo dzoṱhe dza tshitshavha.Ri khou vhona hezwi kha zwithu zwine zwa khou itwa zwo fhambanaho. Sa tsumbo, ri khou shuma tsini na tsini na vhalambedzi vha phuraive-the na zwiimiswa zwa mve-ledziso zwinzhi zwo fhamba-naho u dzudzanya thandela dza themamveledziso kha masia a vhuendi, vhudzulo ha vhathu, maḓi na vhuda-vhidzani ha muyani. Hu tshi khou shumiswa Tshikwama tsha Themamveledziso sa tshiṅwe tsha zwiendedzi, ri khou bveledzisa mimodele ya ndambedzo u itela thandela idzi dzine dza bva kha zwiko zwo fhambanaho zwa sekhithara dza phuraivethe na dza muvhuso. Hezwi ndi zwa vhuṱhogwa nga maanḓa nga tshifhinga tshine ma-sheleni a tshitshavha a vha maṱuku.Tshiṱuṱuwedzi tsha Vhusi-kamushumo tsha Muphure-sidennde ndi iṅwe ya tsumbo ya tshumisano kha mushumo. Ri tshi khou pfesesa uri zwi ḓo dzhia tshifhinga uri nya-luwo ya ikonomi i shanduke i vhe mushumo wa sekhithara ya phuraivethe, ro rwela ṱari tshiṱuṱuwedzi tsha vhusika-mushumo u itela u thoma u sika zwikhala zwa mishumo zwino. Mbekanyamushumo iyi i khou konanywa u bva kha ofisi ya Muphuresidennde, fhedzi i khou shumiswa nga mihasho ya muvhuso yo fhambanaho na madavhi o fhambanaho. Nga mbekanyamushumo iyi, fumi ḽa zwi-gidi zwa vhathu vha shayaho mushumo vha a kona u hola na u guda sa musi vha tshi khou ṋetshedza tshumelo dza matshilisano dza ndeme. Nga tshifhinga, mbekanyamushumo iyi i ḓo katela tshipiḓa tsha 'mishumo ya matshilisano' hune ra ḓo farisana na vhaṅwe vhashu-meli vha zwa matshilisano u thola vhathu kha mishumo ya tshaka dzo fhambanaho – u bva kha u khwiṋisa tsi-reledzo ya zwiḽiwa, u ya kha u lwa na khakhathi dzo ḓitikaho nga mbeu na u ya kha khwiṋifhadzo ya madzulo a songo dzudzanywaho – zwoṱhe zwi shela mulenzhe kha u bveledza zwivhuya zwi vhuedzaho vhathu vhoṱhe.  Mushumo uyu woṱhe u khou khwaṱhiswa nga ndavheleso ya vhuhali kha mvusuludzo ya ikonomi ine ya ḓo vha na ndavheleso khulwanesa kha nyaluwo. Hezwi zwi katela ṱhanḓavhudzo ya nḓadzo ya mveledzo ya muḓagasi, u itela uri vhuimangalavha na vhukavhamabupo vhu shume zwavhuḓi na u kona u ṱaṱisana na ha maṅwe mashango, u khwiṋisa tswikelelo kha zwirathisi zwo angalalaho zwi swikeleleaho, u khwiṋisa zwifhinga zwa u khunyeledza ḽaisentsi ya maḓi, ya u gwa migodi na dza zwiṅwe. Vhuḓidini uvhu vhu khou konanywa na u lavheleswa zwo ṱangana nga ofisi yanga na Vhufaragwama ha Lushaka.Hu na zwinzhi zwine zwa kha ḓi tea u itwa ṅwahani uno. Ri songo vhuya ra tima-tima uri ri ḓo tea u livhana na  khaedu nnzhi dzi konḓaho.Fhedzi ro zwi sumbedza uri,  sa lushaka , ri a kona u bvelela musi ri tshi khou shumisana roṱhe u bveledza nḓivho i vhuedzaho roṱhe.Arali ra nga humbula izwo,  na uri arali ra nga shumisa  vhuthihi hashu, ri ḓo khwaṱhisedza uri ṅwaha wa 2021 u ḓisa mutakalo na matshilo a khwiṋe kha vhathu vhashu vhoṱhe.Ndi tamela vhathu vhoṱhe zwivhuya kha ṅwaha muswa.
