Shango ḽa Israel na shango ḽa Palestine a khou ṱuṱuwedzwa u edzisela Afrika Tshipembe nga u lwela mulalo

Tshiimo tshine tsha khou ḓaḓa ngei shangoni ḓa  Israel na ngei Palestine tshi khwaḓhisedza hafhu zwine riḓe sa Maafrika Tshipembe ra zwi ḓivha zwavhuḓi, uri dziphambano dzine dza sa fhele dzi nga kona u tandululwa nga kha nyambedzano dza mulalo. Zwi dovha hafhu zwa sumbedza uri nga nnḓa ha musi zwivhangi zwa dzi phambano zwo hasele dzwa, kha iḓi fhungo, u dzu la hune ha sa vhe mulayoni ha vha shango ḓa Israel kha mavu a Palestine khathihi na u hanelwa ha pfanelo ya vhuḓilangi kha vhathu vha Palestine, a hu nga ḓo vuwa ho vha na mulalo. Khakhathi dza zwenezwino dzo ḓuḓuwedzwa nga tsheo ya khothe ya Israeli ya u pandela zwigwada zwa miḓa mahayani avho  muvhunduni wa Shei kh Jarrah ngei Jerusa lem Vhubvaḓuvha hu tshi  itelwa madzulo a Israeli.Zwe vhanna, vhafumakadzi khathihi na vhana vha pandelwa mahayani e vha miḓa yavho vho dzula hone lwa tshifhinga tshila pfu vha zwi vhonisa zwone zwo vhuisa vhuḓungu khathihi na zwihumbudzo zwa muthu kha vhunzhi ha Maafrika Tshipembe – zwa u bviswa nga khani na u dzhiiwa ha mavu. Ho vha u pfiswa vhuḓungu na u shoniswa zwe muḓa wanga wa ḓangana nazwo, na zwe miḓwe miḓa ya  Afrika Tshipembe ya ḓanga na nazwo. Muḓa wanga wo pfuluswa nga khani wa iswa kha zwipiḓa zwo fhamba naho zwa shango nga nḓhani ha zwiitisi zwivhili. U kombetshedzwa u bva hayani hau wo sumbwa nga tshigidi ndi mutsiko u sa konḓelelei nahone u sa leluwiho u u hangwa nahone u a fhirela u bva kha muḓwe murafho u ya kha muḓwe. Sa shango, ri kha ḓi tshila na masiandoitwa a masalela a zwiito zwa u kandeledzwa zwe zwa bvelwa phanḓa nazwo sa tsheo ya fhasi ha dzina ḓa nzudzanyo dzi elanaho na muvhuso wa tshiḓalula.Vhoḓhe vhane ra tenda kha ndingano, vhulamukanyi na pfanelo dza vhathu, ri nga si pandelwe zwavhukuma ra sokou dinalea fhedzi, kha vhuḓungu na u nyadzwa ho itwaho kha vhathu vha Palestine; ngauri zwi ri humbudza vhuḓungu na u nyadzwa hashu. Zwiito zwa shango ḓa  Israel ndi u pfuka mulayo wa dzitshaka. Zwi sumbedza u nyadza Makumedzwa a Khoro ya Tsireledzo ya Yuno a bvelelaho ane a ita khuwelelo ya u fheliswa ha u dzu lwa kha mavu a Palestine khathihi na u khunyeledzwa ha pfanelo dza vhathu vha Palestine.  U bva tshe mmbi ya vhu tsireledzi ya Israeli ya ḓhase -la vharabeli muvhunduni wa Al Aqsa Mosque ngei Jerusalem vhege yo fhelaho, khakhathi zwazwino dzo ḓanganya Gaza Strip, zwi piḓa zwihulwane zwa  West Bank na fhethu hunzhi ha ḓorobo dza Israeli. Zwo dzhia matshilo a vhathu vhanzhi, hu tshi katelwa na vhana.Zwi dovha hafhu zwa vhilahedza vhukuma  zwa uri mmbi ya Israeli yo pwashekanya zwi fhaḓo zwinzhi zwa zwitizi zwe zwa dzudza madza ngano manzhi a nyanḓa dzamafhungo, i tshi khou ru mela mulaedza u tshuwisa ho kha vha nyanḓadzama fhungo dzi vhigaho nga ha dzikhakhathi.Tsikeledzo dzi sa pfaliho dza Israeli kha Gaza dzi ḓo vha na masiandoitwa a tshinyalelo khulwane kha vhathu vha paḓaho miḓioni mbili vhane ndi kale vha tshi khou ḓhuphea nga u valwa lwa miḓwaha ya 14 hu siho mulayoni ha Israeli. Ri ita khuwelelo kha mahoro oḓhe a kwameaho ya u sumbedza vhuḓifari, u ḓhonifha matshilo a vhathu, na u fhungudza vengo ḓine ḓa vha hone zwazwino. Sa Afrika Tshipembe, ro ḓiimisela u vha tshipiḓa tsha ndingedzo dza dzi tshaka dzo lavhelesaho kha u dzudzanya maitele a poḓotiki ane a ḓo livhisa kha u thomiwa ha muvhuso u shumaho wa Palestine une wa ḓo shuma hoḓhe nahone nga mulalo na shango ḓa  Israel, nahone ngangomu ha mikano ye ya tendelwa nga shango ḓoḓhe. Thandululo ya mivhuso mivhili i dzula i yone nḓila i shumaho kha vhathu vha Israel na vha Palestine, nahone i fanela u bvela phanḓa na u tikedzwa. Zwenezwo musi mmbi ya tsireledzo ya Israeli i tshi khou ḓhasela vharabeli ngei Al Aqsa Mosque, Riḓe ngeno Afrika Tshipembe ro vha ri tshi khou dzudzanya tshihumbudzo tsha miḓwaha ya ḓana tsha mabulayo a Bulhoek fhethu ha vhurereli ngei Ntabelanga kha ḓa Kapa Vhubvaḓuvha. Nga ḓa 24 Shundunthule 1921, Mmbi dza tshireledzo dza vhukoḓoni dze dza vha dzo ḓiḓama nga zwigidi dzo boma vharabeli, dza vhulaha vhathu vha paḓaho 160 na u huvhadza vha henefha kha 130. Bulayo ḓo bvukulula zwiito zwa tshiḓuhu zwine zwa sa vhe zwa mmbi ya mapho lisa a Vhuthihi ha Afrika Tshipembe fhedzi, na zwa sisiḓeme ya khethululo nga lukanda ye vha vha yo no shandukiswa u itela u tikedza.U fana na kha khanedzo kha muvhundu wa tsini na Sheik Jarrah, dzinndwa dza Bulhoek a dzongo vha fhe-dzi nga ha lunyadzo lwapo; dzo vha nga kha tshiitisi tsha khombetshedzo ya u dzhiiwa ha mavu, nga ha u dzula afho fhethu ha vhakoḓoni, nga ha tshiḓalula tsha khethululo nga lukanda na nga ha khakhathi dzi songo fanelaho dza vhahanedzi.Musi ri tshi lavhelesa kha zwiwo zwa Vhubvaḓuvha Vhukati nahone nga maanḓa kha u ḓhuphea ha vhathu vha Palestine, ri ḓo ita zwa khwiḓe kha u hu mbula maipfi a Vho Selby Msimang, muḓwe wa vha-thomi vha ḓihoro ḓivhusi ḓa Afrika Tshipembe (ANC).Nga murahu ha Mabula yo a Bulhoek vho ḓwala:  “ḓivhazwakale i sumbedza uri nga lwa nzulele muya wa muthu u a vutshela u lwa na u sa vha hone ha vhulamukanyi”.Migwalabo khathihi na  u takutshedza ha vhathu vhe vha tsikeledzwa vha nndwa ya Afrika Tshipembe ya u lwa na zwa vhukoḓoni khathihi na muvhuso wa tshiḓalula zwo sumbedza vhungoho ha tshiporo fito itshi.Sa vhafuni vha mbo-fholowo na vhulamukanyi, ri ima na vhathu vha Pa lestine kha fulo ḓavho ḓa u lwela vhuḓilangi, na kha u hanedza havho zwa u kandeledzwa ha pfanelo dzavho dza vhathu khathihi na u hanelwa ha zwirunzi zwavho.Sa vhadzulapo vha shango ḓe ḓa kona u shandukisa vengo ḓa zwa muvhala na u shuluwa ha malofha ḓa fhaḓa tshitshavha tshi katelaho tsho tikwaho nga pfanelo dza vhathu kha vhathu vhoḓhe, ndi fulufhelo ḓashu ḓo ḓanganelaho uri vhathu vha Israel na vha Palestine vha ḓo tevhela gondo ḓashu; ḓa uri vha ḓo konana, na uri vha ḓo wana mulalo.
 
