Kha vha thuse u thivhela Ḓuvha ḽine ha ḓo Shaya na Shotha zwaḽo

misana na ḓorobo ya Kapa u thusa kha gomelelo ḽi re Kapa Vhukovhela, ḽihulusa kha miṅwaha ya fumi yo fhiraho.
u ya nga DWS, a hu athu na mvula yo linganaho nahone tshi- kalo tsha maḓi madamuni tshi khou ḓi tsa tshi tshi ya.
Hezwi zwo kombetshedza mu- vhuso u vhea maga a konḓaho u lengisa khonadzeo dza Ḓuvha ḽine ha ḓo Shaya na Shotha zwaḽo, hune bommbi dza ḓo vha dzi si na maḓi.
Ḓorobo ya Kapa Vhukovhela i khou thoma na nyiledzo dza 6B. Hezwi zwi amba uri hu na tshikalo tsha ḓuvha tsha ḽithara dza maḓi dza 50 u ya fhasi, hu nga vha hu hayani, mushumoni, tshikoloni kana huṅwe na huṅwe.
Musi ḓorobo yo tou fombe kha u lwisa Ḓuvha ḽine ha ḓo Shaya na Shotha zwaḽo, hu khou ambiwa uri ḓorobo i khou tea u ḓilugisela nyimele ine ya ḓo kona u dzhia ndango ya nḓisedzo ya maḓi a ḓorobo u itela uri nḓisedzo i swike na vhuria.
“Ri ḓo vala nḓisedzo ya maḓi dzibommbini musi madamu ashu a tshi swika kha tshiimo tsha phe- senthe dza 13.5. Musi madamu a tshi swika kha tshiimo tsha phe- senthe dza 13.5, vha ḓo thoma u vala nḓila dza dziphaiphi, nga nnḓa ha fhethu ha ndeme ha vhubindudzi na zwiimiswa zwi ngaho zwibadela,” ḓorobo yo ralo kha tshitatamennde.
Musi izwi zwi tshi itea, vha- dzulapo vha ḓo wana maḓi u bva kha zwiko zwine zwa ḓo vha zwo
dzudzanywa u mona na ḓorobo. Mudzulapo muṅwe na muṅwe u ḓo ṋekedzwa maḓi a ḽithara dza 25 nga ḓuvha.
Ḓorobo yo thoma u shumisa Senthara ya Tshumelo ya Zwiwo (DOC) u bveledza puḽane ya Tshi- wo tsha Maḓi, ine ya ḓo thoma nga Ḓuvha ḽine ha ḓo Shaya na Shotha zwaḽo.


Magwedzho
Ḓorobo yo ima lurandala kha u lwisa u shumiswa ha ma-gwedzho a nnḓa nahone i amba uri zwa u sheledza zwi ḓo tea u itwa lwa tshifhinga tshi sa fhiriho awara nthihi nga ḓuvha, nga ḽavhuvhili na Mugivhela, phanḓa ha awara ya 9 nga matsheloni na nga murahu ha awara ya 6 nga madekwana. “u shumiswa ha maḓi a gwedzho/tshisima zwi tea u vha na tshikalo nahone vhathu vhoṱhe vhane vha a shumisa vha tea u ṅwala fhasi uri vha dzule vha na rekhodo u itela vhaṱoli,” ḓorobo yo ralo.
Ḓorobo yo dovha hafhu ya ri vhadzulapo vha ḓo tea u wana thendelo kha DWS arali vha khou ṱoḓa u renga kana u rengi- sa maḓi a gwedzho/tshisima. Sa tshipiḓa tsha ndingedzo dza muvhuso dza u langa maḓi, DWS yo ri muvhuso u khou vhea maga a konḓaho vhuku- ma u khwaṱhisedza uri nyiledzo ya u shumiswa ha maḓi i khou tevhedzwa.
Ḓorobo i khou shumisana na tshigwada tsha vha shumaho na zwa mulayo khathihi na Yuniti ya Vhuṱoḓisisi ya Tshipentshele u khwaṱhisedza u tevhedzwa ha maga.

U dzhia maga kha vha pfukaho mulayo
a si kale muhasho wo ḓidzheni- sa kha fulo ḽo ṱanganelaho na ḓorobo, vho sedzesa kha u shu- miswa ha maḓi lu siho mulayoni ngei Mfuleni.
Fulo ḽo ḓo sedza kha vhukhakhi hoṱhe ha kushumisele kwa maḓi zwa zwino na vhutevhedzi ha nyiledzo ya maḓi, zwihulwane fhethu hu ṱanzwiwaho dzigoloi hu si ha fomaḽa ho topoliwaho. “Malugana na nyiledzo ya ḓorobo ya ḽevele ya 6B, maḓi ane a endedzwa nga masipala ha ngo tea u shumiswa u tan- zwa goloi. Fhethu ha u tanzwa dzigoloi hu si ha fomaḽa hu shu- misesa maḓi. Vhunzhi ha vhaṋe vha fhethu hu ṱanzwiwaho goloi vha shumisa bommbi dzi bvisa- ho maḓi manzhi u tshimbidza mabindu avho, ngeno vhaṅwe vha tshi shumisa phaiphi dza- vho,” muhasho wo ralo.
naho hu na vhaimelelii vhanzhi kha zwa maḓi vho ḓiṋekedzela- ho vhane vha khou shuma u thusa kha u thivhela Ḓuvha ḽine ha ḓo Shaya na Shotha zwaḽo, ḓorobo yo humbela vhadzulapo uri vha shele mulenzhe kha u vhulunga maḓi.
“Ri khou tama uri vhashumisi vha maḓi vhoṱhe vha farisane na tshigwada tsha Kapa Vhu- kovhela,” izwo zwo ambiwa nga Mufarisa nḽ eḓorobo wa Kapa Vhukovhela Vho Ian neilson.

Ngeletshedzo dza u vhulunga maḓi
• Kha vha vale bommbi musi vha tshi ṱamba maṋo, u vheula kana u ḓola tshisibe zwanḓani.
• Kha vha dzhie tshifhinga tshiṱuku shawarani kana vha shumise maḓi maṱuku bavuni.
• A vha ṱutshele kule na u renga maḓi a maboḓeloni.
Goloi
• Kha vha ṱanzwe goloi yavho nga bakete na tshipontshi fhedzi.
Lufherani lwa u ṱambela
• Kha vha shumise shawara madzuloni a bavu.
• A vha shumise maḓi maṱuku bavuni.
• Kha vha ṱanzwe vhana nga tshifhinga tshithihi.
• Kha vha gwedzhe bunga musi munukho u sa tsha konḓelelea.
• Kha vha dzhenise tshidina kha thannge ḽi faraho maḓi a u gwedzha bungani u itela u fhungudza u shumisesa maḓi.
Lufherani lwa u bikela (khishini)
• Kha vha shumise zinki yo valwaho musi vha tshi ṱanzwa zwigoḓelo madzuloni a u ṱanzwa nga maḓi ane a khou shuluwa bommbini.
• Kha vha shumise tshisibe tshiṱuku, u itela uri vha si ṱukise lunzhi.
• Kha vha shumise zinki yo valwaho u ṱanzwa miroho madzuloni a u ṱanzwa nga maḓi ane a khou shuluwa bommbini.
• Kha vha shumise maḓi e vha ṱanzwa ngao miroho na mitshelo u sheledza miri.
Miri na Ngade
• Kha vha sheledze miri musi mirunzi yo no tiba.
• Kha vha sheledze miri nga maḓi e vha shumisa khishini u ṱanzwa miroho na mitshelo.
• Kha vha shumise zwibveledzwa zwa ngadeni zwa mupo.
Miraḓo ya tshitshavha vha khou humbelwa uri vha shumise mithara ya maḓi u vhona arali hu na maḓi ane a khou bvuḓa . Muhasho uri “kha vha vhale mithara wa maḓi phanḓa ha awara mbili na nga murahu ha awara mbili musi maḓi a sa khou shumiswa. Arali mbalo dza mithara wa maḓi dzi sa fani, zwi amba uri hu na u bvuḓa”. Vhadzulapo vha khou humbelwa uri vha tshintshe bommbi dzine dza khou bvuḓa. Bommbi ine ya khou rothisa maḓi nga luvhilo lwa shotha lithihi nga sekondo i tambisa maḓi a linganaho ḽithara dzine dza nga swika 10 220 nga ṅwaha.

Gomelelo ndi mini?
Gomelelo ndi tshiwo tsha mupo tshine tshi baḓekanywa na mutsho. Ḽi nga kwama vhupo ho fhambanaho lwa ṅwedzi kana miṅwaha nahone zwi kwama u bveledzwa ha zwiḽiwa, ḽa fhungudza ndavhelelo dza vhutshilo na kushumele kwa ikonomi ya vhupo kana shango nga vhuphara.
