Ḽiga nga ḽiga ḽa Ḽiga nga ḽiga ḽa vhusumbedzisi ha u shumisa vhusumbedzisi ha u shumisa masiki wa khofhenimasiki wa khofheni

Vhaṋameli vhane vha enda nga dzithekhisi na dziṅwe tshaka dza vhuendi ha nnyi na nnyi, khathihi na vhathu vhane vha fhedza tshifhinga vha fhethu hune zwa konḓa uri zwa maitele a u vha kule na kule nga tshivhili zwi konadzee, vha khou ṱuṱuwedzwa uri vha ambare masiki wa khofheni wo itwaho nga labi.Mbuelo khulwane ya muṅwe na muṅwe o am-baraho masiki wa khofheni ndi u fhungudza vhunzhi ha u hoṱolelwa tshitzhili tsha Corona  (COVID-19) nga avho vho kavhiwaho, nga zwenezwoha, ha vha u fhungudza u phaḓalala hatsho nga kha marotha.
Vhunga vhaṅwe vha vhathu vhane vha vha na tshitzhili tsha Corona  vha tshi nga vha vha si na tsumbadwadze kana vha sa ḓivhi uri vho kavhiwa, muṅwe na muṅwe u tea u ambara masiki wa khofheni.
Tsiravhulwadze ya mufemo nga masiki ya khofheni yo itwaho nga labi Masiki dza khofheni dza labi dzo themendelwa sa tshipiḓa tsha tsiravhu-lwadze ya mufemo kana maitele ane a katela hafhu u hoṱolela na u atsamulela ngomu ha lukuḓavhavha kana kha thishu. Masiki wa khofheni u tea u vala ningo na mulomo tshoṱhe. Masiki dza khofheni dzi songo tsitselwa fhasi musi vha tshi khou amba, u hoṱola kana u atsamula.Ndi zwa ndeme vhukuma uri masiki wa labi u shumiswe nga nḓila yone. U sa shumiswa nga nḓila yone zwi nga ita uri vhashumisi vha ḓi vhee kha khombo ya u phaḓaladza COVID-19 .
Na musi vho ambara masiki vha kha ḓi tea u: • ṱamba zwanḓa zwavho  • u dzhiela nzhele u sa vha tsinitsini na vhaṅwe  • humbula u atsamulela na u hoṱolela ngomu ha lukuḓavhavha lwavho • tinya u ḓifara maṱo,
 ningo kana mulomo nga  zwanḓa zwi songo kuna ho.
Tshitshavha tshi songo shumisa masiki wa  zwa sedzhikhaḽa (mishonga) kana masiki dza u fema dza N-95 ngauri hedzi dzo vhetshelwa vhashumi vha ndondola mutakalo na vhaṅwe vhafhinduli vha u thoma vha zwa mushonga .
 vShundunthule 2020 Khanḓiso 2Vha shumisa hani Vha shumisa hani masiki wavho wa masiki wavho wa labi labi  1. Kha vha shumise masiki wo ṱanzwiwaho na u ainiwa.2. Vha ṱambe zwanḓa phanḓa ha musi vha tshi ambara masiki .3. Vha tshi ambara masiki  vha vhone uri tshipiḓa tshone tsho sedzana na tshifhaṱuwo tshavho, vha vhone uri wo vala tshoṱhe ningo na mulo-mo wavho nga nḓila yone.4. Vha vhofhe thambo murahu ha ṱho-ho yavho, kana arali vha tshi khou shumisa mabannda a ḽekere , vha vhone uri o vhofha a khwaṱha.5. Vha vhone uri u vha lingana zwavhuḓi. Vha u monise u itela u wana hune wa  lingana zwavhuḓi. Vha songo vhuya vha fara tshipiḓa tsha labi.6.  Musi vho no ambara masiki, VHA SONGO TSHA FARA TSHIFHAṰUWO TSHAVHO hafhu u swika vha tshi u bvula.7.  Musi vha tshi u bvula, vha vhofho lole thambo, vha u petele nnḓa ngomu nga vhuronwane, vha u fare nga thambo/ḽekere vha u vhee kha khontheina ya u ṱanzwela khayo masiki wa labi.8. Vha ṱambe zwanḓa zwavho zwavhuḓi vha zwi omise phanḓa ha musi vha tshi ita tshiṅwe tshithu.9. Muthu u tea u vha na masiki  mbi-li u itela uri vha tshi kuvha iṅwe vha vhe vha na iṅwe yo lugelaho u shumiswa.10. Masiki dzi tea u ṱanzwiwa nga tshi sibe na maḓi a u fhisa, dzi ṱukiswe nga vhuronwane na u ainiwa.
Ndeme ya u sa vha tsinitsini na vhaṅweNdeme ya u sa vha tsinitsini na vhaṅwe Kha nndwa ya u lwa na tshitzhili tsha COVID-19 tshine tshi a kavhesa, u sa vha tsinitsini na vhaṅwe ndi zwa ndeme vhukuma kha u thusa u fhelisa phaḓaladzo ya vhulwadze uvhu u mona na shango.U sa vha tsinitsini na vhaṅwe ndi nga ha u sia tshikhala tsho tsireledzeaho vhukati havho na vhaṅwe tsha hanefha kha mithara mbili uri vha fhungudze u pfukela ha COVID-19 . Maitele aya ndi a ndeme musi ri kati ha dwadze ḽa tshitzhili tsha Corona hune tshitzhili tsha phaḓalala kana u pfukela u bva kha muthu u ya kha muṅwe nga kha marotha a no bva musi muthu o kavhiwaho a tshi atsamula, u hoṱola kana u amba.U tevhedzelwa ha u sa vha tsinitsini na vhaṅwe na nyiledza u bva mahayani Afrika Tshipembe ndi zwa ndeme kha u navhisa mudzenga, hune ha vhonala nga u tsa ha tshivhalo tsha vho kavhiwaho.
Aya mafhungo vho ṋetshedzwa nga Muhasho wa Mutakalo.