Ri nga vhulunga hani maḓi

Mufarisaminisṱa wa Muhasho wa zwa Maḓi na Vhuthatha zwitzhili Vho David Mahlobo, vha ri hezwi zwi khou vhangwa nga mulandu wa themamve ledziso ine yo no vha ya kale, u shayea ha maitele a kushumele kwavhuḓi na ndondolo ya zwi kimu zwa maḓi khathihi na u sa vha hone ha ṱhanganelano yavhuḓi vhukati ha mbeka nyamushomo dza zwa dzinnḓu na thandela dza mveledziso ya themamveledziso dzine dza vha hone zwazwino.
“Zwi a vhilaedza vhukuma u vhona uri nḓisedzo ya maḓi i fulufhedzeaho i khou vhonala i tshi khou tsela fhasi,” vha ralo.
Sa izwi ḽi shango ḽi re na ṱhahelelo ya maḓi, Afrika Tshipembe ḽi kha mutevhe wa mashango a 30 ane a shaya mvula ḽifhasini. Vhunzhi ha maḓi a ḽino shango a bva kha mvula, fhedzi nga mulandu wa mbalotshikati ya mvula yo rekhodiwaho ine ya vha fhasi ha 40% musi i tshi vhambedzwa na ya mbalotshikati ya ḽifhasi nga ṅwaha, shango iḽi kanzhi ḽi dzu lela u kwamea nga gomelelo.
Fhedziha, muhasho u na nge letshedzo dza u vha thusa u vhulunga maḓi.  U vhulunga maḓi hayani havho kana binduni• Kha vha vale bommbi ya maḓi musi vhe kati na u ṱamba khofheni, u ṱamba maṋo kana u ḓivheula.• U ṱamba nga shawara lwa tshifhinga tsha mineṱse miṱanu nga ḓuvha ma dzuloni a u ṱambela bavuni, zwi nga shumisa maḓi maṱuku kararu musi a tshi vhambedzwa na ayo ane a nga shumiswa musi u tshi ṱambela bavuni, zwine hezwi zwa ḓo vhulunga maḓi a swikaho ḽithara dza 400 nga vhege.• U ṱamba nga shawara zwi nga shumisa maḓi a li nganaho ḽithara dza 20 nga minete muthihi, ngeno u ṱambela bavuni zwi tshi nga shumisa ḽithara dza vhukati ha 80 na 150 dza maḓi nga luthihi. Arali vha tshi takalela u ṱambela bavuni, vha songo vulela maḓi a ḓadza bavu ḽoṱhe.• Kha vha litshe u sokou gwedzha thoiḽethe zwi songo tea. Kha vha laṱele thishu, zwikhokhonono na maṅwe mathukhwi fhethu ha u laṱela hone mathu khwi, hu si ngomu thoiḽethe.
Tshifhinga tshoṱhe musi vha tshi gwedzha thoiḽethe hu shuma maḓi a linganaho ḽithara dza 12.• Kha vha lugise thoiḽethe ine ya khou bvuḓa ngauri i nga fhedza nga u fhaladza maḓi a linganaho ḽithara dza  100 000 nga ṅwaha muthihi.
• Kha vha shumise “maḓi a mashika” – maḓi o no shumaho u bva kha mabavu, mitshini ya u kuvha na zwiṅwe zwiko zwo tsirele dzeaho u gwedzha thoiḽethe yavho.• Vha songo ḓadzesa kana u dzulela u shandukisa maḓi a bambelo ḽavho.• Geḓela dza u vhilisa maḓi dzi songo tou ḓadzwa lwo kalulaho, dzi tea fhedzi u tou shelwa maḓi o linganaho zwenezwo zwine vha khou ṱoḓa u a shumisela zwone.
Hezwi zwi ḓo fhungudza hafhu na mbadelo dzavho dza muḓagisi.• Kha vha shumise bakethe, hu si phaiphi musi vha tshi tanzwa moḓoro wavho. Arali vha tshi khou tou kombetshedzea u shumisa phaiphi, kha vha i shumise vho ambadza tshifafadzeli tshine vha nga kona u tshi vala zwenezwo musi vhe kati na u fafadzela moḓoro wavho. Zwa u shumisa phaiphi ya ngadeni zwi nga fhedza nga u fhaladza maḓi manzhi a linganaho ḽithara dza 30 nga minete muthihi.• Vhafuwivhalimi vha tea u vhona uri vha khou vhea mishonga yavho i re khombo ya u vhulaha zwikhokho nono kule na zwiko zwa maḓi khathihi na milambo.• Vhathu vhane vha dzula vhuponi ha mahayani vha tea u vha na ṱhogomelo uri vha sa shumise milambo kana khunzikhunzi dza milambo sa thoiḽethe.
Nga ngomu ngadeni• Kha vha dzulele u sheledza zwimedzwa zwavho musi hu tshe nga matsheloni kana nga madekwana, musi thempharetsha dzi fhasi.• Tshifhinga tshoṱhe musi vha tshi vhilisa makumba, kha vha vhulunge maḓi ayo u itela uri vha ḓo a shumisa kha zwimedzwa zwavho zwa henefho hayani musi o no fhola. Zwi ḓo wana pfushi dzi bvaho kha makashe a makumba.• Maḓi a bvaho kha ṱhanga dza nnḓu na one a nga vhulungwa kha mathannga u itela u sheledza ngao ngade dzavho.• Kha vha shumise “maḓi a mashika”-maḓi o shumaho u bva kha mabavu, mitshini ya u kuvha khathihi na zwiṅwe zwiko zwo tsirele dzeaho kha u sheledza ngade yavho.  vU wana mafhungo nga vhuḓalo, kha vha dalele www.dws.gov.za