ASIDI i ṱavhanyisa mvelaphanḓa ya themamveledziso ya zwifhaṱo zwa zwikolo.

Tshikolo tshi wanalaho ngei Mthatha kha vundu ḽa Vhubvaḓuvha ha Kapa, tsho thoma u shuma giratshini ya hayani ha muraḓo wa tshi-tshavha Vho Nkululeko Ralo, vhe tsha ṋewa dzina ḽavho.
U  bva  miṅwahani  yo fhiraho, tshikolo tsho sudzuluswa lunzhi musi tshi tshi  khou aluwa.
Naho zwo ralo, vhagudiswa na vhagudisi a vho ngo vhuya vha wana mbuelo ya u vha kha zwifhaṱo zwavhuḓi u  swikela  zwenezwino, musi vha tshi dzhena nga miṋango ya tshifhaṱo tsha musalauno tsha tshikolo tshavho tshiswa.
Tshikolo tsho khunyeledzwa u fhaṱiwa sa tshipiḓa tsha Vhurangeli ha Nḓisedzo ya Themamveledziso ya Tshikolo i Ṱavhanyedzaho (ASIDI),  he  ha  thomiwa nga Muhasho wa Pfunzo ya Mutheo nga 2011.
Vhurangeli uhu  vhu ṱoḓa u shandukisa zwikolo zwi songo tsireledzeaho kha vhagudiswa na vhashumi, nga nṱhani ha u sa vha na themamveledziso yavhuḓi, maḓi, tshampungane na muḓagasi.
U swika zwino, ASIDI yo fhaṱa zwikolo zwa 266, ya dzhenisa sisiṱeme ya tshampungane  kha  zwikolo zwa 886, ya dzhenisa maḓi kha zwikolo zwa 1 030 na u dzhenisa muḓagasi kha zwikolo 372 .
Vhagudiswa  vha  Tshikolo tsha Phuraimari tsha Nkululeko Ralo zwino vha na  kiḽasi  dzavhuḓi  na  u kona u swikelela senthara ya zwiko zwa u guda na u vhala, ḽaborothari ya saintsi, tshumelo nnzhi na senthara ya vhufushi. 
Bono ḽi fanaho ḽa tshitshavha 
Ṱhoho  ya  tshikolo  Vho Koleka  Gilman  vha  na dzangalelo ḽihulwane ḽa u khwinifhadza pfunzo ya Mthatha.
Muḽoro wavho wa u thoma tshikolo kha tshitshavha tsha havho wo thoma nga 1988, he ṅwaha u tevhelaho vha thoma u kovhelana bono ḽavho na tshitshavha.
Vho Gilman vha ri “Tshits havha tshashu tsho vha tshi na vhana vhanzhi vho teaho u ya tshikoloni vhane vho vha vha si na hune vha nga ya hone u wana pfunzo. Bono ḽanga ḽo ḓo ṱanganedzwa nga muraḓo wa tshitshavha tsha Nkululeko Ralo, we a ṋetshedza garatshi yawe uri i shumiswe sa tshikolo”.
Vho dovha vha ḓadzisa nga uri Vho Ralo vho ḓo ya vha wana khontheina i bvaho kha vha Telkom ye ya ḓo shumiswa u engedza iṅwe ya kiḽasi.
Vho Ralo vho dovha vha ambedzana  na  vhaṅwe vhadzulapo vhavhili kha tshitshavha tsha havho uri vha ṋetshedze garatshi dzavho u engedzedze dzikiḽasi. Nga mbiluvhuṱungu Vho Ralo vho ḓo lovha nga 2004.
Nga 1994, tshikolo tsho ḓo pfulutshela kha Eli Spilkin Hall, ye ya fhaṱwa nga ramabindu wa henefho Eli Spilkin.
Vho Gilman vha ri “Nga ṅwaha  uyo,  ro  wana mabunga a tshimbidzwaho nga  moḓoro  u  bva  kha Muhasho wa Pfunzo wa vunḓu.
Ndo dovha hafhu nda ṱoḓa fhethu hune ri nga kona u fhaṱa hone tshikolo tshashu. Nga 1998 ro ḓo wana hekithara ṱhanu dza mavu”.
Kiḽasi tharu dza tshifhinganyana  dzo  ṋetshedzwa nga dzangano ḽi sa wani malamba ḽine ḽa pfi Kats na Spaks, tshitshavha tsha fhaṱa kiḽasi ṱhanu nga zwidina zwa mavu.
Miṅwaha yoṱhe yo fhiraho, Vho Gilman vho bvela phanḓa nga u ambela tshi kolo uri tshi khwinifhadzwe ngauralo kiḽasi ṱhanu dzo ḓo ṱanganedzwa u bva ofi sini ya Mulangavundu wa Vhubvaḓuvha ha Kapa.
Nga 2014, zwithu zwo khwinifhadzea vhukuma musi Muhasho wa Pfunzo ya Mutheo, nga kha ASIDI, u tshi ṋetshedza thendara ya u fhaṱa Tshikolo tsha Phuraimari tsha Nkululeko Ralo.
Vho Gilman vha ri “Mushu mo wa u fhaṱa wo thoma 2018  nahone  tshikolo tsho fhedzwa nga 2021, ri livhuwa vha ASIDI”. 
Ṱhuṱhuwedzo ya pfunzo na ngudo
Mufarisaminisiṱa  wa  Pfunzo ya  Mutheo Vho Regi nah  Mhaule  vha  ri muhasho u ṱoḓa u khwaṱhi sedza uri themamvele dziso ya zwifhaṱo zwa zwi kolo zwoṱhe i ṱuṱuwedza vhagudiswa u dzhena tshi kolo na u guda, na u ita uri vhadededzi vha kone u funza vhana zwavhuḓi.
Vho amba uri, “U fhaṱwa ha hetshi tshikolo ndi nḓila ya muvhuso ya u vhuyedzedza tshirunzi kha vhana vha dzhenaho tshikolo vha shayaho na vha bvaho vhuponi ha mahayani  na vhadededzi vhavho”. Muraḓo wa khorombusi ya tshikolo, Vho Nomuntu Dlengane, vha ri tshikolo tshiswa tshi ḓo ṱuṱuwedza vhagudisi na vhagudiswa kha u swikelela vhukoni havho hoṱhe nga vhuḓalo.
Vho Dlengane  vha  ri, “Vhuḓipfi  na  vhuḓifulufheli  ha  vhagudiswa  ho  no  khwinifhadzea  nga  nṱhani ha themamveledziso ntswa.
Hezwi zwi ḓo ri thusa kha u tevhedze maitele a u sia tshikhala vhukati ha muthu na muṅwe kiḽasini dzashu  u itela u thivhela u phaḓaladzwa ha vhulwadze vha tshitshili tsha Corona”.
Tshikolo tshi na vhagudiswa vha 489, vhagudisi vha 14, na vhomabalane vhavhili. Tshi  dzhia vhana vha gireidi R u swika kha 7 na uri ndi tshikolo tshine vhana vha dzhena mahala.