U pembelela Ḓuvha ḽa Vhulwadze ha Down Syndrome  ḽa Ḽifhasi  

Vhulwadze ha Down Syndrome  (DS) ndi vhu lwadze ha u sa dzudzanyea zwavhuḓi ha dzikhuromo zoumu vhune ha ḓa nga tshifhinga tsha vhuimana.  Muḓivhi wa zwa dzilafho wa Mpumalanga Vho Dokotela Midah Maluleka vha ri, "Hu na khuromozoumu ya u ḓadzisa ya vhu21 ( Trisomy 21) ine ya vhanga u khakhisea kha nyaluwo ya muvhili na ṱhalukanyo. A hu na tshivhangi tsha vhukuma tsha khuromo zoumu iyi ya u ḓadzisa. Zwo  khwaṱhisedzwa uri a zwi na vhushaka na miṅwaha, tshi imo tsha zwa ikonomi, lusha ka kana zwa vhurereli. A si vhulwadze vhu pfukhelaho u bva kha mubebi u ya kha ṅwana."Vho Maluleka vho ḓadzisa nga uri DS ndi vhulwadze ho ḓoweleaho ha u sa dzudza nyea ha dzikhuromozoumu kha vhana vha kha ḓi bvaho u bebwa. "Muthihi kha vhana vha 1 000 vho bebwaho kha mashango a ḽifhasi ḽa u thoma na muthihi kha vhana vha 650 vho bebwaho kha mashango a bvelelaho, u fana na ḽashu, vho kwamea. Hanefha kha 80% ya vhana vho kwameaho nga vhulwadze ha DS  vho bebwa nga vho mme vha miṅwaha ya fhasi ha  35, naho zwo ralo vho mme a vhana vha miṅwaha ya nṱha ha 35 ndi vhone vhane vha vha kha khonadzeo ya khombo ya u vha na vhana vha re na DS."Vho amba uri ngauri vhulwadze vhu nga kona u vhonala u bva musi muthu a tshi vhifha muvhilini, hu na zwiga zwi sumbedzaho zwine vha nga zwi lavhelesa.
"Kha miṅwedzi ya u thoma ya vhuimana, vhege ya vhu12 u ya kha ya vhu13 mufhenḓo wa nzudzanyo ya muvhilini wo tsivhudzwa. Hezwi zwi kala vhudenya ha tshiluḓi tsha nga murahu ha mutsinga wa ṅwana, tshi vhidzwaho nuchal translucency . Tshiluḓi itshi tshi dzulela  u vha tshidenya kha vhana vha re na DS.
Dziṅwe ndingo dza phanḓa ha mbebo dzi vhidzwa amni ocentesis  (Ndingo dzine ha dzhiiwa sambula ya zwiluḓi u bva kha mbumbelo ya mui mana hu u itela u ḓivha tshii mo tsha mutakalo wa ṅwana).
Hafha ndi musi  tshiluḓi tsha kha mbumbelo ya mme a ṅwana tshi tshi kuvhanga nywa tsha rumelwa kha musa ukanyo wa dzikhiromozou mu. Ndingo idzi dzi na vhu ngoho ha 98% ha ṱhoḓuluso." Vho Maluleka vho amba ḽa uri vhana vha re na DS vha a kona u tshila lwo fhelelaho, vha na mutakalo nahone vha a vha na vhutshilo vhulapfu.  Naho hu si na mushonga, vhathu vha re na DS vha vhuelwa kha miṱa ya lufuno, ndondolo ya dzilafho yo fanelaho, thikhedzo musi vha tshe vhaṱuku, tshumelo dza pfunzo na dza mishumo ya zwanḓa. Nga mulandu wa ndondolo ya dzilafho yo khwiṋiswaho, vhunzhi ha vhathu vho bebwaho na vhulwadze ha DS ṋamusi vha na ndavhelelo ya vhutshilo ha henefha kha ha miṅwaha ya 55. Vhathu vha re na vhu lwadze ha DS  vha na vhuḓipfi na ṱhoḓea sa muthu muṅwe na muṅwe vha dovha hafhu vha fanelwa nga zwikhala na ṱhogomelo i fanaho na ya vhaṅwe," vho ralo Vho Maluleka.
Mudededzi a wanalaho vunḓuni ḽa Devhula Vhu kovhela Vho Tshepo Kekana vha ri, “A si vhoṱhe vhagu diswa vha ṱhoḓea dzo khe theaho vhane vha fanela u ya kha dzilafho na kha zwikolo zwo khetheaho. Hu na vha si gathi vhane vha kona u guda kha zwikolo zwo ḓoweleaho.
Nga kha ngudo dzi bvelaho phanḓa, thikhedzo na u sa fhela mbilu, vhana vha nga bvelela.  



