Maga a u vusuludza ikonomi

Vhashumi vhanzhi vho lozwa tshipiḓa tsha mbuelo dzavho musi awara dzavho dza u shuma dzo fhungudzwa ngeno vhaṅwe vhanzhi vho tou fhelelwa nga mishu-mo. Mabindu manzhi o vha na ndozwo khulwane vhuku-ma nga vhanga ḽa phungudzo dza mishumo. Maṅwe o vho ḓo tea u tou vala. Vhathu vha shumaho kha sekhithara dza tshayanzudzanywa na vhone vho kwamea. Tshi konḓaho u fhirisa zwoṱhe, dwadze ḽo dzhia matshilo a vhaunḓi kha miṱa minzhi, ḽa sia vhathu vha tshi shaya na u tshuwela vhumatshelo.Ndi ngazwo maga a ṱhaḓulo mahulwanesa e ra a dzudzanya o fanela nahone a a shishi. Tshiṅwe hafhu, zwazwino ngauri ṅwaha wo no vha tsini na u fhela, ri nga amba zwa uri maga eneo o sumbedza a tshi shuma.Kha zwoṱhe zwi ṱoḓeaho kha maga a ṱhaḓulo e ra a ḓivhadza, khamusi maga mavhili e a vha na mvelelo khulwane vhukuma o vha ḽa mundende wa matshilisano wa COVID-19 na ḽa Tshikimu tsha Ṱhaḓulo ya Tshifhinganyana ya Mutholi/Mutho-liwa tsha UIF tsha COVID-19, tshi ḓivheaho sa COVID TERS.Ro vha ri sa nga ḓo kona u ṋetshedza maga ayo nga kha tshifhinga tshiṱukuṱuku arali ro vha ri si na themamveledziso yo angalalaho ya tsireledzo ya matshilisano i khou shumaho. Ro kona u fhindula kha ṱhoḓea iyi khulwane vhu-kuma nga u ṱavhanyedza kha tshitshavha tshashu, ri livhuwa themamveledziso khulwane vhukuma ya shango ḽoṱhe na sisiṱeme ya Zhendedzi ḽa Tsireledzo ya Matshilisano ḽa Afrika Tshipembe (SASSA) na Tshi-kwama tsha Ndindakhombo ya Vhushayamishumo (UIF).Ho ḓi vha na vhukhakhi kha kushumisele kwa zwithu na u khakhisea nyana hanefha nḓilani, fhedzi vhunzhi hazwo zwo lugiswa nga u ṱavhanya. Mazhendedzi aya a muvhuso o ita mushumo wavhuḓi wa u ṅwalisa dzimiḽioni dza vhavhuelwa vhaswa na u khwaṱhisedza uri vho holelwa.Thikhedzo yo ṋetshedzwaho nga UIF yo phulusa mabindu na vhashumi vha konḓelwaho. Yo ita tshanduko vhukati ha khamphani dze dza sala dzi tshe dzo vula na dze dza vha dzi tshi khou kombetshedzea u vala, vhukati ha mishumo yo tsi-reledzwaho na mishumo yo lozweaho.Mabindu o vhuelwaho u fana na Sihle's Brew, resi-torente i re Gauteng, ye ya kona u vhulunga vhashumi vhayo vha 18 nga thikhedzo ya tshikimu tsha TERS. Ndivhuwo kha thikhedzo ya muvhuso saizwi na Ma-moshalagae Trading and Pro-jects, bindu ḽi shumaho nga sisiṱeme dza zwa muḓagasi kha dzigoloi ḽi wanalaho Mokopane, na ḽone ḽo kona u badela vhashumi vhaḽo na rennde yaḽo na mbadelo dza masipala nga tshifhinga tsha nyiledzo dza u tshimbila.Vhashumi vhe vha vha vha kha nyimele dzi konḓaho vho kona u ṱanganedza tshipiḓa tsha miholo yavho.Vho Lindiwe Ntuli vha ngei Centurion, vho gudelaho zwa mulayo , vho ṱalutshedza uri u ṱanganedza mbuelo dzavho zwo vha konisa hani u shuma vhe hayani na u kona u ba-dela rennde.Hu na zwiṱori zwinzhi zwa khamphani dze dza kona u bvela phanḓa na u shuma na u kona u badela vhashumi vhadzo kha ṅwaha wo fhi-raho nga kha thikhedzo ye vha i wana u bva kha UIF. Zwi fanaho na zwenezwo zwi nga ambelwa mabindu maṱuku e a kona u thuswa nga mindende yo fhamba-nanaho na khadzimiso dza masheleni dzo ṋetshedzwaho nga mihasho yo vhalaho. Maga enea o thusa zwi-hulwane vhathu vhashu nga tshifhinga tsha musi vha tshi khou ṱoḓa thuso.Musi ri tshi pfukela kha mvusuludzo u bva kha ṱhaḓulo, ri ḓo fanela u shandukisa maitele.Musi maga aya a ṱhaḓulo o vha o sikelwa u vha a tshifhinga nyana, ikonomi i ḓo isa phanḓa na u tshenzhema masiandaitwa a dwadze lwa tshifhinga nyana.Naho nyiledzo dza u tshimbila dzo fhungudzwa, khamphani nnzhi dzi khou konḓelwa u ya phanḓa na mushumo nga murahu ha mvelelo mmbi kha miṅwedzi ye ya fhela hu sa khou shumi-wa na u xelelwa nga mbuelo.Ndi nga kha mbuno iyi uri, nga murahu ha nyambedzano yo angalalaho na vhashumisani na muvhuso vha Khoro ya Mveledziso ya Mishumo na Ikonomi ya Lushaka (NEDLAC), mbuelo ya COVID TERS yo engedzwa u swika nga ḽa 15 Ṱhafamuhwe 2021 u itela sekhithara dze dza sa kone u shuma lwo fhelelaho.Mundende wa tshipentshela wa COVID-19 wo engedzwa nga miṅwe miṅwedzi miraru. Hezwi zwi dzula zwi maga a tshifhinga nyana.Ndavheleso yashu zwazwi-no i fanela u vha kha u sika vhupo vhu konisaho u itela uri mabindu a vhuelele, na u itela nyaluwo ya ikonomi ine ya ṱuṱuwedza u sikwa ha mishumo na u kunga vhubindudzi.Mvusuludzo i ḓo konḓa nahone i ḓo dzhia tshifhinga, zwihulwane  ngauri ri kha ḓi vha vhukati ha dwadze.Naho maga aya a ṱhaḓulo a a ndeme zwazwino, a ri nga ḓo kona u a bveledza u swika nga hu sa fheli. Ri fanela u vhona uri maga aya a ṱhaḓulo a ṋetshedza mutheo wo khwaṱhaho u itela mvusuludzo yo ṱanḓavhuwaho hu si na u dzhenisa shango tshoṱhe zwi-kolodoni. Nga nnḓa ha musi ri tshi nga kona u tsitsela fhasi tshikolodo tsha shango kha ḽeveḽe dzi langeaho a hu na mvusuludzo ya ikonomi i fushaho ine ya nga konadzea.Vhuthihi hashu kha vhuṋe ha lushaka  zwazwino hu fanela u pfuka kha sia ḽa ṱhaḓulo  u ya kha ha mvusuludzo, nahone roṱhe ri fanela u vha tshipiḓa tsha vhuḓidini uvhu.Sa muvhuso, tsheo dzi konḓaho kha masheleni a shumiswaho nga muvhuso dzi ḓo fanela u dzhiiwa nahone dza thoma u shuma honoyu ṅwaha.Khamphani dzi ḓo fanela u vha na vhutumbuli kha nḓila ya kutshimbidzele  na maitele zwine zwa tsireledza mvelaphanḓa yo khwaṱhaho na vhukoni hadzo ha u wana mbuelo , hune u vhulungwa ha mishumo ha vha tshone tshithu tshihulwane tshi dzhielwaho nṱha.Ri fanela u longela tshelede yashu hafhu kha ikonomi yashu nga u renga zwibveledzwa zwapo, u tikedza mabindu apo na nḓowetshumo dzapo na u renga kha vhaḓisedzi vha tshumelo vhapo.Mulwadze o huvhalaho ane a vha na tshikhala tshihulwane tsha u fhola u ṋetshedzwa dzilafho ḽa zwa muvhili tshi fhinga tshoṱhe u itela uri a vhe na maanḓa u swikela a tshi nga kona u ima a sa thusiwi.Zworalo maga haya a ṱhaḓulo a tshifhinga nyana a fanela u vhonwa sa nḓila ya u vhuedzedza ikonomi yashu vhudzuloni. Tshipikwa tshashu tsha u fhedzisela ndi u kona u tshimbila hafhu.Sa shango, roṱhe kha ri shele mulenzhe. Kha ri vhe tshipiḓa tsha mveledziso na mvelaphanḓa yashu.Kha ri shumise thaḓulo yo engedzwaho u tshimbidza mvusuludzo yo khwaṱhaho.
