Mashango a BRICS ndi a ndeme kha nyaluwo ya Afrika Tshipembe

Vha tshi humbula nga tshanduko ya zwipikwa zwa shango ye ya ḓa musi hu tshi fhela Nndwa ya vhukati ha mashango, vho ṅwala zwa uri mashango a ḓo fanela u “khwiṋisa mbuelo dzao” arali a tshi khou ṱoḓa u kaṋa mbuelo iṅwe na iṅwe kha vhukonani ha dzitshaka.
U bva tsha tshanduko dze dza vha hone nga 1994 musi ri tshi dzhia tsheo ya u awela hu si kha muvhuso wa tshiṱalula fhedzi, fhedzi na kha ndavhe leso ya vhushaka ha dzitshaka kha vhafhaṱi vhaho, mbeka nyamaitele ya u konana na vha maṅwe mashango ya Afrika Tshipembe yo bvela phanḓa na u sumbedzwa nga kha u “khwiṋisa mbuelo” honohu.
Zwipikwa zwa Mbekanya maitele yashu ya u konana na vha maṅwe mashango ndi ṱhanganyo ya dzhango ya ikonomi ya poḽotiki, u lwela mveledziso ya Afrika, nya mbedzano dzo fhambanaho na ṱhuṱhuwedzo ya demoki rasi, mulalo na pfanelo dza vhathu.
U itela u swikelela zwene zwo, ro vhumba vhushaka ha maano na mashango oṱhe a Tshipembe a mbuelo ṱhukhu na tshumisano i vhuedzaho vhoṱhe kha mashango a Devhula.
 U ṱanganela na tshigwada tsha mashango a BRICS nga ṅwaha wa 2010 zwo vha zwa ndeme kha nndwa yashu ya u lwela u khwiṋifhadza zwi -pikwa zwashu zwa ndeme zwa mveledziso ya lushaka nga u vhumba mbofho dzo khwaṱhaho na ikonomi dzine dza khou aluwa dzine dza vha dza ndeme dza ngei kha ḽa Brazil, Russia, India na ḽa China.
Hu khou humbulelwa uri mashango a BRICS a vhumba henefha kha 41% ya vhadzu lapo vha ḽifhasi nahone a bveledza henefha kha 24% ya zwibveledzwa zwa fhano hayani ḽifhasini na iṅwe 16% ya mbambadzo ya ḽifhasi.
Ro kaṋa mbuelo dza u vha muraḓo wa tshigwadza itshi tsha ndeme, tshi vhonalaho nga maanḓa kha sia ḽa tshu misano ya zwa ikonomi.
 Mbambadzo yo fhamba naho yo aluwa, nga maanḓa kha ḽa China na ḽa India, na thengiselonnḓa ya thundu ya ndeme khathihi na tshu misano yo khwaṱhaho ya u ṱunḓa thundu yo bvele dzwaho. Mashango a BRICS a khou bvela phanḓa na u vha zwiko zwa ndeme zwa vhu bindudzi thwii ha mashango a nnḓa kha zwa ndeme zwi ngaho zwa migodi, zwa dzi goloi, vhuendedzi, fulufulu ḽi vusuludzeaho, tshumelo ya zwa masheleni na zwa IT.
 Tsenguluso ya u vha hashu muraḓo wa mashango a BRICS ya 2018 nga vha khamphani ya Deloitte ya tshumelo ya maṱhakheni yo dzhiela nzhele uri vhashumi sani vha mashango a BRICS “vho vhulunga masheleni a u thoma mabindu kararu shangoni zwi tshi vhambe dzwa na miṅwahani ya sumbe ya phanḓa ha ṅwaha wa 2011”. Mbulungelo na tha ndela hedzi nga murahu zwo livhisa kha tsiko khulwane ya mishumo.
 U bva tshe ha sikwa Bannga Ntswa ya Mveledziso, ine ofisi yayo ya dzingu ya vha Joha nnesburg, Afrika Tshipembe ḽo vha muvhuelwa kha thi khedzo ya zwa masheleni na ya zwa thekhinoḽodzhi kha thandela dza zwa vhuendedzi, fulufulu ḽo kunaho, tsireledzo ya mupo, themamveledziso ya zwa maḓi khathihi na phungudzo ya u fhalala ha gesendugi shangoni.
 U bva tshe ha ṱaha dwadze ḽa COVID-19 , Afrika Tshipembe ḽo no wana ndambedzo ya masheleni a linganaho R28 biḽioni u bva kha Bannga Ntswa ya Mveledziso nga fhasi ha Mbekanyamushumo ya Khadzimiso ya masheleni ya Shishi ya COVID-19  u itela u lwa na dwadze na u tikedza mbuedzedzo ya ikonomi yashu.
Ho vha na tshumisano khulwane vhukati hashu na vhashumisani vha mashango a BRICS kha u wana tshishu miswa tsha u ḓitsireledza na tshumisano kha tswikelo ya khaelo na ṋetshedzo.
 Ro dzhenela guvhangano ḽa vhu13 ḽa mashango a BRICS zwenezwino, he ma shango a BRICS a tendelana u khwaṱhisa tshumisano u itela u lwa na vhulwadze ha COVID-19  na u ḓivhisa thikhedzo ya zwa poḽotiki na zwiko zwa masheleni zwi khou ṱoḓeaho kha phindulo ya ndugiselo dza malwadze ane a kha ḓi ḓa.
 Hezwi zwi katela u thomiwa ha Senthara ya Mveledziso na Ṱhoḓisiso nga ha Khaelo ya mashango a BRICS i shumaho nga kha vidio na Sisiṱeme ya Tsivhudzo nga u Ṱavhanya yo Ṱanganelaho ya mashango a BRICS u itela u bvumba ṱhaho ya malwadze a phirela a tshi fhingani tshi ḓaho.
 Huṅwe fhethu ha ndeme ha thendelano ho vha hu kha ṱhogomelo ya roṱhe ya maṅwalo a lushaka a muhaelo na sisiṱeme dza ndingo dza COVID-19  – zwithu zwine zwa ḓo vha zwa ndeme kha madalo a u pfuka mikano tshifhingani tshi ḓaho.
Muhumbulo wa tshumisano i vhuedzaho roṱhe u ḓo vha wa ndeme nga maanḓesa kha mbuedzedzo ya ikonomi ya ḽifhasi, hune mveledziso i sa lingani ya amba uri maṅwe mashango a ḓo vhuelela ngo nani nga u ṱavhanya, ngeno maṅwe a tshi ḓo vha o salela murahu.
Nga thikhedzo kha mbu edzedzo ya ikonomi, vha shumisani vha mashango a BRICS vho tendelana u khwaṱhisa tshumisano kha sekhithara dza zwa khemikhaḽa dzi fanaho na muḓagasi, saintsi, ḓivhakhomphyutha (IT), thekhinoḽodzhi na vhutu mbuli, vhulimi na nyaluwo ya zwa ikonomi. Hedzi ndi dzone sekhithara dza ndeme dzo bulwaho kha Pulane ya Mvusuludzo na Mbuedzedzo ya Ikonomi ye ya ḓivhadzwa ṅwaha wo fhelaho.
Tshumisano na maṅwe ma shango a BRICS, nga maa nḓesa kha zwi kwamaho ṱhoḓuluso dza vhutumbuli, i ḓo thusa u ṱavhanyisa mve ledziso ya nḓowetshumo ya shango ḽashu na u ri thusa u swikela zwipikwa zwa thekhinoḽodzhi ntswa kha matshilele ashu.
Kha fhungo iḽi, nyambe dzano dzo itwa u mona na tsiko ya fhethu ho dzudza nywaho ha mashango a BRICS ha u kovhelana mashumele a khwiṋe, nḓivho na vhutsila, zwi tshi katela na tshumiso ya fhethu ha thekhinoḽodzhi hu swikeleleaho nga tshitshavha.
Vhashumisani vha masha ngo a BRICS vho tendelana uri mashango a khou bvelelaho a khou ṱoḓa thuso uri a kone u swikela Zwipikwa zwa Mve ledziso i Bvelelaho ya UN, na uri mashango a ṋetshedzo a fanela u ṱhonifha ndingedzo dzao kha iḽi fhungo. Hezwi ndi zwa ndeme nga maanḓa kha muhumbulo wa mushu mo wa kilima.
U fana na mashango manzhi, Afrika Tshipembe ḽi khou ṱoḓa u bvela phanḓa kha gondo ḽa mveledziso ya khaboni i katelaho, i bvelelaho nahone ine ya dzhiela nṱha tshiimo tshashu sa shango ḽi khou bvelelaho.
Kha miṅwaha hei ya 11 u bva tshe ra vha muraḓo wa mashango a BRICS, u vha muraḓo hashu ho ṱuṱuwedza zwihulwane dzangalelo ḽashu ḽa lushaka. U vha muraḓo wa mashango a BRICS zwo khwaṱhisa vhuimo hashu sa ha ikonomi ya ndeme i khou aluwaho.
Zwo ri ṋea tswikelo kha mbekanyamaitele na vhukoni na nḓivho ya ikonomi khu lwane nahone dzine dza vha hone, khathihi na tswikelo kha thikhedzo ya Bannga ya Mveledziso ya Lushaka.
Zwo khwaṱhisa mishumo yashu u mona na shango ḽoṱhe, nga maanḓesa kha tshanduko ya zwiimiswa zwinzhi.
Ro vhuelwa kha u vha tshipiḓa tsha ipfi ḽo ṱanganelaho ḽi lwelaho u khwaṱhisa nzu dzanyo ya ḽifhasi yo ḓitikaho nga ṱhonifho ya roṱhe na vhuvhusahoṱhe hu linganaho ha mashango.
Mashango a BRICS ndi a  ndeme zwihulwane kha shango ḽashu, nahone a ḓo bvela phanḓa na u vha a ndeme lwa tshifhinga tshilapfu tshi ḓaho.
