Vhoranḓowetshumo vha zwa khemikhala vha Vharema vha Free State vha sika mishumo

Kevali Chemicals ndi vhubvele dzi ha khemikhala vhu langwaho nga vharema kha ḽa Free State ha u tou thoma, vhu na mutevhe wa khemikhala dzi kunakisaho maḓi, tsiravhulwadze na thasululo dza vhuthathazwitshili zwi tshi katela na zwo nambatedza.
Khamphani yo tumbulwa nga 2004 nga khonani ṱhanu dzi re na vhukoni kha zwa khemikhala, zwirengwa zwi tshimbilaho nga u ṱavhanya, mveledziso ya zwibveledzwa, na nḓowetshumo dza zwo nambatedza.
Mulanguli Muhulwane wa Keva li Chemicals Vho Funeka Khumalo vho amba uri Tshikimu tsha Ranḓowetshumo tsha Vharema tsho tikedza khamphani yavho u wana zwishumiswa zwa u thoma masia a vhubveledzi na u bveledza vhukunakisi ha maḓi, vhukunakisi na zwa u thivhela tshika khathihi na zwa u nambatedza.
Vho amba uri: “Mathomoni ro dzhenisa masheleni uri mushumo u takuwe fhedzi mafhedziseloni ra wana ndambedzo kha vha Muhasho wa Mbambadzo na Nḓowetshumo (dti) nga kha Tshikimu tsha Ranḓowetshumo tsha Vharema (BIS) zwi tshi katela na Koporasi ya Mveledziso ya zwa Nḓowetshumo.
Tshikimu tsha Ranḓowetshumo tsha Vharema tsho tikedza Kevali Chemicals u wana zwishumiswa zwa u thoma masia a maswa a vhubveledzi na u bveledza vhukunakisi ha maḓi, na zwa u thivhela tshika khathihi na zwa u nambatedza.
Tshikimu itshi ndi mbekanyamushumo ya ndambedzo ya Mbekanyamaitele ya  Vhoranḓowetshumo vha Vharema yo ḓiimiselaho u bvisela khagala vhukoni ha vhoranḓowetshumo vha vharema vha shumaho kha ikonomi ya Afurika Tshipembe nga kha vhuḓidzhenisi ha zwi si zwa masheleni na zwa masheleni zwo dzudzanaho, zwo pikwaho na u ṱalutshedzwa zwavhuḓi.
Vho Khumalo vho amba uri zwo dzhia R18 miḽioni uri mushumo u takuwe na miṅwedzi ya 11 uri hu thome u wanwa mbuelo.
Khamphani i phaḓaladza zwibveledzwa zwayo u mona na Afurika Tshipembe zwi tshi katela na Uganda, Namibia, na Tanzania.
Vho Khumalo vho amba uri mutsindo une khamphani ya vha nawo kha matshilo a vhadzulapo  ndi muhulwane u fhira vhusika mushumo.
Vho amba uri: “Nga nnḓa ha u sikela mishumo vhadzulapo, ri na mbekanyamushumo ya vhubindudzi ya zwa matshilisano ine ngayo ri thusa vhafumakadzi vha wanalaho kha vhupo ha mahayani na zwikolobulasi u ita mabindu maṱuku a sedzesaho kha u bveledza zwibveledza zwa tsiramalwadze a hayani na vhuthathazwitshili.
Vho amba uri vhabindudzi vhaswa vha tea u zwi ḓivha uri u thoma bindu a zwi leluwi, fhedzi a vha tei u fhela mbilu saizwi vha tshi ḓo ḓiphina nga malamba nga murahu.
Mufarisa Minisṱa wa Mbambadzo na Nḓowetshumo Vho Bulelani Magwanishe vho amba uri Kevali i pfa yo ṱhonifhea u vha yone khamphani ya u thoma i sedzanaho na sekithara ya zwa khemikhala, mishonga na mapulasiṱiki ye ya khwaṱhisedzwa u bva mathomoni a Mbekanyamushumo ya Ranḓowetshumo ya Vharema nga 2016.
Mufarisa Minisṱa Vho Magwa nishe vho amba uri: “Khamphani i ḓo ṋetshedza zwikhala zwa mushu-mo zwi ṱoḓeaho vhukuma kha vhadzulapo vha henefho Harrismith vho kwameaho vhukuma nga tshikalo tshihulwane tsha vhushayamushumo.