Thumbu dzo furaho dzi bveledza maraga dzavhuḓi

zwikolo zwa nnyi na nnyi Afrika Tshipembe vha khou kona u dzhenela tshoṱhe kha mushumo wavho wa tshiko- lo, ndivhuwo kha mbekan- yamushumo ya muvhuso ye ya vhona uri thumbu dza- vho dzo fura nga zwiḽiwa zwi na pfushi.
Muhasho wa Pfunzo ya
Mutheo, nga kha Mbeka- nyamushumo ya Muvhu- so ya U phakhela zwiḽi- wa Zwikoloni, wo fhirisa tshipikwa tshawo tsha u ṋetshedza zwiḽiwa kha phe- senthe dza henefha kha 75 dza vhagudiswa vha ḽino shango.
Mulanguli wa NSNP kha
muhasho, Vho Neo Rakwe- na, vho ri zwikolo zwa 20 619 zwi dzudzanya na u phakhela zwiḽiwa vhagu- diswa vha henefha kha 9 032 622 u mona na shango ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe.
Vho ri zwikolo zwi songo dzheniswaho kha mbeka- nyamushumo iyi zwi tea u kwama ofisi dza tshiṱiriki arali zwi tshi khou ṱoḓa u dzhenela.
Kha ṅwaha wa muvhale- lano wa 2015/16, biḽioni dza henefha kha R5 703 dzo ṋe- tshedzwa mbekanyamushu- mo iyi.
Vho Rakwena vho ri ṱhanga- nyelo ya tshelede yo shumi- swaho kha mbekanyamu- shumo iyi i a khwiniswa ṅwaha muṅwe na muṅwe u tsireledza inflesheni na- hone mugaganyagwama wa 2017/18 u henefha kha biḽioni dza R6.4.
M bekanyamushumo  i
fhungudza nḓala ya tshifhi- nga tshipfufhi na u shela mulenzhe kha mutakalo wa vhagudiswa.
Vho ri: “Vhana vhanzhi vha bva kha miṱa i shayaho ine ya kakarika uri hu vhe na zwiḽiwa, nahone kha vhaṅwe vhagudiswa, zwiḽi- wa zwi phakhiwaho tshi- koloni ndi zwone zwiḽiwa zwi zwoṱhe zwine vha zwi wana kha ḓuvha. Zwiḽiwa zwi phakhiwaho tshikolo- ni zwi shela mulenzhe kha khonadzeo ya u guda, u nweledza na u dzhenela kha ngudo kiḽasini”.
U ṱanganedzwa tshikoloni
na madzhenele a vhagudi- swa zwi khou khwinisea nga mbekanyamushumo ya u ṋea zwiḽiwa.
Zwenezwino, Khabinethe yo tendela nyanḓadzo ya Muvhigo wa Tsedzuluso ya NSNP wo dzudzanywaho nga Muhasho wa Vhupu- lani, Tsedzuluso na Ndau- lo. I ṱalutshedza mvelelo na maga ane a nga dzhiwa u khwinisa mbekanyamush- umo iyi.
Mulanguli wa Tsedzulu-
so kha DPME, Vho Jabu Mathe, vho ri ndivho khu- lwane ya u sedzulusa ho vha u ṱhaṱhuvha arali NSNP i tshi khou tshimbidzwa nga nḓila ine ya bveledza mbue- lo dza pfunzo na mutakalo wavhuḓi kha vhagudiswa.
Vho amba hafhu uri ndivho
i angaredzaho zwoṱhe ya mbekanyamushumo ndi u khwinisa tshiimo tsha zwa pfushi na mutakalo zwa vhagudiswa vha shayesaho Afrika Tshipembe. Mbeka- nyamushumo yo sedza vhagudiswa vhoṱhe vha re kha zwikolo zwa nnyi na nnyi zwa quintile 1-3, zwine zwa lingana na phe- senthe dza 60 ya zwiko- lo zwi shayesaho Afri- ka Tshipembe.
M bekanyamushumo  i
dovha ya thusa u fhelisa vhushayi kha vhadzulapo nga u sika mishumo.
Vho Mathe vho ri: “Tsedzu- luso yo wana uri NSNP i ṋetshedza zwikhala kha vhaṋetshedzi vha zwiḽiwa vha sa shumeli malamba vha fhiraho 50 000 ṅwaha muṅwe na muṅwe uri vha bikele vhagudiswa, vha hola malamba a R960 nga ṅwe- dzi”.
“Hezwi zwi ita miḽioni dza
R576 nga ṅwaha dza mala- mba zwine zwa vhuedza vhadzulapo.” Mbekanyamushumo i ṱuṱu- wedza zwa ikonomi vhu nga mabindu maṱuku na ene a khou aluwa a vhue- lwa nga u vha vhaṋetshedzi vha tshumelo kha mavun- du eneyo ane tshumelo ya zwa mabindu ya phaḓala- dzwa hone. (KwaZulu-Na- tal, Gauteng, Mpumalanga na Devhula ha Kapa).
Vho ri: “U wanala ha miro-
ho i bveledzwaho henefho vhuponi zwi na khonadzeo ya u vhuedza zwikolo na vhadzulapo nahone zwi ṱuṱuwedza vhulimi hapo.
Muvhigo wo sumbedzisa uri mavundu a Kapa Vhuko- vhela, Mpumalanga, Gaute- ng, Kapa Vhubvaḓuvha, Devhula ha Kapa na Devhu- la Vhukovhela o tshimbidza zwavhuḓi mbekanyamushu-
mo iyi miṅwahani yoṱhe yo fhiraho. 