Tshioro tsha Vho Ngaleka u ita uri bindu ḽi bvelele

tshi thoma u lima miroho muḓini wavho, vho vha vha sa vhuyi vha humbu- la uri ḽiṅwe ḓuvha vha ḓo vhuya vha vha na bindu ḽa vhulimi ḽine ḽa ḓo vha ḽi tshi khou rengisela mavhengele na zwikimu zwa zwiḽiwa zwapo.
Vho Ngaleka (67) vha bva
KwaXolo ngei Port Shep- stone, KwaZulu-Natal.
Vha ṱavha tshipina- tshi, khavhishi, khero- tsi,maṱamaṱisi,nyala,ṋawa dza tshikhuwa na miomva. Bindu ḽavho ḽo thuba tshi- phuga tsha u vha mubve- ledzi wa nṱhesa wa zwibve- ledzwa zwi sa nyoriwi nga manyoro a tshikhuwa nga 2016 nga tshifhinga tsha Zwiphuga zwa Vhorama- bindu vha Vhafumakadzi nga Muhasho wa Vhulimi wa KwaZulu-Natal.
Vho Ngaleka vho ri vha tshi
thoma u lima miroho, vho
vha vha tshi khou ṱoḓa uri muṱa wavho u wane zwiḽiwa zwitete, fhedzi dzangalelo ḽavho ḽo vha dzhenisa kha zwa bindu. Vho dovha vha thola vhaṅwe vhafumaka- dzi vhavhili vhapo uri vha shume bulasini yavho. “Zwa zwino ndi khou lima zwiliṅwa zwanga kha tsimu ya hekithara mbili fhedzi a i lingani. Vhathu vha ṱoḓa miroho yanga ngauri a thi shumisi manyoro a tshikhu- wa, ndi shumisa mupfudze wa kholomo u bva mada- ngani,” vho ralo.
Vho Ngaleka vhe vha vha
vhe mudededzi vho ri vho vha vha na dzangalelo ḽa vhulimi musi vha tshi kha ḓi shuma sa mudededzi Phuraimari ya Gcilima.
“Ndo vha ndi tshi ri u vhuya tshikoloni nda ya masimuni. Ndo vha ndi na dzema ḽa u ḽa zwiḽiwa zwa mutakalo. Musi tshifhinga tshanga tsha u awela u shu- ma tshi tshi swika, zwe nda vha ndi tshi tama u ita musi ndi si na mushumo ho vha hu u lima fhedzi”. “Ndo thoma nga tshipina- tshi, khavhishi na biṱiruṱu zwe nda vha ndi tshi zwi rengisela kiḽiniki yapo.Ḓu-
vha ḽiṅwe ḽiṅwe ndo vha ndi tshi vhuya ndo renge- lwa zwoṱhe.Hezwi zwo nṱuṱuwedza uri ndi lime
zwinzhi,” vho ralo.
Vho Ngaleka vha ṱalutshe- dza uri u lima miroho hu na khaedu   dzaho. “Miroho a yo ngo tou ḓowe-
lea u limiwa nga vhalimi vhanzhi ngauri i ṱoḓa mu- tsho wo teaho. A hu tei u ro- tholesa kana u fhisesa,”vho ralo.
Nga kha phurofithi ye vha i kuvhanganya u bva kha bindu ḽa vhulimi, Vho Ngaleka vho no ḓi renga na dziṅwe hekithara tharu hafhu dza mavu hune vha ḓo ṱavha miri ya tie.
“Ndo no ḓi wana na ma- kete une nda ḓo u rengisela hei miri yo khetheaho. Miri ya tie i ita ole ya vhuṱho- gwa ine ya lafha thaidzo dza lukanda sa rashi.”
Vho Ngaleka vha ṱuṱu- wedza vhafumakadzi uri vha lingedze zwa vhulimi, nga maanḓa sa izwi zwi na mbuelo nnzhi.
“Vha nga lima nga ngomu hayani havho vha hu engedzedza. Ḽifhasi ḽi na zwikhala zwinzhi zwa vhafumakadzi.”  