U ṅwalisa mbingano ya mvelele zwi tsireledza miṱa

Fhedzi-ha, ndi zwa ndeme u dzhiela nṱha uri mbinga no idzi dzi tea u itwa nga nḓila i pfadzaho nahone i re mulayoni u itela uri pfanelo dza munna na mufumaka dzi dzi vhe dzo tsireledzea.
Mulanguli muhulwane wa zwa mulayo kha Khomishini ya Ndinganelo ya zwa Mbeu, Vho Marissa van Niekerk vha  ṱalutshedza nga ha mbingano ya sialala na dziṅwe mbuno dza ndeme dzine dza tea u dzhielwa nṱha.
Vuk: Mbingano dza sialala ndi mini?MvN: Mbingano dza sialala dzi itwa zwi tshi elana na mulayo na maitele a sialala a tevhedzwaho vhukati ha Maafrika Tshipembe.
Vuk: Ndi ifhio milayo ine mbingano idzi dza i tevhedza?MvN: Mbingano dza sialala dzi laulwa nga Mulayo wa Recognition of Customary Marriages , 120 wa 1998.
Ṱhoḓea dzi tevhelaho dzi tea u swikelwa:
■ Avho vhavhili vha tea u tendelana u malana.
■ Avho vhavhili vha tea u vha vha na miṅwaha i fhiraho 18, nga nnḓa ha musi vhabebi kana vhaunḓi vho tendelwaho nga mulayo vho tenda arali munwe kana vhoṱhe vha vhaṱuku.
■ Mbingano i tea u ṅwa liswa kha muhasho wa Muno miṅwedzi i swikaho miraru avho vhavhili vho malana u itela u tsireledza pfanelo dzavho, vhana na miraḓo ya muṱa arali ha vha na ṱhalano na lufu.
■ Musi hu tshi ṅwaliswa mbingano, avho vha malanaho vha tea u vha vho fara basa na thendelano ya u malana (arali i hone). Hu tea u vha na ṱhanzi nthihi nthihi u bva kha miṱa ya avho vhavhili vha mala naho.
■ Munna ane a ṱoḓa u mala muṅwe mufumakadzi wa vhuvhili nga maitele a mbingano ya sialala u tea u ita khumbelo khothe.
■ Vhathu vho malanaho nga nḓila ya tshikhuwa a vha koni u malana nga nḓila ya sialala.
I sumbedza uri avho vhavhili vho malanaho vha na pfanelo dzi linganaho sa munna na mufumakadzi.
 Vuk: Ndi dzifhio thaidzo dzine dza vha hone kha mbingano ya sialala?MvN: Arali mbingano idzi dza sa ṅwaliswa, dzi a vhanga thaidzo khulu vhukuma. U dzi ṅwalisa zwi ṋea vhuṱanzi ha uri avho vhathu vho malana. U bvisela khagala vhuṱanzi ha uri mbingano i songo ṅwaliswaho ndi yone zwi a konḓa.  Izwi zwi kundisela khothe maanḓa a u tsireledza pfanelo dza avho vho malanaho, ndaka ya mufu na pfanelo dza vhana na muṱa.
 Iṅwe ya khaedu ndi ya uri avho vho malanaho nga maitele a sialala vha dzula vha tshi ṱanganyisa u sa dzula vhoṱhe na ṱhalano. Ndi zwa ndeme u dzhiela nṱha uri khothe yo ṋewaho maanḓa ndi yone i yoṱhe ine ya tshi mbidza mafhungo a ṱhalano.
Avho vho malanaho arali vha tshi ṱalana nga nḓila i songo tshimbidzwaho nga khothe, a vha nga vhuelwi nga milayo i langaho matshimbidzele a ṱhalano.