Thuso kha thaidzo ya miḓalo fhaḽa vunḓuni ḽa Kwa-Zulu-Natal na ḽa Kapa 

Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa vho amba uri Muhasho  wa  Vhufaragwama ha Lushaka  u ḓo ita uri hu vhe na masheleni a ndingedzo dza u thusa avho vhe vha kwamea nga miḓalo iyi.
''Minisṱa  wa  Muhasho wa Gwama vho amba uri hu na masheleni a swikaho  R1 biḽioni ane a  vha hone zwazwino,'' Phresidennde vha amba ngauralo.  Phresidennde Vho Ramap hosa vha ḓo dovha hafhu vha kwamana na Phaḽamennde u itela uri vha kone u humbela dziṅwe tshomedzo dza u ḓadzisa.  Muvhuso u kho shumisana  na  vha  Tshikwama tsha Tshumisano, sekithara ya phuraivethe khathihi na madzangano ane a si vhe a muvhuso hu tshi katelwa na madzangano a zwitshavha u itela u ṋetshedza thuso kha zwipondwa zwa miḓalo iyi.
Vha  Tshikwama  tsha Tshumisano vha ḓo vula akhaundu ya bannga ya thungo ya nga ha tshinyalelo  yo vhangwaho nga miḓalo hu  tshi  itelwa  uri  avho vhaṋetshedzi vha thuso ya zwa masheleni vha fhano Afrika Tshipembe na vha mashango a nnḓa vha kone u shela mulenzhe kha ndi ngedzo dza u thusa. Muvhuso u ḓo dovha hafhu wa ṋetshedza vau-tshara dza u thusa miṱa uri i kone u  fhaṱa hafhu nga huswa dzinndu dze dza tshinyadzwa  zwiṱuku”, Phresidennde vha amba ngauralo.
"Hu kha ḓi tea u itwa Tsenguluso yo fhelelaho ya tshinyalelo ye ya vhangwa nga miḓalo kha ikonomi.
Fhedzi zwo ni ḓi vha khagala uri tshinyalelo iyi i ḓo  swika  kha  dzibiḽioni dza dzirannda dza u fhaṱa hafhu themamveledziso nga huswa khathihi na ndozwo kha zwa vhubveledzisi.'' Phresidennde vho ḓadzisa nga ḽa uri masheleni o vhetshelwaho thungo hu tshi itelwa  zwipondwa  zwa miḓalo, nangoho a tea u swika kha avho vhane vha a ṱoḓesa.
“Zwi ḓo vha zwa ndeme vhukuma zwenezwo musi ri tshi khou ita uyu mushumo u  vhona  uri  tshomedzo dzoṱhe dze ra dzi kuvhunganya dzi khou shumiselwa zwe dza tetshelwa zwone nahone dzi khou swika kha vhathu vho teaho.
A hu tei u vha na kubuli kwa zwiito zwa vhuaḓa, ndangu lommbi ya zwa masheleni kana vhufhura vhufhio na vhufhio,'' Phresidennde vha a ombedzela.
Nțha tharu dza u tandulula thaidzo 
Phresidennde Vho Ramaphosa  vho  amba  uri muvhuso u ḓo dzhenelela kha u lingedza u tandulula thaidzo ya tshinyalelo yo vhangwaho nga miḓalo nga fhasi ha nṱha tharu.
Sa  luṱa  lwa  u  thoma,  muvhuso u ḓo sedzesa kha thuso ya tshihaḓu ya zwa vhuthu, hu tshi itelwa u vhona uri vhathu vhoṱhe vho kwameaho vho tsire ledzea  nahone  ṱhoḓea dzavho dza fhasisa dzi khou kona u swikelwa.
''Kha luṱa lwa vhuvhili, ri ḓo sedzesa kha zwa u dzikisa na u vhuedzedza tshiimo ngonani, u ṋetshedza hafhu madzulo kha avho vhe vha xelelwa nga mahaya avho khathihi na u vhuedzedza hafhu maitele a u ṋetshedza tshumelo.  Luṱa lwa vhuraru lwone, lu ḓo sedzesa kha zwa mvusuludzo na u fhaṱa hafhu nga huswa," Phresidennde vha amba ngauralo.
Luṱa lwa mvusuludzo na u fhaṱa hafhu nga huswa lu ḓo katela u fhaṱwa ha dzinnḓu fhethu ho teaho.
Muhasho wa zwa Vhudzulo ha Vhathu wo no thoma u ita tsenguluso ya tshinyalelo ye ya vha hone kha dzinnḓu u mona na vunḓu ḽoṱhe.
''Mushumo wa tshihaḓu  ndi wa u ṋetshedza vhudzulo kha avho vhe vha sala vha si tshe na madzulo nga mulandu wa miḓalo nahone ndugiselo dza u ṋetshedza dziyunithi dza madzulo a tshifhinganyana dzi kati,'' Phresidennde Vho Ramaphosa vha ralo.Muhasho wa Mishumo ya  Muvhuso na Themamveledziso u khou lingedza u wana mavu o teaho a muvhuso ane a nga shumiswa  sa  fhethu  huswa hune vhathu avha vha nga dzudzwa hone.
Tshinyalelo Khulwane 
Mvula dzo vhanga tshinyalelo khulwane kha dzinnḓu; mabindu, dzibada na dziburoho; maḓi; muḓagasi, themamveledziso dza zwiporo na dza vhudavhidzani.
Zwikolo, zwifhaṱo zwa tshu melo dza zwa mutakalo, zwiṱitshi zwa mapholisa na khothe dza ha madzhisiṱaraṱa na zwone zwo kwamea, hu tshi katelwa na nḓisedzo ya zwivhaswa na zwiḽiwa.
''Hu khou humbulelwa uri hu na vhagudi vha swikaho 270 000 vhe vha kwamea ngeno zwikolo zwi fhiraho 600 zwo tshinyadzwa hune zwa 16 zwa hone zwa sa tsha kona u swikelea nga mulandu wa tshinyalelo ye ya vha hone kha bada na buroho dza vhuṱumanyi.  ''Ho  kwamea  zwifhato zwa muvhuso zwa ndo ndolamutakalo zwi linganaho furathirathi, ngeno ho vha na u khakhisea zwiṱuku kha  tshumelo  dza  zwa mutakalo kha vhunzhi ha zwiṱiriki zwo kwameaho,” Phresidennde vha ralo.
Mushumo muhulwane wa u vhuyedzedza tshumelo dza ndeme kha vhupo ho fhambanaho ngei KwaZulu Natal ndi une wa vha kati zwazwino.
Vhathu vha fhiraho 400 vho ri sia fhaḽa KwaZulu Natal ngeno vhaṅwe vhanzhi vha tshi kha ḓi vha vho ngalangala.  Ho  vhigwa  lufu luthihi  fhaḽa  vunḓuni  ḽa Kapa Vhubvaḓuvha.
Miḓi  i  fhiraho  4000  yo kwashekana ngeno miṅwe i swikaho 8 300 yo tou tshinyadzwa zwiṱuku, zwe zwa sia  vhathu  vha  swikaho  40 000 vha si tshe na mahaya.  Phresidennde vho amba uri vha Tshumelo ya Mapholisa ya Afrika Tshipembe (SAPS) na vha Mmbi ya Vhu -pileli ha Lushaka ya Afrika Tshipembe  (SANDS) ndi vhone vhe vha ranga phanḓa ndingedzo dza u londa na u phulusa.
Hezwi zwi katela na u rumelwa ha  miraḓo ya SAPS, zwigwada zwa mapholisa vha ḓivhaho u bambela, unithi  dza  dzimmbwa khathihi na zwikepe zwo fhambanaho, heḽikhophutha na mabufho o fhambanaho kha vhupo vhune ho kwameaho nga maanḓa.
''Mabufho ane a bva kha vha SANDF na one o shumiswa kha zwa u phulusa khathihi  na  u  endedza nḓisedzo ya thundu dza u thusa; u fana na zwiḽiwa, maḓi, madennde na dzinguvho -kha vhathu  vha re vhupo vhu sa koni u swikelea.
''Ndo ṋea thendelo ya uri vha mmbi ya SANDF vha rumele maṅwe maswole, mathannga a u vhulungela maḓi na zwishumiswa zwa u kunakisa madi, zwigwada zwa  dziinzhiniere u itela u thusa kha zwa muḓagasi khathihi na u vhuedzedzwa ha maḓi,'' vho amba ngauralo.U ḓadzisa kha zwenezwo, mihasho ya muvhuso ya lushaka na ya mavunḓu; mimasipala; madzangano ane a si vhe a muvhuso khathihi na mabindu, yo ḓi vha i tshi khou ṋetshedza tshomedzo dza ndeme u fana na zwiḽiwa, dzinguvho, maḓarasi, zwiambaro, mishonga ya malwadze a sa fholi, zwishumiswa zwa u tamba na zwishumiswa  khathihi  na  zwa  u  bika ngazwo.
Khabinethe i kha ḓi tou bva u ḓivhadza Tshiimo tsha Tshiwo tsha Lushaka sa maṅwe a maga a u lavhelesana na thaidzo iyo ya miḓalo.
Phresidennde  vho ṱalutshedza  miḓalo  sa  tshiwo  tshi  kwamaho matshilo a vhathu nga nḓila ine zwa ṱoḓa hu tshi vha  na '' ndingedzo nnzhi dza u  thusana  nahone  dza tshihaḓu." "Matshilo, mutakalo na ndondolo ya vhathu vha zwigidi na zwigidi a kha ḓi vha khomboni. Miḓalo yo vhanga tshinyalelo khulwane kha ikonomi na zwa matshilisano, '' vho amba ngauralo.
Vhuimangalavha  ha Durban, vhune ha vha ha ndeme  kha  ikonomi  ya Afrika Tshipembe nahone ha dovha ha vha vhuṅwe ha vhuimangalavha  vhuhulwa nesa nahone vhu shumesaho kha ḽino dzhango, na hone ho kwamea vhukuma.
“Ndeme ya Vhuimangalavha ha Durban khathihi na  dziṅwe  themamveledziso dzi fanaho dzine dza thusa kha u ita uri ikonomi ya shango i kone u shuma zwavhuḓi  ndi  ine  ya  sumbedza uri hetshi tshiwo tsho vha na masiandaitwa e  a  pfala  na  nga  nnḓa  ha vunḓu ḽa KZN, '' Phresidennde vha ralo.
Ho  no  vha  na  mvelaphanḓa  yo  no  itwaho  u  swika zwino kha u vhuedzedza  tshumelo  ngei Vhuimangalavha  ha  Durban, u vulwa ha dziṅwe nḓila hu tshi itelwa maṱiraka  uri a  kone  u swikela  theminaḽa  dza henefho vhuimangalavha khathihi na u bviswa ha masalela a mashika e a ḓa na miḓalo henefho vhuimangalavha.