Mbekanyamushumo ya u ṋetshedza vhana zwiḽiwa zwikoloni i vha thusa uri vha si ṱwe na nḓala

Mbekanyamushumo iyi yo livhiswa kha u khwinifhadza nḓila ine vhana vha guda ngayo ngauri  i fhungudza vhushayapfushi na nḓala khathihi na u ita uri vhana vha  ye  tshikoloni  ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, nga maanḓa kha zwikolo zwo shayaho.
“Mbekanyamushumo iyi ndi ya ndeme kha u bveledza phanḓa pfanelo dza vhagudi dza u wana zwiḽiwa zwa ndeme khathihi na pfunzo ya mutheo u ya nga ndayotewa”,  hu  ṱalutshedza Muthusaminisṱa wa Pfunzo dza Mutheo, Dokotela Vho Reginah Mhaule.
Nga ṅwambo wa mbekanyamushumo iyi ya NSNP, vhana vhanzhi zwazwino vha vho kona u ya tshikoloni nga tshifhinga nahone misi yoṱhe khathihi na uri u kona u thetshelesa havho musi vhe ngomu kiḽasini na hone ho khwinifhadzea.
U ya nga vha Muhasho wa Pfunzo dza Mutheo (DBE), vhagudi vha a funzwa na nga ha mikhwa yavhuḓi ya kuḽele na matshilele.
Zwikolo zwi khou dovha hafhu zwa ṱuṱuwedzwa uri zwi ḓithomele ngade dza zwiḽiwa u itela u engedza kha izwo zwine zwa ṋetshedzwa nga NSNP. Vhagudi, vhadededzi na vhabebi vha a gudiswa uri vha ḓilimele zwiḽiwa zwavho.
Pfufho dza NSNP
Tshikolo tsha Phuraimari ya Thabang tshi wanalaho fhaḽa Bethlehem kha vunḓu ḽa Free State, ndi tshiṅwe tsha  zwikolo  zwine  zwa khou vhuelwa nga mbekanyamushumo iyi ya NSNP.
Tshikolo itshi tshi kha ḓi tou bva u thuba Pfufho ya u vha Tshikolo tsha Khwinesa u bva kha mbekanyamushumo  ya  NSNP.  Pfufho idzi ndi dzine dza fhululedza kutshimbidzelwe kwa mbekanyamushumo  dza zwiḽiwa zwikoloni musi hu tshi sedzwa maitele a zwa vhuthathazwitzhili na tsireledzo, zwiḽiwa zwi re na pfushi, ngade dza zwiḽiwa na pfunzo dza nga ha zwiḽiwa.
“Ndi pfa ndo takala vhukuma u vhona uri tshikolo itshi tsho thuba pfufho iyi,” a no ralo ndi Vho Seyanokeng Sejake vhane vha vha ṱhoho ya tshikolo itshi tsha Thabang u tou bva miṅwahani ya 24 yo fhelaho.
Tshikolo itshi tsha Phuraimari ya Thabang tsho ḓi  vha  tshi  tshi  khou tshimbidza mbekanyamu shumo yatsho ya u ṋetshedza vhana zwiḽiwa u tou bva nga ṅwaha wa 1994. U swika zwino, tshikolo itshi tshi lusa u vhona uri vhagudi vhatsho vha linganaho 1 065 vha khou  wana vhuragane havho vhu re na pfushi ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe u bva kha mabindu a re henefho nga tsini.
Zwiḽiwa izwo zwi bikwa nga miraḓo ya tshitshavha vhane vha sa shume vhe vha  tholwaho nga khorombusi ya tshikolo (SGB).
“Vhashumi  vhashu  vha rathi vhane vha shuma vha sa  wani  mbadelo  (VHS), ndi vhone vhane  vha bika zwiḽiwa zwe zwa ṋetshedzwa nga Muhasho wa Pfunzo une wa avhela masheleni  a  zwiḽiwa  izwi  kha  tshikolo”, hu amba Vho Sejake.
Havha vhashumi vha tou wana fhedzi masheleni a si gathi a u vha livhuwa kha mushumo wavho wa u bikela vhagudi.
“Tshikolo tsha Phuraimari ya  Thabang  tsho  dzhia vhuimo  ha  u  thoma  kha vhuṱambo uvhu ha u avhelwa pfufho idzi nga mulandu  wa  u  shuma  nga  nungo dzoṱhe  khathihi  na vhuḓiimiseli ha khorombusi yatsho, vha tshigwada tsha vhulanguli hu tshi katelwa na Komiti ya NSNP ine ya shuma zwavhuḓi", hu amba Vho Sejake.
“U  fara  tshifhinga  zwi tou vha maitele a ḓuvha na ḓuvha. A ri tendeli zwa u sokou lova  tshikolo hu si na tshiitisi tshi pfalaho, ngauralo, a ri na vhagudi vhane vha sokou fhedza nga u litsha tshikolo vhukati. Zwa u kona u  thetshelesa  tshifhinga tshilapfu ha vhagudi vhashu musi vhe ngomu kiḽasini vha tshi khou funzwa khathihi na kushumele kwavho nga u angaredza, zwo khwinifhadzea,” ndi Vho Sejake musi vha tshi ḓadzisa.Sa izwi pfufho khulwane ine tshikolo tsho kundaho tsha ḓo i wana hu u fhaṱelwa khitshi ya maimo a nṱha ya u bikela khayo nga vha Tiger Brands Foundation, mbeka nyamushumo ya u  ṋetshedza zwiḽiwa  kha  vhagudi  ya tshikolo itshi i ḓo khwinifhadzea.
Tshikolo itshi tshi dovha hafhu tsha vhona uri hu khou vha na nḓisedzo ya zwiḽiwa yo eḓanaho nahone ine ya khou langwa nga nḓila yavhuḓi u itela uri hu si vhe na ṱhahelelo ya zwiḽiwa kha iyo mbekanyamushumo.
“Sa tsumbo, ri na ngade ya zwiḽiwa ine ya ri thusa nga miroho u itela u engedza kha iyo ine ya ṋetshedzwa nga mbekanyamushumo ya NSNP,” hu ṱalutshedza VhoSejake.
Vhathubi vha pfufho
Kha tshigwada tsha Zwikolo zwa Khwinesa, tshikolo tsha Grootdrink  Intermediate tshine tsha wanala fhaḽa kha Tshiṱirikini  tsha  Mgcawu vunḓuni ḽa Northern Cape, ndi  tshone  tsho  dzhiaho vhuimo ha vhuvhili ngeno tshikolo tsha Phuraimari ya Aaron  Gqedu  tshine  tsha wanala  kha  Masipala  wa Nelson Mandela Bay u re fhaḽa vunḓuni ḽa Eastern Cape,  tsho dzhia vhuimo ha vhuraru.
Zwikolo izwi zwi ḓo wana zwishumiswa zwa khitshini u  bva kha Muhasho wa Pfunzo dza Mutheo.
Pfufho ya Tshiṱiriki tsha Khwinesa yo dzhiiwa nga tshiṱiriki tsha Umzinyathi tshine tsha wanala kha ḽa Kwazulu-Natal.  Tshiṱiriki tsha ZF Mgcawu tshine tsha wanala kha ḽa Northern Cape tsho dzhia vhuimo ha vhuvhili ngeno tshiṱiriki tsha Metro North tshine tsha wanala kha ḽa Western Cape tsho dzhia vhuimo ha vhuraru. Tshiṅwe na tshiṅwe tsha zwiṱiriki izwi tsho wana zwishumiswa zwa ofisini na dzikhompiyutha.
Kha ṅwaha wa 2020/21, vha NSNP vho ṋetshedza zwiḽiwa  zwa  vhana  kha zwikolo  zwi  linganaho  21 189.