labake babantu abanamacala wokugangela abantwana nabantu abagula ngengqondo, njengalawa alandelako: ukukata umntwana/abantwana beminyaka engaphasi keyobukhulu; ukukatelela namkha ukwenza abantwana ukuthi babukele la kwe nziwa khona ubulelesi bezomseme; ukuya nabo emsemeni; ukubacaphaza ngezomseme; ukubapha ifundiso yezomseme; ukwenza ukuthi abantwana namkha abantu abakhubazeke ngengqondo babukele iinthombe zabantwana ababulanzi, nokusebenzi sela abantwana namkha abantu abakhubazeke ngokwengqondo imisebenzi yokuveza ubulanzi babantu.

ntombizodwa matjila, mutsarisi wa nrso, u vula leswaku rhijisitara ri ni mavito ya vaendli va milandzu vaxinuna ni vaxisati lava i vanhu lava nga endla milandzu eka vana na lava nga ni vutsoniwa emihleketweni, yo fana na: ku pfinyiwa ka vana lavatsongo; nkucetelo kumbe ku endla leswaku vana va va timbho ni ta milandzu ya swa masangu ; migingiriko ya swa masangu; ku nghenelerisa n’wana eka timhaka ta swa masangu; ku kurisa n’wana hi tlhelo ra swa masungu hi xikongomelo xo n’wi xanisa; ku vonisa kumbe ku komba lava nga ni vutsoniwa emihleketweni swifaniso swa vana lava endlaka swa masangu no tirhisa vana kumbe vanhu lava nga ni vutsoniwa emihleketweni ku endla timhaka ta swa masangu.
