Adam Dziurok,Marek GaÅ‚Ä™zowski,Åukasz KamiÅ„ski,Filip MusiaÅ‚
Wiek XX naleÅ¼aÅ‚ do najtrudniejszych w dziejach paÅ„stwa i narodu polskiego. NieÅ‚atwo ten okres opisaÄ‡, tym bardziej w syntetycznym skrÃ³cie. Naszym zamierzeniem byÅ‚o przedstawienie najnowszej historii Polski takÄ…, jakÄ… byÅ‚a. Bez narodowej mitologii, przedstawiajÄ…cej losy PolakÃ³w wyÅ‚Ä…cznie w odcieniu heroiczno-martyrologicznym. RÃ³wnoczeÅ›nie jednak nie uwaÅ¼amy, aby Polacy musieli siÄ™ swojej historii wstydziÄ‡. Przedstawiamy dzieje Polski niepodlegÅ‚ej i tej, ktÃ³ra przez dÅ‚ugie lata doÅ›wiadczaÅ‚a jej braku. To wÅ‚aÅ›nie niepodlegÅ‚oÅ›Ä‡ i zniewolenie naznaczyÅ‚y dzieje paÅ„stwa i narodu w XX w.,Za fundament wspÃ³lnej pamiÄ™ci uznajemy trzy wielkie wydarzenia historyczne. Pierwszym jest rozpoczÄ™te czynem legionowym dzieÅ‚o odzyskania niepodlegÅ‚oÅ›ci, walki o granice Polski i tworzenia zrÄ™bÃ³w wÅ‚asnej paÅ„stwowoÅ›ci. Zwracamy uwagÄ™ na nieÅ‚atwe uwarunkowania, kontekst wewnÄ™trzny i miÄ™dzynarodowy, w jakich ludzie rÃ³Å¼nych narodowoÅ›ci i wyznaÅ„ budowali paÅ„stwo polskie. Drugim â€“ walka w obronie Rzeczypospolitej, prowadzona na niemal wszystkich frontach II wojny Å›wiatowej, powstanie Polskiego PaÅ„stwa Podziemnego i najwiÄ™kszej podziemnej armii Europy â€“ Armii Krajowej. To wÃ³wczas Polacy zdobyli siÄ™ na nieznany w dziejach Polski wysiÅ‚ek i poÅ›wiÄ™cenie, ktÃ³re niosÅ‚y za sobÄ… rÃ³wnieÅ¼ niespotykane wczeÅ›niej nieodwracalne straty w elicie narodowej. WalkÄ™ tÄ™ kontynuowali takÅ¼e po wojnie, ktÃ³rej zakoÅ„czenie nie przyniosÅ‚o oczekiwanej niepodlegÅ‚oÅ›ci. Trzecim z przeÅ‚omowych wydarzeÅ„ polskiego wieku XX byÅ‚ opÃ³r przeciw komunistycznemu totalitaryzmowi zwieÅ„czony zwyciÄ™skimi strajkami z sierpnia 1980 r., powstaniem "SolidarnoÅ›ciâ€ i jej dÅ‚ugoletniÄ… walkÄ… zakoÅ„czonÄ… odzyskaniem niepodlegÅ‚oÅ›ci w 1989 r. PrzyniosÅ‚o ono upragnionÄ… wolnoÅ›Ä‡ nie tylko Polsce, ale i caÅ‚ej Europie Åšrodkowo-Wschodniej. DziÅ› Å›wiat stoi przed nami otworem, kaÅ¼dy z nas moÅ¼e dowolnie ksztaÅ‚towaÄ‡ swojÄ… przyszÅ‚oÅ›Ä‡. Warto pamiÄ™taÄ‡, komu tÄ™ wolnoÅ›Ä‡ zawdziÄ™czamy.,KsiÄ…Å¼ka stanowi jeden z wielu projektÃ³w zwiÄ…zanych z badaniami i popularyzacjÄ… najnowszej historii Polski zainicjowanych przez Janusza KurtykÄ™ â€“ wybitnego historyka i Prezesa Instytutu PamiÄ™ci Narodowej â€“ naszego Szefa, ktÃ³ry zginÄ…Å‚ wraz z Prezydentem Rzeczypospolitej Lechem KaczyÅ„skim i wieloma znakomitoÅ›ciami polskiego Å¼ycia publicznego, gdy zdÄ…Å¼aÅ‚ zÅ‚oÅ¼yÄ‡ hoÅ‚d oficerom Wojska Polskiego zamordowanym siedemdziesiÄ…t lat temu w KatyÅ„skim Lesie.,Janusz Kurtyka byÅ‚ jednym z najwybitniejszych wspÃ³Å‚czesnych badaczy Å›redniowiecza. RÃ³wnolegle badaÅ‚ dzieje najnowsze, szczegÃ³lnie historiÄ™ powojennego podziemia niepodlegÅ‚oÅ›ciowego. Od 1994 r. byÅ‚ redaktorem naczelnym "ZeszytÃ³w Historycznych WiN-uâ€, z ktÃ³rych uczyniÅ‚ znakomite, profesjonalne pismo naukowe. ByÅ‚ jednym z twÃ³rcÃ³w Instytutu PamiÄ™ci Narodowej â€“ w latach 2000â€“2005 dyrektorem OddziaÅ‚u Instytutu w Krakowie, a w latach 2005â€“2010 â€“ Prezesem IPN.,PrzywrÃ³cenie pamiÄ™ci spoÅ‚ecznej Å¼oÅ‚nierzy i dziaÅ‚aczy powojennego podziemia niepodlegÅ‚oÅ›ciowego byÅ‚o w jego przekonaniu sprawÄ… fundamentalnÄ…. Å»ywiÅ‚ przekonanie, Å¼e bez Å›wiadomoÅ›ci o patriotycznym zrywie okresu wojennego i powojennego nie sposÃ³b zbudowaÄ‡ suwerennego paÅ„stwa i wolnego spoÅ‚eczeÅ„stwa. Bezkompromisowo poszukiwaÅ‚ prawdy historycznej â€“ nie byÅ‚ zdolny do pomijania faktÃ³w czy analizy ÅºrÃ³deÅ‚ "z intencjÄ…â€, nie umiaÅ‚ pogodziÄ‡ siÄ™ z tym, Å¼e moÅ¼na z przyczyn politycznych przeczyÄ‡ historycznym faktom, a w powojennym zniewoleniu Polski doszukiwaÄ‡ siÄ™ jakichkolwiek pozytywnych przesÅ‚anek. Nie godziÅ‚ siÄ™ na to, Å¼e â€“ jak stwierdzaÅ‚ wybitny politolog francuski Alain BesanÃ§on â€“ zbrodniczy komunizm "cieszy siÄ™ niepamiÄ™ciÄ… i korzysta z amnestii ku powszechnej niemal zgodzieâ€. W swych dziaÅ‚aniach kierowaÅ‚ siÄ™ dobrem paÅ„stwa, wytrwale dÄ…Å¼yÅ‚ do wyrwania go z krÄ™pujÄ…cych je pozostaÅ‚oÅ›ci po komunizmie.,Marzeniem Prezesa Instytutu PamiÄ™ci Narodowej byÅ‚o podarowanie mÅ‚odzieÅ¼y polskiej przystÄ™pujÄ…cej do matury popularnego wykÅ‚adu najnowszej historii Polski, w ktÃ³rym ujÄ™to by szerzej niÅ¼ w szkolnych podrÄ™cznikach zagadnienia szczegÃ³lnie waÅ¼ne dla narodowej pamiÄ™ci. Wybrani przez Niego do realizacji tego zamierzenia historycy przedstawili osiÄ…gniÄ™cia i niepowodzenia niepodlegÅ‚ego paÅ„stwa polskiego, odbudowanego w 1918 r. po ponadwiekowej niewoli, zmagania obywateli Rzeczypospolitej z niemieckim nazizmem i sowieckim komunizmem, a pÃ³Åºniej spoÅ‚eczeÅ„stwa polskiego z powojennym zniewoleniem komunistycznym. Janusz Kurtyka uwaÅ¼aÅ‚, Å¼e ksiÄ…Å¼kÄ™ tÄ™ powinni napisaÄ‡ mÅ‚odzi historycy, ktÃ³rzy urodzili siÄ™ w latach siedemdziesiÄ…tych i w dorosÅ‚oÅ›Ä‡ wkroczyli juÅ¼ w niepodlegÅ‚ej Rzeczypospolitej, w ktÃ³rych jednak problematyka najnowszej historii Polski budzi emocje, wraÅ¼liwoÅ›Ä‡ i przekonanie o koniecznoÅ›ci upamiÄ™tnienia ludzi walczÄ…cych o niepodlegÅ‚oÅ›Ä‡ przeciw totalitarnemu zniewoleniu. WymagaÅ‚ jednak, by potrafili rÃ³wnieÅ¼ spojrzeÄ‡ na niÄ… krytycznie. Janusz Kurtyka byÅ‚ wnikliwym i krytycznym recenzentem naszej pracy, a swoje uwagi przekazaÅ‚ nam krÃ³tko przed tragediÄ… smoleÅ„skÄ…. Wierzymy, Å¼e speÅ‚niliÅ›my jego oczekiwania.,Adam Dziurok,Marek GaÅ‚Ä™zowski,Åukasz KamiÅ„ski,Filip MusiaÅ‚,ze wstÄ™pu do ksiÄ…Å¼ki
History,Cultural,Poland
Od niepodlegÅ‚oÅ›ci do niepodlegÅ‚oÅ›ci. Historia Polski 1918â€“1989