Bilal Xhaferri
Romani i tij "Krastakraus" (Kreshta e KrujÃ«s, qytet - vendlindja e kryetrimit legjendar Gjergj Kastrioti SkÃ«nderbeut), shkruar qÃ« nÃ« vitin 1968, u end gjatÃ« nÃ«pÃ«r redaksitÃ« e tÃ« vetmes shtÃ«pi botuese tÃ« shtetit komunist, pÃ«rderisa pÃ«rfundoi i burgosur nÃ«pÃ«r arshivat e saj pÃ«r vetÃ« idetÃ« qÃ« shtjellonte. U botua vetÃ«m nÃ« vitin 1993 prej shtÃ«pisÃ« botuese private "Bilal Xhaferri", krijuar pÃ«r tÃ« pÃ«rkujtuar emrin e kÃ«tij autori tÃ« shquar disident. ,Romani "Krastakraus" Ã«shtÃ« njÃ« vepÃ«r monumentale, njÃ«herÃ«sh sa klasike dhe moderne. E merr temÃ«n nga e kaluara historike e ShqipÃ«risÃ« e pikÃ«risht nga periudha e luftÃ«rave heroike tÃ« Gjergj Kastriotit SkÃ«nderbeut, mbretit tÃ« shqiptarÃ«ve (1417-1467), i cili pÃ«r njÃ« Ã§erek shekulli pÃ«rballoi me shpatÃ«n e vet dyndjet osmane nÃ« mbrojtje tÃ« shtetit shqiptar dhe tÃ« krishterimit. Ã‹shtÃ« njÃ« vepÃ«r e shkruar mjeshtÃ«risht. Imagjinata e fuqishme e kÃ«tij autori depÃ«rton nÃ«pÃ«r mjegullÃ«n e mesjetÃ«s dhe pÃ«rmes tablove dhe detajeve qÃ« pÃ«rshkruan arrin t'i zbresÃ« nga trualli i legjendave heronjtÃ« dhe t'i sjellÃ« ashtu tÃ« gjallÃ« nÃ« sytÃ« e lexuesve. PÃ«rmes jetÃ«s dhe bÃ«mave tÃ« luftÃ«tarÃ«ve tÃ« thjeshtÃ« tÃ« Gjergj Kastriotit, shpaloset e tÃ«rÃ« historia e luftÃ«rava shqiptaro - turke, e fitoreve dhe e humbjeve, e tradhÃ«tive dhe e qÃ«ndresÃ«s. ,NÃ« qendÃ«r tÃ« kÃ«tij romani ngrihet figura e Strezit, njÃ«rit prej oficerÃ«ve trima tÃ« gardÃ«s sÃ« SkÃ«nderbeut dhe nÃ«pÃ«rmjet linjÃ«s sÃ« dashurisÃ« sÃ« tij pÃ«r princeshÃ«n Ajkuna, nÃ« njÃ«rÃ«n anÃ« dhe veprimtarisÃ« sÃ« tij prej luftÃ«tari trim, nÃ« anÃ«n tjetÃ«r, shtjellohen fatet e personazheve tÃ« tjerÃ« nÃ« situata paqeje dhe betejash. ,Bota e personazheve, psikologjia e tyre gÃ«rshetohen me natyrÃ«n aq sa herÃ« - herÃ« nuk kupton nÃ«se njeriu Ã«shtÃ« krijesÃ« e natyrÃ«s apo natyra krijesÃ« e tij. Trinia: PerÃ«ndi, natyrÃ«, njeri dhe anasjelltas, ndÃ«rthuret si njÃ« nyje fatale nÃ« botÃ«n e secilit personazh si dhe nÃ« rrjedhÃ«n e ngjarjeve dhe situatave liriko - dramatike tÃ« prirura drejt tragjikes qÃ« kÃ«rcÃ«non fate personazhesh dhe popujsh. ,Fundi i kÃ«tij romani Ã«shtÃ« njÃ« pÃ«rshkrim mjeshtÃ«ror, gati homerik, i njÃ« beteje tepÃ«r tÃ« pÃ«rgjakshme, pa fitimtarÃ« dhe pa tÃ« mundur; i njÃ« beteje qÃ« nÃ«nkupton beteja dhe qÃ«ndresa tÃ« tjera dhe mÃ« tÃ« pÃ«rgjakshme pÃ«r tÃ« siguruar mbijetesÃ«n e njÃ« populli krenar qÃ« di ta jetojÃ« jetÃ«n edhe nÃ« kohÃ«ra paqesh, edhe nÃ« kohÃ«ra luftÃ«rash. , -Shefki Hysa-,"Krastakraus" Ã«shtÃ« njÃ«herÃ«sh simbol i dashurisÃ« dhe i qÃ«ndresÃ«s njerÃ«zore, Ã«shtÃ« simbol i fitores sÃ« qytetÃ«rimit pÃ«rballÃ« dyndjeve barbare tÃ« tÃ« gjitha kohÃ«rave. ,Njeriu i sotÃ«m shqiptar gjen nÃ«pÃ«r faqet e romanit shembÃ«lltyrÃ«n e tij dhe gati dashurohet me vetveten si Narcisi i MitologjisÃ« pÃ«rballÃ« veprÃ«s sÃ« Bilal Xhaferrit.
Krastakraus