Ngadugikeun buku Kuliner Yogyakarta terbitan Badan Pengembangan dan Pengembangan Bahasa, ngaran "gudeg" asalna tina istilah basa Jawa, hangudek. Istilah hangudek hartina prosés ngaduk. Prosés ieu asalna tina sajarah gudeg anu lahir sakaligus ngadegna Karajaan Mataram Islam dina taun 1500-an. Tempat ngawangun Karajaan Mataram Islam dina titincakan, nyaéta Alas Mentaok di wewengkon Kotagedé. Di Alas Mentaok loba tatangkalan anu tumuwuh, saperti nangka, kalapa, sawit, jeung melinjo. Saterusna, dina mangsa pangwangunan karajaan, tangkal anu tumuwuh di Alas Mentaok ditegor ku pagawe sarta ahirna dipaké. Salah sahiji bahan anu dipaké nyaéta nangka ngora anu asak pikeun dijadikeun kadaharan pagawé. Kusabab jumlah dahareun anu diperlukeun pikeun kadaharan pagawe kudu badag, nangka ngora asak ngagunakeun mangkok badag sarta diaduk merlukeun pangudeg badag bentukna kawas dayung parahu.Tina prosés diadukeun atawa hangudek, muncul istilah gudeg pikeun ngaran masakan anu dijieun tina nangka ngora.