b"\n_START_ARTICLE_\nTuldik\n_START_PARAGRAPH_\nAng tuldik ay isang glipo na dinadagdag sa isang titik._NEWLINE_Ang pangunahing gamit nito sa Latinong pagsulat ay upang mapalitan ang pagbigkas o mal\xc3\xa1man ang pagkakaiba nito sa pagitan ng magkakatulad ng mga salita. Halimbawa mula sa wikang Filipino ay ang tuldik na pahilis-kaliwa na makikita sa buh\xc3\xa1y at gab\xc3\xad, na nagpapakita ng pagbilis ng bigkas._NEWLINE_Sa iba pang mga sistemang alpabetiko, ang mga tuldik ay maaaring magamit sa mga iba pang bagay.\xc2\xa0Ang mga sistema ng vowel pointing, tulad ng sa Arabeng\xc2\xa0harakat\xc2\xa0(\xe2\x80\x89\xd9\x80\xd9\x8e,\xc2\xa0\xd9\x80\xd9\x8f,\xc2\xa0\xd9\x80\xd9\x8f,\xc2\xa0atbp.) at ng Ebreong\xc2\xa0niqqud\xc2\xa0(\xe2\x80\x89\xd6\xb7, \xd6\xb6, \xd6\xb4, \xd6\xb9 , \xd6\xbb, etc.), ay nagpapahiwatig ng mga tunog (mga patinig o tono) na hindi magagawa sa payak na alpabeto. Ang\xc2\xa0Indic\xc2\xa0na virama\xc2\xa0(\xe2\x80\x89\xe0\xa5\x8d atbp.) at ang Arabeng\xc2\xa0suk\xc5\xabn\xc2\xa0(\xe2\x80\x89\xd9\x80\xd9\x92\xd9\x80\xe2\x80\x89) naman ay naghuhudyat sa kawalan ng patinig.\xc2\xa0Ang mga cantillation mark naman ay nagpapahiwatig ng prosody. Ang mga iba pang g\xc3\xa1mit ay ang Sinaunang Sirilikong\xc2\xa0titlo\xc2\xa0(\xe2\x80\x89\xe2\x97\x8c\xd2\x83\xe2\x80\x89) at\xc2\xa0ang Ebreong gershayim\xc2\xa0(\xe2\x80\x89\xd7\xb4\xe2\x80\x89), na, respektibli, ay naghuhudyat ng mga daglat o\xc2\xa0mga akronim, at mga Griyegong tuldik, na mga titik ng alpabeto ay ginamit b\xc3\xadlang mga numero. Sa\xc2\xa0Hanyu Pinying opisyal na romanisasyon ng sistema ng mga Tsino, ang mga tuldik ay ginamit upang maghudyat sa mga tono ng mga pantig kung saan ang mga nakamarkang patinig ay nandoon._NEWLINE_Sa\xc2\xa0ortograpiya\xc2\xa0at\xc2\xa0paghahambing, ang isang titik na binago ng tuldik ay maaaring ituring b\xc3\xadlang isang bagong titik o isang kombinasyon ng titik at tuldik. Iba-iba ang turing dito depende sa wika._NEWLINE_Hindi tulad sa mga ibang wika, sa Filipino at Tagalog hindi hiwalay na titik ang mga tuldik at hindi ito kas\xc3\xa1ma sa alpabeto at mga patinig l\xc3\xa1mang ang tinutuldikan.\n_START_SECTION_\nPalatuldikang Filipino\n_START_PARAGRAPH_\nMayroong apat na uri ng tuldik sa palatuldikan ng mga wikang Filipino:_NEWLINE_Una, ang pahil\xc3\xads (\xce\x84), acute sa Ingles, na may dalawang bigkas: ang mabil\xc3\xads, na mabilis ang bigkas ng salita at laging nasa hul\xc3\xadng pantig ng salita (hal: buh\xc3\xa1y - alive, buk\xc3\xa1s - open) at mal\xc3\xbamay, na marahan o mabagal ang bigkas ng salita at laging nasa una o mga gitnang pantig (hal: b\xc3\xbahay - life, b\xc3\xbakas - tomorrow)._NEWLINE_Ikalawa, ang paiw\xc3\xa0 (`), grave sa Ingles. Ang bigkas nito ay malum\xc3\xac. Binibigkas ito nang mabagal o marahan at nagtatapos na may impit. Impit ang tawag sa biglang paghinto ng tunog tulad ng \xc3\xa0 sa tal\xc3\xa0 (star). Lagi itong\xc2\xa0nasa hul\xc3\xadng pantig (hal: pun\xc3\xb2 - tree). Nilalagyan din ito ng tuldik na pahil\xc3\xads at mal\xc3\xbamay kung higit sa dalawa ang pantig (hal: pin\xc3\xban\xc3\xb2 - leader)._NEWLINE_Ikatlo, ang pakupy\xc3\xa2 (^), circumflex sa Ingles. Ang bigkas nito ay marags\xc3\xa2. Binibigkas ito nang mabilis at nagtatapos na may impit tulad ng \xc3\xa2 sa tal\xc3\xa2 (list)._NEWLINE_Ikaapat, ang patuldok (\xc2\xa8), dieresis sa Ingles. Binibigkas ito nang may schwa (\xc9\x99) at matatagpuan sa mga wikang Ilokano, M\xc3\xabranaw, Kinaray-a, Kankana-\xc3\xaby at iba pa.\n_START_SECTION_\nImpit\n_START_PARAGRAPH_\nAng impit na nasa dulo at may diing pantig ng salita ay kinakatawan ng tuldik na pakupya sa ibabaw ng patinig ng dulong pantig: \xe2\x80\x9clik\xc3\xb4\xe2\x80\x9d /li. ko /. Ang impit na tunog sa pinal na posisyon ng salita ay hindi nabibigkas ng ilang tagapagsalita. Ang dahilan nito ay sapagkat sa unang wika nila ay walang impit na matatagpuan sa naturang posisyon. Naililipat nila ang ganitong nakagawian sa kanilang pangalawang wika: \xe2\x80\x9clik\xc3\xb4\xe2\x80\x9d /li. ko / > /li. ko/._NEWLINE_Para sa ilang tagapagsalita, ang impit na nasa dulo ng salita ay napapalitan ng haba, kapag ang salita ay nasundan ng ibang mga salita: \xe2\x80\x9cmatand\xc3\xa2\xe2\x80\x9d /ma.tan.'da / pero \xe2\x80\x9cmatand\xc3\xa1 na siya\xe2\x80\x9d /ma.tan.da:. na. si.y\xc3\xa1/. Para naman sa ibang tagapagsalita, nananatili ang tuldik kahit ang salita ay nasundan ng ibang salita: \xe2\x80\x9cmatand\xc3\xa2 na siya\xe2\x80\x9d /ma.tan. da . na. si.y\xc3\xa1/."