b'\n_START_ARTICLE_\nMarcelo H. del Pilar\n_START_SECTION_\nPamilya\n_START_PARAGRAPH_\nMayaman ang mga magulang ni Marcelo. Marami silang palaisdaan at sakahan. Si Julian Hilario del Pilar, ang kanyang ama, ay tatlong beses na naging gobernadorcillo. Naglingkod din si Julian bilang oficial de mesa ng alkalde mayor. Ang ina ni Marcelo ay si Blasa Gatmaitan. Kilala si Blasa sa bansag na Blasica._NEWLINE_Pang-siyam sa sampung magkakapatid, ang mga kapatid ni Marcelo ay sina: Toribio (paring ipinatapon sa Guam noong 1872), Fernando (ama ni heneral Gregorio del Pilar), Andrea, Dorotea, Estanislao, Juan, Hilaria (maybahay ni Deodato Arellano), Valentin at Maria._NEWLINE_Ang tunay na apelyido ng pamilya ay "Hilario". Ginamit nila ang apelyidong "del Pilar" alinsunod sa kautusan ni Gobernador Heneral Narciso Claveria  noong 1849._NEWLINE_Noong Pebrero 1878, pinakasalan ni Marcelo ang pinsang niyang si Marciana (kilala sa bansag na Tsanay/Chanay). Sila ay may pitong anak, isang lalaki at anim na babae: Sof\xc3\xada, Jos\xc3\xa9, Mar\xc3\xada, Rosario, Mar\xc3\xada Consolaci\xc3\xb3n, Mar\xc3\xada Concepcion, and An\xc3\xadta. Si Sofia at Anita lamang ang lumaki (ang lima ay namatay noong kabataan nila).\n_START_SECTION_\nKabataan\n_START_PARAGRAPH_\nSa murang edad ay natuto si del Pilar mag biyulin, mag piyano, at mag plawta. Magaling din siya sa larong arnis. Kapag panahon ng Flores de Mayo ay tumutugtog siya ng biyulin. Kumakanta din siya sa mga harana (serenata).\n_START_SECTION_\nEdukasyon\n_START_PARAGRAPH_\nAng tiyuhing si Alejo ang nanging unang guro ni Marcelo. Kumuha siya ng kursong Latin sa kolehiyong paaralan ni Ginoong Hermenigildo Flores. Lumipat siya sa Colegio de San Jose at doon ay tinamo ang Bachiller en Artes (Bachelor of Arts)._NEWLINE_Ipinagpatuloy ni Marcelo ang pag-aaral sa Unibersidad ng Santo Tomas. Kumuha siya ng kursong abogasya. Nasuspinde siya sa paaralan nang makipagtalo siya sa kura ng San Miguel ukol sa bayad sa binyag. Ipinagpatuloy niya ang kanyang pag-aaral noong 1878. Natapos niya ang kurso noong 1880.\n_START_SECTION_\nKampanya laban sa mga prayle: 1880-1888\n_START_PARAGRAPH_\nNoong 1 Hulyo 1882, itinatag niya ang Diariong Tagalog (ayon kay Wenceslao Retana, isang Kastilang manunulat, ang unang labas ay inilathala noong 1 Hunyo 1882) kung saan binatikos niya ang pang-aabuso ng mga prayle at kalupitan ng pamahalaan._NEWLINE_Noong 1885, hinimok ni del Pilar ang mga cabeza de barangay (kapitan ng barangay) ng Malolos na tutulan ang kautusan ng pamahalaan na nagbibigay ng kapangyarihan sa mga prayle na baguhin ang talaan ng mga nagbabayad ng buwis._NEWLINE_Sa talaan ng mga prayle ay lumalabas na mayroong tatlong libo katao ang dapat magbayad ng buwis. Kasama sa talaan ang mga taong namatay na, lampas na sa edad o lumipat na ng ibang lugar. Ang mga cabeza de barangay ay napilitang magpaluwal ng dapat ibayad sa mga taong patay na o wala na doon._NEWLINE_Noong 1887, sa hikayat ni del Pilar, ay isinumbong ni Manuel Cris\xc3\xb3stomo, ang gobernadorcillo ng Malolos, ang dalawang prayleng lumabag sa batas kontra sa paglantad ng mga patay sa loob ng simbahan. Ito ay isinabatas ni Benigno Quiroga y L\xc3\xb3pez Ballesteros, ang patnugot ng pangasiwaang sibil. Dahil sa sumbong na ito ay inaresto ni gobernador Manuel G\xc3\xb3mez Florio ng Malolos ang nasabing mga prayle._NEWLINE_Tinuligsa ni del Pilar noong taong din yon ang kura paroko ng Binondo dahil sa paglalaan ng piling upuan sa loob ng simbahan. Ang prayle ay naglaan ng pangit na upuan sa mga Pilipino at magandang upuan sa mga mestisong Kastila._NEWLINE_Nagkaroon ng demonstrasyon laban sa mga prayle noong 1 Marso 1888. Ang demonstrasyon ay isinagawa nila Doroteo Cort\xc3\xa9s at Jos\xc3\xa9 A. Ramos. Sumulat si del Pilar ng isang manipesto na pinamagatang Viva Espa\xc3\xb1a! Viva el Rey! Viva el Ej\xc3\xa9rcito! Fuera los Frailes! (Mabuhay ang Espanya! Mabuhay ang Hari! Mabuhay ang mga Hukbo! Palayasin ang mga Prayle!). Ang pahayag na ito ay iniharap sa gobernador ng Maynila na si Jos\xc3\xa9 Centeno. Ito ay nilagdaan ng 810 na katao._NEWLINE_Noong taong din yon ay binatikos ng Agustinong si Jos\xc3\xa9 Rodriguez ang Noli Me T\xc3\xa1ngere ni Rizal. Sumulat siya ng polyeto na pinamagatang \xc2\xa1Cai\xc3\xb1gat Cayo!: Sa ma\xc3\xb1ga masasamang libro,t, casulatan. Binalaan ng prayle ang mga Pilipino na huwag basahin ang Noli. Noong 3 Agosto 1888 ay sumulat si del Pilar ng polyeto na pinamagatang Caiigat Cayo. Ito ay sagot sa polyeto ni Padre Rodriguez.\n_START_SECTION_\nPagtakas: 1888\n_START_PARAGRAPH_\nDahil sa talas ng mga pagbatikos sa naghaharing uri at relihiyon, inatas na hulihin siya. Nakatakas si del Pilar, pumuntang Espanya at sumali sa mga Pilipinong propagandista na lumalaban para sa reporma sa Pilipinas. Bago siya umalis ay itinatag niya ang Caja de Jes\xc3\xbas, Mar\xc3\xada y Jos\xc3\xa9.\n_START_SECTION_\nKilusang Propaganda sa Espanya\n_START_PARAGRAPH_\nNoong 12 Enero 1889, pinanguluhan ni del Pilar ang pangkat pampolitika ng Asociaci\xc3\xb3n Hispano-Filipina (Ang Samahang Kastila-Pilipino), isang samahang pambayan na binubuo ng mga Pilipinong propagandista at mga kaibigang Kastila sa Madrid upang manawagan sa pagkakaroon ng pagbabago sa Pilipinas. Noong 15 Disyembre 1889, pinalitan niya si Lopez Jaena bilang patnugot ng La Solidaridad, isang pahayagang pampolitika na inilathala minsan tuwing ikalawang linggo na siyang nagsilbi bilang tinig ng Kilusang Propaganda. Naglathala siya ng mga liberal at progresibong artikulo na nagbunyag sa kalagayan ng Pilipinas.\n_START_SECTION_\nHuling taon at kamatayan\n_START_PARAGRAPH_\nLabis na naghirap si del Pilar sa pagpapalimbag ng La Solidaridad. May panahong hindi siya kumakain at may panahong hindi narin natutulog ang manunulat. Upang makalimutan ang gutom, may panahong namumulot siya ng upos na sigarilyo sa mga daan. Ang pondo para sa pag-papalimbag ng pahayagan ay paubos na. Malaking  suliranin sa kanya ang walang tulong pinansiyal na dumarating mula sa Pilipinas dahilan kung bakit huminto ang paglalathala ng pahayagan noong 15 Nobyembre 1895 sanhi ng kakulangan sa pondo. Kahit gaano ang hirap na dinadanas niya, nagpatuloy pa rin siya sa pagsusulat para sa ikalalaya ng Pilipinas._NEWLINE_Katulad ni Andr\xc3\xa9s Bonifacio, naniwala siya sa paghihimagsik. Dahil dito, nagpasya siyang umuwi ng Pilipinas upang tumulong kay Bonifacio. Sa Barcelona ay nagkasakit siya ng tuberkulosis. Malubha man ang kalagayan ay tinangka pa rin niya na magtungo sa Hong Kong upang doon man lang ay mapakilos niya ang kanyang mga kababayan. Ito ay hindi na niya naisagawa sapagkat namatay siya sa isang maliit na ospital sa Barcelona, Espanya noong 4 Hulyo 1896 sa gulang na 45.'