b'\n_START_ARTICLE_\nMoises\n_START_PARAGRAPH_\nSi Moises (Ebreo: \xd7\x9e\xd7\xa9\xd7\x94, Moshe; Ingles: Moses) ay isang mahalagang propeta sa Hudaismo, at pati na rin sa Kristiyanismo at Islam. Sa Tora ng Tanakh at sa Lumang Tipan ng Bibliya, siya ang dakilang pinuno ng mga Hudyo sa paglikas nila mula sa pagkaalipin sa Ehipto. Siya ang nagdala ng batas ng Diyos sa mga tao ng Israel. Sa kalaunan, dinala ni Moises ang mga Israelita sa ilang o disyerto, patungo sa Canaan (o Palestina) noong mga 1200 BK. Isa siyang inapo ni Levi. Namatay si Moses bago pa man narating o napasok ng mga Israelita ang Lupang Ipinangako sa kanila ng Diyos. Sa Bagong Tipan ng Bibliya, nilarawan si Moises bilang isang matapat na pinuno na tumurong pausad patungo sa kapanahunan ni Kristong Hesus. Dating isang pangalang Ehipsiyo ang Moises._NEWLINE_Tuwirang nilalahad ang kuwento tungkol kay Moises sa apat na aklat ng Tora ng Tanakh at ng Lumang Tipan ng Bibliya: sa Exodo, Levitico, Mga Bilang, at Deuteronomyo. Mayroon ding pagbanggit hinggil sa pagpapalayas ng Israel at mga Hebreo mula sa Ehipto mula sa isang Ehiptong inskripsiyon noong mga 1200 BK, at binanggit din ito ng isang Ehiptong manunulat ng kasaysayang si Manetheo, isang historyador na nagsulat noong mga 200 BK._NEWLINE_Ayon sa Tanakh at sa Bibliya, isang sinisiil na pangkat ng mga tao ang mga Israelita at napagkukunan ng mga gawaing pang-alipin. Sa loob ng maraming mga taon, mga palabuy-laboy lamang ang mga Israelita o walang pirming tirahan. Narating lamang nila ang Canaan pagkaraang mamatay si Moises._NEWLINE_Nagmula ang pangalang Moises mula sa Hebreong Masha na may ibig sabihing "kinuha". Ngunit may mga dalubhasa ring nagsasabing galing ito sa Ehipto, na nangangahulugang "anak".\n_START_SECTION_\nSa Islam\n_START_PARAGRAPH_\nAng buhay ni Moises (Musa) ay lubos na ikinukuwento sa Koran nang higit pa sa ibang mga propeta. Sa kalahatan, si Moises ay inilalarawan sa paraang kahalintulad ni propetang Mahoma, at "ang kaniyang pagkatao ay nagpapakita ng ilan sa mga pangunahin katangian ng Islamikong teolohiya," kasama ng "kautusang moral na ialay ang ating mga sarili sa Diyos (Allah)."_NEWLINE_Si Moises ay inilalarawan sa Koran bilang magkahalong propeta (nabi) at tagapagbalita (rasul), na ang huling kataga ay nagsasabi na siya ay isa sa mga propetang nakapagbigay ng tipan at ng mga batas sa kaniyang pamayanan.\n_START_SECTION_\nHistorisidad\n_START_PARAGRAPH_\nAyon sa mga iskolar ng Bibliya, ang pigurang si Moises ay hindi totoo at ang salaysay ng paglalakbay ng mga Israelita mula sa Ehipto patungo sa ilang hanggan sa Canaan ay hindi sinusuportahan ng mga ebidensiyang arkeolohikal. Ayon sa mga iskolar, ang mga Israelita ay hindi galing sa Ehipto kundi nagmula sa Canaan. Gayundin, hindi inaayunan ng mga arkeologo ng Bibliya na sinakop ng mga Israelita ang Canaan gaya ng binabanggit sa Aklat ni Josue dahil walang ebidensiyang arkeolohikal na sumusuporta sa isang digmaan o pananakop. Ayon sa mga arkeologo, ang Canaan ay hindi tinirhan ng mga tao sa sinasabing panahon ng pananakop, pakikidigma at genocide(pagpatay ng buong lahi) ng mga Israelita sa mga mamamayan ng rehiyong ito.'