b'\n_START_ARTICLE_\nShamanismo\n_START_PARAGRAPH_\nAng Shamanismo ay isang pagsasanay na kinasasangkutan ng pag-abot sa mga nabagong estado ng kamalayan upang maenkwentro at makipagugnayan sa daigdig ng espirito. Ang isang shaman ay ang tao na itinuturing na may paglapit at impluwensiya sa daigdig ng mga mabuti at masamang esprito at tipikal na pumapasok sa isang katayuan ng pagkawala ng diwa habang isinagawa ang isang rituwal. Ito ay nagsasanay rin ng dibinasyon at panggagamot.\n_START_SECTION_\nMga pinaniniwalaang papel ng shaman\n_START_PARAGRAPH_\nAng papel ng sham ay karaniwang inilalarawan ng mga obligasyon, aksiyon at responsibilidad na inaasahan sa mga ito sa loob ng kanilang mga indibidwal na kultura._NEWLINE_Ang mga shaman ay nagkakamit ng kaalaman at kapangyarihan na magpagaling sa pamamagitan ng pagpasok sa daigdig na espiritwal o dimensiyon. Ang karamihan ng mga shaman ay may mga panaginip o mga pangitain na nagsasabi sa kanila ng ilang mga bagay. Ang shaman ay maaaring mayroon o nagkakamit ng maraming mga gabay na espiritu na kadalasang gumagabay sa kanila sa kanilang mga paglalakbay sa daigdig ng espirito. Ang mga gabay na espiritong ito ay palaging nasa shaman bagaman ang iba ay maeekwentro lamang kapag ang shaman ay nasa transiya. Ang gabay na espirito ay nagbibigay enerhiya sa shaman na pumapayag dito na pumasok sa dimensiyong espiritwal. Ang mga shaman ay sinasabing nagpapagaling sa loob ng dimensiyong espiritwal sa pamamagitan ng pagbabalik ng mga nawalang bahagi ng kaluluwa ng tao mula sa saanman na nagtungo ito. Ang mga shaman ay gumaganap na mga tagapamagitan sa kanilang kultura.  Ang shaman ay sinasabing nakikipag-usap sa mga espirito sa ngalan ng pamayanan kabilang ang mga espirito ng mga namatay. Ang shaman ay pinaniniwalaang nakikipag-usap sa parehong nabubuhay at namatay upang paginhawain ang kawalang katahimikan, mga hindi nalulutas na isyu, at magkaloob ng mga regalo sa mga espirto. Sa Shamanismo, pinaniniwalaang ang bahagi ng kaluluwa ng tao ay malaya na lumisan sa katawan. Binabago ng mga shaman ang kanilang estado ng kamalayan na pumapayag sa malayang paglalakbay ng kanilang kaluluwa at kunin ang sinaunang karunungan at nawalang kapangyarihan. Sa mga taong Selkup, ang patong dagat ay isang hayop na espiritwal dahil ang mga pato ay lumilipad sa hanging at sumisisid sa tubig. Kaya pinaniniwalaang ang mga pato ay kabilang sa parehong itaas at ilalim ng daigdig. Sa mga taong Siberian, ang mga katangiang ito ay itinuturo sa mga water fowl Sa maraming mga katutubong Amerikano, ang jaguar ay isang espiritong hayop dahil ang mga jaguar ay naglalakad sa lupa, lumalangoy sa tubig at umaakyat sa mga puno. Kaya ang mga jaguar ay sinasabing kabilang sa lahat ng tatlong mga daigdig na himpapawid, lupa at ilalim ng daigdig. Ang mga shaman ay gumaganap ng iba\'t ibang mga tungkulin batay sa kanilang mga kultura. Kabilang dito ang panggagamot,  pangunguna sa handog,pag-iingat ng tradisyon sa pamamagitan ng pagkukuwento at mga awit, panghuhula, at pagganap bilang isang psychopomp. May mga natatanging uri ng shaman na gumaganap ng mas espesyalisadong mga tungkulin. Halimbawa, sa mga taong Nani, ang natatanging uri ng shaman ay gumaganap bilang isang psychopomp. Ang ibang mga espesyalisadong shaman ay matatangi ayon sa uri ng mga espirito o sakop ng daigdig ng espirito kung saan ang mga shaman ay nakikipag-ugnayan. Ang mga tungkuling ito ay iba iba sa mga shaman ng mga taong Nenet, Enet at Selkup. (paper; online). Sa mga Huichol, may dalawang mga kategorya ng shaman. Sa mga taong Hmong, ang shaman o ang Ntxiv Neej (Tee-Neng) ay gumaganap bilang manggagamot. Ang Ntxiv Neej ay gumaganap rin ng mga ritwal at seremonya upang tawagin pabalik ang kaluluwa mula sa marami nitong paglalakbay sa pisikal na katawan ng tao. Ang Ntxiv Neej ay maaaring gumamit ng ilang mga kasangkapan gaya ng mga espada, sungay na pang-diyos, gong, o mga bell/jingle ng daliri. Ang mga kasangkapang ito ay sinasabing nagsisilbi na ingatan ang mga espirito mula sa mga mata ng hindi alamn at kaya ay pumapayag sa Ntxiv Neej na ibalik ang mga kaluluwa sa mga may ari nito. Ang Ntxiv Neej ay maaaring magsuot ng puti, pula, o itim na belo upang ibahin ang anyo ng kaluluwa mula sa mga umaatake rito sa dimensiyong espiritwal. Ang mga hangganan sa pagitan ng shaman at laity ay hindi palaging maliwanag na inilalarawan. Sa mga taong Barasana ng Brazil, walang absolutong pagkakaiba sa pagitan ng mga taong kinikilalang mga shaman at sa mga hindi kinikilalang shaman. Sa pinakamababang lebel, ang karamihan ng mga matandang lalake ay may kakayahan bilang mga shaman at gaganap ng parehong mga tungkulin gaya ng sa mga lalakeng may malawak na reputasyon sa mga kapangrihan at kaalaman nito. Ang shaman ng Barasana ay mas marami ring alam na mga mitolohiya at nauunawaan ng mas mabuti ang kanilan gmga kahulugan. Gayunpaman, ang karamihan ng mga matandang lalake ay marami ring alam na mga mitolohiya. Sa mga taong Inuit, ang laity ay mga karanasan na karaniwang itinuturo sa mga shaman ng mga pangkat Inuit. Ang pananaginip sa araw, reverie at transiya ay hindi lamang nakalimita sa mg ashaman.Ang laity ay gumagamit ng mga anting anting, mga sumpa, mga pormula at mga awit. Control over helping spirits is the primary characteristic attributed to shamans.  Ang katulong ng isang shaman ng mga taong Oroquen na tinatawag na jardalanin, o "ikalawang espirito" ay alam ang maraming mga bagay tungkol sa mga nauugnay na paniniwala. Ito ay sumasama sa mga ritwal at pinapakahulugan ang pag-aasal ng shaman.  Sa kabila ng mga tungkuling ito, ang jardalanin ay hindi isang shaman. Para sa katulong na ito, hindi ninanais na mahulog ito sa transiya.\n_START_SECTION_\nEntheogen\n_START_PARAGRAPH_\nAng entheogen ("Ang diyos ay nasa loob natin") ay isang sikoaktibong substansiya na ginagamit sa kontekstong relihiyoso, shamaniko o espiritwal. Sa kasaysayan, ang mga entheogen ay karamihang hinango mula sa mga halaman at ginamit sa iba\'t ibang kontekstong relihiyoso. Ang mga halimbawa nito ay kinabibilangan ng peyote, kabuting psilocybin, cannabis, ayahuasca, Salvia divinorum, Tabernanthe iboga, Ipomoea tricolor, at Amanita muscaria.\n_START_SECTION_\nPinagmulan ng shamanismo\n_START_PARAGRAPH_\nAng mga pagsasanay na shamaniko ay maaaring nagmula sa panahong Paleolitiko at nauna sa lahat ng mga organisadong relihiyon. Ang ebidensiya sa mga kweba at guhit sa mga dingding ay nagpapakita ng indikasyon na ang shamanismo ay nagsimula noong panahong Paleolitiko. Ang isang guhit ay nagpapakita ng kalahating hayop na may mukha at mga hita ng tao at may mga antler at buntot ng isang stag. Ayon sa mga pag-aaral ng mga antropologo, ang shamanismo ay umunlad bilang isang pagsasanay ng mahika upang masiguro ang isang matagumpay na pangangaso at pagtitipon ng pagkain.  Ang ebidensiyang arkeolohikal ay umiiral para sa shamanismo noong Mesolitiko. Natuklasan noong Nobyembre 2008, ang isang 12,000 taong gulang na lugar na pinakamaagang alam na paglilibing ng shaman na isang babae. Ang sampung malalaking mga bato ay inilagay sa ulo, pelvis at mga braso. Kasama sa mga kasamang inilibing na gamit dito ay 50 kumpletong mga shell ng pagong, paa ng tao at ilang mga bahagi ng katawan ng mga hayop gaya ng buntot ng baka at pakpak ng agila. Ang ibang mga labi ng hayop ay galing sa baboy damo, leopardo at dalawang mga marten.  Ang kamakailang ebidensiyang arkeolohikal ay nagmumungkahi na ang pinakamaagang alam na mga shaman mula sa panahong Itaas na Paleolitiko sa ngayong Czech Republic ay mga babae.'