b'\n_START_ARTICLE_\nIrlanda (bansa)\n_START_SECTION_\nPangalan\n_START_PARAGRAPH_\nItinakda ng Saligang-Batas ng Irlanda na "ang pangalan ng Estado ay \xc3\x89ire, o sa wikang Ingles, Ireland." Sa ilalim ng pambansang batas-Irlandes, ang katawagang Republika ng Irlanda (Republic of Ireland o Poblacht na h\xc3\x89ireann) ay "ang paglalarawan sa Estado" subalit hindi opisyal na pangalan nito. Ang opisyal na paglalarawang ito\'y itinakda sa Batas Republika ng Irlanda ng 1948, na naglilipat ng mga natitirang tungkulin ng monarka patungo sa inihalal na pangulo. Gayunpaman, ang pangalan ng estado sa Ingles ay nanatiling Ireland. Ang pagpapalit sa pangalan ng estado ay nangangailangan ng pagbabago sa saligang-batas. Sa Nagkakaisang Kaharian gayunmpaman, ang Batas Irlanda ng 1949 ay nagtatakda na ang Republika ng Irlanda ay maaaring gamitin bilang katawagan para sa estadong Irlandes (bagaman at hindi nito ginamit ang katawagang "dapat.")_NEWLINE_Bagama\'t tinanggap sa simula ng pamahalaang Britaniko, ang pangalang Irlanda ay pinagmulan ng pagtatalo sa pagitan ng pamahalaang Britaniko at Irlandes. Lumitaw ang mga suliraning ito dahil bahagi ng pulo ng Irlanda ay nasa ilalim ng Nagkakaisang Kaharian at dahil doo\'y ipinagpalagay ng gobyerno ang pangalan bilang di-karapat-dapat. Sa isang kaso noong 1989, mayorya ng Kataas-taasang Hukumang Irlandes ang nagpahayag ng pananaw na hindi dapat ipatupad ng mga maykapangyarihang Irlandes ang extradition warrants kapag tinutukoy nila ang estado sa pangalang iba pa kaysa Irlanda (sa ganitong pagkakataon ang mga warrant ay kinailangang gamitin ang pangalang \xc3\x89ire). Bilang bahagi ng Kasunduang Biyernes Santo ng 1998, na lumutas sa mga isyu hinggil sa Hilagang Irlanda, iniurong ng estado ang pag-angkin nito sa buong pulo ng Irlanda. Mula noong kasunduang iyon, tinanggap at ginagamit na ng Nagkakaisang Kaharian ang pangalang Irlanda._NEWLINE_Ang mga katawagang Republika ng Irlanda, ang Republika o ang Timog ay malimit gamitin kung kailangang itangi ang estado mula sa pulo o kapag pinag-uusapan ang Hilagang Irlanda (ang Hilaga). Maraming republikanong Irlandes, at ibang laban sa paghihiwalay o partisyon (partition), ay iniiwasang tawagin ang estado na Irlanda. Nakikita kasi nila itong paraan upang palakasin ang ideya ng partisyon at nagbibigay ng kaisipang ang "Irlanda" at ang "pagiging Irlandes" o "kairlandesan" ay nakakomporme lamang sa Republika (tingnan ang partisyonismo). Sa halip, madalas nilang tukuyin ang estado bilang 26 na Kondehan (County) (kabilang ang Hilagang Irlanda bilang ang Anim na Kondehan) at minsan bilang isang Malayang Estado (isang pagtukoy sa estado bago mag-1937).\n_START_SECTION_\nAng Home-rule movement\n_START_PARAGRAPH_\nMula noong Batas ng Unyon noong 1 Enero 1801 hanggang 6 Disyembre 1922, ang pulo ng Irlanda ay bahagi ng Nagkakaisang Kaharian ng Gran Britanya at Irlanda. Noong panahon ng Matinding Taggutom, mula 1845 hanggang 1849, ang populasyon ng pulo na mahigit 8 milyon ay bumaba ng 30%. Isang milyong Irlandes ang namatay sa gutom at/o sakit at 1.5 milyon pa ang lumikas, partikular patungo sa Estados Unidos. Ito ang nagtakda ng huwaran ng paglikas noong sumunod na siglo, na nagbunga ng patuloy na pagbaba ng populasyon hanggang dekada 1960._NEWLINE_Mula 1874, partikular sa ilalim ni Charles Stewart Parnell mula noong 1880, naging popular ang Irish Parliamentary Party sa pamamagitan ng malawakang pagkabalisang agraryo, sa pamamagitan ng Irish Land League, na napagwagian ang mga reporma sa lupa ng mga kasam\xc3\xa1 sa paglalabas ng mga Batas sa Lupang Irlandes, at sa pagtatangka nitong makuha ang Home Rule, sa pamamagitan ng dalawang nabigong mga Panukalang-Batas na magkakaloob sana sa Irlanda ng limitadong pambansang awtonomiya. Nagbunsod ito sa pagkontrol sa pambansang mga gawain sa ilalim ng Batas Pamahalaang Lokal ng 1898 na dating nasa kamay ng mga dominanteng panginoong maylupang punong-huwes ng Protestant Ascendancy.'