b'\n_START_ARTICLE_\nBantas\n_START_SECTION_\nTuldok\n_START_PARAGRAPH_\nAng tuldok (.) ay ginagamit na pananda:_NEWLINE_A. Si Kylene ay isang magandang binibini._NEWLINE_B. Sa pangalan at salitang dinaglat. Mga halimbawa: (a) Si Gng. A.A. Jose ay mahusay magturo. (b) Si Bb. Macarayan ang kanilang guro sa asignaturang \xe2\x80\x9cBasic Christian Living\xe2\x80\x9d._NEWLINE_C. Sa mga titik o tambilang na ginagawang pamilang sa bawa\xe2\x80\x99t hati ng isang balangkas, talaan.\n_START_SECTION_\nTandang Pananong\n_START_PARAGRAPH_\nGinagamit ang tandang pananong (\xc2\xa0? ):_NEWLINE_A. Sa pangungusap na patanong. Mga halimbawa: (a) Ano ang pangalan mo? (b) Sasama ka ba?_NEWLINE_B. Sa loob ng panaklong upang mapahiwatig ang pag-aalinlangan sa diwa ng pangungusap. Mga halimbawa: (a) Si Manuel Roxas ang ikalawang (?) pangulo ng Republika ng Pilipinas.\n_START_SECTION_\nTandang Padamdam\n_START_PARAGRAPH_\nAng bantas na tandang padamdam (\xc2\xa0! ) ay ginagamit sa hulihan ng isang kataga, parirala o pangungusap na nagsasaad ng matindi o masidhing damdamin. Mga halimbawa: (a) Mabuhay ang Pangulo! (b) Uy! Ang ganda ng bago mong sapatos. (c) Aray! Naapakan mo ang paa ko.\n_START_SECTION_\nKudlit\n_START_PARAGRAPH_\nAng kudlit ( \xe2\x80\x98 ) ay ginagamit na panghalili sa isang titik na kina-kaltas. Halimbawa: Siya\xe2\x80\x99t ikaw ay may dalang pagkain. Ako\xe2\x80\x99y isang  mamamayang Pilipino at may tungkuling mahalin at pangalagaan ang aking bayan.\n_START_SECTION_\nGitling\n_START_PARAGRAPH_\nAng gitling ( - ) ay ginagamit sa loob ng salita sa mga sumusunod na pagkakataon:_NEWLINE_A. Sa pag-ulit ng salitang-ugat o mahigit sa isang pantig ng salitang-ugat._NEWLINE_   Halimbawa: _NEWLINE_   araw-araw isa-isa apat-apat_NEWLINE_   dala-dalawa sari-sarili kabi-kabila_NEWLINE_   masayang-masaya_NEWLINE_B. Kung ang unlapi ay nagtatapos sa katinig at ang salitang nilalapian ay _NEWLINE_   nagsisimula sa patinig na kapag hindi ginitlingan ay magkakaroon ng ibang _NEWLINE_   kahulugan_NEWLINE_   Halimbawa: _NEWLINE_   mag-alis nag-isa nag-ulat_NEWLINE_   pag-ibig mang-uto pag-alis_NEWLINE_   may-ari tag-init pag-asa_NEWLINE_C. Kapag may katagang kinaltas sa pagitan ng dalawang salitang pinagsama._NEWLINE_   Halimbawa: _NEWLINE_   pamatay ng insekto - pamatay-insekto_NEWLINE_   kahoy sa gubat - kahoy-gubat_NEWLINE_   humgit at kumulang - humigit-kumulang_NEWLINE_   lakad at takbo - lakad-takbo_NEWLINE_   bahay na aliwan - bahay-aliwan_NEWLINE_   dalagang taga bukid - dalagang-bukid_NEWLINE_   Subalit, kung sa pagsasama ng dalawang salita ay magbago ang kahulugan, _NEWLINE_   hindi na gagamitan ng gitling ang pagitan nito._NEWLINE_   Halimbawa: _NEWLINE_   dalagangbukid (isda)_NEWLINE_   buntunghininga_NEWLINE_D. Kapag may unlapi ang tanging ngalan ng tao, lugar, brand o tatak ng isang _NEWLINE_   bagay o kagamitan, sagisag o simbolo. Ang tanging ngalan ay walang _NEWLINE_   pagbabago sa ispeling_NEWLINE_   Halimbawa:_NEWLINE_   maka-Diyos maka-Rizal maka-Pilipino_NEWLINE_   pa-Baguio taga-Luzon taga-Antique_NEWLINE_   mag-pal maka-Johnson mag-Sprite_NEWLINE_   mag-Corona mag-Ford mag-Japan_NEWLINE_E. Sa pag-uulit ng unang pantig ng tanging ngalang may unlapi, ang gitling ay _NEWLINE_   nalilipat sa pagitan ng inulit na unang pantig ng tanging ngalan at ng buong _NEWLINE_   tanging ngalan_NEWLINE_   Halimbawa: _NEWLINE_   mag-Johnson magjo-Johnson_NEWLINE_   mag-Corona magco-Corona_NEWLINE_   mag-Ford magfo-Ford_NEWLINE_   mag-Japan magja-Japan_NEWLINE_   mag-Zonrox magzo-Zonrox_NEWLINE_   mag-India magi-India_NEWLINE_F. Kapag ang panlaping ika- ay iniunlapi sa numero o pamilang._NEWLINE_   Halimbawa: _NEWLINE_   ika-3 n.h. ika-10\xc2\xa0ng umaga ika-20 pahina_NEWLINE_   ika-3 revisyon ika-9 na buwan ika-12 kabanata_NEWLINE_G. Kapag isinulat nang patitik ang mga yunit ng fraction._NEWLINE_   Halimbawa:_NEWLINE_   isang-kapat (1/4)_NEWLINE_   lima\xe2\x80\x99t dalawang-kalima (5-2/5)_NEWLINE_   tatlong-kanim (3/6)_NEWLINE_H. Kapag pinagkakabit o pinagsasama ang apelyido ng babae at ng kanyang _NEWLINE_   bana o asawa._NEWLINE_   Halimbawa:_NEWLINE_   Gloria Macapagal-Arroyo_NEWLINE_   Conchita Ramos-Cruz_NEWLINE_   Perlita Orosa-Banzon_NEWLINE_I. Kapag hinati ang isang salita sa dulo ng isang linya._NEWLINE_   Halimbawa:_NEWLINE_   Patuloy na nililinang at pinalalawak ang pag-gamit ng Filipino.\n_START_SECTION_\nTuldok-kuwit\n_START_PARAGRAPH_\nAng tuldok-kuwit (\xc2\xa0; ) ay naghuhudyat ng pagtatapos ng isang pangungusap na kaagad sinusundan ng isa pang sugnay nang hindi gumagamit ng pangatnig, sa ganitong mga paraan:_NEWLINE_A. Maaaring gumamit ng tuldukuwit sa halip na tutuldok sa katapusan ng bating panimula ng liham pangalakal. Mga halimbawa: Ginoo; Bb;_NEWLINE_B. Ginagamit sa pagitan ng mga sugnay ng tambalang pangungusap kung hindi pinag-uugnay ng pangatnig. Mga halimbawa: Kumain ka ng maraming prutas; ito\xe2\x80\x99y makabubuti sa katawan. Naguguluhan siya sa buhay; iniisip nya ang magpatiwakal._NEWLINE_C. Sa unahan ng mga salita at parirala tulad halimbawa, gaya ng, paris ng, kung nangunguna sa isang paliwanag o halimbawa. Mga halimbawa:  Maraming magagandang bulaklak sa Pilipinas na hindi na napag-uukulan ng pansin; gaya ng kakwate, kabalyero, banaba, dapdap at iba pa.\n_START_SECTION_\nPanipi\n_START_PARAGRAPH_\nAng mga panipi (\xe2\x80\x9c \xe2\x80\x9d) ay inilalagay sa unahan at dulo ng isang salita sa ganitong mga kaparaanan:_NEWLINE_A. Ginagamit upang ipakita ang buong sinasabi ng isang nagsasalita o ang tuwirang sipi. Halimbawa: \xe2\x80\x9cHindi kinukupkop ang criminal, pinarurusahan,\xe2\x80\x9d sabi ng Pangulo._NEWLINE_B. Ginagamit upang mabigyan diin ang pamagat ng isang pahayagan, magasin, aklat at iba\xe2\x80\x99t ibang mga akda. Halimbawa: Nagbukas na muli ang \xe2\x80\x9cManila Times\xe2\x80\x9d. Isang lingguhang babasahin ang \xe2\x80\x9cLiwayway\xe2\x80\x9d. Napaluha ang marami nang mapanood ang dulang \xe2\x80\x9cAnak Dalita\xe2\x80\x9d._NEWLINE_C. Ginagamit sa pagkulong ng mga salitang banyaga. Halimbawa: Ang binasa niyang aklat ay hinggil sa bagong \xe2\x80\x9cComputer Programming\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPanaklong\n_START_PARAGRAPH_\nAng panaklong ( () ) ay ginagamit na pambukod sa salita o mga salitang hindi direktang kaugnay ng diwa ng pangungusap, gaya ng mga ginamit sa pangu-ngusap na ito._NEWLINE_A. Ginagamit upang kulungin ang pamuno. Halimbawa: Ang ating pambansang bayani (Jose Rizal) ang may-akda ng Noli Me Tangere._NEWLINE_B. Ginagamit sa mga pamilang o halaga na inuulit upang matiyak ang kawastuhan. Halimbawa: Ang mga namatay sa naganap na trahedya sa bansang Turkey ay humigit-kumulang sa labindalawang libong (12,000) katao._NEWLINE_C. Ginagamit sa mga pamilang na nagpapahayag ng taon. Halimbawa: Jose P. Rizal ( 1861 \xe2\x80\x93 1896 )_NEWLINE_Ito rin ay puwedeng gamitin sa matematika:_NEWLINE_Halimbawa:_NEWLINE_24+(64\xc3\xb78)-14=N_NEWLINE_13+(25\xc3\x9729)=N\n_START_SECTION_\nTutuldok-tuldok\n_START_PARAGRAPH_\nAng tutuldok-tuldok o elipsis (\xe2\x80\xa6) ay nagpapahiwatig na kusang ibinitin ng nagsasalita ang karugtong ng nais na sabihin._NEWLINE_A. Upang ipakilalang may nawawalang salita o mga salita sa siniping pahayag. Tatlong tuldok ang ginagamit kung sa unahan o sa gitna ng pangungusap ay may nawawalang salita, subalit apat na tuldok kung sa mga salitang nawawala ay sa hulihan ng pangungusap. Halimbawa: Ipinagtibay ng Pangulong Arroy \xe2\x80\xa6_NEWLINE_B. Sa mga sipi, kung may iniwang hindi kailangang sipiin. Halimbawa: Kung ikaw\xe2\x80\x99y maliligo sa tubig ay aagap upang \xe2\x80\xa6'