Forma muzyczna – ogólna budowa utworu muzycznego, efekt współdziałania elementów dzieła muzycznego. Jest to środek realizacji wyrazu emocjonalnego dzieła muzycznego, za pomocą technik kompozytorskich. Każdy utwór, będąc dziełem niepowtarzalnym, pozostaje w różnym stosunku do formy, a w wielu utworach schematy formalne krzyżują się ze sobą (np. forma pieśni z rondem). Każdy utwór kojarzony z daną formą jest nierozerwalnie związany z konkretnym środkiem wykonawczym (obsadą).

Forma organizuje mniejsze i większe części utworu i ustala zasady ich relacji i powtórzeń. Forma muzyczna niekiedy określa także charakter i nastrój muzyki. Wielkie formy muzyczne takie jak: sonata, symfonia czy koncert oraz opera zostały zainicjowane w baroku oraz rozwinięte i ostatecznie skodyfikowane w okresie klasycyzmu. W okresie romantyzmu, choć kompozytorzy dość ściśle trzymali się zasad tworzenia form muzycznych, można już zauważyć pewną dowolność w ich interpretacji. Okres romantyzmu jest czasem eksplozji tzw. małych form muzycznych, najczęściej fortepianowych, o bardzo indywidualnym charakterze (np. pieśń).

Klasyczne formy muzyczne zostały zburzone w muzyce współczesnej. Współcześnie często przez przekorę kompozytorów lub z powodu braku innych terminów klasyfikuje się utwory używając nazw klasycznych form, choć często nie mają one z nimi wiele wspólnego. Jest wiele podziałów form, można je dzielić ze względu na liczbę części, środki wykonawcze, fakturę i inne.

Formy muzyczne 
 formy wokalne
 pieśń jednoczęściowa
 pieśń dwuczęściowa
 pieśń trzyczęściowa
 pieśń zwrotkowa
 pieśń wariacyjna
 pieśń przekomponowana
 ballada
 chorał gregoriański i protestancki
 aria
 arietta
 dumka
 recytatyw
 piosenka
 motet
 madrygał
 kantata
 formy imitacyjne
 fuga
 kanon
 canzona
 ricercar
 toccata
 formy taneczne
 allemande
 bolero
 bourrée
 cancan
 canarie
 courante
 czardasz
 gigue
 gawot
 kamarinskaja
 kozak
 kołomyjka
 krakowiak
 kujawiak
 loure
 mazurek
 menuet
 musette
 oberek
 passepied
 polka
 polonez
 ragtime
 rigaudon
 sarabanda
 tango
 tarantella
 walc
 marsz
 scherzo
 miniatura
 arabeska
 bagatela
 ballada
 barkarola
 burleska
 elegia
 etiuda
 fantazja
 humoreska
 intermezzo
 kaprys
 kołysanka
 legenda
 nokturn
 noweleta
 preludium
 rapsodia
 trio
 serenada
 sonatina
 suita
 partita
 wariacja
 rondo
 allegro sonatowe
 sonata
 koncert
 symfonia
 formy liturgiczne
 kantyk
 hymn
 kolęda
 msza
 oratorium
 psalm
 requiem
 poemat symfoniczny
 formy teatralne
 balet
 burleska
 musical
 opera
 operetka
 pasja
 wodewil

 rzadziej używane lub archaiczne formy muzyczne
 alborada
 bergeretta
 bicinum
 caccia
 cantiga
 cantilena
 cassation
 chaconne
 charivari
 chiesa
 czant
 divertimento
 frottola
 fugato
 idylla
 impromptu
 interludium
 jig
 jota
 lament
 lauda
 pean
 perpetuum mobile
 chanson

Zobacz też 
 gatunek muzyczny
 forma otwarta

Przypisy

Bibliografia 
 
 
 

!