Listy Ignacego – listy do gmin chrześcijańskich napisane przez św. Ignacego, biskupa Antiochii Syryjskiej. Zostały napisane ze Smyrny i Troady w czasie odbywanej pod eskortą rzymskich legionistów podróży Ignacego do Rzymu ok. 110 r. n.e., gdzie zginął śmiercią męczeńską. W pierwszej części podróży zatrzymywał się w Filadelfii, Lidii oraz w Smyrnie, do którego to miasta przybyli przedstawiciele gmin chrześcijańskich Azji Mniejszej: Efezu, Magnezji i Tralles. Następnie zatrzymał się w Troadzie, po czym, drogą morską przedostał się do Neapolu, portu w Macedonii niedaleko Filippi, skąd udał się ViaEgnatia do Dyrrachium. Nie zachowały się wiarygodne świadectwa odnoście jego późniejszej drogi.

Zachowały się trzy recenzje tekstów Ignacego, nazywane krótka, średnia i długa, spośród których za autentyczną uznaje się recenzję średnią, zawierającą siedem listów: sześć do Kościołów w poszczególnych miastach, oraz list skierowany osobiście do Polikarpa.

Ogólna charakterystyka i cechy wspólne listów 
 Listy mogą być uznane za odpowiedź na bieżące problemy gmin, których przedstawiciele przybywają do Smyrny na spotkanie z Ignacym (wyjątek stanowi tu list do Rzymian);
 Pozdrowienie: wszystkie omawiane listy rozpoczynają się od zwrotu "Ignacy, zwany też Teoforem..."; każdemu Kościołowi, do którego biskup kieruje swój list, przesyła on najpierw pozdrowienia i błogosławieństwo, co pozwala dostrzec podobieństwo do listów Nowego Testamentu (zwłaszcza Pawłowych);
 Ignacy napomina gminy, które są adresatami jego listów (z wyjątkiem gminy rzymskiej), aby wytrwały w wierności swojemu biskupowi i kolegium kapłanów, ponieważ jest to podstawą jedności Kościoła; nakaz ten uzasadnia w następujący sposób: jak Chrystus jest złączony z Ojcem, tak Kościół jest złączony z Chrystusem, tak samo wierni są złączeni z biskupem. Ignacy wymienia także diakonów –  biskup podkreśla także potrzebę łączności wspólnoty z biskupem  – tak jak Chrystus nie czynił niczego bez Ojca, tak chrześcijanie nic nie mają czynić bez swych biskupów i kapłanów;
 Ignacy pisze swe listy w perspektywie śmierci męczeńskiej, mają więc one charakter ostatnich rad i pouczeń; nie charakteryzują się przy tym systematycznym ujęciem tematów, myśli często urywają się lub nie zostają wyczerpane;
 Cechą nauki o Chrystusie Ignacego jest podkreślanie prawdziwości Wcielenia i człowieczeństwa Jezusa, które w tamtym czasie było negowane przez doketystów (podobną tematykę porusza 1. List Jana): Tylko wierząc w prawdziwą śmierć Chrystusa wierzący może uniknąć śmierci; inną charakterystyczną cechą jest uznanie boskości Jezusa który przyjmuje człowieczeństwo, nazwanie go Logosem pochodzącym z milczenia, jego funkcji pośredniczącej jako Najwyższego kapłana;
 Listy te rzucają nieco światła na pierwotne nabożeństwa chrześcijańskie;
 Biskup kieruje do wszystkich gmin prośbę o modlitwę w jego intencji (ten aspekt szczególnie podkreślony został w liście do Rzymian) oraz w intencji Kościoła syryjskiego, któremu przewodzi, a który po stracie swego biskupa pozostaje bez pasterza; obiecuje także modlitwę Kościołom, do których kieruje swoje listy.

List do Kościoła w Efezie 
 Rozdziały: VII – X są niejako antycypacją w sporze, który na dobre rozgorzał 100 lat później (arianizm); przecząc bowiem stanowisku "przybyszów głoszących fałszywą naukę" Ignacy pisze, że Chrystus jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem. Prosi też, by nie ulegać naukom tych ludzi, ale polecać ich Bogu w modlitwie;
 Ignacy zaleca częstsze wspólne zgromadzenia "dla dziękczynienia" – podkreśla tym samym rolę Eucharystii;
 Ignacy daje praktyczne wskazania: nie tylko mówić, ale i działać, być świadomym, że mieszka w nas Chrystus, powstrzymać się od cudzołóstwa; "wiara i miłość do Jezusa Chrystusa są początkiem i pełnią życia".

List do Kościoła w Magnezji 
 W rozdziałach: VIII – XI Ignacy, zgodnie z duchem tzw. soboru jerozolimskiego, zwraca się przeciw przyjmowaniu praktyk żydowskich przez chrześcijan – chrześcijaństwo gromadzi wszystkich ludzi wierzących w Boga i nie potrzebuje przyjmować judaizmu, gdyż żyje według nauki Jezusa Chrystusa;
 Ignacy apeluje o życie w jedności "w Ojcu, Synu i Duchu", w łączności z biskupem i kapłanami.

List do Kościoła w Tralles 
 Ignacy zaleca pokorę, "aby nie zginąć przez zbytnią chełpliwość", wyraża swoją tęsknotę do spotkania z Panem;
 Biskup przeciwstawia chrześcijaństwo herezji; jako "antidotum" na błędne nauki zaleca pokorę i trwanie przy Chrystusie, biskupie i nauce Apostołów;
 Ignacy potwierdza prawdę o tym, że Chrystus – Bóg prawdziwie przyjął ludzkie ciało, był Synem Maryi, umarł i zmartwychwstał; przeczy tym, którzy twierdzą, że Jezus cierpiał tylko pozornie.

List do Kościoła w Rzymie 
 List ten zawiera wstęp obszerniejszy niż poprzednie; zawiera on sformułowania, które mogą (ale nie muszą) wskazywać na uznanie jakiegoś prymatu tego Kościoła wśród innych: "przewodzący w miłości", "pouczenia, które nauczając innym dajecie";
 Pierwszą prośbą Ignacego jest, by chrześcijanie rzymscy nie próbowali go ocalić od męczeńskiej śmierci, której się spodziewa;
 Ignacy pragnie ponieść śmierć męczeńską za wiarę – to myśl przewodnia tego listu: "Bylebym tylko posiadł Chrystusa", a ponieważ szatan może mu w tym przeszkodzić, prosi o modlitwę; zdania są tutaj poplątane i czasem brak między nimi logicznego wynikania.
 W liście tym jako jedynym nie ma wzmianek o biskupie, prezbiterach i diakonach - czyli hierarchii.

List do Kościoła w Filadelfii

List do Kościoła w Smyrnie

List do Polikarpa

Podsumowanie charakterystyki listów 
 Podobieństwo do niektórych listów NT (głównie listów Pawłowych);
 Podobna struktura (z wyjątkiem listu do Rzymian): pozdrowienie  i błogosławieństwo, pochwała dla biskupów gmin i prośba o jedność z nimi, wezwanie do nieulegania naukom różniącym się od nauki Apostołów, których strażnikami są biskupi, osobiste świadectwo wiary, prośba i obietnica modlitwy;
 List do Rzymian różni się od pozostałych tym, że jest chyba najbardziej intymny – Ignacy pisze list bardzo osobisty, udziela wiele informacji na temat swych rozważań, pokus, które go nękają, mówi o swojej walce i przeżyciach wewnętrznych.

Wydania 
 Przekład polski listów w: 
 Do Polikarpa w: 
 Do Kościoła w Rzymie w: Pierwsi świadkowie, s. 128-131.

Przypisy 

Apokryfy Nowego Testamentu
Dzieła ojców Kościoła