Wojciech Bożymir Greffen herbu Podkowa II (ur. 23 kwietnia 1759 w Rydzynie, zm. 18 czerwca 1817 w Kaliszu) – podpułkownik Wojska Polskiego, powstaniec kościuszkowski, jeden z dowódców insurekcji warszawskiej (1794). Kawaler orderu Virtuti Militari.

Życiorys 
Urodzony w wielkopolskiej Rydzynie, gdzie jego ojciec Beniamin Greffen (ur. ok. 1722 w Lesznie) był w latach 1776–1778 kapitanem 10 Regimentu Pieszego Ordynacji Rydzyńskiej.

Podobnie jak ojciec, podjął służbę w 10 Regimencie Pieszym, początkowo jako kadet (9 grudnia 1776). W grudniu 1790 otrzymał szlachectwo. Gdy w 1792 wybuchła wojna z Rosją w obronie Konstytucji majowej, był w stopniu majora. Wraz ze swoim regimentem walczył m.in. w bitwie pod Zelwą (4 lipca 1792). Po przegranej wojnie nadal służył w 10 Regimencie Pieszym. Przystał do wojskowej konspiracji przygotowującej wybuch powstania w Warszawie, gdzie razem z Józefem Zeydlitzem reprezentowali polskich jakobinów. Następnie, razem z "Działyńczykami" (tak zwano żołnierzy 10 Regimentu od nazwiska ówczesnego dowódcy Ignacego Działyńskiego) Greffen wziął udział w insurekcji warszawskiej (17–19 kwietnia 1794), gdzie obok Zeydlitza (od czerwca 1794 dowódcy 10 Regimentu Pieszego) uważany jest za jednego z wojskowych przywódców powstania w stolicy. Prawdopodobnie brał udział w kolejnych bitwach powstania kościuszkowskiego, aż do przegranej pod Maciejowicami (10 października 1794), gdzie regiment "Działyńczyków" został zniszczony.

Po upadku I Rzeczypospolitej (1795) Greffen osiadł w Kaliszu, który znalazł się w zaborze pruskim. Nie jest znana z tego okresu jego działalność publiczna lub wojskowa.

Gdy Królestwo Prus padało pod ciosami napoleońskiej Wielkiej Armii, na terenie Wielkopolski pod koniec 1806 wybuchło powstanie. Greffen mieszkał wtenczas w zabudowaniach kaliskiego Korpusu kadetów przy ulicy Babinej. W 1807, po zakończeniu działań wojennych i podpisaniu pokoju z Rosją, powstało Księstwo Warszawskie. Doszło wtedy do przeformowania pułków dotychczasowej Legii Kaliskiej i Greffen miał zostać majorem 7 Pułku Piechoty (wcześniej 3 Pułk Legii Kaliskiej) nowo powstałej polskiej armii. Jednak ostatecznie służby nie podjął, ponieważ dowódca 2 Dywizji generał Józef Zajączek w raporcie skierowanym do samego Napoleona wniósł o jego dymisję z powodu pijaństwa. Po wystąpieniu z wojska został urzędnikiem wojskowym, jako podinspektor 2 klasy.

Życie prywatne 

W 1795 roku poślubił Bogumiłę Florentynę Heilman (ok. 1769-1831), córkę Samuela, duchownego ewangelickiego z Rydzyny, i Zuzanny zd. Dörfer. Z małżeństwa pochodziło sześcioro dzieci, z czego troje zmarło w 1813 roku, wszystkie w wieku dziecięcym. Rodziców przeżyli:
 Maksymilian (1796–1864), w latach 60. XIX wieku naczelnik Głównego Zarządu Spisu i Zaciągu Wojskowego Królestwa kongresowego, poślubił Eleonorę zd. Kondrowską (zm. 1860),
 August (1798–1875), podpułkownik Wojska Polskiego, w okresie powstania listopadowego walczył w składzie 13 Pułku Piechoty Liniowej, odznaczony krzyżem złotym orderu Virtuti Militari, po upadku powstania intendent szpitala ewangelickiego w Warszawie, poślubił Joannę zd. Bogusławską,
 Leopold (1803–1847), w okresie powstania listopadowego kapitan artylerii konnej, podobnie jak starszy brat odznaczony krzyżem złotym orderu Virtuti Militari, po upadku powstania na emigracji we Francji, gdzie pracował jako urzędnik kolei w Dijon.

Wojciech Greffen zmarł 18 czerwca 1817 w Kaliszu. Został pochowany na miejscowym cmentarzu ewangelickim, jego nagrobek jest obecnie najstarszym zachowanym pomnikiem na tymże cmentarzu.

Awanse 
 kadet (1776),
 furier (styczeń 1778),
 podchorąży (sierpień 1778),
 chorąży (1779),
 porucznik (1783),
 kapitan (1790),
 major (1791),
 podpułkownik (1794).

Uwagi

Przypisy 

Członkowie konspiracji poprzedzającej wybuch powstania kościuszkowskiego
Jakobini polscy
Majorowie I Rzeczypospolitej
Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (I Rzeczpospolita)
Pochowani w Kaliszu
Pułkownicy powstania kościuszkowskiego
Urodzeni w 1759
Zmarli w 1817
Ludzie urodzeni w Rydzynie