Cách giải bài dạng: Bài toán liên quan đến tỉ lệ Toán lớp 5
Nội dung bài viết gồm 2 phần:
Phương pháp giải
Bài tập vận dụng
A. PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Hai đại lượng gọi tỉ lệ thuận, nếu giá trị của đại lượng này tăng (hoặc giảm) bao nhiêu lần thì giá trị của đại lượng kia cũng tăng (hoặc giảm) bấy nhiêu lần.
Hai đại lượng gọi là tỉ lệ nghịch, nếu giá trị của đại lượng này tăng (hoặc giảm) bao nhiêu lần thì giá trị của đại lượng kia cũng giảm (hoặc tăng) bấy nhiêu lần.
Để giải bài toán dạng này ta có thể làm theo hai cách:
Cách 1: Rút về đơn vịCách 2: Tìm tỉ số
Ví dụ 1:Hôm qua, mẹ mua cho An 15 quyển vở hết 105000 đồng. Hỏi nếu hôm nay, mẹ mua 3 quyển vở thì mẹ cần bao nhiêu tiền ?
Giải:Tóm tắt :quyển vở và số tiền là hai đại lượng tỉ lệ thuận
15 quyển vở : 105000 đồng.
3 quyển vở : ? đồng
Cách 1: Rút về đơn vị
Số tiền mua 1 quyển vở là :
105000 : 15 = 7000 (đồng)
Số tiền mua 3 quyển vở là :
7000 x 3 = 21000 (đồng)
Đáp số: 28000 đồng
Cách 2: Tìm tỉ số
Tỉ lệ 3 quyển vở và 15 quyển vở là :
3 : 15 = $\frac{1}{5}$
Số tiền mua 4 quyển tập là :
105000 x $\frac{1}{5}$= 21000 (đồng)
Đáp số: 21000 đồng
Ví dụ 2:14 người đắp xong một đoạn đường trong 6 ngày. Hỏi 28 người đắp xong đoạn đường đó trong bao nhiêu ngày ? (Năng suất lao động của mỗi người như nhau).
Giải: Tóm tắt: số người và số ngày là hai đại lượng tỉ lệ nghịch
14 người đắp xong đoạn đường : 6 ngày
28 người đắp xong đoạn đường đó: ? ngày
Cách 1: Rút về đơn vị
Một người đắp xong đoạn đường đó trong số ngày là:
 6 x 14 = 84 (ngày)
28 người đắp xong đoạn đường đó trong số ngày là:
 84 : 28 = 3 (ngày)
Đáp số: 3 ngày
Cách 2: Rút về đơn vị
28 người so với 14 người thì gấp:
 28 : 14 = 2 (lần)
28 người đắp xong đoạn đường đó trong số ngày là:
 6 : 2 = 3 (ngày)
Đáp số: 3 ngày Bài 1:Biết rằng cứ 3 thùng mật ong thì đựng được 27l. Trong kho có 12 thùng, ngoài cửa hàng có 5 thùng. Tất cả có bao nhiêu lít mật ong?
Bài 2:Tổ một có 7 công nhân trong 6 ngày sản xuất được 630 dụng cụ. Hỏi tổ hai có 21 công nhân trong 3 ngày thì sản xuất được bao nhiêu dụng cụ? Biết năng suất của mọi công nhân đều như nhau.
Bài 3:Một cửa hàng nhập kho một lượng hàng hoá với dự tính đủ bán trong 20 ngày, mỗi ngày bán được 320 hàng hoá, nhưng thực tế mỗi ngày cửa hàng đó đã bán được 400 hàng hoá. Hỏi với số hàng hoá đã nhập kho thì đủ bán được bao nhiêu ngày?
Bài 4:Một đơn vị bộ đội chuẩn bị gạo cho 70 người ăn trong 30 ngày. Sau khi ăn được 6 ngày thì có 10 người chuyến đi nơi khác. Hỏi số gạo còn lại đủ cho số người còn lại của đơn vị đó ăn trong bao nhiêu ngày nữa? Biết rằng mức ăn của mọi người trong một ngày là như nhau.