title: Thai
text: Praja Thai , kadhangkala uga karan Mueang Taek, iku nagara ing Asia Kidul-Wétan kang wewatesan kaliyan Laos lan Kamboja ing sisih wétan, Malaysia lan Lempongan Siam ing sisih kidul, lan Myanmar lan Laut Andaman ing sisih kulon. Thai biyèn dikenal minangka Siyem (Ind: Siam) nganti tanggal 11 Mèi 1949. Tembung "Thai" (ไทย) tegesé "kaluwaran" ing basa Thai, nanging uga bisa ngrujuk ing sukuwangsa Taek, saéngga njalari jeneng Siam isih dipigunakaké ing kalangan wong-wong Thai mligi kaum sisithik (Ind: minoritas) Tionghoa.
  
  Sajarah 
  Wiwiting Praja Thai kanthi tradhisional kagandhèngaké karo sawijining Kraton kang cendhèk umuré, Kraton Sukhothay kang diadegaké ing taun 1238. Kraton iki sabanjuré diterusaké Kraton Ayutthaya kang diadegaké ing tengahan abad angka 14 lan kanthi ukuran luwih gedhé katimbang Sukhothay Kabudayan Praja Thai diprabawani déning Tiongkok lan Barata. Hubungan karo sawatara nagara gedhé Éropa diwiwiti ing abad angka 16 nanging sanadyan ngalami papenet kang kuwat, Praja Thai tetep tahan minangka siji-sijiné nagara ing Asia Kidul-wétan kang ora tau dijajah déning nagara Éropa, sanadyan prabawa Kulon, kalebu anceman kakerasan, nggawe owah-owahan ing abad angka 19 lan anané kalonggaran tumrap sudagar-sudagar Britania.
  
  Sawijining revolusi damai ing taun 1932 njalari diwiwiti monarki konstitusional. Sadurungé dikenal kanthi jeneng Siam, nagara iki ngganti jeneng internasionalé dadi "Thailand" (Tanah Thai) ing taun 1939 lan kanggo sabanjuré, sawisé tau sapisan ngganti manèh menyang jeneng lawas pasca-Perang Donya II. Ing perang mau, Praja Thai sekuthu karo Jepang; nanging nalika Perang Donya II rampung, Praja Thai dadi sekuthu Amérika Sarékat. Sawetara kudeta kalakon sajeroning taun-taun sawisé rampung perang, nanging Praja Thai wiwit owah dadi nagara dhémokrasi wiwit taun 1980-an.
  
  Parnggalan Praja Thai didhasaraké ing Taun Buda, kang luwih rikat 543 taun katimbang patanggalan Kulon. Taun 2000 Masehi padha karo taun 2543 sajeroning patanggalan Praja Thai.
  
  Ing 26 Dhésèmber 2004, pasisir kulon Praja Thai diterjang tsunami kang dhuwuré 10 mèter sawisé anané lindhu Samodra Hindhia 2004, niwasaké 5.000 jiwa ing Praja Thai, lan setengahé wujud wisatawan.
  
  Ing wiwitan 2005 ana sawijining tragedi ing Praja Thai Kidul kang duwé populasi mayoritas Muslim. Watara 70 jiwa tiwas akibat kakerasan déning rezim Shinawatra. Akèh nagara kang ngecam tragedi iki. Nanging sajeroning pamilihan kepala papréntahan, Thaksin Shinawatra maréntah manèh nagara iki kanggo patang taun sabanjuré.
  
  artatata 
  Sawisé nikmati rata-rata tuwuhing artatata (Ind: ekonomi) paling dhuwur ing donya wiwit taun 1985 nganti 1995-rata-rata 9% per taun-papenet spekulatif kang mundhak marang dhuwit Praja Thai, Baht, ing taun 1997 njalari krisis dhuwit lan meksa pamréntah ngambangaké Baht. Sawisé dipathok ing aji 25 Baht kanggo satu dolar AS, Baht nggayuh titik paling cendhèk ing kurang luwih 56 Baht ing sasi Januari 1998 lan artatatané mudhun nganti 10,2% ing taun kang padha. Krisis iki sabanjuré sumrambah menyang kawasan Asia.
  
  Praja Thai miwiti babak pemulihan ing taun 1999; artatatané dadi kuwat watara 4,2% lan tuwuh 4,4% ing taun 2000, wujud asil saka èkspor kang kuwat-kang mundhak watara 20% ing taun 2000. Tuwuhing artatata ing taun 2003 dikira-kira 6,3%, lan 8% sarta 10% ing taun 2004 lan 2005.
  
  Sèktor pariwisata mènèhi sumbangan kang gedhé marang artatata Praja Thai. Rawuhé wisatawan ing taun 2002 (10,9 yuta) nuduhaké angka kang mundhak 7,3% saka taun sadurungé (10,1 yuta).
  
  Pamérangan administratif 
  Praja Thai dipérang dadi 76 propinsi (changwat), kang diklumpukaké sajeroning 5 golongan propinsi. Jeneng saben propinsi asal saka jeneng kutha Kraton propinsiné.
  
  Lor
   Chiang Mai
   Chiang Rai
   Kamphaeng Phet
   Lampang
   Lamphun
   Mae Hong Son
   Nakhon Sawan
   Nan
   Phayao
   Phetchabun
   Phichit
   Phitsanulok
   Phrae
   Sukhothai
   Tak
   Uthai Thani
   Uttaradit
  
  Wétan
   Chachoengsao
   Chanthaburi
   Chonburi
   Rayong
   Prachinburi
   Srakaeo
   Trat
  
  Kidul
   Chumphon
   Krabi
   Nakhon Si Thammarat
   Narathiwat
   Pattani
   Phang Nga
   Phattalung
   Phuket
   Ranong
   Satun
   Songkhla
   Surat Thani
   Trang
   Yala
  
  Lor-wétan
   Amnat Charoen
   Buriram
   Chaiyaphum
   Kalasin
   Khon Kaen
   Loei
   Maha Sarakham
   Mukdahan
   Nakhon Phanom
   Nakhon Ratchasima
   Nongbua Lamphu
   Nong Khai
   Roi Et
   Sakhon Nakhon
   Sisaket
   Surin
   Ubon Ratchathani
   Udon Thani
   Yasothon
  
  Tengah
   Ang Thong
   Ayutthaya
   Bangkok
   Chainat
   Kanchanaburi
   Lopburi
   Nakhon Nayok
   Nakhon Pathom
   Nonthaburi
   Pathumthani
   Phetchaburi
   Prachuap Khiri Khan
   Ratchaburi
   Samut Prakan
   Samut Sakhon
   Samut Songkhram
   Saraburi
   Sing Buri
   Suphanburi
  
  propinsi-propinsi mau sabanjuré dibagi manèh dadi 795 dhistrik (Amphoe), 81 sub-dhistrik (King Amphoe) lan 50 dhistrik Bangkok (khet) (gunggung nganti taun 2000), lan dibagi-bagi manèh dadi 7.236 pariklumpuk (Tambon), 55.746 désa (Muban), 123 kotamadya (Tesaban), lan 729 dhistrik sanitasi (Sukhaphiban) (gunggung nganti taun 1984).
  
  Pranala njaba 
  
   Pamaréntah Kerajaan Thailand-Situs resmi pamaréntah
   Thai Radio
   Thai TV
   Otoritas Pariwisata Thailand-Situs resmi pariwisata
  
   Kliping Kudeta Militer Thailand September 2006 
  
   
  Karajan ing Asia Kidul-Wétan