title: Telomer
text: Telomer (telomere) iku pérangan paling ujung saka DNA linear. Sanadyan kalebu sajeroning lèr DNA, telomer dudu ora ngode protéin apa waé, saéngga dudu wujud gen. Telomer duwé peran wigati sajeroning njaga kastabilan genom saben sel. Kanthi anané telomer, panggandhaan DNA sing dumadi sadurungé panyigaran sel bisa dilakokaké kanthi tuntas.
  
  Struktur lan fungsi telomer
  
  Struktur telomer 
  
  Telomer kasusun saka urutan basa-basa nukleotida kanthi motif tinentu sing ambal kaping atusan nganti éwonan. Ing manungsa, motif telomer sing ambal ya iku TTAGGG. Saliyané nukleotida sing nyusun lèr DNA telomer, ana uga manéka protéin sing bebarengan nglakokaké fungsi telomer. Kanggo njaga telomer, diperlokaké enzim mirunggan sing karan telomerase.
  
  Fungsi telomer 
  
  Sadurungé sigar dhiri, sel bakal nglakoni sapérangan fase. Salah sijiné ya iku fase S (fase sintesis) sing mungelaké panggandhaan kabèh lèr DNA sing nyusun genom. Panggandhaan DNA lumrahé dilakokaké déning enzim DNA-polimerase. Sanadyan mangkono, sintesis DNA sing dianut déning DNA polimerase ora mungelaké panggandhaan ing pérangan ujung DNA linar. Kanthi anané struktur telomer sing khas lan enzim telomerase panggandhaan lèr DNA bisa dilakokaké sakabèhé.
  
  Pranala njaba 
   Telomerase.org
  
  Biologi sel