title: Jambu ménté
text: Jambu ménté utawa jambu mété (Anacardium occidentale) ya iku jinis tuwuhan saka suku Anacardiaceae kang asalé saka Brasil lan duwé "woh" kang bisa dipangan. Kang kondhang saka jambu mété ya iku kacang mété utawa kacang ménté; wijiné kang racaké digaringké lan digoreng kanggo digawé panganan. Kanthi cara botani, tuwuhan iki dudu anggota jambu-jambuan (Myrtaceae) apamanèh kacang-kacangan (Fabaceae), nanging malah luwih cedhak kekerabatannè karo pelem (suku Anacardiaceae).
  
  Aran liya 
  Dikenal uga kanthi aran kaya jambu mèdè (Sd.); jambu mede utawa jambu mete (Id.); jhambu monyèt (Md.); jambu dwipa, jambu jipang, nyambu monyèt (Bl.); nyambuk nyĕbèt (Sas.); jambu érang, jambu monyét (Mink.); jambu dipa (Banj.); buwah monyet (Timor); buwah yaki (Manado); buwa yakis, wo yakis (Sulut); buwa yaki (Ternate, Tidore); buwa jakis (Galela); jambu daré, jambu masong (Mak.); jampu sèrĕng, jampu tapĕsi (Bug.); lan liya-liya.
  
  Ing basa Inggris diarani cashew (tree), kang dijupuk saka tembung Portugis kanggo ngarani wohé, caju, kang satemené uga silihan saka tembung basa Tupi, acajú. Lan jeneng génus (Anacardium) ngrujuk marang wujud woh sakabèhè kang kaya jantung kuwalik.
  
  Pemerian 
  
  Wit ukuran sedheng, dhuwur nganti 12 m, kanthi tajuk amba, akèh pang, lan ijo terus. Tajuk bisa dadi dhuwur lan nyempit, utawa cendhek lan amba, bergantung karo kondisi lingkungané. Godhong-godhonge manggon ing pucuk pang. Helai godhong duwé tangkai, bunder telur kuwalik, akèh kang pucuke lancip lan ujung bunder, nekuk manjero, gundhul, 8–22 × 5–13 cm.
  
  Berumah satu (monoesis), kembang kelamin campuran, ngumpul ing sewoh malai rata rambut alus, ambané 15–25 cm. Kelopak ana rambuté, 4–5 mm. Makutha lancip, lk 1 cm, putih banjur abang, ana rambuté. Woh geluk awarna soklat tuwa, bengkok, dhuwure lk 3 cm.
  
  Kagunan 
  
  Tuwuhan iki dirembakaké mligi kanggo dijupuk woh sajatiné. Kang dikenal umum minangka "woh", ya iku pérangan empuk kang membengkak wernané kuning utawa abang, satemené ya iku dasaré kembang (receptaculum) kang ngembang sawisé ana pembuahan. Woh satemené ya iku pérangan "monyet"é kang atos, coklat semu ireng isiné wiji kang bisa diolah dadi panganan; ya iku kacang mètè kang ènak. Kanthi cara tradhisional kacang iki racaké digoreng kanggo nyamikan karo ngombé teh utawa kopi; éwodéné kanthi cara modern saiki akèh minangka isi kanggo ngias panganan kaya coklat lan kué-kué.
  
  Sanajan dianggep kacang ing donya boga, ing ngèlmu botani kacang mètè satemené kalebu wiji tunggal saka woh sajatiné. Wiji iki diubengi karo thothok ganda kang ngetokaké getah kang ngemu urushiol, kang bisa gawé iritasi kulit manungsa. Ana wong alergi kacang mètè, nanging satemené kacang mètè arang gawé alergi tumrap manungsa yèn dibandingké karo kacang liyané. Saka kacang mete uga olèh diekstrak lenga kang dhuwur kualitasé. Kasil sampingé, ya iku kulit wiji, dimupangataké kanggo pakan unggas. Sajinis lenga uga diasilaké saka thothok woh mètè (CNSL, cashew nut shell liquid), kang dinggo déning indhustri lan uga minangka bahan kanggo ngawètaké kayu utawa jala.
  
  Cathetan sikil
  
  Pranala njaba 
  
   Handbook of Energy Crops - Anacardium occidentale L.
   Morton, Julia F. Fruits of Warm Climates. ISBN 978-0-9610184-1-2
   Pillai, Rajmohan and Santha, P. The World Cashew Industry  (Rajan Pillai Foundation, Kollam, 2008)
   Masasi High Quality Farmers' Products : Smallholder Cashew Production in Masasi, Tanzania
  
  Jambu
  Anacardiaceae