Is deze recensie positief of negatief?

Als je nu alleen maar Hector Babenco's 'Pixote' (1981, Brazilië; uitgesproken als 'pi-shot') zou zien, na een heleboel films te hebben gezien over straatkinderen, jeugdige delinquenten, kinderen in moeilijkheden (Truffauts 'The 400 Blows', Bunuels 'Los Olvidados', De Sica's 'Shoeshine', Nairs 'Salaam, Bombay!', Bressons 'Mouchette', Nugroho's 'Leaf on a Pillow', enz.), zou je bang kunnen zijn dat de benarde toestand van het kind in de film je niet meer raakt, omdat het al 'ontsynthetiseerd' is na de emotionele achtbaanrit die door de eerder geciteerde films in gang is gezet.<br />Gelukkig zal dat niet het geval zijn. en dat zijn hoofdrolspeler, Fernando Ramos da Silva (13 jaar oud in die tijd en zelf een straatkind) zo'n sobere, gekwetste voorstelling geeft, zo rauw in zijn eenvoud (dat geharde gezicht, die eenzame, verlangende ogen) dat het moeilijk is om er niet door geraakt te worden. (Zo'n gevoel kan tot zo'n verhoogd realisme leiden als je hoort dat het kind maar een kort leven heeft gehad, dat hij na de film betrokken is geweest bij straatmisdaden en vervolgens is vermoord. In de eerste helft van de film brengen Pixote en zijn mede- straatkinderen en delinquenten hun tijd door op een repressieve, door de overheid geleide opvoedingsschool, waar wreedheid en vernedering, verkrachting en moord de norm en cultuur zijn; waar ze gedwongen zijn hun'misdaden' te bekennen, op grond van het flinterdunne idee dat minderjarige criminelen volgens de Braziliaanse wet niet 'gestraft' kunnen worden voor hun misdaden. Voor deze kinderen is de dubieuze vrijheid die de straat hun biedt te verkiezen boven de strenge rehabilitatie die deze zogenaamde goedbedoelende autoriteiten hun bieden. Binnen de muren van dit zogenaamde beschermende instituut komen deze jonge zielen al snel tot de ontdekking dat liefde en zorg van hun ouders ook nergens te vinden zijn, zo niet in nog ergere mate. <br />(Voor Pixote is de enige manier om te ontsnappen het opsnuiven van gras en het opsnuiven van lijm, die in het geheim het tuchthuis binnengesmokkeld worden.)<br /><br />Als de kinderen in een kleinschalige 'opstand' uitbarsten om eindelijk uitdrukking te geven aan hun collectieve verlangen om terug te keren naar de buitenwereld <0xE2><0x80><0x93> hun 'thuis' <0xE2><0x80><0x93> zijn de intensiteit en de vorm van die opstand van zo'n omvang dat je niet anders kunt dan denken aan de opstand van de schooljongens in Jean Vigo's invloedrijke 'Zero for Conduct'. Het is alleen dat in 'Pixote' het 'opruien' op straatniveau plaatsvindt.<br />Als Pixote en zijn kleine groep eenmaal weer op straat zijn (de film). In de tweede helft van hun leven gaan ze zich bezighouden met diefstal, pooierschap en drugshandel, waarbij ze kennismaken met Sueli, een toegetakelde maar vriendelijke prostituee. Sueli sluit zich gewillig aan bij de vier verloren zielen, op zo'n manier dat ze toestaat dat haar klanten door hen worden bestolen en dat ze meer dan moederlijke zorg biedt (tenminste aan een van de kinderen).<br />Je zou denken dat de straatkinderen eindelijk de enige persoon hebben gevonden die hun de liefde en warmte kan geven die ze zo hard nodig hebben in hun leven. Maar hoe dubieus de vrijheid is die deze kinderen menen te genieten op straat, deze pas ontdekte'moederlijke figuur' kan niet anders dan voor altijd blijven. En tijdens die beslissende scène waarin Pixote, daartoe aangezet door de omstandigheden, niet alleen Sueli's arrogante Amerikaanse klant neerschiet, maar ook zijn mede-straatjongen Dito (meer dan een zoon van Sueli), gaat hij daarna letterlijk terug naar zijn 'vroegste jeugd', terwijl hij aan de rechterborst van de gedesoriënteerde vrouw zuigt, en ter plekke zijn verlangen naar ouderlijke genegenheid opwekt, een beeld op zich dat zowel droevig als verontrustend is.<br />Het is op deze manier dat Sueli, waarschijnlijk in een poging haar 'zintuigen' terug te krijgen, Pixote jammerlijk wegduwt uit zijn 'voedende' positie en hem afwijst, voorgoed. Zo komt Pixote in een stil, hartverscheurend moment overeind, met dat jong-oude gezicht en die norse ogen (die in een andere context wel iets weg hebben van het gezicht van de jongen in Elem Klimovs hartverscheurende 'Come and See'), hij trekt zijn jas aan, pakt zijn pistool (ja, een pistool!) en vertrekt naar nergens, over de treinrails lopend terwijl het ochtendlicht net begint te verschijnen. Met die scène doet Babenco misschien wel een huldebetuiging (onder andere aan vele andere huldebetuigingen in verschillende films!) aan de iconoclastische slotscène in Truffauts 'The 400 Blows'.<br />Maar terwijl we drie jaar later te weten komen wat er van Antoine Doinel is geworden in de korte film 'Antoine et Colette' (evenals in drie andere speelfilms in de jaren daarna), blijven we in het duister tasten naar wat er voor Pixote in het verschiet ligt nadat hij eindelijk uit het laatste beeld is verdwenen, want dat is de laatste keer dat we dit echte straatkind te zien krijgen (ondanks het lot dat hem uiteindelijk in het echt overkwam).<br />'Pixote' is misschien niet zo grillig als 'The 400 Blows' of zo hallucinerend als 'Los Olvidados', maar het valt nog steeds op tussen films met een gelijksoortig thema en structuur vanwege zijn eenvoudige, rauwe kracht.