Met wat voor sentiment zou je deze recensie beoordelen?

'The Merchant of Venice' is een van Shakespeares bekendere stukken en wordt nog steeds regelmatig opgevoerd in het theater. Het is echter ongelooflijk dat deze film de eerste Engelstalige versie lijkt te zijn die voor de bioscoop is gemaakt in plaats van voor de televisie. In de begindagen van de filmindustrie zijn er een aantal versies gemaakt in Engeland en Amerika, maar dat waren allemaal stille films.<br />De reden voor deze verwaarlozing van het stuk kan te maken hebben met gevoeligheden over het zogenaamde antisemitisme in het stuk, een onderwerp dat sinds de opkomst van de nazi's in 1933 nog gevoeliger is geworden. Dat verklaart misschien waarom alle eerdere versies in het stille tijdperk zijn gemaakt; in 1908 of 1922 zou het gemakkelijker zijn geweest Shylock als een rechttoe rechtaan schurk af te schilderen dan tegenwoordig. Maar naar mijn mening is de film helemaal niet antisemitisch. Men moet niet vergeten dat er tijdens Shakespeares leven geen gevestigde joodse gemeenschap in Engeland was; de joden waren aan het eind van de 13e eeuw door Edward I verdreven en mochten pas terugkeren in de tijd van Cromwell, zo'n veertig jaar na Shakespeares dood. Voor zover we weten is Shakespeare nooit naar het buitenland gereisd, dus het lijkt heel goed mogelijk dat hij zelf nooit joden persoonlijk heeft gekend of zelf de gevolgen van het antisemitisme heeft ervaren. Het stuk gaat niet alleen over de joodse kwestie, maar is onder andere ook een analyse van de bijtende gevolgen van religieuze vooroordelen. Het zou in feite een gecodeerd onderzoek kunnen zijn naar de wederzijdse antipathie tussen katholieken en protestanten in het Engeland van de Tudors (iets waar Shakespeare beslist ervaring mee zou hebben gehad) en een oproep tot meer tolerantie tussen hen beiden.<br />Toen, net als nu, hadden traditionele antisemitische stereotypen altijd joden als hebzuchtig afgeschilderd, maar Shylocks voornaamste zonde is geen hebzucht; als dat zo was, zou hij zeker Bassanio's aanbod hebben geaccepteerd om hem zesduizend dukaten te betalen, twee keer zoveel als Antonio had geleend. De ergste zonde is woede, en de wortel van die woede is de manier waarop hij en zijn mede-joden door de christenen van Venetië worden behandeld. Niet alleen worden joden in het algemeen als tweederangs burgers beschouwd, maar joodse geldschieters zoals Shylock zijn vooral het doelwit van misbruik, ook al zijn de diensten die ze verlenen noodzakelijk voor de Venetiaanse economie. Het stuk toont de corrumperende uitwerking van vooroordelen. Niet alleen corrumperen dit soort opvattingen de christenen die ze uitdragen, ze kunnen ook de joden corrumperen die eronder lijden. Shylocks wraakzucht is buiten alle proporties ten opzichte van het onrecht dat hem is aangedaan. Door op hem te spugen en hem een hond te noemen, gedraagt Antonio zich als een boerse kwezel, maar boersheid en kwezelarij worden over het algemeen niet beschouwd als misdaden die de doodstraf verdienen. Bovendien probeert Shylock zich te wreken op Antonio, niet alleen voor het onmiskenbare onrecht dat Antonio hem heeft aangedaan, maar ook voor alle onrecht, echt en denkbeeldig, dat hij door toedoen van de christelijke gemeenschap heeft geleden, zoals het huwelijk van zijn dochter met Lorenzo.<br />Het strekt de regisseur van de film, Michael Radford, en diens ster, Al Pacino, tot eer dat zij al deze kwesties begrijpen. Shylock heeft aanvankelijk een soort boze waardigheid over zich, die geleidelijk plaatsmaakt voor wraakzuchtige woede en ten slotte, na zijn vernedering in de processcène door de redenering van Portia, voor pathos. We zien duidelijk dat hij het instrument van zijn eigen vernietiging is geweest, maar we kunnen nog steeds met hem meevoelen. Naar mijn mening zijn geen van de optredens die ik van Pacino heb gezien ooit zo goed geweest als die in de eerste twee Godfather-films (niet _Scent of a Woman_, waarvoor hij een Oscar won, en zeker niet _Godfather III_ ), maar'_The Merchant of Venice_ komt daar het dichtst bij. De andere acteerprestatie die opviel was die van Lynn Collins.' De stralende Portia, die haar zinnen met grote helderheid en eenvoud uitspreekt en de intelligentie en vindingrijkheid tentoonspreidt die haar personage meer maken dan alleen maar een romantische heldin. Ik was minder onder de indruk van de Antonio van Jeremy Irons, die me te passief leek. Antonio is een complex personage, deels een trouwe vriend, deels een melancholieke contemplatief, deels een religieuze fanaticus en deels een ondernemende kapitalist. Hoewel Irons de eerste twee aspecten van zijn personage goed in de hand had, was het moeilijk je voor te stellen dat zijn Antonio iemand van een ander geloof zou uitschelden of dat hij zijn hele hebben en houden in de waagschaal zou stellen voor riskante handelstransacties.<br />Radfords interpretatie van het toneelstuk werd aangevallen door de filmcriticus van de _Daily Telegraph_ die, hoewel hij Pacino's rol bewonderde, de filmcriticus van de _Daily Telegraph_ was. Ik ben het niet eens met deze benadering. Het theater en de bioscoop zijn twee totaal verschillende media, en hoewel er in de bioscoop een paar opvallende modernistische benaderingen van Shakespeare zijn geweest (zoals 'Driekoningenavond' van Trevor Nunn), is een traditionele benadering vaak de beste. (Ik gaf bijvoorbeeld de voorkeur aan Zeffirelli's 'Romeo en Julia' boven Baz Luhrmanns 'Romeo en Julia'. Het idee dat we Shakespeare alleen kunnen waarderen in een moderne vermomming is pure intellectuele luiheid; we zijn niet bereid de moeite te nemen om onze grootste schrijver te zien in de context van de elizabethaanse samenleving die hem heeft voortgebracht, maar geven er de voorkeur aan hem te zien gekleed als een surrealistische man uit de twintigste eeuw.<br /><br />Radfords traditionele benadering stelt ons niet alleen in staat om in te zien dat onverdraagzaamheid en wraakzucht eeuwenoude, universele problemen zijn, maar zorgt ook voor een visueel opvallende film. In het stuk worden de scènes die zich in Venetië afspelen gekenmerkt door turbulentie; die in Portia's landhuis in Belmont zijn gelukkiger en vrediger. In de film werden de Venetiaanse buitenscènes op locatie opgenomen tegen een achtergrond van mistige, winterse, grijze luchten, vergelijkbaar met de look die werd bereikt in 'Don't Look Now'. De met kaarsen verlichte interieurs, met gezichten die helder verlicht waren tegen een donkere achtergrond, deden denken aan de chiaroscuro-effecten van een schilderij van Caravaggio; ik vermoed dat dit opzettelijk was, aangezien Caravaggio een tijdgenoot van Shakespeare was. In tegenstelling tot het donkere of mistige Venetië werden de Belmont-scènes (gefilmd in een betoverende Palladiaanse villa op een eiland in een meer) gekenmerkt door zonneschijn of vredig maanlicht.<br />Dit is een van de beste Shakespeare-bewerkingen van de afgelopen jaren; een intelligente en visueel aantrekkelijke blik op een complex toneelstuk.<br />Een paar fouten. We zien een zwarte zwaan op het water voor Portia's huis. Deze vogels komen uit Australië en zijn pas na 1596, de datum waarop de film is opgenomen, naar Europa gekomen. Het portret van Portia in de loden kist is geschilderd in de stijl van de Florentijnse Botticelli, die ongeveer een eeuw voor die datum actief was. Lynn Collins doet misschien denken aan een Botticelli-schoonheid, maar het lijkt onwaarschijnlijk dat een Venetiaanse dame aan het eind van de 16e eeuw zichzelf heeft laten schilderen in de stijl van het eind van de 15e eeuw in Florence.