Wat is het sentiment van de recensie?

Wat Bergman ons te vertellen heeft, is: 'Stel dat al die ellende hier in Zweden is gebeurd, met aardige mensen zoals wij?' En wat hij ons in het Zweeds geeft, met Zweedse acteurs op Zweedse locaties (en met zo te zien echte Zweedse militaire voertuigen) is wat we kennen uit oorlogsfilms die in bijna elk ander land in Europa zijn opgenomen: alle verwarrende invasies en tegen-invasies, politieke leugens, interneringskampen, valse bekentenissen, rechtstreekse executies, martelingen, overlopers, 'collaborateurs', enzovoort. Net als in een modern kort verhaal wordt het in het abstracte gedaan, zonder echte namen, steden of landen. Maar de sterkste partij zijn de 'nazi's': ze paraderen gewichtig rond en sommigen dragen glimmende knielaarzen. Een van hen zwiept zelfs met een rijzweep (oké, het is eigenlijk een wandelstok). Het slachtoffer heet Rosenberg. Afgezien van de schaamte die ze voelen omdat ze smerigere manieren hebben gevonden om te overleven <0xE2><0x80><0x93> en wie zou niet doen wat zij hebben gedaan? <0xE2><0x80><0x93> suggereert dit alles dat de titel duidelijk bedoeld is om te verwijzen naar de de facto medeplichtigheid van Stockholm aan de nazi's. Sterker nog, wat we te zien krijgen is hoe Zweden eruit had kunnen zien als Duitsland om iets meer dan mijnconcessies had gevraagd.<br />De eerste helft is een zwarte komedie. We zien de 'nevel van de oorlog' vanuit het gezichtspunt van een komisch passief stel dat de troepen overal om zich heen negeert, de lange konvooien, de gebombardeerde gebouwen, de nieuwsberichten enzovoort. Ze nemen niet eens de moeite om een werkende radio te vinden. Ze zijn het toppunt van 'Niet in mijn achtertuin'. Ze praten over wijn en vossenbessen; ondertussen worden vrienden op mysterieuze wijze opgeroepen en verschijnen er steeds meer troepen in de stad. Ze tonen geen enkele nieuwsgierigheid naar de oorlog die al vele jaren om hen heen woedt.<br />De man (Von Sydow) is beschaafd, pruilerig en een navelstaarder; de vrouw (Ullman) is iets impulsiever, hartstochtelijker en naar buiten gekeerd. Het is een prachtige scène waarin de man over zijn viool praat: de fabrikant, zegt hij achteloos, heeft in de napoleontische oorlogen gevochten, maar zijn eigen belangstelling gaat niet uit naar het culturele artefact in zijn hand, of om precies te zijn, naar zijn eigen warme gevoelens over het bezit ervan en naar de zekerheid die dat bezit hem geeft. Niet in mijn achtertuin! Maar als de oorlog eindelijk hun landelijke idylle verstoort, wordt de schuchterheid van de man, een ergernis in goede tijden, een last die hij uiteindelijk overcompenseert, zoals Bergman op subtiele en fraaie wijze laat zien. Absoluut de moeite waard om te zien.