Wat voor toon heeft de volgende recensie?

Films lijken in twee categorieën te vallen: films die bestaande maatschappelijke waarden en overtuigingen versterken, en films die die waarden en overtuigingen tegenspreken. Deze film is een verschuiving van 180 graden van de idealistische retoriek in films als 'The Longest Day' en 'The Green Berets', die in vergelijking daarmee meer op Disney-fantasieën lijken. Het 'Apocalypse Now!'-project, de productie en de daaruit voortvloeiende film, is 'Heart of Darkness', dat is gemoderniseerd tot een psychologisch horrorverhaal van de laat-twintigste-eeuwse postmodernistische variëteit. De cast en de crew die eraan hebben gewerkt, kunnen zich waarschijnlijk wel inleven in de angstaanjagende plaatsen die de menselijke geest kan bereiken. Dit is het lot van Joseph Conrads oorspronkelijke personage Kurtz, die in 1901 een literair wezen werd en later in Eliots 'The Hollow Men' wordt genoemd. (Mistah Kurtz, hij is dood) uit 1925. Hoewel noch een zuiver verslag van Conrads 'Heart of Darkness' (1901) noch een verslag uit de eerste hand van de ervaringen in Vietnam, kan 'Apocalypse Now!' bogen op een meesterwerk dat de omhulling van het cinematografische potentieel heeft aangescherpt. 'Apocalypse' gaat niet alleen over de 'gruwelen' van de oorlog op zich, zoals 'Platoon' en 'De Hertenjager', maar over de duistere gevoeligheid van de menselijke natuur zoals geopenbaard door de rauwe en vernederende confrontaties van gewelddadige conflicten op grote schaal. Apocalypse Now! is niet zozeer gezien als wel ervaren. <br />Het grootste deel van de film gaat over de reis van een getrainde, geheime huurmoordenaar, kapitein Benjamin Willard (Martin Sheen in een optreden voor een legergroep), aan boord van een Amerikaanse militaire boot die een naamloze rivier oversteekt naar het hart van Vietnam en Cambodja, een plek waar weinig westerlingen ooit zouden komen. Zijn missie is om kolonel Kurtz (Marlon Brando) te elimineren, een beroepsofficier van de Special Forces Division van het Amerikaanse leger die de lieveling van het Amerikaanse leger was totdat hij ongeoorloofd afwezig was en een verrader werd in de diepe, niet in kaart gebrachte jungles tussen Vietnam, Laos en Cambodja. Volgens het officiële rapport is de kolonel krankzinnig geworden, maar naarmate de gebeurtenissen zich voordoen, is hem iets anders overkomen wat veel angstaanjagender is dan gewoon krankzinnigheid. De opdracht van Sheen is om de kolonel te elimineren zonder dat het Amerikaanse publiek er iets van te weten komt.<br />De film is nogal episch. De tocht langs de rivier bestaat uit verschillende scènes waarin Sheen en zijn bemanning verschillende 'aspecten' van de oorlog op het grondniveau ontmoeten. Het Amerikaanse publiek van de jaren zeventig had waarschijnlijk nog nooit zo'n soort film gezien, misschien met uitzondering van 'The Deer Hunter', die het jaar daarvoor was uitgebracht. De eerste, en een van de opmerkelijkste, is een helikopterbataljon onder leiding van Col Kilgore (Robert Duvall in een met een Oscar bekroonde voorstelling) die een kruising is tussen generaal Robert E. Lee en Richard Wagner. als hij hulpeloze dorpen bombardeert. Zijn regel 'I love the smell of Napalm in the morning' is een van die vaak geciteerde zinnen uit de annalen van de cinema. Andere ontmoetingen omvatten een amfitheater waar dienstplichtige soldaten vermaakt worden door types als Hugh Heffner en Playboy-bunny's.<br />Ondanks alle catastrofes in de productie die het onmogelijk maakten deze film in de bioscopen te krijgen, is het opmerkelijke aspect van deze film het ijsberen. De oorspronkelijke vertoning (niet de latere Redux-versie) is van een hoog niveau, totdat de kijker emotioneel bereid is de climax van de confrontatie tussen Willard en Kurtz aan te kunnen. Het vreemde gesprek tussen Willard en Kurtz is alleen al de toegangsprijs waard. En sommige opnamen van zowel _Sheen_ als _Brando_ zijn op bepaalde plaatsen de grimmigste en angstaanjagendste beelden die ooit op film zijn vastgelegd. Zelfs films als die van Clive Barker, Wes Craven en David Cronenberg hebben in termen van gruwelijke beelden niets met Coppola te maken. Met name de Kurtz van Brando is zo angstaanjagend dat de meeste andere horrorfilms daarbij vergeleken tam lijken, wat komt door de erkenning dat de verschrikking niet van buitenaf komt, maar van binnenuit.<br />Zonder al te veel prijs te geven staat de oplossing van Coppola voor het hoogtepunt van de film bekend als een van de meest vernieuwende cinematografische onthullingen. Coppola was bang dat de onvermijdelijke slotscène in een melodrama zou ontaarden en dat de sfeer van de donkerder tinten van de film erdoor zou worden aangetast. Hij wist niet hoe hij dat voor elkaar moest krijgen, totdat zijn vrouw de regisseur aanmoedigde om getuige te zijn van het ceremoniële offer van een os, zoals dat werd uitgevoerd door de inboorlingen met wie Coppola in 'zijn' dorp als figurant meespeelde in de scènes met Kurtz. Na het kijken kreeg Coppola zijn einde te zien, en dat is een van de meest verontrustende en tegelijkertijd mooiste scènes in de geschiedenis van de Amerikaanse filmindustrie. Of je er nu van houdt of er een hekel aan hebt, geen enkele westerse kijker zal na het zien van deze scène nog dezelfde zijn.<br /><br />Deze film is niet voor iedereen geschikt, net zomin als Conrad's.' De oorspronkelijke roman van Coppola is niet het soort boek dat je in een vliegtuig leest. Het zijn niet alleen het geweld en de zinloosheid van geweld die voor de meeste Amerikaanse kijkers moeilijk te bevatten zijn. Het is de naakte ontsluiering van aspecten van het menselijk bestaan die zo ver verwijderd lijken van het Amerikaanse leven in de voorsteden, die deze film voor de gemiddelde bioscoopbezoeker moeilijk te hanteren maken, en zo hoort het ook. Coppola heeft geen familiefilm gemaakt. Maar als de kijker het grotere doel ervan kan begrijpen, valt er veel te halen uit Apocalypse Now!. Als je op zoek bent naar een filmervaring om eerdere opvattingen over Amerikaanse gevoeligheid en heldhaftigheid te bevestigen, kun je beter bij John Wayne blijven. 'Apocalypse Now' zal je meenemen naar een wereld waarvan je dacht dat je die nooit eerder had bezocht, en het verontrustende ervan is dat je die misschien herkent.