Met wat voor sentiment zou je deze recensie beoordelen?

Sprekende Radio ziet hoe een man per ongeluk door het leven strompelt, de Amerikaanse Droom, van het standaardbaantje dat hij in een winkel heeft, tot presentator van een plaatselijk radioprogramma, waarna hij meteen doorstroomt naar hetzelfde baantje dat pas later in het hele land op de markt kwam. Het is een rol die hij aanneemt door zijn eigen agressie en natuurlijke neigingen, een schuimende, waanzinnige benadering van de vrijheid van meningsuiting terwijl hij zo ongeveer alles en iedereen aanvalt, zelfs degenen die hem vaak aanroepen om het met hem eens te zijn of hem een compliment te maken. Het is vermakelijk en de moeite waard om je voor af te stemmen, maar bovendien is het een kwestie van afwijzing en antagonisme tussen twee dingen die voortkomen uit de dingen die in het beroepsleven in de westerse wereld worden aangemoedigd. Dit tegenover een man die via de Amerikaanse Droom tot de top van zijn spel komt en in vrijheid van meningsuiting, terwijl mensen een man wel aardig vinden, maar alles behalve aardig vinden wat hij zegt.<br />Talk Radio begint met een montage van hoge, torenhoge gebouwen in een zakenwijk van Dallas, Texas. De wolkenkrabbers worden gefilmd vanuit een hoek en met een toren boven de kijker, plus al het andere in de directe omgeving, terwijl de stem van één man door de beelden brult en uitspraken en informatie uitschreeuwt over de dingen die het scherm domineren. Ze zijn de letterlijke weergave van het kapitalisme, terwijl de stem van wat we als radio-dj leren kennen, de mondelinge weergave is van het vrije westen: persoonlijke uitspraken en meningen over alles en nog wat. Stone zal zijn film precies zo afronden als hij hem is begonnen, hoewel de film alles behalve een cirkelvormige reis is van wat voor soort dan ook terwijl de personages monumentale veranderingen ondergaan in zowel wat ze zien als in hun algemene levensonderhoud. De opnamen van de gebouwen fungeren eerder als een anker waar omheen de studie wordt geobserveerd. De ideologieën en ideeën van een manier van leven bestaan; mensen onderschrijven ze, maar ze doen er meer kwaad dan goed aan; vóór het opnieuw invoeren van deze trotse manier van leven die zal blijven bestaan door het uitroeien van het soort mensen dat in de film te zien is tot iets of iemand de dingen drastisch verandert.<br />De dj is Barry Champlain, een man met een radioshow op een plaatselijke Texaanse zender die met zo ongeveer alles te maken heeft. De enigszins zorgeloze houding van Barry ten opzichte van een nogal explosieve inhoud wordt duidelijk als hij na één telefoontje met een kwezelachtige man die onlangs een Holocaust-museum heeft bezocht, een jonge drugsverslaafde aan de lijn krijgt wiens vriendin zogenaamd een overdosis heeft genomen, en die vervolgens wordt berispt en bespot in een pizzeria. Voor ons komt de inhoud nogal schokkend over; voor deze mensen lijkt alles gewoon te zijn, en dat zaait in ons, de nieuwkomers in dit alles, ernstige zaadjes van twijfel en afgrijzen.<br />Waar Barry's programma over gaat, lijkt nooit echt duidelijk te worden: alles en niets. Sterker nog, de tijd wordt genomen in de vorm van jingles of dialogen die de programma's onmiddellijk voorbereiden en posten. De programma's van Barry's show gaan over specifieke onderwerpen: tuinieren, bijvoorbeeld, en worden gepresenteerd door kalme sprekende en methodische mensen die, daar ben ik van overtuigd, niet voortdurend van het ene willekeurige of extreme onderwerp naar het andere vliegen om de inzet te verhogen. Je vraagt je af wat Barry's jingle is, het soort dat rond lunchtijd wordt gedraaid tijdens de show van iemand anders: 'Straks komt Barry Champlain! Over de dorpsgek en de psychotische drugsverslaafden!' Het inleidende stuk van zijn show heeft inderdaad een zakelijke toon, een geschreeuw naar het publiek, begeleid door een luid rocknummer.<br />Barry's succes komt tot uiting in het voorstel voor de nationale omroep. Het komt voort uit een confrontatie en een relatie die gebaseerd is op de minachting die hij voor zijn luisteraars heeft en die zij voor hem hebben. Het verder uitbreiden van het materiaal en het verhogen van de inzet moet de vraag oproepen hoe ver ze denken te kunnen gaan, en of het de moeite waard is om dit voor de lol te doen. Pas als het programma op dit niveau van uitzending is gekomen, lijkt Barry voor het eerst in zijn televisieleven van zijn stuk te raken, als een vermeende serieverkrachter zich meldt en vrijwel iedereen enigszins verbijsterd achterblijft. Op dat moment blijft de camera even op Barry rusten, en door de dieptewerking van het beeld omvat die zelfde torenhoge gebouwen waarmee de film is begonnen, buiten het raam, vlak achter Barry. Ze blijven hoog en trots. Met name over de ideologieën die ze aanhangen. Op dit soort vrijheid van meningsuiting is in de loop der jaren gebouwd, en deze voortzetting van de vrijheid van meningsuiting in het verruimen van Barry's show als een man die de ladder van zijn beroep bestijgt, botst plotseling met het soort inhoud dat wordt geboden. Alles gaat te ver, en met die vrijheid zou er in elk geval een gevoel van helderheid moeten komen, in plaats van alleen maar genot.<br /><br />Oliver Stone maakte Talk Radio midden in een fascinerende en explosieve periode van filmmaken die hij aan het eind van de jaren tachtig doormaakte. In die tijd produceerde hij in vrij korte tijd een serie zeer goed ontvangen films, te beginnen met een van mijn favoriete oorlogsfilms in het peloton, waarna hij doorging met de vrij briljante Wall Street en uiteindelijk afsloot met jfk uit 1991. Je zou zelfs kunnen zeggen dat deze serie tot halverwege de jaren negentig doorging met Natural Born Killers. Talk Radio is net als zijn hoofdpersonage in die zin dat hij luid, bulderend, grimmig en confronterend is. Het is geen antikapitalisme, maar het is erop gericht een grens te trekken tussen wat als amusement wordt beschouwd en wat gewoon te ver gaat omwille van populariteit en rijkdom. Talk Radio is in elk geval een film die in het geheugen blijft hangen.