Wat is het sentiment van de recensie?

Je moet uitkijken met wie je praat over het kijken naar lange films van twaalf uur. Mensen zouden gemakkelijk kunnen denken dat dit een soort van regelmatig voorkomende gebeurtenis is <0xE2><0x80><0x93> in feite zijn zelfs in de wereld van de 'arthouse'-film zulke gigantische looptijden om voor de hand liggende redenen uiterst zeldzaam. Dit is een van de dingen die Hollywood en arthouse gemeen hebben: de algemeen aanvaarde looptijd van 90-120 minuten, met een minderheid van films die de drie uurgrens durven te benaderen, maar zelden overschrijden. Om die reden is een film als _Out 1_ (looptijd: 729 minuten) een uitdaging voor zelfs de meest geharde cinefiel, en het verklaart in zekere zin waarom de film slechts bij een handvol gelegenheden is vertoond en nog steeds extreem moeilijk te vinden is.<br /><br />Oorspronkelijk bedacht als tv-serie door de eigenzinnige Nouvelle Vague-regisseur Jacques Rivette, trok de film weinig belangstelling van de Franse netwerken, en kreeg hij in plaats daarvan een korte theatrale doorloop (Peter Watkins was gedwongen ongeveer hetzelfde te doen met zijn briljante pseudodocumentaire _The War Game_, hoewel dat meer te maken had met staatscensuur dan met looptijd). In 1971 is Out 1 een paar keer vertoond bij een handjevol retrospectieven van Rivette, en velen die hem hebben gezien, onder wie de gerespecteerde Amerikaanse recensent Jonathan Rosenbaum, hebben hem uitgeroepen tot een van de grootste films aller tijden.<br />Is dat zo? Nou, ja, als je van Rivette houdt. Dat alleen al is een groot 'als', want Jacques Rivette is nooit een commercieel succesvolle regisseur geweest. Slechts twee van zijn films waren een succes (Celine en Julie Go Go Boating (1974) en La Belle Noiseuse (1991), allebei subliem), en veel ervan zijn nog steeds moeilijk te vinden op dvd (Out 1 is pas sinds kort op internet te vinden nadat een zeldzame videoband was ge<0xC3><0xBC>pload). Toch geniet hij veel respect binnen de filmwereld, en met reden: zijn speelse, surrealistische verhaallijnen, gevoel voor ritme en gebruik van improvisatie maken hem tot een van de meest unieke en bevredigende filmmakers van de filmwereld.<br />Uit 1 gaat over een thema dat in al Rivettes films terugkomt: de aard van het acteren, met name in de context van theater en improvisatie. Zijn fascinatie voor acteren maakt dat Rivettes films een veel geco<0xC3><0xB6>rdineerder proces zijn dan veel van zijn tijdgenoten, omdat de improvisatieaspecten acteurs in staat stellen een veel actievere rol te spelen bij het samenstellen van de film. Out 1 is ruwweg verdeeld in vier hoofdverhalen, die naarmate de film vordert steeds meer met elkaar verweven raken en vervagen: twee toneelgezelschappen, die elk proberen postmoderne, theatrale versies van toneelstukken van Aeschylus te maken; de andere twee afzonderlijke kruimeldieven (gespeeld door de Vage Vage iconen Jean-Pierre Léaud en Juliet Berto) die excentrieke methoden proberen te ontwikkelen om geld te verdienen; en een overkoepelend plot dat draait om een mysterieuze, door Balzac geïnspireerde samenzwering rond een organisatie die bekendstaat als 'de dertien'.<br /><br />Zoals bij elke Rivette-film die een'samenzwering'-verhaal bevat, zijn de mysteries en geheime organisaties weinig meer dan een dwaalspoor. Terwijl de personages langzaam worden verkend en onthuld, en hun plannen en intermenselijke banden verbrokkelen, wordt de film steeds meer symbolisch voor de ennui van na 1968 en het verval van de idealen van dat tijdperk. Voor een film die in 1971 was gemaakt, waren dit opmerkelijk vooruitziende thema's; een andere Franse regisseur in Jean Eustache zou dit onderwerp al even bevredigend aanpakken in zijn meesterwerk The Mother and the Whore uit 1973. Maar dit is niet de grens van de reikwijdte van Uit 1. Het eerste deel van de serie bestaat uit acht afleveringen van elk ruwweg 90 minuten (het begin van elke aflevering bevat een korte, abstracte zwart-witmontage van de gebeurtenissen van het vorige hoofdstuk), en uit 1 is niet minder de moeite waard dan een goede tv-serie, en kan zelfs beter worden ervaren als het om één aflevering per keer gaat. Dat wil niet zeggen dat het geen uitdaging blijft als je het in segmenten bekijkt. Net als de meeste Rivette-films gebruiken ze de eerste paar uur alleen maar om de karakters vast te leggen voordat ze zich aan de plot gaan wijden, en sommige van die vroege scènes (vooral de reeksen waarin de zwaar geabstraheerde 'oefeningen' van de acteurs worden afgebeeld) lijken eindeloos lang. Deze scènes zijn echter belangrijk, niet alleen als verkenning van de improvisatiemethoden die zowel letterlijk als figuurlijk een rol spelen in de film, maar ook als methode om de kijker aan te passen aan het ietwat trage tempo van de film. Paradoxaal genoeg maken lange scènes lange films veel draaglijker voor het publiek, en dat inzicht heeft Rivette ertoe gebracht om samen met modernere regisseurs als Michael Haneke en Béla Tarr films te maken met minder commerciële looptijden, die niettemin het vermogen behouden om de kijkers geboeid te houden.<br />In een film die in veel opzichten over acteren gaat, is het acteren fantastisch. Er komen veel beroemde Vaudeville-gezichten in voor, onder wie de eerder genoemde Léaud en Berto, de gevierde Michel Lonsdale en de vaste Bulle Ogier. Zelfs een andere legendarische regisseur in Eric Rohmer krijgt een grote rol als professor Balzac, die in een cruciale scène verschijnt. De mensen en de architectuur van Parijs in 1971 lijken echter een even belangrijke rol te spelen <0xE2><0x80><0x93> de stadsgezichten, de menigtescènes en de geïnteresseerde toeschouwers vervagen in de tijd, een document van een plek op een punt in de geschiedenis. Na iets meer dan 720 minuten eindigt de film in een onmogelijk korte, raadselachtige noot; maar de uitputtende reis die de kijker heeft gemaakt, zit zo vol mogelijkheden, ingewikkeldheid en spontaniteit, dat het vergeeflijk zou zijn als je helemaal opnieuw zou willen beginnen, of de volgende twaalf uur in het leven van deze personages zou willen zien. Voor degenen die veel soorten cinema hebben gezien en denken dat ze alles hebben gezien wat de kunstvorm te bieden heeft, is Af 1 een herinnering dat cinema het potentieel heeft om zoveel meer te zijn dan de huidige conventies toelaten en in zoveel meer richtingen uit te waaieren. Voor filmmakers, filmcritici en kunstenaars van alle pluimage is dit iets om te koesteren.