Wat voor toon heeft de volgende recensie?

Een recente heruitgave van de Franse misdaadfilm (oorspronkelijke titel: 'Du Rififi Chez les Hommes'), met zijn beroemde 20 minuten durende stille juwelenroof, verschijnt nu in de VS in een schitterende nieuwe uitgave van The Criterion Collection, met verbeterde ondertitels en een paar extra's. Jules Dassin was een Amerikaan (geboren Julius Dassin in Middletown Connecticut) die gedwongen was films in Europa te maken omdat hij op de zwarte lijst stond. Rififi kreeg veel publiciteit in de VS en deed het goed in de kunstwereld. Later werd Dassin in de VS veel beroemder door 'Never on Sunday' (1960) met zijn vrouw, de Griekse actrice en politieke activiste Melina Mercouri in de hoofdrol. 'Zorba de Griek', dat zelfs in Caïro een grote hit was.) Op de nieuwe Rififi-dvd staat een interview met Dassin. Ik wist niet dat een van de belangrijkste overvallers, Cesar de Milanese, werd gespeeld door Dassin, die ingreep toen de oorspronkelijke acteur niet beschikbaar was. Hij is een van de meest memorabele personages, een opgedirkte Italiaanse kluiskraker die geen Frans spreekt.<br />Hoewel deze klassieker alle attributen heeft van een Franse film noir <0xE2><0x80><0x93> de zwart-witte schemerwereld van goed verlichte appartementen, glanzende zwarte auto's, mannen in pak, de nachtclubscènes, inclusief een dramatisch gefilmd en belicht titellied in de club, de ijzige gezichten en de Gauloises in de hand of mond <0xE2><0x80><0x93> geloof ik niet dat het zo is.' De films van Melville zijn even sfeervol of hebben net zo'n uitgesproken stijl als die van Melville. Maar dan is er nog de fascinerende beroving, die vandaag de dag nog steeds als een krachttoer wordt beschouwd. Het gaat als een trein, met een fijn gevoel voor vakmanschap en teamwork onder de overvallers. Sommige nieuwsgierige agenten worden efficiënt aangepakt. Als ze naar huis zijn gegaan en de buit verdelen, gaat het al snel mis als een van de spelers slordig wordt en een dame een ring met een armband van een miljoen dollar geeft. Is er ooit een berovingsfilm geweest waarvan de daders nog lang en gelukkig hebben geleefd?<br />' Dassin, een Amerikaanse regisseur die een ongebruikelijk gevarieerde en exotische carrière achter de rug heeft, verdient alle eer. Hij nam een roman die zo conventioneel was dat hij hem zou verwerpen, en voegde er een paar belangrijke elementen aan toe die hem bijzonder maken. Uiteindelijk kon hij de aanpassing niet doorzetten: hij had het geld te hard nodig. Jean Servais, die de hoofdrol speelt in Tony le Stephanois, was een acteur die nogal pech had. Zijn grimmige gezicht past perfect bij de rol. Later zou hij de hoofdrol spelen in Dassin's Hij die moet sterven (1957), waarin Franse acteurs in Griekenland een politiek verhaal spelen. Het is een enigszins teleurstellende avonturenfilm uit 1964 (die verbleekt bij 'Rififi') die ook in de Verenigde Staten een kassucces werd. Hij heeft wel een goede setting, maar het is allemaal verspilde moeite, het is allemaal saai, vrolijk en mooi. Van Dassins post-Hollywood-oeuvre, 'Never on Sunday' met zijn pakkende herkenningsmelodie en charismatische heldin, is de populaire film (die in 1960 de prijs voor de beste film op het filmfestival van Cannes won), 'He Who Must Die' de politieke film, 'Rififi' de genrefilm. Een vreemd stuk is zijn 'Phaedra' met Mercouri en Tony Perkins (1962). Puristen van het stoere Hollywood-genre zouden deze films verafschuwen en de voorkeur geven aan Dassins eerste films, waaronder een gevangenisdrama 'Brute Force' (1947), een politiefilm 'The Naked City' (1948) en twee harde noirs uit de kern van de film, 'Threats' Highway' (1949) en 'Night and the City' (1950). Persoonlijk houd ik meer van Franse en Amerikaanse neo-noir spin-offs dan van het oorspronkelijke Amerikaanse noir-bronmateriaal <0xE2><0x80><0x93> vandaar mijn blijvende fascinatie voor 'Rififi'. Maar Dassin is nogal uniek omdat hij niet alleen Hollywood noir heeft gemaakt, maar ook naar Parijs is gegaan en daar een gedenkwaardig voorbeeld heeft geproduceerd van de Franse versie uit de jaren vijftig.