Wat voor toon heeft de volgende recensie?

Het is niet moeilijk na het zien van deze film te begrijpen waarom de naoorlogse Russische film in zo'n lage achting staat. Begrijp me niet verkeerd. THE CRANES ARE FLYING is, in elk geval voor de eerste helft, buitengewoon onderhoudend, met een lichtheid van aanraking die van het land van oorsprong volkomen onverwacht is; een frisse, kwieke, ruime techniek die uiteindelijk net zo irriteert als ze aanvankelijk bekoort; twee verbluffende subjectieve sets; en een romantisch vuur dat flirt met, maar nooit helemaal in het territorium van Lelouch terechtkomt. Het is alleen dat het, door de enorme sociale, nationale en wereldse gebeurtenissen tot een liefdesaffaire te maken, in wezen niet verschilt van een conventionele Hollywood-film. Natuurlijk, in een Sovjet-Unie die bovenal de staat benadrukte, en in een tijdperk (de Tweede Wereldoorlog) dat individualisme en de vrijheid om moorddadige symboliek hoog te houden onderdrukte, is deze voorgrond van twee aantrekkelijke jonge geliefden een opluchting. En de thematische overeenkomsten <0xE2><0x80><0x93> allemaal verterende liefde die door de oorlog uiteengereten wordt <0xE2><0x80><0x93> met twee van de mooiste films aller tijden ( _Seventh Heaven, LES PARAPLUIES DE CHERBOURG_ ) dragen ook bij aan de potentiële lieflijkheid ervan.<br />Het verhaal is eenvoudig genoeg. Boris, een jonge fabrieksarbeider uit een vrolijke medische en artistieke familie, en Veronika, een studente, hebben's avonds een luchtige relatie, hun enige vrije tijd. Boris' neef Mark, een componist, heeft ook een oogje op Veronika. Als de nazi's Rusland binnenvallen, meldt Boris zich in het geheim aan als vrijwilliger, tot verdriet van zijn familie en geliefde. Hij belooft Veronika te schrijven, maar doet dat nooit, omdat hij denkt dat ze misschien niet de moeite heeft genomen hem uit te zwaaien, of dat de post gewoon onbetrouwbaar is. Veronika's ouders komen om tijdens een luchtaanval, en ze trekt bij Boris' familie in, waar ze helpt in het ziekenhuis waar zijn vader gewonde soldaten verzorgt.<br />Veronika is van streek door Boris' zwijgen, en ook Mark, die vrijstelling van militaire dienst heeft gekregen door een plaatselijke ambtenaar om te kopen, valt haar lastig. Uiteindelijk raakt ze uitgeput en trouwt ze met hem, tot afkeuring van haar geadopteerde familie. Intussen wordt Boris in de strijd gedood. Veronika, die walgt van zichzelf en een overspelige Mark, weigert dat te geloven en wacht zijn terugkeer af, terwijl ze een jonge wees opvoedt die zijn naam draagt.<br />De titel verwijst naar de vogels die het paar op het hoogtepunt van hun liefde ziet, misschien symbolisch voor de transcendente, epifanische kracht ervan. Maar dat is een illusie: de kraanvogels vliegen in een V-formatie, en deze vorm doordringt de hele film, door de geometrische vormen van gebouwen, interieurs, buitenkanten, groeperingen van mensen, compositie, camerahoeken, de naam van de heldin <0xE2><0x80><0x93> of door montage, waarbij voeten die in het ene verhaal naar het zuidwesten lopen, Dit is een fatale valstrik voor de geliefden die geen controle hebben over hun lot, en het suggereert ook de stalinistische macht die in de film nooit specifiek wordt genoemd. Hoewel het paar vrij lijkt te zijn in de ruimte, of het nu letterlijk in een onbevolkte omgeving is of bevoorrecht in gulle close-ups, zijn ze altijd gegijzeld, geminimaliseerd, uit elkaar gerukt <0xE2><0x80><0x93> door omstandigheden, families, menigten (zie de briljante, zij het voor de hand liggende scènes waarin Veronika wordt verzwolgen door tanks, of het stel elkaar niet tegenkomt in een enorme menigte), of simpelweg door de structuur van de film, die voortdurend, door paralellisme, hun intimiteit afschermt. Hoewel de lichtheid en helderheid van de stijl in het begin een mooie romantische idylle doen vermoeden, wordt die voortdurend doorbroken door vreemde montages of camerastandpunten van afleidende flarden muziek.<br />Wat het meest opvalt, is hoe deze blokkades van romantiek worden veroorzaakt door het abstracter maken van in plaats van het benadrukken van historische krachten. De hele film, maar vooral de oorlog zelf, is vreemd onwerkelijk en droomachtig, we krijgen nooit de harde, brute realiteit te zien, alleen de uitwerking ervan op de geliefden. In feite wordt de film veranderd in een majestueus spektakel, zonder nare Duitsers.<br />Aan het thuisfront veroorzaken de luchtaanvallen heerlijke effecten van licht en schaduw, of ruïnes van bijna gotische decadentie. In de bunker is de bedreiging van het sovjetrijk minder belangrijk dan de veronderstelde onverschilligheid van Boris. De lege, oneirische Moskouse ruimtes waar de geliefden in eerste instantie heen gaan, in plaats van Veronika met haar moeder, zijn minder feitelijke locaties dan emotionele ruimtes.<br />Als Mark zich aan Veronika probeert op te dringen, is de luchtaanval niet zozeer een destructieve werkelijkheid als wel een symbolische bevrijding van seksuele en emotionele frustraties. Dit is een briljante scène, gefilmd met zwijgende, expressionistische angst, waarin het scherm lijkt te barsten van hysterie en geweld, des te meeslepender door de weemoedige tederheid van de eerdere scènes.<br />Aan het front is het ook niet veel anders, waar gevechten om de eer van meisjes dringender zijn dan tactieken, nazi's of wanhoop. De overgang van Boris en zijn gewonde kameraad naar een laatste ruimte is een verdere abstractie van de ervaring van de oorlog, die in een bos plaatsvindt en er een seksuele dynamiek aan geeft; en Boris' laatste, pre-sterfelijke flashback is een buitengewone mengeling van droomvervulling en verhoogde angst, waarin datgene waar men naar verlangt dreigend en grotesk wordt.<br />Vanaf dit punt wordt de film iets minder interessant, iets duidelijker. Nog een greep naar de expressieve lading <0xE2><0x80><0x93> Veronika's poging tot zelfmoord en haar redding van het kind <0xE2><0x80><0x93> wordt onhandig afgehandeld; en haar sombere schuldgevoel werpt een verlammende schaduw over de hele film. Het gebruik van diepe concentratie, in het begin betoverend, wordt al snel vermoeiend, verstoken als het is van de morele kracht of betekenis die Welles in zijn gebruiksaanwijzing voor de burgers van Kazachstan heeft opgenomen. Na wat een heimelijke, sluwe kritiek op het totalitarisme ten gunste van het individu lijkt te zijn, wordt het uiteindelijk wreed verraden, wanneer het lijden van het individu, zoals zo vaak in de Russische kunst, omslaat in symbolische (d.w.z. geslachtloze, ontmenselijkte) hoop.