Wat voor toon heeft de volgende recensie?

'Het hangt er allemaal van af hoe je het bekijkt <0xE2><0x80><0x93> of we zijn halverwege naar de hemel of halverwege naar de hel,' zegt dominee Harlan in 'Northfork'. De film van de Poolse broers is een ambitieuze film die iedere intelligente kijker aan het denken zal zetten, mits hij of zij geduld heeft en basiskennis van het christendom. De lagen van amusement die de film biedt, brengen een kijker verder dan de surrealistische en absurde beelden die een minder voor de hand liggend socio-politiek en theologisch commentaar duidelijk maakt en die een ontspannen Amerikaan ertoe zouden moeten aanzetten na te denken over de huidige sociale waarden. De film maakt gebruik van de surrealistische (doodskisten die uit de diepten van door mensen gemaakte meren opdoemen om de levenden te verstoren, bewoners van nederzettingen die bijna 'kruisigen') en absurde beelden (van half levende dieren, half levend speelgoed, van deurbelletjes die de meest delicate muziekuitvoeringen van een harp mogelijk maken, van een blinde engel die onleesbare traktaten blijft schrijven, enz.) konden een kijker onwetend maken van de surrealistische en absurdistische tradities in de literatuur en de kunst om zich af te vragen wat de film nu eigenlijk voor amusement is. Hoewel de Europese cinema op dit gebied betere referenties heeft, heeft Hollywood in het verleden inderdaad zulke films gemaakt <0xE2><0x80><0x93> in 'Cat Ballou' leunden Lee Marvin en zijn paard tegen de muur om een dutje te doen, enkele tientallen jaren geleden. In een van de scènes waarin de burgers de stad in auto's verlaten, leek de rij auto's in 'Burger Kane' die Kane en zijn vrouw uit Xanadu wegbrengt voor een picknick eer te bewijzen.<br />De film is moeilijk voor de niet-ingewijde of ongeduldige filmbezoeker - de interessantste epiloog (een van de mooiste die ik me kan herinneren) is tegen het eind van de aftiteling te horen. De regisseurs schijnen de mooiste momenten over te laten aan degenen die tot het eind bij de film kunnen blijven. Als je het geduld hebt, zul je genieten van de lagen van de film - als je slikt of slikt wat de Pool uitdeelt, zul je de vele smaken missen. Op de meest voor de hand liggende laag wordt een stad ontruimd om plaats te maken voor een dam en een hydro-elektrisch project. Zelfs begraafplaatsen worden uitgegraven, zodat de stoffelijke overschotten van de doden naar hogere begraafplaatsen kunnen worden overgebracht. Verkopers van onroerend goed verkopen de huizen aan het meer aan zes mensen die de stadsbewoners eruit kunnen zetten. Van die zes lijkt er maar één een geweten te hebben en is hij dus in staat kippensoep te bestellen, terwijl anderen niets te eten kunnen krijgen.<br />Op de volgende laag heb je het christendom en de invloed daarvan op de stadsbewoners. De meesten zijn vrome christenen, maar bij velen schuilt het instinct om te overleven ten koste van de ware christelijke principes, die in de priester naar voren komen. Velen willen kinderen adopteren zonder de verantwoordelijkheid te nemen die daarmee gepaard gaat.<br />Bij de volgende laag komt de wereld van engelen in aanraking met bijna-engelen en met elkaar. Je realiseert je dat de wereld van de onbekende engel die een stripboek over Hercules bijhoudt en van een moeder droomt, er een vindt in een androgyne engel die 'Bloem van Hercules' heet. Terwijl de filmmaker aangeeft dat Flower een verlengstuk is van de uitzinnige fantasie van de jonge engel, loochenen latere handelingen van Flower deze mogelijkheid. U bevindt zich inderdaad in de wereld van de engelen <0xE2><0x80><0x93> niet de goden, maar de zuiveren van geest <0xE2><0x80><0x93> en dus niet in de wereld van de levenden. De zachtere scherpte van de camera is in deze opnamen te zien.<br />Bij een andere laag wordt het speelgoedvliegtuigje van Irwin een echt vliegtuig dat hem en zijn engelen duizend kilometer van Norfolk naar de hemel brengt.<br />De laatste laag is het sociale commentaar: 'Het land is verdeeld in twee soorten mensen: Ford-mensen en Chevy-mensen.' Is er verschil? Ze denken dat ze anders zijn, maar ze zijn allebei consument.<br />Voor de gelovigen zegt de film: 'Bid en gij zult ontvangen' (woorden van pater Harlan, geciteerd door Angel Flower Hercules). Voor de consument zegt de film: ' Wat wij met onze vleugels doen, scheidt ons' (elk van de 6 emigranten heeft ook vleugels <0xE2><0x80><0x93> één eend/ganzenveer in de band van zijn hoed gestoken, maar hun handelingen zijn anders <0xE2><0x80><0x93> niet engelachtig, zoals de verschillende reacties op een schram op een auto doen vermoeden).<br />De film is zeker niet de beste Amerikaanse film, maar het is wel degelijk een baanbrekend werk <0xE2><0x80><0x93> voortreffelijke visuele effecten, schitterende voorstellingen (vooral Nick Nolte) en een rijkgeschakeerd script dat een aantal niveaus van amusement biedt voor een volwassen publiek.