Wat is het sentiment van de recensie?

Het zou me niet langer verbazen als critici de meest voor de hand liggende dingen in kunstwerken over het hoofd zien, want het zijn mensen en de overgrote meerderheid van de mensen is lui van aard. Dat gezegd hebbende, doet het simplistische idee dat Ingmar Bergmans grote film uit 1968, _Sjamme (of Skammen)_, alleen maar een anti-oorlogsfilm is, de reputatie van deze zeer complexe en zeer genuanceerde film veel schade. Vergeleken met zijn meer filmisch opzichtige voorgangers, _Persona_ en _Uur van de Wolf_, is _Sjamme_ schijnbaar een meer klassieke film, in termen van verhaallijn. Maar het sleutelwoord is kennelijk'schijn', want hoewel het niet de bravourevolle poppsychologie van _Persona_ en de opzichtige griezelfilmverheerlijkingen van _Uur van de Wolf_ heeft, is het wel een van de beste films die ooit over oorlog gemaakt zijn <0xE2><0x80><0x93> en niet als een anti-oorlogsfilm, noch als een pro-oorlogsfilm. Als zodanig moet hij met _Wild Strawberries_ worden aangemerkt als een van zijn beste films, en ook als een van zijn beste scenario's, zij het niet de beste.<br />Hoewel hij ogenschijnlijk een psychologisch meer op de buitenwereld gerichte film is dan de films die eraan voorafgingen, zegt hij werkelijk veel realistischer dingen over de menselijke psyche en de wil om te overleven. Max von Sydow en Liv Ullman spelen Jan en Eva Rosenberg (misschien een verwijzing naar de beruchte Amerikaanse spionnen, van wie veel Europese intellectuelen dachten dat ze onschuldig waren), twee musici die voor het uitbreken van de oorlog voor het plaatselijke filharmonisch orkest speelden en zich terugtrokken op een klein stukje land op een eiland, waar ze in een broeikas gingen werken. Het land waar ze wonen is naamloos, net als het eiland waarop ze wonen, hoewel de film op Bergmans eilandje Far baard is opgenomen, in het noorden van het Zweedse eiland G<0xC3><0xB6>teborg. Het lijkt erop dat hun land al een paar jaar in oorlog is met een land dat het land binnenvalt, of misschien is het verwikkeld in een burgeroorlog met rebellen uit een andere provincie. Dit wordt allemaal opzettelijk vaag gehouden, want deze oorlog is bedoeld als symbool voor alle oorlogen. Dit wordt versterkt doordat de film begint met een aantal citaten uit de oorlog op het scherm, terwijl de aftiteling voorbij rolt. Er staan citaten in van Hitler en de Amerikaanse militairen uit het Vietnam-tijdperk. Na de eerste scènes die de prozaïsche aard van hun plattelandsleven weergeven, en daarna de komst van de oorlog, waarin zelfs oude mannen worden opgeroepen, verwoest een luchtaanval het land van de Rosenbergs, terwijl vijandelijke straaljagers overvliegen en bommen laten vallen en iets wat lijkt op chemische wapens van een soort Agent Orange. Er wordt een vliegtuig neergehaald en een parachutist springt eruit en blijft in een boom hangen. Jan, die de film begint als een snotterende lafaard, weigert te gaan helpen, dus gaat Eva alleen. Jan gaat met haar mee en ze ontdekken dat de piloot is neergeschoten. Hij schijnt inderdaad deel uit te maken van de invasiemacht, of misschien wel van de rebellie. Een stel regeringssoldaten komt bij hun huis langs en stelt vragen over de dode piloot, waarna ze het echtpaar aanraden hun huis te verlaten, omdat de Indringers in de buurt zijn. Er zijn microscopische misvattingen over de film, zoals die van de Bergman-wetenschapper Marc Gervais, die het commentaar op de dvd van de film levert. Net als veel andere critici beweert hij dat Jacobi een Quisling is, die met de Indringers heeft samengewerkt. Maar dat is duidelijk en aantoonbaar fout, want Jacobi staat aan de kant van de oorspronkelijke fascistische regering. Ten eerste worden de Indringers afgeschrikt nadat ze het land van de Rosenbergs zijn binnengevallen en hun agitprop-interview hebben opgenomen. Dat weten we omdat de regering die hen later aan de tand voelt over het gefingeerde interview en de woorden in Eva's mond legt, de film ziet als zogenaamd bewijs van hun verraad, en Jacobi werkt duidelijk met hen samen, de fascistische Big Brother-statistici. Ten tweede is Jacobi belast met de beslissing wie van de stadsbewoners naar concentratiekampen worden gestuurd wegens collaboratie met de Indringers, en de Rosenbergs behoren ook tot degenen die worden gespaard. In de derde plaats vertelt Jacobi Eva bij zijn verleidingspogingen dat zijn zoon met verlof is en dat hij, als hij een Indringer was geweest, niet zo blij zou zijn geweest dat zijn zoon de staat diende. Bovendien zijn rebellen geen officiële legers en krijgen ze geen officieel verlof. Ten slotte is Filip duidelijk bij de rebellen, of Indringers, van de Organisatie, en waarom zou hij een collega hebben vermoord?<br />Dat Gervais en andere critici zo schaamteloos en opzettelijk zo'n belangrijk en duidelijk punt van deze film verkeerd interpreteren en er totaal naast zitten, doet afbreuk aan hun vermogen om alle aspecten van Bergmans films te doorgronden. Dit is een fantastische en geweldige film, en hij staat heel hoog in de canon van Berman, maar het is teleurstellend om te lezen dat zo weinig critici en kijkers de complexe boodschap echt begrijpen, en in plaats daarvan kiezen voor de goedkope, luie en gemakkelijke bewering dat de film alleen maar anti-oorlog is, en een vrij eenvoudige film in vergelijking met zijn twee veel spectaculairder voorgangers. En dat is op de lange duur de echte schande van Schaamte.