Wat voor toon heeft de volgende recensie?

Spoilers. Deze recensie is geredigeerd vanwege de woordkeuze.<br />'The horror. The horror.' Marlon Brando, Apocalypse Now (1979) en Apocalypse Now Redux (2001).<br />De zin die zo beroemd is als: 'Ik kijk naar je, jongen,' of: 'Heb je het tegen mij?' of: 'Moge de Kracht met je zijn' of: 'Ik kom terug', betekent iets meer dan sommige oneliners. Wanneer hij wordt uitgesproken, blijft hij in de lucht hangen met een belangrijkheid en betekenis die niet onopgemerkt blijven. Wat sommige kijkers gek zou kunnen maken, is dat ze misschien nooit een antwoord op de horror zullen vinden, tenzij ze de film opnieuw bekijken en proberen elk beeld nauwkeurig te bestuderen.<br />Wat betekent deze zin precies? De gruwel waarover gesproken wordt, is de realiteit van de oorlog. De realiteit van morele mensen die zo gemakkelijk gecorrumpeerd raken dat ze hun aangeboren instincten gebruiken en medemensen doden zonder enig teken van schuld. Wanneer kapitein Willard (Martin Sheen) aan het eind van de film voor de stervende kol. Kurtz (Marlon Brando) staat, is 'de gruwel... de gruwel' het besef van Willards corruptheid. Hij heeft genadeloos een man in koelen bloede in koelen bloede gedood als onderdeel van zijn opdracht. Dit is geen typisch Hollywood-einde. In de meeste gevallen wint een personage iets, of het nu emotioneel, fysiek, mentaal of alle drie is. Maar Willard wint en verliest. Hij krijgt de wetenschap dat hij zijn moraal kwijt is. En dat is een schokkend einde.<br />Apocalypse Now' 'The Godfather' is Francis Ford Coppola's hommage aan de artistieke kant van het filmen. Deze film is totaal anders dan 'The Godfather'. Hij is hallucinogeen, visueel oogverblindend en een ode aan de schuldige kant van de menselijke natuur. Eerst lijkt hij realistisch, dan wordt hij vreemd, dan symbolisch en ten slotte origineel in zijn eigen unieke perspectief op de spirituele kant van de oorlogvoering. Dit is niet zozeer een film over de oorlog in Vietnam als wel een film over de oorlog in ons binnenste.<br />Eerst lijkt het een andere oorlogsfilm. Kapitein Willard (Sheen) wordt door een luitenant-ter-zee (een jonge Harrison Ford) aangewezen om een afvallige Amerikaanse kolonel Kurtz (Brando) te vermoorden, die zich ergens in Vietnam schuilhoudt met een groep soldaten die min of meer als zijn slaven fungeren.<br /><0x3E><0x3E> Willard voert zijn opdracht uit <0xE2><0x80><0x93> 'zonder enig vooroordeel' <0xE2><0x80><0x93> op een boot, samen met vier soldaten, onder wie de kapitein, het opperhoofd (Albert Hall), de kok (Frederic Forest) en een heel jonge ser Larry Fishburne (die later als Morpheus in 'The Matrix' verschijnt).<br /><0x3E><0x3E> 'Apocalypse Now' is in veel opzichten een moderne versie van Homers Odyssee. Terwijl onze hoofdfiguur, Willard, zijn reis maakt, ontmoet hij een aantal originele en vreemde personages, onder wie luitenant-kolonel Col. Kilgore (Robert Duvall), die een vreemde obsessie voor surfen heeft, en een stonede fotograaf (Dennis Hopper), wiens levendige gebaren en manier van doen vergeleken kunnen worden met die van de veel mindere Jeremy Davies in 'The Million Dollar Hotel', een van de slechtste films die ik ooit heb gezien. Davies wist geen enkel verband te leggen met het publiek, maar Hopper wel. Hij is als de dichterlijke energie tussen Willard en Kurtz, als een tolk die heen en weer gaat en in vreemde talen spreekt. In dit geval vertaalt hij Kurtz naar Willard, hoewel ik niet zeker weet of Kurtz wel een vertaling van Willard nodig heeft.<br />Veel films hebben het geluk dat ze een of twee memorabele scènes of zinnen hebben. 'Apocalypse Now' heeft er veel. Kilgore die neerknielt bij een Vietnamees dorp en Wagners 'Ride of the Valkyries' speelt, blijft een van de meest herinnerde scènes uit de hele filmgeschiedenis. Het heeft iets scherps, iets wreeds, iets ironisch, en ook iets speels. Als Kilgore op dat strand neerknielt en zegt: 'Ik hou van de geur van napalm in de ochtend. Het ruikt naar de overwinning', beginnen we allemaal te glimlachen.<br />Ik zal niet tegen je liegen: 'Apocalypse Now' is een vreemde film. Hij is niet bepaald gemakkelijk te analyseren. Het einde kan sommige kijkers frustreren als ze Marlon Brando's belangrijke toespraken niet begrijpen. Maar waar het allemaal op neerkomt, wat er echt toe doet, is dat deze film gaat over de duistere aard van de menselijke psyche. De gruwel is het besef van de oorlog en de gevolgen ervan, niet de oorlog zelf. Kurtz zegt: 'U hebt het recht om me te doden. Maar u hebt niet het recht om over me te oordelen.' Brando's personage, Kurtz, wordt aan het publiek overgelaten om over hem te oordelen. Voor veel naïeve kijkers lijkt hij misschien een krankzinnige idioot wiens macht hem naar het hoofd is gestegen. Maar dat is niet wat Francis Ford Coppola probeert over te brengen. Door in Vietnam te vechten heeft Kurtz zich gerealiseerd hoe goed hij het had, en hoe slecht sommige anderen het hadden. Als Kurtz door verwoeste dorpen loopt, beseft hij dat wij de naïevelingen zijn, dat we ons leven leiden in het paradijs van de dwaasheid. We zijn zo naïef dat we geen oog hebben voor onze omgeving en eventuele tegenslagen, tot ze toeslaan. Als hij ziet hoe ongelukkig sommige Vietnamezen zijn, beseft Kurtz hoe gemakkelijk hij door iets getroffen kan worden. Hoe gemakkelijk hij net zo kan worden als de mensen om hem heen. En hij beseft ook dat de mensen die dit hebben gedaan, hun moraal hebben laten varen en hen voor de deur hebben laten staan. Veel mensen denken dat de gruwel één ding is, maar het is twee. Voor Kurtz is de gruwel de realiteit van zijn naïviteit en de gevolgen van de oorlog voor de mensen. En nadat Willard Kurtz heeft vermoord en de laatste woorden van de stervende Kurtz heeft gehoord, beseft hij het ook. Hij beseft de gevolgen van de oorlog. Het zien van zoveel soldaten zonder enig besef van goed of kwaad doet hem beseffen wat oorlog met een mens kan doen. En wat de oorlog met hem heeft gedaan. De verschrikking.<br /><br />5/5 sterren <0xE2><0x80><0x93> sterren.<br /><br />