Wat is het sentiment van de recensie?

In 1950 had John Ford de ideeën en motieven die de kern van zijn succesvolste westerns zouden vormen, al volledig ontwikkeld. Zo is er bijvoorbeeld altijd sprake van een sterk gemeenschapsgevoel, dat het meest schrijnend wordt weergegeven door de Joad-familie van Steinbeck in 'The Grapes of Wrath' (1940). Binnen deze gemeenschappen, zelfs te midden van Fords verhevener thema's van racisme en de pioniersgeest, is er altijd ruimte voor de kleinere menselijke interacties, de kleine vriendschappen en romances die het leven de moeite waard maken. 'Wagon Master' verscheen nadat Ford de eerste twee films van zijn 'cavalerie'-trilogie had uitgebracht: 'Fort Apache' (1948) en 'She Wore a Yellow Ribbon' (1949). '... en het beslaat een gelijksoortig terrein, alleen zonder het militaire perspectief en, erger nog, met de sterke hoofdrol van John Wayne. Ben Johnson en Harry Cary jr. zijn uitstekende acteurs, maar ze hebben het gevoel dat ze op iemands tweede viool moeten spelen, en Ward Bonds vloekende mormoonse ouderling, hoewel mogelijk een kandidaat voor zo'n rol, heeft niet genoeg concentratie om er bevredigend in te passen.<br />'<br />In 'Wagenmeester' lijkt Ford zich zo op zijn gemak te voelen met zijn beproefde westerse formule dat elke karakterontwikkeling grotendeels wordt verdoezeld. Ben Johnsons romance met Joanne Dru wordt meer als een verplichting dan als iets anders behandeld, en Harry Cary jr.' Het charmante van een mormoons meisje is in de uiteindelijke film zo plichtmatig dat er bijna niets overblijft om over na te denken. Alleen in Charles Kempers charismatische en schaamteloos louche oom Shiloh probeert Ford iets anders, en het werkt, ook al wordt hij omringd door een troep onuitstaanbaar vlezige boerenkinkels met openhangende monden. Waar Ford wel in slaagt, is het orkestreren van de conglomeratie van drie afzonderlijke Amerikaanse rassen: de op waarden gerichte mormamen, de gemakkelijke paardenhandelaars, de excentrieke reizende showmensen, die samensmelten tot een samenhangende gemeenschap van pioniers die een stralende toekomst tegemoet zien. Deze schijnbare harmonie wordt verstoord door de komst van oom Shiloh' 's Wapendragende bandieten, die misbruik maken van de wetteloosheid in de westelijke grensstreek, maar uiteindelijk verliezen van de nobele cowboys die 'alleen maar van slangen hielden'.<br />Naar verluidt beschouwde Ford Wagon Master als een van zijn favoriete films, en misschien heeft dat iets te maken met de afwezigheid van grote namen als John Wayne of Henry Fonda. Slechts gewapend met zijn vaste selectie van hoofdrolspelers kan Ford een gemeenschapsgevoel creëren door geen aandacht te besteden aan één personage, hoewel de meeste Mormom-reizigers nog steeds volkomen anoniem blijven. Onwillekeurig krijg ik het gevoel dat deze film alleen maar goed doet wat andere Ford-films nog beter deden: de ontzagwekkende majesteit van de westelijke grens werd mooier weergegeven in 'She Wore a Yellow Ribbon'; de romances en vriendschappelijk gekibbel onder de leden van de gemeenschap kregen meer nadruk in 'Fort Apache'; de vroege betrekkingen met de indianen, hier slechts gesuggereerd, werden grondiger onderzocht in 'The Searchers' (1956); de stoutmoedige pioniersgeest van de eerste kolonisten werd ontroerender verkend (althans door Henry Hathaway en George Marshall) in 'How the West Was Won' (1962). 'Wagon Master' is pure John Ford, maar het is geen monument.