Is deze recensie positief of negatief?

In de eerste plaats is het verhaal niet zo eenvoudig als veel eerdere recensenten de nadruk leggen, het is in feite een heel ingewikkeld verhaal, in tegenstelling tot Bergmans andere films die meer een karakterstudie zijn. In Skammen hebben we twee hoofdpersonen, maar omdat we van het begin af aan midden in een oorlog zitten en geen idee hebben wie er vechten en waarom, staat alles open voor elke oplossing. Dat creëert een enorme spanning en maakt elke gebeurtenis betekenisvol. Naarmate het verhaal zich ontvouwt, worden we geïntroduceerd bij talloze personages die in symbolen van de mensheid worden veranderd, beide donkere en lichtgevende kanten ervan. We hebben het voorbeeld van de onschuldige omstanders die proberen zich te redden tijdens een absurde oorlog, van de cynische dokter die zijn patiënten belachelijk maakt en de enige bittere humor van de hele film levert, van de perverse opportunisten die het beste proberen te maken van een afschuwelijke gebeurtenis (Bj<0xC3><0xB6>rnstrands personage), van de onschuldige dode kinderen, van de naamloze figuren die bijna in dieren uit de boot veranderden enzovoort. Ze worden allemaal op de een of andere manier gezien door de ogen van Jan (von Sydow) en Eva (Ulmann), hun personages zijn meer ingetogen dan in andere Begrman-films (En Passion) en dat komt juist doordat het verhaal hier belangrijk is, de manier waarop gebeurtenissen van buitenaf de menselijke natuur radicaal kunnen veranderen. <br />Bergman maakte deze film twee jaar na _persona_, waarin de voornaamste conclusie, uitgedrukt in het enige woord dat door Liv Ulmanns personage wordt geuit, _ingewikkeld_ is, _niets_. Dat is het: de betekenis van kunst en de betekenis van het leven, waarvan het laatste niets meer is dan een toneelstuk dat alle toneelstukken omvat. Maar hoe zit het met de oorlog? En vooral met de vernietigende oorlogen van de XXIe eeuw. In _persona_ is de enige echte emotie die Ulmanns personage voelt, wanneer ze een slachtoffer van de oorlog in Vietnam in een menselijke fakkel ziet veranderen. In _Skara_ wordt dat idee uitgebreid tot een complexe analyse van de ontmenselijkende aard van de oorlog. Jan en Eva zijn twee dromers die gevangen zitten in het midden, maar hun dromen zijn verweven in een soort contrapunt. Jan is aanvankelijk een idealist, niet in staat op de juiste manier op de wereld te reageren en onderhevig aan de wil van zijn vrouw. Tegen het einde verandert hij in een radicaal andere persoonlijkheid, in staat tot ongemotiveerde moord, met een sterke wil, meedogenloos (kijk goed naar het suïcidale meisje op de boot... de eenvoud van de daad is hartverscheurend). Aan de andere kant raakt Eva steeds meer in de greep van de werkelijkheid en aan het eind is ze volledig ondergedompeld in haar eigen onvervulde droom.<br />Vanuit een technisch standpunt bezien brengt de hele film zijn boodschap op een zeer effectieve manier over. Bergman plaatst de kijker naast het personage en plaatst de camera in de auto bij de acteurs, of in een extreme close-up achter de acteur. Nykvist heeft een buitengewone controle over de camera. Er zijn een paar meesterlijke 'handmatige' effecten, die het mogelijk maken om alles 'echt' te laten lijken. De opnamen wanneer de personages door het leger worden gefotografeerd, hebben veel weg van een documentaire. Het scenario is minimalistisch, maar het verhaal is wat dat betreft vrij complex. De hele film is eigenlijk paradoxaal. De intensiteit van het onderwerp vormt een scherp contrast met de kilheid en het gebrek aan emotionele betrokkenheid waarmee hij wordt gefilmd en gefilmd. Niets is hier melodramatisch, er is geen mededogen, geen hoop en geen ogenschijnlijke verlossing. Maar, zoals in de droom van Liv Ulmann aan het eind, is het allemaal zo mooi, dat je er onwillekeurig van staat te kijken... Het was niet zo verschrikkelijk, omdat het zo mooi was!