Wat is het sentiment van de recensie?

Na vele, vele jaren zag ik dit prachtige liefdesverhaal opnieuw en dacht ik eraan hoe ik een halve eeuw later zou reageren op een film die zoveel meisjes in die tijd, toen ik nog een mannelijke puber was die het gedrag van vrouwen probeerde te begrijpen, in een kleine stad in Brazilië aan het huilen en zuchten maakte.<br />Maar deze keer werd mijn aandacht in de film getrokken door iets heel anders, namelijk de vasthoudendheid waarmee de arts Han Suyin (Jennifer Jones) de journalist Mark Elliott (William Holden) duidelijk maakt hoe bijzonder ethisch ze is als Euraziatische. In feite legt ze voortdurend de nadruk op dit punt in hun relatie, waarbij ze herhaalt dat ze bereid is haar liefde voor hem te aanvaarden en die op een 'occidentale manier' voort te zetten, vooropgesteld dat ze daarmee haar Chinese kant niet verraadt. Het komt de toeschouwer voor dat Suyin gretig pogingen doet om een zeer subtiele verzoening tot stand te brengen tussen die twee onstabiele en tegengestelde aspecten van haar cultuur, want ze zullen zich onmiddellijk in een openlijk conflict in haar geest storten, met een minimum aan falen in haar pogingen om ze te beheersen.<br />Daarom laat Suyins houding de arme Elliott altijd achter bij een vastberaden, dappere en uiterst praktische man, angstig en verbijsterd, zonder te weten hoeveel belang hij aan haar woorden moet hechten. Voor hem, wiens liefde voor haar duidelijk en eenvoudig is, is de situatie volkomen duidelijk: als we van elkaar houden, laten we dan een paar vormen en onmiddellijk samen een leven beginnen. 'Niet zo snel,' lijkt ze hem voortdurend verbaal en non-verbaal te antwoorden.<br />In feite zou Suyins Chinese deel haar nooit zo'n pragmatisme toestaan. En terwijl ze dit zo zorgvuldig opgebouwde evenwicht tussen die twee werelden in haar binnenste steeds weer versterkt, geeft ze hem ook vaak te kennen dat er ook een heel bijzondere eigenschap van de Chinese cultuur diep in haar geest geworteld is, namelijk de voortdurende 'aanvallen' op de echte wereld door onzichtbare wezens uit een spirituele of niet-fysieke wereld. Want Suyin maakt Elliott voortdurend duidelijk hoe gevaarlijk het leven is, niet vanwege een objectieve en concrete dreiging (zoals de voortzetting van het Engelse kolonialisme of de grootsheid van een Japanse invasie), maar vanwege de dreiging van een heleboel wrede en schadelijke goden en andere mystieke en mythische wezens die de arme, bange en kwetsbare mensen bedreigen.<br />In feite ziet het ernaar uit dat een heel stel Chinese godheden permanent op wacht staat om het leven van de mensen volkomen ellendig te maken. Daarom moeten moeders hun kostbare mannelijke baby's meisjeskleren aantrekken, zodat ze niet door jaloerse goden worden weggenomen; iedereen moet altijd klaarstaan om harde geluiden te maken om de wolken weg te jagen, zodat ze het zicht op de maan niet belemmeren; de boeren wordt aangeraden hard te schreeuwen: 'De rijst is slecht! De rijst is slecht!' om te voorkomen dat hun gewassen door godheden worden gestolen; en bij een begrafenis wordt aangeraden dat de familie van de dode door gordijnen van de andere mensen wordt gescheiden, zodat de goden geen misbruik maken van hun verdriet en breekbaarheid. <br />Met andere woorden, Suyin introduceert ons in een cultuur waarin het bovennatuurlijke een echt bestaan heeft, alsof een nogal verontrustend pantheon van kwaadaardige en sadistische goden altijd op het punt staat zich negatief te bemoeien met de banaalste handelingen in ieders dagelijks leven.<br />Aangezien het verhaal zich afspeelt in Hongkong in 1949, moet het duidelijk zijn dat China in die tijd bijna een semi-feodale samenleving was, terwijl het land waar Elliott vandaan kwam nog niet werd gedomineerd door het felle kapitalisme dat, gelanceerd door de Verenigde Staten na de eerste oliecrisis in 1973, de hele wereld in zijn greep had. De Euraziatische persoonlijkheid was nog veel onschuldiger dan die vandaag de dag zou zijn.<br />Er is veel geschiedenis ontstaan sinds die oude tijd. Wat China betreft, het belangrijkste feit is dat het land, na een aantal fasen van een communistisch regime, in de laatste twintig jaar eindelijk de toestand bereikte van een zeer agressieve economie die veel beter omschreven kan worden als staatskapitalisme. En wat is er gebeurd met die oude spiritualiteit die Suyin in 1949 in Hongkong zo betoverde en waarmee ze zoveel indruk maakte op een hartstochtelijke Elliott, onder die boom op de heuvel achter het ziekenhuis? Die is verdwenen, helemaal verdwenen! Kort en goed, als dat verhaal vandaag plaatsvond, zou Elliott het niet nodig vinden om naar China te gaan om Suyin in het bijzijn van de Derde Oom en haar hele familie een aanzoek te doen. In feite zouden beide mannen nu onvergelijkelijk veel dichter bij elkaar staan, in hun enorme pragmatisme, en gewoon over zaken praten.