Met wat voor sentiment zou je deze recensie beoordelen?

Omdat ik een grote fan ben van Stanley Kubricks Clockwork Orange, was het natuurlijk 'geen twijfel mogelijk' dat ik deze film moest zien. Maar ik stelde hem veel te lang uit omdat sommige van mijn vrienden hem weggooiden met opmerkingen als 'uiterst saai' of 'er is niets gebeurd' of 'een complete tijdverspilling'. Maar toen ik op internet beelden zag van de mysterieuze zwarte monoliet, mocht ik een glimp opvangen van de fantastische ervaring die 2001: A Space Odyssey is. Ik twijfelde er geen moment aan dat ik die film diezelfde avond nog zou huren.<br />Het bleek de grootste visuele ervaring van mijn leven te zijn. Natuurlijk kan het prachtig zijn om naar een heel goed schilderij of schilderij te kijken, maar als je naar een film kijkt die met dezelfde virtuositeit in elk kader is geconstrueerd, geeft dat er een heel nieuwe dimensie aan. Maar dat wil nog niet zeggen dat ik deze snelle samenlevingen verwerp of op hen neerkijk (en dat doet Kubrick ook niet) maar alleen dat ze zoveel meer kunnen zijn als de mensen nu maar eens even ophielden en de tijd namen om de pure schoonheid van de wereld waarin we leven in zich op te nemen. En wat is een betere gelegenheid om dat te doen dan door af te remmen tot het elegante tempo van deze film en jezelf mee te laten voeren naar die plek tussen waken en dromen.<br />Als we naar die plek gaan, is het mogelijk een zogeheten 'natuurlijke roes' te krijgen. Het is iets wat onze geest kan doen als we pure en grenzeloze schoonheid tegenkomen. En nog nooit in mijn leven is dit 'natuurlijke hoogtepunt' of'spirituele orgasme', zoals het door sommigen wordt genoemd of door anderen'samaddhi', intenser geweest. Ja, het is intenser dan een gewoon orgasme... zelfs verscheidene malen intenser. Veel religies beweren dat dit specifieke gevoel bewijst dat ze gelijk hebben. Hebben ze gelijk? Voor mij zou een rechtstreeks antwoord op zo'n vraag alleen maar afbreuk doen aan het ondoordringbare, hypnotiserende mysterie van het universum. Naar mijn mening probeert de film hetzelfde mysterie over te brengen door middel van de afbeelding van de zwarte monoliet en door het volgende over hem te zeggen: 'Op een enkele zeer krachtige radio-emissie na die op Jupiter gericht was, is de vier miljoen jaar oude zwarte monoliet volkomen inert gebleven. De oorsprong en het doel ervan zijn nog steeds een volslagen mysterie.' De trance die Bowman ervaart is hetzelfde als wat ik ervaar als ik naar die schitterende beelden kijk.<br />Ik kan me voorstellen dat een mysterie frustrerend kan zijn voor mensen die rechttoe rechtaan antwoorden op grote ontologische vragen nodig hebben. Maar in plaats van dat het ons geruststelt, raken we voortdurend geïrriteerd door het besef van de simplificaties die in deze antwoorden besloten liggen. De twijfel en het ongemak dat daardoor wordt veroorzaakt, zullen ons doen wijzen op onze diepere intellectuele activiteit als de bron van al deze problemen, terwijl we in feite alleen onze gemakkelijke antwoorden aan te rekenen hebben. Maar deze film laat ons zien dat als snelle ontologische uitspraken alleen maar tot twijfel leiden, we altijd op fenomenen kunnen vertrouwen om iets van de wereld te begrijpen. Vanaf het moment dat je je realiseert dat schoonheid iets is dat je alleen maar als een fenomeen kunt zien en nooit als iets op zichzelf, is de mysterieuze zwarte monoliet niet langer verontrustend, angstaanjagend of irritant, maar wordt hij fascinerend, betoverend en misschien zelfs troostend. We hebben geen antwoord nodig op wat er werkelijk is om in contact te komen met een van de grootste krachten in ons leven. Als we in staat zijn het mysterie te laten zijn wat het is, het zelfs te omarmen... kunnen we eindelijk onze ziel tot rust brengen. Maar ik ben er vrij zeker van dat een film die zoveel schoonheid en zoveel filosofische en artistieke diepgang bevat, nooit echt overtroffen kan worden. Vooral nu de grootste regisseur die ooit heeft geleefd niet meer onder ons is.