Wat is het sentiment van de recensie?

De film... and the Earth Did Not Swallow Him (1994) van Severo Pérez is gebaseerd op een van de meest geprezen en besproken romans uit de Chicano-literatuur. Tomás Rivera's...y no se lo tragó la tierra/...and the Earth Did Not Devour Him (1972) wordt door veel critici en serieuze lezers nog steeds beschouwd als de klassieke Chicano-roman. Oorspronkelijk geschreven in het Spaanse dialect van Zuid-Texas en ook in het Engels vertaald, is Rivera's roman nog steeds een onmisbare aanwezigheid in het literaire landschap van de Chicano's.<br />De film van Perez, oorspronkelijk gemaakt als een hooggewaardeerde American Playhouse PBS-productie, heeft er enige tijd over gedaan om op dvd uit te komen. Men kan zich over deze kwestie alleen maar verwonderen omdat de hoge kwaliteit ervan geen probleem is. De film, en nu ook de dvd, is echter, voor zover ik weet, de enige filmische bewerking van een Chicano-roman en is duidelijk een eerbetoon aan het ongelooflijke uithoudingsvermogen van de Aarde. Deze filmische versie raakt ook een bijzonder diepgewortelde zenuw, die, naar ik aanneem, zowel specifiek etnisch als over het algemeen universeel is. Twijfels over de Aarde zouden misschien kunnen zijn ontstaan omdat ze te 'etnisch' is, te buitenissig voor een elementaire Amerikaanse standaard, te veel een 'buitenlandse' kunstinvloed, te beperkt in economische middelen. Toch legt Perez in zijn kunstversie, naar mijn mening, een zeer effectief en artistiek verband en creëert hij een scherp omlijnd beeld van een collectiviteit van Chicano-migranten die zich op het dagelijkse gezinsleven concentreert. Wat een productie betreft die met relatief beperkte economische middelen is gemaakt, gaan zijn prachtige cinematografische werk en meeslepende muziek veel verder dan de beschikbare fondsen. Alleen al het bekijken van de film laat de artistieke waarde van deze film (of dvd) zien.<br />In een kort, neonaturalistisch beeld schetst Perez op een neonaturalistische manier de benarde, het lijden en de wanhoop van de Chicano-migranten die in 1952 de oogst van het zuiden van Texas naar het noorden, naar Minnesota, volgen. De plaatselijke priesters zegenen de aftandse, overvolle voertuigen van de Chicano-arbeiders die geen werk meer kunnen vinden in het gebied en het agrarische spoor van de migrantenarbeider naar het noorden moeten volgen. Deze Chicano- collectiviteit vormt, net als de depressieve Joads in Steinbecks _De druiven der gramschap_, een episch getij, gedreven door economische nood, een overlevingsinstinct en gekwelde wanhoop, en uiteindelijk een nauwelijks flakkerend geloof. Als eerbetoon aan deze mensen van de aarde, een collectieve held, draait de dvd om een middelpuntzoekende familie, en in het bijzonder om een jonge hoofdpersoon in die familie, een jongen van een jaar of twaalf. Dat werk werkt dus ook als een bildungsroman. Het gevoel van identificatie wordt opgewekt door de ervaringen, de subjectiviteit en de worstelingen van de hoofdpersoon. Armoede, vervreemding, kinderarbeid, ziekte (zonnesteek en zwangerschapsdood), discriminatie, absentie op school (de jongen laat zijn ontsnapping aan de bullebakken van discriminatie op een mooie, vredige begraafplaats achter) worden blootgelegd als een kwestie van feiten, ook symbolisch. Erger nog, het problematische conflict tussen de jongen en zijn moeder gaat verder dan socio-economische en politieke conflicten, naar diepere gebieden van psychologie en metafysica. In een wanhopige maar artistiek uitgedrukte strijd vecht de jongen tegen zijn moeder, een typische Mexicaans-Amerikaanse traditionalist, een vertegenwoordiger van Gods wil, tevreden met gebed, berusting, troost en aanvaarding. De opstandige jongeling kan niet geloven in een god die toestaat dat hun zo veel kwaad en lijden wordt aangedaan. Hoe kan God zo wreed zijn, vraagt hij zich af, aangezien zijn kleine zusje beslist zuiver onschuldig is, om een ernstige ziekte op het land op te lopen? Op dit moment moet de jongen obstakels overwinnen die nog afschrikwekkender zijn dan armoede en discriminatie. De kwesties waar het nu om gaat zijn dood, twijfel, wanhoop en gebrek aan betekenis. En hij heeft maar weinig hulpmiddelen tot zijn beschikking: zijn sterke karakter, zijn eigen wilskracht, zijn intelligentie en een krachtig overlevingsinstinct. In deze wanhopige, maar kunstzinnig uitgevoerde strijd voelt de naamloze jongeman, de centrale figuur, de noodzaak dat hij standhoudt, dat hij een verhoogd gevoel van betekenis bereikt en, naar de kijker hoopt, een vernieuwde en versterkte Levenskracht die kan dienen als inspiratie voor Chicano's en anderen. Deze grimmige strijd maakt gebruik van een plot waar het oorspronkelijke werk nog niet aan toe is gekomen om het episodische werk met elkaar in verband te brengen: vermiste immigrantenarbeiders uit Mexico die geen sporen nalaten, hoewel deze dvd niet over Mexicaanse, maar over Mexicaans-Amerikaanse migrantenarbeiders gaat. Een uiterst existentiële film: verdriet en wanhoop, een zoektocht, een focus op een project, en verlossing <0xE2><0x80><0x93> allemaal onder de auspiciën van de vrije wil, ondanks de deterministische socio-economische en religieuze omstandigheden.<br />Perez heeft een lange lijst credits die hij in feite als documentairefilmer heeft gemaakt. Zijn vele onderscheidingen bevestigen dat. De producent Paul Espinosa is ook bekend en is ook geëerd voor zijn werk. De film uit 1994 won en verdiende zelfs een aantal prijzen: de eerste prijs voor het publiek op het Santa Barbara Film Festival in 1995, de eerste prijs op het Cairo Film Festival, en nog een aantal andere prijzen.<br />Naar mijn mening zijn deze film en de dvd Earth van Perez de beste Chicano-film die ooit is gemaakt.