Met wat voor sentiment zou je deze recensie beoordelen?

Werner Herzog, die zonder enige twijfel een van de interessantste filmmakers van de afgelopen vijftig jaar is, heeft de grenzen van de cinema misschien wel verder verlegd dan welke andere commerciële filmmaker ook. Ik ken Herzog nu al een paar decennia en ben nog steeds onder de indruk van zowel de man als zijn werk. Vorig jaar ging ik naar Rescue Dawn en was enigszins verbaasd over de betrekkelijke mainstream van de film, maar toch kon ik me niet aan de indruk onttrekken dat Herzog zijn acteurs en crew meenam naar de echte jungle om niet alleen de film te maken, maar hem ook te beleven. Geen enkele andere filmmaker is zo bezeten van de zuiverheid van het filmen en de daaropvolgende overlevering van dergelijke producties als Fitzcarraldo, die tot filmlegende is gesmeed.<br />Vandaag ben ik naar Fata Morgana gegaan, een film van Herzog uit 1969 die je zou kunnen omschrijven als een allegorische filmische ansichtkaart. Zonder onderzoek te doen naar de precieze locaties, ga ik ervan uit dat de film ergens in Afrika is opgenomen, zowel in de kuststreek als in de woestijn, een gebied dat ooit de bakermat van de kindertijd, de kinderbeschaving en het kinderleven op aarde kan zijn geweest. Het gaat Herzog om die oorsprong, de Bijbelse opvatting van de Hof van Eden en de Apocalyps, zoals die tot uitdrukking komt in het verhaal dat gedurende de 79 minuten durende film wordt verteld.<br />'Ik kon niet naar fm kijken.' Het gaf me het gevoel dat ik een passagier was die een lange reis voor de boeg had. In de openingssequentie wordt de titel vertaald als 'Mirage' en Herzog vergelijkt deze vertaling met een reeks herhalingen van commerciële straalvliegtuigen die op een landingsbaan landen. Deze beelden zijn pervers, hun driedimensionale aard wordt platgedrukt door een lange lens en er worden lagen uitlaatgassen, hittegolven en lichtafwijkingen op elkaar gestapeld. Het effect was dat ik tot de conclusie kwam dat de dingen niet zijn wat ze lijken.<br />fm is verdeeld in 3 zeer duidelijke hoofdstukken: 1) Schepping, 2) Paradijs en 3) Het Gouden Tijdperk. Hoofdstuk 1 opent met talloze, lome beelden, waarin sombere, dorre landschappen voorbijglijden, dode dieren wegrotten, kapotte hulzen van neergestorte vliegtuigen en achtergelaten auto's langzaam uit elkaar vallen in de woestijnzon. De mensen die dit onherbergzame landschap bevolken, zijn haveloos, glimlachen niet en lijken gevangenen van de woestijn. Het verhaal gaat over een tijd voor het leven, een tijd waarin het doek van de aarde blanco was en alles wat er bestond de hemel was. Terwijl het verhaal over een eenvoudiger, zuiverder tijdperk gaat, roept een portret van een jonge jongen die een vosachtig dier bij de keel vasthoudt een huiveringwekkende afbeelding op van de wrede, meedogenloze poging van de mens om een heerschappij over de natuur af te dwingen. In het volgende hoofdstuk krijgen we meer van hetzelfde te zien, maar de beelden en de mensen zijn levendiger en lijken doordrenkt met een beetje leven en vitaliteit. We luisteren naar een bioloog met een bril die vertelt hoe moeilijk een monitorhagedis het heeft om in zo'n levenloze omgeving op prooi te jagen. Hij houdt de kronkelende monitor vast, die met zijn tong naar de vliegen zwiept, en beschrijft ook hoe moeilijk het is om deze wezens te vangen in de verzengende hitte van 140 graden. De parallel wordt genoteerd en Herzog gaat verder met het onderzoeken van dit concept via herhaalde, openhartige portretten van individuen die door de zon, de woestijn en de moeizame inspanningen die nodig zijn om in dit wrede rijk te leven, zijn gehavend. Hij zet ook in op het thema dat de mens, als hij zijn omgeving niet onder controle heeft, wel zijn controle over zijn omgeving uitoefent, en niet altijd op de prettigste manier.<br />Het laatste hoofdstuk voert ons van de hoogoven van de woestijn naar het meer vertrouwde territorium van Herzog, bevolkt door excentriekelingen en absurd gedrag. Niemand lijkt een effectievere symbiotische relatie te hebben met de vreemde snuiters van de wereld dan Herzog <0xE2><0x80><0x93> misschien voelt hij zich hier het meest thuis. Net als Errol Morris kiest Herzog ervoor om zijn camera in een zo schijnbaar objectief mogelijke positie te plaatsen voordat hij de film laat draaien. Het daaropvolgende geflirt van Herzog met zijn proefpersoon is het gevolg van het feit dat hij tot ver voorbij het punt kan doorgaan waarop de meeste regisseurs zouden hebben geroepen dat het afgelopen was. Zoals bij Morris het geval is, gaat deze verlengde opname verder dan het 'aan'-moment dat de proefpersonen zich verplicht voelen te bieden en maakt hun fa<0xC3><0xA7>ade, ondanks het ongemak dat ze gedwongen worden tot overwerk, plaats voor iets echts. Het grappigste portret in dit hoofdstuk is dat van de band van twee personen die een vreemd, polka-achtig liedje speelt dat Herzog dit hele hoofdstuk herhaalt. De drummer van de band draagt dezelfde bril als de bioloog, net als een andere jongen die een goocheltruc doet en vraagt: 'Wat is dat met die bril?' Ze geven de film beslist iets lichtzinnigs, maar je vraagt je af of ze een diepere betekenis of betekenis hebben, of dat dit gewoon weer een voorbeeld is van Herzogs speelsheid.<br />Afgezien van het verhaal gebruikt Herzog folk- en bluesmuziek als soundtrack van de experimentele documentaire. Leonard Cohen gebruikt de meeste beeldtijd, twee van zijn prachtig melancholieke songs 'So Long Marianne' en 'Suzanne' begeleiden de golvende landschappen perfect en geven ons het overtuigende gevoel dat we er echt helemaal voor gaan. Aan het eind van de reis keert Herzog terug naar een van de vele opnamen die in de film terugkomen: de verre omlijsting van een eenzaam voertuig dat door de eindeloze woestijn rijdt, omhuld door een waterspiegel die de horizon vult. Ondanks de algehele somberheid van FM geeft het crescendo van de film en het luchtspiegelende motief je een hoopvolle geest, het geloof dat het leven tegen alle verwachtingen in stand zal houden en misschien zelfs wel zal bloeien.<br /><br />Toen ik klaar was met het schrijven van deze post verwees ik naar FM en ontdekte dat Herzog de film een paar weken na een bloederige coup in het Saharaanse Kameroen had opgenomen. Herzog en zijn crew waren, zoals zijn legende wilde, gearresteerd, in elkaar geslagen en gevangengezet. In de gevangenis werd Herzog ziek door schistosomiasis, een bloedparasiet. Het is echt moeilijk om niet te houden van zo'n hypnotische en sobere film als Fata Morgana; de wetenschap dat de filmmaker bereid was te sterven om de film gemaakt te krijgen, maakt dat je er alleen maar meer respect voor krijgt.<br /><0x3E> http://eattheblinds.blogspot.com/?