type: legislation

jurisdiction: Belgium

text:
Artikel    1 . Algemeen.
1.1. De algemene termen in verband met de normalisatie en de conformiteitsbeoordelingsprocedures hebben normaliter de betekenis die daaraan is gegeven in de definities die in het kader van het systeem van de Verenigde Naties en door de internationale normalisatie-instellingen zijn aangenomen, met inachtneming van het verband waarin zij voorkomen en met het doel van deze Overeenkomst.
1.2. Voor de toepassing van de onderhavige Overeenkomst hebben deze termen evenwel de betekenis die hieraan in bijlage 1 wordt gegeven.
1.3. Alle produkten, met inbegrip van industrie- en landbouwprodukten, vallen onder de bepalingen van deze Overeenkomst.
1.4. De door overheidsorganen opgesteld aankoopspecificaties ter voorziening in de produktie- en verbruiksbehoeften van die organen, vallen niet onder de bepalingen van deze Overeenkomst, maar onder die van de overheidsopdrachten, gezien het toepassingsgebied daarvan.
1.5. De bepalingen van deze Overeenkomst zijn niet van toepassing op sanitaire of fytosanitaire maatregelen als omschreven in bijlage A bij de Overeenkomst inzake sanitaire of fytosanitaire maatregelen.
1.6. Alle verwijzingen in deze Overeenkomst naar technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures worden geacht eveneens betrekking te hebben op alle daarin aangebrachte wijzigingen en op alle aanvullingen op de bepalingen daarvan, alsmede op alle wijzigingen in verband met de produkten waarop deze Overeenkomst van toepassing is, met uitzondering van onbelangrijke wijzigingen of aanvullingen.
 TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN EN NORMEN.
 Art.    2 . Opstellen, aannemen en toepassen van technische voorschriften door centrale overheidsorganen.
Wat hun centrale overheidsorganen betreft:
2.1. Zien de Leden erop toe dat de produkten die uit het grondgebied van een ander Lid worden ingevoerd, bij de toepassing van technische voorschriften geen minder gunstige behandeling krijgen dan die welke geldt voor soortgelijke produkten van oorsprong uit een ander land.
2.2. Zien de Leden erop toe dat technische voorschriften niet worden opgesteld, aangenomen of toegepast met het doel onnodige belemmeringen voor de internationale handel te creëren en dat zij niet leiden tot het ontstaan van dergelijke belemmeringen. Daartoe mogen de technische voorschriften niet meer beperkingen voor het handelsverkeer inhouden dan nodig is om een legitiem doel te bereiken, rekening houdend met de risico's die aan het niet bereiken van dat doel verbonden zouden zijn. Zulke legitieme doestellingen zijn, onder meer, de nationale veiligheid, het voorkomen van misleidende praktijken, de bescherming van de gezondheid of de veiligheid van mensen en van het leven of de gezondheid van dieren of planten of van het milieu. Bij het beoordelen van dergelijke risico's wordt onder meer rekening gehouden met de beschikbare wetenschappelijke en technische informatie, de aanverwante verwerkingstechnieken of het voorgenomen eindgebruik van produkten.
2.3. Technische voorschriften worden niet gehandhaafd wanneer de omstandigheden of doelstellingen op grond waarvan zij zijn aangenomen niet langer aanwezig zijn of wanneer de door de gewijzigde omstandigheden of doelstellingen ontstane problemen kunnen worden opgelost door middel van maatregelen die het handelsverkeer minder sterk belemmeren.
2.4. Wanneer technische voorschriften vereist zijn en op het betrokken gebied internationale normen bestaan of op het punt staan te worden voltooid, nemen de Leden die normen of althans de relevante elementen daarvan tot grondslag van hun technische voorschriften, behalve wanneer die internationale normen of onderdelen ondoeltreffend of ongeschikt zouden zijn om de legitieme doelstellingen te bereiken, bij voorbeeld wegens fundamentele klimatologische of geografische factoren of fundamentele technologische problemen.
2.5. Een Lid dat een technisch voorschrift opstelt, aanneemt of toepast dat ernstige gevolgen kan hebben voor het handelsverkeer van andere Leden motiveert op verzoek van een ander Lid dat technisch voorschrift overeenkomstig de bepalingen van de leden 2, 3 en 4. Wanneer op grond van een uitdrukkelijk in lid 2 genoemde legitieme doelstelling een technisch voorschrift wordt opgesteld, aangenomen of toegepast dat in overeenstemming is met de desbetreffende internationale normen, wordt dat voorschrift geacht, tot het bewijs van het tegendeel is geleverd, geen onnodige belemmering voor het internationale handelsverkeer te vormen.
2.6. Met het oog op een zo ruim mogelijke harmonisatie van de technische voorschriften en normen nemen de Leden, binnen de grenzen van hun mogelijkheden, volledig deel aan het opstellen door de bevoegde internationale normalisatie-instellingen van internationale normen voor produkten waarvoor zij technische voorschriften of normen hebben aangenomen of voornemens zijn dit te doen.
2.7. De Leden verbinden zich ertoe de aanvaarding als equivalente maatregel van de in andere landen vastgestelde technische voorschriften in welwillende overweging te nemen, ook indien deze voorschriften van hun eigen voorschriften afwijken, mits zij de overtuiging zijn toegedaan dat de genoemde voorschriften in voldoende mate aan de doelstellingen van hun eigen voorschriften beantwoorden.
2.8. In alle gevallen waarin zulks wenselijk is, nemen de Leden bij het formuleren van op de produktvereisten gebaseerde technische voorschriften de werking van het produkt als uitgangspunt, veeleer dan het ontwerp of de beschrijving daarvan.
2.9. De Leden komen overeen, wanneer op een bepaald gebied geen internationale norm bestaat of de technische inhoud van een voorgesteld technisch voorschrift niet in overeenstemming is met de technische inhoud van de desbetreffende internationale normen en het technisch voorschrift aanzienlijke consequenties kan hebben voor het handelsverkeer van andere Leden:
2.9.1. tijdig en op zodanige wijze dat belanghebbende in andere Leden daarvan kennis kunnen nemen, een bericht te publiceren waarin zij mededelen dat zij voornemens zijn een bepaald technisch voorschrift in te voeren.
2.9.2. de andere Leden via het Secretariaat mede te delen op welke produkten het voorgestelde technisch voorschrift betrekking heeft, met een beknopte omschrijving van het doel en de reden daarvan. Dergelijke kennisgevingen vinden voldoende tijdig plaats, zodat nog wijzigingen kunnen worden ingediend en rekening kan worden gehouden met commentaar;
2.9.3. de andere Leden op hun verzoek bijzonderheden of de tekst van het voorgestelde technisch voorschrift te doen toekomen en, indien mogelijk, aan te geven op welke punten dit wezenlijk van de desbetreffende internationale normen afwijkt;
2.9.4. de andere Leden, zonder onderscheid, een redelijke termijn toe te staan voor het geven van schriftelijke commentaar, op verzoek van gedachten te wisselen over deze commentaar en rekening te houden met deze commentaar en met het resultaat van de vorengenoemde gedachtenwisseling;
2.10. Behoudens het bepaalde in de aanhef van lid 9 kan een Lid dat met dringende problemen inzake veiligheid, gezondheid, milieubescherming of nationale veiligheid geconfronteerd wordt of dreigt te worden geconfronteerd, bepaalde van de in lid 9 bedoelde maatregelen voor zover het dit noodzakelijk oordeelt achterwege laten, op voorwaarde dat dit Lid bij het aannemen van een technisch voorschrift;
2.10.1. de andere Leden via het Secretariaat onmiddellijk kennis geeft van dit technisch voorschrift en van de produkten waarop het betrekking heeft, met een beknopte omschrijving van het doel en de reden van het technisch voorschrift, met inbegrip van de aard van de dringende problemen;
2.10.2. op daartoe strekkende verzoek de andere Leden de tekst van dit technisch voorschrift doet toekomen;
2.10.3. de ander Leden, zonder discriminatie, in de gelegenheid stelt schriftelijke commentaar naar voren te brengen, desgevraagd van gedachten wisselt over deze commentaar en rekening houdt met het resultaat van deze gedachtenwisseling.
2.11. De Leden dragen zorg dat alle technische voorschriften die worden aangenomen onverwijld worden gepubliceerd of op zodanige wijze worden bekendgemaakt dat belanghebbenden in de andere Leden daarvan kennis kunnen nemen.
2.12. Behalve in de spoedeisende omstandigheden bedoeld in artikel 10 nemen de Leden een redelijke termijn in acht tussen de bekendmaking van een technisch voorschrift en de inwerkingtreding daarvan, ten einde de producenten in de exporterende Leden, in het bijzonder de Leden die ontwikkelingslanden zijn, voldoende gelegenheid te geven hun produkten of produktiemethoden aan de eisen van het importerende Lid aan te passen.
 Art.    3 . Opstellen, aannemen en toepassing van technische voorschriften door lokale overheidsorganen en niet-gouvernementele organen.
Wat de lokale overheidsorganen en de niet-gouvernementele organen op hun grondgebied betreft:
3.1. Nemen de Leden alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om ervoor te zorgen dat de bepalingen van artikel 2, met uitzondering van de in artikel 2, leden 9.2 en 10.1 bedoelde verplichting tot kennisgeving, door deze organen worden nageleefd.
3.2. Dragen de Leden zorg dat de technische voorschriften van de rechtstreeks onder de centrale overheid ressorterende lokale overheden van de Leden overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, leden 9.2 en 10.1 worden bekendgemaakt, met dien verstande dat deze kennisgeving niet vereist is voor technische voorschriften waarvan de technische inhoud in wezen dezelfde is als die van eerder bekendgemaakte technische voorschriften van centrale overheidsorganen van het betrokken Lid.
3.3. Kunnen de Leden bepalen dat de contacten met andere Leden, met inbegrip van kennisgevingen, het verstrekken van informatie, het naar voren brengen van commentaar en de gedachtenwisselingen bedoeld in artikel 2, lid 9 en lid 10, via de centrale overheid plaatsvinden.
3.4. Onthouden de Leden zich van maatregelen die lokale overheidsorganen of niet-gouvernementele organen op hun grondgebied ertoe verplichten of bewegen te handelen op een wijze die onverenigbaar is met de bepalingen van artikel 2.
3.5. Dragen de Leden uit hoofde van deze Overeenkomst de volledige verantwoordelijkheid voor de naleving van alle bepalingen van artikel 2. De Leden verbinden zich ertoe positieve maatregelen en mechanismen ter bevordering van de naleving van artikel 2 door andere dan centrale overheidsorganen vast te stellen en ten uitvoer te leggen.
 Art.    4 . Opstellen, aannemen en toepassing van normen.
4.1. De Leden dragen zorg dat de onder hun centrale overheid ressorterende normalisatie-instellingen de in bijlage 3 bij deze Overeenkomst opgenomen praktijkrichtlijn voor het opstellen, het aannemen en de toepassing van normen (hierna "praktijkrichtlijn" genoemd) aanvaarden en naleven. Zij nemen alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om ervoor te zorgen dat onder de lokale autoriteiten ressorterende normalisatieinstellingen en niet-gouvernementele normalisatie-instellingen op hun grondgebied alsmede de regionale normalisatie-instellingen waarvan zij of één of meer organen op hun grondgebied lid zijn, deze praktijkrichtlijn aanvaarden en naleven. Voorts nemen de Leden geen maatregelen die dergelijke normalisatie-instellingen direct of indirect ertoe verplichten of bewegen te handelen op een wijze die onverenigbaar is met de praktijkrichtlijn. De verplichtingen van de Leden met betrekking tot de naleving van de praktijkrichtlijn door normalisatie-instellingen zijn van toepassing ongeacht of een normalisatie-instelling de praktijkrichtlijn heeft aanvaard of niet.
4.2. Normalisatie-instellingen die de praktijkrichtlijn hebben aanvaard en deze naleven worden door de Leden erkend als instellingen die de beginselen van deze Overeenkomst naleven.
 OVEREENSTEMMING MET TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN EN NORMEN.
 Art.    5 . Procedures voor het beoordelen van de conformiteit door centrale overheidsorganen.
5.1. De Leden dragen zorg dat wanneer een uitdrukkelijke bevestiging van de overeenstemming met technische voorschriften of normen vereist is, hun centrale overheidsorganen ten aanzien van produkten van oorsprong uit het grondgebied van andere Leden de hiernavolgende bepalingen toepassen;
5.1.1. conformiteitsbeoordelingsprocedures worden opgeteld, aangenomen en toegepast met het doel leveranciers van soortgelijke produkten van oorsprong uit het grondgebied van andere Leden toegang tot de markt te verschaffen onder voorwaarden die niet minder gunstig zijn dan die welke onder vergelijkbare omstandigheden voor leveranciers van soortgelijke produkten van nationale oorsprong of van oorsprong uit enig ander land gelden. Deze toegang houdt voor de leveranciers het recht in op conformiteitsbeoordeling overeenkomstig de procedurevoorschriften, met inbegrip van, wanneer deze procedure daarin voorziet, de mogelijkheid de conformiteit in zijn bedrijfsruimten te doen beoordelen en zijn produkten het conformiteitsmerk te doen verlenen.
5.1.2. het opstellen, het aannemen en de toepassing van conformiteitsbeoordelingsprocedures mag niet ten doel noch ten gevolge hebben dat onnodige belemmeringen voor het internationale handelsverkeer worden gecreëerd. Dit betekent onder meer dat conformiteitsbeoordelingsprocedures niet strikter mogen zijn, noch strikter mogen worden toegepast dan noodzakelijk is om het importerende Lid in staat te stellen zich ervan te overtuigen dat de betrokken produkten aan de technische voorschriften of normen beantwoorden, rekening houdend met de aan de niet conformiteit van deze produkten verbonden risico's.
5.2. Bij de tenuitvoerlegging van het bepaalde in lid 1 dragen de Leden zorg dat:
5.2.1. de conformiteitsbeoordelingsprocedures zo snel mogelijk worden uitgevoerd en voltooid, zowel voor produkten van oorsprong uit het grondgebied van andere Leden als voor soortgelijke binnenlandse produkten;
5.2.2. de normale dur van elke conformiteitsbeoordelingsprocedure wordt bekendgemaakt of de geraamde duur van de procedure de aanvrager op verzoek wordt medegedeeld. Bij ontvangst van een aanvraag gaat de bevoegde instantie onmiddellijk na of deze vergezeld gaat van alle noodzakelijke bescheiden en stelt zij de aanvrager nauwkeurig en volledig in kennis van alle onvolkomenheden. De bevoegde instantie deelt de aanvrager zo spoedig mogelijk de nauwkeurige en volledige resultaten van de conformiteitsbeoordeling mede, zodat, indien nodig, corrigerende maatregelen kunnen worden genomen. Zelfs wanneer de aanvraag leemten vertoont, legt de bevoegde instantie de beoordelingsprocedure op verzoek van de aanvrager in zoverre mogelijk ten uitvoer en wordt de aanvrager, indien hij daarom verzoekt, medegedeeld in welk stadium de procedure zich bevindt en worden alle vertragingen toegelicht.
5.2.3. verzoeken om inlichtingen beperkt blijven tot hetgeen noodzakelijk is om de conformiteit te beoordelen en de omvang van de vergoedingen te bepalen;
5.2.4. het vertrouwelijke karakter van de informatie betreffende produkten van oorsprong uit het grondgebied van andere leden die bij deze conformiteitsbeoordeling wordt verkregen of in verband daarmee wordt verstrekt op dezelfde wijze wordt gerespecteerd als het geval is voor binnenlandse produkten en op zodanige wijze dat de legitieme handelsbelangen van de betrokkenen worden beschermd.
5.2.5. alle voor de conformiteitsbeoordeling van produkten van oorsprong uit het grondgebied van de andere Leden gevraagde vergoedingen billijk zijn in vergelijking met de vergoedingen die voor de conformiteitsbeoordeling van soortgelijke produkten van oorsprong uit het eigen land of van oorsprong uit enig ander land worden gevraagd, met inachtneming van de kosten van communicatie en vervoer en andere kosten die het gevolg zijn van het feit dat de bedrijfsruimten van de aanvrager en die van de met de conformiteitsbeoordeling belaste instantie op verschillende plaatsen gevestigd zijn.
5.2.6. de vestigingsplaatsen van de voor de conformiteitsbeoordeling gebruikte installaties en de monsterneming de aanvragers of hun vertegenwoordigers geen onnodige moeilijkheden bezorgen;
5.2.7. wanneer de specificaties van een produkt worden gewijzigd nadat de conformiteit daarvan met technische voorschriften of normen werd vastgesteld, de conformiteitsbeoordelingsprocedure voor het gewijzigde produkt beperkt blijft tot hetgeen noodzakelijk is om met voldoende zekerheid te bepalen dat het produkt nog steeds aan de betrokken technische voorschriften of normen voldoet;
5.2.8. er een procedure is voor het onderzoek van klachten in verband met de werking van een conformiteitsbeoordelingsprocedure en voor het nemen van corrigerende maatregelen wanneer een klacht gegrond wordt bevonden.
5.3. Geen enkele bepaling van de leden 1 en 2 vormt voor de Leden een beletsel om binnen redelijke grenzen, op hun grondgebied steekproefcontroles uit te voeren.
5.4. In gevallen waarin uitdrukkelijk moet worden bevestigd dat produkten in overeenstemming zijn met de technische voorschriften of normen en hieromtrent leidraden of aanbevelingen van internationale normalisatieinstellingen bestaan of dergelijke leidraden of aanbevelingen over korte tijd beschikbaar zullen zijn, dragen de Leden zorg dat de centrale overheidsorganen deze leidraden of aanbevelingen, of althans de relevante delen daarvan, als grondslag voor hun conformiteitsbeoordelingsprocedures gebruiken, tenzij dergelijke leidraden of aanbevelingen, zoals op verzoek uitvoerig wordt toegelicht, voor de betrokken Leden ongeschikt zijn om redenen in verband met onder meer: de nationale veiligheid, de voorkoming van misleidende praktijken, de bescherming van de gezondheid of de veiligheid van mensen en van het leven of de gezondheid van dieren of planten of van het milieu; fundamentele klimatologische of andere geografische factoren en fundamentele technologische of infrastructurele problemen.
5.5. Met het oog op een zo ruim mogelijke harmonisatie van de conformiteitsbeoordelingsprocedures nemen de Leden, binnen de grenzen van hun mogelijkheden, volledig deel aan het opstellen van leidraden of aanbevelingen voor deze procedures door de bevoegde internationale normalisatie-instellingen.
5.6. De Leden verbinden zich ertoe, wanneer geen toepasselijk leidraad of aanbeveling van een internationale normalisatie-instelling voorhanden is of de technische inhoud van een voorgestelde conformiteitsbeoordelingsprocedure niet in overeenstemming is met de desbetreffende leidraden of aanbevelingen van internationale normalisatieinstellingen en de conformiteitsbeoordelingsprocedure aanzienlijke consequenties kan hebben voor het handelsverkeer van andere Leden:
5.6.1. tijdig en op zodanige wijze dat belanghebbenden in andere Leden daarvan kennis kunnen nemen, een bericht te publiceren waarin zij het voornemen te kennen geven een bepaalde conformiteitsbeoordelingsprocedure in te voeren;
5.6.2. de andere Leden via het Secretariaat mede te delen op welke produkten de voorgestelde procedure betrekking heeft, met een beknopte omschrijving van het doel en van de redenen welke eraan ten grondslag liggen. Dergelijke kennisgevingen vinden in den voldoende vroeg stadium plaats, zodat nog wijzigingen kunnen worden aangebracht en rekening kan worden gehouden met commentaar;
5.6.3. de andere Leden op hun verzoek bijzonderheden of de tekst van de voorgestelde procedure te doen toekomen en, indien mogelijk, aan te geven op welke punten deze wezenlijk van de leidraden of aanbevelingen van de internationale normalisatie-instellingen afwijkt;
5.6.4. de andere Leden, zonder discriminatie, de gelegenheid te geven schriftelijke commentaar naar voren te brengen, op hun verzoek van gedachten te wisselen over deze commentaar en rekening te houden met deze schriftelijke commentaar en met het resultaat van de gedachtenwisselingen.
5.7. Onverminderd het bepaalde in de aanhef van lid 6 kan een Lid dat met dringende problemen inzake veiligheid, gezondheid, milieubescherming of nationale veiligheid geconfronteerd wordt of dreigt te worden geconfronteerd, indien het dit noodzakelijk acht bepaalde van de in lid 6 bedoelde maatregelen achterwege te laten, op voorwaarde dat dit Lid bij het aannemen van de procedure:
5.7.1. de andere Leden via het Secretariaat onverwijld in kennis stelt van de betrokken procedure en van de produkten waarop deze betrekking heeft, met een beknopte opgave van het nagestreefde doel en van de redenen welke aan de procedure ten grondslag liggen, met inbegrip van de aard van de dringende problemen;
5.7.2. de andere Leden op hun verzoek de tekst van de procedure doet toekomen;
5.7.3. de andere Leden, zonder discriminatie, de gelegenheid geeft schriftelijke commentaar naar voren te brengen, op hun verzoek van gedachten wisselt over deze commentaar en rekening houdt met deze schriftelijke commentaar en met het resultaat van de gedachtenwisseling.
5.8. De Leden dragen zorg dat alle conformiteitsbeoordelingsprocedure die worden aangenomen onverwijld worden bekendgemaakt of op een zodanige andere wijze toegankelijk worden gemaakt dat belanghebbenden en andere leden daarvan kennis kunnen nemen.
5.9. Behalve in de in lid 7 bedoelde dringende gevallen nemen de Leden een redelijke termijn in acht tussen het bekendmaken van de vereisten in verband met de conformiteitsbeoordelingsprocedure en de inwerkingtreding daarvan ten einde de producenten in de exporterende Leden, in het bijzonder de Leden die ontwikkelingslanden zijn, voldoende tijd te geven om hun produkten of produktiemethoden aan de eisen van het importerende Lid aan te passen.
 Art.    6 . Erkenning van de conformiteitsbeoordeling door organen van de centrale overheid.
Wat de organen van hun centrale overheid betreft:
6.1. Zal het streven van de Leden zoveel mogelijk erop gericht zijn, onverminderd het bepaalde in lid 3 en lid 4, de resultaten van de conformiteitsbeoordelingsprocedures in andere Leden te doen aanvaarden, zelfs wanneer deze procedures verschillend zijn van hun eigen procedures, indien zij ervan overtuigd zijn dat deze procedures eenzelfde mate van conformiteit met de technische voorschriften en normen garanderen als hun eigen procedures. De Leden zijn het erover eens dat voorafgaand overleg noodzakelijk kan zijn ten einde een voor alle belanghebbenden aanvaardbaar akkoord te bereiken, meer bepaald wat betreft:
6.1.1. de toereikende en duurzame technische deskundigheid van de organen die in het exporterende Lid bevoegd zijn voor het beoordelen van de conformiteit, zodat er geen twijfel over bestaat dat de resultaten van hun conformiteitsbeoordeling ook in de toekomst betrouwbaar zullen zijn. Indien, bijvoorbeeld door accreditering, wordt aangetoond dat de vorengenoemde organen de desbetreffende leidraden en aanbevelingen van de internationale normalisatie-instellingen opvolgen, kan dit als een aanwijzing worden beschouwd dat deze organen over een toereikende technische deskundigheid beschikken.
6.1.2. het feit dat uitsluitend de resultaten van de door de bevoegde instantie in het exporterende Lid uitgevoerd conformiteitsbeoordelingen worden aanvaard.
6.2. De Leden dragen zorg dat hun conformiteitsbeoordelingsprocedures in zoverre mogelijk de tenuitvoerlegging van het bepaalde in lid 1 toelaten.
6.3. De Leden worden ertoe aangemoedigd de door andere Leden ingediende verzoeken om onderhandelingen over de sluiting van Overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning van de resultaten van elkaars conformiteitsbeoordelingsprocedures in welwillende overweging te nemen. De Leden kunnen verlangen dat dergelijke Overeenkomsten aan de criteria van lid 1 voldoen en voor beide partijen aanvaardbaar zijn wat de mogelijkheid tot vereenvoudiging van de handel in de betrokken produkten betreft.
6.4. De Leden worden ertoe aangemoedigd de op het grondgebied van andere Leden gevestigde organen die bevoegd zijn voor het beoordelen van de conformiteit, aan hun conformiteitsbeoordelingsprocedures te laten deelnemen onder voorwaarden die niet minder gunstig zijn dan die welke aan de op hun grondgebied of op het grondgebied van enig ander land gevestigde organen worden toegekend.
 Art.    7 . Procedures voor het beoordelen van de conformiteit door lokale overheidsorganen.
Ten aanzien van de op hun grondgebied gevestigde lokale overheidsorganen:
7.1. Nemen de Leden alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om ervoor te zorgen dat de genoemde organen de bepalingen van de artikelen 5 en 6 naleven, met uitzondering van de verplichting tot kennisgeving bedoeld in artikel 5, leden 6.2. en 7.1.
7.2. Dragen de Leden zorg dat de conformiteitsbeoordelingsprocedures die worden toegepast door rechtstreeks onder de centrale overheid ressorterende lokale overheidsorganen in de Leden overeenkomstig artikel 5, leden 6.2. en 7.1 worden medegedeeld, met dien verstande dat deze kennisgevingen niet vereist zijn voor conformiteitsbeoordelingsprocedures waarvan de technische inhoud in wezen gelijk is aan die van eerder medegedeelde conformiteitsbeoordelingsprocedures van de centrale overheidsorganen van de betrokken Leden.
7.3. De Leden kunnen eisen dat de contacten met andere Leden, inclusief de kennisgevingen, het verstrekken van informatie, het naar voren brengen van commentaar en de gedachtenwisselingen bedoeld in artikel 5, leden 6 en 7, via de centrale overheid plaatsvinden.
7.4. De Leden nemen geen maatregelen die lokale overheidsorganen op hun grondgebied ertoe verplichten of bewegen te handelen op een wijze die onverenigbaar is met de bepalingen van de artikelen 5 en 6.
7.5. De Leden dragen bij de tenuitvoerlegging van deze Overeenkomst de volledige verantwoordelijkheid voor de naleving van alle bepalingen van de artikelen 5 en 6. De Leden zullen positieve maatregelen en mechanismen tot stand brengen en ten uitvoer leggen ten einde de naleving van het bepaalde in de artikelen 5 en 6 door andere dan centrale overheidsorganen te bevorderen.
 Art.    8 . Door niet-gouvernementele organen toegepaste procedures voor het beoordelen van de conformiteit.
8.1. De Leden nemen alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om ervoor te zorgen dat niet-gouvernementele organen op hun grondgebied die conformiteitsbeoordelingsprocedures toepassen de artikelen 5 en 6 naleven, met uitzondering van de verplichting tot kennisgeving van voorgestelde conformiteitsbeoordelingsprocedures. Bovendien nemen de Leden geen maatregelen die dergelijke organen direct of indirect ertoe verplichten of bewegen te handelen op een wijze die onverenigbaar is met de bepalingen van de artikelen 5 en 6.
8.2. De Leden zien er op toe dat hun centrale overheidsorganen de door niet-gouvernementele organen toegepaste conformiteitsbeoordelingsprocedures enkel gebruiken indien laatstgenoemde organen de bepalingen van de artikelen 5 en 6 naleven, met uitzondering van de verplichting tot kennisgeving van voorgestelde conformiteitsbeoordelingsprocedures.
 Art.    9 . Internationale en regionale systemen.
9.1. Wanneer een uitdrukkelijke bevestiging van conformiteit met een technisch voorschrift of een norm vereist is, dienen de leden, voor zover dit in de praktijk uitvoerbaar is, internationale systemen voor conformiteitsbeoordeling tot stand te brengen en te aanvaarden, waarvan zij lid worden of waaraan zij deelnemen.
9.2. De Leden nemen alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen opdat de internationale en regionale conformiteitsbeoordelingssystemen waarvan de bevoegde organen op hun grondgebied Lid zijn of waaraan deze deelnemen, voldoen aan de bepalingen van de artikelen 5 en 6. Voorts nemen de Leden geen maatregelen die direct of indirect ertoe leiden of bevorderen dat dergelijke systemen functioneren op een wijze die onverenigbaar is met de bepalingen van de artikelen 5 en 6.
9.3. De Leden zien er op toe dat hun centrale overheidsorganen de internationale of regionale conformiteitsbeoordelingssystemen slechts gebruiken voor zover deze systemen in overeenstemming zijn met de bepalingen van, al naar gelang van het geval, de artikelen 5 en 6.
 INFORMATIE EN BIJSTAND.
 Art.    10 . Informatie betreffende technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures.
10.1. Ieder Lid zorgt voor een informatiepunt dat alle redelijke verzoeken om inlichtingen van andere Leden en belanghebbenden in andere Leden kan beantwoorden en dat relevante documenten kan verschaffen met betrekking tot:
10.1.1. alle technische voorschriften die op zijn grondgebied zijn aangenomen of voorgesteld door organen van de centrale of de lokale overheid, niet-gouvernementele organen die wettelijk bevoegd zijn de naleving van een technisch voorschrift te handhaven of regionale normalisatie-instellingen waarvan deze organen lid zijn of waaraan zij deelnemen;
10.1.2. alle normen die op zijn grondgebied zijn aangenomen of voorgesteld door centrale of lokale overheidsorganen of door regionale normalisatieinstellingen waarvan deze organen lid zijn of waaraan zij deelnemen;
10.1.3. alle conformiteitsbeoordelingsprocedures of voorgestelde conformiteitsbeoordelingsprocedures die op zijn grondgebied worden toegepast door centrale of lokale overheidsorganen of door nietgouvernementele organen die wettelijk bevoegd zijn de naleving van een technisch voorschrift te handhaven of door regionale organen waarvan dergelijke organen lid zijn of waaraan zij deelnemen;
10.1.4. het lidmaatschap van en de deelneming aan internationale of regionale normalisatie-instellingen, conformiteitsbeoordelingssystemen en bilaterale en multilaterale regelingen, van het Lid of van de bevoegde centrale of lokale overheidsorganen op zijn grondgebied, in het kader van deze Overeenkomst; voorts dient ieder Lid in staat te zijn redelijke informatie te verschaffen over de inhoud van dergelijke systemen en regelingen;
10.1.5. de vindplaats van de krachtens deze Overeenkomst gepubliceerde berichten of het verstrekken van informatie omtrent de plaats waar dergelijke inlichtingen kunnen worden verkregen; en
10.1.6. de plaats waar de in lid 3 bedoelde informatiepunten zich bevinden.
10.2. Indien een Lid, om wettelijke of administratieve redenen, meer dan één informatiepunt opricht, verschaft dit Lid de andere Leden volledige en duidelijke informatie omtrent de taken en de verantwoordelijkheid van elk informatiepunt. Voorts ziet dit Lid er op toe dat alle verzoeken om inlichtingen die aan een verkeerd informatiepunt worden gericht onmiddellijk naar het juiste informatiepunt worden doorverwezen.
10.3. Elk Lid treft alle hem te beschikking staande redelijke maatregelen opdat één of meer informatiepunten alle redelijke verzoeken om inlichtingen van andere Leden en belanghebbenden in andere Leden kunnen beantwoorden en, bovendien, relevante documenten of informatie over de vindplaats daarvan kunnen verschaffen, meer bepaald met betrekking tot:
10.3.1. alle normen die op zijn grondgebied zijn aanvaard of voorgesteld door niet-gouvernementele normalisatie-instellingen of regionale normalisatie-instellingen waarvan dergelijke instellingen lid zijn of waaraan zij deelnemen; en
10.3.2. alle conformiteitsbeoordelingsprocedures of voorgestelde conformiteitsbeoordelingsprocedures die op zijn grondgebied worden toegepast door niet-gouvernementele organen of regionale organen waarvan dergelijke organen Lid zijn of waaraan zij deelnemen;
10.3.3. het lidmaatschap van en de deelneming aan internationale en regionale normalisatie-instellingen, conformiteitsbeoordelingssystemen en bilaterale en multilaterale regelingen, van de bevoegde nietgouvernementele organen op zijn grondgebied, in het kader van deze Overeenkomst; voorts dient elk Lid in staat te zijn redelijke informatie te verschaffen over de inhoud van dergelijke systemen en regelingen;
10.4. De Leden nemen alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om ervoor te zorgen dat wanneer andere Leden of belanghebbenden in andere Leden overeenkomstig het bepaalde in deze Overeenkomst om afschriften van documenten verzoeken, deze ter beschikking worden gesteld tegen een redelijke prijs (voor zover zij niet gratis worden verstrekt) die, afgezien van de werkelijke portokosten, dezelfde is voor onderdanen (Voor afzonderlijke douanegebieden die Lid zijn van de WTO woorden onder "onderdanen" verstaan personen, zowel natuurlijke personen als rechtspersonen, die hun woonplaats hebben in dit douanegebied of aldaar een werkelijke en functionerende industriële of commerciële vestiging hebben.) van het betrokken Lid als voor onderdanen van andere Leden.
10.5. Leden die ontwikkelde landen zijn zorgen op verzoek van andere Leden voor vertalingen in het Engels, het Frans of het Spaans van de documenten waarop een bepaald bericht betrekking heeft. Wanneer het omvangrijke documenten betreft, stellen zij samenvattingen van deze documenten ter beschikking.
10.6. Wanneer het Secretariaat kennisgevingen ontvangt uit hoofde van deze Overeenkomst, doet het de tekst van deze kennisgevingen toekomen aan alle Landen en belanghebbende internationale normalisatie-instellingen en conformiteitsbeoordelingsorganen en vestigt het de aandacht van de Leden die ontwikkelingslanden zijn op alle kennisgevingen die betrekking hebben op produkten die voor deze Leden van bijzonder belang zijn.
10.7. Wanneer een Lid met een ander land of andere landen een overeenkomst heeft gesloten over onderwerpen die verband houden met technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures die aanzienlijke consequenties kunnen hebben voor het handelsverkeer, geeft tenminste één Lid dat partij is bij de overeenkomst de andere Leden via het Secretariaat kennis van de produkten waarop de overeenkomst betrekking heeft, met een korte beschrijving van de overeenkomst. De betrokken Leden worden ertoe aangemoedigd, indien zij daarom worden verzocht, in overleg te treden met andere Leden met het oog op de sluiting van soortgelijke overeenkomsten of ten einde de toetreding van deze Leden tot dergelijke overeenkomsten mogelijk te maken.
10.8. Geen enkele bepaling van deze Overeenkomst wordt uitgelegd als een verplichting tot:
10.8.1. het publiceren van teksten in andere talen dan die van het betrokken Lid;
10.8.2. het verstrekken van bijzonderheden of de tekst van ontwerpen in andere talen dan die van het betrokken Lid, behoudens het bepaalde in Lid 5; of
10.8.3. het verstrekken door de Leden van informatie waarvan de bekendmaking huns inzien strijdig is met hun fundamentele veiligheidsbelangen.
10.9. Kennisgevingen aan het Secretariaat zijn in het Engels, het Frans of het Spaans gesteld.
10.10. De Leden wijzen één enkele centrale overheidsinstantie aan die verantwoordelijk is voor de toepassing op nationaal niveau van de bepalingen betreffende de kennisgevingsprocedures uit hoofde van deze Overeenkomst, met uitzondering van die bedoeld in bijlage 3.
10.11. Indien evenwel om wettelijke of administratieve redenen de verantwoordelijkheid voor kennisgevingsprocedures door twee of meer centrale overheidsinstanties gedeeld wordt, verschaft het betrokken Lid de andere Leden volledige en duidelijke informatie over het gebied waarvoor elk van deze instanties verantwoordelijk is.
 Art.    11 . Technische bijstand aan andere Leden. 11.1. De Leden verstrekken de andere Leden, in het bijzonder de Leden die ontwikkelingslanden zijn, op verzoek advies omtrent het opstellen van technische voorschriften.
11.2. De Leden verstrekken de andere Leden, in het bijzonder de Leden die ontwikkelingslanden zijn, op verzoek advies en verlenen deze Leden, op onderling overeengekomen voorwaarden, technische bijstand bij de oprichting van nationale normalisatie-instellingen en de deelneming aan internationale normalisatie-instellingen en moedigen hun nationale normalisatieinstellingen aan op dezelfde wijze te handelen.
11.3. De Leden treffen, indien zij daarom worden verzocht, alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om te bewerkstelligen dat de op hun grondgebied gevestigde regelgevende organen de andere Leden, in het bijzonder de Leden die ontwikkelingslanden zijn, advies geven en deze Leden bij onderling overeengekomen voorwaarden technische bijstand verlenen met betrekking tot:
11.3.1. de oprichting van regelgevende organen of organen die bevoegd zijn de conformiteit met technische voorschriften te beoordelen; en
11.3.2. de methoden waarmee het best aan hun technische voorschriften kan worden voldaan.
11.4. De Leden treffen op verzoek alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om ervoor te zorgen dat advies wordt verstrekt aan andere Leden, in het bijzonder aan Leden die ontwikkelingslanden zijn, en verlenen deze Leden op onderling overeengekomen voorwaarden technische bijstand bij de oprichting van organen die bevoegd zijn voor het beoordelen van de conformiteit met op het grondgebied van het verzoekende Lid aangenomen normen.
11.5. De Leden verstrekken op andere Leden, in het bijzonder de Leden die ontwikkelingslanden zijn, op verzoek advies en verlenen deze Leden op onderling overeengekomen voorwaarden technische bijstand met betrekking tot de maatregelen die de producenten in deze landen zouden moeten nemen om toegang te verkrijgen tot de conformiteitsbeoordelingssystemen die worden toegepast door overheidsorganen of niet-gouvernementele organen op het grondgebied van het Lid dat het verzoek ontvangt.
11.6. Leden die lid zijn van of deelnemen aan internationale of regionale conformiteitsbeoordelingssystemen verstrekken andere Leden, in het bijzonder Leden die ontwikkelingslanden zijn, op verzoek advies en verlenen deze Leden op onderling overeengekomen voorwaarden technische bijstand bij de oprichting van de instellingen en de totstandbrenging van de juridische structuur die hen in staat stellen de uit het lidmaatschap van of de deelneming aan dergelijke systemen voortvloeiende verplichtingen na te komen.
11.7. De Leden die daarom worden verzocht moedigen de organen op hun grondgebied die lid zijn van of deelnemen aan internationale of regionale conformiteitsbeoordelingssystemen ertoe aan de andere Leden, in het bijzonder de Leden die ontwikkelingslanden zijn, advies te verstrekken en nemen verzoeken om technische bijstand van deze landen met het oog op de oprichting van instellingen die de ter zake bevoegde organen op hun grondgebied in staat stellen de uit het lidmaatschap of de deelneming voortvloeiende verplichtingen na te komen in welwillende overweging.
11.8. Bij het verstrekken van advies en technische bijstand aan andere Leden, Overeenkomstig het bepaalde in de leden 1 tot en met 7, geven de Leden voorrang aan de behoeften van Leden die minstontwikkelde landen zijn.
 Art.    12 . Bijzondere en gedifferentieerde behandeling van Leden die ontwikkelingslanden zijn.
12.1. De Leden verlenen de Leden die ontwikkelingslanden zijn een gedifferentieerde en gunstiger behandeling door de toepassing van de hiernavolgende bepalingen en van de relevante bepalingen van andere artikelen van deze Overeenkomst.
12.2. De Leden schenken bijzondere aandacht aan de bepalingen van deze Overeenkomst die betrekking hebben op de rechten en verplichtingen van Leden die ontwikkelingslanden zijn en houden rekening met de bijzondere behoeften op het gebied van ontwikkeling, financiën en handel van laatstgenoemde Leden bij de toepassing van deze Overeenkomst, zowel op nationaal niveau als bij de toepassing van de institutionele regelingen van deze Overeenkomst.
12.3. Bij het opstellen en de toepassing van technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures houden de Leden rekening met de bijzonder behoefden van de Leden die ontwikkelingslanden zijn, met name op het gebied van de ontwikkeling, de financiering en de handel, ten einde te voorkomen dat deze technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures onnodige belemmeringen doen ontstaan voor de uitvoer van de Leden die ontwikkelingslanden zijn.
12.4. De Leden aanvaarden dat de Leden die ontwikkelingslanden zijn, ondanks het bestaan van internationele normen, richtsnoeren en aanbevelingen, gezien de bijzondere technologische en socio-economische omstandigheden waarin zij verkeren, bepaalde technische voorschriften, normen of conformiteitsbeoordelingsprocedures vaststellen met het doel de aan hun ontwikkelingsbehoeften beantwoordende inheemse technologie en produktiemethoden en processen in stand te houden. De Leden erkennen derhalve dat van de Leden die ontwikkelingslanden zijn niet kan worden verlangd dat zij als grondslag voor hun technische voorschriften of normen, met inbegrip van de beproevingsmethoden, internationale normen hanteren die niet aan hun behoeften inzake ontwikkeling, financiën en handel beantwoorden.
12.5. De Leden treffen alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om te bewerkstelligen dat de internationale normalisatieinstellingen en de internationale conformiteitsbeoordelingssystemen worden georganiseerd en functioneren op een wijze die bevorderlijk is voor een actieve en representatieve deelname van de betrokken organen van alle Leden, rekening houdend met de specifieke problemen van de Leden die ontwikkelingslanden zijn.
12.6. De Leden treffen alle hun ter beschikking staande redelijke maatregelen om ervoor te zorgen dat de Internationale normalisatieinstellingen op verzoek van Leden die ontwikkelingslanden zijn nagaan of het mogelijk is internationale normen vast te stellen en, indien zulks in de praktijk uitvoerbaar is, dergelijke normen vaststellen voor produkten die voor de laatstgenoemde Leden van bijzonder belang zijn.
12.7. Overeenkomstig het bepaalde in artikel 11 verlenen de Leden technische bijstand aan de Leden die ontwikkelingslanden zijn ten einde ervoor te zorgen dat het opstellen en de toepassing van technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures geen onnodige belemmeringen vormen voor de uitbreiding en de diversificatie van de uitvoer van de Leden die ontwikkelingslanden zijn. Bij het vaststellen van de voorwaarden voor deze technische bijstand wordt rekening gehouden met het ontwikkelingsstadium waarin de verzoekende Leden, in het bijzonder de Leden die minstontwikkelde landen zijn, zich bevinden.
12.8. Erkend wordt dat de Leden die ontwikkelingslanden zijn bijzondere moeilijkheden, met name van institutionele en infrastructurele aard, kunnen ondervinden bij het opstellen en toepassen van technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures. Voorts wordt erkend dat de bijzondere behoeften op het gebied van ontwikkeling en handel van de Leden die ontwikkelingslanden zijn alsmede het stadium van hun technologische ontwikkeling, voor deze landen een belemmering kunnen vormen voor de volledige nakoming van de uit de Overeenkomst voortvloeiende verplichtingen. De Leden houden hiermee derhalve volledig rekening. Ten einde de Leden die ontwikkelingslanden zijn in staat te stellen aan het bepaalde in deze Overeenkomst te voldoen, wordt de Commissie technische handelsbelemmeringen bedoeld in artikel 13 (in deze Overeenkomst "de Commissie" genoemd) derhalve gemachtigd, indien zij daarom wordt verzocht, op specifieke punten gehele of gedeeltelijke tijdelijke ontheffing van de uit deze Overeenkomst voortvloeiende verplichtingen te verlenen. Bij de behandeling van deze verzoeken houdt de Commissie rekening met de bijzondere problemen die de Leden die ontwikkelingslanden zijn ontmoeten bij het opstellen en de toepassing van technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures en met de bijzondere behoeften van deze landen op het gebied van handel en ontwikkeling. Voorts houdt de commissie rekening met het Ontwikkelingsstadium van deze landen, dat een belemmering kan vormen voor de volledige nakoming van de uit deze overeenkomst voortvloeiende verplichtingen. De Commissie houdt in het bijzonder rekening met de specifieke problemen van de Leden die minstontwikkelde landen zijn.
12.9. Tijdens het overleg schenken de Leden die ontwikkelde landen zijn aandacht aan de bijzondere moeilijkheden die de Leden die ontwikkelingslanden zijn ondervinden bij het opstellen en de toepassing van normen, technische voorschriften en conformiteitsbeoordelingsprocedures. In hun streven de Leden die ontwikkelingslanden zijn hierin bij te staan, houden de Leden die ontwikkelde landen zijn rekening met de bijzondere behoeften van de eerstgenoemde landen op het gebied van financiering, handel en ontwikkeling.
12.10. De Commissie onderzoekt op gezette tijden de bij deze Overeenkomst vastgestelde bijzondere en gedifferentieerde behandeling die op nationaal en internationaal niveau wordt toegekend aan de Leden die ontwikkelingslanden zijn.
 INSTELLINGEN, OVERLEG EN GESCHILLENBESLECHTING.
 Art.    13 . De Commissie technische handelsbelemmeringen.
13.1. Er wordt een Commissie technische handelsbelemmeringen ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van elk der Leden. De Commissie kiest haar Voorzitter en komt zo dikwijls bijeen als nodig is, doch ten minste éénmaal per jaar, ten einde de Leden de gelegenheid te geven met elkaar van gedachten te wisselen over alle zaken die verband houden met de werking van deze Overeenkomst of het bevorderen van de doelstellingen daarvan en vervult de taken waarmee zij ingevolge deze Overeenkomst of door de Leden wordt belast.
13.2. De Commissie richt, al naar gelang van het geval, werkgroepen of anderen organen op die de taken vervullen waarmee zij door de Commissie worden belast overeenkomstig de ter zake geldende bepalingen van deze Overeenkomst.
13.3. Er bestaat overeenstemming over de noodzaak alle onnodige doublures tussen de uit deze Overeenkomst voortvloeiende werkzaamheden en die welke door de overheidsdiensten in andere technische organen worden uitgevoerd te vermijden. De Commissie onderzoekt dit probleem ten einde dergelijke doublures tot een minimum te beperken.
 Art.    14 . Overleg en geschillenbeslechting.
14.1. Het overleg en de geschillenbeslechting met betrekking tot alle zaken die verband houden met de werking van deze Overeenkomst vinden onder auspiciën van het Orgaan voor geschillenbeslechting plaats overeenkomstig, mutatis mutandis, de bepalingen van de artikelen XXII en XXIII van de GATT 1994, zoals deze zijn uitgelegd in en worden uitgevoerd door het Memorandum van Overeenstemming inzake de regels en procedures voor geschillenbeslechting.
14.2. Op verzoek van een partij bij een geschil of eigener beweging kan een panel een groep van technische deskundigen oprichten om bijstand te verlenen bij de behandeling van vraagstukken van technische aard waarvoor bijzondere deskundigheid vereist is.
14.3. De groepen van technische deskundigen verrichten hun werkzaamheden volgens de procedures van bijlage 2.
14.4. De bovenstaande bepalingen inzake geschillenbeslechting kunnen worden toegepast in gevallen waarin een Lid van mening is dat een ander Lid geen bevredigende resultaten heeft bereikt bij de toepassing van de artikelen 3, 4, 7, 8 en 9 en zijn handelsbelangen ernstig worden geschaad. Dergelijke resultaten zijn wat dit betreft gelijkwaardig en die welke zouden zijn bereikt indien het betrokken orgaan een Lid was.
 SLOTBEPALINGEN.
 Art.    15 . Slotbepalingen.
Voorbehouden
15.1. Zonder toestemming van de andere Leden mag geen voorbehoud worden gemaakt ten aanzien van de bepalingen van deze Overeenkomst.
Herziening
15.2. Onmiddellijk na de datum waarop de WTO-Overeenkomst voor een Lid in werking treedt, stelt dit Lid de Commissie in kennis van de bestaande maatregelen en van de maatregelen die het heeft genomen voor de toepassing en het beheer van deze Overeenkomst. Alle latere aanwijzingen van dergelijke maatregelen worden de Commissie eveneens ter kennis gebracht.
15.3. De Commissie stelt jaarlijks, rekening houdend met de doelstellingen van de Overeenkomst, een onderzoek in naar de toepassing en de werking daarvan.
15.4. Uiterlijk aan het einde van het derde jaar, te rekenen vanaf de datum van inwerkingtreding van de WTO-Overeenkomst, en vervolgens aan het einde van elke periode van drie jaar, stelt de Commissie een onderzoek in naar de werking en de toepassing van deze Overeenkomst, met inbegrip van de bepalingen betreffende de doorzichtigheid, ten einde, indien nodig, een aanpassing van de uit deze Overeenkomst voortvloeiende rechten en verplichtingen aan te bevelen, met het doel, onverminderd de bepalingen van artikel 12, het wederzijds economisch voordeel en het evenwicht van rechten en verplichtingen te bewerkstelligen. Rekening houdend met, onder meer, de bij de toepassing van de Overeenkomst opgedane ervaring zal de Commissie de Raad voor de handel in goederen waar nodig voorstellen tot wijziging van de tekst van de Overeenkomst voorleggen.
Bijlagen
15.5. De bijlagen bij deze Overeenkomst maken daarvan integrerend deel uit.
 BIJLAGEN.
 Art.    N1 . BIJLAGE 1. - TERMEN EN DEFINITIES VOOR DE TOEPASSING VAN DEZE OVEREENKOMST.
De termen die zijn opgenomen in de zesde editie van ISO/IEC Leidraad 2 1991 "Algemene termen en hun definities met betrekking tot normalisatie en aanverwante activiteiten", hebben in deze Overeenkomst de betekenis die daaraan in de genoemde leidraad wordt toegekend, met dien verstande dat deze Overeenkomst niet van toepassing is op de handel in diensten.
Voor de toepassing van deze Overeenkomst gelden evenwel de volgende definities:
1. Technisch voorschrift
Document waarin de produktkenmerken of de daarmee verband houdende procédés en produktiemethoden, met inbegrip van de desbetreffende administratieve bepalingen, zijn omschreven waarvan de naleving verplicht is. Het kan ook geheel of den dele betrekking hebben op terminologische elementen, symbolen, voorschriften betreffende verpakking, merktekens of etikettering en procédés of produktiemethoden.
Toelichting
De in ISO/IEC Leidraad 2 opgenomen definitie staat niet op zichzelf doch is op het zogenaamde "bouwsteen"-systeem gebaseerd.
2. Norm
Door een erkend orgaan goedgekeurd document dat bepaalde voor algemeen en herhaald gebruik bestemde regels, richtlijnen of produktkenmerken of daarmee verband houdende procédés en produktiemethoden bevat waarvan de naleving niet verplicht is. Het kan ook geheel of ten dele betrekking hebben op terminologische elementen, symbolen, voorschriften betreffende verpakking, merktekens of etikettering en procédés of produktiemethoden.
Toelichting
De in ISO/IEC Leidraad 2 gedefinieerde termen hebben betrekking op produkten, procédés en diensten. Deze Overeenkomst is uitsluitend van toepassing op technische voorschriften, normen en conformiteitsbeoordelingsprocedures die verband houden met produkten of procédés en produktiemethoden. De in ISO/IEC 2 gedefinieerde normen kunnen verplicht of facultatief zijn. Voor de toepassing van deze Overeenkomst worden normen als facultatieve en technische voorschriften als verplichte documenten gedefinieerd. De door de internationale normalisatiegemeenschap opgestelde normen zijn het resultaat van een consensus. Deze Overeenkomst heeft eveneens betrekking op documenten die niet op een consensus gebaseerd zijn.
3. Conformiteitsbeoordelingsprocedures
Alle procedures die direct of indirect worden toegepast om na te gaan of aan bepaalde technische voorschriften of normen is voldaan.
Toelichting
Conformiteitsbeoordelingsprocedures omvatten, onder meer, procedures voor monsterneming, beproeving en inspectie; evaluatie, verificatie en controle van de conformiteit; registratie, erkenning en goedkeuring alsmede combinaties van deze handelingen.
4. Internationaal orgaan of systeem
Orgaan of systeem waarvan de bevoegde organen van ten minste alle Leden lid kunnen worden.
5. Regionaal orgaan of systeem
Orgaan of systeem waarvan de bevoegde organen van bepaalde Leden lid kunnen worden.
6. Centraal overheidsorgaan
De centrale overheid en de ministeries en departementen daarvan of elk orgaan dat voor de betrokken activiteit onder toezicht staat van de centrale overheid.
Toelichting
Voor de Europese Gemeenschappen gelden de bepalingen betreffende de centrale overheidsorganen. Niettemin kunnen binnen de Europese Gemeenschappen regionale organen of conformiteitsbeoordelingssystemen worden ingesteld die in dergelijke gevallen onderworpen zijn aan de bepalingen van deze Overeenkomst die betrekking hebben op de regionale organen of de conformiteitsbeoordelingssystemen.
7. Lokaal overheidsorgaan
Overheid andere dan een centrale overheid (bijvoorbeeld staten, provincies, Lnder, kantons, gemeenten enz...), alsmede ministeries of departementen daarvan dan welk elk orgaan dat voor de betrokken activiteit onder toezicht staat van een dergelijk overheidsorgaan.
8. Niet-gouvernementeel orgaan
Orgaan ander dan een centraal overheidsorgaan of een lokaal overheidsorgaan, met inbegrip van niet-gouvernementele organen die wettelijk bevoegd zijn de naleving van een technisch voorschrift te handhaven.
 Art.    N2 . BIJLAGE 2. - GROEPEN VAN TECHNISCHE DESKUNDIGEN.
De volgende procedures zijn van toepassing op de overeenkomstig artikel 14 ingestelde groepen van technische deskundigen.
1. De groep van technische deskundigen staan onder toezicht van het panel.
Hun taakomschrijving en gedetailleerde procedures worden door het panel vastgesteld en de groep brengt verslag uit bij het panel.
2. Uitsluitend personen die over de vereiste deskundigheid en ervaring op het betrokken gebied beschikken kunnen aan de werkzaamheden van een groep van technische deskundigen deelnemen.
3. Onderdanen van partijen bij een geschil kunnen zonder de gezamenlijke toestemming van de bij het geschil betrokken partijen niet aan de werkzaamheden van een groep van technische deskundigen deelnemen, behoudens uitzonderlijke omstandigheden waarbij het panel van mening is dat op geen enkele andere wijze aan de behoefte aan specialistische wetenschappelijke kennis kan worden voldaan. Overheidsfunctionarissen van partijen bij het geschil mogen niet aan de werkzaamheden van een groep van technische deskundigen deelnemen. Leden van groepen van technische deskundigen handelen op persoonlijke titel en niet als vertegenwoordigers van de overheid, noch als vertegenwoordigers van een organisatie. Overheidsinstanties of organisaties geven deze personen derhalve geen instructies met betrekking tot de vraagstukken die door een groep van technische deskundigen worden onderzocht.
4. Een groep van technische deskundigen mag elke bron raadplegen die hij dienstig acht en daarvan informatie en technisch advies inwinnen. Voor een groep van technische deskundigen dergelijke inlichtingen of advies inwint bij een bron die zich binnen de jurisdictie van een Lid bevindt, stelt hij de overheidsinstellingen van dat Lid daarvan in kennis. Elke lid geeft onmiddellijk een volledig gevolg aan alle door een groep van technische deskundigen ingediende verzoeken om informatie die de groep noodzakelijk en passend acht.
5. De partijen bij een geschil hebben toegang tot alle relevante informatie die aan een groep van technische deskundigen wordt verstrekt, tenzij deze informatie een vertrouwelijk karakter heeft. Aan en groep van technische deskundigen verstrekte vertrouwelijk informatie wordt niet vrijgegeven zonder de formele toestemming van de overheidsinstanties, organisatie of persoon die deze informatie heeft verstrekt. Wanneer de groep van technische deskundigen om dergelijke informatie wordt verzocht, doch de openbaarmaking daarvan door de groep van technische deskundigen niet is toegestaan, dan stelt de overheidsinstantie, organisatie of persoon die de informatie heeft verstrekt een niet vertrouwelijke samenvatting daarvan ter beschikking.
6. De groep van technische deskundigen legt de betrokken Leden een ontwerpverslag voor waarop deze commentaar kunnen geven. De groep houdt met deze commentaar op passende wijze rekening in zijn eindverslag dat, wanneer het aan het panel wordt voorgelegd, eveneens aan de Leden wordt toegezonden.
 Art.  N3. BIJLAGE 3. - PRAKTIJKRICHTLIJN VOOR HET OPSTELLEN, HET AANNEMEN EN DE TOEPASSING VAN NORMEN.
Algemene bepalingen
A. Voor de toepassing van deze praktijkrichtlijn gelden de in Bijlage 1 bij deze Overeenkomst opgenomen definities.
B. Deze praktijkrichtlijn kan worden aanvaard door alle op het grondgebied van een Lid van de WTO gevestigde normalisatie-instellingen, zowel organen van de centrale als van de lokale overheid en niet-gouvernementele organen, door alle regionale normalisatie-instellingen van de overheid waarvan een of meer leden Lid zijn van de WTO en door alle niet-gouvernementele regionale normalisatie-instellingen waarvan een of meer leden op het grondgebied van een Lid van de WTO gevestigd zijn (in deze praktijkrichtlijn collectief als "normalisatie-instellingen en individueel als de "normalisatieinstelling" aangeduid).
C. Normalisatie-instellingen die deze praktijkrichtlijn aanvaarden of zich daarvan distantiëren geven hiervan kennis aan het ISO/IEC Informatiecentrum te Genève. Deze kennisgeving omvat de naam en het adres van de betrokken instelling en de reikwijdte van haar huidige en voorgenomen normalisatieactiviteiten. De kennisgeving wordt, al naar gelang van het geval, rechtstreeks aan het ISO/IEC Informatiecentrum toegezonden dan wel via de nationale instelling die lid is van de ISO/IEC of, bij voorkeur, via de bevoegde nationale instelling die lid is van ISONET of via de bevoegde internationale instelling die lid is van ISONET.
MATERIELE BEPALINGEN
D. Wat de normen betreft, verleent de normalisatie-instelling van produkten van oorsprong uit het grondgebied van een ander Lid van de WTO geen minder gunstige behandeling dan die welke wordt toegekend aan soortgelijke produkten van nationale oorsprong en soortgelijke produkten van oorsprong uit andere landen.
E. De normalisatie-afdeling ziet er op toe dat het opstellen, het aannemen of de toepassing van normen niet ten doel noch ten gevolge hebben dat onnodige belemmeringen voor het internationale handelsverkeer ontstaan.
F. Wanneer internationale normen bestaan of op zeer korte termijn tot stand zullen worden gebracht, gebruikt de normalisatie-instelling deze normen, of althans de relevante delen daarvan, als grondslag voor de normen die zij opstelt, behalve wanneer dergelijke internationale normen of de relevante delen daarvan ondoeltreffend of ongeschikt zouden zijn, bijvoorbeeld omdat zij onvoldoende bescherming bieden of wegens fundamentele klimatologische of geografische omstandigheden of fundamentele technologische problemen.
G. Ten einde de normen op een zo ruim mogelijke grondslag te harmoniseren neemt de normalisatie-instelling op passende wijze en binnen de grenzen van haar mogelijkheden volledig deel aan het opstellen, door de ter zake bevoegde internationale normalisatie-instellingen, van internationale normen met betrekking tot de materie waarvoor zij normen heeft goedgekeurd of voornemens is dit te doen. De deelneming van de op het grondgebied van een Lid gevestigde normalisatie-instellingen aan een specifieke internationale normalisatie-activiteit geschiedt zoveel mogelijk via een enkele delegatie die alle op dat grondgebied gevestigde normalisatieinstellingen vertegenwoordigt die normen hebben aanvaard voor de materie waarop de internationale normalisatie-activiteit betrekking heeft of die voornemens zijn dit te doen.
H. Een op het grondgebied van een Lid gevestigde normalisatie-instelling doet al het mogelijke om doublures of overlappingen met de werkzaamheden van andere normalisatie-instellingen op het nationale of met de werkzaamheden van bevoegde internationale of regionale normalisatieinstellingen te vermijden. Voorts stellen zij alles in het werk om een nationale consensus te bereiken over de normen die zij opstellen.
De regionale normalisatie-instelling doet eveneens al het mogelijke om doublures of overlappingen met de werkzaamheden van bevoegde internationale normalisatie-instellingen te vermijden.
I. In alle daarvoor in aanmerking komende gevallen neemt de normalisatieinstelling bij het formuleren van op de produktvereisten gebaseerde normen de werking van het produkt als uitgangspunt, veeleer dan het ontwerp of de beschrijving daarvan.
J. Ten minste éénmaal per halfjaar publiceert de normalisatie-instelling een werkprogramma waarin haar naam en adres zijn vermeld, evenals de normen die op dat ogenblik in voorbereiding zijn en de normen die zij in de voorafgaande periode heeft aangenomen. Een norm wordt geacht in voorbereiding te zijn vanaf het ogenblik waarop het besluit tot vaststelling daarvan is genomen tot het ogenblik waarop hij wordt aangenomen. De titels van specifieke ontwerpnormen worden op verzoek in het Engels, het Frans of het Spaans bekendgemaakt. Het bestaan van het werkprogramma wordt in een nationale of, in voorkomend geval, regionale publikatie inzake normalisatie-activiteiten bekendgemaakt.
Het werkprogramma vermeldt voor elke vorm, Overeenkomstig de ISONETvoorschriften, de classificatie van de betrokken materie, het stadium waarin de norm zich bevindt en een verwijzing naar alle internationale normen die aan de betrokken norm ten grondslag liggen. Uiterlijk op het tijdstip van publicatie van haar werkprogramma geeft de normalisatieafdeling daarvan kennis aan het ISO/IEC Informatiecentrum te Genève.
In deze kennisgeving worden de naam en het adres van de normalisatieafdeling vermeld evenals de naam en het nummer van de publicatie waarin het werkprogramma is bekendgemaakt, de periode waarop dit betrekking heeft, de prijs van deze publikatie (indien niet gratis beschikbaar) alsmede de wijze waarop en de plaats waar zij kan worden verkregen. De kennisgeving kan rechtstreeks aan het ISO-IEC Informatiecentrum worden toegezonden, dan wel, bij voorkeur, via het bevoegde nationale orgaan dat lid is van ISONET of het bevoegde internationale orgaan dat bij ISONET is aangesloten, al naar gelang van het geval.
K. De nationale instelling die lid is van de ISO/IEC stelt alles in het werk om lid te worden van ISONET of om een andere instelling als lid aan te wijzen en, wat dit lidmaatschap betreft, de voor het ISONET-lid hoogst mogelijke status te bereiken. Andere normalisatie-instellingen doen al het mogelijke om zich met het ISONET-lid te associëren.
L. Voor zij een norm goedkeuren nemen de normalisatie-instellingen een termijn van ten minste 60 dagen in acht waarbinnen de op het grondgebied van een Lid van de WTO gevestigde belanghebbenden commentaar kunnen geven op de ontwerp-norm. Deze termijn kan evenwel worden bekort indien zich dringende problemen voordoen of dreigen voor te doen in verband met de veiligheid, de gezondheid of het milieu. Uiterlijk op de datum waarop de termijn voor het leveren van commentaar ingaat, neemt de normalisatieinstelling in de in lid J bedoelde publicatie een bericht op waarin zij deze termijn aankondigt. In dit bericht wordt, indien mogelijk, aangegeven of de ontwerp-norm van de overeenkomstige internationale normen afwijkt.
M. Op verzoek van een op het grondgebied van een Lid van de WTO gevestigde belanghebbende doet de normalisatie-instelling deze onmiddellijk een exemplaar van de voor commentaar voorgelegde ontwerp-norm toekomen of zorgt zij ervoor dat de belanghebbende een dergelijk exemplaar ontvangt. Voor deze dienst wordt van buitenlandse en binnenlandse belanghebbenden, afgezien van de werkelijke verzendingskosten, dezelfde vergoeding gevraagd.
N. Bij de verdere uitwerking van de norm houdt de normalisatie-instelling rekening met de commentaar die zij gedurende de daarvoor vastgestelde termijn ontvangt. Commentaar die wordt ontvangen via normalisatieinstellingen die deze praktijkrichtlijn hebben aanvaard, wordt desgevraagd zo spoedig mogelijk beantwoord. In het antwoord dient te worden aangegeven om welke redenen een afwijking van de desbetreffende internationale normen noodzakelijk is.
O. Zodra de norm is aangenomen, wordt deze gepubliceerd.
P. Op verzoek van een op het grondgebied van een Lid van de WTO gevestigde belanghebbende doet de normalisatie-instelling deze ten spoedigste een exemplaar van haar meest recente werkprogramma of van een door haar opgestelde norm toekomen of zorgt zij ervoor dat de betrokken belanghebbende dergelijk exemplaar ontvangt.
Buitenlandse en binnenlandse belanghebbenden betalen voor deze dienst, afgezien van de werkelijke verzendingskosten, dezelfde vergoeding.
Q. De normalisatie-instelling neemt alle commentaar ten aanzien van de toepassing van deze praktijkrichtlijn die naar voren wordt gebracht door normalisatie-instellingen die deze praktijkrichtlijn hebben aanvaard welwillend in overweging en biedt voldoende gelegenheid voor overleg daaromtrent. Zij behandelt alle klachten op objectieve wijze.