text:
HOOFDSTUK I.  - Algemene bepaling.
 Artikel     1 . Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 77 van de Grondwet.
 HOOFDSTUK II.  - Wijzigingen van de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en de Brusselse leden van de Vlaamse Raad verkozen worden.
 Art.    2 . In artikel 12 van de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en de Brusselse leden van de Vlaamse Raad verkozen worden, gewijzigd bij de wetten van 24 mei 1994, van 22 januari 2002, de bijzondere wet van 18 juli 2002 en de wet van 19 februari 2003, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° er wordt een § 2ter wordt ingevoegd, luidende :
" § 2ter. Het gewestbureau wijst de lijsten af die niet voldoen aan de bepalingen van artikel 16bis, § 1, zesde en zevende lid, van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen. ";
2° in § 3 wordt een 2°ter ingevoegd, luidende :
" 2°ter. De verwijzing naar artikel 117bis in artikel 123, derde lid, 6°, van het Kieswetboek, wordt vervangen door een verwijzing naar artikel 16bis, § 1, zesde en zevende lid, van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen. ".
 Art.    3 . In artikel 13 van dezelfde wet, gewijzigd bij de gewone wet van 16 juli 1993 en bij de wet van 22 januari 2002, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in § 1 worden het eerste en het tweede lid vervangen als volgt :
" Indien er niet meer dan één lijst ingediend is, en indien het aantal kandidaat-titularissen overeenstemt met het aantal te verkiezen leden, worden deze kandidaten zonder meer door het gewestbureau gekozen verklaard. De kandidaat-opvolgers worden eerste, tweede, derde enz. opvolger verklaard, in de volgorde waarin ze op de voordrachtsakte voorkomen.
Indien in hetzelfde geval, het aantal kandidaat-titularissen kleiner is dan het aantal te verkiezen leden, worden de kandidaat-titularissen en in de tweede plaats, ten belope van het aantal resterende toe te kennen zetels, de kandidaat-opvolgers die als eerste voorkomen op de voordrachtsakte, verkozen verklaard. De resterende kandidaten worden eerste, tweede, derde enz. opvolger verklaard, in de volgorde van hun voordracht.
Wanneer er meerdere lijsten regelmatig voorgedragen zijn, en het aantal kandidaat-titularissen en kandidaat-opvolgers niet groter is dan het aantal te verkiezen leden, worden deze kandidaten zonder meer als titularis verkozen verklaard door het gewestbureau. ";
2° in § 2, eerste lid, wordt het eerste woord "kandidaten" vervangen door het woord "kandidaat-titularissen".
 Art.    4 . In artikel 14, § 2, vierde lid, van dezelfde wet, vervangen bij de gewone wet van 16 juli 1993 en gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002. worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het woord "kandidaten" wordt vervangen door de woorden "kandidaat-titularissen en kandidaat-opvolgers";
2° het lid wordt aangevuld als volgt :
" De vermelding "opvolgers" staat boven de namen en voornamen van de kandidaten voor de plaatsen van opvolger. ".
 Art.    5 . Artikel 16, § 1, eerste tot derde lid, van dezelfde wet, vervangen bij de wet van 22 januari 2002, worden vervangen als volgt :
" De kiezer mag een stem uitbrengen voor één of meer kandidaat-titularissen of -opvolgers of kandidaat-titularissen en -opvolgers van een zelfde lijst.
Kan hij zich verenigen met de volgorde waarin de kandidaat-titularissen en -opvolgers op de door hem gesteunde lijst voorkomen, dan brengt hij een stem uit in het stemvak bovenaan op die lijst.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-titularissen en wil hij die van de kandidaat-opvolgers wijzigen, dan geeft hij een naamstem aan één of meer kandidaat-opvolgers van de lijst.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-opvolgers en wil hij die van de kandidaat-titularissen wijzigen, dan geeft hij een naamstem aan één of meer kandidaat-titularissen van de lijst.
Kan hij zich tenslotte niet verenigen met de volgorde van voordracht, noch van de kandidaat-titularissen, noch van de kandidaat-opvolgers en wil hij die volgorde wijzigen, dan brengt hij een naamstem uit op één of meer kandidaat-titularissen en op één of meer kandidaat-opvolgers van de lijst.
De naamstemmen worden uitgebracht in het stemvak naast de naam en voornaam van de kandidaat-titularis(sen) of -opvolger(s) en de kandidaat-titularis(sen) en -opvolger(s) aan wie de kiezer zijn stem wil geven. ".
 Art.    6 . In artikel 17, § 2, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 5 april 1995 en 22 januari 2002, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het tweede tot vierde lid worden vervangen als volgt :
" Na deze eerste indeling worden de stembiljetten van elk van de categorieën voor de verschillende lijsten verder verdeeld in vier subcategorieën :
1° stembiljetten waarop bovenaan op een lijst is gestemd;
2° stembiljetten waarop uitsluitend naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen is gestemd;
3° stembiljetten waarop tegelijk naast de naam van. één of meer kandidaat-titularissen en naast die van één of meer kandidaat-opvolgers is gestemd;
4° stembiljetten waarop uitsluitend naast de naam van één of meer kandidaat-opvolgers is gestemd.
De stembiljetten waarop bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen of één of meer kandidaat-titularissen en -opvolgers is gestemd, worden naar gelang van het geval in de tweede of in de derde subcategorie geplaatst.
De stembiljetten waarop bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-opvolgers is gestemd, worden in de vierde subcategorie geplaatst.
Op alle in de vorige twee leden bedoelde stembiljetten, schrijft de voorzitter de vermelding "geldig" en zet hij zijn paraaf. ";
2° in het achtste lid, dat het negende lid wordt, wordt het woord "twee" vervangen door het woord "vier".
 Art.    7 . Artikel 18 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 5 april 1995 en van 22 januari 2002, wordt vervangen als volgt :
" Art. 18. Ongeldig zijn :
1° alle andere stembiljetten dan die welke volgens de wet mogen worden gebruikt;
2° de stembiljetten waarop meer dan één lijststem voorkomt of waarop naamstemmen voor titularissen of voor opvolgers op verschillende lijsten zijn uitgebracht;
3° de stembiljetten waarop een kiezer een stem heeft uitgebracht bovenaan op een lijst, en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen en/of -opvolgers van een andere lijst;
4° de stembiljetten waarop een kiezer een stem heeft uitgebracht voor één of meer kandidaat-titularissen van een lijst en tegelijk voor één of meer kandidaat-opvolgers van een andere lijst;
5° de stembiljetten waarop een kiezer een stem heeft uitgebracht voor een lijst van kandidaten van de Franse taalgroep en tegelijk voor een kandidatenlijst die voorgedragen wordt voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad;
6° de stembiljetten waarop geen enkele stem is uitgebracht, de stembrieven waarvan de vorm en de afmetingen veranderd zijn, die binnenin een papier of enig voorwerp bevatten of die de kiezer herkenbaar maken door een teken, een doorhaling of een bij de wet niet geoorloofd merk.
Niet ongeldig zijn :
1° de stembiljetten waarop de kiezer een stem heeft uitgebracht bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen of van één of meer kandidaat-titularissen en -opvolgers van dezelfde lijst;
2° de stembiljetten waarop de kiezer een stem heeft uitgebracht bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-opvolgers van dezelfde lijst.
In de in het vorige lid bedoelde gevallen wordt de stem bovenaan op de lijst als niet-bestaande beschouwd. ".
 Art.    8 . In artikel 19, § 1, achtste lid, van dezelfde wet, vervangen bij de wet van 5 april 1995 en gewijzigd bij de meet van 22 januari 2002, wordt het woord "twee" vervangen door het woord "vier" en wordt het woord" kandidaat" vervangen door de woorden "kandidaat-titularis en -opvolger".
 Art.    9 . In artikel 20bis, tweede lid, tweede zin, van dezelfde wet, worden de woorden "tot titularis" ingevoegd tussen de woorden "Indien hij" en de woorden "gekozen is".
 Art.    10 . In artikel 25, derde lid, eerste zin, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 23 mei 1989 en 22 januari 2002, wordt het woord "kandidaten" vervangen door het woord "kandidaat-titularissen".
 Art.    11 . In artikel 31, vierde lid, eerste zin, van dezelfde wet, vervangen bij de gewone wet van 16 juli 1993 en gewijzigd bij de wet van 19 februari 2003, wordt het woord "kandidaten" vervangen door het woord "kandidaat-titularissen".
 Art.    12 . De onderrichtingen model I A voor de kiezer, bijgevoegd bij dezelfde wet en vervangen bij de wet van 22 januari 2002, worden vervangen door de onderrichtingen die opgenomen zijn als bijlage 1 bij deze wet.
 Art.    13 . Model II van het stembiljet voor de verkiezing van de Raad, bijgevoegd bij dezelfde wet en vervangen bij de wet van 22 januari 2002, wordt vervangen door het model dat opgenomen is als bijlage 2 bij deze wet.
 HOOFDSTUK III.  - Wijzigingen van Boek I van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de federale staatsstructuur.
 Art.    14 . In artikel 15 van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de federale staatsstructuur, gewijzigd bij de wet van 24 mei 1994, de bijzondere wet van 18 juli 2002 en de wetten van 13 december 2002 en 19 februari 2003, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° er wordt een § 2ter ingevoegd, luidende :
" § 2ter. Het hoofdbureau van de kieskring wijst de lijsten af die niet voldoen aan de bepalingen van artikel 28, vijfde en zesde lid, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen. ";
2° in § 3 wordt een 2°ter ingevoegd, luidende :
" 2°ter. De verwijzing naar artikel 117bis in artikel 123, derde lid, 6°, van het Kieswetboek, wordt vervangen door een verwijzing naar artikel 28, vijfde en zesde lid, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen. ".
 Art.    15 . In artikel 16 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in § 1, worden het eerste en het tweede lid vervangen als volgt :
" Indien er niet meer dan één lijst ingediend is, en indien het aantal kandidaat-titularissen overeenstemt met het aantal te verkiezen leden, worden deze kandidaten zonder meer door het kieskringhoofdbureau gekozen verklaard. De kandidaat-opvolgers worden eerste, tweede, derde enz. opvolger verklaard, in de volgorde waarin ze op de voordrachtsakte voorkomen.
Indien in hetzelfde geval, het aantal kandidaat-titularissen kleiner is dan het aantal te verkiezen leden, worden de kandidaat-titularissen en in de tweede plaats, ten belope van het aantal resterende toe te kennen zetels, de kandidaat-opvolgers die als eerste voorkomen op de voordrachtsakte, verkozen verklaard. De resterende kandidaten worden eerste, tweede, derde enz. opvolger verklaard, in de volgorde van hun voordracht.
Wanneer er meerdere lijsten regelmatig voorgedragen zijn, en het aantal kandidaat-titularissen en kandidaat-opvolgers niet groter is dan het aantal te verkiezen leden, worden deze kandidaten zonder meer ais titularis verkozen verklaard door het kieskring-hoofdbureau. ";
2° in § 2, eerste lid, wordt het eerste woord "kandidaten" vervangen door het woord "kandidaat-titularissen".
 Art.    16 . Artikel 17, § 2, vierde lid, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, wordt vervangen als volgt :
" De namen en voornamen van de kandidaat-titularissen en kandidaat-opvolgers worden in de volgorde van de voordracht vermeld in de kolom bestemd voor de lijst waartoe zij behoren. De vermelding "opvolgers" staat boven de namen en voornamen van de kandidaten voor de plaatsen van opvolger. ".
 Art.    17 . Artikel 19, § 1, eerste tot derde lid, van dezelfde wet, vervangen bij de wet van 5 april 1995 en gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, worden vervangen als volgt :
" De kiezer mag een stem uitbrengen voor één of meer kandidaat-titularissen of -opvolgers of kandidaat-titularissen en -opvolgers van een zelfde lijst.
Kan hij zich verenigen met de volgorde waarin de kandidaat-titularissen en -opvolgers op de door hem gesteunde lijst voorkomen, dan brengt hij een stem uit in het stemvak bovenaan op die lijst.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-titularissen en wil hij die van de kandidaat-opvolgers wijzigen, dan geeft hij een naamstem aan één of meer kandidaat-opvolgers van de lijst.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-opvolgers en wil hij die van de kandidaat-titularissen wijzigen, dan geeft hij een naamstem aan één of meer kandidaat-titularissen van de lijst.
Kan hij zich tenslotte niet verenigen met de volgorde van voordracht, noch van de kandidaat-titularissen, noch van de kandidaat-opvolgers en wil hij die volgorde wijzigen, dan brengt hij een naamstem uit op één of meer kandidaat-titularissen en op één of meer kandidaat-opvolgers van de lijst.
De naamstemmen worden uitgebracht in het stemvak naast de naam en voornaam van de kandidaat-titularis(sen) of -opvolger(s) en de kandidaat-titularis(sen) en -opvolger(s) aan wie de kiezer zijn stem wil geven. ".
 Art.    18 . In artikel 20, § 2, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 5 april 1995 en 22 januari 2002, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het tweede tot vierde lid worden vervangen als volgt :
" Na deze eerste indeling worden de stembiljetten van elk van de categorieën voor de verschillende lijsten verder verdeeld in vier subcategorieën :
1° stembiljetten waarop bovenaan op een lijst is gestemd;
2° stembiljetten waarop uitsluitend naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen is gestemd;
3° stembiljetten waarop tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen en naast die van één of meer kandidaat-opvolgers is gestemd;
4° stembiljetten waarop uitsluitend naast de naam van één of meer kandidaat-opvolgers is gestemd.
De stembiljetten waarop bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen of één of meer kandidaat-titularissen en -opvolgers is gestemd, worden naar gelang van het geval in de tweede of in de derde subcategorie geplaatst.
De stembiljetten waarop bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-opvolgers is gestemd, worden in de vierde subcategorie geplaatst.
Op alle in de vorige twee leden bedoelde stembiljetten, schrijft de voorzitter de vermelding "geldig" en zet hij zijn paraaf. ";
2° in het achtste lid dat het negende lid wordt, wordt het woord "twee" vervangen door het woord "vier".
 Art.    19 . Artikel 21 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 5 april 1995 en vervangen door de wet van 22 januari 2002, wordt vervangen als volgt :
" Art. 21. Ongeldig zijn :
1° alle andere stembiljetten dan die welke volgens de wet mogen worden gebruikt;
2° de stembiljetten waarop meer dan één lijststem voorkomt of waarop naamstemmen voor titularissen of voor opvolgers op verschillende lijsten zijn uitgebracht;
3° de stembiljetten waarop een kiezer een stem heeft uitgebracht bovenaan op een lijst, en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen en/of -opvolgers van een andere lijst;
4° de stembiljetten waarop een kiezer een stem heeft uitgebracht voor één of meer kandidaat-titularissen van een lijst en tegelijk voor één of meer kandidaat-opvolgers van een andere lijst;
5° de stembiljetten waarop geen enkele stem is uitgebracht, de stembrieven waarvan de vorm en de afmetingen veranderd zijn, die binnenin een papier of enig voorwerp bevatten of die de kiezer herkenbaar maken door een teken, een doorhaling of een bij de wet niet geoorloofd merk.
Niet ongeldig zijn :
1° de stembiljetten waarop de kiezer een stem heeft uitgebracht bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-titularissen of van één of meer kandidaat-titularissen en -opvolgers van dezelfde lijst;
2° de stembiljetten waarop de kiezer een stem heeft uitgebracht bovenaan op een lijst en tegelijk naast de naam van één of meer kandidaat-opvolgers van dezelfde lijst.
In de in het vorige lid bedoelde gevallen wordt de stem bovenaan op de lijst als niet-bestaande beschouwd. ".
 Art.    20 . In artikel 22, § 1, negende lid, van dezelfde wet, vervangen bij de wet van 5 april 1995 en gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het woord "twee"wordt vervangen door het woord "vier";
2° het woord "kandidaat" wordt vervangen door de woorden "kandidaat-titularis of kandidaat-opvolger".
 Art.    21 . In artikel 24, § 2, eerste lid, tweede zin, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, wordt het woord "kandidaten" telkens vervangen door het woord "kandidaat-titularissen".
 Art.    22 . In artikel 26, tweede lid, tweede zin, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, worden de woorden "tot titularis" ingevoegd tussen de woorden "Indien hij" en de woorden "gekozen is".
 Art.    23 . In artikel 31, derde lid, eerste zin, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 22 januari 2002 en van 19 februari 2003, wordt het woord "kandidaten" vervangen door het woord "kandidaat-titularissen".
 Art.    24 . In artikel 38, vierde lid, eerste zin, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, wordt het woord "kandidaten" vervangen door het woord "kandidaat-titularissen".
 Art.    25 . De onderrichtingen model I voor de kiezer, bijgevoegd bij dezelfde wet, vervangen bij de wet van 5 april 1995 en gewijzigd bij de wet van 22 januari 2002, worden vervangen door de onderrichtingen die opgenomen zijn als bijlage 3 bij deze wet.
 Art.    26 . De modellen van stembiljet, bijgevoegd bij dezelfde wet voor de verkiezing van de Vlaamse Raad en de Waalse Gewestraad (model II a), II b) en II c) en vervangen bij de wet van 22 januari 2002, worden vervangen door de modellen die opgenomen zijn als bijlage 4 tot 6 bij deze wet.
 HOOFDSTUK IV.  - Wijzigingen van de wet van 19 mei 1994 betreffende de beperking en de controle van de verkiezingsuitgaven van de Vlaamse Raad, de Waalse Gewestraad, de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en de Raad van de Duitstalige Gemeenschap.
 Art.    27 . In artikel 2 van de wet van 19 mei 1994 betreffende de beperking en de controle van de verkiezingsuitgaven van de Vlaamse Raad, de Waalse Gewestraad, de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en de Raad van de Duitstalige Gemeenschap, gewijzigd bij de wetten van 10 april 1995, 25 juni 1998 en 22 januari 2002, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in § 2 en § 3 :
a) 3° wordt telkens vervangen als volgt :
" 3° voor elke andere effectieve kandidaat en de kandidaat eerste-opvolger, voor zover deze de bepalingen van 1° niet geniet : 5.000 euro; ";
b) 4°, opgeheven bij de wet van 22 januari 2002, wordt telkens als volgt hersteld :
" 4° voor elke andere kandidaat-opvolger, voor zover deze de bepalingen van 1° niet geniet : 2.500 euro. ";
2° er wordt een nieuwe § 4 ingevoegd, luidende :
" § 4. De bepalingen van § 3 zijn van toepassing op de uitgaven en de financiële verbintenissen voor de verkiezingspropaganda van de kandidaten voorgedragen voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad, overeenkomstig artikel 30, § 1, eerste lid, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen. ";
3° § 3bis, ingevoegd bij de wet van 10 april 1995 en gewijzigd bij de wet van 25 juni 1998, wordt § 5;
4° § 4, aangevuld bij de wet van 25 juni 1998, wordt § 6;
5° § 5 wordt § 7;
6° § 6, gewijzigd bij de wet van 10 april 1995, wordt § 8;
7° de verwijzing naar § 3bis in § 6, die § 8 wordt, wordt vervangen door een verwijzing naar § 5.
 Art.    28 . In artikel 3 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 april 1995, wordt de verwijzing naar § 3bis van artikel 2 vervangen door een verwijzing naar § 5 van dit artikel.
 HOOFDSTUK V.  - Wijzigings- en opheffingsbepalingen.
 Art.    29 . In artikel 123 van het Kieswetboek, vervangen bij de wet van 17 mei 1949 en gewijzigd bij de wetten van 5 juli 1976, 25 maart 1986, 24 mei 1994, bij de gewone wet van 16 juli 1993, evenals bij de wetten van 27 december 2000 en van 19 februari 2003, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het derde lid, 2°, wordt vervangen als volgt :
" 2° te groot aantal kandidaat-titularissen of kandidaat-opvolgers;
";
2° in het derde lid, wordt het punt 2°bis hersteld in de volgende lezing :
" 2°bis. geen of onvoldoende kandidaat-opvolgers;
";
3° het vierde tot zesde lid worden vervangen als volgt :
" Behalve in de gevallen bedoeld in 2°bis en in 6° van het voorgaande lid, mag de verbeterings- of aanvullingsakte geen naam van een nieuwe kandidaat bevatten. Behalve in het geval voorzien in 6° van het voorgaande lid, mag ze de in de afgewezen akte aangenomen volgorde van voordracht niet wijzigen.
Vermindering van een te groot aantal kandidaat-titularissen of kandidaat-opvolgers is slechts mogelijk wanneer uit een schriftelijke verklaring van een kandidaat blijkt dat hij zijn bewilligingsakte intrekt.
De nieuwe kandidaat-opvolgers voorgedragen overeenkomstig het derde lid, 2°bis, en de nieuwe kandidaat-titularissen of kandidaat-opvolgers voorgedragen overeenkomstig het derde lid, 6°, moeten de hun aangeboden kandidatuur in een schriftelijke verklaring bewilligen. ".
 Art.    30 . Artikel 123bis van hetzelfde Wetboek, ingevoegd bij de wet van 13 december 2002, wordt opgeheven.
 Art.    31 . Artikel 24, § 3, tweede lid, 3°, van de wet van 6 juli 1990 tot regeling van de wijze waarop de Raad van de Duitstalige Gemeenschap wordt verkozen, gewijzigd bij de gewone wet van 16 juli 1993 en bij de wet van 27 december 2000, wordt gewijzigd als volgt :
" 3° het artikel 123 als volgt te lezen :
" Zij die de aanvaarde of afgewezen lijsten hebben ingeleverd, of, bij hun ontstentenis, een van de erop voorkomende kandidaten, kunnen de vierentwintigste dag voor de stemming, tussen 14 en 16 uur, op de plaats aangewezen voor het inleveren van de voordrachten, bij de voorzitter van het hoofdbureau van de kieskring en tegen ontvangstbewijs een memorie indienen tot betwisting van de onregelmatigheden waarmee bij het voorlopig afsluiten van de kandidatenlijst rekening is gehouden of die de dag na die afsluiting ingeroepen zijn. Wanneer de onregelmatigheid voortvloeit uit de onverkiesbaarheid van een kandidaat, kan een memorie worden ingediend met inachtneming van dezelfde voorwaarden.
De in het vorige lid bedoelde personen kunnen in voorkomend geval een verbeterings- of aanvullingsakte indienen.
De verbeterings- of aanvullingsakte is alleen dan ontvankelijk wanneer de voordracht ofwel één of meer op de voordracht voorkomende kandidaten afgewezen zijn om één van de volgende redenen :
1° gemis van het vereiste aantal regelmatige handtekeningen van voordragende kiezers;
2° te groot aantal kandidaten;
3° gemis van regelmatige bewilliging;
4° geen of onvoldoende vermelding van de naam, de voornamen, de geboortedatum. het beroep, de hoofdverblijfplaats van de kandidaten of van de tot inlevering van de akte gemachtigde kiezers;
5° niet-nakoming van de regels omtrent de rangschikking van de kandidaten of de schikking van hun namen;
6° niet-nakoming van de regels omtrent de evenwichtige samenstelling van de kandidatenlijsten, bedoeld in artikel 22bis van deze wet.
Behalve in het geval bedoeld in 6° van het vorige lid, mag de verbeterings- of aanvullingsakte geen naam van een nieuwe kandidaat bevatten. Behalve in het geval voorzien in 6° van het vorige lid mag ze in geen geval de in de afgewezen akte aangenomen volgorde van voordracht wijzigen.
Vermindering van een te groot aantal kandidaten is slechts mogelijk, wanneer uit een schriftelijke verklaring van een kandidaat blijkt dat hij zijn bewilligingsakte intrekt.
De nieuwe kandidaten, voorgedragen overeenkomstig het derde lid, 6°, moeten de hun aangeboden kandidatuur in een schriftelijke verklaring bewilligen.
De geldige handtekeningen van de voordragende kiezers en van de bewilligende kandidaten, alsmede de regelmatige vermeldingen in de afgewezen voordracht, blijven, van kracht, indien de verbeterings- of aanvullingsakte aanvaard wordt. ".
 Art.    32 . In artikel 5, § 1, 2°, van dezelfde wet, worden de woorden "eenentwintig jaar" vervangen door de woorden "achttien jaar".
 Art.    33 . In dezelfde wet wordt een artikel 43bis ingevoegd, luidende :
" Art. 43bis. Enkel de lijsten voorgedragen voor de verkiezing van de Raad, die minstens 5 % van het algemeen totaal van de geldig uitgebrachte stemmen in de kieskring hebben behaald, worden toegestaan voor de zetelverdeling. ".
Kondigen deze wet af, bevelen dat zij met 's Lands zegel zal worden bekleed en door het Belgisch Staatsblad zal worden bekendgemaakt.
Gegeven te Brussel, 2 maart 2004.
ALBERT
Van Koningswege :
De Minister van Binnenlandse Zaken,
P. DEWAEL
Met 's Lands zegel gezegeld :
De Minister van Justitie,
Mevr. L. ONKELINX
 BIJLAGEN.
 Art.    N1 . Bijlage 1. Verkiezing van de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad - Model I A - Onderrichtingen voor de kiezer (bedoeld in de artikelen 8, vierde lid, 13, § 2, tweede lid, en 15, § 2, eerste lid, van de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en de Brusselse leden van de Vlaamse Raad verkozen worden).
1. De kiezers worden tot de stemming toegelaten van 8 tot 13 uur. Kiezers die zich vóór 13 uur in het stemlokaal bevinden, worden nog tot de stemming toegelaten.
2. De kiezer kan, zowel voor de verkiezing van de Brusselse Hoofdstedelijke Raad als voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad, een stem uitbrengen voor één of meer kandidaat-titularissen of -opvolgers of kandidaat-titularissen en -opvolgers van de door hem gesteunde lijst.
Alleen de kiezers die geen stem uitbrengen voor een kandidatenlijst die behoort tot de Franse taalgroep van de Raad, kunnen echter een stem uitbrengen voor een kandidatenlijst die voorgedragen wordt voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad.
3. De kandidaten zijn, per lijst, in eenzelfde kolom van het stembiljet ondergebracht.
De naam en voornaam van de kandidaten voor de effectieve mandaten worden eerst ingeschreven volgens de volgorde van de voordrachten en worden, onder de vermelding " opvolgers " gevolgd door de naam en voornaam van de kandidaat-opvolgers, die ook volgens de volgorde van de voordrachten worden gerangschikt.
De lijsten worden op het stembiljet gerangschikt in stijgende volgorde van het nummer dat door loting aan elke lijst is toegekend. Onvolledige lijsten kunnen echter onder mekaar worden geplaatst.
4. Kan de kiezer zich verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-titularissen en -opvolgers van de door hem gesteunde lijst, dan vult hij in het stemvak bovenaan op die lijst het helle stipje in met het te zijner beschikking gestelde potlood.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-titularissen en wil hij de volgorde van voordracht van de kandidaat-opvolgers wijzigen, dan geeft hij een naamstem door het helle stipje in het stemvak na de naam van de kandidaat-opvolger( s) voor wie hij stemt, in te vullen met het te zijner beschikking gestelde potlood.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-opvolgers en wil hij de volgorde van voordracht van de titularissen wijzigen, dan geeft hij een naamstem door het helle stipje in het stemvak na de naam van de kandidaat-titularis(sen) van zijn keuze in te vullen.
Kan hij zich ten slotte niet verenigen met de volgorde van voordracht, noch voor de kandidaat-titularissen, noch voor de kandidaat-opvolgers, en wil hij deze volgorde wijzigen, dan brengt hij een naamstem uit voor de kandidaat-titularis(sen), alsook voor de kandidaat-opvolger(s) van zijn keuze die tot de door hem gesteunde lijst behoren.
Het kiescijfer van een lijst wordt samengesteld door de optelling van het aantal stembiljetten waarop een stem is uitgebracht bovenaan op deze lijst en van het aantal stembiljetten ten gunste van één of meerdere kandidaat-titularissen en/of -opvolgers.
5. Nadat de bureauvoorzitter de identiteitskaart en de oproepingsbrief van de kiezer heeft gecontroleerd, overhandigt hij hem een stembiljet in ruil voor de oproepingsbrief.
Nadat de kiezer zijn stem heeft uitgebracht, toont hij aan de voorzitter zijn rechthoekig in vieren gevouwen stembiljet voor de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad, met de stempel aan de buitenzijde, en steekt het in de stembus; hij laat zijn oproepingsbrief afstempelen door de voorzitter of de daartoe gemachtigde bijzitter en verlaat de zaal.
6. De kiezer mag zich niet langer in het stemhokje ophouden dan nodig is om zijn stem uit te brengen.
7. Zijn ongeldig :
1° alle andere stembiljetten dan die welke op het ogenblik van de stemming door de voorzitter zijn overhandigd;
2° zelfs de laatstbedoelde biljetten :
a) als daarop geen stem is uitgebracht;
b) als er meer dan één lijststem of naamstemmen, hetzij voor de mandaten van titularis, hetzij voor de -opvolging, op verschillende lijsten zijn uitgebracht;
c) als een stem bovenaan een lijst en tegelijk een stem voor één of meerdere kandidaat-titularissen en/ of opvolgers van een andere lijst is uitgebracht;
d) als een stem voor één of meerdere kandidaat-titularissen van een lijst en voor één of meerdere kandidaat opvolgers van een andere lijst is uitgebracht;
e) als een stem voor een lijst van kandidaten van de Franse taalgroep van de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en tegelijk voor een kandidatenlijst die voorgedragen wordt voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad, is uitgebracht;
f) als hun vorm en afmetingen veranderd zijn of als zij binnenin een papier of enig voorwerp bevatten;
g) als er een doorhaling, een teken of een bij de wet niet geoorloofd merk op aangebracht is waardoor de kiezer herkend kan worden.
8. Hij die stemt zonder daartoe het recht te hebben of die zonder geldige volmacht in plaats van een ander stemt, is strafbaar.
 Art.    N2 . Bijlage 2. Model II - Brusselse Hoofdstedelijke Raad - Verkiezing van 17 raadsleden.
(Model niet opgenomen om technische redenen. Zie B.S. 26-03-2004, p. 17516).
 Art.    N3 . Bijlage 3. Verkiezing van de Vlaamse Raad en de Waalse Gewestraad - Model I - Onderrichtingen voor de kiezer (bedoeld in de artikelen 10, vierde lid, 16, § 2, tweede lid, en 18, § 2, eerste lid, van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de federale staatsstructuur).
1. De kiezers worden tot de stemming toegelaten van 8 tot 13 uur. Kiezers die zich vóór 13 uur in het lokaal bevinden, worden nog tot de stemming toegelaten.
2. De kiezer kan voor de Raad een stem uitbrengen voor één of meerdere kandidaat-titularissen of -opvolgers of kandidaat-titularissen en -opvolgers van de door hem gesteunde lijst.
3. De kandidaten zijn, per lijst, in eenzelfde kolom van het stembiljet ondergebracht.
De naam en voornaam van de kandidaten voor de effectieve mandaten worden eerst ingeschreven volgens de volgorde van de voordrachten en worden, onder de vermelding " opvolgers " gevolgd door de naam en voornaam van de kandidaat-opvolgers, die ook volgens de volgorde van de voordrachten worden gerangschikt.
De lijsten worden op het stembiljet gerangschikt in stijgende volgorde van het nummer dat door loting aan elke lijst is toegekend. Onvolledige lijsten kunnen echter onder mekaar worden geplaatst.
4. Kan de kiezer zich verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-titularissen en -opvolgers van de door hem gesteunde lijst, dan vult hij in het stemvak bovenaan op die lijst het helle stipje in met het te zijner beschikking gestelde potlood.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-titularissen en wil hij de volgorde van voordracht van de kandidaat-opvolgers wijzigen, dan geeft hij een naamstem door het helle stipje in het stemvak na de naam van de kandidaat-opvolger( s) voor wie hij stemt, in te vullen met het te zijner beschikking gestelde potlood.
Kan hij zich enkel verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaat-opvolgers en wil hij de volgorde van voordracht van de titularissen wijzigen, dan geeft hij een naamstem door het helle stipje in het stemvak na de naam van de kandidaat-titularis(sen) van zijn keuze in te vullen.
Kan hij zich ten slotte niet verenigen met de volgorde van voordracht, noch voor de kandidaat-titularissen, noch voor de kandidaat-opvolgers, en wil hij deze volgorde wijzigen, dan brengt hij een naamstem uit voor de kandidaat-titularis(sen), alsook voor de kandidaat-opvolger(s) van zijn keuze die tot de door hem gesteunde lijst behoren.
Het kiescijfer van een lijst wordt samengesteld door de optelling van het aantal stembiljetten waarop een stem is uitgebracht bovenaan op deze lijst en van het aantal stembiljetten ten gunste van één of meerdere kandidaat-titularis(sen) en/of -opvolger(s).
5. Nadat de bureauvoorzitter de identiteitskaart en de oproepingsbrief van de kiezer heeft gecontroleerd, overhandigt hij hem een stembiljet in ruil voor deze brief.
Nadat de kiezer zijn stem heeft uitgebracht, toont hij aan de voorzitter zijn rechthoekig in vieren gevouwen stembiljet voor de Raad, met de stempel aan de buitenzijde, en steekt het in de stembus; hij laat zijn oproepingsbrief afstempelen door de voorzitter of de daartoe gemachtigde bijzitter en verlaat de zaal.
6. De kiezer mag zich niet langer in het stemhokje ophouden dan nodig is om zijn stem uit te brengen.
7. Ongeldig zijn :
1° alle andere stembiljetten dan die welke op het ogenblik van de stemming door de voorzitter zijn overhandigd;
2° zelfs de laatstbedoelde biljetten :
a) als daarop geen stem is uitgebracht;
b) als er meer dan één lijststem of naamstemmen, hetzij voor de mandaten van titularis, hetzij voor de opvolging, op verschillende lijsten zijn uitgebracht;
c) als een stem bovenaan een lijst en tegelijk een stem voor één of meerdere kandidaat-titularis(sen) en/ of -opvolger(s) van een andere lijst is uitgebracht;
d) als een stem voor één of meerdere kandidaat-titularis( sen) van een lijst en voor één of meerdere kandidaat -opvolger(s) van een andere lijst is uitgebracht;
e) als hun vorm en afmetingen veranderd zijn of als zij binnenin een papier of enig voorwerp bevatten;
f) als er een doorhaling, een teken of een bij de wet niet geoorloofd merk op aangebracht is waardoor de kiezer herkend kan worden.
8. Hij die stemt zonder daartoe het recht te hebben of die zonder geldige volmacht in plaats van een ander stemt, is strafbaar.
 Art.    N4 . Bijlage 4. Verkiezing van leden van de Vlaamse Raad.
(Model niet opgenomen om technische redenen. Zie B.S. 26-03-2004, p. 17518).
Bijlag 5. - Election de membres du Conseil régional wallon
(Model niet opgenomen om technische redenen. Zie B.S. 26-03-2004, p. 17519).
 Art.  N6. Bijlage 6. Wahl von Mitgliedern des Wallonischen Regionalrat - Election de membres du Conseil régional wallon.
(Model niet opgenomen om technische redenen. Zie B.S. 26-03-2004, p. 17520).


type: legislation

jurisdiction: Belgium

text:
HOOFDSTUK I.  - Algemene bepaling.
 Artikel    1 . Deze bijzondere wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 77 van de Grondwet.
 HOOFDSTUK II.  - Verkiezing van de Vlaamse Raad en de Waalse Gewestraad. - Wijzigingen van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen.
 Art.    2 . In artikel 24bis, § 1, eerste lid, 3°, van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen, gewijzigd bij de bijzondere wetten van 16 juli 1993 en 13 juli 2001, worden de woorden " 21 jaar " vervangen door de woorden " 18 jaar ".
 Art.    3 . In artikel 28 van dezelfde bijzondere wet, vervangen bij de bijzondere wet van 16 juli 1993 en gewijzigd bij de bijzondere wet van 22 januari 2002, worden het eerste en tweede lid vervangen als volgt :
" Bij het voordragen van de kandidaten voor de mandaten van lid van de Vlaamse Raad of van de Waalse Gewestraad, al naar gelang het geval, moeten tegelijkertijd en met inachtneming van dezelfde vormen kandidaat-opvolgers worden voorgedragen. Zij moeten, op straffe van nietigheid, voorgedragen worden in dezelfde akte als de kandidaat-titularissen en de samen voorgedragen kandidaten van beide categorieën moeten daarin afzonderlijk worden gerangschikt met nauwkeurige aanduiding van elke categorie.
Het aantal kandidaten voorgedragen voor de opvolging moet gelijk zijn aan het aantal kandidaat-titularissen. Wanneer het aantal kandidaten voorgedragen voor de effectieve mandaten groter is dan zestien, wordt het aantal kandidaat-opvolgers evenwel verplicht vastgesteld op zestien. Wanneer het aantal kandidaten voorgedragen voor de effectieve mandaten kleiner is dan vier, wordt het aantal kandidaat-opvolgers verplicht vastgesteld op vier.
De voordracht van de kandidaat-titularissen en -opvolgers geeft de volgorde aan waarin deze kandidaten in elk van beide categorieën worden voorgedragen.
Geen enkele lijst mag een aantal kandidaat-titularissen bevatten dat groter is dan het aantal te verkiezen leden.
Op elk van de lijsten mag noch het verschil tussen het aantal kandidaat-titularissen van elk geslacht, noch het verschil tussen het aantal kandidaat-opvolgers van elk geslacht, groter zijn dan één.
Noch de eerste twee kandidaat-titularissen, noch de eerste twee kandidaat-opvolgers van elk van de lijsten mogen van hetzelfde geslacht zijn. "
 Art.    4 . In artikel 28quater van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 16 juli 1993, worden de woorden " of die, wanneer de kieskringen met de provinciegrenzen samenvallen of deze overschrijden, maar kleiner zijn dan het Gewest, in andere kieskringen van het betrokken Gewest zijn voorgedragen ", geschrapt.
 Art.    5 . In artikel 29bis, tweede lid, van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 16 juli 1993, worden de woorden " voor de effectieve mandaten " ingevoegd tussen de woorden " Alleenstaande kandidaturen " en de woorden " worden geacht ".
 Art.    6 . In artikel 29ter van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 16 juli 1993, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het eerste tot derde lid wordt het tweede tot vierde lid;
2° er wordt een nieuw eerste lid ingevoegd luidende :
" Tot de zetelverdeling worden enkel toegelaten, de lijsten die minstens 5 % van het algemeen totaal van de geldig uitgebrachte stemmen behaald hebben in de kieskring waar zij voor stemming aan de kiezers voorgedragen werden. ";
3° in het eerste lid dat het tweede lid wordt, worden de woorden " toegelaten voor de zetelverdeling, " ingevoegd tussen de woorden " van iedere lijst " en de woorden " achtereenvolgens door 1, 2, 3, 4, 5 enz. ";
4° in het tweede lid dat het derde lid wordt, worden de woorden " toegelaten voor de zetelverdeling, " ingevoegd tussen de woorden " de lijsten " en de woorden " geschiedt ";
5° in het eerste zinsdeel van het derde lid dat het vierde lid wordt, wordt het woord " kandidaten " vervangen door de woorden " kandidaat-titularissen en -opvolgers ";
6° in hetzelfde zinsdeel van hetzelfde derde lid dat het vierde lid wordt, worden de woorden " toegelaten tot de verdeling, " ingevoegd tussen de woorden " andere lijsten " en het woord " toekomen ".
 Art.    7 . In artikel 29quinquies van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 16 juli 1993 en gewijzigd bij de bijzondere wet van 5 april 1995, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° tussen het eerste en het tweede lid wordt een nieuw lid ingevoegd, luidende :
" Enkel de lijsten die minstens 5 % van het algemeen totaal van de geldig uitgebrachte stemmen in de kieskring hebben behaald, mogen deelnemen aan de in de volgende leden voorziene verrichtingen. ";
2° in de eerste zin van het tweede lid, dat het derde lid wordt, wordt het woord " kieskringhoofdbureau " ingevoegd tussen het woord " Het " en het woord " deelt ".
 Art.    8 . In artikel 29sexies, § 1, van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 16 juli 1993 en gewijzigd bij de bijzondere wet van 5 april 1995, wordt het derde lid vervangen als volgt :
" Enkel de lijstenverbindingen waarvan het gecumuleerde verkiezingscijfer van alle kieskringen van de provincie waar zij voorgedragen zijn voor de stemmingen van de kiezers, minstens 5 % bedraagt van het algemeen totaal van de geldig uitgebrachte stemmen in de hele provincie, worden toegelaten tot de aanvullende verdeling en op voorwaarde dat het verkiezingscijfer dat zij per kieskring behaald hebben in minstens één kieskring van de provincie ten minste gelijk is aan zesenzestig ten honderd van de kiesdeler die krachtens artikel 29quinquies, eerste lid, vastgesteld is. Ook de alleenstaande lijsten die aan deze dubbele voorwaarde voldoen worden toegelaten tot de aanvullende verdeling. "
 Art.    9 . In artikel 29septies, negende lid, eerste deel van de zin, van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 16 juli 1993, wordt het woord " kandidaten " vervangen door de woorden " kandidaat-titularissen en -opvolgers ".
 Art.    10 . Artikel 29octies, van dezelfde bijzondere wet, vervangen bij de bijzondere wet van 22 januari 2002, wordt vervangen als volgt :
" Art. 29octies. Wanneer het aantal kandidaat-titularissen van een lijst gelijk is aan het aantal zetels dat aan die lijst toekomt, zijn al die kandidaten gekozen.
Is het eerste van die aantallen groter dan het tweede, dan worden de zetels toegekend aan de kandidaat-titularissen in afnemende grootte van het aantal stemmen dat zij behaald hebben. Bij gelijk stemmenaantal is de volgorde van voordracht op de lijst beslissend. Alvorens de gekozenen aan te wijzen, kent het kieskringhoofdbureau of het provinciaal centraal bureau, naar gelang van het geval, aan de kandidaat-titularissen individueel de helft van het aantal stembiljetten toe ten gunste van de volgorde van voordracht van deze kandidaten. Deze helft wordt vastgesteld door het totaal van het aantal lijststemmen en het aantal naamstemmen uitsluitend ten gunste van één of meerdere kandidaat-opvolgers, te delen door twee. De toekenning van deze stembiljetten gebeurt door overdracht. Zij worden toegevoegd aan de naamstemmen die de eerste kandidaat-titularis van de lijst heeft behaald, voor wat nodig is om het verkiesbaarheidscijfer dat specifiek is voor elke lijst, te bereiken. Is er een overschot, dan wordt het op gelijkaardige wijze toegekend aan de tweede kandidaat-titularis, vervolgens aan de derde en zo verder, totdat de helft van het aantal stembiljetten die gunstig zijn voor de volgorde van voordracht van deze kandidaten, uitgeput is.
Het verkiesbaarheidscijfer dat specifiek is voor elke lijst, wordt bereikt door het verkiezingscijfer van de lijst zoals het bepaald is in artikel 29bis, te delen door het aantal zetels dat toegekend is aan deze lijst, vermeerderd met een eenheid.
Wanneer het aantal kandidaat-titularissen van een lijst lager is dan dat van de aan de lijst toekomende zetels, zijn die kandidaten gekozen en worden de overblijvende zetels toegekend aan de kandidaat-opvolgers die als eerste voorkomen in de in artikel 29nonies aangeduide volgorde. Bij gebrek aan voldoende opvolgers, wordt de verdeling van het overschot geregeld overeenkomstig het laatste lid van artikel 29ter. ".
 Art.    11 . Artikel 29octies 1 van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 22 januari 2002, wordt opgeheven.
 Art.    12 . Artikel 29nonies van dezelfde bijzondere wet, vervangen bij de bijzondere wet van 22 januari 2002, wordt vervangen ais volgt :
" Art. 29nonies. Voor elke lijst waarop één of meer kandidaten gekozen zijn krachtens artikel 29octies, worden de kandidaten voor de opvolging die het grootste aantal stemmen hebben behaald, of bij gelijk stemmenaantal, in de volgorde van inschrijving op het stembiljet, eerste, tweede, derde, enz. opvolger verklaard.
Voorafgaandelijk aan hun aanwijzing gaat het hoofdbureau, nadat het de titularissen aangewezen heeft, over tot de individuele toekenning aan de kandidaat-opvolgers, van de helft van het aantal stembiljetten die gunstig zijn voor de volgorde van voordracht van deze kandidaten. Deze helft wordt vastgesteld door het totaal van het aantal lijststemmen en het aantal naamstemmen uitsluitend ten gunste van één of meerdere kandidaat-titularissen, te delen door twee.
De toekenning van deze stembiljetten gebeurt door overdracht. Zij worden toegevoegd aan de naamstemmen die de eerste kandidaat-opvolger heeft behaald, voor wat nodig is om het in artikel 29octies, derde lid, bedoelde verkiesbaarheidscijfer te bereiken. Is er een overschot, dan wordt het op gelijkaardige wijze toegekend aan de tweede kandidaat-opvolger, vervolgens aan de derde en zo verder, volgens de volgorde van voordracht, totdat de helft van het aantal stembiljetten die gunstig zijn voor de volgorde van voordracht van deze kandidaten, uitgeput is.
Er wordt niets toegekend aan de kandidaten die tegelijk als kandidaat-titularis en als kandidaat-opvolger voorgedragen worden en die reeds aangewezen zijn als gekozenen bij, de kandidaat-titularissen, overeenkomstig artikel 29octies. ".
 Art.    13 . In dezelfde bijzondere wet wordt een artikel 29nonies 1 ingevoegd, luidende :
" Art. 29nonies 1. De eventuele decimalen van het quotiënt dat verkregen wordt enerzijds door het totaal van de in de artikelen 29octies en 29nonies bedoelde stembiljetten, die gunstig zijn voor de volgorde van voordracht van respectievelijk de kandidaat-titularissen en de kandidaat-opvolgers, te delen door twee, en anderzijds, door het kiescijfer van de in artikel 29bis bedoelde lijst te delen door het aantal van de zetels die aan de lijst toekomen, vermeerderd met een eenheid, om het verkiesbaarheidscijfer dat specifiek is voor die lijst, te bepalen, overeenkomstig artikel 29octies, derde lid, worden afgerond tot op de hogere eenheid, ongeacht of ze al dan niet 0,50 bereiken. "
 Art.    14 . Artikel 29undecies, tweede lid, van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 16 juli 1993, wordt opgeheven.
 Art.    15 . In artikel 59, § 2, 3°, van dezelfde bijzondere wet, worden de woorden " 21 jaar " vervangen door de woorden " 18 jaar ".
 HOOFDSTUK III.  - Verkiezing van de Brusselse Hoofdstedelijke Raad en van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad Wijzigingen van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen.
 Art.    16 . In artikel 12, § 1, eerste lid, 3°, van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen, worden de woorden " 21 jaar " vervangen door de woorden " 18 jaar ".
 Art.    17 . In artikel 16bis, § 1, van dezelfde bijzondere wet, ingevoegd bij de bijzondere wet van 9 mei 1989 en gewijzigd bij de bijzondere wetten van 13 juli 2001 en 22 januari 2002, worden het eerste en tweede lid vervangen als volgt :
" Bij het voordragen van de kandidaten voor de mandaten van lid van de Raad, moeten tegelijkertijd en met inachtneming van dezelfde vormen kandidaat-opvolgers worden voorgedragen. Zij moeten, op straffe van nietigheid, voorgedragen worden in dezelfde akte als de kandidaat-titularissen en de samen voorgedragen kandidaten van beide categorieën moeten daarin afzonderlijk worden gerangschikt met nauwkeurige aanduiding van elke categorie.
Het aantal kandidaten voorgedragen voor de opvolging moet gelijk zijn aan het aantal kandidaat-titularissen. Wanneer het aantal kandidaten voorgedragen voor de effectieve mandaten groter is dan zestien, wordt het aantal kandidaat-opvolgers evenwel verplicht vastgesteld op zestien. Wanneer het aantal kandidaten voorgedragen voor de effectieve mandaten kleiner is dan vier, wordt het aantal kandidaat-opvolgers verplicht vastgesteld op vier.
De voordracht van de kandidaat-titularissen en -opvolgers geeft de volgorde aan waarin deze kandidaten in elk van beide categorieën worden voorgedragen.
Geen enkele lijst mag een aantal kandidaat-titularissen bevatten dat groter is dan het aantal te verkiezen leden.
Alleenstaande kandidaturen voor de effectieve mandaten worden geacht ieder een afzonderlijke lijst te vormen.
Op elk van de lijsten mag noch het verschil tussen het aantal kandidaat-titularissen van elk geslacht, noch het verschil tussen het aantal kandidaat-opvolgers van elk geslacht, groter zijn dan één.
Noch de eerste twee kandidaat-titularissen, noch de eerste twee kandidaat-opvolgers van elk van de lijsten mogen van hetzelfde geslacht zijn. "
 Art.    18 . In artikel 20 van dezelfde bijzondere wet, gewijzigd bij de bijzondere wetten van 5 april 1995 en 13 juli 2001, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in § 2, vervangen bij de bijzondere wet van 13 juli 2001, wordt tussen het eerste en tweede lid een nieuw lid ingevoegd luidende :
" Worden enkel toegestaan voor de zetelverdeling :
1° de lijstenverbindingen van kandidaten van de Franse taalgroep van de Raad, of de lijsten die deel uitmaken van deze taalgroep en die geacht worden een dergelijke verbinding te vormen overeenkomstig artikel 16bis, § 2, die minstens 5 % van het algemeen totaal van de geldig uitgebrachte stemmen ten gunste van al deze lijstenverbindingen of van de als lijstenverbindingen beschouwde lijsten, behaald hebben;
2° de lijstenverbindingen van kandidaten van de Nederlandse taalgroep van de Raad, of de lijsten die deel uitmaken van deze taalgroep en die geacht worden een dergelijke verbinding te vormen overeenkomstig artikel 16bis, § 2, die minstens 5 % van het algemeen totaal van de geldig uitgebrachte stemmen ten gunste van al deze lijstenverbindingen of van de als lijstenverbindingen beschouwde lijsten, behaald hebben;
3° de lijsten van kandidaten voorgedragen voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse leden van de Vlaamse Raad, die minstens 5 % van het algemeen totaal van de geldig uitgebrachte stemmen ten gunste van al deze lijsten behaald hebben. ";
2° in § 3, ingevoegd bij de bijzondere wet van 13 juli 2001, worden de woorden " 29octies en 29nonies " vervangen door de woorden " 29octies, 29nonies en 29nonies 1 ".
 HOOFDSTUK IV.  - Overgangs-, opheffings- en slotbepaling.
 Art.    19 . Tijdens de eerste volledige vernieuwing van de Vlaamse Raad, de Waalse Gewestraad en de Brusselse Hoofdstedelijke Raad, die volgt op de inwerkingtreding van deze wet, mogen noch de drie eerste kandidaat-titularissen, noch de drie eerste kandidaat-opvolgers van elke lijst, van hetzelfde geslacht zijn.
Bovendien mag op elk van de lijsten, noch het verschil tussen het aantal kandidaat-titularissen van elk geslacht, noch het verschil tussen het aantal kandidaat-opvolgers van elk geslacht, groter zijn dan één.
 Art.    20 . De bijzondere wet van 18 juli 2002 tot waarborging van een gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen op de kandidatenlijsten van de kandidaturen voor de verkiezingen van de Waalse Gewestraad, de Vlaamse Raad en de Brusselse Hoofdstedelijke Raad, wordt opgeheven.
 Art.  21. Binnen zes maanden na hun samenstelling, gaat elke Raad bedoeld in artikel 19 over tot een evaluatie betreffende de aanwezigheid van gekozenen binnen zijn vergadering en de gevolgen van de regels die ertoe strekken een gelijke aanwezigheid van mannen en vrouwen te verzekeren op de kandidatenlijsten voor de verkiezingen die georganiseerd worden met het oog op de vernieuwing van deze vergaderingen.
Kondigen deze wet af, bevelen dat zij met 's Lands zegel zal worden bekleed en door het Belgisch Staatsblad zal worden bekendgemaakt.
Gegeven te Brussel, 2 maart 2004.
ALBERT
Van Koningswege :
De Minister van Binnenlandse Zaken,
P. DEWAEL
Met 's Lands zegel gezegeld :
De Minister van Justitie,
Mevr. L. ONKELINX.


text:
Artikel    1 . Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet en heeft de omzetting tot doel van richtlijn 2001/97/EG van het Europees Parlement en van de Raad van 4 december 2001 tot wijziging van richtlijn 91/308/EEG van de Raad tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld.
 Art.    2 . Het opschrift van de wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld wordt vervangen door het volgende opschrift :
" Wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme. "
 Art.    3 . In artikel 2 van de wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, vervangen bij het koninklijk besluit van 22 april 1994 en gewijzigd bij de koninklijke besluiten van 24 maart 1995 en van 28 december 1999 en bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in het eerste lid, 17°, worden de woorden " in artikel 3, 1°, van hetzelfde besluit ", vervangen door de woorden " in artikel 3 van hetzelfde besluit ";
2° het eerste lid, 18°, wordt vervangen als volgt :
" 18° de bewakingsondernemingen die met toepassing van de artikelen 1, § 1, 3°, en 2 van de wet van 10 april 1990 op de bewakingsondernemingen, de beveiligingsondernemingen en de interne bewakingsdiensten, een vergunning hebben verkregen om diensten te verlenen van toezicht op en bescherming bij het vervoer van waarden; ";
3° het eerste lid wordt aangevuld als volgt :
" 20° de marktondernemingen van de Belgische gereglementeerde markten, behoudens wat hun openbare opdrachten betreft;
21° handelaren in diamant die geregistreerd zijn bij toepassing van artikel 169, § 3, van de programmawet van 2 augustus 2002;
22° verzekeringsbemiddelaars zoals bedoeld in de wet van 27 maart 1995 betreffende de verzekeringsbemiddeling en de distributie van verzekeringen, die hun beroepsactiviteiten buiten elke exclusieve agentuurovereenkomst uitoefenen in de groep van activiteiten " leven " waarvan sprake in de wet van 9 juli 1975 betreffende de controle der verzekeringsondernemingen. ".
 Art.    4 . In dezelfde wet wordt een artikel 2ter ingevoegd, luidende :
" Art. 2ter. - Voor zover zij daarin uitdrukkelijk voorzien, zijn de bepalingen van deze wet eveneens van toepassing op de advocaten :
1° wanneer zij hun cliënt bijstaan bij het voorbereiden of uitvoeren van verrichtingen in verband met :
a) de aan- of verkoop van onroerend goed of bedrijven;
b) het beheren van diens geld, waardepapieren of andere activa;
c) de opening of het beheer van bank-, spaar- of effectenrekeningen;
d) het organiseren van inbreng die nodig is voor de oprichting, de uitbating of het beheer van vennootschappen;
e) de oprichting, uitbating of het beheer van trusts, vennootschappen of soortgelijke structuren;
2° of wanneer zij optreden in naam en voor rekening van hun cliënt in enigerlei financiële verrichtingen of verrichtingen in onroerend goed. ".
 Art.    5 . In artikel 3 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 7 april 1995, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° een § 1bis wordt ingevoegd, luidende als volgt :
" § 1bis. Voor de toepassing van deze wet wordt financiering van terrorisme verstaan in de zin van artikel 2, § 2, b), van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie van 13 juni 2002 inzake terrorismebestrijdingen en van artikel 2 van het Internationaal verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme, goedgekeurd te New York op 9 december 1999. ";
2° in § 2, 1°, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
a) in het eerste gedachtestreepje wordt het woord " terrorisme " vervangen door de woorden " terrorisme of de financiering van terrorisme ";
b) in het achtste gedachtestreepje worden de woorden " illegaal gebruik bij dieren van stoffen met hormonale, antihormonale, beta-adrenergische of productiestimulerende werking of illegale handel in dergelijke stoffen " vervangen door de woorden " illegaal gebruik bij dieren van stoffen met hormonale werking of illegale handel in dergelijke stoffen ";
c) in het tiende gedachtestreepje worden de woorden " van de Europese Unie " vervangen door de woorden " van de Europese Gemeenschappen ";
d) in het twaalfde gedachtestreepje worden de woorden " omkoping van openbare ambtenaren " vervangen door de woorden " verduistering door personen die een openbare functie uitoefenen en omkoping ";
e) 1° wordt vervolledigd door de volgende streepjes :
" - ernstige milieucriminaliteit;
- namaak van muntstukken of bankbiljetten;
- namaak van goederen;
- zeeroverij. ";
3° in § 2, 2°, worden de woorden " of een onwettig openbaar aantrekken van spaargelden " vervangen door de woorden " , het onwettig openbaar aantrekken van spaargelden of het verlenen van beleggingsdiensten, diensten van valutahandel of van geldoverdracht zonder vergunning ";
4° in § 2, 3°, worden de woorden " een financiële oplichting " vervangen door de woorden " een oplichting, een misbruik van vertrouwen, een misbruik van vennootschapsgoederen " en worden de woorden " een bedrieglijke bankbreuk " vervangen door de woorden " een misdrijf dat verband houdt met de staat van faillissement ";
5° in § 3 worden de volgende wijzigingen aangebracht :
a) de woorden " in artikel 2 " worden vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter ";
b) de woorden " van witwassen van geld " worden vervangen door de woorden " van witwassen van geld en van financiering van terrorisme ".
 Art.    6 . In het opschrift van hoofdstuk II van dezelfde wet, worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis " vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter ".
 Art.    7 . Artikel 4 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, wordt vervangen als volgt :
" Artikel 4. - § 1. De in de artikelen 2, 2bis, 1° tot 4°, en 2ter bedoelde ondernemingen en personen dienen hun cliënten en de lasthebbers van hun cliënten te identificeren en hun identiteit te controleren, aan de hand van een bewijsstuk, waarvan een afschrift wordt genomen op papier of op elektronische drager wanneer :
1° ze een zakenrelatie aanknopen waardoor de betrokkenen gewone cliënten worden;
2° de cliënt wenst over te gaan tot het uitvoeren van :
a) een verrichting voor een bedrag van 10 000 EUR of meer, ongeacht of zij wordt uitgevoerd in één of in verscheidene verrichtingen waartussen een verband blijkt te bestaan; of
b) een verrichting, zelfs wanneer het bedrag lager is dan 10 000 EUR, zodra wordt vermoed dat het gaat om witwassen van geld of om financiering van terrorisme; of
c) een geldoverdracht waarvan sprake in artikel 139bis van de wet van 6 april 1995 inzake het statuut van en het toezicht op de beleggingsondernemingen, de bemiddelaars en beleggingsadviseurs;
3° ze twijfelen aan de waarachtigheid of aan de juistheid van de identificatiegegevens over een bestaande cliënt.
De identificatie en de controle betreffen de naam, de voornaam en het adres voor natuurlijke personen. Niettegenstaande artikel 5, § 1, betreffen ze voor rechtspersonen en trusts de naam en de zetel van de rechtspersoon, de bestuurders en de kennis van de bepalingen omtrent de bevoegdheid verbintenissen aan te gaan voor de rechtspersoon of de trust. De vereenzelviging slaat ook op het voorwerp en de verwachte aard van de zakenrelatie.
§ 2. De ondernemingen en personen bedoeld in de artikelen 2, 2bis, 1° tot 4°, en 2ter, moeten een bestendige waakzaamheid aan de dag leggen ten opzichte van de zakenrelatie en een aandachtig onderzoek verzekeren van de uitgevoerde verrichtingen om zich ervan te vergewissen dat deze stroken met de kennis die ze hebben van hun cliënt, van zijn commerciële activiteiten, van zijn risicoprofiel en, indien nodig, van de herkomst van de fondsen.
§ 3. Wanneer de ondernemingen en personen bedoeld in de artikelen 2, 2bis, 1° tot 4°, en 2ter, hun waakzaamheidsplicht bedoeld in de §§ 1 en 2 niet kunnen nakomen, mogen ze geen zakenrelatie aanknopen of in stand houden. Ze beslissen zo een melding aan de Cel voor financiële informatieverwerking overeenkomstig de artikelen 12 tot 14ter zich opdringt.
§ 4. De ondernemingen en personen bedoeld in artikel 2, met uitzondering van de 17°, 18° en 21°, mogen de waakzaamheidsplicht bedoeld in de §§ 1 en 2 laten uitvoeren door een derde zaakaanbrenger, voor zover deze eveneens een krediet- of financiële instelling is in de zin van artikel 1 van richtlijn 91/308/EEG of een krediet- of financiële instelling uit een land waarvan de wetgeving waakzaamheidsverplichingen oplegt die evenwaardig zijn met deze bepaald in de artikelen 4 en 5. De lid-Staten van de Financiële Actiegroep worden vermoed aan deze vereiste te voldoen. Op advies van de Cel voor financiële informatieverwerking kan de Koning dit vermoeden uitbreiden tot andere Staten.
§ 5. De ondernemingen bedoeld in artikel 2, waarvan de activiteiten geldoverdrachten behelzen in de zin van artikel 139bis van de wet van 6 april 1995 inzake het statuut van en het toezicht op de beleggingsondernemingen, de bemiddelaars en beleggingsadviseurs, vermelden bij het overschrijven of overdragen van geld en bij de mededelingen daaromtrent, correcte en dienstige inlichtingen over hun cliënten-opdrachtgevers van de betrokken verrichtingen. Deze ondernemingen bewaren al die inlichtingen en geven ze door ingeval zij als tussenpersoon optreden in een betaalketen.
§ 6. De toepassingsmodaliteiten van de hierboven opgesomde verplichtingen worden verduidelijkt door de overheden bedoeld in artikel 21 en, desgevallend, via reglement overeenkomstig artikel 21bis, in functie van het risico dat de cliënt, de zakenrelatie of de verrichting vertegenwoordigt. Met betrekking tot § 5 wordt daarbij inzonderheid bepaald onder welke omstandigheden gegevens moeten worden bewaard of ter beschikking gesteld van overheden of van andere financiële instellingen, met dien verstande dat in het reglement in specifieke bepalingen kan worden voorzien voor de grensoverschrijdende overschrijvingen die in batch worden doorgestuurd. ".
 Art.    8 . Artikel 5 van dezelfde wet, gewijzigd bij wet van 10 augustus 1998, wordt vervangen door de volgende bepaling :
" Artikel 5. - § 1. De ondernemingen en personen bedoeld in de artikelen 2, 2bis, 1° tot 4° en 2ter, moeten de persoon of personen, voor wier rekening de verrichting wordt uitgevoerd, identificeren en alle redelijke maatregelen nemen om hun identiteit te controleren :
1° in geval van twijfel over de vraag of de cliënten bedoeld in artikel 4 handelen voor eigen rekening of in geval van zekerheid dat ze niet voor eigen rekening handelen;
2° wanneer de cliënt een rechtspersoon of een trust is.
Wanneer de cliënt een rechtspersoon of een trust is, moeten de maatregelen de identificatie inhouden van de natuurlijke persoon of personen die de cliënt in laatste instantie bezitten of controleren.
Wanneer de cliënt of de houder van een controleparticipatie een beursgenoteerde vennootschap is, moeten haar aandeelhouders niet worden geïdentificeerd en moet hun identiteit niet worden nagegaan.
§ 2. De toepassingsmodaliteiten van de hierboven opgesomde verplichtingen worden verduidelijkt door de overheden bedoeld in artikel 21 en, desgevallend, via reglement overeenkomstig artikel 21bis, in functie van het risico dat de cliënt, de zakenrelatie of de verrichting vertegenwoordigt. ".
 Art.    9 . In artikel 5bis van dezelfde wet, ingevoegd bij artikel 7 van de wet van 10 augustus 1998, worden de woorden " waarvan afschrift wordt genomen, " vervangen door de woorden " waarvan een afschrift wordt gemaakt, hetzij op papier, hetzij op een elektronische informatiedrager ".
 Art.    10 . In artikel 6 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
A. In het eerste lid worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° de woorden " de in artikel 2 beoogde ondernemingen en personen " worden vervangen door de woorden " de in de artikelen 2, 2bis, 1° tot 4°, en 2ter bedoelde ondernemingen en personen " en de woorden " een in artikel 2 beoogde onderneming of persoon " worden vervangen door de woorden " een in artikel 2, punt 17°, 18° en 21° uitgezonderd, bedoelde onderneming of persoon ";
2° het lid wordt aangevuld als volgt : " , dan wel een kredietinstelling of een financiële instelling is die gevestigd is in een staat waarvan de wetgeving gelijkwaardige verplichtingen oplegt als voorgeschreven door richtlijn 91/308/EEG. De Staten die lid zijn van de Financiële Actiegroep tegen het witwassen van geld, worden beschouwd als Staten die aan deze voorwaarde voldoen. De Koning kan dit vermoeden uitbreiden tot andere Staten op advies van de Cel voor financiële informatieverwerking. ".
B. In het tweede lid worden de woorden " de verzekeringsondernemingen bedoeld in artikel 2, 4° " vervangen door de woorden " de verzekeringsondernemingen bedoeld in artikel 2, 4°, en de verzekeringsmakelaars bedoeld in artikel 2, 22° ".
 Art.    11 . In dezelfde wet wordt een artikel 6bis ingevoegd, luidende :
" Art. 6bis. - De ondernemingen en personen bedoeld in de artikelen 2, 2bis en 2ter nemen specifieke en passende identificatiemaatregelen om tegemoet te komen aan het grotere risico voor witwassen van geld en voor financiering van terrorisme dat ontstaat wanneer zakelijke betrekkingen of verrichtingen worden aangegaan met een cliënt die met het oog op de identificatie niet fysiek aanwezig is.
De toepassingsmodaliteiten van deze verplichting zullen worden verduidelijkt door de overheden bedoeld in artikel 21 en, desgevallend, via reglement overeenkomstig artikel 21bis. ".
 Art.    12 . In artikel 7 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in het eerste lid worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis, 3° en 5° " vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter ";
2° in het derde lid worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis, 5° " vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis, 1° en 5°, en 2ter ";
3° het derde lid wordt aangevuld als volgt : " Zij registreren de uitgevoerde verrichtingen op zodanige wijze dat zij kunnen voldoen aan de verzoeken om inlichtingen bedoeld in artikel 15, binnen de in dat artikel voorgeschreven termijn. ".
 Art.    13 . In artikel 8 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het volgend lid wordt ingevoegd voor het eerste lid :
" De ondernemingen en personen bedoeld in de artikelen 2, 2bis en 2ter onderzoeken met een bijzondere aandacht elke verrichting die ze, uit hun aard of door hun ongebruikelijk karakter gelet op de activiteiten van de cliënt, de begeleidende omstandigheden of de hoedanigheid van de betrokken personen, bijzonder vatbaar achten voor het witwassen van geld of voor de financiering van terrorisme. ";
2° het eerste lid wordt vervangen als volgt :
" De in de artikelen 2 en 2bis, 5°, bedoelde ondernemingen en personen stellen een schriftelijk verslag op over dit onderzoek; dit verslag wordt toegestuurd aan de in artikel 10 bedoelde personen voor bewaring gedurende de door artikel 7 voorgeschreven termijn. ";
3° in het tweede lid worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld of de financiering van terrorisme ".
 Art.    14 . In artikel 9 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° de woorden " in de artikelen 2 en 2bis " worden vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter ";
2° de woorden " het witwassen van geld " worden vervangen door de woorden " het witwassen van geld en de financiering van terrorisme ".
 Art.    15 . In artikel 10 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° de woorden " het witwassen van geld " worden vervangen door de woorden " het witwassen van geld en de financiering van terrorisme ";
2° het artikel wordt vervolledigd door de volgende leden :
" Bij de interne controleprocedures zal bijzonder rekening worden gehouden met het verhoogde risico voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme bij verrichtingen op afstand als bedoeld in artikel 6bis.
De toepassingsmodaliteiten van deze verplichting zullen worden verduidelijkt door de overheden bedoeld in artikel 21 van deze wet en, desgevallend, via reglement overeenkomstig artikel 21bis. ".
 Art.    16 . In dezelfde wet wordt een hoofdstuk IIbis ingevoegd, bestaande uit de artikelen 10bis en 10ter, luidende : " Beperking van de betalingen in contanten ".
 Art.    17 . Artikel 10bis van dezelfde wet, ingevoegd door de wet van 10 augustus 1998, wordt in het " Hoofdstuk IIbis. Beperking van de betalingen in contanten " ingevoegd.
 Art.    18 . Artikel 10bis van dezelfde wet, ingevoegd door de wet van 10 augustus 1998, wordt vervangen als volgt :
" Artikel 10bis. - De prijs van de verkoop van een onroerend goed mag enkel vereffend worden door middel van overschrijving of cheque, uitgezonderd voor een bedrag tot 10 % van de prijs van de verkoop, en voor zover dit bedrag niet hoger is dan 15 000 EUR. De verkoopovereenkomst en -akte moeten het nummer van de financiële rekening vermelden waarlangs het bedrag werd of zal worden overdragen.
Wanneer de in artikel 2, 17°, en artikel 2bis, 1°, bedoelde personen vaststellen dat voornoemde bepaling niet werd nageleefd, brengen zij dit onmiddellijk ter kennis van de Cel voor financiële informatieverwerking. ".
 Art.    19 . In dezelfde wet wordt een artikel 10ter ingevoegd, luidende :
" De prijs van de verkoop door een handelaar van een goed ter waarde van 15 000 EUR of meer mag niet in contanten worden vereffend. ".
 Art.    20 . In het opschrift van hoofdstuk III van dezelfde wet worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis " vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter " en worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld en de financiering van terrorisme ".
 Art.    21 . In artikel 11 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 7 april 1995 en van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in § 1 worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld en de financiering van terrorisme ";
2° in § 2 worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis " vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter " en wordt de paragraaf aangevuld met de volgende woorden : " De regels aangaande de kennisgeving van inlichtingen waarvan sprake in de artikelen 12 tot 15, door de personen bedoeld in de artikelen 2, 2bis en 2ter, kunnen door de Koning worden vastgesteld op advies van de Cel voor financiële informatieverwerking. ";
3° in § 3 worden de woorden " financiële deskundigen " vervangen door de woorden " financiële deskundigen en een hoger officier, gedetacheerd van de federale politie ";
4° het artikel wordt aangevuld met een § 8, luidende :
" § 8. Deze autoriteit wordt met de Staat gelijkgesteld voor de toepassing van de wetten en reglementen betreffende de belastingen, heffingen, rechten en vergoedingen van de Staat, de provincies, de gemeenten en de agglomeraties van gemeenten. ".
 Art.    22 . In artikel 12 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in § 1 worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld of de financiering van terrorisme ";
2° in § 2, derde lid, worden de woorden " vierentwintig uur " vervangen door de woorden " twee werkdagen ";
3° in § 3 worden de woorden " aan de procureur des Konings " vervangen door de woorden " aan de procureur des Konings of aan de federale procureur ".
 Art.    23 . In artikel 13 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld of de financiering van terrorisme " en worden de woorden " het vermeende witwassen van geld " vervangen door de woorden " het vermeende witwassen van geld en de vermeende financiering van terrorisme ".
 Art.    24 . In artikel 14 van dezelfde wet, worden de woorden " witwassen van geld " vervangen door de woorden " witwassen van geld of op financiering van terrorisme ".
 Art.    25 . In artikel 14bis van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° § 1 wordt vervangen als volgt :
" § 1. De in artikel 2bis, 1° tot 4°, bedoelde personen die, bij de uitoefening van hun beroep, feiten vaststellen waarvan zij weten of vermoeden dat ze verband houden met het witwassen van geld of met de financiering van terrorisme, moeten de Cel voor financiële informatieverwerking daarvan onmiddellijk op de hoogte brengen. ";
2° in § 2, eerste lid, worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld of de financiering van terrorisme ";
3° dit artikel wordt aangevuld met de volgende paragraaf :
" § 3. De in artikel 2ter bedoelde personen die, bij de uitoefening van de in dat artikel opgesomde activiteiten, feiten vaststellen waarvan zij weten of vermoeden dat ze verband houden met het witwassen van geld of met de financiering van terrorisme, moeten de stafhouder van de Orde waartoe zij behoren daarvan onmiddellijk op de hoogte brengen.
De in artikel 2ter bedoelde personen delen die informatie echter niet mee in het geval zij deze van één van hun cliënten ontvangen of over één van hun cliënten verkrijgen wanneer zij de rechtspositie van hun cliënt bepalen, dan wel die cliënt in of in verband met een rechtsgeding verdedigen of vertegenwoordigen, met inbegrip van advies over het instellen of vermijden van een rechtsgeding, ongeacht of dergelijke informatie vóór, gedurende of na een dergelijk geding wordt ontvangen of verkregen.
De stafhouder controleert of de voorwaarden waarvan sprake in artikel 2ter en in het vorige lid zijn nageleefd. Indien deze voorwaarden zijn nageleefd, bezorgt hij de informatie onmiddellijk aan de Cel voor financiële informatieverwerking. ".
 Art.    26 . In dezelfde wet wordt een artikel 14quater ingevoegd, luidende :
" Art. 14quater. - De personen bedoeld in artikel 2, eerste lid, 2°, 3°, 4°, 6°, 8°, 9°, 10°, 19° en 20°, mogen geen bijkantoor of vertegenwoordigingskantoor openen dat gedomicilieerd, geregistreerd of gevestigd is in een Staat of een gebied, door de Koning aangewezen met toepassing van artikel 14ter. Zij mogen, noch rechtstreeks, noch via de tussenkomst van een financiële holding of van een gemengde financiële holding, een dochtervennootschap die werkzaam is als kredietinstelling, verzekeringsonderneming of beleggingsonderneming verwerven of oprichten die gedomicilieerd, geregistreerd of gevestigd is of wordt in een Staat of een gebied als hierboven bedoeld. "
 Art.    27 . Artikel 15, § 1, van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 7 april 1995 en van 10 augustus 1998, wordt vervangen als volgt :
" § 1. Wanneer de Cel voor financiële informatieverwerking informatie ontvangt als bedoeld in artikel 11, § 2, mag de Cel of één van haar leden of één van haar personeelsleden, die daartoe is aangewezen door de magistraat die de Cel leidt of door zijn plaatsvervanger, eisen dat binnen de door hen bepaalde termijn alle bijkomende informatie wordt meegedeeld die zij nuttig achten voor de vervulling van de opdracht van de Cel :
1° door alle instellingen en personen bedoeld in de artikelen 2, 2bis en 2ter alsook door de stafhouder bedoeld in artikel 14bis, § 3;
2° door de politiediensten, in afwijking van artikel 44/1 van de wet van 5 augustus 1992 op het politieambt, als gewijzigd bij de wet van 26 april 2002 houdende de essentiële elementen van het statuut van de personeelsleden van de politiediensten en houdende diverse andere bepalingen met betrekking tot de politiediensten;
3° door de administratieve diensten van de Staat;
4° door de curatoren in een faillissement;
5° door de voorlopige bewindvoerders bedoeld in artikel 8 van de faillissementswet van 8 augustus 1997;
6° door de gerechtelijke overheden. Evenwel kunnen inlichtingen door een onderzoeksrechter niet worden medegedeeld aan de Cel zonder uitdrukkelijke toestemming van de procureur-generaal of van de federale procureur en kunnen de inlichtingen verkregen van een gerechtelijke overheid door de Cel niet worden medegedeeld aan een buitenlandse instelling bij toepassing van artikel 17, § 2, zonder de uitdrukkelijke toestemming van de procureur-generaal of van de federale procureur.
De in artikel 2ter bedoelde personen en de in artikel 14bis, § 3 bedoelde stafhouder delen die informatie niet mee als de in artikel 2ter bedoelde personen deze van één van hun cliënten ontvangen of over één van hun cliënten verkrijgen wanneer zij de rechtspositie van hun cliënt bepalen, dan wel die cliënt in of in verband met een rechtsgeding verdedigen of vertegenwoordigen, met inbegrip van advies over het instellen of vermijden van een rechtsgeding, ongeacht of dergelijke informatie vóór, gedurende of na een dergelijk geding wordt ontvangen of verkregen.
De gerechtelijke overheden, de politiediensten, de administratieve diensten van de Staat, de curatoren in een faillissement en de voorlopige bewindvoerders mogen de Cel voor financiële informatieverwerking op eigen initiatief alle informatie bezorgen die zij nuttig achten voor de vervulling van haar opdracht.
Het openbaar ministerie deelt aan de Cel voor financiële informatieverwerking alle definitieve beslissingen mee die zijn genomen in dossiers in verband waarmee de Cel informatie heeft meegedeeld met toepassing van de artikelen 12, § 3, en 16. "
 Art.    28 . In artikel 16 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° de woorden " van witwassen van geld " worden vervangen door de woorden " van witwassen van geld of van financiering van terrorisme ";
2° de woorden " aan de procureur des Konings " worden vervangen door de woorden " aan de procureur des Konings of aan de federale procureur ";
3° de woorden " Een afschrift van deze informatie wordt door de Cel toegezonden aan één van de nationale magistraten bedoeld in artikel 144bis van het Gerechtelijk Wetboek " worden vervangen door de woorden " Wanneer de informatie wordt meegedeeld aan de procureur des Konings, stuurt de Cel daarvan een afschrift naar de federale procureur ".
 Art.    29 . In artikel 17 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 7 april 1995 en van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in § 1 worden de woorden " of de externe deskundigen waarop zij een beroep doet " vervangen door de woorden " , de leden van de politiediensten en de andere ambtenaren die bij haar gedetacheerd zijn alsook de externe deskundigen waarop zij beroep doet ";
2° in § 2, tweede lid, worden de woorden " de eenheid voor de coördinatie van de fraudebestrijding van de Europese Commissie " vervangen door de woorden " het Europees bureau voor fraudebestrijding ";
3° in § 2, vierde lid, worden de woorden " aan de procureur des Konings " vervangen door de woorden " aan de procureur des Konings of aan de federale procureur ";
4° in § 2, vijfde lid, worden de woorden " van de Europese Unie " vervangen door de woorden " van de Europese Gemeenschappen " en worden de woorden " de eenheid voor de coördinatie van de fraudebestrijding van de Europese Commissie " vervangen door de woorden " het Europees bureau voor fraudebestrijding ";
5° § 2 wordt aangevuld met de volgende leden :
" Wanneer deze mededeling inlichtingen bevat betreffende het witwassen van geld dat afkomstig is van een strafbaar feit dat verband houdt met ernstige en georganiseerde fiscale fraude, waarbij ingewikkelde mechanismen of procédés van internationale omvang worden aangewend, of van een strafbaar feit dat onder de bevoegdheid van de Administratie der douane en accijnzen valt, brengt de Cel de Minister van Financiën op de hoogte van die mededeling.
Wanneer deze mededeling informatie bevat waarvoor de Staatsveiligheid of de Algemene Dienst inlichting en veiligheid van de Krijgsmacht inlichtingen aan de Cel hebben verstrekt, deelt ze hen dit mee. "
 Art.    30 . (NOTA : bij arrest nr 10/2008 van 23-01-2008 (B.St. 11-02-2008, p. 8940-8947), heeft het Grondwettelijk Hof de woorden " en 2ter ", in artikel 30, 2°, vernietigd) In artikel 18 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° het eerste lid wordt vervangen als volgt :
" De mededeling van de in de artikelen 12 tot 14ter bedoelde informatie wordt normaliter gedaan door de persoon die binnen de in de artikelen 2 en 2bis, 5°, bedoelde ondernemingen overeenkomstig artikel 10 is aangesteld, of door de personen bedoeld in de artikelen 2bis, 1° tot 4° en 2ter. ";
2° in het tweede lid worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis, 5°, " vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter ".
 Art.    31 . In artikel 19 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de woorden " de in de artikelen 2 en 2bis bedoelde ondernemingen of personen " vervangen door de woorden " de in de artikelen 2, 2bis en 2ter bedoelde ondernemingen of personen en de in artikel 14bis, § 3, bedoelde stafhouder ".
 Art.    32 . In artikel 20 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de woorden " de in de artikelen 2 en 2bis bedoelde ondernemingen of personen, hun werknemers of hun vertegenwoordigers " vervangen door de woorden " de in de artikelen 2, 2bis en 2ter bedoelde ondernemingen of personen, hun werknemers of hun vertegenwoordigers en de in artikel 14bis, § 3 bedoelde stafhouder ".
 Art.    33 . In artikel 21 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° in het eerste lid worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis " vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter " en worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld of de financiering van terrorisme ";
2° in het tweede lid worden de woorden " de marktautoriteiten van de Belgische gereglementeerde markten " vervangen door de woorden " de overheden belast met het toezicht op de financiële markten ", vervallen de woorden " en de tuchtcommissie van de markt bij de Effectenbeursvennootschap van Brussel " en worden de woorden " het witwassen van geld " vervangen door de woorden " het witwassen van geld of de financiering van terrorisme ".
 Art.    34 . In dezelfde wet wordt een artikel 21bis ingevoegd, luidende :
" De autoriteiten die toezicht houden op de ondernemingen en personen als bedoeld in artikel 2, eerste lid, 2°, 3°, 4°, 6°, 8°, 9°, 10°, 11°, 15°, 16°, 19° en 20°, bepalen, bij reglement goedgekeurd door de Koning, hoe de verplichtingen bedoeld in hoofdstuk II ten uitvoer worden gelegd.
Als de toezichthoudende overheden nalaten het in het eerste lid bedoelde reglement vast te stellen of het in de toekomst te wijzigen, is de Koning gemachtigd om dat reglement zelf vast te stellen dan wel te wijzigen. "
 Art.    35 . In artikel 22 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° worden de woorden " in de artikelen 2 en 2bis " telkens vervangen door de woorden " in de artikelen 2, 2bis en 2ter ";
2° het volgende lid wordt tussen het eerste en het tweede lid ingevoegd :
" De Cel wordt door de bevoegde autoriteit in kennis gesteld van de definitieve sancties die met toepassing van het eerste lid zijn getroffen. "
 Art.    36 . Het opschrift van hoofdstuk V van dezelfde wet wordt vervangen als volgt :
" Sancties bij niet-naleving van artikel 10ter ".
 Art.    37 . Artikel 23 van dezelfde wet, opgeheven bij de wet van 6 april 1995, wordt hersteld in de volgende lezing :
" Art. 23. - Overeenkomstig artikel 113 van de wet van 14 juli 1991 betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de consument, worden de overtredingen van de bepalingen van artikel 10ter vastgesteld door de ambtenaren die zijn aangesteld door de minister die de Economische Zaken onder zijn bevoegdheid heeft.
Indien de bepalingen van artikel 10ter niet worden nageleefd door een handelaar, legt de minister die de Economische Zaken onder zijn bevoegdheid heeft, hem een administratieve geldboete op waarvan het bedrag noch 10 % van de ten onrechte in contanten betaalde sommen mag overschrijden, noch meer mag bedragen dan 1 250 000 EUR; de geldboete wordt geïnd ten voordele van de Schatkist door de Administratie van de BTW, Registratie en Domeinen. ".
 Art.    38 . Artikel 24 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wet van 10 augustus 1998 en bij het koninklijk besluit van 28 december 1999, wordt vervangen door de volgende bepaling :
" Art. 24. - De identificatie of de controle van de identiteit van de natuurlijke en rechtspersonen die op het ogenblik van de inwerkingtreding van de wet van 12 januari 2004 houdende wijziging van de wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, de wet van 22 maart 1993 op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen en de wet van 6 april 1995 inzake het statuut van en het toezicht op de beleggingsondernemingen, de bemiddelaars en beleggingsadviseurs gewone cliënt zijn van een in artikel 2, 2bis, 1° tot 4°, en 2ter bedoelde instelling of persoon, overeenkomstig artikel 4, zal moeten gebeuren binnen een jaar na de inwerkingtreding van de wet van 12 januari 2004 houdende wijziging van de wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld, de wet van 22 maart 1993 op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen en de wet van 6 april 1995 inzake het statuut van en het toezicht op de beleggingsondernemingen, de bemiddelaars en beleggingsadviseurs. "
 Art.    39 . In het opschrift van afdeling VII van hoofdstuk II van titel II van de wet van 22 maart 1993 op het statuut van en het toezicht op de kredietinstellingen, wordt het woord " bijkantoren " vervangen door de woorden " dochterondernemingen of bijkantoren ".
 Art.    40 . In afdeling VII van hoofdstuk II van titel II van dezelfde wet wordt een artikel 33bis ingevoegd, luidende :
" Art. 33bis. - Iedere kredietinstelling die voornemens is om rechtstreeks of via de tussenkomst van een financiële holding of van een gemengde financiële holding in het buitenland een dochteronderneming te verwerven of op te richten die werkzaam is als kredietinstelling of beleggingsonderneming, stelt de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen daarvan in kennis. Bij deze kennisgeving wordt informatie gevoegd over de werkzaamheden, de organisatie, de aandeelhoudersstructuur en de bestuurders van de betrokken onderneming. "
 Art.    41 . In het opschrift van afdeling VI van hoofdstuk II van titel II van boek II van de wet van 6 april 1995 inzake het statuut van en het toezicht op de beleggingsondernemingen, de bemiddelaars en beleggingsadviseurs, wordt het woord " bijkantoren " vervangen door de woorden " dochterondernemingen of bijkantoren ".
 Art.  42. In afdeling VI van hoofdstuk II van titel II van boek II van dezelfde wet wordt een artikel 82bis ingevoegd, luidende :
" Art. 82bis. - Iedere beleggingsonderneming die voornemens is om rechtstreeks of via de tussenkomst van een financiële holding of van een gemengde financiële holding in het buitenland een dochteronderneming te verwerven of op te richten die werkzaam is als kredietinstelling of beleggingsonderneming, stelt de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen daarvan in kennis. Bij deze kennisgeving wordt informatie gevoegd over de werkzaamheden, de organisatie, de aandeelhoudersstructuur en de bestuurders van de betrokken onderneming. "
Kondigen deze wet af, bevelen dat zij met 's Lands zegel zal worden bekleed en door het Belgisch Staatsblad zal worden bekendgemaakt.
Gegeven te Brussel, 12 januari 2004.
ALBERT
Van Koningswege :
De Minister van Justitie
Mevr. L. ONKELINX
De Minister van Binnenlandse Zaken
P. DEWAEL
De Minister van Financiën
D. REYNDERS
De Minister van Economie, Energie, Buitenlandse Handel en Wetenschapsbeleid
Mevr. F. MOERMAN
De Staatssecretaris voor Modernisering van de Financiën, en de Strijd tegen de fiscale fraude, toegevoegd aan de Minister van Financiën
H. JAMAR
Met 's Lands zegel gezegeld :
De Minister van Justitie,
Mevr. L. ONKELINX