text:
HOOFDSTUK 1.  - Inleidende bepaling
 Artikel     1 . Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 77 van de Grondwet.
 HOOFDSTUK 2.  - Algemene bepalingen
 Art.    2 . Deze wet is van toepassing op de organisatie van de verkiezingen van het Europees Parlement, de Kamer van volksvertegenwoordigers en de Gemeenschaps- en Gewestparlementen in de gemeenten waar gebruik gemaakt wordt van een elektronisch stemsysteem met papieren bewijsstuk.
 Art.    3 . De Koning kan bij een besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad beslissen dat voor de kieskringen, de kieskantons, de gemeenten of de diplomatieke of consulaire beroepsposten die Hij aanwijst, gebruik wordt gemaakt van een elektronisch stemsysteem met papieren bewijsstuk bij de wetgevende verkiezingen, de verkiezingen voor de vernieuwing van de Gewest- en Gemeenschapsparlementen alsook bij de verkiezingen voor de vernieuwing van het Europees Parlement.
 Art.    4 .§ 1. Een geautomatiseerd stemsysteem met papieren bewijsstuk omvat per stembureau :
1° een elektronische stembus met een scanner [ 1  en een automatisch afsluitingssysteem van de gleuf van de stembus] 1 ;
2° verscheidene stemcomputers die elk zijn uitgerust met een aanraakbeeldscherm, een printer voor de stembiljetten en een chipkaartlezer;
3° een computer voor de voorzitter met een eenheid om de chipkaarten gebruiksklaar te maken en een printer;
4° een barcodelezer voor de visualisatie van de inhoud van de barcode door de kiezer;
5° chipkaarten.
Elk stemhokje van het stembureau is uitgerust met een stemcomputer.
In elk stembureau is minimum één stemhokje naast een stemcomputer eveneens uitgerust met een barcodelezer voor de visualisatie van de inhoud van de barcode door de kiezer.
Elk stembureau heeft een wachtzone die zich minstens op één meter van de stembus bevindt.
Bovendien beschikt elk kantonhoofdbureau over één of meerdere elektronische systemen voor de optelling van de stemmen die uitgebracht zijn in de stembureaus die van dit hoofdbureau afhangen.
§ 2. De Koning bepaalt de regels volgens dewelke de lijsten en de kandidaten op de schermen van de stemcomputers worden getoond.
§ 3. De elektronische stemsystemen met papieren bewijsstuk, de elektronische optellingssystemen van de stemmen en de stemsoftware bedoeld in de artikelen 17 en 18, mogen enkel gebruikt worden indien ze overeenstemmen met de door de Koning vastgestelde algemene erkenningsvoorwaarden, die in elk geval de betrouwbaarheid en de veiligheid van de systemen, alsook het geheim van de stemming waarborgen.
De minister van Binnenlandse Zaken stelt deze overeenstemming vast op advies van het orgaan dat daartoe door de Koning erkend is bij besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad.
Het advies van het in het tweede lid bedoelde erkende orgaan wordt openbaar gemaakt door de minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde.
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 62, 002; Inwerkingtreding : 01-04-2019>
 Art.    5 . § 1. De stemapparatuur bedoeld in artikel 4, § 1, is ofwel eigendom van de gemeente, met dien verstande dat de elektronische systemen voor het optellen van de stemmen van een kieskanton de eigendom zijn van de gemeente die de hoofdplaats van een kanton is, ofwel de eigendom van het gewest als het beslist deze te kopen.
De Staat kan in de investeringskosten financieel tussenbeide komen ten belope van twintig procent ervan volgens de normen die door de Koning bij besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad zijn vastgesteld in verband met het aantal stemsystemen.
§ 2. De gemeente zorgt voor het onderhoud en de bewaring van de apparatuur. Ze beheert die goederen als een goede huisvader. Ze dient alle apparatuur die buiten gebruik is zo spoedig mogelijk te laten herstellen of vervangen.
De kosten daarvan zijn ten laste van de gemeente. De gemeente sluit daarvoor een onderhoudscontract af.
§ 3. De kosten voor bijstand op de dag van de verkiezing zijn ten laste van de Staat.
§ 4. De verkiezingsprogrammatuur, de veiligheidscodes, de chipkaarten, het specifieke stempapier dat nodig is voor de afdruk van de stembiljetten, en de gegevensdragers worden bij elke verkiezing verstrekt door de minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde.
 Art.    6 . De gemeenten die gebruik maken van het elektronische stemsysteem met papieren bewijsstuk worden uitgesloten van de verdeling van de kosten voor het opmaken van de stembiljetten en voor de werking van de stemopnemingsbureaus bedoeld in het Kieswetboek, alsook van de verdeling van de uitgaven die op grond van de automatisering van de stemming geen betrekking hebben op de kiesbureaus van de kieskring of het kieskanton.
 HOOFDSTUK 3.  - Het elektronische stemsysteem met papieren bewijsstuk
 Art.    7 . Elk stemhokje van het stembureau is uitgerust met een stemcomputer.
 Art.    8 . § 1. Alvorens hij zich naar het stemhokje begeeft, ontvangt de kiezer van de voorzitter van het bureau of van de bijzitter die deze aanwijst, een chipkaart die de voorzitter of de bijzitter vooraf gebruiksklaar heeft gemaakt en die toelaat eenmaal te stemmen per verkiezing waarvoor de kiezer opgeroepen is.
§ 2. Om zijn stem uit te brengen, moet de kiezer verplicht eerst deze kaart in de kaartlezer steken die hiertoe voorzien is in de in het stemhokje geïnstalleerde stemcomputer.
Indien verscheidene verkiezingen tegelijk plaatsvinden, stelt de minister van Binnenlandse Zaken de volgorde vast waarin de stemmen moeten worden uitgebracht.
Wanneer de kiezer, krachtens de wetten op het gebruik van de talen in bestuurszaken, gecoördineerd op 18 juli 1966, de taal van de stemverrichtingen kan kiezen, wordt hij eerst verzocht die keuze te bepalen; zij is, na bevestiging ervan, definitief voor alle stemverrichtingen.
Voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement in de kieskring Brussel-Hoofdstad, alsook voor de verkiezing van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, wijst de kiezer eerst respectievelijk het kiescollege of de taalgroep aan waartoe de lijst behoort waarvoor hij wenst te stemmen. Alleen de voor dat kiescollege of die taalgroep voorgedragen lijsten verschijnen vervolgens op het scherm.
Voor de verkiezing van de leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers in het kieskanton Sint-Genesius-Rode, kiest de kiezer eerst tussen de kieskring Vlaams-Brabant en de kieskring Brussel-Hoofdstad. Op dezelfde manier kiest de kiezer, voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement in de gemeenten van dat kieskanton, eerst tussen het Nederlandse kiescollege en het Franse kiescollege. Alleen de lijsten die voorgedragen werden voor de gekozen kieskring of het gekozen kiescollege worden vervolgens getoond.
§ 3. In alle gevallen verschijnen het volgnummer en het letterwoord of logo van alle kandidatenlijsten op het aanraakbeeldscherm, onder voorbehoud van de toepassing van § 2, vierde en vijfde lid.
De kiezer duidt de lijst van zijn keuze aan door aanraking van het aanraakbeeldscherm. Door een blanco stem kan hij ook aangeven dat hij voor geen van de voorgedragen lijsten zijn stem wil uitbrengen.
Nadat de kiezer een lijst heeft gekozen, verschijnen voor die lijst de naam en voornaam van de kandidaten, voorafgegaan door een volgnummer, op het beeldscherm.
De kiezer brengt zijn stem uit door het aanraakbeeldscherm aan te raken :
1° in het stemvak bovenaan de lijst, indien hij zich kan verenigen met de volgorde van voordracht van de kandidaten;
2° in de stemvakken naast de naam van één of meerdere kandidaten van dezelfde lijst.
§ 4. Nadat de kiezer zijn stem heeft uitgebracht overeenkomstig § 3, wordt hij verzocht die te bevestigen. Deze bevestiging sluit de stem van de kiezer af voor de beschouwde verkiezing. Zolang de stem niet is bevestigd, kan de kiezer de stemverrichting herbeginnen.
§ 5. In voorkomend geval wordt de kiezer vervolgens, via informatie die op het beeldscherm verschijnt, verzocht volgens dezelfde procedure te stemmen voor de volgende verkiezing.
 Art.   8/1 . [ 1      n afwijking van de artikelen 4, 8 en 9, § 6 en om de stemming van de slechtziende of blinde kiezers te vergemakkelijken, wordt één van de stemcomputers in het stembureau voorzien van een actieve elektronische component die het mogelijk maakt voor een slechtziende of blinde kiezer om autonoom zijn stem uit te brengen zonder gebruik te maken van het aanraakbeeldscherm.
  De kiezer bedoeld in het eerste lid, kan aan de voorzitter van het stembureau vragen om deze elektronische component te gebruiken. Als de voorzitter of een ander bureaulid deze vraag betwist, beslist het bureau en wordt de met redenen omklede beslissing opgenomen in het proces-verbaal.
  De Koning bepaalt de voorwaarden voor activatie van de elektronische component en de gebruiksprocedure hiervan, evenals de kieskringen, kieskantons, gemeenten of diplomatieke posten die de elektronische component gebruiken.] 1
----------
( 1 )<Ingevoegd bij W  2018-04-19/25 , art. 63, 002; Inwerkingtreding : 31-12-2019>

 Art.    9 . § 1. Wanneer de kiezer voor alle verkiezingen heeft gestemd, wordt een stembiljet afgedrukt en te zijner beschikking gesteld.
§ 2. Binnen eenzelfde kieskring moeten de afmetingen van het afgedrukte stembiljet identiek zijn, ongeacht de stem uitgebracht door de kiezer.
De minister van Binnenlandse Zaken bepaalt deze afmetingen voor elke kieskring, alsook de op het stembiljet afgedrukte vermeldingen.
§ 3. Het afgedrukte stembiljet bevat twee delen :
1° een deel dat, onder vorm van een tweedimensionale barcode, de uitgebrachte stem van de kiezer aangeeft;
2° een deel dat onder uitgetypte vorm, voor elk type van verkiezing, indien dit het geval is, de door de kiezer uitgebrachte stem aangeeft. Het uitgetypte deel is louter bestemd voor controle- en auditdoeleinden.
§ 4. De kiezer vouwt dan op regelmatige en duurzame wijze zijn stembiljet in twee delen met de bedrukte zijde naar binnen om het stemgeheim te bewaren.
Het bureau waakt erover dat het stemgeheim wordt gerespecteerd.
§ 5. De kiezer neemt de chipkaart terug uit de lezer die hiervoor voorzien werd. Noch op de stemcomputer, noch op de chipkaart, worden gegevens over de uitgebrachte stem bewaard.
§ 6. De kiezer heeft de mogelijkheid, door middel van een specifieke lezer die te zijner beschikking wordt gesteld, om de in § 3, 1°, bedoelde barcode te visualiseren op een scherm om te zien dat de inhoud van deze barcode overeenstemt met de stem die hij op het scherm heeft uitgebracht voor elke verkiezing en die in getypte vorm weergegeven wordt op het stembiljet.
De visualisatie gebeurt in de volgorde waarin de stemmen werden uitgebracht. Bij deze visualisatie kan de kiezer zijn stem niet meer veranderen.
§ 7. De kiezer die moeilijkheden ondervindt om zijn stem uit te brengen, kan zich laten bijstaan door de voorzitter of door een door hem aangewezen ander lid van het bureau, met uitsluiting van getuigen. Indien die moeilijkheden echter voortvloeien uit een handicap, kan deze kiezer, overeenkomstig artikel 143, vierde lid, van het Kieswetboek, zich, met de toestemming van de voorzitter, door een zelf gekozen persoon laten begeleiden of bijstaan. De naam van beiden wordt in het proces-verbaal vermeld.
Indien de voorzitter of een ander lid van het stembureau de echtheid of de ernst van die moeilijkheden betwist, neemt het bureau een beslissing. Zijn met redenen omklede beslissing wordt in het proces-verbaal opgenomen.
 Art.    10 .§ 1. Nadat de kiezer zijn stem heeft uitgebracht, verlaat hij het stemhokje en gaat hij naar de stembus met zijn stembiljet nog steeds in twee gevouwen zoals vermeld in artikel 9, § 4, eerste lid.
Als een andere kiezer al aanwezig is voor de stembus om er zijn stembiljet te registreren, moet de kiezer wachten in de wachtzone bedoeld in artikel 4, § 1, vierde lid.
De kiezer geeft zijn chipkaart vervolgens aan de voorzitter van het bureau of aan de door hem aangewezen bijzitter, scant de barcode van zijn stembiljet en steekt dit vervolgens in [ 1  de gleuf van de stembus, na opening van het automatische afsluitingssysteem hiervan] 1 .
§ 2. Het stembiljet wordt geannuleerd :
1° indien de kiezer, bij het verlaten van het stemhokje, zijn stembiljet zo vouwt dat de stem die hij heeft uitgebracht, bekendgemaakt wordt. Hetzelfde geldt als de kiezer aan de buitenkant markeringen of inschrijvingen heeft aangebracht op zijn stembiljet;
2° indien de kiezer door een verkeerde manipulatie of door enige andere onvrijwillige beweging, het aan hem overhandigde stembiljet heeft beschadigd;
3° indien de afdruk van het stembiljet om welke technische reden ook totaal of gedeeltelijk onmogelijk blijkt te zijn;
4° indien de kiezer bij visualisatie op het scherm van de inhoud van de barcode in overeenstemming met artikel 9, § 6, een verschil vaststelt tussen deze visualisatie op het scherm en de vermelding van de stem zoals afgedrukt op het stembiljet;
5° als de barcode niet gelezen kan worden door de elektronische stembus.
In de in het eerste lid, 1° en 2°,  bedoelde gevallen kan de annulering uitgesproken worden na een beslissing van het bureau in die zin.
In de in de vorige leden bedoelde gevallen wordt de kiezer verzocht opnieuw te stemmen door middel van een andere chipkaart. Op dezelfde manier zal een kiezer die voor het stemmen per ongeluk de chipkaart die aan hem werd overhandigd, beschadigd heeft, een nieuwe chipkaart krijgen.
De voorzitter schrijft op de geplooide stembiljetten die hij heeft teruggenomen in uitvoering van het eerste lid, de vermelding : "Teruggenomen stembiljet" en brengt zijn paraaf aan.
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 64, 002; Inwerkingtreding : 01-04-2019>
 Art.    11 . Na afloop van de stemming stelt de voorzitter van het stembureau de stemapparatuur buiten werking voor latere stemmingen. De gegevens betreffende de stemming worden altijd opgeslagen op twee gegevensdragers.
De stembiljetten worden vervolgens in een omslag (of in een drager die hiertoe aangepast wordt) gestoken, die verzegeld wordt. Deze omslag heeft als opschrift de vermelding van de inhoud, de datum van de verkiezing, de identificatie van het stembureau en van het kieskanton. Op de achterkant van de omslag wordt de handtekening van de voorzitter, de leden van het bureau en de getuigen, indien zij erom vragen, aangebracht.
De stemgegevens van een individueel stembureau mogen niet bekend worden gemaakt.
 Art.    12 . De gegevensdragers worden in een omslag gestoken met als opschrift de vermelding van de inhoud, de datum van de verkiezing, de identificatie van het stembureau en van het kieskanton. De omslag wordt verzegeld en op de achterkant ervan wordt de handtekening van de voorzitter, de leden van het bureau en de getuigen, indien zij erom vragen, aangebracht.
 Art.    13 . Het proces-verbaal van het stembureau wordt staande de vergadering opgemaakt. Dit vermeldt per verkiezing het aantal geregistreerde stemmen, het aantal opgekomen kiezers en het aantal teruggenomen stembiljetten krachtens artikel 10, § 2.
In het proces-verbaal worden de vereiste veiligheidselementen vermeld, alsook de nodige statistieken voor studie bepaald door de minister van Binnenlandse Zaken.
In het proces-verbaal worden in voorkomend geval eveneens de moeilijkheden en incidenten vermeld die zich tijdens de stemverrichtingen hebben voorgedaan. De stembiljetten die teruggenomen werden krachtens artikel 10, § 2, enerzijds, en de stembiljetten bedoeld in artikel 16, eerste lid, 3°, die uitgebracht werden als test door de voorzitter of de leden van het stembureau voor de opening van het bureau voor de kiezers, anderzijds, worden in afzonderlijke, verzegelde omslagen gestoken die bij het proces-verbaal gevoegd worden.
De chipkaarten, alsook het stempapier dat nog aanwezig is in de stemprinters of niet gebruikt werd, worden in een verzegelde omslag gestoken die door de voorzitter van het stembureau wordt overhandigd aan een door het college van burgemeester en schepenen of het gemeentecollege van de gemeente aangewezen verantwoordelijke. Dit laatste kan met de hulp van deze verantwoordelijke gebeuren.
 Art.    14 . Het proces-verbaal en de bijgevoegde omslagen, de omslag die de stembiljetten bevat die in de stembus werden gevonden, alsook de gegevensdragers, worden door de voorzitter van het stembureau onverwijld tegen ontvangstbewijs overhandigd aan de voorzitter van het kantonhoofdbureau.
De chipkaarten, alsook het stempapier uit de printers of het stempapier dat niet gebruikt werd, worden bewaard in de lokalen van het gemeentebestuur met aanduiding van hun oorsprong. De stembiljetten die in de stembussen gevonden werden, de stembiljetten die teruggenomen werden krachtens artikel 10, § 2, de stembiljetten die uitgebracht werden als test door de voorzitter of de leden van het stembureau voor de opening van het bureau en de gebruikte gegevensdragers worden bewaard bij de griffie van de rechtbank van eerste aanleg of van het vredegerecht, met aanduiding van hun oorsprong, zolang de verkiezing niet definitief geldig of ongeldig verklaard is.
 HOOFDSTUK 4.  - Bijzondere bepalingen voor de stemming
 Art.    15 . In de stembureaus waar gebruik wordt gemaakt van een elektronisch stemsysteem met papieren bewijsstuk :
1° kan de Koning in afwijking van artikel 139 van het Kieswetboek, van artikel 18, § 1, derde lid, van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de federale staatsstructuur, van artikel 15, § 1, derde lid, van de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en de Brusselse leden van het Vlaams Parlement verkozen worden, van artikel 31, § 1, derde lid, van de wet van 6 juli 1990 tot regeling van de wijze waarop het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap wordt verkozen, het maximumaantal kiezers per stemhokje verhogen;
2° kan de Koning, in afwijking van artikel 95, § 9, van het Kieswetboek, van artikel 14, § 4, van de voormelde wet van 6 juli 1990, het aantal leden verhogen van de stembureaus waar meer dan achthonderd kiezers zijn ingeschreven;
3° kan de Koning, in afwijking van artikel 142, eerste en tweede lid, van het Kieswetboek en van artikel 32, eerste en tweede lid, van de wet van 6 juli 1990 tot regeling van de wijze waarop het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap wordt verkozen, de openingsuren van de stembureaus verlengen. In dat geval wordt het presentiegeld van de voorzitter en de andere leden van deze bureaus met 50 procent vermeerderd.
In het in het eerste lid, 3°, bedoelde geval worden de onderrichtingen voor de kiezers aangepast.
 Art.    16 . In de stembureaus waar gebruik wordt gemaakt van een elektronisch stemsysteem met papieren bewijsstuk, vóór de opening van het bureau voor de kiezers :
1° gaat de voorzitter na of de bak van de stembus voor de door de stemcomputers afgedrukte stembiljetten leeg is en verzegelt hij de stembus;
2° gaat de voorzitter na of de teller van de uitgebrachte stemmen op nul staat;
3° voert de voorzitter of voeren de bureauleden op elke stemcomputer een teststem uit, om na te gaan of de stemcomputer correct werkt. De afgedrukte stembiljetten met de stemmen die uitgebracht werden als test, worden enkel gelezen met de barcodelezer, bedoeld in artikel 4, § 1, eerste lid, 4°,  die aanwezig is in één van de stemhokjes en worden noch gescand door de elektronische stembus, noch hierin gestoken. Deze teststemmen worden in de daartoe bestemde omslag gestoken.
Behalve de voor de betrokken verkiezing voorgeschreven documenten wordt een exemplaar van deze wet in het stembureau gelegd en een tweede exemplaar wordt ter beschikking gesteld van de kiezers in het wachtlokaal. Alle kandidatenlijsten die voorgedragen worden voor elk van de verkiezingen, worden aangeplakt in elk stembureau op een daartoe voorzien bord. Deze lijsten worden ook opgehangen in ieder stemhokje.
 HOOFDSTUK 5.  - Aan de verkiezing voorafgaande verrichtingen
 Art.    17 .§ 1. De minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde werkt de verkiezingsprogrammatuur uit die is bestemd voor de collegehoofdbureaus, de provinciehoofdbureaus, de kieskringhoofdbureaus, de kantonhoofdbureaus en de stembureaus.
§ 2. In de week volgend op de dag van de verkiezing, wordt de stemsoftware gepubliceerd op de website van de minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde. [ 1  Deze publicatie, die geen veiligheidselementen bevat, blijft beschikbaar gedurende de 6 maanden na de verkiezing.] 1
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 65, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>
 Art.    18 . § 1. Zodra de kandidatenlijsten definitief zijn opgemaakt, of in geval van beroep, zodra het bureau kennis heeft genomen van de beslissing van het hof van beroep of van de Raad van State, stuurt de voorzitter van het hoofdbureau van het kiescollege of de kieskring, voor zover kieskantons uit hun bevoegdheidsgebied betrokken zijn bij de elektronische stemming met papieren bewijsstuk, deze lijsten en het hun toegekende nummer digitaal door aan de door de minister van Binnenlandse Zaken aangewezen ambtenaar.
§ 2. De stukken waarin alle volgnummers en letterwoorden of logo's van de voorgedragen lijsten en de kandidatenlijsten voorkomen, zoals de programmatuur ze op het beeldscherm zal doen verschijnen, worden ter goedkeuring voorgelegd aan de voorzitter van het in § 1 bedoelde hoofdbureau, die de overeenstemming nagaat tussen deze stukken en het proces-verbaal van de definitieve afsluiting van de kandidatenlijsten. Elke voorzitter of de door hem aangewezen persoon valideert de documenten na in voorkomend geval de nodige verbeteringen te hebben laten aanbrengen en stuurt de gevalideerde documenten terug naar de voormelde ambtenaar.
Deze laat de gegevensdragers die voor de optelling van de stemmen door de kantonhoofdbureaus zijn bestemd, alsook deze die voor de stembureaus zijn bestemd, opmaken.
§ 3. Deze dragers, die per hoofdbureau of stembureau onder verzegelde omslag zijn gesloten, worden ten minste drie dagen vóór de verkiezing tegen ontvangstbewijs door de voormelde ambtenaar aan de voorzitters van de hoofdbureaus overhandigd. Op elke omslag staat de identificatie van het overeenkomstige bureau vermeld. Een aparte verzegelde omslag per bureau die eveneens tegen ontvangstbewijs aan de voorzitters van de hoofdbureaus wordt overhandigd, bevat de nodige veiligheidselementen voor het gebruik van de gegevensdragers.
Uiterlijk de dag vóór de verkiezing overhandigt de voorzitter van het hoofdbureau aan elke voorzitter van een stembureau van zijn bevoegdheidsgebied, tegen ontvangstbewijs, de omslagen die hem betreffen.
 HOOFDSTUK 6.  - De verrichtingen inzake het totaliseren van de stemmen
 Art.    19 .Onmiddellijk na ontvangst van de gegevensdragers afkomstig van het stembureau registreert de voorzitter van het kantonhoofdbureau één van de dragers op de gegevensdrager bestemd voor het optellen van de stemmen. [ 1  De registratie van de gegevensdragers en de stemmentelling worden uitgevoerd met behulp van de software bedoeld in artikel 165, tweede lid, van het Kieswetboek.] 1
Indien de registratie door middel van de gegevensdrager onmogelijk blijkt, herbegint de voorzitter van het hoofdbureau de registratieverrichting door middel van de tweede drager.
Indien deze verrichting eveneens onmogelijk blijkt, eist de voorzitter van het hoofdbureau van de betrokken gemeente de levering van een elektronische stembus en van een computer voor de voorzitter, vermeld in artikel 4; hij gaat over tot een volledige registratie, met behulp van de lezer van de stembus, van de barcodes op elk stembiljet in de omslag bedoeld in artikel 11, tweede lid.
Als de registratie van het stembureau is beëindigd, steekt de voorzitter de stembiljetten opnieuw in de omslag bedoeld in artikel 11, tweede lid, en verzegelt hij deze opnieuw. Vervolgens gaat hij over tot de registratie van de nieuwe aldus aangemaakte gegevensdrager.
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 66, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>
 Art.    20 . De afkondiging door de voorzitter van het kantonhoofdbureau van gedeeltelijke uitslagen die de lijsten hebben behaald, kan gebeuren na de registratie van een aantal stembureaus, dat bepaald wordt door de minister van Binnenlandse Zaken, tot alle stembureaus zijn geregistreerd.
Indien de in het eerste lid bedoelde regels voor de bekendmaking niet bepaald werden door de minister van Binnenlandse Zaken, kan de bekendmaking door de voorzitter van het kantonhoofdbureau van gedeeltelijke resultaten die behaald werden door de lijsten, gebeuren na opneming van minstens tien bureaus en vervolgens na opneming van tien bijkomende stembureaus en zo voort tot opneming van alle stembureaus.
 Art.    21 . Wanneer de uitslagen van alle stembureaus zijn geregistreerd en getotaliseerd, drukt de voorzitter van het hoofdbureau het proces-verbaal af, alsook de stemopnemingstabel, waarvan de modellen worden vastgesteld door de minister van Binnenlandse Zaken.
In de kieskring Brussel-Hoofdstad bij de verkiezing van het Europees Parlement drukt de voorzitter van het kantonhoofdbureau twee stemopnemingstabellen af : de ene, in het Nederlands gesteld, bevat de uitslag van de stemmen uitgebracht op de lijsten van Nederlandstalige kandidaten of op een kandidatenlijst ingediend in het Nederlandse collegehoofdbureau, en de andere, in het Frans gesteld, bevat de uitslag van de stemmen uitgebracht op de lijsten van Franstalige kandidaten of op een kandidatenlijst ingediend in het Franse collegehoofdbureau; hij drukt een apart proces-verbaal af.
In het kieskanton Sint-Genesius-Rode drukt de voorzitter van het kantonhoofdbureau bij de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers twee stemopnemingstabellen, in het Nederlands gesteld, af : de ene bevat de uitslag van de stemmen uitgebracht voor lijsten van de kieskring Vlaams-Brabant en de andere bevat de uitslag van de stemmen uitgebracht voor lijsten van de kieskring Brussel-Hoofdstad. Op dezelfde wijze drukt de voorzitter van het kantonhoofdbureau in dit kieskanton, bij de verkiezing van het Europees Parlement, twee stemopnemingstabellen af die in het Nederlands worden opgesteld : de ene bevat de uitslag van de stemmen uitgebracht voor lijsten van het Franse kiescollege, de andere bevat de uitslag van de stemmen uitgebracht voor de lijsten van het Nederlandse kiescollege.
 Art.    22 . § 1. Het proces-verbaal en de stemopnemingstabel, beide ondertekend door de voorzitter, de overige leden en de getuigen van het hoofdbureau, worden in een verzegelde omslag gestoken waarop de inhoud ervan wordt vermeld.
Deze omslag alsook de omslagen met de processen-verbaal van de stembureaus worden in één verzegeld pak samengebracht, dat de voorzitter van het hoofdbureau binnen 24 uur naargelang van het geval toestuurt aan :
1° de voorzitter van het hoofdbureau van de kieskring voor de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers;
2° de voorzitter van het provinciehoofdbureau bedoeld in artikel 12, § 3, van de wet van 23 maart 1989 betreffende de verkiezing van het Europese Parlement;
3° de voorzitter van het hoofdbureau van de kieskring voor de verkiezing van het Vlaams Parlement, het Waals Parlement en het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap;
4° de voorzitter van het gewestbureau voor de verkiezing van het Brussels Hoofdstedelijk Parlement.
§ 2. De gegevensdragers afkomstig van de stembureaus en die welke door het hoofdbureau zijn gebruikt voor het optellen van de stemmen, worden tegen ontvangstbewijs overhandigd aan de daartoe door de minister van Binnenlandse Zaken aangewezen ambtenaar, zodra de verkiezing definitief geldig of ongeldig is verklaard. Deze ambtenaar gaat over tot het wissen van de gegevensdragers en stelt bij een schriftelijk verslag aan de minister of aan zijn afgevaardigde vast dat dit gebeurd is.
§ 3. De in de stembussen gevonden stembiljetten die bewaard worden bij de griffie van de rechtbank van eerste aanleg of van het vredegerecht worden, zodra de verkiezing definitief geldig of ongeldig is verklaard, vernietigd.
§ 4. Zodra de verkiezing definitief geldig of ongeldig is verklaard, worden de teruggenomen stembiljetten alsook deze die als test werden uitgebracht, die bewaard worden bij de griffie van de rechtbank van eerste aanleg of het vredegerecht, vernietigd.
§ 5. Zodra de verkiezing definitief geldig of ongeldig verklaard werd, wordt het stempapier dat uit de printers gehaald wordt, vernietigd door een ambtenaar van het gemeentebestuur waar dit papier wordt bewaard. Er wordt een proces-verbaal van vernietiging opgemaakt.
 Art.    23 . § 1. Het hoofdbureau van de kantons waar de elektronische stemming met afdruk van een papieren stembiljet wordt georganiseerd, wordt niet opgesplitst in een bureau A en een bureau B, in afwijking van :
1° artikel 30 van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de federale staatsstructuur, in het geval van gelijktijdige verkiezingen voor het Vlaams Parlement, het Waals Parlement en het Europees Parlement;
2° artikel 37 van dezelfde wet, in het geval van gelijktijdige verkiezingen voor het Vlaams Parlement, het Waals Parlement en de Kamer van volksvertegenwoordigers;
3° artikel 24 van de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en de Brusselse leden van het Vlaams Parlement verkozen worden, in het geval van gelijktijdige verkiezingen voor dit Parlement en voor het Europees Parlement;
4° artikel 30 van dezelfde wet, in het geval van gelijktijdige verkiezingen voor het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en voor de Kamer van volksvertegenwoordigers;
5° artikel 52 van de wet van 6 juli 1990 tot regeling van de wijze waarop het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap wordt verkozen, in geval van gelijktijdige verkiezingen voor dat Parlement, het Waals Parlement en het Europees Parlement;
6° artikel 58 van dezelfde wet, in het geval van gelijktijdige verkiezingen voor het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, het Waals Parlement en voor de Kamer van volksvertegenwoordigers.
§ 2. Het hoofdbureau van de kantons waar de elektronische stemming met afdruk van een papieren stembiljet wordt georganiseerd, wordt niet opgesplitst in een bureau A, een bureau B en een bureau C, in afwijking van :
1° artikel 41quater van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de federale staatsstructuur, in het geval van gelijktijdige verkiezingen voor het Vlaams Parlement, het Waals Parlement, het Europees Parlement en de Kamer van volksvertegenwoordigers;
2° artikel 37 van de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en de Brusselse leden van het Vlaams Parlement verkozen worden, in geval van gelijktijdige verkiezingen voor dat Parlement, het Europees Parlement en de Kamer van volksvertegenwoordigers;
3° artikel 64 van de wet van 6 juli 1990 tot regeling van de wijze waarop het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap wordt verkozen, in geval van gelijktijdige verkiezingen voor dat Parlement, het Waals Parlement, het Europees Parlement en de Kamer van volksvertegenwoordigers.
 HOOFDSTUK 7.  - College van Deskundigen
 Art.    24 .§ 1. Er wordt een College van Deskundigen opgericht, dat als volgt samengesteld is :
1° een permanent College;
2° bij de verkiezing van de leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers, van het Europees Parlement en van de Gewest- en Gemeenschapsparlementen, wordt een niet-permanent College toegevoegd aan het permanent College.
Het College van Deskundigen wordt samengesteld met informaticaspecialisten.
§ 2. Voor de samenstelling van het permanent College, wijzen het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, het Waals Parlement, het Vlaams Parlement en het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, voor een periode van vijf jaar, elk een effectieve en een plaatsvervangende deskundige aan. Het Brussels Hoofdstedelijk Parlement mag evenwel geen effectieve deskundige en geen plaatsvervangende deskundige aanwijzen van dezelfde taalrol. De Kamer van volksvertegenwoordigers wijst, voor een periode van vijf jaar, drie effectieve en drie plaatsvervangende deskundigen aan en let er bij deze aanwijzing op dat de taalpariteit van het permanente College verzekerd is. [ 1  Deze aanwijzingen worden ten laatste drie maanden vóór de dag van de verkiezing van het Europees Parlement uitgevoerd.] 1
[ 1  Bij gebrek aan een nieuwe aanwijzing van een effectieve of plaatsvervangende deskundige door een parlementaire assemblee overeenkomstig het eerste lid, blijft de huidige effectieve of plaatsvervangende deskundige, die betrokken is door het gebrek aan een nieuwe aanwijzing, zijn functies uitoefenen zolang er geen nieuwe aanwijzing plaatsvindt. De vervolgens aangewezen effectieve of plaatsvervangende deskundige zal zijn functies slechts uitoefenen voor de resterende duur van de termijn van vijf jaar bedoeld in het eerste lid.] 1
Eén van de door de Kamer van volksvertegenwoordigers aangewezen effectieve deskundigen moet houder zijn van een licentiaatsdiploma in de rechten of een master in de rechten, waarbij er in de mate van het mogelijke op wordt gelet dat hij een basiskennis informatica heeft.
De in het eerste lid bedoelde effectieve deskundigen wijzen in hun midden een voorzitter en een secretaris aan.
Bij de verkiezing van de leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers, het Europees Parlement en de Gemeenschaps- en Gewestparlementen, zijn de aangewezen plaatsvervangende deskundigen leden van rechtswege van het College van Deskundigen.
§ 3. Voor de samenstelling van het niet-permanente College, wijzen de Kamer van volksvertegenwoordigers, het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, het Waals Parlement, het Vlaams Parlement en het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap elk twee deskundigen aan.
Deze aanwijzingen gebeuren zowel bij de volledige vernieuwing van elke assemblee als bij een nieuwe verkiezing die georganiseerd wordt na de ongeldigverklaring van een stemming, alsook bij een verkiezing die volgt op een vacante post die niet ingevuld kan worden door de aanstelling van een plaatsvervanger.
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 67, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>
 Art.    25 .§ 1. Bij de verkiezing van de leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers, van het Europees Parlement en de Gewest- en Gemeenschapsparlementen, zien deze deskundigen toe op de voorbereiding, het gebruik en de goede werking van alle elektronische stemsystemen, registratiesystemen, ontsleutelingssystemen en totaliseringssystemen, alsook de procedures betreffende de aanmaak, de verspreiding en het gebruik van de apparatuur, programmatuur en de elektronische gegevensdragers. Het College van Deskundigen controleert eveneens de voorbereiding, het gebruik en de goede werking van de hardware, software en procedures voor de digitale transmissie en het digitaal verspreiden van de resultaten [ 1  alsook alle software die gebruikt wordt in het kader van de verkiezingen, zelfs wanneer de stemming volgens andere modaliteiten verloopt dan die welke door deze wet voorzien zijn] 1 .
De deskundigen ontvangen van de minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde het materiaal alsook alle gegevens, inlichtingen en informatie die nuttig zijn om een controle uit te voeren op de elektronische stemsystemen, de registratiesystemen en de totaliseringssystemen en op de systemen van digitale doorzending van de resultaten. De leden van de kiesbureaus, de in artikel 4, § 3, tweede lid, bedoelde adviesorganen en de privébedrijven - alsook hun leden - die door de bevoegde overheden betrokken zijn bij het verloop van het kiesproces leveren eveneens aan de deskundigen het materiaal alsook alle gegevens, inlichtingen en informatie die nodig zijn om de in het eerste lid bedoelde controle uit te voeren.
De deskundigen kunnen in het bijzonder - tijdens de verkiezing - stemmen uitbrengen die gescand noch geteld worden, de betrouwbaarheid controleren van de software in de stemsystemen, alsook de correcte overschrijving van de uitgebrachte stemmen op de stembiljetten, de correcte overschrijving, door het lezen van de barcode op elk stembiljet, van de uitgebrachte stemmen op de gegevensdrager van het stembureau, de correcte registratie van de gegevensdrager van het stembureau op de gegevensdrager bedoeld voor het optellen van de stemmen en de totalisering van de uitgebrachte stemmen. Ze kunnen eveneens de betrouwbaarheid nagaan van de software voor het digitaal doorsturen van de verkiezingsuitslagen.
Het College van Deskundigen kan overgaan tot een audit van de uitslagen om de betrouwbaarheid en integriteit van het elektronische stemsysteem met afdruk van een papieren stembiljet te verzekeren.
Zij verrichten de controle vanaf de veertigste dag voor de verkiezing, op de verkiezingsdag zelf en hierna tot de indiening van het in § 2 bedoelde verslag.
§ 2. Uiterlijk vijftien dagen na de sluiting van de stemming en in ieder geval voor de geldigverklaring van de verkiezingen voor wat de Kamer van volksvertegenwoordigers, de Gewest- en Gemeenschapsparlementen en het Europees Parlement betreft, bezorgen de deskundigen een verslag aan de minister van Binnenlandse Zaken, alsook aan de federale wetgevende assemblees en de Gewest- en Gemeenschapsparlementen.
§ 3. De deskundigen zijn tot geheimhouding verplicht. Elke schending van de geheimhoudingsplicht wordt bestraft overeenkomstig artikel 458 van het Strafwetboek.
[ 1  § 4. De Kamer van volksvertegenwoordigers zorgt ervoor dat de nodige middelen voor de uitvoering van de in dit artikel bedoelde taken ter beschikking gesteld worden van het College van Deskundigen.] 1
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 68, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>
 Art.    26 .Buiten de verkiezingsperiodes die in artikel 25 bedoeld worden, wordt het College van Deskundigen, in zijn permanente samenstelling, door de minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde betrokken bij de werken en onderzoeken die uitgevoerd worden in het kader van wijzigingen of verbeteringen die aangebracht worden aan de elektronische stemsystemen, registratiesystemen, ontsleutelingssystemen en totaliseringssystemen, aan de procedures betreffende de aanmaak, de verspreiding en het gebruik van de apparatuur, programmatuur en de elektronische informatiedragers, alsook wat de hardware, software en procedures van digitale verspreiding van de resultaten betreft [ 1  en alle software die gebruikt wordt in het kader van de verkiezingen, zelfs wanneer de stemming volgens andere modaliteiten verloopt dan die welke door deze wet voorzien zijn] 1 ; dit om de betrouwbaarheid en integriteit van deze verschillende systemen, software en hardware te verzekeren.
In het kader van de in het eerste lid bedoelde opdracht van het College van Deskundigen, leveren de minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde, alsook de privébedrijven die door de bevoegde overheden betrokken zijn bij het verloop van het kiesproces aan de deskundigen het materiaal alsook alle gegevens, inlichtingen en informatie die nuttig zijn om deze opdracht uit te voeren.
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 69, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>
 Art.   26/1 . [ 1  Buiten de in artikel 25 bedoelde verkiezingsperiodes kan de Kamer van volksvertegenwoordigers of een Gemeenschaps- of Gewestparlement aan het College van Deskundigen, in zijn permanente samenstelling, specifieke controle- en studieopdrachten toevertrouwen inzake de beveiliging en de betrouwbaarheid van de verschillende bij de verkiezingen gebruikte systemen, software en hardware.
  De parlementaire assemblee die een in het eerste lid bedoelde specifieke opdracht toevertrouwt aan het College van Deskundigen, in zijn permanente samenstelling, zorgt ervoor dat de nodige middelen voor de uitvoering van die opdracht ter beschikking gesteld worden van dat College.] 1
----------
( 1 )<Ingevoegd bij W  2018-04-19/25 , art. 70, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>

 HOOFDSTUK 8.  - Informaticaspecialisten
 Art.    27 . § 1. Bij de verkiezingen van de leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers, van het Europees Parlement en van de Gewest- en Gemeenschapsparlementen, kan elke politieke formatie die in een van de beide Kamers vertegenwoordigd is door minstens twee parlementsleden een informaticaspecialist aanwijzen.
§ 2. Vanaf de twintigste dag voor de verkiezingen, ontvangen de in § 1 bedoelde informaticaspecialisten van de minister van Binnenlandse Zaken of zijn afgevaardigde de broncodes van de stemsoftware van de verschillende elektronische stem- en registratiesystemen voor controle en analyse. Zij krijgen alle gegevens en inlichtingen die nodig zijn voor het uitoefenen van deze controle.
§ 3. De in § 1 bedoelde informaticaspecialisten zijn tot geheimhouding verplicht. Elke schending van de geheimhoudingsplicht wordt bestraft overeenkomstig artikel 458 van het Strafwetboek.
 HOOFDSTUK 9.  - Slotbepalingen
 Art.    28 . Vervalsing van gegevensdragers, stembiljetten en chipkaarten wordt bestraft als valsheid in openbare geschriften.
 Art.    29 . Artikel 200 van het Kieswetboek is van toepassing op de bedrieglijke verandering van de stem- en totaliseringssystemen alsook van de gegevensdragers, de chipkaarten en de stembiljetten.
 Art.    30 .[ 1  § 1. In de kieskantons waar een elektronisch stemsysteem met afdruk van een papieren stembiljet is opgesteld, zijn niet van toepassing :
  1° de artikelen 129, 143, eerste tot derde lid, 144, 145, 147, 149 tot 152, 154 tot 160, 161, eerste tot tiende lid en twaalfde lid, en 162 van het Kieswetboek, alsook de artikelen 95 en 131 van hetzelfde Wetboek, voor zover zij betrekking hebben op de stemopnemingsbureaus;
  2° de bepalingen van Boek I van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de Federale Staatsstructuur, de wet van 23 maart 1989 betreffende de verkiezing van het Europees Parlement, de wet van 6 juli 1990 tot regeling van de wijze waarop het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap wordt verkozen en de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en de Brusselse leden van het Vlaams Parlement worden verkozen, voor zover zij verwijzen naar de in 1° bedoelde artikelen van het Kieswetboek of voor zover zij betrekking hebben op de stembiljetten en de stemopnemingsbureaus.
  § 2. De artikelen 32, 39 en 41sexies van de gewone wet van 16 juli 1993 tot vervollediging van de Federale Staatsstructuur, zijn van toepassing op de kieskantons waarin een elektronisch stemsysteem met afdruk van een papieren stembiljet ingesteld wordt. Voor deze toepassing :
  1° moet artikel 32 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor beide verkiezingen, onverminderd de toepassing van artikel 11 van de wet van 23 maart 1989 betreffende de verkiezing van het Europees Parlement wat artikel 89bis van het Kieswetboek betreft. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in twee exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat één exemplaar zal doorsturen naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Vlaams en het Waals Parlement en het andere exemplaar naar het collegehoofdbureau voor de verkiezing van het Europees Parlement.";
  2° moet artikel 39 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor de verkiezingen van het Parlement en de Kamer van volksvertegenwoordigers, onverminderd de toepassing van artikel 89bis van het Kieswetboek. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in twee exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat één exemplaar zal doorsturen naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Parlement en het andere exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers."
  3° moet artikel 41sexies gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor de verkiezingen van het Waals en het Vlaams Parlement, de Kamer van volksvertegenwoordigers en het Europees Parlement, onverminderd de toepassing van artikel 89bis van het Kieswetboek wat de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers en het Europees Parlement betreft. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in twee exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat één exemplaar zal doorsturen naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Parlement en het andere exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers.".
  § 3. De artikelen 54, 60 en 66 van de wet van 6 juli 1990 tot regeling van de wijze waarop het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap wordt verkozen, zijn van toepassing op de kieskantons waarin een elektronisch stemsysteem met afdruk van een papieren stembiljet ingesteld wordt. Voor deze toepassing :
  1° moet artikel 54 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor de drie verkiezingen. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in drie exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat één exemplaar zal doorsturen naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, het tweede exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Waals Parlement en het derde exemplaar naar het collegehoofdbureau voor de verkiezing van het Europees Parlement.";
  2° moet artikel 60 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor de verkiezingen van het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, het Waals Parlement en de Kamer van volksvertegenwoordigers. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in drie exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat één exemplaar zal doorsturen naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, het tweede exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Waals Parlement en het derde exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers.";
  3° moet artikel 66 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor de vier verkiezingen. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in drie exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat één exemplaar zal doorsturen naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap, het tweede exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van het Waals Parlement en het derde exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers.".
  § 4. De artikelen 26, 32 en 39 van de wet van 12 januari 1989 tot regeling van de wijze waarop het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en de Brusselse leden van het Vlaams Parlement worden verkozen, zijn van toepassing op de kieskantons waarin een elektronisch stemsysteem met afdruk van een papieren stembiljet ingesteld wordt. Voor deze toepassing :
  1° moet artikel 26 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor alle verkiezingen. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in drie exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat twee exemplaren zal doorsturen naar het gewestbureau en één exemplaar naar het collegehoofdbureau voor de verkiezing van het Europees Parlement.";
  2° moet artikel 32 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor de verkiezingen van het Parlement en de Kamer van volksvertegenwoordigers. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in drie exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat twee exemplaren zal doorsturen naar het gewestbureau en één exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers.";
  3° moet artikel 39 gelezen worden als volgt :
  "De stemverrichtingen zijn gemeenschappelijk voor de verkiezingen van het Parlement, de Kamer van volksvertegenwoordigers en het Europees Parlement. Het proces-verbaal van de stemverrichtingen wordt opgemaakt in drie exemplaren en verzonden naar het kantonhoofdbureau, dat twee exemplaren zal doorsturen naar het gewestbureau en één exemplaar naar het kieskringhoofdbureau voor de verkiezing van de Kamer van volksvertegenwoordigers.] 1
----------
( 1 )<W  2018-04-19/25 , art. 71, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>
 Art.    31 .
<Opgeheven bij W  2018-04-19/25 , art. 72, 002; Inwerkingtreding : 03-06-2018>
 Art.    32 . De artikelen 204, 205 en 206 van het Kieswetboek zijn van toepassing op de in artikelen 28 en 29 bedoelde inbreuken.
 Art.    33 . § 1. Wanneer de kieskantons bedoeld in artikel 14 van de wet van 23 maart 1989 betreffende de verkiezing van het Europese Parlement voor die verkiezing een elektronisch stemsysteem met papieren bewijsstuk gebruiken, wijst de voorzitter van het collegehoofdbureau het kieskanton aan dat onder hetzelfde college ressorteert, waarvan de stemopnemingsbureaus belast zijn met het in ontvangst nemen van de stembiljetten afkomstig van de Belgische kiezers die op het grondgebied van een andere lidstaat van de Europese Unie verblijven. Hij stelt de voorzitter van het bijzonder kiesbureau, bedoeld in artikel 13 van de voormelde wet van 23 maart 1989, in kennis van de aanwijzing.
De bepalingen van de artikelen 31, § 4, en 33, tweede lid, 3°, b), van de voormelde wet van 23 maart 1989 zijn op die kieskantons van toepassing.
§ 2. Indien alle kieskantons die onder het kiescollege ressorteren, elektronisch worden, worden de in § 1, eerste lid, bedoelde stembiljetten verdeeld over de stembureaus van het kieskanton bedoeld in artikel 14, eerste lid, van de voormelde wet van 23 maart 1989.
In afwijking van artikelen 31, § 4 en 33, tweede lid, 3°, b), van de voormelde wet, voeren de voorzitters van de stembureaus bedoeld in het eerste lid, in aanwezigheid van de andere leden van het bureau en de getuigen, de stemmen in het elektronische stemsysteem in en maken van deze verrichting melding in het proces-verbaal van het bureau.
Na deze verrichting worden de stembiljetten onder een verzegelde omslag gesloten die bij het in artikel 13 bedoelde proces-verbaal wordt gevoegd.
 Art.    34 . In voorkomend geval past de minister van Binnenlandse Zaken de onderrichtingen voor de kiezer aan in verband met de verkiezingen bedoeld in artikel 30.
 HOOFDSTUK 10.  - Overgangsbepaling
 Art.  35. De bepalingen van hoofdstuk 7 zijn van toepassing op het in artikel 5bis van de wet van 11 april 1994 tot organisatie van de geautomatiseerde stemming bedoelde College van Deskundigen, zolang de geautomatiseerde stemsystemen die in deze wet beschreven worden, nog gebruikt worden in een of meerdere gemeenten van het Rijk, bij de verkiezing van de leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers, het Europees Parlement en de Gewest- en Gemeenschapsparlementen.


type: legislation

jurisdiction: Belgium

text:
HOOFDSTUK 1.  - Algemene bepaling
 Artikel     1 . Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.
 HOOFDSTUK 2.  - Wijzigingen van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994
 Afdeling 1.  - Onbeantwoorde medische behoeften
 Art.    2 . In artikel 16 van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, laatstelijk gewijzigd bij de wet van 19 mei 2010, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° paragraaf 1, eerste lid, 5°,  wordt hersteld als volgt:
"5° stelt de bedragen vast die worden toegewezen aan het Bijzonder Solidariteitsfonds.";
2° in § 3 worden de woorden ", 5° " ingevoegd tussen de woorden "4° " en de woorden "en 7° ".
 Art.    3 . In artikel 25 van dezelfde wet, vervangen bij de wet van 27 april 2005 en gewijzigd bij de wetten van 26 maart 2007 en 10 december 2009, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° in het eerste lid worden de woorden "voor ieder kalenderjaar wordt vastgesteld door de Koning bij een besluit vastgesteld na overleg in de ministerraad" vervangen door de woorden "en het deel daarvan dat wordt toegewezen aan de tegemoetkomingen toegekend krachtens artikel 25quater/1, § 2, voor ieder kalenderjaar worden vastgesteld door de Algemene raad";
2° in het tweede lid worden de woorden "en met naleving van de door de Algemene raad uitgevoerde toewijzing" ingevoegd tussen de woorden "van dit Fonds" en de woorden "over de tegemoetkomingen";
3° in het derde lid worden de woorden ", en voor zover ze de gevraagde bedragen effectief verschuldigd zijn" ingevoegd tussen de woorden "individueel of collectief gesloten overeenkomst" en de woorden ". Het Fonds";
4° het artikel wordt aangevuld met vier leden, luidende:
"Als de Commissie tegemoetkoming geneesmiddelen, de Commissie tegemoetkoming implantaten en invasieve medische hulpmiddelen of de bevoegde technische raad reeds een voorstel heeft geformuleerd betreffende de tegemoetkoming die zou kunnen worden toegekend of als de minister een negatieve beslissing heeft genomen, kan het College van geneesheren-directeurs geen tegemoetkoming toekennen die hoger is dan de tegemoetkoming die werd voorgesteld door de Commissie tegemoetkoming geneesmiddelen, de Commissie tegemoetkoming implantaten en invasieve medische hulpmiddelen of de bevoegde technische raad.
Om het deel te bepalen van het bedrag dat wordt toegewezen aan de betalingen die voortvloeien uit individuele beslissingen gegrond op in artikel 25quater/1, § 1, bedoelde cohortbeslissingen stelt de Algemene raad, na advies van de in artikel 25octies/1 bedoelde Commissie en van het College van geneesheren-directeurs en na onderzoek van de economische en medische impact, voor 31 oktober van het jaar T-1 een lijst vast van onbeantwoorde medische behoeften die worden weerhouden voor het jaar T.
De aanvragen tot inschrijving op de lijst van onbeantwoorde medische behoeften worden voor 15 mei van het jaar T-1 ingediend door de voor Volksgezondheid bevoegde minister, de voor Sociale Zaken bevoegde minister of een firma. De in artikel 25octies/1 bedoelde Commissie en het College van geneesheren-directeurs kunnen in hun adviezen de inschrijving op de lijst van andere onbeantwoorde medische behoeften voorstellen.
In afwijking van het tweede en het derde lid, worden de tegemoetkomingen die volgen uit een cohortbeslissing toegekend aan de persoon die de terbeschikkingstelling van het geneesmiddel aan de rechthebbende financieel ten laste heeft genomen."
 Art.    4 . Artikel 25ter, §  1, derde lid, van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005, wordt opgeheven.
 Art.    5 . In dezelfde wet wordt een artikel 25quater/1 ingevoegd, luidende:
"Art. 25quater/1. § 1. Het College van Geneesheren-directeurs kan, op voorstel van de in artikel 25octies/1 bedoelde Commissie en volgens de in deze paragraaf vastgestelde voorwaarden, een cohortbeslissing nemen die tegemoetkomingen bepaalt in de kosten van de geneesmiddelen zoals omschreven in artikel 1, § 1, 1), a), en 2), van de wet van 25 maart 1964 op de geneesmiddelen.
De cohortbeslissing is een principiële beslissing die beperkt is in de tijd en die gebaseerd is op de beschikbare economische en medische gegevens.
De geneesmiddelen die worden beoogd door een cohortbeslissing die inclusiecriteria vaststelt voldoen aan een onbeantwoorde medische behoefte en aan elk van de volgende voorwaarden:
a) het geneesmiddel wordt toegediend met het oog op de behandeling van een ernstige ziekte of een ziekte die als levensbedreigend wordt beschouwd;
b) het geneesmiddel heeft geen enkel therapeutisch alternatief dat aanvaardbaar is op wetenschappelijk vlak en dat ten laste wordt genomen in het kader van de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging;
c) het geneesmiddel is het voorwerp van een programma voor gebruik in schrijnende gevallen of van een medisch noodprogramma opgezet door de voor Volksgezondheid bevoegde minister of zijn afgevaardigde;
d) het geneesmiddel voorziet in een onbeantwoorde medische behoefte die is opgenomen op de in artikel 25 bedoelde lijst van onbeantwoorde medische behoeften.
Indien het programma voor gebruik in schrijnende gevallen of het medisch noodprogramma dat tot het nemen van de cohortbeslissing heeft geleid, voor de betrokken indicaties is beëindigd als gevolg van een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel, kan de cohortbeslissing voor de betrokken indicaties verder uitwerking hebben of vernieuwd worden totdat een beslissing over de terugbetaling van de betrokken indicaties wordt genomen.
Het geneesmiddel waarvoor een firma een aanvraag heeft ingediend op basis van deze paragraaf zal niet het voorwerp kunnen uitmaken van een vergunning voor het in de handel brengen volgens een van de in artikel 34, eerste lid, 5°, c), 2), bedoelde procedures of van een procedure tot terugbetaling die volgt uit deze procedures.
In afwijking van het derde lid, d), kan een geneesmiddel dat voorziet in een onbeantwoorde medische behoefte en waarvoor het niet mogelijk was een aanvraag tot inschrijving op de lijst in te dienen voor 15 mei van het jaar T-1 het voorwerp uitmaken van een cohortbeslissing als de Algemene raad het toegelaten heeft na advies van de in artikel 25octies/1 bedoelde Commissie en van het College van geneesheren-directeurs.
§ 2. Wanneer het College van Geneesheren-directeurs een cohortbeslissing heeft genomen die inclusiecriteria vaststelt in overeenstemming met § 1 en artikel 25octies/2, verleent het, volgens de in deze paragraaf en de in de cohortbeslissing vastgestelde voorwaarden, tegemoetkomingen in de kosten van de geneesmiddelen zoals omschreven in artikel 1, § 1, 1), a), en 2) van de wet van 25 maart 1964 op de geneesmiddelen, als elk van de volgende voorwaarden is vervuld:
a) het geneesmiddel wordt toegediend met het oog op de behandeling van een ernstige ziekte of een ziekte die als levensbedreigend wordt beschouwd;
b) het geneesmiddel wordt voorgeschreven aan een met naam en toenaam aangewezen rechthebbende die niet deelneemt aan een klinische proef in de zin van de wet van 7 mei 2004 inzake experimenten op de menselijke persoon voor dat geneesmiddel, en kan na onderzoek van de bijwerkingen en de toxiciteit een belangrijk voordeel bieden voor die rechthebbende;
c) het geneesmiddel wordt voorgeschreven door een geneesheer-specialist, gespecialiseerd in de behandeling van de betrokken aandoening, en die wettelijk gemachtigd is om de geneeskunde uit te oefenen in een lidstaat van de Europese Unie of een tot de Europese Economische Ruimte behorende Staat.
Het College kan desgevallend een bijkomend advies vragen van een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de betrokken aandoening en wettelijk gemachtigd is om de geneeskunde in België uit te oefenen.
Het College van Geneesheren-directeurs kan, in zijn cohortbeslissing, aan de adviserend geneesheer de bevoegdheid toekennen om individuele beslissingen te nemen voor de aanvragen die ressorteren onder het toepassingsgebied van de cohortbeslissing die inclusiecriteria vaststelt en die beantwoorden aan de in het eerste lid vermelde voorwaarden.
De cohortbeslissing die inclusiecriteria vaststelt vermeldt de toegekende tegemoetkoming. Ze voorziet tevens in de nadere regels voor de betaling van die tegemoetkoming en de bestemmeling van die betalingen.
Ten aanzien van de firma's dekken die tegemoetkomingen enkel de verpakkingen die werden afgeleverd aan de rechthebbende na het nemen van de cohortbeslissing.
§ 3. Wanneer het College van Geneesheren-directeurs een cohortbeslissing heeft genomen die exclusiecriteria vaststelt, weigert het de tegemoetkomingen in de kosten van het geneesmiddel zoals omschreven in artikel 1, § 1, 1), a), en 2), van de wet van 25 maart 1964 voor in het kader van de artikelen 25 tot 25novies ingediende individuele aanvragen die beantwoorden aan de in de cohortbeslissing opgenomen exclusiecriteria, tenzij de tegemoetkoming kan worden toegekend op basis van artikel 25quinquies.
Als het College van geneesheren-directeurs, na onderzoek van de in artikel 25quinquies, § 2, vermelde criteria in de cohortbeslissing die exclusiecriteria vaststelt uitdrukkelijk vermeldt dat artikel 25quinquies niet kan worden toegepast voor individuele aanvragen die beantwoorden aan de exclusiecriteria, weigert het de tegemoetkomingen in de kosten van het geneesmiddel zoals omschreven in artikel 1, § 1, 1), a), en 2), van de wet van 25 maart 1964 voor in het kader van de artikelen 25 tot 25novies ingediende individuele aanvragen die beantwoorden aan de exclusiecriteria.
§ 4. Individuele aanvragen die noch beantwoorden aan de inclusiecriteria, noch aan de exclusiecriteria, die door een cohortbeslissing worden voorzien, worden individueel onderzocht volgens de in de artikelen 25bis tot 25sexies opgenomen criteria.
§ 5. De Koning bepaalt de nadere regels volgens welke een aanvraag tot cohortbeslissing kan worden ingediend alsook de nadere regels volgens welke het College van Geneesheren-directeurs een cohortbeslissing kan nemen op voorstel van de in artikel 25octies/1 bedoelde Commissie."
 Art.    6 . In artikel 25septies van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005 en gewijzigd bij de wet van 13 december 2006, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
a) paragraaf 1, derde lid, wordt aangevuld met de volgende zin:
"Voor de rechthebbenden die ten laste worden genomen krachtens artikel 25quater/1, § 2, wordt de aanvraag ingediend door de geneesheer die het geneesmiddel heeft voorgeschreven overeenkomstig artikel 25quater/1, § 2, eerste lid, c), bij de instanties en volgens de nadere regels die door de Koning worden bepaald bij een besluit vastgesteld na overleg in de ministerraad en is de in het vierde lid, 4°, bepaalde verklaring op erewoord niet vereist."
b) paragraaf 1, vierde lid, 1°, wordt vervangen als volgt:
"1° een gedagtekend inlichtingsblad waarvan het model wordt opgemaakt door het Verzekeringscomité, op voorstel van het College van geneesheren-directeurs en dat door de adviserend geneesheer van de verzekeringsinstelling wordt voorgelegd aan het College van geneesheren-directeurs, binnen een termijn van dertig dagen vanaf de dag van de indiening van de aanvraag door de rechthebbende;";
c) paragraaf 1, vierde lid, 4°, wordt vervangen als volgt:
"4° de verklaring op erewoord, waarvan het model wordt opgemaakt door het Verzekeringscomité op voorstel van het College van Geneesheren-directeurs waarin de rechthebbende:
- bevestigt dat hij, in verband met de verstrekkingen waarvoor hij een tegemoetkoming vraagt, zijn rechten heeft uitgeput krachtens de Belgische of buitenlandse wetgeving en geen rechten kan doen gelden krachtens een individueel of collectief gesloten overeenkomst;
- meedeelt ten belope van welk bedrag hij, in voorkomend geval, zijn rechten kan doen gelden krachtens de voornoemde overeenkomst;
- bevestigt op de hoogte te zijn gebracht dat de verlening van een toestemming voor een behandeling in het buitenland door zijn verzekeringsinstelling niet van rechtswege het recht opent op een tegemoetkoming van het Bijzonder Solidariteitsfonds;
- bepaalt of hij de door de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging toegestane vergoedingen in het raam van het Bijzonder Solidariteitsfonds, al dan niet zelf zal innen;";
d) paragraaf 1, vierde lid, wordt aangevuld met de bepalingen onder 5° en 6°,  luidende:
"5° een door de rechthebbende, zijn wettelijk vertegenwoordiger of de in de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt bedoelde vertrouwenspersoon, ondertekende kopie van zijn schriftelijke toestemming op een document dat een informatie bevat overeenkomstig artikel 8, § 2, van de voornoemde wet, alsook, in voorkomend geval, de inlichtingen betreffende de door de voorschrijvende geneesheer verzamelde en geregistreerde gegevens om de pertinentie van de tegemoetkomingen te evalueren;
6° voor ingevoerde geneesmiddelen, de prijs buiten bedrijf toegepast in het land waaruit ze worden ingevoerd.";
e) paragraaf 1 wordt aangevuld met een lid, luidende:
"Elke rechtstreeks aan de rechthebbende geadresseerde vraag om bijkomende informatie, schort de termijn van dertig dagen op. Dit geldt op dezelfde wijze wanneer deze rechthebbende in kennis wordt gesteld van het feit dat bijkomende informatie werd gevraagd.";
f) paragraaf 2, vijfde streepje, wordt vervangen als volgt:
"- een aanvraag met betrekking tot een weesgeneesmiddel dat in de betreffende indicatie vergoedbaar is voor de doelgroep waartoe de patiënt behoort en die nog niet is onderzocht krachtens de Belgische wetgeving.";
g) paragraaf 2 wordt aangevuld met een zesde streepje, luidende:
"- een aanvraag betreffende een geneesmiddel dat het voorwerp uitmaakt van een cohortbeslissing die exclusiecriteria vaststelt voor een patiënt die beantwoordt aan die exclusiecriteria, tenzij de patiënt jonger dan 19 jaar is en als de cohortbeslissing die exclusiecriteria vaststelt de toepassing van artikel 25quinquies niet uitsluit.".
 Art.    7 . In artikel 25octies, tweede lid, van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005, worden de woorden "met name bij de in artikel 25octies/1 bedoelde Commissie" ingevoegd tussen de woorden "in de schoot van het RIZIV" en de woorden "bij de Federale Overheidsdienst"
 Art.    8 . In dezelfde wet wordt een artikel 25octies/1 ingevoegd, luidende:
"Art. 25octies/1. § 1. Bij het Instituut wordt een Commissie voor advies in geval van tijdelijke tegemoetkoming voor het gebruik van een geneesmiddel opgericht, hierna de Commissie genoemd .
De Commissie:
1° geeft adviezen over onbeantwoorde medische behoeften;
2° doet voorstellen voor de tegemoetkoming in de kosten van geneesmiddelen ten opzichte van patiëntencohorten in overeenstemming met artikel 25quater/1, § 1;
3° antwoordt op vragen om advies die haar in het kader van individuele aanvragen om tegemoetkoming worden voorgelegd door het College van geneesheren-directeurs.
§ 2. De Commissie is samengesteld uit:
1° twee leden, vertegenwoordigers van de verzekeringsinstellingen;
2° twee leden die worden aangewezen binnen het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten;
3° twee leden die worden aangewezen op voorstel van de Commissie tegemoetkoming geneesmiddelen, waarvan het ene onder de vertegenwoordigers van de verzekeringsinstellingen die in die Commissie zetelen en het andere hetzij de voorzitter van de Commissie tegemoetkoming geneesmiddelen of aangewezen onder de deskundigen die werken in een universitaire instelling;
4° de voorzitter van de Commissie voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik;
5° de voorzitter van het College van geneesheren voor weesgeneesmiddelen;
6° twee personeelsleden van het Instituut;
7° een personeelslid van het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten;
8° een vertegenwoordiger van de representatieve beroepsorganisaties van de geneesmiddelenindustrie.
Het in het eerste lid, 8°, bedoelde lid heeft een raadgevende stem.
De Koning bepaalt de regels betreffende de aanwijzing van de leden van de Commissie en haar werking.
Om voorstellen te doen met betrekking tot patiëntencohorten wordt de Commissie uitgebreid met experten ad hoc in functie van de ingediende aanvraag. Die experten ad hoc hebben een raadgevende stem en zijn geen lid van de Commissie.
§ 3. De in § 1, tweede lid, 2°,  bedoelde voorstellen van de Commissie worden uitgebracht op eigen initiatief of op vraag van de voor Volksgezondheid bevoegde minister, van de voor Sociale Zaken bevoegde minister, van het College van Geneesheren-directeurs of van een firma.
 Art.    9 . In dezelfde wet wordt een artikel 25octies/2 ingevoegd, luidende:
"Art. 25octies/2. § 1. Een firma kan slechts een aanvraag voor een cohortbeslissing indienen als het haar nog niet mogelijk is een aanvraag tot wijziging van de lijst van de vergoedbare farmaceutische specialiteiten in te dienen voor de betreffende indicatie.
In het kader van haar aanvraag, onverminderd de verplichtingen die voortvloeien uit andere wetgevingen:
1° verbindt de firma zich ertoe de lopende klinische proeven met betrekking tot de door haar aanvraag betrokken indicatie waarvoor zij verantwoordelijk is tot een goed einde te brengen;
2° verbindt de firma zich ertoe, als dat nog niet is gebeurd, een aanvraag voor een vergunning voor het in de handel brengen voor de door haar aanvraag betrokken indicaties in te dienen binnen een termijn van zes maanden te rekenen vanaf de datum van haar aanvraag en de termijn waarin zij die aanvraag daadwerkelijk zal indienen, mee te delen;
3° verbindt de firma zich ertoe een aanvraag tot vergoedbaarheid voor de door haar aanvraag betrokken indicaties in te dienen binnen een termijn van zes maanden te rekenen vanaf de datum waarop zij een vergunning voor het in de handel brengen heeft ontvangen en de termijn waarin zij die aanvraag daadwerkelijk zal indienen, mee te delen;
4° verbindt de firma zich ertoe de kosten van het geneesmiddel ten laste te nemen voor de rechthebbenden die een individuele aanvraag indienen en die vallen onder de omschrijving van de cohorte opgenomen in haar aanvraag vanaf de dag van de bekendmaking van de cohortaanvraag tot een cohortbeslissing wordt genomen voor zover dat het geneesmiddel aan de rechthebbende nog steeds een therapeutisch voordeel biedt;
5° verbindt de firma zich ertoe de kosten van het geneesmiddel verder ten laste te nemen voor de rechthebbenden die een individuele aanvraag hebben ingediend tussen de dag waarop de cohortaanvraag werd ingediend en de dag waarop de cohortbeslissing wordt genomen en die vallen onder de omschrijving van de cohorte opgenomen in de aanvraag en voor de rechthebbenden die een gunstige beslissing hebben ontvangen tijdens de geldigheidsduur van de cohorte als die niet of niet meer in een cohortbeslissing worden opgenomen en dit tot een terugbetaling is beslist voor deze categorie rechthebbenden of tot het einde van hun behandeling voor zover het geneesmiddel aan de rechthebbende nog steeds een therapeutisch voordeel biedt;
6° verzekert de firma de beschikbaarheid van het geneesmiddel.
De in de aanvraag van de firma vermelde cohorte wordt bekendgemaakt op de internetsite van het Instituut op de dag van de verzending van het bericht van ontvangst van een volledige aanvraag.
§ 2. Het College van Geneesheren-directeurs kan de voorstellen van de Commissie aanvaarden of weigeren maar het kan hun inhoud niet wijzigen.
§ 3. Als de aanvraag tot tegemoetkoming in de kosten van geneesmiddelen ten opzichte van de patiëntencohorten afkomstig is van de firma, kan de firma op het ogenblik van haar initiële aanvraag of ten laatste zeven dagen na ontvangst van het voorstel van de Commissie voorstellen om een overeenkomst te sluiten met het Instituut, waarin de nadere regels van de cohortbeslissing worden vastgesteld.
De Commissie kan op het moment waarop zij haar voorstellen doet met betrekking tot de patiëntencohorten voorstellen om een overeenkomst te sluiten met het Instituut, waarin de nadere regels van de cohortbeslissing worden vastgesteld.
De Koning bepaalt bij een besluit vastgesteld na overleg in de ministerraad de voorwaarden en de regels volgens welke dergelijke overeenkomst kan worden gesloten tussen de firma en het Instituut en de gevolgen van een onderhandeling over de termijn waarbinnen het College zijn beslissing meedeelt en het behoud van de in § 1 voorziene verbintenissen van de firma.
§ 4. Als het College van geneesheren-directeurs beslist om het voorstel van de Commissie te verwerpen, wordt geen enkele cohortbeslissing genomen, en behoudt het College de mogelijkheid om individuele beslissingen te nemen.
Als het College beslist om het voorstel van de Commissie te volgen of als het een gesloten overeenkomst bevestigt, neemt het College een cohortbeslissing waarvan de geldigheidsduur wordt vastgesteld binnen de grenzen die door de Koning worden bepaald. De cohorte en de inclusiecriteria of exclusiecriteria worden gepubliceerd op de internetsite van het Instituut. Terzelfdertijd wordt de publicatie betreffende de aanvraag van de cohorte gearchiveerd zodat duidelijk blijkt dat ze geen effect meer heeft.
Als binnen de 75 dagen vanaf de datum van verzending van het bericht van ontvangst dat bevestigt dat de aanvraag volledig is, in voorkomend geval verlengd met de schorsingen die voortvloeien uit de onderhandeling van een overeenkomst, geen enkele cohortbeslissing wordt genomen, wordt de firma vrijgesteld van haar in § 1 voorziene verbintenissen voor de toekomst, maar de patiënten voor wie reeds een individuele beslissing is genomen, blijven ten hare laste voor zover het geneesmiddel aan de rechthebbende nog steeds een therapeutisch voordeel biedt. De bekendmaking betreffende de aanvraag van de cohorte wordt gearchiveerd zodat duidelijk blijkt dat ze geen effect meer heeft.
Het College van Geneesheren-directeurs is gebonden door de cohortbeslissingen die het heeft genomen. Het mag hier niet van afwijken in het kader van de behandeling van de individuele aanvragen die ressorteren onder het toepassingsgebied van de cohortbeslissing.".
 Art.    10 . In artikel 25nonies van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005,worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° het woord "25nonies" wordt vervangen door het woord "25novies";
2° het derde lid wordt vervangen als volgt:
"In afwijking van het eerste en het tweede lid worden de betalingen die voortvloeien uit de op de cohortbeslissingen gegronde, in artikel 25quater/1, § 1, bedoelde individuele beslissingen uitgevoerd door het Instituut en rechtstreeks aan de firma gestort.
De beslissing van het College van Geneesheren-directeurs wordt aan de rechthebbende meegedeeld binnen een termijn van 15 werkdagen na ontvangst van de kennisgeving van de beslissing van het College van geneesheren-directeurs door de verzekeringsinstelling. Het Instituut bewaart een kopie van de kennisgeving aan de rechthebbende.
De Koning kan in afwijkingen voorzien op het vorige lid voor de individuele beslissingen die een in artikel 25quater/1, § 1, bedoelde cohortbeslissing uitvoeren."
 Art.    11 . In artikel 69, § 5 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 10 augustus 2001 en 22 december 2003, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° in het eerste lid worden de woorden "5°,  b) en c)" vervangen door de woorden "eerste lid, 5°,  b), c) en e)";
2° in hetzelfde lid wordt het woord "representatieve" opgeheven;
3° in het tweede lid worden de woorden "5°,  b) en c)" vervangen door de woorden "5°,  b), c) en e)";
4° in hetzelfde lid wordt het woord "vorige" vervangen door het woord "eerste".
 Art.    12 .Deze afdeling treedt in werking op een door de Koning te bepalen datum.
Artikel 2 en artikel 3, 1° en 2°,  treden in werking de dag volgend op de bekendmaking van deze wet in het Belgisch Staatsblad.
Als deze afdeling in werking treedt tussen 15 maart en 15 mei kunnen de aanvragen voor inschrijving op de lijst van onbeantwoorde medische behoeften worden ingediend binnen een termijn van drie maanden die aanvangt op de eerste dag van de maand volgend op de inwerkingtreding van deze afdeling en ten laatste op 31 augustus van het kalenderjaar van inwerkingtreding (jaar T-1).
Als deze afdeling in werking treedt na 15 mei kunnen cohortbeslissingen worden genomen tijdens het kalenderjaar volgend op het kalenderjaar van inwerkingtreding (jaar T), zonder dat de gedekte medische behoefte is ingeschreven op de lijst van onbeantwoorde medische behoeften en zonder toelating van de Algemene raad. Deze cohortbeslissingen lopen ten einde op 31 december van het volgende jaar (jaar T+1). De medische behoeften waarin wordt voorzien door cohortbeslissingen die worden genomen tijdens het jaar T worden van ambtswege in aanmerking genomen in de lijst van onbeantwoorde medische behoeften die tijdens het jaar T voor het jaar T+1 wordt vastgesteld.

 (NOTA : Inwerkingtreding van artikelen 3, 3° tot 12 vastgesteld op 01-12-2014 door KB  2014-05-12/16 , art. 24, 1/)
 Afdeling 2.  - Verhoogde tegemoetkoming
 Art.    13 . In artikel 37, § 19, van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, vervangen bij de wet van 29 maart 2012, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° in het eerste lid, tweede en derde zin, wordt het woord "echtgenoot" telkens vervangen door de woorden "niet feitelijk gescheiden of niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot";
2° het eerste lid wordt aangevuld met de volgende zin:
"De Koning kan echter bepalen dat het gezin anders wordt samengesteld in de in het negende lid bedoelde gevallen en wanneer een kind is ingeschreven als gerechtigde."
3° in het zevende lid worden de woorden "echtscheiding of scheiding als de echtgenoot de hoedanigheid van persoon ten laste van zijn echtgenoot behoudt" opgeheven.
 Art.    14 . Artikel 13 treedt in werking op 1 januari 2014.
 Afdeling 3.  - Openbaarheid
 Art.    15 . In artikel 218 van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, wordt § 2 vervangen als volgt:
" § 2. Het Instituut stelt, op zijn internetsite, de lijst van zorgverleners die beschikken over een door dit Instituut toegekend nummer, ter beschikking van het publiek. Deze lijst bevat de namen, voornamen, RIZIV-nummers en toetredingssituatie aan de akkoorden en overeenkomsten.
De verzekeringsinstellingen zijn er eveneens toe gehouden om de in het eerste lid bedoelde informatie die hen wordt meegedeeld door het Instituut ter kennis te brengen van de rechthebbenden.".
 Art.    16 . Artikel 15 treedt in werking op 1 januari 2014.
 Afdeling 4.  - Geneesmiddelen
 Art.    17 .
<Opgeheven bij W  2016-06-22/03 , art. 14, 002; Inwerkingtreding : 01-09-2016 (zie ook art. 15)>
 Art.    18 .
<Opgeheven bij W  2016-06-22/03 , art. 14, 002; Inwerkingtreding : 01-09-2016 (zie ook art. 15)>
 Art.    19 .
<Opgeheven bij W  2016-06-22/03 , art. 14, 002; Inwerkingtreding : 01-09-2016 (zie ook art. 15)>
 Afdeling 5.  - Bijzonder Solidariteitsfonds
 Art.    20 . In artikel 25bis, tweede lid, e), van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° het woord "wettelijk" wordt ingevoegd tussen de woorden "die" en "gemachtigd";
2° het woord "België" wordt vervangen door de woorden "een lidstaat van de Europese Unie of een Staat behorend tot de Europese Economische Ruimte";
3° de bepaling wordt aangevuld met de volgende zin:
"Het College van geneesheren-directeurs kan desgevallend een bijkomend advies vragen van een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de desbetreffende aandoening en gemachtigd is om de geneeskunde in België uit te oefenen.".
 Art.    21 . In artikel 25ter van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
a) in § 1, tweede lid, e), worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° het woord "wettelijk" wordt ingevoegd tussen de woorden "die" en "gemachtigd";
2° het woord "België" wordt vervangen door de woorden "een lidstaat van de Europese Unie of een Staat behorend tot de Europese Economische Ruimte";
3° de bepaling wordt aangevuld met de volgende zin:
"Het College van geneesheren-directeurs kan desgevallend een bijkomend advies vragen van een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de desbetreffende aandoening en gemachtigd is om de geneeskunde in België uit te oefenen.";
b) in § 2, tweede lid, d), van dezelfde wet, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° het woord "wettelijk" wordt ingevoegd tussen de woorden "die" en "gemachtigd";
2° het woord "België" wordt vervangen door de woorden "een lidstaat van de Europese Unie of een Staat behorend tot de Europese Economische Ruimte";
3° de bepaling wordt aangevuld met de volgende zin:
"Het College van geneesheren-directeurs kan desgevallend een bijkomend advies vragen van een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de desbetreffende aandoening en gemachtigd is om de geneeskunde in België uit te oefenen."
 Art.    22 . In artikel 25quater, tweede lid, e), van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° het woord "wettelijk" wordt ingevoegd tussen de woorden "die" en "gemachtigd";
2° het woord "België" wordt vervangen door de woorden "een lidstaat van de Europese Unie of een Staat behorend tot de Europese Economische Ruimte";
3° de bepaling wordt aangevuld met de volgende zin:
"Het College van geneesheren-directeurs kan desgevallend een bijkomend advies vragen van een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de desbetreffende aandoening en gemachtigd is om de geneeskunde in België uit te oefenen.".
 Art.    23 . In artikel 25quinquies, § 2, c), van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° het woord "wettelijk" wordt ingevoegd" tussen de woorden "die" en "gemachtigd";
2° het woord "België" wordt vervangen door de woorden "een lidstaat van de Europese Unie of een Staat behorend tot de Europese Economische Ruimte";
3° de bepaling wordt aangevuld met de volgende zin:
"Het College van geneesheren-directeurs kan desgevallend een bijkomend advies vragen van een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de desbetreffende aandoening en gemachtigd is om de geneeskunde in België uit te oefenen.".
 Art.    24 . Artikel 25sexies van dezelfde wet, ingevoegd bij de wet van 27 april 2005, wordt vervangen als volgt:
" § 1. Het Bijzonder Solidariteitsfonds kan een financiële tegemoetkoming toekennen voor de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen, voor zover de aanvraag aan elk van de volgende voorwaarden voldoet:
1° het geval behartigenswaardig is. Het geval is behartigenswaardig voor zover het cumulatief voldoet aan elk van de volgende voorwaarden:
a) de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen zijn duur;
b) de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen hebben een wetenschappelijke waarde en een doeltreffendheid die door de gezaghebbende internationale medische instanties in ruime mate worden erkend;
c) de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen zijn het experimenteel stadium voorbij;
d) de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen beogen de behandeling van een aandoening die de vitale functies van de rechthebbende bedreigt;
e) er bestaat geen aanvaardbaar therapeutisch alternatief inzake diagnose of therapie dat in België zou kunnen worden afgeleverd binnen een termijn die op medisch vlak aanvaardbaar is, rekening houdende met de gezondheidstoestand van de rechthebbende op het ogenblik van zijn aanvraag;
f) de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen zijn, voordat de verzorging wordt verstrekt, voorgeschreven door een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de desbetreffende aandoening en wettelijk gemachtigd is om de geneeskunde uit te oefenen in een lidstaat van de Europese Unie of van de Europese Economische Ruimte. Het College van Geneesheren-directeurs kan desgevallend een bijkomend advies vragen van een geneesheer-specialist, die gespecialiseerd is in de behandeling van de desbetreffende aandoening en gemachtigd is om de geneeskunde in België uit te oefenen.
2° het College van Geneesheren-directeurs heeft een toestemming gegeven voordat de geneeskundige verstrekkingen in het buitenland worden verleend.
§ 2. Het Bijzonder Solidariteitsfonds kan een financiële tegemoetkoming toekennen in de reis- en verblijfkosten van de rechthebbende, met betrekking tot de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen, voor zover de aanvraag aan elk van de volgende voorwaarden voldoet:
1° het geval is behartenswaardig in de zin van § 1, 1° ;
2° de plaats van de behandeling bevindt zich op meer dan 350 km, berekend in vogelvlucht en vanaf het centrum van Brussel, ongeacht de verblijfplaats van de rechthebbende. Echter, indien in een met redenen omkleed, aan de verplaatsing voorafgaand medisch verslag wordt gesteld dat medisch vervoer absoluut vereist is wegens de bijzonder ernstige gezondheidstoestand van de rechthebbende, kan het College een tegemoetkoming toekennen die berekend wordt overeenkomstig de door de Koning vastgelegde nadere regels, zelfs voor verplaatsingen van minder dan de afstand van 350 km;
3° voor de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen werd, in voorkomend geval, een voorafgaande toestemming verleend overeenkomstig de vigerende Belgische, internationale of supranationale wetgeving;
4° het College van Geneesheren-directeurs heeft een voorafgaande toestemming gegeven voor een financiële tegemoetkoming in de reis- en verblijfkosten van de rechthebbende verbonden aan de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen.
§ 3. Het Bijzonder Solidariteitsfonds kan een financiële tegemoetkoming toekennen in de reis- en verblijfkosten van de persoon die de rechthebbende vergezelt naar het buitenland voor geneeskundige verstrekkingen die beantwoorden aan de in § 1, 1°,  opgesomde voorwaarden onder de volgende voorwaarden.
1° ofwel is de rechthebbende jonger dan 19 jaar; ofwel is de rechthebbende 19 jaar of meer, en is de begeleiding om medische redenen noodzakelijk en wordt het noodzakelijk karakter bewezen aan de hand van een behoorlijk met redenen omkleed medisch verslag;
2° het College van Geneesheren-directeurs heeft, voordat de verzorging wordt verstrekt, een toestemming gegeven voor een financiële tegemoetkoming in de reis- en verblijfkosten van de rechthebbende verbonden aan de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen;
3° het College van Geneesheren-directeurs heeft, voordat de verzorging wordt verstrekt, een toestemming gegeven voor een financiële tegemoetkoming in de reis- en verblijfkosten van de persoon die de rechthebbende vergezelt voor de in het buitenland verleende geneeskundige verstrekkingen.".
 Afdeling 6.  - Tegemoetkoming van de verzekering voor geneeskundige verzorging voor bijzondere modellen van verstrekking of betaling van geneeskundige verzorging
 Art.    25 . In artikel 56, § 2, eerste lid, 3°, van dezelfde wet, vervangen door de wet van 10 augustus 2001, worden de woorden "of aan rechtspersonen" ingevoegd tussen de woorden "aan zorgverleners" en de woorden "die projecten".
 HOOFDSTUK 3.  - Wijzigingen van de wet van 13 juni 1986 betreffende het wegnemen en transplanteren van organen
 Art.    26 . Artikel 1ter van de wet van 13 juni 1986 betreffende het wegnemen en transplanteren van organen, ingevoegd bij de wet van 3 juli 2012, wordt aangevuld met de bepaling onder 16°, luidende:
"16° "gedelegeerde instantie": een instantie waaraan taken werden gedelegeerd in overeenstemming met artikel 17, lid 1, van Richtlijn 2010/53/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen bestemd voor transplantatie of een Europese orgaanuitwisselingsorganisatie waaraan taken werden gedelegeerd in overeenstemming met artikel 21 van voornoemde Richtlijn 2010/53/EU.".
 Art.    27 . In artikel 8, § 2, van dezelfde wet, worden de woorden "de personen of door de persoon die hun toestemming moeten geven" vervangen door de woorden "de donor".
 Art.    28 . In artikel 9, tweede lid, van dezelfde wet, worden de woorden "en in voorkomend geval de personen van wie de toestemming vereist is," opgeheven.
 Art.    29 . In artikel 13bis van de dezelfde wet, vervangen bij de wet van 3 juli 2012, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° paragraaf 1, eerste lid, wordt aangevuld met de bepaling onder 4°,  luidende:
"4° het bijhouden en beheren van de met het oog op de karakterisatie van de weggenomen organen en de donoren verzamelde informatie.";
2° paragraaf 3 wordt vervangen als volgt:
" § 3. De Koning kan de aan de Europese orgaanuitwisselingsorganisatie toegewezen taken verduidelijken, met name wat betreft de vaststelling van informatieprocedures voor de uitwisseling van informatie zoals bedoeld in § 1, eerste lid, 1°, 2°  en 4°,  met bevoegde autoriteiten of gedelegeerde instanties van de lidstaten van de Europese Unie, met verkrijgingsorganisaties of transplantatiecentra evenals voor de registratie en het ter beschikking stellen van voornoemde informatie. Voornoemde uitwisseling, registratie en ter beschikkingstelling van informatie hebben als doel het bekomen van een hoog niveau van volksgezondheid bij het uitwisselen van organen binnen de Europese Unie.
De in het eerste lid bedoelde informatie betreft de gegevens die in toepassing van onderhavige wet en haar uitvoeringsbesluiten worden verzameld op het vlak van karakterisatie, traceerbaarheid, ernstige ongewenste voorvallen en bijwerkingen.'.
 Art.    30 . In artikel 17 van dezelfde wet, gewijzigd bij de wetten van 25 februari 2007 en 3 juli 2012, worden de volgende wijzigingen aangebracht:
1° in § 2, worden de woorden "artikel 14" vervangen door de worden "artikel 4bis" en de woorden "artikel 1, § 3" vervangen door de worden "artikel 1bis, § 1";
2° in § 3, eerste lid, worden de woorden "artikelen 4 tot 11 en 13 en artikelen 13ter et 13quater" vervangen door de woorden "artikelen 4, 5 tot 11, 13, 13ter en 13quater".
 HOOFDSTUK 4.  - Wijzigingen van de gecoördineerde wet van 10 juli 2008 op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen
 Art.    31 . In titel I van de gecoördineerde wet van 10 juli 2008 op de ziekenhuizen en andere verzorgingsinrichtingen, wordt een hoofdstuk VII ingevoegd, luidende "Informatieverstrekking door het ziekenhuis".
 Art.    32 . In hoofdstuk VII, ingevoegd bij artikel 31, wordt een artikel 30/2 ingevoegd, luidende:
"Art. 30/2. § 1. Het ziekenhuis beschikt over een internetsite met algemene informatie.
Voornoemde algemene informatie bevat minstens:
1° het zorgaanbod, namelijk de diensten, medische en medisch-technische diensten, ziekenhuisfuncties, zorgprogramma's waarover het ziekenhuis beschikt;
2° de in artikel 98 en zijn uitvoeringsbesluiten bedoelde informatie.
Op de internetsite van het ziekenhuis wordt er een verwijzing geplaatst naar de in artikel 218, § 2, van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994, bedoelde, door het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering verstrekte informatie.
§ 2. Bij de in § 1, tweede lid, 2°, bedoelde algemene informatie wordt daarenboven in het bijzonder vermeld bij welke persoon of dienst binnen het ziekenhuis geïndividualiseerde informatie en uitleg kan bekomen worden over de onderwerpen vermeld in § 1, tweede lid, 2°,  waarbij het adres, e-mailadres en het telefoonnummer van het contactpunt worden weergegeven. Voornoemde geïndividualiseerde informatie kan opgevraagd worden voor, gedurende of na de ziekenhuisopname.
§ 3. De Koning kan regels en nadere regels bepalen met betrekking tot de in dit artikel bedoelde informatieverstrekking.".
 Art.    33 . In artikel 152 van dezelfde wet, vervangen bij de wet van 27 december 2012, wordt § 6 opgeheven.
 Art.  34. Hoofdstuk 4 treedt in werking op 1 juli 2014.