type: legislation

jurisdiction: Belgium

text:
Artikel    1 . Definities.
Voor de toepassing van dit protocol wordt verstaan onder :
a) douanewetgeving : de op het grondgebied van de Partijen geldende voorschriften betreffende de invoer, de uitvoer en de doorvoer van goederen en de plaatsing van goederen onder een douaneregeling, met inbegrip van de door Partijen ingestelde verboden, beperkingen en controlemaatregelen;
b) douanerechten : alle rechten, belastingen, vergoedingen en andere heffingen die ter uitvoering van de douanewetgeving op het grondgebied van de Partijen worden toegepast en ingevorderd, met uitzondering van de vergoedingen en heffingen waarvan het bedrag bij benadering gelijk is aan de kosten van de verleende diensten;
c) verzoekende autoriteit : een bevoegde administratieve autoriteit die hiertoe door een Partij is aangewezen en die een verzoek om administratieve bijstand in douanezaken indient;
d) aangezochte autoriteit : een bevoegde administratieve autoriteit die hiertoe door een Partij is aangewezen en die een verzoek om administratieve bijstand in douanezaken ontvangt;
e) overtreding : elke inbreuk op de douanewetgeving en elke poging daartoe.
 Art.    2 . Werkingssfeer. 1. De Partijen verlenen elkaar, binnen hun bevoegdheden, bijstand, op de wijze en onder de voorwaarden vastgesteld in dit protocol, met het oog op de correcte toepassing van de douanewetgeving, in het bijzonder wat de preventie, de opsporing en het onderzoek van overtredingen van deze wetgeving betreft.
2. De bijstand in douanezaken waarin dit protocol voorziet, geldt voor elke administratieve autoriteit van de Partijen die bevoegd is voor de toepassing van dit protocol. De bijstand in douanezaken doet geen afbreuk aan de regels betreffende de wederzijdse bijstand in strafzaken en geldt niet voor informatie, met inbegrip van documenten, die is verkregen krachtens bevoegdheden die op verzoek van de rechterlijke autoriteiten worden uitgeoefend, tenzij deze autoriteiten hiermee instemmen.
 Art.    3 . Bijstand op verzoek. 1. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit verschaft de aangezochte autoriteit eerstgenoemde alle ter zake dienende informatie die deze nodig heeft voor de correcte toepassing van de douanewetgeving, met inbegrip van informatie betreffende vastgestelde of voorgenomen transacties die op deze wetgeving inbreuk maken, lijken te maken of zouden maken.
2. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit deelt de aangezochte autoriteit haar mede of goederen die uit het grondgebied van een der Partijen zijn uitgevoerd, op regelmatige wijze in de andere Partij zijn ingevoerd, onder vermelding, in voorkomend geval, van de douaneregeling waaronder deze goederen zijn geplaatst.
3. Op aanvraag van de verzoekende autoriteit zorgt de aangezochte autoriteit ervoor dat toezicht wordt gehouden op :
a) natuurlijke personen of rechtspersonen ten aanzien waarvan een gegrond vermoeden bestaat dat zij de douanewetgeving overtreden of overtreden hebben;
b) plaatsen waar voorraden goederen zo zijn samengebracht dat er redenen zijn om aan te nemen dat zij bedoeld zijn voor leveranties ten behoeve van transacties die in strijd zijn met de douanewetgeving van de andere partij;
c) goederenbewegingen waarover wordt medegedeeld dat zij aanleiding kunnen geven tot overtredingen van de douanewetgeving;
d) vervoermiddelen ten aanzien waarvan een gegrond vermoeden bestaat dat zij voor het plegen van inbreuken op de douanewetgeving werden gebruikt, worden gebruikt of kunnen worden gebruikt.
 Art.    4 . Bijstand op eigen initiatief. De Partijen verlenen elkaar bijstand zonder voorafgaande aanvraag en binnen hun bevoegdheid, indien zij dit noodzakelijk achten voor de correcte toepassing van de douanewetgeving, in het bijzonder bij het verkrijgen van informatie omtrent :
- vastgestelde of voorgenomen transacties die op deze wetgeving een inbreuk vormen, zouden vormen of lijken te vormen;
- nieuwe middelen of methoden die bij dergelijke transacties worden gebruikt;
- goederen waarvan bekend is dat zij het voorwerp vormen van een ernstige overtreding van de douanewetgeving inzake invoer, uitvoer, doorvoer of andere douaneprocedures.
 Art.    5 . Vorm en inhoud van verzoeken om bijstand. 1. Verzoeken in het kader van dit protocol worden schriftelijk gedaan en gaan vergezeld van de bescheiden die voor de behandeling ervan noodzakelijk zijn. In spoedeisende gevallen kunnen verzoeken mondeling worden gedaan, mits zij onmiddellijk schriftelijk worden bevestigd.
2. De overeenkomstig het bepaalde in lid 1 ingediende verzoeken bevatten de hierna volgende gegevens :
a) de naam van de verzoekende autoriteit;
b) de gevraagde maatregel;
c) het onderwerp en de reden van het verzoek;
d) de relevante wetten, regels en andere rechtsvoorschriften;
e) zo nauwkeurig en volledig mogelijke informatie betreffende de natuurlijke personen of rechtspersonen waarop het onderzoek betrekking heeft;
f) een overzicht van de relevante feiten.
3. De verzoeken worden ingediend in een officiële taal van de aangezochte autoriteit of in een voor deze aanvaardbare taal.
4. Indien een verzoek niet in de juiste vorm wordt gedaan, kan om correctie of aanvulling worden verzocht, Er kunnen echter reeds conservatoire maatregelen worden genomen.
 Art.    6 . Behandeling van verzoeken. 1. Verzoeken om bijstand worden behandeld overeenkomstig de wetten, regels en andere rechtsvoorschriften van de aangezochte Partij.
2. De aangezochte autoriteit behandelt verzoeken om bijstand, binnen de grenzen van haar bevoegdheden en de haar beschikbare middelen, alsof zij voor eigen rekening of in opdracht van een andere autoriteit van dezelfde Partij handelde, met name door reeds beschikbare informatie te verstrekken en het nodige onderzoek te verrichten of te doen verrichten.
3. Gemachtigde ambtenaren van een Partij kunnen met instemming van de andere betrokken Partij en onder de voorwaarden die laatstgenoemde stelt, van de diensten van de aangezochte autoriteit of van een andere autoriteit die onder de aangezochte autoriteit ressorteert, informatie over inbreuken op de douanewetgeving verkrijgen die de verzoekende autoriteit nodig heeft ter uitvoering van het bepaalde in dit protocol.
4. Ambtenaren van een Partij kunnen, in bijzondere gevallen, met instemming van de andere betrokken Partij en onder de voorwaarden die laatstgenoemde stelt, aanwezig zijn bij onderzoek dat op het grondgebied van laatstgenoemde wordt verricht.
5. Ambtenaren van een partij die onder de in dit Protocol voorziene omstandigheden aanwezig zijn bij onderzoek dat op het grondgebied van de andere partij wordt verricht, moeten zich steeds kunnen legitimeren. Zij mogen geen uniform dragen of wapens bij zich hebben.
 Art.    7 . Vorm waarin de informatie dient te worden verstrekt. 1. Partijen delen elkaar informatie mede in de vorm van bescheiden, voor echt gewaarmerkte afschriften van bescheiden, rapporten en dergelijke onder de voorwaarden en binnen de grenzen als in dit Protocol omschreven.
2. Originele dossiers en documenten kunnen op verzoek slechts worden toegezonden wanneer voor echt gewaarmerkt kopieën niet toereikend zouden zijn. Deze dossiers en documenten worden zo spoedig mogelijk teruggezonden.
3. De in lid 1 bedoelde bescheiden kunnen worden vervangen door informatie die, in ongeacht welke vorm, met behulp van systemen voor automatische gegevensverwerking voor hetzelfde doel wordt verstrekt.
Alle relevante informatie voor het gebruik van het materiaal wordt op verzoek verstrekt.
 Art.    8 . Gevallen waarin geen bijstand dient te worden verleend. 1. De Partijen kunnen de in dit protocol bedoelde bijstand weigeren, slechts gedeeltelijk verlenen of deze van bepaalde voorwaarden of eisen afhankelijk stellen, wanneer het verlenen van bijstand :
a) hun soevereiniteit, openbare orde, veiligheid of andere wezenlijke belangen zou kunnen aantasten, of
b) de schending zou inhouden van een industrieel geheim, een handelsgeheim of een beroepsgeheim.
2. Wanneer de verzoekende autoriteit om een vorm van bijstand verzoekt die zij desgevraagd zelf niet zou kunnen verlenen, vermeldt zij dit in haar verzoek. De aangezochte autoriteit bepaalt zelf hoe zij op een dergelijk verzoek reageert.
3. Indien bijstand wordt geweigerd, dienen het daartoe strekkende besluit en de redenen ervan onverwijld aan de verzoekende autoriteit te worden medegedeeld.
 Art.    9 . Geheimhoudingsplicht.
1. Alle informatie, in welke vorm dan ook, die ter uitvoering van dit protocol is verstrekt, heeft een vertrouwelijk karakter en valt onder de geheimhoudingsplicht. Op deze informatie is de wetgeving van toepassing die op soortgelijke informatie van de ontvangende Partij van toepassing is. Tevens zijn de ter zake geldende bepalingen van toepassing waaraan de communautaire autoriteiten zijn onderworpen.
2. Nominatieve gegevens worden niet verstrekt wanneer er redenen zijn om aan te nemen dat de mededeling of het gebruik ervan strijdig zou zijn met de fundamentele rechtsbeginselen van een der partijen en, in het bijzonder, indien de fundamentele mensenrechten van de betrokkene hierdoor zouden worden geschonden. De Partij die de gegevens ontvangt, deelt de Partij die de gegevens verstrekt desgevraagd mede voor welk doel deze is gebruikt en welke resultaten ermee zijn bereikt.
3. Nominatieve gegevens mogen uitsluitend worden medegedeeld aan douane-autoriteiten en, indien vereist ten behoeve van rechtsvervolging, aan het openbaar ministerie en de gerechtelijke autoriteiten.
Andere personen of autoriteiten kunnen dergelijke informatie uitsluitend verkrijgen na voorafgaande toestemming van de autoriteit die ze verstrekt.
4. De Partij die de gegevens verstrekt, controleert de juistheid daarvan. Wanneer blijkt dat verstrekte gegevens onjuist zijn of dienen te worden geannuleerd, wordt de ontvangende partij daarvan onverwijld in kennis gesteld. Laatstgenoemde is gehouden de correctie of annulatie uit te voeren.
5. Tenzij dit strijdig is met het algemeen belang, kan de betrokkene, op zijn verzoek, informatie verkrijgen omtrent opgeslagen gegevens en de redenen voor deze opslag.
 Art.    10 . Gebruik van informatie. 1. De verkregen informatie mag uitsluitend worden gebruikt voor de in dit protocol omschreven doeleinden. Een Partij mag deze informatie slechts voor andere doeleinden gebruiken na schriftelijke toestemming van de administratieve autoriteit die ze heeft verstrekt, op de door deze autoriteit vastgestelde voorwaarden.
2. Het bepaalde in lid 1 vormt geen beletsel voor het gebruik van informatie in gerechtelijke of administratieve procedures die achteraf worden ingesteld wegens niet-naleving van de douanewetgeving.
3. De Partijen kunnen de overeenkomstig het bepaalde in dit protocol verkregen informatie en geraadpleegde bescheiden als bewijsmateriaal gebruiken in hun rapporten, getuigenverklaringen en in gerechtelijke procedures.
 Art.    11 . Deskundigen en getuigen. Een onder een aangezochte autoriteit ressorterende ambtenaar kan worden gemachtigd, binnen de perken van de hem verleende machtiging, in het rechtsgebied van een andere Partij als getuige of deskundige op te treden in gerechtelijke of administratieve procedures die betrekking hebben op aangelegenheden waarop dit protocol van toepassing is en daarbij de voor deze procedures noodzakelijke voorwerpen, bescheiden of voor echt gewaarmerkte afschriften van bescheiden voor te leggen. In de convocatie dient uitdrukkelijk te worden vermeld over welk onderwerp en in welke functie of hoedanigheid de betrokken ambtenaar zal worden ondervraagd.
 Art.    12 . Kosten van de bijstand. De Partijen brengen elkaar geen kosten in rekening voor uitgaven die ter uitvoering van dit protocol zijn gemaakt, met uitzondering, in voorkomend geval, van de uitgaven voor deskundigen, getuigen, tolken en vertalers die niet in overheidsdienst zijn.
 Art.    13 . Tenuitvoerlegging. 1. De centrale douane-autoriteiten van Rusland, enerzijds, en de bevoegde diensten van de Commissie van de Europese Gemeenschappen en, in voorkomend geval, de douaneautoriteiten van de Lid-Staten, anderzijds, zijn belast met de uitvoering van dit Protocol. Deze instanties stellen alle praktische maatregelen en regelingen voor de toepassing van dit protocol vast, met inachtneming van de voorschriften op het gebied van de gegevensbescherming. Zij kunnen de Samenwerkingsraad aanbevelingen doen voor wijzigingen die huns inziens in dit protocol dienen te worden aangebracht.
2. De Partijen raadplegen elkaar en stellen elkaar vervolgens in kennis van alle uitvoeringsbepalingen die overeenkomstig dit Art.
worden genomen.
 Art.  14. Complementariteit. 1. Dit protocol vormt een aanvulling op en geen beletsel voor de toepassing van alle overeenkomsten inzake wederzijdse bijstand die tussen een of meer Lid-Staten en Rusland gesloten zijn of kunnen worden. Het staat een ruimere wederzijdse bijstand waarin dergelijke gesloten of te sluiten overeenkomsten voorzien, niet in de weg.
2. Onverminderd het bepaalde in Art. 10 doen deze overeenkomsten geen afbreuk aan de communautaire bepalingen betreffende de uitwisseling, tussen de bevoegde diensten van de Commissie en de douane-autoriteiten van de Lid-Staten, van informatie over douanezaken die voor de Gemeenschap van belang kan zijn.
Lijst met de gebonden staten.
Staten

 Datum van neerlegging van

 de bekrachtigingsoorkonde

Belgie

 18 juli 1997
Denemarken

 14 december 1995
Duitsland

16 juni 1997
Frankrijk

26 februari 1997
Griekenland

25 juli 1995
Ierland

24 mei 1996
Italie

 25 juni 1996
Luxemburg

21 mei 1996
Nederland

20 november 1996
Portugal

 18 september 1996
Spanje

 18 mei 1995
Verenigd Koninkrijk

 4 juli 1995
Deze overeenkomst is nog niet in werking getreden. De datum van inwerkingtreding zal later gepubliceerd worden.


text:
Artikel  M. 1. De partijen richten een Contactgroep op, die is samengesteld uit vertegenwoordigers van de Gemeenschap en van Rusland.
2. De Contactgroep wisselt informatie uit over de situatie van de kolen- en staalindustrie op hun grondgebied en over de handel in kolen en staal, in het bijzonder met het doel de problemen te onderkennen die zich mochten voordoen.
3. De Contactgroep onderzoekt tevens de situatie van de kolen- en staalindustrie op wereldniveau, met inbegrip van de ontwikkelingen in de internationale handel.
4. De Contactgroep wisselt alle nuttige informatie uit over de structuur van de betrokken bedrijfstakken, de ontwikkeling van hun produktiecapaciteit, de vooruitgang van wetenschap en onderzoek op de betrokken gebieden en de ontwikkelingen van de werkgelegenheid.
De Groep onderzoekt tevens vervuiling en de milieuproblematiek.
5. De Contactgroep onderzoekt tevens de vooruitgang op het gebied van de technische bijstand tussen partijen, waaronder hulp bij de financiële, commerciële en technische bedrijfsvoering.
6. De Contactgroep wisselt alle relevante informatie uit over de standpunten die in internationale organisaties en fora zijn of moeten worden ingenomen.
7. Indien partijen overeenkomen dat de aanwezigheid en/of deelname van vertegenwoordigers van de bedrijfstakken wenselijk is, wordt de Contactgroep met deze vertegenwoordigers uitgebreid.
8. De Contactgroep komt tweemaal per jaar, beurtelings op het grondgebied van de ene en van de andere partij, bijeen.
9. Het voorzitterschap van de Contactgroep wordt beurtelings waargenomen door een vertegenwoordiger van de Commissie van de Europese Gemeenschappen en een vertegenwoordiger van de Regering van de Russische Federatie.
Lijst met de gebonden staten.
Staten

 Datum van neerlegging van

 de bekrachtigingsoorkonde

Belgie

 18 juli 1997
Denemarken

 14 december 1995
Duitsland

16 juni 1997
Frankrijk

26 februari 1997
Griekenland

25 juli 1995
Ierland

24 mei 1996
Italie

 25 juni 1996
Luxemburg

21 mei 1996
Nederland

20 november 1996
Portugal

 18 september 1996
Spanje

 18 mei 1995
Verenigd Koninkrijk

 4 juli 1995
Deze overeenkomst is nog niet in werking getreden. De datum van inwerkingtreding zal later gepubliceerd worden.


text:
Artikel    M . De Samenwerkingsovereenkomst tussen de Vlaamse regering en de Regering van de Republiek Polen werd op 6 juni 1994 namens de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest ondertekend in Warschau.
Het Vlaamse decreet houdende instemming met dit Verdrag dateert van 5 april 1995 (Belgisch Staatsblad, 11 augustus 1995).
Op 27 juni 1995 stelden beide regeringen elkaar op de hoogte van het beëindigen van hun interne procedures. Overeenkomstig zijn artikel 13 is deze Overeenkomst dan ook op die dag in werking getreden. Krachtens zijn artikel 12 werd de Overeenkomst op 27 juni 2000 stilzwijgend voor een eerste, en op 27 juni 2002 stilzwijgend voor een tweede periode van twee jaar verlengd.
De authentieke tekst van de Overeenkomst volgt in het Nederlands, een vertaling in het Frans.
 BIJLAGE.
 Art.  N. (Voor het Akkoord, zie CN : %%1994-06-06/34%%)


text:
Artikel    1 . Beide Partijen intensifiëren hun samenwerking, in het bijzonder op het vlak van : economie, wetenschap, technologie, cultuur, onderwijs, beroepsopleiding en werkgelegenheid, sociaal beleid, milieu en ruimtelijke ordening, infrastructuur, verkeer, telecommunicatie en mediabeleid.
Daartoe bevorderen zij de samenwerking tussen de instellingen en ondernemingen die werkzaam zijn in de bovengenoemde domeinen.
Beide Partijen steunen de uitwisseling van ervaringen inzake technische, technologische en administratieve kennis.
 Art.    2 . Beide Partijen bevestigen hun wil om de economische betrekkingen tussen Vlaanderen en de Republiek Polen uit te breiden.
Zij moedigen vooral de samenwerking aan op het vlak van :
de herstructurering van de Poolse economie, het opzetten van KMO-structuren, het uitwerken van managementsprogramma's voor Poolse bedrijfsleiders,
het aantrekken van investeringen en het sluiten van joint-ventures, de overdracht van technologie,
het stimuleren van commerciële contacten en samenwerking tussen ondernemingen en instellingen.
Hiertoe bevorderen zij onder meer de uitwisseling van bedrijfsleiders, professoren, docenten en onderzoekers die deskundig zijn in het opzetten van KMO-structuren en managementsprogramma's voor KMO-bedrijfsleiders.
 Art.    3 . Beide Partijen stimuleren de samenwerking en uitwisseling tussen openbare instellingen en privé-organisaties op het vlak van het fundamenteel en toegepast wetenschappelijk onderzoek en de technologische ontwikkeling.
Zij bepalen op geregelde tijdstippen welke sectoren voor beide Partijen van prioritair belang zijn op het gebied van wetenschappelijke en technologische ontwikkeling.
 Art.    4 . Beide Partijen moedigen samenwerking en uitwisselingen op cultureel en sociaal-cultureel vlak aan. Zij steunen bij voorkeur de acties die bijdragen tot de culturele ontwikkeling en verspreiding van hun respectieve taal en cultuur in het ander land.
Bovendien zetten zij hun steun aan uitwisselingen op het gebied van de kunst voort en ze werken mee aan de bescherming van het gemeenschappelijk cultureel erfgoed.
Tevens bevorderen zij de uitwisseling van audiovisuele middelen.
Beide Partijen zoeken naar vormen van nauwere samenwerking tussen de culturele en wetenschappelijke sector en andere sectoren waarvan sprake is in deze overeenkomst en die bepaald worden in de uitvoeringsprogramma's.
 Art.    5 . Beide Partijen bevorderen de samenwerking en uitwisseling op het gebied van het basis- en secundair onderwijs, het universitair en hoger onderwijs en de permanente vorming.
Zij bevorderen de uitwisseling en stages van professoren en studenten.
 Art.    6 . Beide Partijen werken samen inzake arbeidsbemiddeling en beroepsopleiding.
Zij moedigen hun betrokken instellingen aan ervaringen uit te wisselen op het gebied van arbeiden tewerkstelling, meer bepaald met betrekking tot de beroepsopleiding, de arbeidsverhoudingen en het sociaal overleg.
Beide Partijen bevorderen de uitwisseling van vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties en deskundigen op het vlak van sociale zaken.
 Art.    7 . Beide Partijen werken samen op sociaal gebied, in het bijzonder op het vlak van gezondheid, welzijn en sociale diensten.
Zij besteden daarbij vooral aandacht aan geneeskundige verzorging, behandeling, preventie, integratie van minder-validen, sociale bijstand en begeleiding, opvoeding, planning en programmering.
 Art.    8 . Beide Partijen bevorderen de samenwerking en uitwisseling op het gebied van leefmilieu, ruimtelijke ordening (met inbegrip van grondbeleid), huisvesting, gemeentelijk beleid, infrastructuur, verkeer en telecommunicatie. Zij bevorderen de uitwisseling van wetenschappelijke, technische en statistische informatie en de overdracht van technologie, in het bijzonder op het gebied van milieubescherming en -sanering.
 Art.    9 . Betreffende de domeinen waarvoor deze overeenkomst geldt, streven beide Partijen naar samenwerking in het kader van de internationale organisaties. Daartoe kunnen zij elkaar informeren over hun respectieve standpunten en, meer algemeen, overleg plegen.
In dit verband werken beide Partijen samen in het kader van programma's van internationale organisaties op de gebieden die tot hun specifieke bevoegdheid behoren, waarbij ze uiting geven aan hun bijzondere banden van vriendschap en partnerschap.
 Art.    10 . Met het oog op de toepassing van deze overeenkomst richten de twee Partijen een Gemengde Commissie Vlaanderen-Polen op.
Deze Commissie vergadert minstens eenmaal om de twee jaar, afwisselend in Brussel en Warschau. De Gemengde Commissie kan subcommissies oprichten.
 Art.    11 . De Gemengde Commissie wordt voorgezeten door de ministers aangeduid door hun regering.
De Gemengde Commissie heeft als taak :
a) na te gaan hoever de samenwerking is gevorderd en de resultaten ervan te beoordelen;
b) de werking van de subcommissies te bespreken;
c) op geregelde tijdstippen de prioriteiten aan te passen en de te volgen koers te bepalen;
d) de programma's en projecten die voor de volgende periode zijn gepland, te bestuderen en goed te keuren;
e) te zoeken naar en toe te zien op de fondsen bestemd voor de financiering van de programma's die uit deze overeenkomst voortvloeien.
f) alle problemen i.v.m. de toepassing, werking en interpretatie van deze overeenkomst te onderzoeken.
 Art.    12 . Deze overeenkomst wordt gesloten voor een periode van vijf (5) jaar. Ze wordt stilzwijgend verlengd voor opeenvolgende periodes van twee (2) jaar. Elke Partij kan deze overeenkomst opzeggen door kennisgeving aan de andere Partij uiterlijk zes (6) maanden voor het einde van een periode. In dat geval blijft de overeenkomst van kracht tot het einde van die periode.
Bij opzegging nemen beide Partijen de nodige maatregelen om de voltooiing te garanderen van alle projecten die op basis van deze overeenkomst gezamenlijk werden opgezet.
 Art.  13. Deze overeenkomst wordt goedgekeurd in overeenstemming met de interne procedures geldend bij elk van de Partijen en ze wordt bekrachtigd door de uitwisseling van nota's.
De overeenkomst treedt in werking op de dag van de ontvangst van de laatste nota.
Opgemaakt in Warschau op 6 juni 1994 in twee originelen, beide in het Nederlands en in het Pools. Beide teksten zijn rechtsgeldig.
Voor de Vlaamse regering :
De minister-president van de Vlaamse regering,
L. VAN DEN BRANDE
Voor de regering van de Republiek Polen :
De minister-hoofd van het Bureau van de Ministerraad,
M. STRAK


text:
Artikel  M. Aanvullende lijst van kennisgevingen.

Staten

Datum van kennisgeving

Europese Gemeenschap

26 januari 1998
Europese Gemeenschap voor Kolen

 29 januari 1998
en Staal
Europese Gemeenschap voor

 29 januari 1998
Atoomenergie  Deze Overeenkomst is inwerking getreden op 1 maart 1998.


text:
Artikel    1 . Begripsomschrijvingen.
Voor de toepassing van dit Protocol wordt verstaan onder :
1. " Verdrag " : het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand, aangenomen te Genève op 13 november 1979;
2. " EMEP " : het Programma voor samenwerking inzake de bewaking en evaluatie van het transport van luchtverontreinigende stoffen over lange afstand in Europa;
3. " Uitvoerend Orgaan " : het Uitvoerend Orgaan voor het Verdrag, opgericht ingevolge artikel 10, eerste lid, van het Verdrag;
4. " Commissie " : de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties;
5. " Partijen " : de Partijen bij dit Protocol, tenzij de context anders vereist;
6. " Geografische reikwijdte van het EMEP " : het gebied, omschreven in artikel 1, vierde punt, van het Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand aangaande de langlopende financiering van het programma voor samenwerking inzake de bewaking en evaluatie van het transport van luchtverontreinigende stoffen over lange afstand in Europa (EMEP), aangenomen te Genève op 28 september 1984;
7. " SOMA " : een zwaveloxiden-beheersgebied (sulpher oxides management area) in Bijlage III als zodanig aangemerkt onder de in artikel 2, derde lid, genoemde voorwaarden;
8. " Kritische belasting " : een kwantitatieve schatting van de blootstelling aan één of meer verontreinigende stoffen, beneden welke zich volgens de huidige kennis geen aanzienlijke schadelijke gevolgen voor nader omschreven gevoelige bestanddelen van het milieu voordoen;
9. " Kritisch niveau " : de concentratie van verontreinigende stoffen in de atmosfeer, boven welke zich volgens de huidige kennis rechtstreekse schadelijke gevolgen voor mensen, planten, ecosystemen of materialen, kunnen voordoen;
10. " Kritische zwaveldepositie " : een kwantitatieve schatting van de blootstelling aan geoxydeerde zwavelverbindingen, rekening houdend met de gevolgen van de opname van basische kationen en de depositie van basische kationen, beneden welke zich volgens de huidige kennis geen aanzienlijke schadelijke gevolgen voor nader omschreven bestanddelen van het milieu voordoen;
11. " Emissies " : de uitstoot van stoffen in de atmosfeer;
12. " Zwavelemissies " : alle emissies in de atmosfeer van zwavelverbindingen, uitgedrukt in kiloton zwaveldioxide (kt SO2), afkomstig uit antropogene bronnen, met uitzondering van schepen in het internationale verkeer buiten de territoriale wateren;
13. " Brandstof " : elk vast, vloeibaar of gasvormig brandbaar materiaal, met uitzondering van huisvuil en giftige of gevaarlijke afvalstoffen;
14. " Stationaire verbrandingsbron " : een technisch toestel, of groep technische toestellen bijeengeplaatst op een gemeenschappelijk terrein, die via een gemeenschappelijke schoorsteen rookgassen uitstoot of zou kunnen uitstoten, waarin brandstoffen worden geoxydeerd teneinde de opgewekte warmte te gebruiken;
15. " Belangrijke nieuwe stationaire verbrandingsbron " : een stationaire verbrandingsbron voor de bouw of ingrijpende wijziging waarvan na 31 december 1995 vergunning is verleend en waarvan de thermische belasting, bij functioneren op het nominale vermogen, ten minste 50 MWth is. Het is aan de bevoegde nationale autoriteiten om te beslissen of een wijziging al dan niet ingrijpend is, rekening houdend met factoren als de voordelen van de wijziging in milieu-opzicht;
16. " Belangrijke bestaande stationaire verbrandingsbron " : een bestaande stationaire verbrandingsbron waarvan de thermische belasting, bij functioneren op het nominale vermogen, ten minste 50 MWth is;
17. " Gasolie " : een aardolieprodukt dat onder GS-code 2710 valt of een aardolieprodukt dat op grond van zijn destillatiegrenzen behoort tot de middeldestillaten die bestemd zijn voor gebruik als brandstof en die, destillatieverliezen inbegrepen, voor ten minste 85 % van hun volume overdestilleren bij 350 C;
18. " Emissiegrenswaarde " : de toelaatbare concentratie van zwavelverbindingen, uitgedrukt als zwaveldioxide, in de rookgassen uit een stationaire verbrandingsbron, uitgedrukt in massa per volume van de rookgassen, weergegeven als mg SO2/Nm3, uitgaande van een zuurstofgehalte in het rookgas van 3 volumepercenten in het geval van vloeibare of gasvormige brandstoffen en 6 volumepercenten in het geval van vaste brandstoffen;
19. " Emissiebegrenzing " : de toelaatbare totale hoeveelheid zwavelverbindingen, uitgedrukt als zwaveldioxide, afkomstig uit een verbrandingsbron of een groep verbrandingsbronnen, gelegen hetzij op een gemeenschappelijk terrein, hetzij in een bepaald geografisch gebied, uitgedrukt in kiloton per jaar;
20. " Ontzwavelingspercentage " : de verhouding van de hoeveelheid zwavel die over een bepaalde periode op de locatie van de verbrandingsbron wordt afgescheiden ten opzichte van de hoeveelheid zwavel die de brandstof bevat die wordt ingebracht in de verbrandingsbron met de daarbij behorende voorzieningen en die in die zelfde periode wordt verbruikt;
21. " Zwavelbudget " : een matrix van berekende bijdragen aan de depositie van geoxydeerde zwavelverbindingen in ontvangstgebieden, afkomstig van de emissies vanuit nader omschreven gebieden.
 Art.    2 . Fundamentele verplichtingen.
1. De Partijen zullen hun zwavelemissies beheersen en verminderen teneinde de gezondheid van de mens en het milieu te beschermen tegen schadelijke gevolgen, met name de gevolgen van verzuring, en ervoor te zorgen, voor zover mogelijk, zonder dat zulks buitensporige kosten met zich meebrengt, dat deposities van geoxydeerde zwavelverbindingen op de lange termijn de kritische belasting voor zwavel die in Bijlage 1 als kritische zwaveldepositie is vermeld, overeenkomstig de huidige wetenschappelijke kennis, niet overschrijden.
2. Als eerste stap zullen de Partijen, minimaal, hun jaarlijkse zwavelemissies verminderen en handhaven in overeenstemming met het tijdschema en de niveaus genoemd in Bijlage II.
3. Daarnaast zal elke Partij :
a) waarvan het totale grondoppervlak groter is dan 2 000 000 vierkante meter;
b) die zich ingevolge het tweede lid heeft verplicht tot een nationaal plafond voor zwavelemissies dat niet hoger ligt dan hetzij haar emissies in 1990, hetzij haar verplichting ingevolge het Protocol van Helsinki van 1985 inzake de vermindering van zwavelemissies of van de grensoverschrijdende stromen daarvan met ten minste 30 procent, naargelang van welk niveau het laagst is, als aangegeven in Bijlage II;
c) waarvan de jaarlijkse zwavelemissies die bijdragen tot verzuring in gebieden onder de rechtsmacht van één of meer andere Partijen uitsluitend afkomstig zijn uit gebieden onder haar rechtsmacht die in Bijlage III als SOMA zijn aangemerkt, en die hiertoe bescheiden heeft ingediend; en
d) die bij de ondertekening van of toetreding tot dit Protocol blijk heeft gegeven van haar voornemen te handelen in overeenstemming met dit lid,
minimaal haar jaarlijkse zwavelemissies in het aldus vermelde gebied verminderen en handhaven in overeenstemming met het tijdschema en de niveaus genoemd in Bijlage II.
4. Voorts zullen de Partijen gebruik maken van de meest doeltreffende maatregelen ter vermindering van zwavelemissies die, gezien hun bijzondere omstandigheden, passend zijn voor nieuwe en bestaande bronnen die, onder andere, omvatten :
- maatregelen gericht op verhoging van het rendement;
- maatregelen gericht op toeneming van het gebruik van duurzame energie;
- maatregelen gericht op verlaging van het zwavelgehalte van bepaalde brandstoffen en op stimulering van het gebruik van brandstof met een laag zwavelgehalte, waaronder het gecombineerd gebruik van hoogzwavelige en laagzwavelige of zwavelvrije brandstof;
- maatregelen gericht op de toepassing van de beste beschikbare beheersingstechnologieën die geen buitensporige kosten met zich meebrengen,
waarbij Bijlage IV als richtsnoer dient.
5. Elke Partij, met uitzondering van de Partijen die onder de United States/Canada Air Quality Agreement van 1991 vallen, zal minimaal :
a) emissiegrenswaarden, die ten minste even stringent zijn als de in Bijlage V genoemde, toepassen op alle belangrijke nieuwe stationaire verbrandingsbronnen;
b) uiterlijk 1 juli 2004, voor zover mogelijk zonder dat zulks buitensporige kosten met zich meebrengt, emissiegrenswaarden, die ten minste even stringent zijn als de in Bijlage V genoemde, toepassen op belangrijke bestaande stationaire verbrandingsbronnen boven 500 MWth, rekening houdend met de resterende levensduur van een installatie, berekend vanaf de datum van inwerkingtreding van dit Protocol, dan wel gelijkwaardige emissiebegrenzingen of andere passende voorschriften toepassen, mits daarmee de in Bijlage II genoemde plafonds voor zwavelemissies worden bereikt en vervolgens de in Bijlage I vermelde kritische belasting dichter wordt benaderd; uiterlijk 1 juli 2004 zal elke Partij emissiegrenswaarden of emissiebegrenzingen toepassen op belangrijke bestaande verbrandingsbronnen waarvan de thermische belasting ligt tussen 50 en 500 MWth, en daarbij Bijlage V als richtsnoer gebruiken;
c) uiterlijk twee jaar na de datum van inwerkingtreding van dit Protocol nationale normen voor het zwavelgehalte van gasolie toepassen, die ten minste even stringent zijn als de in Bijlage V genoemde. Ingeval de gasolievoorziening niet anderszins kan worden gewaarborgd, kan een Staat de in deze letter bedoelde termijn verlengen tot een termijn van tien jaar. In dit geval geeft de Partij in een verklaring die te zamen met de akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding wordt nedergelegd, blijk van haar voornemen de termijn te verlengen.
6. De Partijen kunnen bovendien economische instrumenten hanteren ter stimulering van het toepassen van kosteneffectieve wijzen van aanpak voor de vermindering van zwavelemissies.
7. De Partijen bij dit Protocol kunnen op een zitting van het Uitvoerend Orgaan, overeenkomstig door het Uitvoerend Orgaan uit te werken en aan te nemen regels en voorwaarden, besluiten of twee of meer Partijen gezamenlijk uitvoering kunnen geven aan de in Bijlage II uiteengezette verplichtingen. Deze regels en voorwaarden dienen de nakoming van de in het tweede lid van dit artikel verwoorde verplichtingen te garanderen en tevens de verwezenlijking van de in het eerste lid van dit artikel verwoorde milieudoelstellingen te bevorderen.
8. De Partijen zullen, met inachtneming van het resultaat van de eerste toetsing ingevolge artikel 8 en uiterlijk een jaar na de afronding van die toetsing, onderhandelingen aangaan inzake verdere verplichtingen ter vermindering van de emissies.
 Art.    3 . Uitwisseling van technologie.
1. De Partijen vergemakkelijken, in overeenstemming met hun nationale wetten, voorschriften en gewoonten, de uitwisseling van technologieën en technieken, waaronder die welke zijn gericht op verhoging van het energierendement, het gebruik van duurzame energie en de verwerking van laagzwavelige brandstoffen, ter vermindering van zwavelemissies, met name door het bevorderen van :
a) commerciële uitwisseling van beschikbare technologie;
b) rechtstreekse contacten en samenwerking tussen industrieën, met inbegrip van gezamenlijke ondernemingen (joint ventures);
c) uitwisseling van informatie en ervaring;
d) verlening van technische bijstand.
2. Ter bevordering van de in het eerste lid van dit artikel genoemde activiteiten scheppen de Partijen gunstige voorwaarden door contacten en samenwerking te vergemakkelijken tussen daarvoor in aanmerking komende organisaties en personen in de particuliere en de publieke sector die in staat zijn technologie, ontwerp- en constructiediensten, apparatuur of financiële middelen ter beschikking te stellen.
3. De Partijen vangen uiterlijk zes maanden na de datum van inwerkingtreding van dit Protocol aan met de bestudering van procedures om gunstigere voorwaarden te scheppen voor de uitwisseling van technologie ter vermindering van zwavelemissies.
 Art.    4 . Nationale strategieën, beleidslijnen, programma's, maatregelen en informatie.
1. Teneinde haar verplichtingen ingevolge artikel 2 na te komen, neemt elke Partij :
a) uiterlijk zes maanden nadat dit Protocol in werking is getreden, nationale strategieën, beleidslijnen en programma's aan; en
b) nationale maatregelen en past zij deze toe,
ter beheersing en vermindering van haar zwavelemissies.
2. Elke Partij verzamelt en houdt informatie bij over :
a) de feitelijke niveaus van zwavelemissies en van omgevingsconcentraties en deposities van geoxydeerde zwavelverbindingen en andere verzurende verbindingen, waarbij de Partijen binnen de geografische reikwijdte van het EMEP rekening houden met het werkplan van het EMEP; en
b) de effecten van deposities van geoxydeerde zwavelverbindingen en andere verzurende verbindingen.
 Art.    5 . Rapportage.
1. Elke Partij verstrekt, via de Uitvoerend Secretaris van de Commissie, met een door het Uitvoerend Orgaan vastgestelde regelmaat, aan het Uitvoerend Orgaan informatie over :
a) de uitvoering van nationale strategieën, beleidslijnen, programma's en maatregelen, bedoeld in artikel 4, eerste lid;
b) de niveaus van nationale jaarlijkse zwavelemissies in overeenstemming met de door het Uitvoerend Orgaan aangenomen richtlijnen, die emissiegegevens bevatten voor alle relevante categorieën bronnen; en
c) de nakoming van andere verplichtingen die zij ingevolge dit Protocol is aangegaan,
in overeenstemming met een tijdens een zitting van het Uitvoerend Orgaan door de Partijen aan te nemen besluit betreffende vorm en inhoud. De bewoordingen van dit besluit worden indien nodig nader bezien teneinde na te gaan of er aanvullende elementen zijn betreffende de vorm en/of de inhoud van de informatie die in de rapportage moeten worden opgenomen.
2. Elke Partij binnen de geografische reikwijdte van het EMEP verstrekt, via de Uitvoerend Secretaris van de Commissie, met een door het Bestuursorgaan van het EMEP vastgestelde, en tijdens een zitting van het Uitvoerend Orgaan door de Partijen goedgekeurde regelmaat, aan het EMEP informatie over de niveaus van zwavelemissies met oplossend vermogen, wat tijd en ruimte betreft, als aangegeven door het Bestuursorgaan van het EMEP.
3. Tijdig voor elke jaarlijkse zitting van het Uitvoerend Orgaan verstrekt het EMEP informatie over :
a) omgevingsconcentraties en de depositie van geoxydeerde zwavelverbindingen; en
b) berekeningen van de zwavelbudgetten.
Partijen in gebieden buiten de geografische reikwijdte van het EMEP stellen soortgelijke informatie beschikbaar indien het Uitvoerend Orgaan daarom verzoekt.
4. Het Uitvoerend Orgaan draagt, in overeenstemming met artikel 10, tweede lid, letter b, van het Verdrag zorg voor het opstellen van informatie voor de gevolgen van deposities van geoxydeerde zwavelverbindingen en andere verzurende verbindingen.
5. De Partijen dragen op zittingen van het Uitvoerend Orgaan zorg voor het opstellen, met regelmatige tussenpozen, van herziene informatie over berekende en internationaal geoptimaliseerde toedeling voor emissievermindering aan de Staten binnen de geografische reikwijdte van het EMEP, met geïntegreerde evaluatiemodellen, teneinde, voor de toepassing van artikel 2, eerste lid, van dit Protocol het verschil tussen de feitelijke deposities van geoxydeerde zwavelverbindingen en de waarden van de kritische belasting verder te verkleinen.
 Art.    6 . Onderzoek, ontwikkeling en monitoring.
De Partijen stimuleren het onderzoek, de ontwikkeling, de monitoring en de samenwerking met betrekking tot :
a) de internationale harmonisering van methoden voor de vaststelling van kritische belastingen en kritische niveaus en het uitwerken van procedures voor bedoelde harmonisering;
b) de verbetering van monitoringtechnieken en -systemen en van modellen voor de verplaatsing, de concentraties en de depositie van zwavelverbindingen;
c) strategieën voor de verdere vermindering van zwavelemissies gebaseerd op kritische belastingen en kritische niveaus, alsmede op technische ontwikkelingen, en de verbetering van geïntegreerde evaluatiemodellen ter berekening van internationaal geoptimaliseerde toedeling voor emissievermindering, rekening houdend met een billijke verdeling van de bestrijdingskosten;
d) inzicht in de bredere gevolgen van zwavelemissies voor de gezondheid van de mens, het milieu, in het bijzonder verzuring, en materialen, waaronder historische en culturele monumenten, rekening houdend met het verband tussen zwaveloxiden, stikstofoxiden, ammoniak, vluchtige organische verbindingen en ozon in de troposfeer;
e) technologieën ter bestrijding van emissies en technologieën en technieken ter verhoging van het energierendement, energiebesparing en uitbreiding van het gebruik van duurzame energie;
f) de economische evaluatie van de uit de vermindering van zwavelemissies voortvloeiende baten voor het milieu en de gezondheid van de mens.
 Art.    7 . Naleving.
1. Hierbij wordt een Implementatiecomité ingesteld, dat is belast met de toetsing van de implementatie van dit Protocol en de nakoming door de Partijen van hun verplichtingen. Het brengt verslag uit aan de Partijen op zittingen van het Uitvoerend Orgaan en doet de Partijen aanbevelingen die het passend acht.
2. Na bestudering van een rapport, en eventuele aanbevelingen, van het Implementatiecomité kunnen de Partijen, rekening houdend met de omstandigheden van een kwestie en in overeenstemming met de verdragspraktijk, een besluit nemen over en oproepen tot het nemen van maatregelen om volledige naleving van het Protocol te bewerkstelligen, met inbegrip van maatregelen om een Partij bij te staan bij de naleving van het Protocol, en de doestellingen van dit Protocol te bevorderen.
3. De Partijen nemen, op de eerste zitting van het Uitvoerend Orgaan na de inwerkingtreding van dit Protocol, een besluit waarbij de structuur en de taken van de Toepassingscommissie, alsmede procedures voor haar toetsing van de naleving, worden vastgesteld.
4. De toepassing van de procedure betreffende de naleving laat de bepalingen van artikel 9 van dit Protocol onverlet.
 Art.    8 . Toetsingen door de Partijen op zittingen van het Uitvoerend Orgaan.
1. Op zittingen van het Uitvoerend Orgaan toetsen de Partijen, overeenkomstig artikel 10, tweede lid, letter a, van het Verdrag, de door de Partijen en het EMEP verstrekte informatie, de gegevens betreffende de gevolgen van deposities van zwavelverbindingen en andere verzurende verbindingen en de verslagen van het Implementatiecomité, bedoeld in artikel 7, eerste lid, van dit Protocol.
2. a) Op zittingen van het Uitvoerend Orgaan onderwerpen de Partijen de verplichtingen op grond van dit Protocol aan een toetsing, met inbegrip van :
i) hun verplichting met betrekking tot hun berekende en internationaal geoptimaliseerde toedelingen voor emissievermindering, bedoeld in artikel 5, vijfde lid, en
ii) de adequaatheid van de verplichtingen en de gemaakte vorderingen bij de verwezenlijking van de doelstellingen van dit Protocol;
b) Bij de toetsingen dient rekening te worden gehouden met de beste beschikbare wetenschappelijke gegevens over verzuring, waaronder evaluaties van kritische belastingen, technologische ontwikkelingen, veranderende economische omstandigheden en de nakoming van verplichtingen inzake emissieniveaus;
c) In de context van deze toetsingen stelt elke Partij waarvan de verplichtingen inzake de plafonds voor zwavelemissies uit hoofde van Bijlage II bij dit Protocol niet in overeenstemming zijn met de berekende en internationaal geoptimaliseerde toedelingen voor emissievermindering voor die Partij, vereist om het verschil tussen de deposities van zwavel in 1990 en de kritische zwaveldeposities binnen de geografische reikwijdte van het EMEP met ten minste 60 % te verkleinen, alles in het werk om herziene verplichtingen op zich te nemen;
d) De procedures, de methoden en het tijdschema voor deze toetsingen worden nader bepaald door de Partijen op een zitting van het Uitvoerend Orgaan. De eerste toetsing dient in 1997 te zijn afgerond.
 Art.    9 . Beslechting van geschillen.
1. In geval van een geschil tussen twee of meer Partijen betreffende de uitlegging of toepassing van dit Protocol, streven de betrokken Partijen naar beslechting van het geschil door middel van onderhandelingen of op een andere vreedzame wijze van hun eigen keuze. De partijen bij het geschil stellen het Uitvoerend Orgaan in kennis van hun geschil.
2. Bij de bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring van dan wel toetreding tot dit Protocol, of op enig tijdstip daarna, kan een Partij die geen regionale organisatie voor economische integratie is, in een schriftelijke bij de depositaris ingediende akte verklaren dat zij, met betrekking tot een geschil betreffende de uitlegging of toepassing van het Protocol, beide onderstaande wijzen van geschillenbeslechting, of één daarvan, ipso facto en zonder overeenkomst als dwingend erkent ten opzichte van elke Partij die dezelfde verplichting aanvaardt :
a) voorlegging van het geschil aan het Internationale Gerechtshof;
b) arbitrage in overeenstemming met procedures, zo spoedig mogelijk door de Partijen op een zitting van het Uitvoerend Orgaan aan te nemen in een bijlage inzake arbitrage.
Een Partij die een regionale organisatie voor economische integratie is, kan een verklaring van gelijke strekking afleggen met betrekking tot arbitrage in overeenstemming met de in letter b hierboven bedoelde procedures.
3. Een ingevolge het tweede lid hierboven afgelegde verklaring blijft van kracht totdat zij overeenkomstig haar bepalingen haar geldigheid verliest dan wel tot drie maanden nadat een schriftelijke kennisgeving van opzegging is nedergelegd bij de depositaris.
4. Een nieuwe verklaring, een kennisgeving van opzegging of het verlies van de geldigheid van een verklaring zijn op generlei wijze van invloed op de procedure voor het Internationale Gerechtshof of het scheidsgerecht, tenzij de partijen bij het geschil anders overeenkomen.
5. Indien de partijen bij het geschil, behalve ingeval de betrokken partijen dezelfde wijze van geschillenbeslechting krachtens het tweede lid hebben aanvaard, er na twaalf maanden te rekenen vanaf de kennisgeving van de ene Partij aan de andere dat tussen hen een geschil bestaat, niet in zijn geslaagd hun geschil te beslechten op de in het eerste lid hierboven bedoelde wijzen, wordt het geschil op verzoek van één van de Partijen bij het geschil onderworpen aan conciliatie.
6. Voor de toepassing van het vijfde lid wordt een conciliatiecommissie gevormd. De commissie bestaat uit een gelijk aantal leden, benoemd door elke betrokken Partij of, wanneer bij de conciliatie betrokken Partijen een zelfde belang hebben, door de groep die dat zelfde belang heeft, en een voorzitter, gekozen door de aldus benoemde leden gezamenlijk. De commissie doet uitspraak in de vorm van een aanbeveling, die de Partijen te goeder trouw in overweging nemen.
 Art.    10 . Bijlagen.
De Bijlagen bij dit Protocol vormen een integrerend deel van dit Protocol. De Bijlagen I en IV dragen het karakter van een aanbeveling.
 Art.    11 . Wijzigingen en aanpassingen.
1. Elke Partij kan wijzigingen op dit Protocol voorstellen. Elke Partij bij het Verdrag kan een aanpassing van Bijlage II bij dit Protocol voorstellen, door daaraan haar naam toe te voegen, te zamen met de emissieniveaus, de plafonds voor zwavelemissies en het percentage van de emissievermindering.
2. Deze voorgestelde wijzigingen en aanpassingen worden schriftelijk ingediend bij de Uitvoerend Secretaris van de Commissie, die ze bekendmaakt aan alle Partijen. De Partijen bespreken de voorgestelde wijzigingen en aanpassingen op de eerstvolgende zitting van het Uitvoerend Orgaan, op voorwaarde dat deze voorstellen ten minste 90 dagen van tevoren door de Uitvoerend Secretaris aan de Partijen zijn toegezonden.
3. Wijzigingen op dit Protocol en op de Bijlagen II, III en V dienen bij consensus te worden aangenomen door de Partijen die aanwezig zijn op een zitting van het Uitvoerend Orgaan, en worden voor de Partijen die ze hebben aanvaard van kracht op de negentigste dag na de datum waarop tweederde van de Partijen haar akte van aanvaarding daarvan heeft nedergelegd bij de depositaris. Voor elke andere Partij worden wijzigingen van kracht op de negentigste dag na de datum waarop die Partij haar akte van aanvaarding daarvan heeft nedergelegd.
4. Wijzigingen op de Bijlagen bij dit Protocol, behoudens de in het derde lid hierboven genoemde Bijlagen, dienen bij consensus te worden aangenomen door de Partijen die aanwezig zijn op een zitting van het Uitvoerend Orgaan. Na het verstrijken van negentig dagen na de datum van bekendmaking daarvan door de Uitvoerend Secretaris van de Commissie wordt een wijziging op bedoelde Bijlagen van kracht voor de Partijen die geen kennisgeving als bedoeld in het vijfde lid van dit artikel hebben ingediend bij de depositaris, op voorwaarde dat ten minste zestien Partijen niet een zodanige kennisgeving hebben ingediend.
5. Elke Partij die een wijziging op een Bijlage, behoudens een in het derde lid van dit artikel genoemde Bijlage, niet kan goedkeuren, stelt de depositaris hiervan schriftelijk in kennis binnen negentig dagen na de datum van bekendmaking van de aanneming. De depositaris stelt alle Partijen onverwijld in kennis van de ontvangst van zodanige kennisgevingen. Een Partij kan te allen tijde een aanvaarding in de plaats stellen van haar eerdere kennisgeving, en na nederlegging van een akte van aanvaarding bij de depositaris wordt de wijziging op die Bijlage dan terstond van kracht voor die Partij.
6. Aanpassingen van Bijlage II dienen bij consensus te worden aangenomen door de Partijen die aanwezig zijn op een zitting van het Uitvoerend Orgaan en worden voor alle Partijen bij dit Protocol van kracht op de negentigste dag na de datum waarop de Uitvoerend Secretaris van de Commissie die Partijen schriftelijk in kennis stelt van de aanneming van de aanpassing.
 Art.    12 . Ondertekening.
1. Dit Protocol staat open voor ondertekening te Oslo op 14 juni 1994, vervolgens op de zetel van de Verenigde Naties te New York tot 12 december 1994 door Staten die lid zijn van de Commissie, alsmede Staten die een raadgevende status bij de Commissie hebben, overeenkomstig paragraaf 8 van resolutie 36 (IV) van de Economische en Sociale Raad van 28 maart 1947, en door regionale organisaties voor economische integratie, opgericht door soevereine Staten die lid zijn van de Commissie, die bevoegd zijn te onderhandelen over verdragen met betrekking tot onder dit Protocol vallende aangelegenheden en deze verdragen te sluiten en toe te passen, mits de betrokken Staten en organisaties Partij bij het Verdrag zijn en zijn vermeld in Bijlage II.
2. Deze regionale organisaties voor economische integratie oefenen, wanneer het aangelegenheden betreft die onder hun bevoegdheden vallen, zelf de rechten uit en vervullen zelf de taken die door dit Protocol aan hun lidstaten worden toegekend. In deze gevallen mogen de lidstaten van deze organisaties deze rechten niet afzonderlijk uitoefenen.
 Art.    13 . Bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring en toetreding.
1. Dit Protocol behoeft bekrachtiging, aanvaarding of goedkeuring door de ondertekenaars.
2. Dit Protocol staat met ingang van 12 december 1994 open voor toetreding door de Staten en organisaties die voldoen aan de eisen van artikel 12, eerste lid.
 Art.    14 . Depositaris.
De akten van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding worden nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, die de taken van depositaris verricht.
 Art.    15 . Inwerkingtreding.
1. Dit Protocol treedt in werking op de negentigste dag volgend op de datum waarop de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding is nedergelegd.
2. Voor elke in artikel 12, eerste lid, bedoelde Staat of organisatie die dit Protocol bekrachtigt, aanvaardt of goedkeurt of hiertoe toetreedt na de nederlegging van de zestiende akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding, treedt het Protocol in werking op de negentigste dag volgend op de datum van nederlegging door deze Partij van haar akte van bekrachtiging, aanvaarding, goedkeuring of toetreding.
 Art.    16 . Opzegging.
Vijf jaar na de datum waarop dit Protocol voor een Partij in werking is getreden, kan deze Partij dit Protocol te allen tijde opzeggen door middel van een schriftelijke kennisgeving aan de depositaris. De opzegging wordt van kracht op de negentigste dag na de datum waarop de depositaris de kennisgeving heeft ontvangen, of op een in de kennisgeving van opzegging aangegeven latere datum.
 Art.    17 . Authentieke teksten.
Het origineel van dit Protocol, waarvan de Engelse, de Franse en de Russische tekst gelijkelijk authentiek zijn, wordt nedergelegd bij de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties.
Ten blijke waarvan de ondergetekenden, daartoe naar behoren gemachtigd, dit Protocol hebben ondertekend.
Gedaan te Oslo op de veertiende juni 1994.
 Bijlagen.
 Art.    N1 . Bijlage I. - Kritische zwaveldepositie (5-percentiel in centigram zwavel per vierkante meter per jaar).
(Bijlage niet opgenomen om technische redenen. Zie B.St. 13-12-2000, blz. 41599).
 Art.    N2 . Bijlage II. - Plafonds voor zwavelemissies en percentuele emissieverminderingen.
Met de in de onderstaande tabel opgenomen plafonds voor zwavelemissies wordt invulling gegeven aan de in artikel 2, lid 2 en lid 3, van dit Protocol bedoelde verplichtingen. De vermelde emissieniveaus voor 1980 en 1990 en de percentuele emissieverminderingen zijn alleen ter informatie gegeven.

Emissieniveaux kt

Plafonds voor

 Percentuele

 SO2 per jaar

 zwavelemissies a/ kt
emissie-

 SO2 per jaar

 verminderingen

(basisjaar 1980)b/

 1980

 1990

2000

2005
 2010

2000
 2005
 2010
Belgie

828

443

 248

 232

215

70

 72

 74
Bulgarije

 2 050

2 020
 1 374
 1 230
1 127

33

 40

 45
Canada-

 4 614

3 700
 3 200

 30
 Nationaal-
 3 245

1 750

 46
 SOMA
Denemarken

451

180

90

 80
Duitsland

 7 949

5 803
 1 300

 990

 83

 87
Finland

 584

260

 116

 80
Frankrijk

 3 348

1 202

 868

 770

737

74

 77

 78
Griekenland

 400

510

 595

 580

570

 0

3

4
Hongarije

 1 632

1 010

 989

 816

653

45

 50

 60
Ierland

 222

168

 155

 30
Italie

3 800

1 330
 1 042

 65

 73
Kroatie

 150

160

 133

 125

117

11

 17

 22
Liechten-

 0,4

0,1

 0,1

 75
 stein
Luxemburg

24

 10

 58
Nederland

 466

207

 106

 77
Noorwegen

 142

 54

34

 76
Oekraine

3 850

2 310

 40
Oostenrijk

397

 90

78

 80
Polen

 4 100

3 210
 2 583
 2 173
1 397

37

 47

 66
Portugal

266

284

 304

 294

0

3
Russische

 7 161

4 460
 4 440
 4 297
4 297

38

 40

 40
 Fed. c/
Slovenie

235

195

 130

94

 71

45

 60

 70
Slowakije

 843

539

 337

 295

240

60

 65

 72
Spanje

3 319

2 316
 2 143

 35
Tsjech.

 2 257

1 876
 1 128

 902

632

50

 60

 72
 Rep.
Ver. Kon.

 4 898

3 780
 2 449
 1 470

980

50

 70

 80
Wit-Rusland

 740

456

 400

370

38

 46

 50
Zweden

507

130

 100

 80
Zwitserland

 126

 62

60

 52
Eur. Gem.

25 513

9 598

 62
a/ Indien, in een bepaald jaar vóór 2005, een Partij constateert dat zijn, als gevolg van een bijzonder koude winter, een bijzonder droge zomer en een onvoorzien, tijdelijk capaciteitsverlies in de stroomvoorziening, hetzij in eigen land, hetzij in een buurland, niet aan haar in deze bijlage aangegeven verplichtingen kan voldoen, kan zij deze verplichtingen nakomen door haar nationale zwavelemissies voor het betrokken jaar, het daaraan voorafgaande jaar en het daaropvolgende jaar te moddelen, mits het emissieniveau in geen van die jaren de grenswaarde voor zwavelemissies met meer dan 20 % overschrijdt.
De reden voor een overschrijding in een bepaald jaar en de methode die wordt gebruikt voor de berekening van het driejarig gemiddelde moeten gemeld bij het Omplementatiecomité.
b/ De voor Griekenland en Portugal vermelde percentuele emissieverminderingen zijn gebaseerd op de voor het jaar 2000 aangegeven plafonds voor zwavelemissies.
c/ Het europese deel binnen het EMEP-Gebied.
 Art.    N3 . Bijlage III. - Aanwijzing van beheersgebieden voor zwaveloxiden (SOMA'S).
Ten behoeve van dit Protocol wordt het volgende SOMA afgebakend :
SOMA in Zuidoost-Canada.
Het betreft een gebied van 1 miljoen km2 dat het gehele grondgebied omvat van de provincies Prince Edward Island, Nova Scotia en New Brunswick, het gehele grondgebied van de provincie Quebec ten zuiden van een rechte lijn tussen Havre-St. Pierre aan de noordkust van de Golf van Saint Lawrence en het punt waar de grens tussen Quebec en Ontario de kustlijn van James Bay snijdt, alsmede het gehele grondgebied van de provincie Ontario ten zuiden van een rechte lijn tussen het punt waar de grens tussen Ontario en Quebec de kustlijn van James Bay snijdt en de Nipigonrivier dicht bij de noordkust van het Bovenmeer.
 Art.    N4 . Bijlage IV. - Technologieën voor beheersing van zwavelemissies uit stationaire bronnen.
I. INLEIDING.
1. Deze bijlage heeft tot doel een richtsnoer te geven bij de vaststelling van de keuzen en technologieën voor de beheersing van zwavel ter nakoming van de verplichtingen van het huidige Protocol.
2. De bijlage is gebaseerd op de informatie over algemene keuzemogelijkheden voor de vermindering van zwavelemissies en met name over de resultaten en de kosten van de technologie voor emissiebeheersing die is opgenomen in de officiële documentatie van het Uitvoerend Orgaan en de daaraan ondergeschikte lichamen.
3. Tenzij anders aangegeven worden de opgesomde verminderingsmaatregelen, op basis van een in de meeste gevallen jarenlange praktijkervaring, geacht de best beschikbare technologieën te zijn die het meest gangbaar zijn en economisch het meest verantwoord zijn. Gezien het feit dat steeds meer ervaring wordt opgedaan met de toepassing van tot een lage emissie leidende maatregelen en technologieën in nieuwe installaties, alsook met de aanpassing van bestaande installaties, zal deze bijlage echter regelmatig moeten worden herzien.
4. Hoewel in de bijlage een aantal, qua kosten en doeltreffendheid sterk uiteenlopende, maatregelen en technologieën is opgenomen, mag zij echter niet als een uitputtende opsomming van de beschikbare beheersingsmogelijkheden worden beschouwd. Bovendien hangt de keuze van beheersingsmaatregelen en -technologieën voor elk bijzonder geval af van een aantal factoren, waaronder de geldende wet- en regelgeving, en, in het bijzonder, de aan de beheersingstechnologie gestelde eisen, de structuur van de primaire-energievoorziening, de industriële infrastructuur, de economische omstandigheden en de specifieke situatie in de betrokken installatie.
5. De bijlage heeft hoofdzakelijk betrekking op de beheersing van de emissies van zwaveloxiden, namelijk zwaveloxide (SO2 ) en zwaveltrioxide (SO3), dit laatste uitgedrukt als SO2. Het aandeel van zwavel uitgestoten als zwaveloxiden, of andere zwavelverbindingen vanuit processen waarbij geen verbranding optreedt, en vanuit andere bronnen, is klein vergeleken met zwavelemissies vanuit verbranding.
6. Wanneer maatregelen of technologieën worden gepland voor zwavelbronnen die ook andere stoffen uitstoten, met name stikstofoxiden (NOX), deeltjes, zware metalen en vluchtige organische stoffen (VOS), verdient het aanbeveling deze in samenhang met op specifieke verontreinigende stoffen gerichte beheersingsmethoden te beschouwen teneinde het totale bestrijdingseffect te maximaliseren en de inwerking op het milieu tot een minimum te beperken, en met name de verplaatsing van luchtverontreinigingsproblemen naar andere media (zoals afvalwater en vast afval) te voorkomen.
II. BELANGRIJKE STATIONAIRE BRONNEN VAN ZWAVELEMISSIES.
7. Verbranding van fossiele brandstoffen is de belangrijkste bron van antropogene zwavelemissies uit stationaire bronnen. Daarnaast kunnen enkele processen waarbij geen verbranding optreedt, aanzienlijk tot de emissies bijdragen.
De belangrijkste categorieën stationaire bronnen, op basis van EMEP/CORINAIR'90, omvatten :
i) Openbare elektriciteitscentrales, warmte/krachtkoppeling en stads/blokverwarming :
a) stoomketels;
b) stationaire verbrandingsturbines en inwendige-verbrandingsmotoren;
ii) Verbrandingsinstallaties ten behoeve van winkel-, kantoor- en woonruimten :
a) bedrijfsketels;
b) verwarmingsinstallaties in woningen;
iii) industriële verbrandingsinstallaties en processen waarbij verbranding optreedt :
a) stoomketels en procesfornuizen;
b) processen, bv metallurgische bewerkingen zoals roosten en sinteren, cokesovens, verwerking van titaandioxide (TiO2), enz;
c) pulpproductie;
iv) Processen waarbij geen verbranding optreedt, bv produktie van zwavelzuur, specifieke organische syntheseprocessen, behandeling van metalen oppervlakken;
v) Winning, be/verwerking en distributie van fossiele brandstoffen;
vi) Afvalbehandeling en -verwijdering, bv thermische behandeling van stedelijk en industrieel afval.
8. Uit de gegevens (1990) voor het ECE-gebied als geheel blijkt dat circa 88 % van de totale zwavelemissies afkomstig is van de diverse verbrandingsprocessen (20 % van industriële verbrandingsprocessen), 5 % van productieprocessen en 7 % van olieraffinaderijen. De elektriciteitsproductie is in veel landen de belangrijkste afzonderlijke veroorzaker van zwavelemissies. In sommige landen draagt de industriële sector (inclusief raffinaderijen) eveneens in sterke mate bij aan de SO2-uitstoot. Hoewel de emissies van raffinaderijen in het ECE-gebied betrekkelijk gering zijn, hebben zij een grote invloed op de zwavelemissies uit andere bronnen door de in de olieproducten aanwezige zwavel. Normaal blijft 60 % van de hoeveelheid zwavel in de ruwe olie achter in de geraffineerde producten, wordt 60 % teruggewonnen als zuivere zwavel en ontsnapt 10 % via de schoorsteen.
III. ALGEMENE MOGELIJKHEDEN VOOR VERMINDERING VAN DE DOOR VERBRANDING VEROORZAAKTE ZWAVELEMISSIES.
9. Algemene mogelijkheden voor vermindering van de zwavelemissies zijn :
i) Maatregelen voor energiebeheer : (De mogelijkheden (i) (a) en (b) zijn verwerkt in de energiestructuur en het energiebeleid van een Partij. Uitvoeringsstadium, efficiëntie en kosten per sector worden hier niet in beschouwing genomen.)
a) energiebesparing.
Rationeel energiegebruik (verbeterde energie- efficiëntie/procesbesturing, warmte/krachtkoppeling en/of beheersing van de vraag) leidt gewoonlijk tot lagere zwavelemissies.
b) samenstelling van het energiepakket.
In het algemeen kunnen zwavelemissies worden verminderd door het aandeel van niet door verbranding vrijkomende vormen van energie (waterkracht, kernenergie, windenergie, enz.) in het energiepakket te verhogen.
Daarbij moet wel met bijkomende milieu-effecten rekening worden gehouden.
ii) Technologische maatregelen :
a) overschakeling op andere brandstoffen.
De omvang van de SO2-emissies bij verbranding houdt rechtstreeks verband met het zwavelgehalte van de gebruikte brandstof.
Overschakeling op een andere brandstof (bv van steenkool met een hoog op steenkool met een laag zwavelgehalte en/of op vloeibare brandstoffen, of van steenkool op gas) leidt tot lagere zwavelemissies, maar er kunnen bepaalde beperkende factoren optreden, zoals de beschikbaarheid van brandstoffen met een laag zwavelgehalte en de mate waarin bestaande verbrandingsinstallaties aan andere brandstoffen kunnen worden aangepast. In veel ECE-landen wordt een aantal op kolen of olie werkende verbrandingsinstallaties vervangen door gasgestookteinstallaties.
Zogenaamde " dual fuel " installaties kunnen overschakeling op andere brandstoffen vergemakkelijken.
b) reiniging van brandstof.
Reiniging van aardgas is een geavanceerde technologie en wordt om operationele redenen op grote schaal toegepast.
Reiniging van procesgas (zuur raffinaderijgas, cokesovengas, biogas, enz.) is eveneens een geavanceerde technologie.
Ook de ontzwaveling van vloeibare brandstoffen (lichte en middelzware fracties) is een technologisch geavanceerd proces.
Ontzwaveling van zware fracties is technisch uitvoerbaar; wel moet rekening worden gehouden met de eigenschappen van de betrokken ruwe olie. Ontzwaveling van het atmosferisch residu (bodemproducten van bij atmosferische druk werkende destillatie-eenheden voor ruwe olie) met het oog op de produkie van stookolie met een laag zwavelgehalte wordt echter niet algemeen toegepast; verwerking van laagzwavelige ruwe olie verdient gewoonlijk de voorkeur. Hydrogenerend kraken en volledige conversie hebben zich tot volwaardige technologieën ontwikkeld; zij combineren een hoge zwavelonttrekking met een verbeterde opbrengst aan lichte producten. Het aantal raffinaderijen waar volledige conversie plaatsvindt is nog beperkt. Karakteristiek voor dit type raffinaderijen is dat 80 à 90 % van de in de ruwe olie aanwezige zwavel wordt teruggewonnen en dat alle residuen omgezet worden in lichte producten of andere verhandelbare producten. Het energieverbruik en de investeringskosten zijn bij dergelijke raffinaderijen echter wel hoger. In tabel I hierna volgend is het typische zwavelgehalte van raffinageproducten aangegeven.
 Art.    1N4 . Tabel I. - Zwavelgehalte van raffinageproducten (S-gehalte in %).

Typische huidige

Verwachten waarden

 voorwaarden

 voor de toekomst
Benzine

0,1

 0,05
Kerosine voor

0,1

 0,01
 straalmotoren
Dieselolie

 0,05 - 0,3

< 0,05
Huisbrandolie

0,01 - 0,2

< 0,1
Stookolie

0,2
- 3,5

< 1
Scheepsdieselolie

0,5
- 1,0

< 0,5
Bunkerolie

 3,0
- 5,0

< 1 (kustgebieden)

 < 2 (volle zee)
Met de bestaande technologieën voor het zuiveren van steenkool kan anorganische zwavel voor circa 50 % (afhankelijk van de eigenschappen van de steenkool), maar organische zwavel in het geheel niet worden verwijderd.
Er worden thans doeltreffender technologieën ontwikkeld, maar deze vergen hogere investeringen en kosten. Daardoor is het rendement van ontzwaveling door reiniging van de steenkool lager dan dat van rookgasontzwaveling. Het is mogelijk dat er specifiek voor een land een optimalisatiepotentieel bestaat voor de beste combinatie van brandstofreiniging en rookgasontzwaveling.
c) geavanceerde verbrandingstechnologieën.
Verbrandingstechnologieën met verbeterd thermisch rendement en verlaagde zwavelemissies omvatten :
wervelbedverbranding (FBC); vastbed (BFBC), circulerend bed (CFBC) en wervelbed onder druk (PFBC);
kolenvergassing/stoom- en gasturbine (KV-STEG) (IGCC); gecombineerde stoomcyclus en gasturbines (CCGT).
Stationaire verbrandingsturbines kunnen worden geïntegreerd in verbrandingssystemen in bestaande conventionele elektriciteitscentrales, waardoor het totale rendement met 5 à 7 % kan worden opgevoerd, met onder andere een aanzienlijke verlaging van de SO2-uitstoot tot gevolg. Ingrijpende aanpassingen aan het bestaande ketelsysteem zijn evenwel niet noodzakelijk.
Wervelbedverbranding is een techniek voor het verbranden van steenkool en bruinkool, maar is ook bruikbaar voor andere vaste brandstoffen zoals petroleumcokes en laagwaardige brandstoffen zoals afval, turf en hout. De emissies kunnen verder worden verlaagd door middel van geïntegreerde verbrandingsregeling in het systeem door toevoeging van kalkkalksteen aan het bedmateriaal. De totale geïnstalleerde FBC-capaciteit bedraagt thans circa 30 000 MWth (250 à 350 installaties), waarvan 8 000 MWth in de klasse installaties met een capaciteit van meer dan 50 MWth.
Het gebruik en/of de verwijdering van de bij dit proces gevormde bijprodukten kan problemen opleveren, en verdere ontwikkeling is vereist.
Het IGCC-proces omvat kolenvergassing en elektriciteitsopwekking in een gecombineerde cyclus in een gas- en stoomturbine. De vergaste kool wordt verbrand in de verbrandingskamer van de gasturbine. Beheersing van de zwavelemissies wordt gerealiseerd door reiniging van het ruwe gas voor de gasturbine met gebruikmaking van geavanceerde technologie. Deze technologie bestaat ook voor zware olieresiduen en bitumenemulsies. De geïnstalleerde capaciteit bedraagt thans circa 1 000 MW (5 installaties).
Aardgasgestookte elektriciteitscentrales met gecombineerde stoom-/gasturbinecyclus die een energie-efficiëntie van ca. 48 à 52 % realiseren zijn thans in het ontwerpstadium.
d) wijzigingen in processen en verbranding.
Van wijzigingen in de verbranding die vergelijkbaar zijn met de maatregelen die met het oog op NOx -emissiebeheersing worden toegepast is geen sprake, aangezien tijdens de verbranding vrijwel alle organisch en/of anorganisch gebonden zwavel oxydeert (een bepaald percentage, dat afhankelijk is van de eigenschappen van de brandstof en de toegepaste verbrandingstechnologie, blijft achter in de as).
In deze bijlage worden de bij conventionele ketels toegepaste processen met behulp van droge additieven beschouwd als proceswijzigingen, aangezien een actieve stof in de verbrandingseenheid wordt gebracht. Uit ervaring is echter gebleken dat bij toepassing van deze processen de thermische capaciteit daalt, de Ca/S-verhouding hoog is en weinig zwavel wordt onttrokken. Ook moet rekening worden gehouden met problemen bij het verdere gebruik van de bijprodukten, zodat deze oplossing doorgaans slechts als een tijdelijke maatregel bruikbaar is, en alleen voor kleinere eenheden (tabel 2).
 Art.    2N4 . Tabel 2. - Zwaveloxide-emissies bij een aantal alternatieve technologieën voor met fossiele brandstoffen werkende stoomketels.

 Onbeheerste emissie

Injectie van additieven
Ontzwavelingsrendement

 tot 60
 (%)
Energie-efficientie e
 (KWel/10.3 m3/uur)

 0,1 - 1
Totale geinstalleerde
 capaciteit (CEE Eur)
(MWth)
Type bijprodukt

 Mengsel van C2-zouten

 en vliegas
Specifieke

 20 - 50
 investering
(Ecu (1990)/kWel)

 mg/m3c/

 g/kWhel

mg/M3c/

g/kWhel
Steenkool d)

 1 000 - 10 000
3,5 - 35
 400 - 4 00

 1,4 - 14
Bruinkool d)

 1 000 - 20 000
4,2 - B4
 400 - 8 000

1,7 - 33,6
Zware stookolie d)

 1 000 - 10 000
2,8 - 28
 400 - 4 000

1,1 - 11

 Reiniging niet

 Wellimann Lord a)

ammoniak b)
Ontzwavelingsrendement
tot 90

 95
 (%)
Energie-efficientie

3 - 10

10 - 95
 (KWel/10.3 m3/uur)
Totale geinstalleerde

 200

2 000
 capaciteit (CEE Eur)
 (MWth)
Type bijprodukt

Ammoniakmeststof

 Zuivere S Zwavelzuur

 (99 % vol)
Speciefieke

230 - 270 e/

 200 - 300 e/
 investering
 (Ecu (1990)/kWel)

 mg/m3c/

 g/kWhel

mgelM3c/

 g/kWhel
Steenkool d)

 < 400

 < 1,4

< 400

< 1,4

 (< 200, 1 % S)
< 0,7

(< 200, 1 % S) < 0,7
Bruinkool d)

 < 400

 < 1,7

< 400

< 1,7

 (< 200, 1 % S)
< 0,8

(< 200, 1 % S) < 0,8
Zware stookolie d)

 < 400

 < 1,1

< 400

< 1,1

 (< 200, 1 % S)
< 0,6

(< 200, 1 % S) < 0,6

 Natte reiniging a)

 Absorptie mbv het

 sproeidroogproces b)
Ontzwavelingsrendement

 95

 tot 90
 (%)
Energie-efficientie

6 - 10

 3 - 6
 (KWel/10.3 m3/uur)
Totale geinstalleerde

 194 000

16 000
 capaciteit (CEE Eur)
 (MWth)
Type bijprodukt

Gyps (slib/afvalwater)

 Mengsel van CaSO3

 1/2 H2O en vliegas
Specifieke

60 - 250

50 - 220
 investering
 (Ecu
(1990)/ kWel)

 mg/m3c/

 g/kWhel

mg/m3c/

g/kWhel
Steenkool d)

 < 400

 < 1,4

< 400

< 1,4

 (< 200, 1 % S)
< 0,7

(< 200, 1 % S) < 0,7
Bruinkool d)

 < 400

 < 1,7

< 400

< 1,7

 (< 200, 1 % S)
< 0,8

(< 200, 1 % S) < 0,8
Zware stookolie d)

 < 400

 < 1,1

< 400

< 1,1

 (< 200, 1 % S)
< 0,6

(< 200, 1 % S) < 0,6

 Geactiveerde kool a)

 Gecombineerde

 katalytische methode

 a)
Ontzwavelingsrendement

 95

95
 (%)
Energie-efficientie

4 - 8

2
 (KWel/10.3 m3/uur)
Totale geinstalleerde

 700

 1 300
 capaciteit (CEE Eur)
 (MWth)
Type bijprodukt

Zuivere S Zwavelzuur

 Zwavelzuur (70 %

(99 % vol)

 gewichts)
Specifieke

 280 - 320 e/ f/

320 - 350 e/ f/
 investering
 (Ecu (1990)/kWel)

 mg/m3c/

 g/kWhel

mg/m3c/

g/kWhel
Steenkool d)

 < 400

 < 1,4

< 400

< 1,4

 (< 200, 1 % S)
< 0,7

(< 200, 1 % S) < 0,7
Bruinkool d)

 < 400

 < 1,7

< 400

< 1,7

 (< 200, 1 % S)
< 0,8

(< 200, 1 % S) < 0,8
Zware stookolie d)

 < 400

 < 1,1

< 400

< 1,1

 (< 200, 1 % S)
< 0,6

(< 200, 1 % S) < 0,6
a/ Voor brandstof met een hoog zwavelgehalte moet het ontzwavelingsrendement worden aangepast. De mogelijkheden hiertoe kunnen variëren naar gelang van het proces. De beschikbaarheid van deze processen bedraagt gewoonlijk 95 %.
b/ Beperkte toepasbaarheid voor brandstoffen met een hoog zwavelgehalte.
c/ Emissie in mg/m3 (STP), droog, 6 % zuurstof voor vaste brandstoffen, 3 % zuurstof voor vloeibare brandstoffen.
d/ De conversiefactor is afhankelijk van de eigenschappen van de brandstof, het specifieke volume van het rookgas en het thermische rendement van die ketel (gebruikte conversielagen (m3/KWh, thermisch rendement : 36 %; steenkool : 3,50; bruinkool : 4,20; zware stookolie : 2,80).
e/ De vermelde specifieke investeringskosten hebben betrekking op een kleine steekproef van installaties;
f/ De vermelde specifieke investeringskosten omvatten ook voorzieningen voor het verwijderen van stikstofoxiden.
Deze tabel is hoofdzakelijk opgesteld ten behoeve van grote stookinstallaties in de openbare sector. De beheersingsmethoden zijn echter ook geldig voor andere sectoren met vergelijkbare rookgassen.
e) processen voor rookgasontwikkeling (FGD).
Met deze processen wordt beoogd reeds gevormde zwaveloxiden te verwijderen; zij worden ook als secundaire maatregelen aangeduid. De geavanceerde technologieën voor rookgasbehandeling zijn alle gebaseerd op de verwijdering van zwavel door middel van natte, droge of semi-droge en katalytische chemische processen.
Om een zo efficiënt mogelijk programma voor vermindering van de zwavelemissies te ontwikkelen naast de onder (i) vermelde maatregelen voor energiebeheer moet een combinatie van onder (ii) aangegeven technologische maatregelen worden overwogen.
In sommige gevallen kunnen methodes voor vermindering van de zwavelemissies ook leiden tot een vermindering van de emissies van CO2, NOX en andere verontreinigende stoffen.
De in elektriciteitscentrales, warmte/kracht- en stadsverwarmingsinstallaties toegepaste processen voor rookgas-behandeling omvatten : natte reiniging met kalk/kalksteen (LWS), het sproeidroogproces (SDA), het Wellman Lord-proces (WL), reiniging met ammoniak (AS) en processen voor de gecombineerde verwijdering van NOx/Sox (gebruik van geactiveerde kool (AC) en gecombineerde katalytische verwijdering van NOx/SOx).
In de sector elektriciteitsopwekking bestaat de geïnstalleerde FGD-capaciteit voor 85 % resp. 10 % uit LWS- en SDA-voorzieningen.
Verschillende nieuwe rookgasontzwavelingsprocessen, zoals droge reiniging met een elektronenbundel (EBDS) en Mark 13A, bevinden zich nog in het proefstadium.
In tabel 2 wordt het rendement van bovenvermelde secundaire maatregelen aangegeven op basis van de met een groot aantal installaties opgedane ervaring De geïnstalleerde capaciteit en het capaciteitsbereik worden eveneens vermeld. Door lokale of met de betrokken installatie samenhangende factoren kan het voorkomen dat van verschillende technologieën voor vermindering van de zwaveluitstoot met vergelijkbare kenmerken een bepaalde technologie in een gegeven geval niet bruikbaar 15.
Tabel 2 vermeldt tevens de marge waarbinnen de investeringskosten voor de onder (ii), c), d) en e), genoemde technologieën zich gewoonlijk bewegen. Bij de toepassing van deze technologieën in individuele gevallen dient er evenwel rekening mee te worden gehouden, dat de met maatregelen voor emissievermindering samenhangende investeringskosten onder andere worden bepaald door de specifieke technologieën die worden toegepast, de benodigde beheersingssystemen, de omvang van de installatie, de mate waarin de zwaveluitstoot moet worden verminderd en het tijdschema voor de geplande onderhoudscycli. De tabel geeft dus alleen een algemene indicatie van de investeringskosten. De investeringskosten voor de aanpassing van bestaande installaties overtreffen doorgaans die voor nieuwe installaties.
IV. BEHEERSINGSTECHNIEKEN VOOR ANDERE SECTOREN.
10. De in punt 9. (ii), a) t/m e), vermelde beheersingstechnieken zijn niet alleen geschikt voor de sector elektriciteitsopwekking, maar ook voor diverse andere sectoren van de industrie. Er is reeds gedurende verschillende jaren praktijkervaring mee opgedaan, in de meeste gevallen in elektriciteitscentrales.
11. De keuze van technologieën ter vermindering van zwavelemissies in de industrie wordt uitsluitend bepaald door de specifieke beperkingen van de in de betrokken sectoren toegepaste processen. In tabel 3 hieronder wordt een overzicht gegeven van een aantal belangrijke bronnen van zwavelemissies en de ter bestrijding daarvan genomen maatregelen.
 Art.    3N4 . Tabel 3.
Bron

 Maatregel
Roosten van non-ferrosulfiden

Het katalytisch procede waarbij

zwavelzuur wordt gevormd (WSA)
Viscoseproduktie

 Dubbel-contactprocede
Zwavelzuurproduktie

Dubbel-contactprocede, verbeterd

rendement
Kraftpulproduktie

Diverse in het proces

geintegreerde maatregelen
12. In de in tabel 3 vermelde sectoren kan gebruik worden gemaakt van in het proces geïntegreerde maatregelen, inclusief verandering van grondstof (indien nodig gecombineerd met een specifiek op de betrokken sector afgestemde rookgasbehandeling), om de zwavelemissies zo doeltreffend mogelijk terug te dringen.
13. Uit de praktijk kunnen de volgende voorbeelden worden gegeven :
a) In nieuwe kraftpulpfabrieken is een emissie van minder dan 1 kg zwavel per ton aan de lucht gedroogde (AD - air dried) pulp haalbaar (Beheersing van de verhouding zwavel/natrium is noodzakelijk, maw zwavel moet in de vorm van neutrale zouten worden verwijderd en er moet gebruik worden gemaakt van zwavelvrij natrium.);
b) In sulfietpulpfabrieken kan eert emissie van 1 tot 1,5 kg zwavel per ton pulp AD worden gerealiseerd;
c) Bij het roosten van sulfiden zijn verwijderingsrendementen van 80 à 99 % gemeld voor installaties met een capaciteit van 10 000 tot 200 000 m3/uur (afhankelijk van het procédé);
d) Bij één bepaalde installatie voor het sinteren vin ijzererts wordt met een FGD-installatie met een capaciteit van 320 000 m3/uur voor het gezuiverde gas een waarde van minder dan 100 mg SOx/Nm3 bij 6 % O2 gehaald;
e) In cokesovens wordt een waarde van minder dan 400 mg SOa/Nrn3 bij 6 % O2 gerealiseerd;
f) installaties voor de productie van zwavelzuur halen een conversiewaarde van meer dan 99 %;
g) Bij geavanceerde Clausinstallaties wordt een ontzwavelingsrendement van meer dan 99 % gehaald.
V. BIJPRODUCTEN EN NEVENEFFECTEN.
14. Naarmate in de landen binnen het ECE-gebied de inspanningen worden opgevoerd om de zwavelemissies uit stationaire bronnen te verminderen, zullen ook de hoeveelheden bijproducten toenemen.
15. Er moet worden gekozen voor methodes waarbij bruikbare bijprodukten ontstaan, en zoveel mogelijk voor methodes die een verhoogd thermisch rendement opleveren en waardoor het afvalverwijderingsprobleem tot een minimum wordt teruggebracht. Hoewel de meeste bijproducten bruikbare of recycleerbare producten zijn zoals gips, ammoniumzouten, zwavelzuur en zwavel, dient rekening te worden gehouden met factoren zoals marktomstandigheden en kwaliteitsnormen. Het gebruik van FBC- en SDA-bijproducten moet worden verbeterd en tevens moet onderzoek worden gedaan naar verdere gebruiksmogelijkheden, aangezien in verschillende landen de beschikbaarheid van stortplaatsen en de geldende verwijderingscriteria een beperkende factor vormen voor de verwijdering van deze producten.
16. De volgende neveneffecten vormen weliswaar geen beletsel voor de toepassing van een bepaalde technologie of methode, maar moeten wel degelijk in de overweging worden betrokken wanneer uit verschillende mogelijkheden voor vermindering van de zwavelemissies kan worden gekozen :
a) flat energiebeslag van de gasbehandelingsprocessen;
b) Corrosie door de vorming van zwavelzuur als gevolg van de reactie van zwaveloxiden met waterdamp;
c) Hoger waterverbruik en de noodzaak meer afvalwater te behandelen;
d) De eisen inzake reagentia;
e) Verwijdering van vast afval.
VI. MONITORING EN RAPPORTAGE.
17. De maatregelen die worden genomen ter uitvoering van nationale strategieën en beleidsplannen voor vermindering van de luchtverontreiniging omvatten : wet- en regelgeving, positieve en negatieve economische prikkels, alsook technologische eisen (beste beschikbare technologie).
18. In het algemeen worden per emissiebronnormen vastgesteld, afhankelijk van de omvang van de installatie, de wijze waarop deze functioneert, de verbrandingstechnologie, het brandstoftype en het feit of het een nieuwe, dan wel een bestaande installatie betreft. Een alternatieve methode bestaat erin een doelstelling voor vermindering van de totale zwavelemissies van een groep bronnen aan te geven en de keuze van de daartoe te nemen maatregelen vrij te laten (" bubble concept ").
19. Om toezicht te houden op de inspanningen die worden gedaan om de zwavelemissies tot de in het kader van nationale wetgeving vastgelegde niveaus te beperken, moet een systeem voor permanente monitoring en rapportage aan de toezichthoudende instanties worden opgezet.
20. Verschillende bewakingssystemen, waarbij zowel continue als incidentele metingen worden uitgevoerd, zijn beschikbaar. De kwaliteitseisen lopen echter uiteen. De metingen moeten worden uitgevoerd door gekwalificeerde instellingen met gebruikmaking van welomschreven meet- en monitoringsystemen. Hiertoe kan een stelsel van certificering de beste garantie bieden.
21. Bij moderne geautomatiseerde monitoringsystemen en procesbeheersingsapparatuur levert rapportage geen problemen op. Het verzamelen van gegevens heeft zich tot een geavanceerde techniek ontwikkeld; de aan de bevoegde instanties te melden gegevens verschillen echter per geval. Voor een betere vergelijkbaarheid moeten de gegevensreeksen en de desbetreffende regelgeving worden geharmoniseerd. Harmonisatie is ook wenselijk voor de kwaliteitsverzekering van meet- en monitoringsystemen. Bij het vergelijken van gegevens dient hiermee rekening te worden gehouden.
22. Om discrepanties en tegenstrijdigheden te voorkomen moet een aantal kernelementen en parameters, waaronder de volgende, duidelijk worden omschreven :
a) Normwaarden uitgedrukt in ppmv, mg/Nm3, g/GJ, kg/uur of kg/ton product. De meeste van deze eenheden moeten worden berekend en worden gespecificeerd voor een bepaalde gastemperatuur, vochtigheidsgraad, druk, zuurstofgehalte of thermische belasting;
b) De periode waarover de normen dienen te worden gemiddeld, uitgedrukt in uren, maanden of jaren;
c) Storingsperioden en de bij storing geldende noodmaatregelen met betrekking tot het overbruggen van de monitoringsystemen of het stilleggen van de installatie;
d) Methodes voor het achteraf bepalen van door een defect aan de apparatuur gemiste of verloren gegane gegevens;
e) De te meten reeks parameters. De informatie die vereist is kan variëren afhankelijk van de aard van het industriële proces. Ook de locatie van het meetpunt binnen het systeem moet worden bepaald.
23. Er moet voor kwaliteitszorg van de metingen worden gezorgd.
 Art.    N5 . Bijlage V. - Grenswaarden voor zwavelemissies en zwavelgehalte.
A. EMISSIEGRENSWAARDEN VOOR BELANGRIJKE STATIONAIRE VERBRANDINGSBRONNEN a)

 i)

 ii)

iii)

 (MWth)

Emissiegrens-

Ontzwavelings-

waarde

 percentage (%)

(mg SO2 Nm3 b/)

50 - 100

 2 000
1. VASTE BRANDSTOFFEN

100 - 500

 2 000 - 400

40 (voor 100 - 167
(op basis van 6 %

 (lineaire

MWth) 40 - 90
 zuurstof in het

 afname)

 (lineaire
 rookgas)

afname voor 167 -

 500 MWth)

 > 500

 400

90

50 - 300

 1 700
2. VLOEIBARE

 300 - 500

 1 700 - 400

90

BRANDSTOFFEN
(op basis van 3 %

(lineaire
 zuurstof in het

afname)
 rookgas)

 > 500

 400

90
3. GASVORMIGE

BRANDSTOFFEN
(op basis van 3 %
 zuurstof in het
 rookgas)
Gasvormige

35
 brandstoffen in
 het algemeen
Vloeibaar gemaakt

5
 gas
Gassen met lage

800
 caloriewaarde verkregen
 door vergassing van
 raffinageresiduen,
 cokesovengas en
 hoogovengas
B. GAZOLIE

Zwavelgehalte (%)
Dieselolie voor voertuigen voor het

0,05
 wegverkeer
Andere typen

 0,2
Nota's.
a) Als richtsnoer stellen de bevoegde instanties voor een installatie mei een voor verschillende brandstoffen geschikte verbrandingseenheid waarin tegelijk twee of meer brandstoftypen worden verstookt, emissiegrenswaarden vast rekening houdend met de voor elke afzonderlijke brandstof geldende emissiegrenswaarde als vermeld in kolom (ii), de mei elke brandstof gerealiseerde warmtetoevoer en, voor raffinaderijen, de relevante specifieke kenmerken van de installatie. Voor raffinaderijen mag deze gecombineerde grenswaarde in geen geval hoger zijn dan 1 700 mg SO2/Nm3.
De grenswaarden gelden met name niet voor de volgende installaties :
- installaties waar de verbrandingsproducten worden gebruikt voor rechtstreekse verwarming, drogen of enige andere behandeling van voorwerpen of materialen, bv herverhittingsovens en ovens voor warmtebehandeling;
- naverbrandingsinstallaties, dwz alle technische apparatuur die ontworpen is om afgassen te zuiveren door verbranding en die niet als een zelfstandige verbrandingsinstallatie wordt gebruikt;
- installaties voor het regenereren van bij het katalytisch kraken gebruikte katalysatoren;
- installaties voor de omzetting van waterstofsulfide in zwavel;
- in de chemische industrie gebruikte reactors;
- cokesbatterijovens;
- windverhitters van hoogovens;
- vuilverbrandingsinstallaties;
- door diesel-, benzine- en gasmotoren of gasturbines aangedreven installaties, ongeacht de gebruikte brandstof.
Wanneer een Partij, wegens het hoge zwavelgehalte van de inheemse vaste vloeibare brandstoffen, niet kan voldoen aan de in kolom (ii) vermelde emissiegrenswaarden, dan kan zij de in kolom (iii) aangegeven ontzwavelingspercentages of een grenswaarde van maximaal 800 mg SO2/Nm3 (zij het bij voorkeur niet hoger dan 650 mg SO2/Nm3) aanhouden. De Partij meldt deze afwijkingen bij het Implementatiecomité in het kalenderjaar waarin zij worden toegepast.
Wanneer twee of meer afzonderlijke nieuwe installaties op zodanige wijze worden gebouwd dat, rekening houdend met technische en economische factoren, de afgassen daarvan naar het oordeel van de bevoegde instantie via een gemeenschappelijke schoorsteen zouden kunnen worden afgevoerd, dan wordt de door die installaties gevormde combinatie beschouwd als een enkele eenheid.
b) Met mg SO2/Nm3 wordt bedoeld de bij een temperatuur van 273° K en een druk van 101,3 kPa gemeten waarde, gecorrigeerd voor het gehalte aan waterdamp.
 Art.  N6. LIJST MET DE GEBONDEN STATEN.
STATEN

ONDERTEKENING

 BEKRACHTIGING

INWERKINGTREDING

 AANVAARDING (A)

 GOEDKEURING (AA)

 TOETREDING (a)
BELGIE

14 juni 1994

 8 november 2000

6 februari 2001
BULGARIJE

 14 juni 1994
CANADA

14 juni 1994

 8 juli 1997

5 augustus 1998
CROATIE

 14 juni 1994

27 april 1999 (A)
26 juli 1999
DENEMARKEN

14 juni 1994

25 augustus 1997

5 augustus 1998

 (AA)
DUITSLAND

 14 juni 1994

 3 juni 1998

1 september 1998
EUROPESE

14 juni 1994

24 april 1998 (AA)
5 augustus 1998
 GEMEENSCHAPPEN
FINLAND

 14 juni 1994

 8 juni 1998 (A)

6 augustus 1998
FRANKRIJK

 14 juni 1994

12 juni 1997 (AA)
 5 augustus 1998
GRIEKENLAND

 14 juni 1994

24 februari 1998

5 augustus 1998
HONGARIJE

9 december 1994
IERLAND

 17 oktober 1994

4 september 1998
 3 december 1998
ITALIE

14 juni 1994

14 september 1998
13 december 1998
LIECHTENSTEIN

 14 juni 1994

27 augustus 1997

5 augustus 1998

 (A)
LUXEMBURG

 14 juni 1994

14 juni 1996

5 augustus 1998
NEDERLAND

 14 juni 1994

30 mei 1995 (A)

 5 augustus 1998
NOORWEGEN

 14 juni 1994

 3 juli 1995

5 augustus 1998
OEKRAINE

14 juni 1994
OOSTENRIJK

14 juni 1994

27 augustus 1998
 25 november 1998
POLEN

 14 juni 1994
RUSSISCHE FEDERATIE 14 juni 1994
SLOVAKIJE

 14 juni 1994

 1 april 1998

 5 augustus 1998
SLOVENIE

14 juni 1994

 7 mei 1998

 5 augustus 1998
SPANJE

14 juni 1994

 7 augustus 1997

5 augustus 1998
TSJECHISCHE

 14 juni 1994

19 juni 1997

5 augustus 1998
 REPUBLIEK
VERENIGD KONINKRIJK 14 juni 1994

17 december 1996

5 augustus 1998
 VAN
 GROOT-BRITTANNIE
 EN NOORD-IERLAND
ZWEDEN

14 juni 1994

19 juli 1995

5 augustus 1998
ZWITSERLAND

 14 juni 1994

23 januari 1998

 5 augustus 1998