text:
Η Αλήθεια που κρύβουν επιμελώς • View topic - Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
Board index ‹ Ελλάς ‹ Ζητήματα νεότερης Ελλάδας (ανά τόπους) - ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ‹ Κυπριακό ζήτημα
Post subject: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:09 Forum Legend
Joined: 30 Oct 2007, 09:47Posts: 1331Location: Εδεσσα
Oι παρούσες σελίδες του ιστορικού Σταύρου Γ. Καρκαλέτσηπροέρχονται από τις Μονογραφίες του περιοδικού Στρατιωτική ιστορία(έκδοση 2002)Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΒΟΛΗΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥΗ αυγή της 20ής Ιουλίου του 1974 σημάδεψε και καθόρισε την πορεία του προκεχωρημένου φυλακί¬ου του ελληνισμού που λέγεται Κύπρος, αλλά και του έθνους μας συνολικά.Μετά από 403 έτη, ο «Αττίλας» ξανακτυπούσε το πολύπαθο «νησί της Αφροδίτης» με τον ίδιο σκοπό: την κατάκτηση. ΄Ηταν το 1571, όταν μετά από πολύμη¬νη και εξαντλητική πολιορκία οι οθωμανικές δυνά¬μεις με επικεφαλής τον Λαλά-Μουσταφά έκαμψαν την ηρωική, αλλά και απεγνωσμένη αντίσταση των υ¬περασπιστών της Αμμοχώστου. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, ο κυπριακός ελληνισμός κατόρθωσε να διατηρήσει αλώβητα τα εθνικά του «χρωμοσώμα¬τα». Οι ιστορικοί νόμοι, όμως, αδίστακτοι και επανα¬λαμβανόμενοι με θαυμαστή νομοτέλεια προέβαλαν ξανά εκείνο το πρωινό της 20ής Ιουλίου 1974, οκτώ χι¬λιόμετρα δυτικά της Κυρήνειας. Στο προσκλητήριο αυτό, το Εθνικό Κέντρο κλήθηκε να υπερασπισθεί όχι απλά την προς ανατολάς έπαλξη του, την Κύπρο, αλλά την ίδια του την τιμή.Κάτω από τις πλέον αντίξοες συνθήκες, οι ΄ Ελλη¬νες προσκλήθηκαν σε νέες Θερμοπύλες, προς επιβε¬βαίωση των πολεμικών τους παραδόσεων και της η¬ρωικής τους ηθικής. Οι συνθήκες, όμως, ήταν αντί¬ξοες εξαιτίας εσωτερικών αλλά και εξωγενών παρα¬γόντων. Η Κύπρος ήταν, και εξακολουθεί να είναι, ο κατεξοχήν εθνικός χώρος, όπου η Ελλάδα είναι δέ¬σμια της γεωγραφίας, λόγω της μεγάλης απόστασης από τη Μεγαλόνησο. Η στρατηγική αποτροπής, η ο¬ποία υλοποιήθηκε το 1964, είχε πλέον «εξατμιστεί», αφού ο εγγυητής της, η ελλαδική μεραρχία, αποσύρ¬θηκε από το νησί τον Δεκέμβριο του 1967. Και το χει¬ρότερο όλων, το έθνος εισερχόταν στον αγώνα βα¬θιά διχασμένο, μέσα από μία αυτοκαταστροφική πο¬ρεία, η οποία κορυφώθηκε και εκφράσθηκε με την εκδήλωση του πραξικοπήματος, πέντε ημέρες πριν από την τουρκική εισβολή. Σε ένα τέτοιο θολό τοπίο, ο κυπριακός ελληνι¬σμός, διαιρεμένος και με τα πολιτικά πάθη οξυμένα όσο ποτέ, εισήλθε στον αγώνα υπέρ βωμών και ε¬στιών. Η ιδεολογικοπολιτική πόλωση τραυμάτισε την ιστορική κρίση και αλήθεια, στρεβλώνοντας την πραγματικότητα. Γράφηκαν και ακούσθηκαν πολλά από το 1974 και μετά, όπως το ότι οι Ελλαδίτες και οι Κύπριοι δεν πολέμησαν τότε. Αυτός ο μύθος θα επι¬χειρηθεί, συν τοις άλλοις, να αντικρουσθεί μέσα από τη μελέτη αυτή.Οι Ελλαδίτες και οι Κύπριοι, οπλίτες και αξιωματι¬κοί, κατήλθαν στον αγώνα έμπλεοι ενθουσιασμού και υψηλού φρονήματος, ιδιαίτερα στην πρώτη φάση της εισβολής, όταν πίστευαν ακλόνητα ότι η Ελλάδα θα επενέβαινε. Κάτω από τις συνθήκες που προανα¬φέρθηκαν, με την εθνική συνοχή και το εσωτερικό μέτωπο διαρρηγμένα, πολέμησαν τότε οι υπερασπι¬στές της Κύπρου. Και με όλες τις παραμέτρους ενα¬ντίον τους, σχεδόν κατόρθωσαν να αναγκάσουν τους Τούρκους σε οπισθοχώρηση. Δυστυχώς, όμως, το αυτοαποκαλούμενο Εθνικό Κέντρο δεν φρόντισε, έστω και την ύστατη ώρα, να δικαιολογήσει τον τίτλο του. Τα «ελληνικά φτερά» παρέμειναν καθηλωμένα στα αεροδρόμια, ενώ θα μπορούσαν να μετατρέ¬ψουν τις ακτές της Κυρήνειας σε τάφο του τουρκι¬κού επεκτατισμού.Μόνοι, λοιπόν, έμειναν και πολέμησαν τον «Αττί¬λα» οι ΄Ελληνες στρατιώτες. Πολλοί έπεσαν, κοινή σπονδή αδελφικού αίματος, κυπριακού και ελλαδι¬κού, στην ελευθερία. ΄Αλλοι αγνοούνται, συμπυκνώνοντας στις μορφές τους την πλέον τραγική διάστα¬ση της μάχης της Κύπρου. Οι υπόλοιποι έμειναν να φέρουν μέσα τους το βαρύ φορτίο της πίκρας για την απώλεια του τόπου, αλλά και των συμπολεμιστών τους.΄Ολοι τους, όμως, έμειναν εκεί. Και πολέμησαν με ηρωισμό, ο οποίος άγγιξε συχνά τα όρια της παρα¬φροσύνης. Γι΄ αυτό και δεν ηττήθηκαν. Οι ΄Ελληνες α¬ξιωματικοί και στρατιώτες ήταν παρόντες στο προ¬σκλητήριο της μάχης και της τιμής, «τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι».
_________________Ει Κύριος μεθ ημών, ουδείς καθ ημών
Ω ξήν, αγγέλεις Λακεδαιμονίοις, ότι τήδε κείμεθα, τοις κείνων ρήμασι (αεί) πειθόμενοι!
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:10 Forum Legend
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Κύπρος, παρότι γεωγραφικά απομονωμένη από τη μητροπολιτική Ελλάδα, αποτέλεσε αναπόσπαστο τμήμα του έθνους από την ΄Υστερη Χαλκοκατία (1500-1050 π.Χ.), κατ' άλλους δε και πρωτύτερα. Ο εκτεταμένος εποικισμός, ο οποίος έλαβε χώρα μετά τον Τρωικό πόλεμο, κατοχύρωσε την εθνική φυσιο¬γνωμία της Κύπρου. Τότε Αχαιοί ήρωες και ηγεμόνες κατέληξαν στο «θαλασσοφίλητο» νησί, ιδρύοντας πόλεις και εφοδιάζοντας τον τόπο με «καύσιμο ύλη» από τη μητρόπολη. ΄Υλη πολιτιστική, πνευματική και, βέβαια, πληθυσμιακή. Το υλικό αυτό αναδείχθηκε στους αιώνες που ακολούθησαν σε «κυματοθραύ¬στη» των εισβολέων και κυριάρχων της Κύπρου και των επιδιώξεων τους για αφελληνισμό. Το διαχρονι¬κό πρόβλημα ασφάλειας του ελληνισμού στο νησί σχετίσθηκε εξαρχής με τη γεωγραφική του θέση, στοιχείο το οποίο ταλαιπωρεί έως σήμερα την, ούτως ή άλλως, άρρηκτα συνδεδεμένη πορεία της Κύπρου και της κυρίως Ελλάδας. Σημειώνεται ενδεικτικά ότι η Κυρήνεια απέχει από τις μικρασιατικές ακτές μόλις 38 ναυτικά μίλια. Αντίθετα, η απόσταση μεταξύ των δύο πλησιέστερων πόλεων Ελλάδας και Κύπρου (Ρό¬δος και Πάφος αντίστοιχα) είναι 245 μίλια, ενώ η Αθήνα απέχει από το νησί περισσότερο από 500 μίλια.Οι δυσχέρειες στην προάσπιση του κυπριακού χώρου ανέκυψαν ήδη από την εποχή της Ιωνικής ε¬πανάστασης κατά των Περσών, στην οποία συμμετεί¬χαν οι Κύπριοι. Αργότερα, η Αθήνα επανειλημμένα κατέβαλε προσπάθειες απελευθέρωσης του νησιού από τον περσικό ζυγό με αποκορύφωμα τη νικηφόρο δράση του Κίμωνα και του αθηναϊκού στόλου, το 450 π.Χ. Οι αναλαμπές, όμως, αυτές δεν κατόρθωσαν να τερματίσουν την περσική κυριαρχία επί της νήσου. Ακόμη και η Αθήνα, στην ακμή της ισχύος της δεν στάθηκε ικανή να επεκτείνει την ηγεμονία της πέραν της Δωδεκανήσου. Ο Ευαγόρας (411 π.Χ,-374 π.Χ.), ο πλέον φημισμέ¬νος Κύπριος βασιλιάς, συνέχισε τους αγώνες κατά των Περσών. Παράλληλα προήγαγε τα ελληνικά γράμματα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να καταστήσει την Κύπρο «ελληνικότερη της Ελλάδος», όπως πολύ εύ¬στοχα διατυπώθηκε. Η προσφορά του Ευαγόρα έ¬γκειται στην κατοχύρωση και διασφάλιση του Ελληνικκού χαρακτήρα της Κύπρου, ιδίως στις πολιτιστικές του πτυχές, ενδυναμώνοντας τους δεσμούς με τον κυρίως ελλαδικό χώρο και ειδικότερα την Αθήνα.Η ελευθερία της Κύπρου καταπατήθηκε επανει¬λημμένα και εξαιτίας της προσπάθειας των Αράβων να επεκταθούν στη Μεσόγειο. Καθ' όλο τον 7ο και 8ο αιώνα μ.Χ., το νησί αποτέλεσε στόχο αραβικών επι¬δρομών και λεηλασιών, (για μικρά διαστήματα μάλι¬στα, περιήλθε στην κατοχή των Αράβων) ενώ μόλις το 965 κατάφερε ο βυζαντινός στρατός να αποκαταστήσει την κυριαρχία της αυτοκρατορίας κατά τρόπο οριστικό.Το 1191 ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος, βασιλιάς της Αγγλίας, αποκλίνοντας από τους στόχους της Γ' Σταυροφορίας κατέλαβε το νησί. ΄Ετσι, η Κύπρος ει¬σήλθε σε ένα σκληρό καθεστώς στο οποίο, εναλλάσσονταν κατακτητές από τη Δύση (Ναϊτες ιππότες, Λουζινιάν, Γενουάτες και Ενετοί), οι οποίοι κατέβα¬λαν σκληρές προσπάθειες εκλατινισμού των κατοί¬κων και εξοβελισμού του ορθόδοξου θρησκευτικού φρονήματος. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878), η Κύπρος όχι μόνο διατηρήθηκε ελληνική, αλ¬λά, με φάρο την Εκκλησία, προσπάθησε να συμμετά¬σχει στην Επανάσταση του 1821. Εκατοντάδες Κύπρι¬οι αγωνιστές προσέτρεξαν και αγωνίσθηκαν στην Πε¬λοπόννησο, στη Στερεά Ελλάδα και αλλού. Ο φόρος αίματος υπήρξε βαρύς: τον Ιούλιο του 1821 οι Οθω¬μανοί εκτέλεσαν τον αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και τους ανώτερους κληρικούς, καθώς και τους περισ¬σότερους προκρίτους. Τα θύματα υπερέβησαν τα 400. ' Ετσι, το νησί απορφανίσθηκε από την ηγεσία του.Κατά την ύστερη Τουρκοκρατία (19ος αιώνας) και ιδιαίτερα μετά το 1850, ενισχύθηκε το εθνικό φρόνη¬μα των Κυπρίων και αποκρυσταλλώθηκε το ενωτικό ι¬δεώδες. Ο ελλαδικός αλυτρωτισμός (η θεωρία της Μεγάλης Ιδέας) μεταγγίσθηκε, εκτός από τα άλλα υ¬πόδουλα τμήματα του έθνους, και στον κυπριακό χώ¬ρο.Στη δεκαετία του 1870, αρχομένης της Αγγλοκρατίας, αναπτερώθηκαν οι ελπίδες του κυπριακού ελληνισμού για εθνική αποκατάσταση. Την περίοδο εκείνη, ήταν χαρακτηριστικό ότι το θέμα της ΄Ενωσης με την Ελλάδα ετίθετο συνεχώς και επιτακτικά, ιδίως εκ μέρους της Εκκλησίας. Οι ΄Αγγλοι κυβερνήτες, ε¬φαρμόζοντας τις οδηγίες του Λονδίνου, ακολουθού¬σαν παρελκυστική τακτική, αρνούμενοι κατ' ουσίαν να δώσουν ψήγματα, έστω, υποσχέσεων. Ταυτόχρονα επιχειρήθηκε ο εξαγγλισμός της δημόσιας ζωής, της διοίκησης και των ηθών με τη δημιουργία μίας ανώ¬τερης κρατικοδίαιτης τάξης, που ήταν πρόθυμη, για ευκαιριακά προνόμια, να υπηρετήσει τους δυνάστες.΄Οταν κατέστη σαφές ότι η αγγλική αποικιοκρατία δεν σκόπευε να ικανοποιήσει το παλλαϊκό αίτημα για ΄Ενωση με την Ελλάδα, το οποίο εκφραζόταν δια συ¬νεχών υπομνημάτων των Κυπρίων και οχλήσεων προς το Λονδίνο, οι αγώνες έλαβαν άλλη μορφή με κορύφωση την αιματηρή εξέγερση του 1931. Κατά τον Β' ΠΠ, παρά τους αυστηρούς περιορισμούς της βρετανικής διοίκησης, αρκετοί εθελοντές από την Κύπρο έφθασαν στην Ελλάδα και πολέμησαν στα βο¬ρειοηπειρωτικά βουνά, φαινόμενο το οποίο είχε επα¬ναληφθεί και στον Πόλεμο του 1897 και στους Βαλ¬κανικούς πολέμους του 1912-13. Χιλιάδες άλλοι ε¬ντάχθηκαν στον Βρετανικό Στρατό, δίνοντας πίστη στις αόριστες υποσχέσεις των ΄Αγγλων για εθνική α¬ποκατάσταση και Ενωση με την Ελλάδα, μετά το πέ¬ρας του πολέμου. Οι ελπίδες των Κυπρίων αναπτε¬ρώθηκαν όταν ο γεωγραφικά πλησιέστερος σ' αυ¬τούς εθνικός χώρος, η Δωδεκάνησος, ενσωματώθη¬κε στο ελληνικό κράτος, το 1947. Επισφράγιση της θέλησης του κυπριακού ελληνι¬σμού για εθνική ολοκλήρωση αποτέλεσε το ιστορικό δημοψήφισμα του Ιανουαρίου του 1950. Περισσότε¬ροι από 215.000 Κύπριοι, επί συνολικά 224.747 ψηφι¬σάντων (ποσοστό 95,7%), τάχθηκαν υπέρ της ΄Ενωσης με την Ελλάδα. Η αδιάλλακτη στάση της Μεγάλης Βρετανίας οδήγησε στον ένοπλο αγώνα και το έπος της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών), (1955 - 1959), το οποίο προσέφερε στο πάνθεον των η¬ρωικών μορφών του ελληνισμού τον Γρηγόρη Αυξε¬ντίου, τον Κυριάκο Μάτση, τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη και τόσους άλλους. Τελικά, στην Κύπρο προσφέρ¬θηκε μία ιδιότυπη ανεξαρτησία, ένα ελλειμματικό από κάθε άποψη (πολιτική, νομική, θεσμική) κρατικό κατασκεύασμα. Το νέο κράτος, που ιδρύθηκε το 1960, δεν ήταν απότοκος της πορείας προς την αυτό διάθεση, όπως αυτή εκφράσθηκε από το δημοψήφι¬σμα και τις θυσίες των Ελλήνων του νησιού, οι οποίοι τότε αποτελούσαν το 77% του πληθυσμού. Αντιθέ¬τως, ήταν ένα νόθο προϊόν, που «γεννήθηκε» υπό την υψηλή εποπτεία της Ουάσιγκτον και του Λονδί¬νου και με τουρκική αυτεπιστασία. Η Κυπριακή Δημο¬κρατία εμπεριείχε εν τη γενέσει της όλα εκείνα τα υ¬βρίδια που θα οδηγούσαν νομοτελειακά στη διάλυ¬ση. Η τουρκοκυπριακή ανταρσία, τα Χριστούγεννα του 1963, η οποία κατέληξε σε αιματηρές συγκρού¬σεις, οδήγησε τους Τουρκοκυπρίους στην εγκατά¬λειψη, βάσει των υποδείξεων της ΄Αγκυρας, του κρα¬τικού συνεταιρισμού. Αποχώρησαν από τη δημόσια διοίκηση και τις υπόλοιπες λειτουργίες του κράτους, οργανώνοντας στους θύλακες τους ανάλογους υποτυπώδεις θεσμούς και στρατό. ΄Ετσι, η ελληνοκυπριακή πλευρά οδηγήθηκε με τη σειρά της στο εγχείρημα σύστασης και οργάνωσης τακτικού στρα¬τού. Πέραν της ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμη Κύπρου), η οποία είχε εγκατασταθεί στο νησί βάσει των συμφω¬νιών Ζυρίχης - Λονδίνου ήδη από το 1960, ξεκίνησε η δημιουργία της Εθνικής Φρουράς, η οποία στελεχώ¬θηκε με Ελλαδίτες αξιωματικούς. Από την άνοιξη του 1964 έως τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, μετα¬φέρθηκε και αναπτύχθηκε υπό συνθήκες μυστικότη¬τας στην Κύπρο μία ελληνική μεραρχία δύναμης 8.500 περίπου ανδρών. Η Μεραρχία «ΜΕΝΕΛΑΟΣ», ό¬πως ονομάσθηκε, αποτελείτο από εννέα τάγματα πε¬ζικού και μία μοίρα καταδρομών, πέραν των μονάδων διοίκησης και μέριμνας. Επικουρείτο από 34 μέσα άρ¬ματα (17 Μ-24 και 17 Μ-47), τα οποία μεταφέρθηκαν επίσης από την Ελλάδα. Παρότι στερείτο ουσιαστι¬κής αεροπορικής κάλυψης, η Μεραρχία ενίσχυε κατά πολύ όχι μόνο τις αμυντικές δυνατότητες επί της νή¬σου, αλλά και τη διαπραγματευτική ισχύ της Ελλάδας προς προώθηση ενωτικής λύσης. ΄Ηταν η πρώτη και, δυστυχώς, η μοναδική περίπτωση έως σήμερα εφαρ¬μογής, από την πλευρά της Αθήνας, υψηλής στρατη¬γικής αποτροπής στο Κυπριακό.Διοικητική «ομπρέλα» των προαναφερθεισών δυνάμεων αποτέλεσε η ΑΣΔΑΚ (Ανωτέρα Στρατιωτική Διοίκηση Αμύνης Κύπρου), η οποία κατάρτισε τα σχέδια άμυνας του νησιού, χωρίζοντας την Κύπρο σε πέντε τομείς, για καθέναν από τους οποίους ήταν υ¬πεύθυνες ισάριθμες Ανώτερες Τακτικές Διοικήσεις υπαγόμενες σ' αυτήν.Η αδικαιολόγητη και για πολλούς εγκληματική α¬πόσυρση της ελληνικής Μεραρχίας από το στρατιω¬τικό καθεστώς της 21ης Απριλίου στο τέλος του 1967, σήμανε την αντίστροφη μέτρηση. Οι προβλη¬ματικές σχέσεις Αθηνών-Λευκωσίας μετατράπηκαν σε αμιγώς εχθρικές. Μερίδα του κυπριακού πολιτι¬κού κόσμου αλλά και της ευρύτερης κυπριακής κοι¬νωνίας, διαισθανόμενη ότι, σε περίπτωση ΄Ενωσης, θα έχανε τοπικά και ευκαιριακά προνόμια, άρχισε να αντιμετωπίζει με καχυποψία την παρουσία των Ελλαδιτών αξιωματικών, έναντι των οποίων καλλιεργείτο κλίμα εχθρότητας ήδη από το 1963.Η πόλωση του κυπριακού λαού σε μακαριακούς και ενωτικούς οδήγησε μετά το 1970 σε εμφυλιοπολεμική κατάσταση. Οι διώξεις του καθεστώτος Μα¬καρίου κατά του παλαιού ενωτικού κόσμου έστρε¬ψαν τους αγωνιστές στον εξτρεμισμό και στον θανά¬σιμο εγκλωβισμό τους στους μηχανισμούς και τις ε¬πιδιώξεις του στρατιωτικού καθεστώτος των Αθη¬νών, του οποίου οι σχέσεις με τον Μακάριο καθίσταντο απροκάλυπτα εχθρικές Καθ' όλο το 1973 παρατηρήθηκε όξυνση των πο¬λιτικών παθών και εκατέρωθεν δραστηριότητες: από τη μία η μακαριακή/κυ6ερνητική πλευρά, η οποία πορευόταν με «όχημα» την αδέσμευτη ανεξαρτησία και στηριζόταν στο «Εφεδρικό Σώμα», στρατιωτική δύ¬ναμη, η οποία υπαγόταν απευθείας στην κυπριακή κυβέρνηση, χωρίς να ανήκει οργανικά ή να ελέγχεται έστω από το ΓΕΕΦ (Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρου¬ράς). Στις αρχές του 1974, το «Εφεδρικό Σώμα» απο¬τελείτο από δύναμη τριών ταγμάτων, τα οποία επάνδρωσαν ακραιφνείς μακαριακοί.Στον αντίποδα υπήρχε η ΕΟΚΑ Β', στην οποία εί¬χαν συσπειρωθεί οι παλαιοί ενωτικοί αγωνιστές, οι ο¬ποίοι εξέφραζαν τη μερίδα εκείνη του κυπριακού λαου που παρέμενε προσκολλημένη στο ιδανικό της ΄Ε¬νωσης. Από ανάλογα αισθήματα εμφορούντο και 700 περίπου αξιωματικοί, οι οποίοι στελέχωναν την Εθνική Φρουρά, χωρίς να παραβλέπεται από την άλλη η ιδεολογική ταύτιση κάποιων εξ αυτών με το καθεστώς της 21ης Απριλίου.Η κρίση εντάθηκε μετά τον θάνατο του στρατηγού Γεωργίου Γρίβα-Διγενή, στις 27 Ιανουαρίου 1974 Η ΕΟΚΑ Β' ελέγχθηκε πλήρως από τους στρατιωτικούς των Αθηνών και συνέχισε την πρακτική των επιθέσεων (συνήθως κατά αστυνομικών σταθμών), των δολιοφθορών και των απαγωγών αντιφρονούντων. Τα γεγονότα εξελίχθηκαν ραγδαία. Η εξάρθρωση δικτύων της ΕΟΚΑ Β', την άνοιξη του 1974 και η σύλληψη υψηλόβαθμων στελεχών της ενίσχυσαν την αυ¬τοπεποίθηση του Μακαρίου και τον ώθησαν στην α¬πόφαση να ελέγξει πλήρως την Εθνική Φρουρά. ΄Ετσι, στις 2 Ιουλίου, με επιστολή του προς την ελληνική κυβέρνηση, προχώρησε σε ανοικτή ρήξη:«Η Εθνική Φρουρά είναι όργανον του κυπριακού κράτους και υπ' αυτού πρέπει να ελέγχεται και ουχί εξ Αθηνών. Η θεωρία περί ενιαίου αμυντικού χώρου Ελλάδος - Κύπρου έχει την συναισθηματικήν πλευ-άν της. Αλλά στην πραγματικότητα, διάφορος είναι η κατάστασις... θα παρεκάλουν όπως ανακληθούν οι στελεχούντες την Εθνικήν Φρουράν αξιωματικοί εξ Ελλάδος. Η παραμονή τους θα είναι επιζήμιος στις σχέσεις Αθηνών και Λευκωσίας... Δεν είμαι διορι¬σμένος νομάρχης ή τοποτηρητής εν Κύπρω της ελ¬ληνικής κυβερνήσεως, αλλ' εκλεγμένος ηγέτης με¬γάλου τμήματος του Ελληνισμού και απαιτώ ανάλογον προς εμέ συμπεριφοράν του Εθνικού Κέ¬ντρου...».
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:11 Forum Legend
Η δεύτερη απόφαση του Μακαρίου, που είχε άμε¬σο αντίκτυπο στη μαχητική ικανότητα της Εθνικής Φρουράς, αφορούσε τη μείωση της δύναμης της κα¬τά το ήμισυ περίπου. Μόλις 20 ημέρες πριν από την εισβολή των Τούρκων, αποφασίστηκε από την κυβέρ¬νηση της Λευκωσίας μείωση της στρατιωτικής θητεί¬ας από τους 24 στους 14 μήνες. Θα απολύονταν άμε¬σα όσοι είχαν συμπληρώσει δεκατετράμηνη θητεία. Η αριθμητική δύναμη της Εθνικής Φρουράς θα συρ¬ρικνωνόταν στους 4.500 -5.000 άνδρες από 11.000 που ήταν μέχρι τότε. Τα τάγματα θα έχαναν το 50-60% των οπλιτών τους, μένοντας τα περισσότερα με 130 -150 άνδρες, ενώ η προβλεπόμενη δύναμη ήταν του¬λάχιστον διπλάσια.Το μέτρο αυτό του Μακαρίου δεν πρόλαβε να υ¬λοποιηθεί, διότι εκδηλώθηκαν το πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή. Δήλωνε, όμως, σαφή υποτίμηση εκ μέρους του της τουρκικής απειλής. Ο υποστράτη¬γος Ευθύμιος Καραγιάννης, αρχηγός της Εθνικής Φρουράς κατά τον «Αττίλα II», πιθανολόγησε σε α¬πόρρητη έκθεση του ότι «...δυνατόν η ημερομηνία της εισβολής να μην υπήρξε τυχαία και η σχετική α¬πόφαση να μην ελήφθη προχείρως. Ο καθορισμός της δυνατόν να οφείλεται στο ότι στις 20 Ιουλίου 1974 θα πραγματοποιείτο απόλυση του ημίσεως πε¬ρίπου της δύναμης της Εθνικής Φρουράς».Εξάλλου, με τη γνωστοποίηση της απόφασης για δραστική μείωση της θητείας, επικράτησε στις μονά¬δες και στους κληρωτούς κλίμα ενθουσιασμού και χαλάρωση της πειθαρχίας. Μέσα σε ένα τέτοιο θολό τοπίο εκδηλώθηκε οργανωμένο και κατευθυνόμενο πραξικόπημα από την Αθήνα, το οποίο όχι μόνο χρη¬σιμοποιήθηκε ως πρόσχημα από την ΄Αγκυρα για να ε¬πέμβει, αλλά μείωσε ταυτόχρονα κατακόρυφα τις ε¬πιχειρησιακές δυνατότητες των ελληνικών δυνάμε¬ων. Αυτό αντανακλούσε τόσο στον ψυχολογικό τομέα (ιδεολογικοπολιτική διάσταση, διχόνοια, μίσος μετα¬ξύ μακαριακών και ενωτικών), όσο και σε καθαρά τα¬κτικό επίπεδο (συμμετοχή και καταπόνηση δυνάμε¬ων στο πραξικόπημα, εκατέρωθεν απώλειες κτλ.)
ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟΗ εκδήλωση του πραξικοπήματος έλαβε χώρα στις 15 Ιουλίου 1974, λίγο μετά τις 08.00. Η τελική του σχεδίαση είχε πραγματοποιηθεί δύο εβδομάδες πριν, σε σύσκεψη των στρατιωτικών στην Αθήνα. Οι στόχοι ήταν αυτοί που σε γενικές γραμμές αποτε¬λούν τους αντικειμενικούς σκοπούς παρόμοιων κινημάτων: το Προεδρικό Μέγαρο, τα κτίρια του ΡΙΚ (Ραδιοφωνικό ΄Ιδρυμα Κύπρου) και της ΑΤΗΚ (Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου), το Αρχηγείο της Αστυνο¬μίας, το Αρχιεπισκοπικό Μέγαρο, ο αερολιμένας Λευ¬κωσίας και αρκετοί αστυνομικοί σταθμοί, στα κρατη¬τήρια των οποίων βρίσκονταν φυλακισμένα στελέχη της ΕΟΚΑ Β' και αντιφρονούντες.Για την ανατροπή του καθεστώτος, μέσω της προσβολής των προαναφερθέντων στόχων, διατέθη¬καν οι υφιστάμενες Μοίρες Καταδρομών (31, 32 και 33), μέρος της ΕΛΔΥΚ, δύο τάγματα πεζικού της Ε¬θνικής Φρουράς και οι μηχανοκίνητες δυνάμεις της 23 ΕΜΑ (Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων) και 21 ΕΑΝ (Επιλαρχία Αναγνωρίσεως), οι οποίες ενήργησαν με τεθωρακισμένα οχήματα και άρματα μάχης Τ-34/85.Επικεφαλής του κινήματος ορίσθηκαν ο ταξίαρ¬χος Μιχάλης Γεωργίτσης, διοικητής της 3ης Ανωτέ¬ρας Διοίκησης (Λευκωσία), και ο συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Κομπόκης, ο οποίος ηγείτο της Διοί¬κησης Καταδρομών. Ο έως τότε αρχηγός της Εθνι¬κής Φρουράς, αντιστράτηγος Γιώργος Ντενίσης, ο ο¬ποίος δεν επιθυμούσε ανατροπή του καθεστώτος στην Κύπρο, κλήθηκε στην Αθήνα, για να συμμετά¬σχει σε σύσκεψη, στην πραγματικότητα, όμως, για να αφήσει το πεδίο ελεύθερο.Από τη δική τους πλευρά, ο Μακάριος και η κυ¬βέρνηση του, αντιπαρέτασσαν το «Εφεδρικό Σώμα», την Προεδρική Φρουρά και παραστρατιωτικές δυνά¬μεις, όπως τους άνδρες του Βάσου Λυσσαρίδη. Το Προεδρικό Μέγαρο κυκλώθηκε από άρματα μάχης και τεθωρακισμένα, τα οποία ξεκίνησαν από το στρα¬τόπεδο Κοκκινοτριμιθιάς, 15 χιλιόμετρα δυτικά της πρωτεύουσας. Την ίδια ώρα (08.30) προσέγγισαν τον χώρο οι δυνάμεις καταδρομών. Λίγα λεπτά αργότερα, δύο άρματα Τ-34 άρχισαν να βάλλουν με τα πυροβό¬λα τους κατά των αμυνομένων εντός του Μεγάρου, οι οποίοι απαντούσαν με πυρά ελαφρών όπλων. ΄Ενα αυτοσχέδιο τεθωρακισμένο όχημα προσεβλήθη από βλήμα αντιαρματικού εκτοξευτή, απέναντι από την κεντρική είσοδο του Προεδρικού Μεγάρου, με απο¬τέλεσμα να φονευτούν οι οκτώ καταδρομείς που ε¬πέβαιναν σ' αυτό. Οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν σε όλο τον γύρω χώρο: στο στρατόπεδο του 9ου Τακτι¬κού Συγκροτήματος, στο Μετόχι Κύκκου, στις όχθες του ποταμού Πεδιαίου. Ο Μακάριος κατάφερε να διαφύγει από τη δυτική πλευρά του Μεγάρου και, με¬τά από μία περιπετειώδη διαδρομή, έφθασε στην Πά¬φο.Κατόπιν σκληρής αντίστασης, το Προεδρικό Μέ¬γαρο καταλήφθηκε, με Βαριές απώλειες για τους επι¬τιθέμενους. Σήμα του ΓΕΕΦ προς το ΑΕΔ (Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων) στην Αθήνα έκανε λόγο για του¬λάχιστον 21 νεκρούς. Εντός της ημέρας, καταλήφθη¬καν και οι υπόλοιποι ζωτικοί στόχοι. Ορισμένα σημεία περιήλθαν στον έλεγχο των πραξικοπηματιών αναί¬μακτα. Αλλού πάλι διεξήχθησαν πολύνεκρες συ¬γκρούσεις. Εύκολα καταλήφθηκαν η Αρχή Τηλεπικοι¬νωνιών, το Ραδιοφωνικό ΄Ιδρυμα Κύπρου και το Αρχη¬γείο της Αστυνομίας. Αντίθετα, το Αρχιεπισκοπικό Μέγαρο αποτέλεσε θέατρο σκληρών συγκρούσεων. Το υπερασπίζονταν φανατικοί οπαδοί του Μακαρίου και δύναμη της Προεδρικής Φρουράς, ενώ η αντίπα¬λη πλευρά επιτέθηκε με άρματα Τ-34 και τεθωρακι¬σμένα οχήματα ΒΤΒ-152. Στις 17.00, το Μέγαρο της Αρχιεπισκοπής παραδόθηκε, υπό την πίεση των επι¬τιθέμενων. Το στρατόπεδο του «Εφεδρικού Σώματος», το ο¬ποίο βρισκόταν πίσω από τα κτίρια της Αστυνομίας και του ΓΕΕΦ, προσβλήθηκε από την 31 Μοίρα Κατα¬δρομών. Αυτή, κατόπιν πολύωρης και αιματηρής μά¬χης, κατέλαβε το στρατόπεδο, ενώ λόχος της ΕΛΔΥΚ κατέλαβε με σχετικά εύκολο τρόπο τον Διεθνή Αε¬ρολιμένα Λευκωσίας. Το απόγευμα της 15ης Ιουλίου 6ρήκε το πραξικόπημα εδραιωμένο στην πρωτεύου¬σα. Στη Λάρνακα και στην Αμμόχωστο δεν σημειώθη¬καν συγκρούσεις. Αντίθετα, στη Λεμεσό, η εκεί ευρι¬σκόμενη δύναμη του «Εφεδρικού Σώματος» και η κυ¬πριακή Αστυνομία ενεπλάκησαν με τις δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς. Η κατάσταση στη Λεμεσό παρέ¬μεινε συγκεχυμένη. Από την Πάφο, όπου κατέφυγε ο Μακάριος έπαιξε το τελευταίο του χαρτί. Δύναμη 1.800 περίπου οπαδών του οργανώθηκε πρόχειρα και κινήθηκε προς κατάληψη της Λεμεσού, όπου οι α¬στυνομικοί σταθμοί αντιστέκονταν ακόμα. Στη δύνα¬μη αυτή δεν συμμετείχαν μόνο μακαριακοί του «Εφε¬δρικού Σώματος» ή Εθνοφρουροί, αλλά και ένοπλες ομάδες άτακτων από την πόλη και την επαρχία Πά¬φου. Στο χωριό Υψώνας, λίγα χιλιόμετρα δυτικά της Λεμεσού, οι μακαριακές δυνάμεις συνάντησαν ομά¬δα της ΕΟΚΑ Β', την οποία και ανέτρεψαν. Εκεί έπε¬σαν και οι πρώτοι νεκροί της επιχείρησης, η οποία κράτησε όλη τη νύκτα της 15ης προς 16η Ιουλίου. Η πορεία των δυνάμεων της Πάφου ανακόπηκε, όταν ε¬πεχείρησαν είσοδο εντός της Λεμεσού. Στη συνοικία του Αγίου Ιωάννη, στον αστυνομικό σταθμό Αγίου Νι¬κολάου, στον Δημοτικό Κήπο και στην παραλιακή λε¬ωφόρο της πόλης έλαβαν χώρα σφοδρές οδομαχίες. Τελικά, όμως, οι άνδρες της ΕΟΚΑ Β' και της Εθνικής Φρουράς επεκράτησαν. Επρόκειτο για την πλέον πο¬λύνεκρη μάχη του πραξικοπήματος με περισσότε¬ρους από 50 νεκρούς. Η Λεμεσός δεν περιήλθε στον έλεγχο του Μακαρίου και, όταν ξημέρωσε, δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς κινήθηκαν με κατεύθυνση την Πάφο προς εξουδετέρωση του. Παράλληλα, η ακταιωρός «Λεβέντης», πλέουσα παράλληλα προς την α¬κτή, έβαλε κατά της πόλης. Ετσι, ο Μακάριος ανα¬γκάστηκε να ζητήσει την προστασία αποσπάσματος της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ και με ελικόπτερο, που του διέθεσε η βρετανική βάση Ακρωτηρίου, κατέφυγε σε αυτήν. Από εκεί, μέσω Μάλτας, κατέλη¬ξε στο Λονδίνο. ΄Ετσι καταλήφθηκε και η Πάφος, ενώ από την πρώτη ημέρα του πραξικοπήματος ορκίστηκε πρόεδρος ο παλαιός αγωνιστής της ΕΟΚΑ, Νίκος Σαμψών.
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:12 Forum Legend
Το πραξικόπημα είχε καταστροφικές συνέπειες, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Οι νεκροί α¬νήλθαν σε εκατοντάδες. Σύμφωνα μάλιστα με μετα¬γενέστερη ανακοίνωση της Λευκωσίας, ξεπέρασαν τους 400. Μόνο στις 16 Ιουλίου, προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο του Ελληνικού δύο αεροσκάφη της «Ο¬λυμπιακής», πλήρη νεκρών και τραυματιών. Αντίθετα, πηγές της Εθνικής Φρουράς έκαναν λόγο για 60 πε¬ρίπου νεκρούς αξιωματικούς και οπλίτες, μη συνυπο¬λογιζομένων των πολιτών (ΕΟΚΑ Β', μακαριακοί, παραστρατιωτικοί), που ήταν και οι περισσότεροι. Εξάλ¬λου, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας πολλά θύ¬ματα του πραξικοπήματος «χρεώθηκαν» στην τουρ¬κική εισβολή.Τα ούτως ή άλλως θλιβερά αυτά γεγονότα στιγματίστηκαν από τα σκληρά αντίποινα και τις ω¬μότητες που διέπραξαν και οι δύο πλευρές. Στο νοσοκομείο Λευκωσίας, τραυματισμένοι μακαριακοί α¬φέθηκαν εσκεμμένα αβοήθητοι στην τύχη τους. Αυ¬τό αναγνωρίσθηκε ακόμη και από στελέχη της ενωτι¬κής παράταξης (π.χ. η μαρτυρία του συγγραφέα Σπύρου Παπαγεωργίου), τα οποία επιβεβαίωσαν ότι προς αυτούς τους τραυματίες επιδείχθηκε αχαρακτήρι¬στη σκληρότητα, ειδικά όταν επρόκειτο για άνδρες του «Εφεδρικού Σώματος». Η λογική είχε παραδώσει τη θέση της στον παραλογισμό και οι εν ψυχρώ εκτε¬λέσεις ή απόπειρες δολοφονιών ήταν στην ημερήσια διάταξη. Αναφέρεται ενδεικτικά η περίπτωση του Κύ¬πριου λοχαγού Ερμή Χριστοδούλου, ο οποίος πυρο¬βολήθηκε στα πόδια από Ελλαδίτη αξιωματικό στο Αρχηγείο της Αστυνομίας.Ανάλογες ακρότητες διεπράχθησαν και από τη μακαριακή πλευρά. Στη μάχη που έλαβε χώρα στο στρατόπεδο του «Εφεδρικού Σώματος», φονεύθηκε ταγματάρχης από την Ελλάδα. Στον ίδιο χώρο, άν¬δρες του «Εφεδρικού» εκτέλεσαν δύο καταδρομείς, τους οποίους μόλις είχαν αιχμαλωτίσει. Στη Λεμεσό μακαριακοί συνέλαβαν και εκτέλεσαν εν ψυχρώ τον Ελλαδίτη ταγματάρχη Κωνσταντίνο Ζερβό (παρότι διατυπώθηκε και η άποψη ότι φονεύθηκε από τυχαία εκπυρσοκρότηση πιστολιού). Στην Αμμόχωστο φιλο¬κυβερνητικοί συνέλαβαν τον αγωνιστή της ΕΟΚΑ Δημήτρη Παπαδόπουλο, τον οποίο, αφού τον περιέ¬λουσαν με οξύ, τον έκαψαν ζωντανό. Στο αεροδρό¬μιο Λευκωσίας, Ελλαδίτης λοχίας της ΕΛΔΥΚ εκτελέσθηκε εν ψυχρώ από Κύπριο αστυνομικό. Από τις φυλακές και τους αστυνομικούς σταθ¬μούς, οι οποίοι καταλήφθηκαν στις πρώτες ώρες του πραξικοπήματος, αφέθηκαν φυσικά ελεύθεροι οι άν¬δρες της ΕΟΚΑ Β'. Σχεδόν αμέσως τα σωφρονιστικά ιδρύματα κατέστησαν πάλι πλήρη από εκατοντάδες συλληφθέντες, οπαδούς και στελέχη του ανατραπέντος καθεστώτος. Τουρκική πηγή έκανε λόγο για 1.200 συλληφθέντες αστυνομικούς. Ιδιαίτερα απει¬λητικές ήταν οι διαθέσεις εναντίον των βασανιστών αστυνομικών, οι οποίοι, ιδίως κατά τα τελευταία δύο-τρία έτη, επιδίδονταν σε σκληρά βασανιστήρια κατά των φυλακισμένων ενωτικών. Η περίπτωση του αστυ¬νομικού σταθμού της Πύλης Πάφου (Λευκωσία), ό¬που Βρέθηκαν πειστήρια για τα προαναφερθέντα, ή¬ταν χαρακτηριστική.Το πραξικόπημα, με σαφή τον σχεδιασμό και την ανάμειξη των Αθηνών υπό την καθοδήγηση εξωελλαδικών κέντρων, άνοιξε βαθιά τραύματα στην εθνική συνοχή, τα οποία έως σήμερα δεν έχουν επουλωθεί πλήρως. Η καχυποψία μερίδας του κυπριακού ελλη¬νισμού προς το Εθνικό Κέντρο μεταβλήθηκε σε μί¬σος. Οι σχέσεις Αθηνών - Λευκωσίας, εξαρχής προβληματικές, μετατράπηκαν σε εχθρικές. Οι ανεξαρτησιακοί της Κύπρου, οι οποίοι διάκειντο αρνητικά προς την ΄Ενωση, επωφελήθηκαν από το πραξικόπη¬μα, για να βάλλουν επί σειρά ετών όχι μόνο κατά του στρατιωτικού καθεστώτος της 21ης Απριλίου, αλλά κατά του συνόλου του ελληνικού λαού και των ιδανι¬κών που εκπροσωπούσε η Μητέρα Πατρίδα. Στην πε¬ρίπτωση της Τουρκίας βρήκαν την καταλληλότερη α¬φορμή, για να εξαπολύσουν τα από ετών σχεδιασθέντα σε βάρος της Κύπρου.Εξυπακούεται πως και οι βραχυπρόθεσμες συνέ¬πειες σε τακτικό επίπεδο ήταν αρνητικές. Η εφαρμο¬γή των σχεδίων άμυνας κατά των Τούρκων κατέστη από δυσχερής έως, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αδύνατη. Οι δυνάμεις, που είχαν χρησιμοποιηθεί στο πραξικόπημα, διέθεταν μειωμένη μαχητική ισχύ και ι¬κανότητα, λόγω απωλειών και ιδεολογικοπολιτικού χάσματος μεταξύ των ανδρών, το οποίο πλέον ήταν αγεφύρωτο.΄Οταν εκδηλώθηκε η εισβολή, πολλές μονάδες δεν βρίσκονταν στις προβλεπόμενες θέσεις τους, α¬κριβώς λόγω της συμμετοχής τους στο πραξικόπημα, με αποτέλεσμα να εμπλακούν καθυστερημένα στις επιχειρήσεις. Ειδικά στον κρίσιμο χώρο της περιοχής Κυρήνειας, όπου εκδηλώθηκε η τουρκική απόβαση, έδρευαν η 33 Μοίρα Καταδρομών και τάγματα πεζι¬κού. Μέρος των μονάδων αυτών είχε μετακινηθεί στη Λευκωσία, ενώ την επομένη του πραξικοπήμα¬τος, στις 16 Ιουλίου, μετακινήθηκαν στην πρωτεύου¬σα, προς ενίσχυση του νέου καθεστώτος, τμήματα από μοίρες πεδινού και αντιαρματικού πυροβολικού, τα οποία επίσης έδρευαν στα βόρεια παράλια του νη¬σιού (΄Αγιος Επίκτητος Κυρήνειας και Καραβάς). Επι¬πλέον, στις μονάδες που κινήθηκαν κατά της Πάφου, στις 16 Ιουλίου, συμπεριλαμβάνονταν και τμήματα της προαναφερθείσας 33 Μοίρας Καταδρομών. Η πτώση, λοιπόν, της επιχειρησιακής ικανότητας των μονάδων ήταν αναμφίβολη. Ορισμένοι μάλιστα από τους αξιωματικούς που βρίσκονταν εκεί, όπως ο διοικητής του 361 Τάγματος Πεζικού Δημήτριος Χάντζος, χαρακτήρισαν τις επιπτώσεις στη μετέπειτα διεξαγωγή των επιχειρήσεων «...ολέθριες, με κατα¬λυτική επίδραση επί της Εθνικής Φρουράς... με κά¬θετη πτώση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των μονάδων της». Πικρός επίλογος στα παραπάνω ήταν τα λόγια του Μίκη Ιωάννου, ανώτερου κρατικού λει¬τουργού, τα οποία παρατίθενται εδώ από μεταγενέ¬στερη ομιλία του:«Γα νέφη, αντί να διαλυθούν, πύκνωσαν. ΄Αρχισαν να πέφτουν οι πρώτες σταγόνες της επερχόμενης καταστροφικής καταιγίδας, που από στιγμή σε στιγ¬μή &α ξεσπούσε στην ελληνική τούτη γωνιά. Και η Κύπρος θα γινόταν ολόμαυρη ράχη, πάνω στην ο¬ποία θα περπατούσε μετά μονάχη, όχι η δόξα, μα η ντροπή και η καταισχύνη. Κι όταν πια κοπάσει η κα¬ταιγίδα, όσοι επιζήσουν θα ακούνε τις διαπεραστι¬κές κραυγές και τους αλαλαγμούς της παθιασμένης ικανοποίησης του τέρατος της διχόνοιας, της κατά¬ρας αυτής της φυλής μας».
ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΜΥΝΑΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣΗ Ελλάδα παρουσίαζε στρατιωτική οργάνωση στην Κύπρο κατά έναν ουσιαστικό τρόπο από το 1964 και μετά. Το σύνολο των ελληνικών δυνάμεων στη νήσο (Εθνική Φρουρά, ΕΛΔΥΚ και Μεραρχία «Μενέ¬λαος») ξεπέρασε τότε τους 24.000 άνδρες. Η ΑΣΔΑΚ (Ανωτέρα Στρατιωτική Διοίκηση Αμύνης Κύπρου) κατάρτισε το σχέδιο «ΚΑΛΥΨΩ», το πρώτο ουσιαστικά συνολικό σχέδιο άμυνας, τοποθετώντας τα περισσότερα τάγματα στο βόρειο μέρος του νησι¬ού. ΄Ετσι διατέθηκαν στην περιοχή Κυρήνειας εννέα τάγματα πεζικού, στον τομέα Αμμοχώστου οκτώ και σε αυτόν της Λευκωσίας επτά τάγματα. Στις προαναφερθείσες περιοχές τάχθηκαν και οι μοίρες κατα¬δρομών, καθώς και το σύνολο των αρμάτων και του πυροβολικού. Αντίθετα, στις περιοχές Λεμεσού και Πάφου αναπτύχθηκαν από τρία τάγματα πεζικού α¬ντίστοιχα.Επιπλέον, το 1964 ξεκίνησε η κατασκευή μόνι¬μων οχυρωματικών έργων (πυροβολεία, πολυβολεία, ορύγματα, αντιαρματικά και κατά αεραγημάτων κω¬λύματα, σημεία στήριξης). Οι κυπριακές κυβερνή¬σεις μετά την αποχώρηση της ελληνικής μεραρχίας, τον Δεκέμβριο του 1967 συνέχισαν την οργάνωση του στρατού στο πλαίσιο του ΓΕΕΦ, το οποίο ήταν ο διάδοχος της ΑΣΔΑΚ.Τις παραμονές της εισβολής, το σύνολο των ελ¬ληνικών δυνάμεων στην Κύπρο ανήλθε στους 11.500 άνδρες. Οι 9.500 περίπου ήταν Κύπριοι, 1.200 ανήκαν στην ΕΛΔΥΚ και οι υπόλοιποι 800 ήταν στην πλειοψη¬φία τους Ελλαδίτες αξιωματικοί, οι οποίοι στελέχω¬ναν την Εθνική Φρουρά. Το ΓΕΕΦ διατήρησε τις πέ¬ντε Ανώτερες Τακτικές Διοικήσεις με ισάριθμες ζώνες ευθύνης και 15 συνολικά τάγματα πεζικού. Το ι¬σχύον κατά το 1974 σχέδιο άμυνας, το οποίο έφερε τον κωδικό «ΑΦΡΟΔΙΤΗ», όριζε το κέντρο βάρους της αμυντικής προσπάθειας στις περιοχές Αμμοχώ¬στου, Λευκωσίας και Κυρήνειας, με έμφαση στην πρώτη.Στον τομέα Αμμοχώστου έδρευαν τρία τάγματα πεζικού, μία μοίρα πεδινού πυροβολικού και μία μοί¬ρα αντιαρματικού πυροβολικού. Στον αντίστοιχο το¬μέα Λευκωσίας - Κυρήνειας, ο οποίος απαιτούσε ειδι¬κό συντονισμό λόγω της εκεί παρουσίας του μεγαλύ¬τερου τουρκοκυπριακού θύλακα, έδρευαν εννέα τάγματα, το σύνολο των καταδρομών (τρεις μοίρες) και το σύνολο του αρματικού δυναμικού και πυροβο¬λικού, πλην των προαναφερθέντων δύο μοιρών, οι ο¬ποίες διατέθηκαν στην περιοχή Αμμοχώστου.Συνοπτικά, λοιπόν, η άμυνα της Κύπρου τον Ιού¬λιο του 1974 διέθετε:•	Πέντε Ανώτερες Τακτικές Διοικήσεις με 15 συνολι¬κά τάγματα πεζικού και τρεις μοίρες καταδρομών.•	Μία Διοίκηση Ιππικού - Τεθωρακισμένων, η οποίαδιέθετε ένα μηχανοκίνητο τάγμα πεζικού, μία επιλαρχία μέσων αρμάτων και άλλη μία αναγνώρισης. Η μεν πρώτη αποτελείτο από 35 άρματα Τ-34/85 σοβιε¬τικής κατασκευής, η δε δεύτερη από 45 πεπαλαιωμέ¬να τεθωρακισμένα οχήματα αναγνώρισηςMarmon Heerington, βρετανικής προέλευσης, καθώς και 45 τeθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού ΒΤR-152. Πολλά από τα άρματα μάχης και τα τεθωρακι¬σμένα οχήματα ήταν ακινητοποιημένα ή κινούντο με δυσχέρεια λόγω προβληματικής τεχνικής υποστήριξης και πεπαλαιωμένων κινητήρων •	Μία Διοίκηση Πυροβολικού με οκτώ μοίρες, τρεις αυτόνομες πυροβολαρχίες και συνολικά περίπου 75 πυροβόλα. Τον κορμό του πυροβολικού αποτελού¬σαν βρετανικά πυροβόλα των 25 λιβ, τα οποία συνι¬στούσαν τέσσερις μοίρες. Υπήρχαν ακόμη σοβιετικάπυροβόλα των 100 χιλ. Ο εξοπλισμός της Εθνικής Φρουράς συμπληρωνόταν από περίπου 250 αξιόπι¬στα ΠΑΟ (Πυροβόλα Ανευ Οπισθοδρομήσεως) ποικί¬λου διαμετρήματος, σημαντικό αριθμό αντιαρματι¬κών εκτοξευτών και βλημάτων, όλμους των 60, 81 και107 χιλ και πολυβόλα Μπράουνιγκ των 0,30 χιλ και 0,50 χιλ Η αντιαεροπορική άμυνα περιελάμβανε 20 Μπόφορς των40 χιλ και 55 τετράδυμα Μπράουνιγκ των 0,50 χιλ καθώςκαι μικρό αριθμό αντιαεροπορικών πολυβόλων, τα ο¬ποία είχαν παραχωρηθεί από την Ελλάδα. Υπήρχαν ε¬πιπλέον πεπαλαιωμένα πολυβόλα σοβιετικής κατα¬σκευής των 12,7 χιλ. Τα τάγματα πεζικού χρησιμοποι¬ούσαν οπλοπολυβόλα Μπαρ και Μπρεν και στην πλειο¬ψηφία τους τυφέκια Έλφινγ Νο 4. Η ΕΛΔΥΚ πάλι ήτανοργανωμένη σε δύο τάγματα, το 1 και το 2, με δύνα¬μη 900 ανδρών. Η διοίκηση της, ύψους κλιμακίου συ¬ντάγματος, στελεχωνόταν από άλλους 300 περίπου αξιωματικούς και οπλίτες. Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚβρισκόταν στην περιοχή Μακεδονίτισσας, λίγα χιλιό¬μετρα δυτικά της Λευκωσίας.΄Οσον αφορά τους άνδρες της Εθνικής Φρουράς, κατανέμονταν ως εξής:•	Πεζικό: 4.800 άνδρες•	Επιλαρχίες αρμάτων, τεθωρακισμένων και μηχανο¬κίνητο τάγμα: 1.000 άνδρες•	Τρεις μοίρες καταδρομών: 1.200 άνδρες•	Πυροβολικό, Μηχανικό και Διαβιβάσεις: 2.100 άν¬δρες•	Διοίκηση και Διοικητική Μέριμνα: 1.400 άνδρες. Η ΝΔΚ (Ναυτική Διοίκηση Κύπρου) διέθετε ως κύριο σταθμό τη Ναυτική Βάση «Χρυσούλη», λίγα χι¬λιόμετρα βόρεια της Αμμοχώστου, όπου έδρευε και ολιγομελής ομάδα ΜΥΚ (Μονάδα Υποβρυχίων καταστροφών). Λειτουργούσαν δύο δευτερεύοντες ναυ¬τικοί σταθμοί στην Πάφο και την Κυρήνεια, καθώς και τέσσερις ΣΕΠ (Σταθμοί Επιτήρησης), εξοπλισμέ¬νοι με ραντάρ εμβέλειας 45 μιλίων. Την αιχμή του υ¬ποτυπώδους κυπριακού Πολεμικού Ναυτικού αποτε¬λούσαν πέντε τορπιλάκατοι, σοβιετικής κατασκευ¬ής, οι οποίες αποκτήθηκαν το 1964-65. Τα σκάφη αυ¬τά, μικρού εκτοπίσματος και κατασκευασμένα από α¬λουμίνιο, ανέπτυσσαν υψηλές ταχύτητες και είχαν δυνατότητες αιφνιδιαστικής προσβολής των στόχων τους. Υπήρχε επιπλέον και η ακταιωρός «Λεβέντης».Τέλος, η ΑΔΚ (Αεροπορική Διοίκηση Κύπρου) συμπεριελάμβανε ένα κέντρο ελέγχου, μία βάση στη Λακατάμια (πολύ κοντά στη Λευκωσία), δύο μοίρες προστασίας αεροδρομίων (στην Τύμπου και τη Λακα¬τάμια) και δύο ΣΕΠ με ραντάρ εμβέλειας 140 μιλίων.Το σύνολο των ελλαδικών και ελληνοκυπριακών δυνάμεων θα διατίθετο, βάσει των υφισταμένων σχε¬δίων, στην αντιμετώπιση του εισβολέα, ο οποίος - ας μη λησμονείται - διέθετε, ήδη επί πολλά έτη, προγε¬φυρώματα επί του κυπριακού εδάφους: τους ανά τη νήσο διάσπαρτους τουρκοκυπριακούς θύλακες. Για την αντιμετώπιση κρίσης προερχόμενης απο¬κλειστικά από τους θύλακες αυτούς, καταρτίσθηκε το σχέδιο «ΗΦΑΙΣΤΟΣ». Ενώ το σχέδιο «ΑΦΡΟΔΙΤΗ» προέβλεπε αντιμετώπιση εσωτερικής και εξωτερικής απειλής, δηλαδή τουρκικού αποβατικού εγχειρήμα¬τος συνδυασμένου με τουρκοκυπριακή εξέγερση. Τα σχέδια προέβλεπαν ταχεία επιθετική ενέργεια προς εξάλειψη των τουρκοκυπριακών θυλάκων, οι οποίοι τελούσαν υπό περίσφιγξη από τα τάγματα της Εθνι¬κής Φρουράς έως την εισβολή. Ιδιαίτερη μέριμνα λή¬φθηκε για την κατάληψη του μεγαλύτερου και αρτιότερα οργανωμένου θύλακα Λευκωσίας - Κιόνελι. Σε περίπτωση που οι Τούρκοι κατόρθωναν να δημιουρ¬γήσουν προγεφύρωμα, προβλεπόταν η εξάλειψη του με προσβολή των εισβολέων από όλες τις κατευθύν¬σεις.Το σχέδιο «ΑΦΡΟΔΙΤΗ» προνοούσε την παράταξη όλων των μονάδων της Εθνικής Φρουράς σε ύψιστη επιφυλακή, εάν εχθρική νηοπομπή εισερχόταν στα κυπριακά χωρικά ύδατα, εύρους 12 ναυτικών μιλίων. Η επιτυχία του στηριζόταν στη σωστή και ταχεία επι¬στράτευση, η οποία θα προσέφερε άλλα 19 τάγματα πεζικού, δίπλα στα 15 ήδη υπάρχοντα. Επιπλέον, λαμ¬βανόταν πρόνοια για επί μέρους θέματα, τα οποία, ό¬μως, είχαν ύψιστη σημασία: αντιμετώπιση αεροπρογεφυρωμάτων και Ειδικών Δυνάμεων του εχθρού, σχέδια στα πεδία του ψυχολογικού πολέμου και των πληροφοριών, σχέδιο διατήρησης ανοικτού δικτύου επικοινωνιών και ελεύθερων κύριων οδικών αρτη¬ριών, εφαρμογή των σχεδίων πολιτικής άμυνας.Από ελλαδικής πλευράς είχε αποφασιστεί ήδη, από το 1968, η διάθεση των κάτωθι δυνάμεων προς α¬πόκρουση αποβατικής ενέργειας:•	Δύο ταγμάτων της ΕΛΔΥΚ.•	Δύο τορπιλακάτων προς ενίσχυση των πέντε κυ¬πριακών.•	Ενός τουλάχιστον υποβρυχίου για προσβολή της α¬ποβατικής δύναμης. Η Ελλάδα διέθετε τότε τα σύγ¬χρονα γερμανικά υποβρύχια Τύπου - 209 (τέσσερις μο¬νάδες), εφάμιλλα των οποίων δεν διέθετε το Τουρκι¬κό Ναυτικό. Η ταχύτητα που ανέπτυσσαν εν καταδύ¬σει έφθανε τους 22 κόμβους, έφεραν δε 15 τορπίλλες έκαστο.•	Μίας μοίρας αεροσκαφών δίωξης /βομβαρδισμού Ρ-84Ρ (18 αεροσκάφη), η οποία θα απογειωνόταν από α¬εροδρόμια της Κρήτης. Τα Ρ-84 θα έφεραν έκαστοδύο βόμβες των 500 λιβ και 4-8 ρουκέτες των 8 χιλ. Ηπροσβολή της εχθρικής νηοπομπής θα γινόταν πριναπό την προσγιάλωση του πρώτου αποβατικού κύμα¬τος, ώστε να επιτευχθεί ο μέγιστος βαθμός απωλει¬ών. Κατόπιν αυτών, η μοίρα θα προσγειωνόταν σε αε¬ροδρόμια της Κύπρου ή της Ρόδου ή, στη χειρότερηπερίπτωση, στον Λίβανο ή το Ισραήλ. Το ισχυρότερο, όμως, όπλο στα χέρια της Ελλά¬δας ήταν τα 40 Ρ-4 Φάντομ, τα οποία είχαν παραγγελ¬θεί από τις ΗΠΑ. Τον Ιούλιο του 1974, η Πολεμική Αε¬ροπορία είχε παραλάβει ήδη 22 από αυτά, η δε Τουρ¬κία χρησιμοποιούσε μαχητικά Ρ-100, Ρ-102, Ρ-104, Ρ-5, καθώς και μικρό αριθμό Ρ-84. Το σύνολο των μαχητι¬κών της Πολεμικής Αεροπορίας ανερχόταν σε 227 α¬εροσκάφη έναντι 246 τουρκικών. Εάν εξαιρέσουμε 90 από τα τουρκικά αεροσκάφη, τα οποία ήταν Ρ-100 Super Sabre, σε όλους τους άλλους τύπους η Πολεμι¬κή Αεροπορία υπερτερούσε τόσο σε αριθμούς, όσο και σε ποιότητα, γεγονός που σε μεγάλο βαθμό οφει¬λόταν στην παρουσία των Φάντομ . Οι Ελληνες χειριστές θεωρούντο από τους καλύτερους, ενώ, τον Μάιο του 1974, πέντε μοίρες της Πολεμικής Αεροπο¬ρίας αξιολογήθηκαν από το ΝΑΤΟ με την ύψιστη δυ¬νατή βαθμολογία. ΄Ηταν, λοιπόν, πέραν πάσης αμφιβολίας ότι οι ΄Ελληνες χειριστές, εάν επενέβαιναν, θα επέφεραν μερική ή και ολική καταστροφή στον τουρ¬κικό αποβατικό στόλο, εάν αυτός επιχειρούσε από¬βαση οπουδήποτε στο Αιγαίο ή στην Κύπρο. Και σε περίπτωση συνολικής ελληνοτουρκικής σύγκρου¬σης, όμως, θα διατηρούσαν την υπεροχή στο Αιγαίο, αφού οι συσχετισμοί ήταν εξαιρετικά ευνοϊκοί. Επι¬πλέον, το 1974 η Πολεμική Αεροπορία διέθετε περισ¬σότερα από 150 αντιαεροπορικά καταφύγια, ανθεκτικότατης κατασκευής, τα οποία εγγυούντο την επιβιωσιμότητα των αεροσκαφών. Αντίθετα, οι Τούρκοι δεν διέθεταν κανένα και αυτό καθιστούσε τα αεροσκάφη τους ευάλωτα στο έδαφος.
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:13 Forum Legend
OI ΠΡΟΕΊΌΙΜΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΣΤο ενδιαφέρον της Τουρκίας για την Κύπρο αφυ¬πνίσθηκε κατά τη δεκαετία του 1950 με βρετανική υ¬ποδαύλιση και ως κίνηση αντιπερισπασμού στον δυ¬ναμικό αγώνα της ΕΟΚΑ για ; Ενωση με την Ελλάδα. Η πρώτη οργανωμένη στρατιωτική εκπαίδευση των Τουρκοκυπρίων έλαβε χώρα σε περιορισμένη κλίμα¬κα και αριθμό στους κόλπους της ΤΜΤ (Τurk Mukavenet Teskiat /Τουρκική Οργάνωση Αντιστάσε¬ως). Συστάθηκε και ελεγχόταν απευθείας από την ; Α¬γκυρα, η οποία απέστειλε ως πρώτο διοικητή της τον Τούρκο αντιστράτηγο Ντανίς Καράμπελεν, με υποδι¬οικητή τον ταγματάρχη Ισμαήλ Τανσού. Η δράση της ΤΜΤ απέβλεπε στην εξυπηρέτηση της τουρκικής πολιτικής στο Κυπριακό, με στόχο την επισήμως διακηρυχθείσα θέση: διχοτόμηση. Ενεργούσε κυρίως με βομβιστικές επιθέσεις και πάσης φύσεως δολιοφθορές, επιπλέον δε και με δολοφονίες - καθ' υπόδειξην της ; ΄Αγκυρας - Τουρκοκύπριων, οι οποίοι θεωρούντο μετριοπαθείς. Παράλληλα, η οργάνωση αυτή επιδόθηκε στη συλλογή πληροφοριών για λογα¬ριασμό της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ (Εθνική Οργάνωση Πληροφο¬ριών).Η ουσιαστική, όμως, οργάνωση των Τουρκοκυ¬πρίων ξεκίνησε μετά την ανταρσία του 1963 και τη δημιουργία εκ μέρους τους θυλάκων, οι οποίοι κατέ¬ληξαν να λειτουργούν ως κράτος εν κρατεί. ΄Εκτοτε, επί 11 ολόκληρα έτη, ως το 1974, οι θύλακες, ως αμι¬γώς τουρκοκυπριακές ζώνες, ήταν χώροι αδιάκοπης στρατιωτικής προετοιμασίας και εκπαίδευσης υπό την καθοδήγηση Τούρκων αξιωματικών. Και ενώ ο κυ¬πριακός ελληνισμός εγκλωβίστηκε στα εθνοκτόνα Έτη πριν την εισβολή, η στρατιωτική εκπαίδευση και ο φανατισμός παρέχονται ακόμη στα μικρά παιδιά των Τ/Κγρανάζια της διχόνοιας, ενώ οι σχέσεις Αθηνών - Λευκωσίας κινούντο μεταξύ ασυνεννοησίας και καχυπο¬ψίας, Τούρκοι και Τουρκοκύπριοι, ενωμένοι και ταυτι¬σμένοι, περίμεναν υπομονετικά και προετοιμάζονταν.Σύντομα οι θύλακες οργανώθηκαν αμυντικά με οχυρωματικά έργα. Ο μεγαλύτερος από αυτούς σε έ¬κταση αλλά και σε στρατηγική σημασία ήταν ο θύλα¬κας Λευκωσίας - Κιόνελι. Ξεκινούσε από την τουρκο¬κυπριακή συνοικία της Λευκωσίας και εκτεινόταν βό¬ρεια ως το τουρκοκυπριακό χωριό Τέμπλος, λίγες ε¬κατοντάδες μέτρα από τη θάλασσα της Κυρήνειας. Η περίμετρος του υπερέβαινε τα 50 χιλιόμετρα και ε¬ντός του θύλακα βρίσκονταν τα τουρκοκυπριακά χω¬ριά Κιόνελι, Μίντζελι, Χαμίτ Μάνδρες, Πυλέρι, Αγύρ-τα και Φώττα, με συνολικό πληθυσμό 26.000 κατοί¬κους. Η οχύρωση περιελάμβανε μόνιμα έργα, κατα¬σκευασμένα από σκυρόδεμα, κυρίως πολυβολεία. Για χάρη της ιστορικής αλήθειας πρέπει να γνωστοποιη¬θεί (οι συμμετέχοντες στις συγκρούσεις με τους Τουρκοκυπρίους το 1964 και το 1967 και στην εισβο¬λή το γνωρίζουν καλά) ότι το υλικό για τα έργα (κυ¬ρίως σκυρόδεμα) πωλείτο στους Τουρκοκυπρίους από Ελληνοκυπρίους επιχειρηματίες με την ανοχή και πλήρη γνώση της κυπριακής κυβέρνησης για το είδος των κατασκευών του αντιπάλου. Βόρεια της Λευκωσίας και νότια του Κιόνελι, πριν τους πρόπο¬δες του Πενταδάκτυλου, είχαν διανοιχθεί αντιαρμα¬τικές τάφροι, προς αντιμετώπιση των Τ-34 της Εθνι¬κής Φρουράς. Η στρατηγική σημασία του θύλακα ήταν μεγάλη και η διατήρηση του ζωτικής σημασίας για τους Τούρκους. Η γειτνίαση του με τη θάλασσα καθιστού¬σε τις γειτονικές παραλίες της Κυρήνειας δελεαστι¬κό χώρο για απόβαση και συνένωση του προγεφυρώ¬ματος με τον θύλακα, όπως ακριβώς και έγινε. Πριν από την εισβολή και επί μία δεκαετία, υπήρχε ήδη ε¬κτεταμένο τουρκικό προγεφύρωμα στην Κύπρο: ο κεντρικός θύλακας, ο οποίος περιγράφηκε παραπά¬νω. Γι' αυτό και καθ' όλη αυτή την περίοδο περισφιγγόταν από τέσσερα τάγματα της Εθνικής Φρουράς: το 251 Τάγμα Πεζικού, που έδρευε δυτικά της Κυρή¬νειας, το 361 Τάγμα Πεζικού ανατολικά (έδρα: Συγχα-ρί), το 231 Τάγμα Πεζικού, δυτικά του θύλακα (έδρα: ΄Αγιος Βασίλειος) και το 211 Τάγμα Πεζικού (εντός Λευκωσίας). Τα σχέδια του ΓΕΕΦ απέβλεπαν στην κα¬τάληψη του θύλακα με επίθεση των προαναφερθέ¬ντων Ταγμάτων, των μοιρών καταδρομών και των μο¬νάδων, οι οποίες βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή Λευκωσίας, καθώς και στην απόρριψη των τυχόν αποβιβασθεισών δυνάμεων στη θάλασσα. Η απειλή, δηλαδή, εκλαμβανόταν ως ενιαία και θα αντιμετωπι¬ζόταν ταυτόχρονα και διμέτωπα: εξάλειψη του υπάρ¬χοντος θύλακα και απόκρουση αποβατικού εγχειρή¬ματος. Πέραν του προαναφερθέντος, υπήρχαν ακόμη οι θύλακες Αμμοχώστου, Λεμεσού, Πάφου, Τζαούς, Λεύκας, καθώς και πολλοί άλλοι, μικρής έκτασης, συ¬νήθως τουρκοκυπριακά χωριά. Οι τρεις πρώτοι βρίσκονταν εντός των πόλεων, ενώ άλλοι δύο ήταν ιδιαί¬τερης στρατηγικής σημασίας: ο θύλακας Λεύκας δυ¬τικά, διότι γειτνίαζε με τον κόλπο της Μόρφου, ο ο¬ποίος ήταν επίφοβος προς απόβαση. Επίσης αυτός του Τζαούς ανατολικά. Επρόκειτο για έναν μακρό¬στενο θύλακα, μήκους 30 χιλιομέτρων, ο οποίος ε¬κτεινόταν παράλληλα προς τις νότιες πλαγιές του Πενταδάκτυλου, περικλείοντας 15 τουρκοκυπριακά χωριά. Η αξία της τουρκοκυπριακής αυτής ζώνης συ¬νίστατο στο ότι ήλεγχε την επικοινωνία Λευκωσίας - Αμμοχώστου.Οι Τουρκοκύπριοι ήταν οργανωμένοι κατά τα πρότυπα του τουρκικού πεζικού, υπό μία γενική στρατιωτική διοίκηση, σε λόχους, τάγματα και συ¬ντάγματα. Διέθεταν οκτώ συντάγματα με 27 συνολι¬κά τάγματα, στα οποία υπηρετούσαν περίπου 12.000 άνδρες, αν και εκτιμήσεις Ελλήνων επιτελών ανέφε¬ραν 15.000ή και περισσότερους ένοπλους Τουρκοκυ¬πρίους. Από αυτούς, οι μισοί σχεδόν (6-6.500 άνδρες) βρίσκονταν στον κεντρικό θύλακα Λευκωσίας-Κιόνε-λι, όπου στρατωνιζόταν και η ΤΟΥΡΔΥΚ (Τουρκική Δύ¬ναμη Κύπρου), δύναμης περίπου 700 ανδρών. Στο νό¬τιο άκρο του θύλακα, εντός του τουρκοκυπριακού τομέα της Λευκωσίας, έδρευε η κεντρική στρατιωτι¬κή διοίκηση των Τουρκοκυπρίων. Τα τουρκικά επιτελικά σχέδια προέβλεπαν για τον μεν κεντρικό θύλακα, συνένωση του με επί της ακτής προγεφύρωμα, το οποίο θα δημιουργείτο κα¬τόπιν απόβασης, για τους δε υπόλοιπους, άμυνα μέ¬χρις εσχάτων προς φθορά των δυνάμεων της Εθνι¬κής Φρουράς και, όπου δυνατόν, αντεπιθέσεις ανορθόδοξο πόλεμο και δολιοφθορές προς αποσύνθεση των μετόπισθεν.Τον Ιούλιο του 1974, η Τουρκία παρέτασσε συνο¬λικά σχεδόν 400.000 άνδρες στον στρατό ξηράς, ένα¬ντι 122.000 που διέθετε η Ελλάδα. Στον αέρα, οι ποι¬οτικοί συσχετισμοί και οι αναλογίες έκλιναν προς την ελληνική πλευρά, ενώ στη θάλασσα η κατάσταση εμ¬φανιζόταν ισορροπημένη. Μία γενική και συνοπτική εικόνα δίνει ο πίνακας στο κάτω μέρος της σελίδας.Οι τουρκικές δυνάμεις που βρίσκονταν στην Κύ¬προ (Τουρκοκύπριοι, ΤΟΥΡΔΥΚ και Τούρκοι αξιωματι¬κοί) υπάγονταν επιχειρησιακά στο 6ο Σώμα Στρατού, το οποίο έδρευε στα Αδανα. Στο ίδιο Σώμα ανήκαν και οι δύο τουρκικές μεραρχίες, οι οποίες θα πραγ¬ματοποιούσαν την εισβολή.Οι αποβατικές δυνατότητες των Τούρκων εμφα¬νίζονταν εξαιρετικά επικίνδυνες. Από το 1965 είχαν προχωρήσει στην υλοποίηση ενός φιλόδοξου προ¬γράμματος, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται ιδιαίτε¬ρα απειλητικοί για την ασφάλεια της Κύπρου. Τα απο¬βατικά σκάφη που διέθετε το Τουρκικό Ναυτικό το 1974, εδύναντο να μεταφέρουν στο νησί, σε έναν πλου, 3-4.000 άνδρες στο νησί και περιορισμένο α¬ριθμό αρμάτων μάχης. Από αέρος ήταν δυνατό να ρι¬φθούν ή να μεταφερθούν τουλάχιστον 2.000 άνδρες την πρώτη ημέρα των επιχειρήσεων, ενώ τα 60 ελικό¬πτερα Ι_ΙΗ-1Η, τα οποία διέθετε ο Τουρκικός Στρατός, είχαν τη δυνατότητα μεταφοράς 400 στρατιωτών σε μία διαδρομή. Καίριας σημασίας ήταν το κατά πόσον οι Τούρκοι θα κατάφερναν να αποβιβάσουν στην Κύ¬προ τα σύγχρονης τότε τεχνολογίας άρματα μάχης Μ-48. Η Εθνική Φρουρά δεν εδύνατο να τα αντιμετω¬πίσει με τα πεπαλαιωμένα Τ-34, των οποίων η επιχει¬ρησιακή ικανότητα ήταν προβληματική. ΄Οντως, η τα¬κτική κατάσταση μεταβλήθηκε ριζικά κατά την τρίτη ημέρα της εισβολής, όταν οι Τούρκοι εμφάνισαν στην ακτή απόβασης τα Μ-48. Αυτό που δεν τονίσθηκε ποτέ ιδιαίτερα ήταν η ε¬κτεταμένη κατασκοπευτική δραστηριότητα, στην ο¬ποία επιδόθηκε η Τουρκία σε βάρος της Κύπρου, ήδη επί πολλά έτη πριν από την εισβολή. Η συστηματική συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών παρείχε στην ΄Αγκυρα μία ρεαλιστική εικόνα της ελληνικής α¬μυντικής ισχύος. Επισημάνθηκαν τα στρατόπεδα και οι θέσεις της Εθνικής Φρουράς, αεροφωτογραφήθηκαν και χαρτογραφήθηκαν οι ακτές που είχαν επιλε¬γεί, για απόβαση συγκεντρώθηκαν και αρχειοθετή¬θηκαν οι Ελλαδίτες αξιωματικοί που βρίσκονταν στην Κύπρο και οι Κύπριοι ενωτικοί αγωνιστές και ο¬παδοί, οι οποίοι απόκτησαν «φάκελο». Την έντονη αυτή κατασκοπευτική δραστηριότητα επετέλεσαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 1964 - 1974 Τούρκοι α¬ξιωματικοί, οι οποίοι υπηρέτησαν στην ΤΟΥΡΔΥΚ ή στελέχωσαν τα τουρκοκυπριακά τάγματα, καθώς και άλλοι, οι οποίοι στάλθηκαν από την Τουρκία ως πολί¬τες. Χρησιμοποιήθηκε επίσης, μικρός αριθμός ΄Αγ¬γλων, οι οποίοι διέμεναν μόνιμα στο νησί, καθώς και κάποιοι Ελληνοκύπριοι, μέλη συνήθως του κυπρια¬κού υποκόσμου. Ενώ οι αρρυθμίες στις σχέσεις ελλαδικών - κυπριακών κυβερνήσεων επηρέαζαν τις δραστηριότητες της ΚΥΠ (Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών), τόσο της ελληνικής, όσο και αυτής στη Λευκωσία, οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες εργάζο¬νταν εντατικά και επέκτειναν τη δραστηριότητα τους σε όλη την κυπριακή επικράτεια. Ενώ η ελληνι¬κή και η κυπριακή ΚΥΠ τηρούσαν καχύποπτη στάση η μία για την άλλη, οι Τούρκοι έστηναν ένα εκτεταμένο και πολύπτυχο δίκτυο παρακολούθησης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην περιοχή Κυρήνειας, όπου, από το 1969-70 και έως την εισβολή, έλαβε χώρα όργιο κατασκοπείας από πλευράς ΜΙΤ.ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ - ΤΟΥΡΚΙΑΣΟΠΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ	ΕΛΛΑΣ	ΤΟΥΡΚΙΑΆρματα μάχης	1.100	2.200Αντιτορπιλικά	15	20Υποβρύχια	7	13Πυραυλάκατοι	4	8Αποβατικά - αρματαγωγά	28	54Μαχητικά Α/Φ και Α/Φ αναγνωρίσεως	244	293Μεταγωγικά Α/Φ	39	55
Ενδεικτική του παραπάνω ισχυρισμού ήταν η πε¬ρίπτωση ταγματάρχη του Τουρκικού Στρατού, ο ο¬ποίος είχε εντοπισθεί στην πόλη της Κυρήνειας του¬λάχιστον από το 1970, όπου και εμφανιζόταν ως Τουρκοκύπριος. Απασχολείτο ευκαιριακά στη φύλα¬ξη σκαφών, τα οποία ενοικίαζαν τουρίστες. Η πραγ¬ματική του, όμως, ασχολία ήταν η αξιολόγηση των α¬κτών της περιοχής για απόβαση και η καταγραφή των κάθε είδους επάκτιων οχυρώσεων. Σε παρόμοιο ρό¬λο, πάλι στην Κυρήνεια, επισημάνθηκε πλωτάρχης του Τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού. Ανάλογη περί¬πτωση καταγράφηκε και στην Πάφο: «Τουρκοκύ¬πριος» μικροπωλητής, ο οποίος «εργαζόταν» για αρ¬κετά έτη έξω από στρατόπεδα της Εθνικής Φρουράς στην περιοχή Πάφου, αποδείχθηκε ότι ήταν Τούρκος αντισυνταγματάρχης.Μια άλλη, εξίσου αποτελεσματική, μέθοδος της ΜΙΤ ήταν η αποστολή αξιωματικών, οι οποίοι εμφανί¬ζονταν ως τουρίστες. ΄Εφθαναν στην Κύπρο συνή¬θως από το Λονδίνο, ως συμμετέχοντες σε ομαδικές εκδρομές βρετανικών πρακτορείων. Ο Τούρκος δη¬μοσιογράφος Αλτάν Σεμίχ ανέφερε συγκεκριμένη περίπτωση τεσσάρων αξιωματικών του τουρκικού Γε¬νικού Επιτελείου Στρατού, οι οποίοι έφθασαν στη Λευκωσία ως τουρίστες, πέντε εβδομάδες πριν από την εισβολή.΄Οταν το πρωί της 21ης Ιουλίου καταλήφθηκε η τουρκοκυπριακή συνοικία της Λεμεσού, στο υπόγειο διοικητήριο της βρέθηκε πλήθος αποδεικτικών στοι¬χείων για την επί σειρά ετών κατασκοπευτική δρα¬στηριότητα των Τούρκων: λεπτομερή σχεδιαγράμμα¬τα των στρατοπέδων της Εθνικής Φρουράς, κατα¬γραφή των οπλικών της συστημάτων, φωτογραφίες και σημειώσεις για τα πολιτικά φρονήματα αξιωματι¬κών, οπλιτών και πολιτών. Το τελευταίο στοιχείο εν¬διέφερε ιδιαίτερα τους Τούρκους, όπως αποδείχθηκε στη διάρκεια της εισβολής. Σε κάθε χωριό όπου ει¬σέρχονταν, πρώτα αναζητούσαν τους Κύπριους ενω¬τικούς, παλαιά μέλη της ΕΟΚΑ ή της ΕΟΚΑ Β', τους οποίους εκτελούσαν αμέσως. Στον τομέα των πληροφοριών, λοιπόν, σημειώθη¬κε τουρκική υπεροχή. Σημειώνεται επιπλέον ότι τα α¬μυντικά έργα, τα οποία κατασκευάστηκαν σε όλη τη βόρεια Κύπρο από το 1964 και μετά, με τον σχεδια¬σμό και την καθοδήγηση του Γεωργίου Γρίβα και Ελλαδιτών αξιωματικών, σταδιακά εγκαταλείφθηκαν. Ο λόγος τον οποίο επικαλέσθηκε η κυπριακή κυβέρνη¬ση ήταν η έλλειψη πιστώσεων, ενώ πολλά από τα ε¬πάκτια κωλύματα, πολυβολεία κλπ. επιχωματώθηκαν λόγω τουριστικής αξιοποίησης των παραλίων. Ενώ, δηλαδή, οι Τουρκοκύπριοι ενίσχυαν με κάθε τρόπο τα οχυρωματικά τους έργα περιμετρικά των θυλά¬κων, υπό το πνεύμα αυστηρής στρατιωτικής πειθαρ¬χίας και εντατικής εκπαίδευσης, οι Ελληνοκύπριοι ε¬φησύχαζαν. Τα έργα, τα οποία κατασκευάστηκαν με πολύ κόπο, ακριβώς προς απόκρουση απόβασης εγκαταλείφθηκαν στην τύχη τους και στη φθορά του χρόνου.
ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΚΥΡΑΗ Τουρκία δεν περίμενε, φυσικά, το πραξικόπημα για να ετοιμαστεί προς εισβολή. Η προετοιμασία της είχε ξεκινήσει αργά και μεθοδικά από το 1965 και κα¬ραδοκούσε, «ανακαλύπτοντας» στο πραξικόπημα την αφορμή αλλά και το νομικό πρόσχημα να επέμ¬βει, αφού, βάσει των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, διατηρούσε δικαίωμα μονομερούς επέμβασης.Αποκαλυπτική για την τουρκική δραστηριότητα ήταν η κατάθεση του Αλέξανδρου Σημαιοφορίδη, υ¬πολοχαγού τότε, ο οποίος υπηρέτησε κατά το κρίσι¬μο διάστημα πριν από την εισβολή στην Κυρήνεια, ως επικεφαλής του εκεί κλιμακίου της ελληνικής ΚΥΠ. Βάσει των στοιχείων του κλιμακίου, μεταξύ 1970-1973 Τούρκοι αξιωματικοί χαρτογράφησαν τις ακτές και την ευρύτερη περιοχή Κυρήνειας. Οι προετοιμα¬σίες των δυνάμεων, οι οποίες θα εκτελούσαν την α¬πόβαση, ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 1974. Εντάθηκε η δραστηριότητα του τοποθετημένου απέναντι από την Κύπρο ραντάρ του Αναμούρ και διαπιστώθηκε μετακίνηση του κύριου όγκου των μαχητικών αερο¬σκαφών της Τουρκικής Αεροπορίας προς το δυτικό και νότιο τμήμα της χώρας.Μετά το πραξικόπημα στην ΄Αγκυρα σήμανε συνα¬γερμός. Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας προσήλθε σε πυρετώδεις συσκέψεις. Οι κύριες από¬ψεις, όπως μας τις μετέφερε ο Τούρκος συγγραφέας και δημοσιογράφος Μεχμέτ Αλί Μπιράντ, διατυπώ¬θηκαν ως εξής: Μπουλέντ Ετσεβίτ (πρωθυπουργός): "Εάν δεν αντιδράσουμε τώρα, η Κύπρος ατό μέλλον θα αποτελέσει μεγάλο κίνδυνο. Θα δημιουργηθούν βάσεις σε έναν χώρο επικίνδυνο για την Τουρκία. Η κεντρική και ανατολική Μικρά Ασία θα είναι πλέον ε¬κτεθειμένες στην ακτίνα δράσης της πολεμικής αε¬ροπορίας των Ελλήνων. Η κήρυξη της Ενώσεως Ελλά¬δας και Κύπρου, μετά από λίγα χρόνια, θα είναι κάτι εύκολο και μάλιστα με επίσημο δημοψήφισμα. Αν δεν βιαστούμε να εμποδίσουμε αυτές τις εξελίξεις, αύριο θα είναι αργά».Ντενίζ Μπαϊκάλ (υπουργός Οικονομικών): «Υπάρ¬χουν δύο δρόμοι. Θα παραβλέψουμε την κρίση και τα τετελεσμένα των Ελλήνων, αρκούμενοι σε διπλω¬ματικά διαβήματα; Ή θα απαντήσουμε στην κρίση με τη δημιουργία μίας άλλης κρίσης; Με το πραξικόπη¬μα, η Ελλάδα θα μας κυκλώσει από τον νότο. Η πολι¬τική που ακολουθεί η Αθήνα πρέπει να ανακοπεί. Η πληγή αυτή πρέπει οπωσδήποτε να κλείσει».Χασάν Ισίκ (υπουργός Αμυνας): «Η αντίδραση των ΗΠΑ καθυστερεί. Βρισκόμαστε σε επαφή με τις ξένες πρεσβείες. Πολλές χώρες ανησυχούν. Επιθυ¬μούν την αποφυγή μίας ελληνοτουρκικής αναμέτρη¬σης». Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ (αρχηγός Κόμματος Δικαιο¬σύνης): «΄Εχω ενδοιασμούς. Εάν επέμβουμε, μπορεί να εκραγεί ελληνοτουρκικός πόλεμος και οι ΄Ελλη¬νες έχουν τη δυνατότητα να τον ξεκινήσουν από το πιο κατάλληλο για αυτούς σημείο. Δεν ξεκινούμε α¬νακοινώνοντας ότι θα κάνουμε απόβαση, διότι δεν είμαστε κάποια παγκόσμια δύναμη. Ούτε πρέπει να ενεργήσουμε πρόχειρα και βιαστικά. Συμμετείχαμε στους Βαλκανικούς Πολέμους, γιατί μας πίεζε ο τύ¬πος και η κοινή γνώμη. Ποιο όμως ήταν για μας το α¬ποτέλεσμα; Η διεθνής κοινή γνώμη δεν τρέφει συμπάθεια προς εμάς, αλλά προς τον Μακάριο. Προς τι λοιπόν ο πόλεμος και η επέμβαση; Και ποιος ο στό¬χος μας; Θα πούμε ότι η Κύπρος είναι δική μας; Η ε¬πέμβαση που προτείνετε, σημαίνει έναρξη ελληνο¬τουρκικού πολέμου. Αναλαμβάνετε την ευθύνη μιας τέτοιας περιπέτειας;».Ο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ αποτέλεσε, όμως, την ε¬ξαίρεση. Η μεγάλη πλειοψηφία του τουρκικού πολιτι¬κού κόσμου, και βεβαίως των στρατιωτικών, προσα¬νατολίστηκε προς τη διενέργεια απόβασης, όχι, ό¬μως, χωρίς δισταγμούς. Ανώτατος Τούρκος αξιωματι¬κός ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ο Ετσεβίτ δεν μας ρώτησε ούτε μία φορά πώς και από ποιο σημείο θα πραγματοποιούσαμε την απόβαση. Βασιζόταν στον στρατό και ήταν σίγουρος πως θα τα καταφέρναμε. Στην Κύπρο τα πράγματα ήταν απλά για μας, διότι στη Μεσόγειο διατηρούσαμε πλήρη υπεροχή. Στο Αιγαίο, όμως, η πρωτοβουλία βρισκόταν στα χέρια των Ελλήνων. Κινδυνεύαμε να υποστούμε επίθεση από οποιοδήποτε σημείο στο Αιγαίο... Γι' αυτό αφή¬σαμε το 70% των δυνάμεων μας στη δυτική Τουρκία. Καταστρώσαμε σχέδια, σύμφωνα με τα οποία θα κα¬ταλαμβάναμε εδάφη με αιφνιδιασμό και άλλου εί¬δους στρατηγικές, οι οποίες προέβλεπαν διείσδυση μέχρι το εσωτερικό της Ελλάδας. Η έκβαση, όμως, ε¬νός πολέμου μεταξύ των δύο χωρών δεν μπορούσε να προβλεφθεί...».Συνάγεται λοιπόν ότι οι Τούρκοι επιτελείς προ¬βληματίστηκαν έντονα για ενδεχόμενη ελληνική ε¬νέργεια, αν και αυτή θα εκδηλωνόταν πιθανότατα στον ΄Εβρο και όχι στο Αρχιπέλαγος. Η εξέλιξη των ε¬πιχειρήσεων κατέδειξε ότι μάλλον υπερεκτίμησαν τη διάθεση ελληνικού κτυπήματος ως αντίποινα στη δι¬κή τους επίθεση σε βάρος της Κύπρου. Την Τρίτη 16 Ιουλίου 1974, μετά από τετράωρη σύσκεψη στο Γενικό Επιτελείο της Τουρκίας, τροπο¬ποιήθηκαν τα υφιστάμενα σχέδια και αποσαφηνίστη¬κε το τελικό σχέδιο της εισβολής, αυτό ακριβώς που εφαρμόσθηκε. Ο λόγος και πάλι σε Τούρκο επιτελή: «Εγκαταλείψαμε το προηγούμενο σχέδιο, που προέ¬βλεπε απόβαση στην περιοχή Μπογάζ, 36 χιλιόμετρα βόρεια της Αμμοχώστου. Και ευτυχώς, διότι πληροφορηθήκαμε εκ των υστέρων ότι οι 'Ελληνες είχαν λάβει αυξημένα μέτρα εκεί. Απόβαση στον κόλπο Αμμοχώστου θα ήταν επικίνδυνο εγχείρημα. Οι ΄Ελληνες ήλεγχαν τον δρόμο Αμμοχώστου - Λευκωσίας με πολλές δυνάμεις και, επιπλέον, επειδή ήταν Ιούλιος, υπήρχαν χιλιάδες τουρίστες στην περιοχή. Μερικές εκατοντάδες Τούρκοι στρατιώτες, που θα α¬ποβιβάζονταν σε μία τέτοια πόλη, θα χάνονταν. Γι΄ αυτό επιλέξαμε μία μικρή παραλία δυτικά της Κυρή¬νειας, παρότι η οροσειρά του Πενταδάκτυλου θα δυ¬σχέραινε την προώθηση. Αποφασίστηκε επίθεση και από αέρος και από θαλάσσης. Το σχέδιο προέβλεπε δύο φάσεις: τη γραμμή «Σαχίν» (γεράκι) και τη γραμ¬μή «Αττίλα». Τα συντάγματα πεζικού, τα οποία 9α α¬ποβιβάζονταν στην περιοχή Κυρήνειας, 9α ενώνο¬νταν με το τρίγωνο (σ.σ.: εννοεί τον θύλακα), βάθους 22 χιλιομέτρων, το οποίο θα οδηγούσε από την Κυ¬ρήνεια στη Λευκωσία».Η Τουρκία ανέθεσε το Βάρος της εισβολής στην 28 και στην 39 Μεραρχίες, καθεμία από τις οποίες διέθετε τρία συντάγματα. Μεγάλος αναλογικά υπήρ¬ξε ο αριθμός των Ειδικών Δυνάμεων που διατέθηκαν: μία ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών και ένα σύνταγμα κατα¬δρομών. Τέλος, συμπεριλήφθηκε μέρος της 5ης Τεθω¬ρακισμένης Ταξιαρχίας και μικρή δύναμη πεζοναυ¬τών, 400 ανδρών. ΄Ολη η προαναφερθείσα δύναμη άγ¬γιζε τους 36-38.000 άνδρες. Από πλευράς αρματικής υποστήριξης, προβλεπόταν η διάθεση 160 αρμάτων Μ-47 και Μ-48. Από αέρος, θα συμμετείχαν 80 μαχητι¬κά αεροσκάφη, από τα οποία τα μισά και πλέον ήταν τύπου Ρ-100.
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:14 Forum Legend
Στις 17 Ιουλίου συγκεντρώθηκαν στο λιμάνι της Μερσίνας τα αποβατικά και αρματαγωγά σκάφη που θα μετέφεραν το πρώτο αποβατικό κύμα, τα οποία συναποτέλεσαν το 50 Σύνταγμα Πεζικού της 39 Με¬ραρχίας, και οι πεζοναύτες. Την ημέρα αυτή μετα¬φέρθηκαν στη Μερσίνα και φορτώθηκαν στα σκάφη 50 τόνοι πυρομαχικών. Ταυτόχρονα, όλη η τουρκική επικράτεια καταλήφθηκε από πολεμικό παροξυσμό Οι πόλεις σείονταν από ανθελληνικές διαδηλώσεις, όπου κυριάρχησε το σύνθημα «μουνταχαλέ» (απόβα¬ση), ενώ ο τουρκικός Τύπος υποδαύλισε στο έπακρο τα πλήθη. Τουρκική πηγή ανέφερε σχετικά: «Σε όλα τα σημεία της χώρας υπήρχε μία γενική κατάπληξη, η οποία σιγά - σιγά μεταβλήθηκε σε ένα ξέφρενο ξέσπασμα. Ο τουρκικός λαός ξέσπασε γιατί, ενώ τα τε¬λευταία χρόνια ξελαρυγγιαζόταν στα διάφορα συλ¬λαλητήρια, στη συνέχεια επέστρεφε άπραγος στο σπίτι του. Ξέσπασε γιατί τον βασάνιζαν τα αισθήματα που του προξενούσε η οικονομική του υπανάπτυξη. Ξέσπασε εναντίον του ΄Ελληνα, τον οποίο υποτιμού¬σε, τον έβλεπε, όμως, να προηγείται ως προς την οικονομική και κοινωνική του δομή». ΄Ηταν τέτοια η μανία του τουρκικού πλήθους, ώ¬στε, όταν εκδηλώθηκε η εισβολή, το πρωινό της 20ής Ιουλίου, σημειώθηκε κοσμοσυρροή στα στρατολογι¬κά γραφεία των Αδάνων. Χιλιάδες Τούρκοι, μαινόμε¬νοι, προσήλθαν εθελοντικά και ζητούσαν φορτικά ο¬πλισμό και επιβίβαση για την Κύπρο. Ο λόγος στον έ¬γκυρο Τούρκο δημοσιογράφο Μεχμέτ Αλί Μπιράντ: «Οι αξιωματικοί βρίσκονταν σε μεγάλη ένταση. Δια¬τηρούσαν αμφιβολίες. Φοβήθηκαν πως ο Ετσεβίτ, ό¬πως και οι προκάτοχοι του, θα μετάνιωνε την τελευ¬ταία στιγμή. Πολλοί πίστεψαν ότι κάναμε απλή επί¬δειξη δύναμης. Οι προετοιμασίες όμως προχωρού¬σαν. Η περιοχή Αδάνων - Μερσίνας ήταν κατάμεστη από μονάδες πεζικού και τεθωρακισμένα. Απαγο¬ρεύθηκαν οι επισκέψεις τουριστών στις περιοχές Αναμούρ και Μερσίνας και επιβλήθηκε κατάσταση ε¬κτάκτου ανάγκης στους όμορους νομούς. Με την εκ δήλωση του πραξικοπήματος ανακλήθηκαν όλες οι άδειες αξιωματικών και οπλιτών».Από τις 18 Ιουλίου παρατηρήθηκε έντονη δρα¬στηριότητα σε όλα τα αεροδρόμια της νότιας Τουρ¬κίας, κυρίως δε σε αυτό των Αδάνων. Στην περιοχή κατέφθασαν τα συντάγματα καταδρομών και αλεξι¬πτωτιστών, που θα χρησιμοποιούντο. Η ΚΥΠ, βάσει συνεχών υποκλοπών, τις οποίες διενεργούσαν τα κλι¬μάκια της Κύπρου, πιστοποίησε διαρκή ανταλλαγή σημάτων μεταξύ της τουρκοκυπριακής στρατιωτικής διοίκησης της Λευκωσίας και της Μερσίνας.Το ΓΕΕΦ διαπίστωσε από πλευράς του συνήθεις δραστηριότητες, ιδίως στον κεντρικό θύλακα Λευκωσίας - Κιόνελι. Η ΤΟΥΡΔΥΚ και τα τάγματα Τουρκοκυ¬πρίων τέθηκαν σε επιφυλακή. Προετοιμάστηκε ο διά¬δρομος προσγείωσης στην Αγύρτα, εντός του θύλα¬κα, προς υποδοχή μεταγωγικών της Τουρκικής Αερο¬πορίας. Οι Τουρκοκύπριοι οδήγησαν λεωφορεία στην περιοχή: ήταν αυτά που θα προωθούσαν τις αερομε¬ταφερόμενες δυνάμεις στα προκαθορισμένα σημεία άμυνας, περιμετρικά του θύλακα. Την ίδια ημέρα, οι ξένοι τουρίστες, οι οποίοι παραθέριζαν στη Βόρεια πλευρά της Κύπρου, εγκατέλειψαν την περιοχή βάσει των οδηγιών που έλαβαν από τις πρεσβείες τους.Οι προετοιμασίες κορυφώθηκαν στις 19 Ιουλίου, παραμονή της εισβολής. Νωρίς το πρωί ολοκληρώθη¬κε η επιβίβαση των μονάδων στα αποβατικά σκάφη και η νηοπομπή ετοιμάστηκε προς απόπλου. Αποτε¬λείτο από 20 περίπου μέσα και γενικής χρήσης απο¬βατικά, αρματαγωγά περιορισμένης μεταφορικής ι¬κανότητας (έως τρία άρματα) και ένα μεγάλο αρματα¬γωγό. Για την προστασία της νηοπομπής το Τουρκικό Ναυτικό διέθεσε πέντε αντιτορπιλικά. Η επιβιβασθείσα δύναμη ανήλθε στους 3.200 περίπου άνδρες: το 50 Σύνταγμα Πεζικού και ένα τάγμα πεζοναυτών. Ο αριθμός των αρμάτων μάχης παρέμεινε ανεξακρίβω¬τος, ήταν, όμως, αναμφίβολα μικρός.Η νηοπομπή εξήλθε του λιμανιού της Μερσίνας στις 17.00, κατ' άλλες μαρτυρίες και νωρίτερα, υπό τις επευφημίες χιλιάδων λαού, καταληφθέντων από ανθελληνικό μένος. Χαρακτηριστικά, αναφέρθηκε ότι το πλήρωμα του ελληνικού εμπορικού πλοίου «Ε¬μπρός», το οποίο βρισκόταν ελλιμενισμένο στην ίδια πόλη, κινδύνευσε να λιντσαρισθεί από το μαινόμενο πλήθος. Οι ΄Ελληνες ναυτικοί θεωρήθηκαν ύποπτοι για κατασκοπεία και το «Εμπρός» ρυμουλκήθηκε σε μία προβλήτα. Ο ασύρματος του πλοίου υποχρεώθη¬κε σε σφράγιση και η γαλανόλευκη υπεστάλη.Από το πρωί, όλα τα διεθνή ειδησεογραφικά πρα¬κτορεία μετέδιδαν τις προετοιμασίες των Τούρκων, ενώ το ΒΒC προέβαλε και εικόνες από τον απόπλου, στις 17.30. Η αντίδραση σε Αθήνα και Λευκωσία παρέ¬μεινε, από την ημέρα του πραξικοπήματος έως και την παραμονή της εισβολής, ανεξήγητα απαθής. Αυ¬τό που γνώριζε όλος ο κόσμος και τα διεθνή μέσα ε¬νημέρωσης και το οποίο θεωρούσαν δεδομένο, ότι δηλαδή επέκειτο τουρκική εισβολή, στο ΑΕΔ αντιμε¬τωπίσθηκε με αδιαφορία και ειρωνικά σχόλια του τύ¬που «κάνουν ασκήσεις». Το στρατιωτικό καθεστώς των Αθηνών εμφανί¬σθηκε πεπεισμένο ότι οι Τούρκοι θα περιόριζαν τις α¬ντιδράσεις τους σε κινήσεις εντυπωσιασμού. Υπήρ¬ξαν, εξάλλου, και τα γεγονότα νωρίτερα των κρίσεων του 1964 (οπότε οι Τούρκοι αντέδρασαν μόνο με αε¬ροπορικούς βομβαρδισμούς) και του 1967 (όταν δεν προχώρησαν τελικά σε απόβαση, αφού, όμως, οι όροι τους για αποχώρηση της ελληνικής μεραρχίας έγιναν δεκτοί). Παρά τις πληροφορίες, οι οποίες κατέφθα¬ναν πλέον συνεχώς στο ΑΕΔ και την ΚΥΠ, η Αθήνα καθησύχαζε τη Λευκωσία. Στη "νάρκωση" της ελληνι¬κής πλευράς συνέβαλαν με έξυπνο τρόπο οι Τούρκοι: στην Αγκυρα ανακοινώθηκε ότι η Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση θα συνερχόταν το Σάββατο 20 Ιουλί¬ου, προς λήψη απόφασης. Παγιώθηκε έτσι η εκτίμη¬ση ότι η Τουρκία δεν θα έπραττε τίποτε ως τότε, ενώ στην πραγματικότητα η απόφαση για εισβολή ήταν ήδη ειλημμένη.Στις 18 Ιουλίου, τηλεγραφήματα που κατέφθα¬σαν στην Αθήνα από τις ελληνικές πρεσβείες στο Λονδίνο και τη Βόννη, πιστοποίησαν τις τουρκικές προετοιμασίες. Ομοίων εκτιμήσεων πληροφορίες διοχετεύθηκαν και από το κλιμάκιο των Ελλήνων α¬ξιωματικών, οι οποίοι υπηρετούσαν στη Σμύρνη, στο εκεί Στρατηγείο του ΝΑΤΟ. Παρόλα αυτά, το ΑΕΔ ου¬δέν έπραξε, σε προληπτικό έστω επίπεδο. Τόσο στον κυπριακό όσο και στον ελλαδικό χώρο δεν λήφθηκαν τα στοιχειώδη, έστω, μέτρα ετοιμότητας. Αντίθετα, οι Τούρκοι οργανώθηκαν τόσο στην Κύπρο, όσο και σε γενικότερο επίπεδο, για ενδεχόμενο γενικευμέ¬νης σύγκρουσης.Στο νησί, το ΓΕΕΦ επικέντρωσε όλες αυτές τις η¬μέρες την προσπάθεια του στην παγίωση του νέου καθεστώτος. Ασχολείτο με την επιτήρηση των συλ¬ληφθέντων μακαριακών και τη συγκέντρωση του ο¬πλισμού τους. Στις 19 Ιουλίου, παρατηρήθηκαν ορι¬σμένες μεμονωμένες και, ως εκ τούτου, ασυντόνι¬στες πρωτοβουλίες, προς αντιμετώπιση της ορατής πλέον απειλής: ο ταξίαρχος Μιχάλης Γεωργίτσης, ο ο¬ποίος είχε αντικαταστήσει εκτάκτως τον αρχηγό ΓΕ¬ΕΦ, αντιστράτηγο Ντενίση, διέταξε περιορισμένη ε¬πιστράτευση συγκεκριμένων ειδικοτήτων. Ως το βράδυ, τα κατά τόπους αστυνομικά τμήματα επέδωσαν τα φύλλα ατομικής πρόσκλησης. ΄Οφειλε, όμως, να λάβει ευρύτερα μέτρα, προς άμεση εφαρμογή του σχεδίου «ΑΦΡΟΔΙΤΗ»: (ταχεία ανάπτυξη των προβλε¬πόμενων μονάδων στις ακτές, διασπορά των υπόλοι¬πων, άμεση επάνδρωση πυροβολείων και πολυβολεί¬ων, στρώση ναρκοπεδίων). Αναφέρθηκε χαρακτηρι¬στικά ότι διμοιρία Μηχανικού, η οποία εστάλη το βράδυ της 19ης Ιουλίου σε παραλία νότια της Αμμο¬χώστου προς ναρκοθέτηση της, εμποδίστηκε από τον στρατιωτικό διοικητή της περιοχής, να υλοποιή¬σει το σχέδιο.Ο συνταγματάρχης Κομπόκης, διοικητής Κατα¬δρομών, προέβη επίσης σε κλήση αριθμού ανδρών, παρόλο που και οι τρεις μοίρες καταδρομών του νη¬σιού δεν είχαν επιστρέψει στα στρατόπεδα τους αλ¬λά παρέμεναν στη Λευκωσία, προς στήριξη του νέου καθεστώτος. Στην ύψιστη δυνατή ετοιμότητα τέθη¬καν τα αντιαεροπορικά των μοιρών πυροβολικού κα¬τόπιν διαταγής της αρμόδιας Διοίκησης.	Στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, ο αρχηγός Ναυτι¬κού Πέτρος Αραπάκης, με απόρρητο σήμα του διέτα¬ξε τον απόπλου των υποβρυχίων «Γλαύκος», «Τρίτων» και «Νηρεύς», τα οποία εξήλθαν του Ναυστάθ¬μου έπειτα από δύο ώρες με κατεύθυνση προς Ρόδο - Κάρπαθο. Η Ναυτική Διοίκηση Κύπρου έθεσε σε αυ¬ξημένη ετοιμότητα τις δικές της δυνάμεις. Η Ελληνι¬κή Αεροπορία είχε κινητοποιηθεί νωρίτερα: ήδη από το απόγευμα της 18ης Ιουλίου, κατόπιν διαταγής του αρχηγού Αεροπορίας, πραγματοποιήθηκε διασπορά αριθμού μαχητικών, με τα πληρώματα σε κατάσταση ετοιμότητας των πέντε λεπτών.
Για τις ευθύνες περί της ελλιπούς ανάπτυξης των ελληνικών και ελληνοκυπριακών δυνάμεων μέ¬χρι την εκδήλωση της εισβολής, το Πόρισμα της Βουλής των Ελλήνων επεσήμανε σχετικά: «Δεν υ¬πάρχει καμία αμφιβολία για την ευθύνη ολόκληρης της ηγεσίας του ΓΕΕΦ, συμπεριλαμβανομένης της Ναυτικής και της Αεροπορικής Διοίκησης Κύπρου. Ομοίως... για όσους αποτελούσαν την ηγεσία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων... Κατά το πενθήμε¬ρο 15ης έως 19η Ιουλίου 1974, ενώ όλα έδειχναν ότι θα πραγματοποιείτο τουρκική εισβολή στην Κύπρο, εφησύχαζαν στα θέρετρα τους και δεν έλαβαν κανέ¬να μέτρο για την αντιμετώπιση του επικείμενου κινδύνου. Παρέλειψαν να εκπληρώσουν τις υποχρεώ¬σεις της Ελλάδας απέναντι στην Κύπρο, έστω και αυ¬τές τις λίγες που προέβλεπε το σχέδιο... Η ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων περιορίστηκε στη συνεχή α¬νακύκλωση αναληθών πληροφοριών περί ύποπτων κινήσεων μεγάλων αεροπορικών κλπ. δυνάμεων της Σοβιετικής ΄Ενωσης ή άλλων χωρών».Στις 19 Ιουλίου επίσης, ενώπιον των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, εμ¬φανίσθηκε και μίλησε ο Μακάριος. Επρόκειτο για έ¬ναν ανθελληνικό λίβελο, στη διάρκεια του οποίου ο Μακάριος υπερέβη τα όρια. Προς απόδειξη του ισχυ¬ρισμού αυτού, παρατίθενται αυτούσια χωρία της ομι¬λίας του, όπως καταγράφηκαν στα Πρακτικά: «Το στρατιωτικό καθεστώς της Ελλάδας παραβίασε αναισθήτως την ανεξαρτησία της Κύπρου. Πρόκειται για εισβολή και η εισβολή συνεχίζεται, διότι υπάρχουν ΄Ελληνες αξιωματικοί στην Κύπρο. Αυτά δεν αποτε¬λούν εσωτερική υπόθεση των Ελλήνων της Κύπρου. Οι Τούρκοι της Κύπρου επηρεάζονται επίσης. Η ελ¬ληνική χούντα επέκτεινε την δικτατορία της στην Κύπρο. ΄Οπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, θεωρώ τον κίνδυνο από την Τουρκία μικρότερο του κινδύνου εκ μέρους των Ελλήνων αξιωματικών».Τα παραπάνω απαράδεκτα, εκτοξευθέντα από τον Μακάριο επάνω στην οργή του λόγω της ανατρο¬πής του, έδωσαν στην Τουρκία ένα ισχυρό επιχείρη¬μα. Βέβαια, θα ήταν αστείο να υποστηρίξει κανείς ότι η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο λόγω των καταγγε¬λιών του Μακαρίου. Στηρίχθηκε, όμως, σε ένα ακόμη ανέλπιστο επιχείρημα. Ο Μπιράντ σχολίασε χαρακτηριστικά: «Η τουρκική αντιπροσωπεία έκανε ότι ήταν δυνατό για να μιλήσει στον ΟΗΕ ο Μακάριος». Ο Τούρκος πρέσβης στον ΟΗΕ, Οσμάν Ολτσάυ, τόνισε μετά την εκδήλωση της εισβολής: «Η Τουρκία εκπλή¬ρωσε τις νόμιμες υποχρεώσεις της. Δεν πραγματο¬ποίησε εισβολή. Η λέξη εισβολή δεν είναι δική μου. Τη χρησιμοποίησε ο Μακάριος με σκοπό να περιγρά¬ψει αυτό το οποίο έπραξε η Ελλάδα».
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:15 Forum Legend
ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣΤην τουρκική νηοπομπή εντόπισε και έθεσε σε παρακολούθηση το ραντάρ του ΣΕΠ, το οποίο βρι¬σκόταν στο βορειοανατολικό άκρο της Κύπρου, στο ακρωτήρι του Αγίου Ανδρέα. Γρήγορα κατέστη αντι¬ληπτό ότι οι Τούρκοι χρησιμοποίησαν δύο διαφορετι¬κές ομάδες σκαφών. Η μία, παραπλανητική, αποτε¬λείτο από έξι εμπορικά πλοία, τα οποία έπλεαν με κα¬τεύθυνση νότια-νοτιοανατολική, ώστε να δοθεί η ε¬ντύπωση ότι θα εκτελείτο απόβαση στον κόλπο Αμ¬μοχώστου.Τα μεσάνυκτα, όμως, κατέστη πλέον σαφές ότι δεύτερη νηοπομπή με κατεύθυνση νοτιοδυτική έ¬πλεε προς την περιοχή Κυρήνειας. ΄Ηταν η δύναμη των αντιτορπιλλικών και αποβατικών, η οποία περι¬γράφηκε πριν. Για την καλύτερη καθοδήγηση της, οι Τουρκοκύπριοι άναψαν τεράστιες φωτιές σε σημεία της βόρειας πλευράς του Πενταδάκτυλου. Μία από αυτές έκαιγε συνεχώς από την Πέμπτη 18 Ιουλίου, στην πλαγιά απέναντι ακριβώς από το σημείο, όπου τελικά διενεργήθηκε απόβαση. Η πρόοδος του πλου της νηοπομπής εξελίχθηκε ως εξής:20 Ιουλίου, ώρα 00.00: 32 μίλια από το ακρωτήρι του Αποστόλου ΑνδρέαΩρα 01.00: 40 μίλια από τις ακτές της ΚυρήνειαςΩρα 02.00:28 μίλια από τις ακτές της ΚυρήνειαςΩρα 03.00: 22 μίλια από τις ακτές της Κυρήνειας Ωρα 04.00: 15 μίλια από τις ακτές της ΚυρήνειαςΩρα 04.45:10 μίλια από τις ακτές της Κυρήνειας Ανά μισή ώρα, η Ναυτική Διοίκηση Κύπρου ανέφε¬ρε την πρόοδο του πλου στο ΓΕΕΦ, όπως έπραττε ο¬μοίως και η διοίκηση του 251 Τάγματος Πεζικού, το ο¬ποίο βρισκόταν στην περιοχή και οι άνδρες του διέ¬κριναν καθαρά τα φώτα των αντιτορπιλλικών. Το ΓΕ¬ΕΦ με τη σειρά του ανέφερε τηλεφωνικά στο ΑΕΔ. Οι απαντήσεις από την Αθήνα έφθαναν στερεότυπες και καθησυχαστικές: «Δεν δικαιολογείται ανησυχία. Πρόκειται περί γυμνασίων». Η εκτίμηση του ταξίαρ¬χου Γεωργίου Σέργη είναι διαφωτιστική: «Από τις 02.00 κατέστη σαφές ότι &α διενεργείτο απόβαση στην περιοχή Κυρήνειας. Παρόλα αυτά, το ΓΕΕΦ εξα¬κολούθησε να αδιαφορεί για τον επερχόμενο κίνδυ¬νο. Δεν διέταξε ούτε το απλούστερο μέτρο ασφαλεί¬ας, την έξοδο των μονάδων από τα στρατόπεδα τους. Ο αναπληρών τον αρχηγό ΓΕΕΦ, ταξίαρχος Γεωρνί-τσης, ενημέρωνε διαρκώς το ΑΕΔ, ήταν όμως υπο¬χρεωμένος να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιο άμυνας, βάσει εξουσιοδότησης που του παρείχετο από αυτό, όταν η εχθρική νηοπομπή εισήλθε στα κυπριακά χω¬ρικά ύδατα. Δεν το έπραξε όμως, αλλά συνέχισε να ζητά οδηγίες από το ΑΕΔ για το τι έπρεπε να πράξει». Το χάραμα της 20ής Ιουλίου 1974, βρίσκονταν στην περιοχή Κυρήνειας τρία τάγματα πεζικού, δύο μοίρες πυροβολικού, καθώς και δύο πυροβολαρχίες ορεινού πυροβολικού. Το μεγαλύτερο μέρος των τριών μοιρών καταδρομών παρέμενε στην πρωτεύ¬ουσα, λόγω του πραξικοπήματος. Πριν από την εκτέ¬λεση της από6ασης, όμως, ανέλαβε δράση η Τουρκι¬κή Αεροπορία και έτσι ξεκίνησε η εισβολή.Λίγο πριν από τις 05.00 (κατ' άλλες μαρτυρίες αρ¬γότερα) άρχισαν οι προσβολές στόχων με επίκεντρο την ευρύτερη περιοχή Κυρήνειας, με σκοπό την πα¬ράλυση των μονάδων της Εθνικής Φρουράς. Προ¬σβλήθηκαν: τα στρατόπεδα πεζικού και πυροβολι¬κού, το οδικό δίκτυο δυτικά και ανατολικά της Κυρή¬νειας, ο Ναυτικός Σταθμός Κυρήνειας και δύο Σταθμοί Ελέγχου - Προειδοποίησης (ΣΕΠ) της Αεροπορίας.Στη Λευκωσία προσβλήθηκαν: το ΓΕΕΦ, οι μοί¬ρες πυροβολικού με έδρα στην Αθαλάσσα (προάστιο της Λευκωσίας), καθώς και άλλες μονάδες. Επίσης, προσβλήθηκε το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ και ο διε¬θνής αερολιμένας Λευκωσίας. Το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, στη Μακεδονίτισσα Λευκωσίας, υπέστη με¬γάλες καταστροφές. Ο διοικητής της, όμως, είχε την πρόνοια να διατάξει, περί τις 04.00, διασπορά. Ετσι, όταν η Τουρκική Αεροπορία προσέβαλε με σφοδρό¬τητα το στρατόπεδο, αυτό ήταν άδειο. Καταστράφη¬κε επίσης ο ΣΕΠ στο βορειοδυτικό άκρο του νησιού, ο οποίος προσβλήθηκε από σμήνος δέκα τουρκικών αεροσκαφών. Οι μεγαλύτερες απώλειες, όμως, εντο¬πίσθηκαν στις μονάδες πυροβολικού, οι οποίες δεν προέβησαν σε διασπορά. Η 185 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού προσβλήθηκε από αέρος ακριβώς την ώρα που εξερχόταν του στρατοπέδου της. Το προπορευ¬όμενο όχημα της κτυπήθηκε από εμπρηστική βόμβα ναπάλμ και φονεύθηκαν έξι άνδρες. Πολλά οχήματα και πέντε πυροβόλα της Μοίρας καταστράφηκαν. Στην παρακείμενη 187 Μοίρα, οκτώ από τα δώδεκα πυροβόλα υπέστησαν ζημιές.Αντίθετα, άλλες μοίρες κινήθηκαν γρήγορα και έφθασαν στις προβλεπόμενες θέσεις χωρίς απώλει¬ες. Αναφέρεται ενδεικτικά η 189 Μοίρα Πεδινού Πυ¬ροβολικού, η οποία κατόπιν διαταγής του διοικητή της, ταγματάρχη Δημήτριου Γκότση, ετοιμάστηκε για αναχώρηση από τις 03.00. Η Μοίρα τάχθηκε στην περιοχή αεροδρομίου και ξεκίνησε βολές με τα οκτώ πυροβόλα της των 100 χιλ , κατά του θύλακα και κα¬τά του χώρου απόβασης, παρότι δεν υπήρξε παρατή¬ρηση βολής. Πρέπει, όμως, να σημείωσε ικανοποιητι¬κό ποσοστό ευστοχίας, αφού ο ταγματάρχης Γκότσης επικηρύχθηκε από το τουρκικό Επιτελείο αντί του ποσού των 50.000 κυπριακών λιρών.Οι βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν αμείωτοι και, γύ¬ρω στις 07.30, προσέλαβαν νέα ένταση. Πολλά ση¬μεία στη Λευκωσία φλέγονταν. Χρησιμοποιήθηκαν κυρίως αεροσκάφη Ρ-100. Εφορμούσαν ανά ζεύγος από ύψος 120-150 ποδών, βομβάρδιζαν και προέβαιναν πάλι σε ταχεία ανύψωση. Τα άρματα μάχης και τα τεθωρακισμένα οχήματα της Εθνικής Φρουράς δεν υπέστησαν απώλειες, διό¬τι βρίσκονταν, λόγω του προηγηθέντος πραξικοπή¬ματος, σε διάφορα σημεία της Λευκωσίας. Δύναμη 18 αρμάτων Τ-34, η οποία βρισκόταν στην περιοχή Αγίας Παρασκευής, με την έναρξη των αεροπορικών προσολών προέβη αμέσως σε διασπορά. Μετά τις πρώτες επιθέσεις, άρχισε η ρίψη αλεξι¬πτωτιστών στο νοτιοανατολικό τμήμα του θύλακα Λευκωσίας - Κιόνελι, κοντά στο χωριό Χαμίτ Μάνδρες. Στο βόρειο άκρο, προς την Αγύρτα, άρχισε από τις 06.30 η μεταφορά δια ελικοπτέρων των Τούρκων κα¬ταδρομέων. Τα τουρκικά μεταγωγικά αεροσκάφη 0-47 πετούσαν σε χαμηλό ύψος και με μικρή ταχύτητα, α¬ποτελώντας ελκυστικούς και ευάλωτους στόχους. Το ΓΕΕΦ ζήτησε από το ΑΕΔ «αποδέσμευσιν των πυρο¬βόλων δια να κτυπηθούν οι αλεξιπτωτισταί». Από την Αθήνα δόθηκε μία απάντηση πρωτάκουστη στα παγκόσμια στρατιωτικά χρονικά: «Αυτοσυγκράτηση».
Ενώ οι αδιάλειπτες αεροπορικές προσβολές μεί¬ωναν ακόμα περισσότερο την αποδιαρθρωμένη από το πραξικόπημα Εθνική Φρουρά, ενώ ο κεντρικός τουρκοκυπριακός θύλακας ενισχυόταν με δυνάμεις αλεξιπτωτιστών και καταδρομέων, η αποβατική νηο¬πομπή προσέγγισε πλέον τον χώρο απόβασης...Η ΕΞΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΘΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΑΚΩΝ ΤΟΡΠΙΛΑΚΑΤΩΝ Η εχθρική νηοπομπή έπλεε δυτικά, αφήνοντας πίσω της την Κυρήνεια και αναζητώντας την προς α¬πόβαση επιλεγείσα ακτή. Τα αποβατικά παρατάσσο¬νταν σε κυκλικό σχηματισμό, ενώ πιο κοντά στην α¬κτή, στα τέσσερα μίλια από αυτήν, προπορεύονταν ως προστατευτική ασπίδα τα πέντε τουρκικά αντιτορπιλικά, τα οποία έβαλαν με τα πυροβόλα τους κατά της ξηράς. Στον Ναυτικό Σταθμό Κυρήνειας ναυλοχούσαν οι δύο (υπ' αρ. Τ1 και Τ3) από τις πέντε συνολικά κυπριακές τορπιλακάτους. Στις 04.00 τα δύο σκάφη Βρίσκονταν σε ύψιστη ετοιμότητα για ά¬μεσο απόπλου και δράση. Στις 04.45 διατάχθηκαν από τον ναυτικό διοικητή Κύπρου να εξέλθουν, για να συναντήσουν την εχθρική νηοπομπή. Επρόκειτο καθαρά για αποστολή αυτοκτονίας, δεδομένου ότι οι δύο τορπιλάκατοι θα αντιμετώπιζαν πέντε τουρκικά αντιτορπιλικά, των οποίων το μέγιστο βεληνεκές των πυροβόλων άγγιζε τα 17 χιλιόμετρα. Αντίθετα, οι τορπίλες των κυπριακών σκαφών είχαν δραστικό βεληνεκές 3,5 χιλιόμετρα. ΄Επρεπε, λοιπόν, να πλη¬σιάσουν πολύ κοντά στην τουρκική νηοπομπή και να αντιμετωπίσουν τα πυρά της, αλλά και αυτά της Τουρκικής Αεροπορίας. Στα πλεονεκτήματα των τορπιλακάτων προσμετρώντο η υψηλή τους ταχύτητα (45 - 50 κόμβοι) και η δυσκολία εντοπισμού τους, λόγω του μικρού τους μεγέθους, των χαμηλού ύψους εξά¬λων και της αλουμινοκατασκευής. Επιπλέον, τα ρα¬ντάρ των τουρκικών αντιτορπιλικών ήταν πεπαλαιω¬μένα και μικρής απόδοσης.Στις 04.55: οι τορπιλάκατοι Τ1 και Τ3 εξήλθαν από τη βάση τους με κυβερνήτες, τους Ελλαδίτες Νι¬κόλαο Βερύκιο (σημαιοφόρο) και Ελευθέριο Τσομάκη (υποπλοίαρχο) αντίστοιχα.Στις 05.02: οι τορπιλάκατοι πλέοντος σε από¬σταση 500 μέτρων η μία από την άλλη, πλησίασαν τα εχθρικά πλοία στα οκτώ μίλια. Στις 05.15: εχθρικά αεροσκάφη εντόπισαν τις τορπιλακάτους. Τις προσέβαλαν αμέσως, ενώ αυτές απάντησαν με τα δίδυμα αντιαεροπορικά πολυδόλ των 14,5 ΧΙΛ.Στις 05.16: η Τ1 ανέφερε ότι βλήθηκε από ρουκέτα αεροσκάφους. Καταστράφηκε το πηδάλιο και η μία μηχανή της. Ο σημαιοφόρος Βερύκιος την έστρεψε προς την ξηρά, όμως τέσσερα λεπτά αργότερα το σκάφος βυθίστηκε. Οι άνδρες, τραυματισμένοι, έφθασαν ως την ακτή κολυμπώντας.Στις 05.23: ο κυβερνήτης της Τ3, υποπλοίαρχος Τσομάκης, ανέφερε ότι ετοιμαζόταν προς βολή, έχο¬ντας πλησιάσει στα δύο μίλια τη νηοπομπή και βολλόμενος συνεχώς από τα τουρκικά αεροσκάφη και α¬ντιτορπιλικά.Το επόμενο λεπτό η Τ3 βλήθηκε και βυθίστηκε σχεδόν αμέσως. Από το δεκαμελές πλήρωμα διασώ¬θηκε μόνο ο αρχικελευστής Διονύσης Μαγέτος, ο οποίος περιέγραψε τις τελευταίες δραματικές σκη¬νές: «Ο υποπλοίαρχος Τσομάκης διέταξε να ετοιμα¬στούν οι τορπίλες προς εκτόξευση, βρισκόμασταν στο τελευταίο στάδιο της προετοιμασίας και απείχα• με 2.000 γυάρδες από τα πρώτα σκάφη των Τούρκων Τότε ακούστηκε η μοιραία έκρηξη, που διέλυσε το σκάφος μας». Η αποστολή των δύο τορπιλακάτων και η θυσία τους χαρακτηρίστηκε αργότερα άσκοπη και ανώφε¬λη. Διατυπώθηκε η άποψη ότι όφειλαν να διαφυλα¬χθούν, ώστε να χρησιμοποιηθούν υπό καλύτερες συνθήκες. Και έτσι, όμως, υπήρχε ο κίνδυνος αερο¬πορικής προσβολής στη βάση τους και η πιθανότητα; καταστροφής τους. Η πρωτοβουλία του ναυτικού διοικητή Κύπρου, αντιπλοίαρχου Γιώργου Παπαγιάννη, υπήρξε αξιέπαινη και τίμησε τις παραδόσεις του Πο¬λεμικού Ναυτικού. Το λάθος του ήταν η καθυστέρηση με την οποία διέταξε την επιχείρηση, με αποτέλε¬σμα το πρώτο φως να προλάβει τις τορπιλακάτους διευκολύνοντας την Τουρκική Αεροπορία. Εάν η πρωτοβουλία εκδηλωνόταν λίγα λεπτά πριν, τα κυπριακά σκάφη θα είχαν τη δυνατότητα με μεγαλύτε¬ρη ασφάλεια και προστατευόμενα από το σκοτάδι να προσβάλουν την τουρκική νηοπομπή με υψηλότερες πιθανότητες επιτυχίας, διατηρώντας το πλεονέκτη¬μα του τακτικού αιφνιδιασμού.Παρά την αποτυχία της παράτολμης προσπάθει¬ας, ιστορικός έμεινε ο ηρωισμός των πληρωμάτων. Ως επίμετρο στη θυσία τους, αφιερώθηκαν οι παρα¬κάτω γραμμές: «Εξόρμησαν, ΄Ελληνες από την ελεύ¬θερη πατρίδα και από την Κύπρο, με θάρρος και με την αδάμαστη θέληση να πλήξουν τον εχθρό. Πλην όμως, η αναμέτρηση ήταν εντελώς άνιση, γι' αυτό και έπεσαν. Τα νεκρά σώματα των γενναίων Ελλαδιτών και Κυπρίων, αξιωματικών και ναυτών, δεν ανευρέθησαν, Παρέμειναν αιωνίως εκεί, στον βυθό της τρα¬γουδημένης και μαρτυρικής Κυρήνειας».
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:16 Forum Legend
Η ΑΠΟΒΑΣΗΜετά την αποτυχία προσβολής της τουρκικής νηοπομπής από τις δύο τορπιλακάτους, αυτή έ¬πλευσε λίγο δυτικότερα και προσέγγισε την παραλία Γλυκιώτισσας, τρία χιλιόμετρα δυτικά της Κυρήνειας. Επειδή προφανώς η διοίκηση της αμφίβιας δύνα¬μης έκρινε την ακτή ακατάλληλη για απόβαση, συνε¬χίστηκε ο πλους, ώσπου εντοπίσθηκε η παραλία Πεντεμιλίου, εύρους 250 περίπου μέτρων, οκτώ χιλιό¬μετρα από την Κυρήνεια.Η περιοχή αποτελούσε ζώνη ευθύνης του 251 Τάγματος Πεζικού, το οποίο είχε ως διοικητή τον α¬ντισυνταγματάρχη Παύλο Κουρούπη. Το τάγμα είχε ενισχυθεί με πέντε άρματα Τ-34. Διάφορες πηγές α¬νέφεραν ότι κατά τον παράλληλο προς την ακτή πλου, από τη Γλυκιώτισσα ως το Πεντεμίλι, οι Τούρ¬κοι εβλήθησαν από στρατιώτες της Εθνικής Φρου¬ράς. Ο ναυτικός διοικητής Κύπρου υποστήριξε ότι τουλάχιστον 450 Τούρκοι οπλίτες φονεύθηκαν εντός των αποβατικών. Ο ισχυρισμός αυτός δεν επιβεβαιώ¬θηκε ποτέ και είναι αναμφίβολα υπερβολικός. Οι πρώτοι Τούρκοι στρατιώτες αποβιβάσθηκαν στην κυ¬πριακή γη γύρω στις 06.00, κατ' άλλους στις 06.30. Ε¬πρόκειτο περί ολιγάριθμης ομάδας βατραχανθρώ¬πων, η οποία εξερεύνησε πρώτα τον βυθό και κατό¬πιν την ακτή, για να επισημάνει ενδεχόμενα υποθα¬λάσσια ή επάκτια κωλύματα. Ανενόχλητοι, οι άνδρες αυτοί περισυνελλέγησαν και επέστρεψαν στο πλοίο τους, αναφέροντας ότι ο χώρος ήταν κατάλληλος προς απόβαση.Σύμφωνα με τις πιο αξιόπιστες μαρτυρίες, η πρώ¬τη αποβατική λέμβος προσγιαλώθηκε στις 07.15, α¬ποβιβάζοντας 60 οπλίτες και έναν εκσκαφέα. Μέχρι τις 09.00 πραγματοποιήθηκαν 50 τουλάχιστον προσγιαλώσεις αποβατικών. Πρώτοι αποβιβάσθηκαν οι πεζοναύτες και στη συνέχεια, τμηματικά, το 50 Σύνταγμα Πεζικού. ΄Οπως αποκαλύφθηκε αργότερα, τα πρώτα αυτά τμήματα, τα οποία υπέστησαν και τις βα¬ρύτερες απώλειες, δεν αποτελούντο από Τούρκους. ΄Ηταν μεν Τούρκοι υπήκοοι, αραβικής και κουρδικής, όμως, καταγωγής, ιδίως από την περιοχή Αλεξανδρέττας. Αργότερα, έγινε γνωστό πως ανάμεσα τους ήταν και 15 ΄Ελληνες τουρκικής υπηκοότητας. Οι στρατιώτες αυτοί και οι αξιωματικοί τους, παρά την ανυπαρξία ελληνικής άμυνας, παρέμειναν αδρανείς και συνωστισμένοι στην παραλία του Πεντεμιλίου, α¬ντί να προβούν σε άμεση απαγκίστρωση και διασπο¬ρά. Επιπλέον, την ώρα κατά την οποία αποβιβάσθη¬καν οι πρώτες μονάδες, είχε παρέλθει τουλάχιστον μιάμιση ώρα από την αυγή, στοιχείο το οποίο υπό άλ¬λες συνθήκες θα είχε αποβεί μοιραίο για τους εισβο¬λείς.Από τις παρυφές του Πενταδάκτυλου, το πυρο¬βολικό της Εθνικής Φρουράς έβαλλε κατά των ε¬χθρικών στόχων, υπό τη συνεχή πίεση της Τουρκικής Αεροπορίας. Από τα πυρά επλήγη το αντιτορπιλλικό "Τσακμάκ", το οποίο απομακρύνθηκε σε απόσταση πέντε μιλίων από την ακτή. Κοντά στο σημείο της α¬πόβασης υπήρχαν αντιαρματικά πυροβολεία, τα ο¬ποία όφειλαν να είναι επανδρωμένα. Η 190 Μοίρα Αντιαρματικού Πυροβολικού διέθετε πυροβόλα των 6 λιβ, ιδανικά προς προσβολή των αποβατικών. Στην κί¬νηση της όμως προς το Πεντεμίλι, η προπορευόμενη πυροβολαρχία της Μοίρας έπεσε σε ενέδρα τουρκι¬κού τμήματος, το οποίο προωθήθηκε από την ακτή απόβασης προς αναγνώριση. Ο αιφνιδιασμός υπήρξε πλήρης: πέντε πυροβόλα έπεσαν στα χέρια του ε¬χθρού, ενώ συνελήφθη μικρός αριθμός Εθνοφρου¬ρών. Η αποβίβαση τουρκικών στρατευμάτων στην α¬κτή συνεχίστηκε, ενώ πραγματοποιήθηκε ανεπιτυ¬χής διπλή προσπάθεια προσγιάλωσης του αρματαγω¬γού των Τούρκων.
Με την εκδήλωση της απόβασης, στις 07.15, ο αντισυνταγματάρχης Κουρούπης διέσπειρε το τάγμα του και δύο λόχοι κατέφθασαν πεζοπορώντας στην ακτή απόβασης, γύρω στις 09.00. Εκεί οι εισβολείς εί¬χαν ήδη συλλάβει τους κατοίκους των παρακείμενων εξοχικών κατοικιών και προέβαιναν στις πρώτες εν ψυχρώ εκτελέσεις. Αυτόπτης μάρτυρας, ο κάτοικος της περιοχής Κώστας Παπαέλληνας, ο οποίος ήταν έ¬νας από τους πρώτους συλληφθέντες: «Μας οδήγησαν, εμένα και την οικογένεια μου,κοντά στον κύριο δρόμο. Στα σκαλοπάτια του απένα¬ντι σπιτιού είδα σκοτωμένους τους γείτονες μας...Θα ήταν περίπου 09.30 το πρωί, όταν ακούστηκαν τα πρώτα πυρά των δικών μας. Θα πρέπει να βρίσκονταν σε απόσταση 100 μόνο μέτρων...	]Το τι έγινε εκείνη την ώρα, δεν θα το ξεχάσω πο¬τέ. Οι Τούρκοι αερίστηκαν κατά δεκάδες μπροστά στα μάτια μας. Ούτε καλύπτονταν, ούτε οπισθοχω¬ρούσαν, ούτε επιτίθεντο. Απλώς έπεφταν, τραυματισμένοι ή σκοτωμένοι, ο ένας μετά τον άλλο. Ο τόπος γέμισε αίματα και ανθρώπινα κορμιά, που σφάδαζαν». Τούρκοι αλεξιπτωτιστές στον Θύλακα Λευκωσίας - Κιόνελι. Υπέστησαν εκτεταμένες απώλειες από άνδρες της ΕΛΔΥΚ και της Εθνικής Φρουράς ΄Ηταν οι δύο λόχοι του 251 Τάγματος του Παύλου Κουρούπη. Παρά τις απώλειες που προκάλεσε στους Τούρκους η 200 περίπου ανδρών, δύναμη ήταν ανε¬παρκής για μετωπική επίθεση και ρίψη των εισθολέ-ων στη θάλασσα. Εν τω μεταξύ, η ελληνική στρατιω¬τική ηγεσία εμφανίσθηκε πλήρως αιφνιδιασθείοα από την απόπειρα εισβολής. Στο ΓΕΕΦ επικράτησε σύγχυση και, αντί να αναληφθούν πρωτοβουλίες βά¬σει των υφιστάμενων σχεδίων, ζητούντο εναγωνίως οδηγίες από την Αθήνα, απ' όπου, όμως, το ΑΕΔ συ¬νιστούσε αυτοσυγκράτηση! Υπήρξε λοιπόν ύποπτη α¬διαφορία στην Αθήνα και αδράνεια στη Λευκωσία. Μιάμιση ώρα μετά την εκδήλωση της απόβασης, στις 08.40, διαβιβάσθηκε στο ΓΕΕΦ η εντολή από τον Α' κλάδο του ΑΕΔ: «Χτυπάτε δι' όλων των μέσων». Ταυ¬τόχρονα κηρύχθηκε γενική επιστράτευση στην Κύ¬προ. Μέχρι την ώρα αυτή όμως κυριάρχησε μία εξωφρενική απάθεια, η οποία έδωσε αποχρώσες ενδεί¬ξεις, αν όχι αποδείξεις, για κατηγορίες, οι οποίες στοιχειοθετούν άνετα εσχάτη προδοσία. ΄Οτι, δηλα¬δή, δόθηκαν αόριστες υποσχέσεις εκ μέρους των ΗΠΑ, σε ένα σκοτεινό πλαίσιο συνδιαλλαγής, για πε¬ριορισμένης κλίμακας απόβαση των Τούρκων και κα¬τάληψη μικρής έκτασης περιοχής στην Κυρήνεια, με επιδιωκόμενο στόχο τη διπλή ΄Ενωση. Ανέφερε χαρα¬κτηριστικά ο πρόεδρος του πραξικοπήματος Νικόλα¬ος Σαμψών, ο οποίος βρισκόταν στο ΓΕΕΦ: «΄Οταν άρχισαν οι βομβαρδισμοί, το αναφέραμε στον στρα¬τηγό Μπονάνο (αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων). Του μί¬λησε στο τηλέφωνο ο ταξίαρχος Γεωργίτσης. Ο Μπα¬νάνος απάντησε ότι αυτά που αναφέραμε ήταν ψέμα¬τα και ότι θέλαμε να εμπλέξουμε την Ελλάδα. Τότε, ε¬μείς βγάλαμε το ακουστικό του τηλεφώνου έξω από το παράθυρο για να ακούσει τις εκρήξεις των βομ¬βών... ΄Ακουσε τι γινόταν, αλλά πάλι απάντησε ότι μπορεί εμείς να βάλαμε τα δικά μας πυροβόλα να κτυπούν, για να τον παραπλανήσουμε». Πριν όμως συνομιλήσει με τον ΑΕΔ ο ταξίαρχος Γεωργίτσης, γιατί δεν εφάρμοσε άμεσα τα σχέδια άμυνας; Προη¬γήθηκαν οι τουρκικοί βομβαρδισμοί, η Βύθιση των δύο τορπιλακάτων, η έναρξη της απόβασης, αλλά η αντίδραση του αρχηγού παρέμενε ακατανόητα πα¬θητική. ΄Οταν, μάλιστα, ο αντισυνταγματάρχης Μιχά¬λης Πηλιχός τον συμβούλευσε να κτυπήσει, εκείνος απάντησε ότι «ήθελε εντολή από τον Μπονάνο». Ας επιστρέψουμε, όμως, στα θέατρα των συγκρούσεων: Στο προγεφύρωμα του Πεντεμιλίου οι Τούρκοι πεζοί και πεζοναύτες, οι οποίοι αποβιβάσθη¬καν, επεχείρησαν μία πρώτη επίθεση με ανατολική πορεία, προς την κατεύθυνση της Κυρήνειας. Υπο¬στηρίχθηκαν από τέσσερα - πέντε τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού τύπου Μ-113. Οι προφυλακές του 251 Τάγματος με τη συνδρομή δύο αρμάτων Τ-34 αναχαίτισαν την τουρκική ενέργεια, καταστρέφοντας μάλιστα δύο από τα τεθωρακισμέ¬να του εχθρού. Το απόγευμα της 20ής Ιουλίου, η νη¬οπομπή εγκατέλειψε τον χώρο απόβασης, επιστρέ¬φοντας στη Μερσίνα, προς παραλαβή και μεταφορά στην Κύπρο του δεύτερου αποβατικού κύματος. Στο μεταξύ, στις 08.00 εκδόθηκε και μεταδόθηκε από το ΡΙΚ (Ραδιοφωνικό ΄Ιδρυμα Κύπρου) το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν: «Ανακοινούται ότι την πρωίαν της σήμερον, τουρκικά αεροσκάφη άνευ προειδοποιήσεως, υπούλως και ανάνδρως, προσέβαλαν σταθμόν ραντάρ, εβομβάρδισαν το στρατόπεδον της ΕΛΔΥΚ και έρριψαν εντός του τουρκοκυπριακού θύλακος Λευκωσίας - Αγύρτας μικράν δύναμιν αλεξιπτωτιστών. Αι ελληνικοί κυπριακοί δυνάμεις αντιμετωπίζουν με¬τά γενναιότητας και πρωτοφανούς ενθουσιασμού την απρόκλητον επίθεσιν του τουρκικού σωβινι¬σμού. Ο εχθρός ουδέν κατόρθωσε να επιτύχει. Μέ¬χρι στιγμής κατερρίφθησαν τρία εχθρικά αεροσκά¬φη. Ουδεμία απώλεια εσημειώθει εις τας ημετέρας δυνάμεις». Τίποτα δεν αναφέρθηκε επισήμως για την από πείρα απόβασης, προφανώς για ψυχολογικούς λό¬γους και διατήρηση του ηθικού. Τελικά, στο έβδομο ανακοινωθέν, στις 12.30, γνωστοποιήθηκαν τα παρα¬κάτω: «Ανακοινούται ότι αϊ εχθρικοί δυνάμεις, αι επιχειρήσασαι να αποβιβασθούν παρά τη Γλυκιώτισσαν Κυρήνειας (σ.σ.: εννοεί προφανώς το Πεντεμίλι), ανεχαιτίσθησαν και ανετράπησαν. Εις την θάλασσαν επιπλέουν τα πτώματα των εισβαλουσών εχθρικών αποβατικών δυνάμεων». Στον κεντρικό τουρκοκυπριακό θύλακα συνεχί¬στηκαν αδιάλειπτες οι ρίψεις αλεξιπτωτιστών, οι ο¬ποίοι υπέστησαν μεγάλες απώλειες. Στο ανατολικό άκρο, από λάθος των χειριστών των τουρκικών C-47, ομάδα 100 αλεξιπτωτιστών προσγειώθηκε κοντά στο χωριό Μια Μηλιά, αντί του, εντός του θύλακα, τουρ¬κοκυπριακού χωριού Χαμίτ Μάνδρες. Στην περιοχή δεν υπήρχε δύναμη της Εθνικής Φρουράς, όμως ανέ¬λαβαν δράση οι κάτοικοι του χωριού. ΄Οπως ανέφερε το σχετικό ανακοινωθέν, οι χωρικοί «... έμπλεοι πολεμικού μένους εξήλθον εις τους αγρούς και επετέθησαν κατά των αλεξιπτωτιστών» οπλισμένοι με παλαιά τυφέκια. Πάνω από 90 Τούρκοι αλεξιπτωτιστές φονεύθηκαν, οι περισσότεροι ευρι¬σκόμενοι ακόμα στον αέρα. Μία μικρή ομάδα διασώ¬θηκε κινούμενη γοργά προς το χωριό Χαμίτ Μάν¬δρες.Παρόμοια λανθασμένη ρίψη πραγματοποιήθηκε και την επόμενη ημέρα, δυτικά του χώρου απόβασης, όπου κινείτο ο ναυτικός διοικητής Κύπρου αντιπλοί¬αρχος Παπαγιάννης προς κατόπτευση της περιοχής, επικεφαλής μικρής δύναμης ναυτών. Αφηγείται ο ί¬διος: «Στα χωρία που περνούσαμε, αντιληφΘήκαμε τον ενθουσιασμό και το υψηλό ηθικό των κατοίκων. ΄Ολα τα χωριά ήταν σημαιοστολισμένα με τη γαλανό¬λευκη. Οι χωρικοί μας ασπάζονταν και ζητωκραύγα¬ζαν υπέρ της μητέρας πατρίδας και της ΄Ενωσης της Κύπρου με αυτήν. Στις 14.30, στην οδό μεταξύ Μύρ¬του και Ασωμάτου, αντιλήφθηκα τη ρίψη 10-12 αλεξι¬πτωτιστών από διερχόμενο αεροσκάφος. Κατεβήκα¬με από το όχημα και δια των όπλων μας, με τη βοήθεια κατοίκων και άτακτων επιστράτων της περιο¬χής, τους εξοντώσαμε όλους».Αριθμός αλεξιπτωτιστών εξολοθρεύτηκε λόγω λανθασμένης πορείας επί του εδάφους. Δυτικά του θύλακα και πολλά χιλιόμετρα έξω από αυτόν, εντοπί¬σθηκαν και φονεύθηκαν μεμονωμένοι αλεξιπτωτι¬στές. ΄Ενας από αυτούς, κρυμμένος σε θάμνο, πρόλα¬βε και πυροβόλησε θανάσιμα τον αστυνομικό Πέτρο Βρούντο, πριν σκοτωθεί με τη σειρά του από πυρά Κύπριων εθελοντών. Ανεξακρίβωτος αριθμός αλεξι¬πτωτιστών εξουδετερώθηκε στο κέντρο του θύλακα, στην οδό Λευκωσίας - Κιόνελι. Κατέπεσαν πάνω στους ευκαλύπτους, οι οποίοι πλαισίωναν τον δρόμο και βρήκαν τραγικό θάνατο. Το επιβεβαίωσε ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Γιάννης Ιωάννου, ο οποίος συνελή¬φθη αιχμάλωτος στην Κυρήνεια: «Με οδήγησαν μέ¬σα από το Κιόνελι. ΄Επεφταν ακόμα αλεξιπτωτιστές. Μου προξένησε εντύπωση ότι είδα επάνω στους ευ¬καλύπτους, κρεμασμένα και σκισμένα, πολλά αλεξί¬πτωτα. Σημάδι ότι οι Τούρκοι αλεξιπτωτιστές σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν κατά την πτώση τους εκεί». Ανάλογο τέλος είχε χειριστής τουρκικού μαχητι¬κού αεροσκάφους, το οποίο βλήθηκε και κατέπεσε λίγα χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα. Ο εθελοντής πολίτης Ανδρέας Ανδρόνικου περιέγραψε τη σκηνή: «΄Εφτασα πρώτος, προτού ο Τούρκος πιλότος πατή¬σει το έδαφος. Ηταν τραυματισμένος στο πόδι και μόρφαζε από τον πόνο. Προσπάθησε να ξεκρεμάσει από το στήθος του ένα βραχύκαννο αυτόματο για να με πυροβολήσει. Του έριξα πρώτος και με μία ριπή τον σκότωσα». Δεκάδες τέτοια περιστατικά αναφέρ¬θηκαν, με πρωταγωνιστές πολίτες, οι οποίοι εθελο¬ντικά προσέτρεξαν προς ενίσχυση των μαχόμενων μονάδων. Παρά τις εκτεταμένες απώλειες, έως το τέ¬λος της ημέρας ο τουρκοκυπριακός θύλακας ενισχύ¬θηκε με 2.000 περίπου αλεξιπτωτιστές και καταδρο¬μείς. Οι άνδρες αυτοί προέβαλλαν σθεναρή άμυνα στις επιθέσεις τις οποίες εξαπέλυσαν στη συνέχεια η Εθνική Φρουρά και η ΕΛΔΥΚ, διατηρώντας τον ζωτι¬κής σημασίας θύλακα υπό τον έλεγχο τους
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:18 Forum Legend
Η ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΔΥΚΜε την έναρξη των αεροπορικών προσβολών και του αποβατικού εγχειρήματος, οι συγκρούσεις γενι¬κεύθηκαν σε όλη την κυπριακή επικράτεια, αφού ξε¬κίνησαν επιθετικές ενέργειες ενάντια των κατά τό¬πους τουρκοκυπριακών θυλάκων. Κατά του κεντρι¬κού θύλακα Λευκωσίας - Κιόνελι κινήθηκε η ΕΛΔΥΚ υ¬ποστηριζόμενη από άρματα μάχης της Εθνικής Φρουράς.Η τοποθεσία ήταν οχυρωμένη από ετών με τη συνδρομή Τούρκων αξιωματικών, αλλά οι επιτιθέμε¬νοι αντιμετώπισαν ένα άλλο, ισχυρότερο μειονέκτη¬μα: από το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ μέχρι το χωριό Κιόνελι υπήρχε μία απόλυτα επίπεδη έκταση οκτώ χι¬λιομέτρων, χωρίς εδαφικές εξάρσεις. Δίνονταν έτσι καλές προοπτικές άμυνας στους Τούρκους και υψη¬λής καθαρότητας στόχοι στην αεροπορία τους, η ο¬ποία δρούσε ανενόχλητη ελλείψει της ελληνικής, την οποία οι επιτελείς του ΓΕΑ κράτησαν καθηλωμένη στην Κρήτη. Στόχος της ΕΛΔΥΚ ήταν η μετωπική επίθεση κα¬τά του θύλακα, η διάρρηξη του και η διάσπαση του. Συμμετείχε όλη της η δύναμη, πλην ενός τμήματος, το οποίο προωθήθηκε προς τον αερολιμένα Λευκω¬σίας.	Επιπλέον, διατέθηκε για την επίθεση ένας λό¬χος της Εθνικής Φρουράς και 13 (κατ' άλλους 15) άρ¬ματα Τ-34. Τον θύλακα υπερασπιζόταν η ΤΟΥΡΔΥΚ, τα τάγματα Τουρκοκυπρίων και οι καταδρομείς και α¬λεξιπτωτιστές οι οποίοι μεταφέρονταν κατά κύματα από την Τουρκία.Γρήγορα οι επιτιθέμενοι προσέβαλαν με πυρά το στρατόπεδο της ΤΟΥΡΔΥΚ και εν συνεχεία το παρέκαμψαν, αφού διαπιστώθηκε ότι αυτό είχε εγκατα¬λειφθεί νωρίτερα από τους Τούρκους, οι οποίοι οχυ¬ρώθηκαν στα ενδότερα. Με ταχεία κίνηση, οι άνδρες της ΕΛΔΥΚ και οι Κύπριοι Εθνοφρουροί κάλυψαν την απόσταση μέχρι την είσοδο του Κιόνελι, υπό το κα¬ταιγιστικό πυρ του εχθρού, ο οποίος έβαλλε με πο¬λυβόλα και όλμους. Αντίθετα, η Τουρκική Αεροπορία δεν επενέβη στο πρώτο τουλάχιστον στάδιο της επί¬θεσης, μολονότι οι ελληνικές δυνάμεις διακρίνονταν ευχερώς από τις τουρκικές. Οι επιτιθέμενοι συνέχισαν την προώθηση με ο¬κτώ μόνο άρματα μάχης, αφού τα υπόλοιπα καθηλώ¬θηκαν στην πορεία τους λόγω βλαβών. ΄Ηταν τόσο ρα¬γδαία η προέλαση, ώστε οι Τούρκοι, αγνοώντας ότι η ΕΛΔΥΚ προχώρησε τόσο γρήγορα, συνέχισαν τις ρί¬ψεις αλεξιπτωτιστών. Ετσι οι Ελληνες στρατιώτες, τέσσερα περίπου χιλιόμετρα πριν από το Κιόνελι, ε¬ξολόθρευσαν με εφ' όπλου λόγχη δεκάδες αλεξιπτω¬τιστές, οι οποίοι είχαν την ατυχία να καταπέσουν α¬νάμεσα τους. Στην επίθεση συμμετείχε ο ανθυπολο¬χαγός Αντώνης Αργυρίου, ο οποίος έδωσε την παρα¬κάτω μαρτυρία: «Κάναμε επίθεση κατά μέτωπο, με εφ' όπλου λόγχη. Ο ηρωικός και αείμνηστος λοχαγός μου διέταξε έφοδο. Τον ακολουθήσαμε με αναρ¬τημένες επί των όπλων τις λόγχες και με το εμβατή¬ριο στα χείλη. Οι Τούρκοι αλεξιπτωτιστές, τρομαγμένοι, ετράπησαν σε φυγή. Τότε ακριβώς ο Λοχαγός μας δέχθηκε εχθρική σφαίρα και έπεσε βαρύτατα τραυματισμένος. ΄Εσπευσα να τον βοηθήσω, αλλά ε¬κείνος με διέταξε: "να συνεχιστεί η προέλαση κύριε ανθυπολοχαγέ. Να συνεχιστεί η προέλαση!" Και με όση δύναμη του απέμεινε, αναφώνησε: "ζήτω η Ελ¬λάς. Και εξέπνευσε"... Στο πρώτο χιλιόμετρο πριν από το Κιόνελι, η προ¬έλαση άρχισε να επιβραδύνεται, ώσπου ανακόπηκε τελείως, εξαιτίας της εκδήλωσης πυρκαγιάς, η οποία λόγω της κατεύθυνσης του ανέμου κινήθηκε προς τις ελληνικές δυνάμεις. Κατά μία εκδοχή, οι αμυνόμενοι έθεσαν πυρ στα σπαρτά και τις καλαμιές, ώστε να ανακόψουν τη θυελλώδη ελληνική επίθεση. Κατ' άλ¬λη άποψη, η πυρκαγιά οφειλόταν στα πυρά του πυρο¬βολικού της Εθνικής Φρουράς, ενώ προς ανάσχεση της επίθεσης επενέβη και η Τουρκική Αεροπορία με εμπρηστικές βόμβες ναπάλμ, οι οποίες επίσης ενδέ¬χεται να συνέβαλαν. Παράλληλα, οι Τούρκοι προέβη¬σαν σε εκτενή χρήση όλμων μεγάλου διαμετρήματος, από απόσταση ασφαλείας, καλυπτόμενοι στους λό¬φους γύρω από το Κιόνελι. Μπροστά από το χωριό υ¬πήρχαν δύο αντιαρματικές τάφροι και σειρές πολυβο¬λείων, τα οποία έπεσαν το ένα μετά το άλλο στα χέρια των ανδρών της ΕΛΔΥΚ, η οποία μετά την προσωρινή καθήλωση της λόγω της πυρκαγιάς, εξαπέλυσε νέα ε¬πίθεση. Αυτή τη φορά, τα εναπομείναντα άρματα μά¬χης δεν ακολούθησαν, κωλυόμενα από τις τάφρους. Ο ταξίαρχος Γεώργιος Σέργης μετέφερε μία άλλη ε¬ξήγηση: ότι διατάχθηκε σύμπτυξη των αρμάτων, διότι δεν λειτούργησαν οι ασύρματοι τους. Χωρίς την κά¬λυψη των αρμάτων, οι ΄Ελληνες στρατιώτες διάβηκαν την πρώτη αντιαρματική τάφρο, ενώ οι τολμηρότεροι εισήλθαν στα πρώτα σπίτια του Κιόνελι, όπου οι μά¬χες γίνονταν πλέον σώμα με σώμα. Στα καταληφθέντα πολυβολεία βρέθηκαν και συνελήφθησαν Τούρκοι στρατιώτες, οι οποίοι είχαν δεθεί από τους αξιωματικούς τους για να μην υποχωρήσουν.Η επίθεση της ΕΛΔΥΚ δεν υποβοηθήθηκε (δευτερεύουσα ενέργεια αντιπερισπασμού, ότι προβλεπόταν από τα σχέδια. Προσβολή του θύλακα από την κατεύθυνση του Δίκωμου με δύναμη ενός τάγματος δεν πραγματοποιήθηκε, ώστε να κατατμηθούν οι δυνάμεις του εχθρού σε διμέτωπο αγώνα Εάν οι Τούρκοι δέχονταν επίθεση και από τον Βορά η επιχείρηση πιθανόν να εξελισσόταν καλύτερα. Λίγο μετά τις 12.00, εκδόθηκε πολεμικό αναινωθέν, το οποίο ανέφερε: «Ανακοινούται ότι αι Ελληνικαί Ενοπλαι Δυνάμεις διέσπασαν την αμυντική γραμμήν του τουρκοκυπριακού θύλακα Λευκωσία - Κιόνελι. Ο τουρκικός τομεύς Λευκωσίας έχει αποκλεισθεί». Η εξέλιξη, όμως, υπήρξε αρνητική. Παρότι οι επιτιθέμενοι προωθήθηκαν ως το κέντρο του θύλακα, διατάχθηκε εν συνεχεία οπισθοχώρηση στους χώρους εξόρμησης. Οι δυνάμεις που διέσπασαν θέσεις των Τούρκων φθάνοντας ως το Κιόνελι, ήταν ολιγάριθμες και ανεπαρκείς. Αποτέλεσε σφάλμα η μη διάθεση όλων των αρμάτων Τ-34, τα οποία βρίσκο¬νταν στην ευρύτερη περιοχή Λευκωσίας, ενώ, όπως προαναφέρθηκε, δεν εκδηλώθηκε παράλληλη επίθε¬ση από το βόρειο μέρος του θύλακα.΄Οσον αφορά το θέμα των απωλειών, οι εκτιμή¬σεις κινήθηκαν σε ευρύ φάσμα, αφού άλλοι υποστή¬ριξαν ότι ήταν ολιγάριθμες (ταξίαρχος Γ Σέργης) και άλλοι έκαναν λόγο για «μεγάλες απώλειες» (Σπ. Παπαγεωργίου). Αρκετά άρματα μάχης Τ-34 ακινητοποι¬ήθηκαν και ένα από αυτά εγκαταλείφθηκε στα χέρια των Τούρκων. Ο στρατηγικής σημασίας θύλακας πα¬ρέμεινε υπό τον έλεγχο τους και, το χειρότερο, συνε¬χίστηκε αδιάλειπτα η ενίσχυση του από αέρος με ει¬δικές δυνάμεις.Σφοδρή ανταλλαγή πυρός ξέσπασε από το πρωί εντός της παλαιάς πόλης της Λευκωσίας, κατά μήκος της διαχωριστικής γραμμής, ενώ συνεχίστηκαν οι αε¬ροπορικές προσβολές, οι οποίες ως το Βράδυ ανήλ¬θαν στις 190. Λόγω των συνεχών αεροπορικών επιθέ¬σεων, το ΓΕΕΦ εγκατέλειψε την έδρα του και μετα¬στάθμευσε στο υπόγειο στρατηγείο του στο χωριό Μαλούντα, σε απόσταση 18 χιλιομέτρων από τη Λευκωσία, προς την κατεύθυνση της οροσειράς του Τροόδους. Επρόκειτο περί ενός παλαιού ανθρακωρυχεί¬ου, το οποίο η βρετανική αποικιοκρατική διοίκηση μετέτρεψε σε στρατηγείο το 1942. Οι εσωτερικοί του χώροι αναπτύσσονταν σε μήκος 70 μέτρων, παρέχο¬ντας επαρκή αντιαεροπορική προστασία. Εν τω μετα¬ξύ, η επιστράτευση προχωρούσε, έστω και με δυσχέ¬ρειες. Πολλοί προσήλθαν όχι στις προβλεπόμενες, αλλά στις πλησιέστερες μονάδες, λόγω των συνεχών βομβαρδισμών. Κάποιοι πολίτες φιλομακαριακώνι φρονημάτων απέφυγαν να καταταγούν, φοβούμενοι ότι, τώρα που ηγούντο οι ενωτικοί, θα εφαρμόζονταν αντίποινα εις βάρος τους.
ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΤΩΝ ΘΥΛΑΚΩΝΑπό το πρωί της 20ής Ιουλίου σημειώθηκαν συ¬γκρούσεις σε όλους σχεδόν τους τουρκοκυπριακούς θύλακες. Ακόμη και στα μικρότερα τουρκοκυπριακά χωριά υπήρχε δύναμη κατοίκων τουλάχιστον διμοι¬ρίας, ενώ οι συνοικίες των μεγάλων πόλεων διέθεταν πλήρη τάγματα. Ετσι οι ελληνικές δυνάμεις είχαν να αντιμετωπίσουν όχι μόνο το προγεφύρωμα στο Πεντεμίλι Κυρήνειας και τον κεντρικό θύλακα βόρεια της Λευκωσίας, αλλά και τους ανά την Κύπρο διά¬σπαρτους και περίκλειστους θύλακες. Η εκπόρθηση τους απορρόφησε σημαντικές δυνάμεις, οι οποίες σε άλλη περίπτωση θα ήταν δυνατό να διατεθούν προς κατάληψη της περιοχής Λευκωσίας - Κιόνελι και εξάλειψη του προγεφυρώματος. Εντός της Λεμεσού υπήρχε η τουρκοκυπριακή συνοικία, η οποία ξεκινούσε από το μεσαιωνικό κά¬στρο της πόλης και εκτεινόταν προς τον Αγιο Αντώ¬νιο και δυτικότερα. Νωρίς το πρωί, με την εκδήλωση της τουρκικής εισβολής, οι ενωτικοί της Λεμεσού συγκεντρώθηκαν και σχημάτισαν το 203 Τάγμα Εφε¬δρείας. Επρόκειτο περί 450 ανδρών, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους ήταν στελέχη της ΕΟΚΑ Β', ενώ τις τάξεις αυτού του τάγματος εθελοντών πύκνωσαν α¬κόμη και μαθητές των γυμνασίων της πόλης. Την επί¬θεση θα υποστήριζε και το 216 Τάγμα Πεζικού της Ε¬θνικής Φρουράς, ενώ εντός της συνοικίας τους οι Τουρκοκύπριοι παρέταξαν 950-1.000 ενόπλους. Η ε¬πιχείρηση ξεκίνησε γύρω στις 10.45, όταν το τάγμα ε¬θελοντών επιτέθηκε από δυτικά και αυτό της Εθνι¬κής Φρουράς από βόρεια. Τα ελληνοκυπριακά τμήμα¬τα προωθήθηκαν γοργά, υπό καταιγιστικό πυρ και οι συγκρούσεις εξελίχθηκαν σε σκληρές οδομαχίες. Τα πολυβολεία εκπορθήθηκαν με τη χρήση χειροβομβί¬δων και ΠΑΟ των 106 χιλ , ενώ οι αμυνόμενοι αντέταξαν πολύωρη και σθεναρή άμυνα στον χώρο του τουρκικού γυμνασίου βάλλοντας με πολυβόλα και με όλμους. Προσπάθεια εισόδου 15 αν¬δρών στη δυτική πλευρά του περιβόλου του γυμνα¬σίου αποκρούσθηκε από τους αμυνόμενους, ενώ ταυτόχρονα εκδηλώθηκε επίθεση και από ανατολικά με επικεφαλής τον έφεδρο ανθυπολοχαγό Πανικό Πουργουρίδη, καθοδηγούσε την ομάδα του, ο ίδιος δε έφερε τιμη¬τικά το ΑΚ47 του στρατηγού Γεωργίου Γρίβα - Διγενή. Κατά την προώθηση του όμως, δέχθηκε καταιγισμό πυρών από πολυβόλο και εξέπνευσε.Σταδιακά παρατηρήθηκε εξασθένηση της τουρ¬κοκυπριακής άμυνας και νωρίς το βράδυ διαφάνηκε ότι οι αμυνόμενοι θα παραδίδονταν. Η επιχείρηση έ¬ληξε στις 06.00 το πρωί της επομένης, όταν ο αγωνι¬στής και μέλος της ΕΟΚΑ Β' Λάκης Παπασταύρου υπέστειλε την ημισέληνο από το αρχηγείο των Τουρ¬κοκύπριων, οι οποίοι παραδόθηκαν μαζικά. Οι απώλειες τους υπήρξαν μεγάλες, ενώ βαρύς ήταν και ο φόρος αίματος για την ελληνική πλευρά. ΄Επεσαν πέ¬ντε έφεδροι ανθυπολοχαγοί και τουλάχιστον διπλά¬σιοι αγωνιστές και οπλίτες. Ξεχωριστή αναφορά αξί¬ζει να γίνει στους ηρωικούς μαθητές των γυμνασίων της Λεμεσού, οι οποίοι ενίσχυσαν εθελοντικά τα μα¬χόμενα τμήματα. Τουλάχιστον τρεις από αυτούς βρήκαν τον θάνατο από τουρκικά πυρά: ο Μιχάλης Η¬ρακλέους, ο Θεόδωρος Ελευθερίου και ο Ροδίων Ρή¬γας. Ο τελευταίος, 17 μόλις ετών, συμμετείχε σε κα¬τάληψη τουρκικού φυλακίου, όπου κυμάτιζε η ημισέ¬ληνος. Ο νεαρός Κύπριος αναρριχήθηκε στον ιστό, πλήρης ενθουσιασμού, για να υποστείλει τη σημαία, όταν μια βολίδα τον έπληξε στον κρόταφο. Στις γραμμές των Τουρκοκυπρίων, επίσης, πολέμησαν πολλοί έφηβοι και μάλιστα με αξιοθαύμαστη ευψυχία. ΄Ενας από αυτούς, 14 μόνο ετών, φόνευσε το στέ¬λεχος της ΕΟΚΑ Β' Νικόλαο Πολυκάρπου. Ετσι, στο ξεκίνημα της δεύτερης μέρας της εισβολής, στη Λε¬μεσό έπαυσε κάθε τουρκική αντίσταση. Ισχυρή ήταν και η αμυντική οργάνωση των Τουρ¬κοκυπρίων στην Αμμόχωστο, με κέντρο τους την πα¬λαιά πόλη. Οι ένοπλοι αγωνιστές τους ανέρχονταν σε 1.500 άνδρες. Η επίθεση ξεκίνησε στις 08.00, με δια θέσιμες δυνάμεις τρία τάγματα πεζικού, δύναμη πυ¬ροβολικού και τρία άρματα Τ-34. Πρώτος στόχος ή¬ταν το τουρκοκυπριακό γυμνάσιο, όπου πρώτοι ει¬σχώρησαν πέντε Ελληνοκύπριοι. Στις 10.00 και κατό¬πιν γενικής επίθεσης ενός τάγματος επιστράτων, το γυμνάσιο καταλήφθηκε, με μία μεγάλη απώλεια: φο¬νεύθηκε ο Ελλαδίτης ταγματάρχης Ανδρέας Μουζάκης, ο οποίος υπηρετούσε στο Επιτελείο της Ανωτέ¬ρας Τακτικής Διοικήσεως Αμμοχώστου. Η τουρκοκυ¬πριακή συνοικία άντεξε, όμως, παρά τις απώλειες δε¬κάδων ανδρών και τις επιθέσεις της Εθνικής Φρου¬ράς, οι οποίες υποστηρίχθηκαν από πυρά πυροβολι¬κού. Τη νύκτα της 20ής προς 21η Ιουλίου, οι Τουρκο¬κύπριοι εγκατέλειψαν τα σημεία άμυνας εκτός των μεσαιωνικών τειχών και οχυρώθηκαν στην παλαιά πόλη υπό την πίεση της Εθνικής Φρουράς. Οι αμυνό¬μενοι, ευρισκόμενοι σε δεινή θέση, ζήτησαν επανει¬λημμένα κατάπαυση πυρός. Η επέμβαση της Τουρκι¬κής Αεροπορίας τους έσωσε από την παράδοση.
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:19 Forum Legend
Το ξημέρωμα της Κυριακής 21 Ιουλίου, τα εχθρικά αερο¬σκάφη ξεκίνησαν μαζικό βομβαρδισμό της πόλης, χωρίς να εξαιρέσουν έστω τον άμαχο πληθυσμό. Υ¬πήρξαν δεκάδες θύματα. Καταστράφηκαν πολυκα¬τοικίες και δημόσια κτίρια, όπως το Δικαστικό Μέγα¬ρο Αμμοχώστου, το Αρχηγείο της Αστυνομίας, το Δη¬μαρχείο, ακόμα και το Νοσοκομείο. Εκεί φονεύθηκε, από πυρά ή ρουκέτα τουρκικού αεροσκάφους, ο α¬ντισυνταγματάρχης (ΠΒ) Μανώλης Χατζηδάκης με δύο αξιωματικούς του. Οι βομβαρδισμοί συνεχίστη¬καν αδιάκοποι. Ετσι, η Διοίκηση περιορίστηκε απλώς στη διατήρηση επαφής με τους αμυνόμενους Τουρ¬κοκυπρίους. Ευνοϊκά εξελίχθηκαν οι επιχειρήσεις κατά των Τουρκοκύπριων της Λάρνακας. Οι τελευταί¬οι παρέτασσαν εκεί 450 περίπου ενόπλους υπό τη δι¬οίκηση Τούρκων αξιωματικών. Εναντίον τους επιτέ¬θηκαν δύο τάγματα, ένα τακτικό και ένα επιστράτων. Στην πόλη υπήρχαν δύο τουρκοκυπριακές συνοικίες, οι οποίες δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους. Η μεγα¬λύτερη ήταν στο νοτιοδυτικό μέρος της πόλης, προς την κατεύθυνση της Αλυκής. Η γεωγραφική διαίρεση των Τουρκοκυπρίων μαχητών ευνόησε τους άνδρες της Εθνικής Φρουράς, οι οποίοι την επόμενη μέρα πέτυχαν την εκπόρθηση των θυλάκων και την παρά¬δοση των αντιπάλων μεταξύ των οποίων και ο διοικη¬τής τους, ο οποίος ήταν Τούρκος αντισυνταγματάρ¬χης. Στην πόλη της Πάφου οι Τουρκοκύπριοι οχυρώ¬θηκαν στη συνοικία τους, η οποία έφερε το όνομα Μούτταλος, βρισκόταν δε σε απόσταση δύο χιλιομέ¬τρων από το λιμάνι. Διέθεταν 600 -700 αγωνιστές υπό τη διοίκηση Τουρκοκυπρίου συνταγματάρχη. Στην ευρύτερη περιοχή της επαρχίας της Πάφου υπήρχαν πάρα πολλά τουρκοκυπριακά χωριά, τα οποία διέθε¬ταν το καθένα τη δική του μικρή δύναμη ενόπλων. Η Εθνική Φρουρά διέθετε στην Πάφο μόνο ένα τάγμα, το 356, το οποίο επιτέθηκε κατά του Μούτταλου, λί¬γο πριν από το μεσημέρι του Σαββάτου της 20ής Ιου¬λίου. Η κίνηση των ανδρών του τάγματος υπήρξε τα¬χεία, οι δε αμυνόμενοι ήλπιζαν στην Τουρκική Αεροπορία, η οποία πράγματι επενέβη μία ώρα μετά. ΄Ετσι ανακόπηκε προσωρινά η προώθηση στη συνοικία των Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι, σύμφωνα με μαρτυρίες Ελληνοκυπρίων μαχητών, δεν στερούντο μαχητικής ικανότητας. Η τακτική κατάσταση μεταβλήθηκε, όταν επενέ¬βη το αρματαγωγό «Λέσβος», το μόνο πλοίο του Πο¬λεμικού Ναυτικού της Ελλάδας το οποίο βρέθηκε στην Κύπρο την περίοδο εκείνη. Το «Λέσβος» ξεκί¬νησε το ταξίδι του από το Λουτράκι της Κορινθίας στις 13 Ιουλίου, μεταφέροντας 500 άνδρες της ΕΛΔΥΚ, οι οποίοι θα αντικαθιστούσαν παλαιότερους συ¬ναδέλφους τους. Την παραμονή της εισβολής αποβί¬βασε τους στρατιώτες στο λιμάνι της Αμμοχώστουκαι επιβιβάσθηκαν αυτοί που επαναπατρίζονταν. Το δραματικό πρωινό της εκδήλωσης της εισβολής, το «Λέσβος» είχε ξεκινήσει το ταξίδι της επιστροφής, πλέοντος νότια της Λεμεσού. Κατόπιν εντολής του ΑΕΔ, προσέγγισε την Πάφο και αγκυροβόλησε, απο¬βίβασε δε με τα πλοιάρια που διέθετε τους άνδρες της ΕΛΔΥΚ, οι οποίοι φυσικά κρίθηκαν αναγκαίοι για την άμυνα της Κύπρου. Αφηγείται ένας από αυτούς, ο έφεδρος λοχίας Διονύσιος Πλέσσας: «Το σούρουπο της 19ης Ιουλίου, ήρθε στην Αμμόχωστο το αρματα¬γωγό και έγινε η αλλαγή της ΕΛΔΥΚ... Κατά τη διάρ¬κεια της νύκτας, υποτίθεται πως ταξιδεύαμε προς την Ελλάδα. Το ξημέρωμα, όταν ακούσαμε από τα ρα¬διόφωνα ότι χτυπήθηκε η Κύπρος και η ΕΛΔΥΚ και γνωρίζοντας ότι οι νέοι ήταν άπειροι, θελήσαμε να γυρίσουμε πίσω. Ο επικεφαλής αξιωματικός μας, α¬ντισυνταγματάρχης Σταυρουλόπουλος, μας ζήτησε όταν αποβιβαστούμε στην Πάφο, για το ηθικό των Κυπρίων να τους πούμε ότι είμαστε ελληνικός στρατός, που δήθεν ήρθε από την Ελλάδα. Πράγματι, κά¬ναμε μία θεαματική απόβαση με σχοινιά και ΑΒΑΚ, ενώ το αρματαγωγό χτύπησε τον μιναρέ του τζαμιού στον τουρκοκυπριακό θύλακα».Ο κυβερνήτης του «Λέσβος», πλωτάρχης Ελευ¬θέριος Χανδρινός, με καθοδήγηση αξιωματικού από την ακτή διέταξε προσβολή της τουρκοκυπριακής συνοικίας. Τα φονικά πυρά από τα Μπόφορς των 40 χιλ του ελληνικού αρματαγωγού δημιούργησαν ρήγματα στην τουρκοκυπριακή άμυνα, ενώ συνεχίστηκε και η επίθεση από ξηράς, η οποία είχε διακοπεί το μεσημέ¬ρι. Οι αμυνόμενοι άρχισαν να παραδίνονται και εντός του Σαββάτου 20 Ιουλίου κάθε αντίσταση έληξε. ΄Οσο για το «Λέσβος», απέπλευσε αμέσως με πορεία νό¬τια, ώστε να απομακρυνθεί το ταχύτερο από την ακτίνα δράσης των τουρκικών αεροσκαφών. Στον ε¬κτεταμένο θύλακα Τζαούς, τον οποίον υπερασπίζο¬νταν 1.000 περίπου Τουρκοκύπριοι, επιτέθηκε το 398 Τάγμα Πεζικού και τμήμα του 241. Η προώθηση τους όμως, ανακόπηκε στην είσοδο του χωριού Τζαούς, ό¬που βρίσκονταν το στρατόπεδο και η διοίκηση των Τουρκοκυπρίων.Στη βορειοδυτική Κύπρο ξέσπασαν σφοδρές συ¬γκρούσεις στον θύλακα Λεύκας και γύρω από αυτόν. Οι Τουρκοκύπριοι αντιπαρέταξαν σθεναρή άμυνα χρησιμοποιώντας και όλμους, οι οποίοι προκάλεσαν απώλειες στα επιτιθέμενα τμήματα της Εθνικής Φρουράς.Στο γειτονικό τουρκοκυπριακό χωριό Καζιβερά, ανάμεσα στη Μόρφου και τη Λεύκα, επιτέθηκε τάγμα επιστράτων υπό τη διοίκηση του αντισυνταγματάρχη Χρήστου Φώτη. Ο αξιωματικός αυτός δεν κατεύθυνε απλά την επίθεση, αλλά προχώρησε πρώτος δίδο¬ντας το παράδειγμα και φωνάζοντας στους άνδρες του να ακολουθήσουν. Οι Τουρκοκύπριοι απάντησαν με πυκνό πυρ από τα πολυβολεία τους. Μία βολίδα πέτυχε τον αντισυνταγματάρχη στην κοιλιακή χώρα. Εκείνος τρεκλίζοντας, διέταξε συνέχιση της προώ¬θησης, σχεδόν αμέσως, όμως, τον έπληξε θανάσιμα ριπή πολυβόλου. Ενώ η ημέρα τελείωνε, οι άνδρες του τάγματος ολοκλήρωσαν την κατάληψη του χωρι¬ού, η απώλεια, όμως, υπήρξε δυσαναπλήρωτη. Οι πε¬ρισσότεροι τουρκοκυπριακοί θύλακες καταλήφθη¬καν από την Εθνική Φρουρά κατά τις πρώτες δύο η¬μέρες των επιχειρήσεων. Εκεί όμως όπου θα κρίνο¬νταν όλα, στην πεδιάδα του Κιόνελι και στο Πεντεμίλι, οι Τούρκοι άντεξαν.
Post subject: Re: Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥPosted: 21 Mar 2010, 00:21 Forum Legend
Η ΣΥΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΑΕΔ Στην Αθήνα, μόλις έγινε γνωστό ότι οι Τούρκοι διενεργούσαν απόβαση, συνήλθε στο ΑΕΔ στις 07.15 (κατ' άλλη άποψη στις 07.30) το ΑΣΕΑ (Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Αμύνης). Συμμετείχαν ο πρόεδρος Φαίδων Γκιζίκης και ο πρωθυπουργός Αδαμάντιος Αν¬δρουτσόπουλος, οι υπουργοί Εθνικής Αμύνης Ε. Λατσούδης, Συντονισμού Ηλ. Μπαλόπουλος, Προε¬δρίας Κ. Ράλλης και Εξωτερικών Κ. Κυπραίος οι αρχηγοί των Κλάδων Στρατού αντιστράτηγος Α. Γάλατσάνος, Αεροπορίας αντιπτέραρχος Αλ. Παπανικολάου, Ναυτικού αντιναύαρχος Π. Αραπάκης, μαζί βεβαί¬ως με τον αρχηγό Ενόπλων Δυνάμεων. Προηγήθηκε η επίσκεψη των Τζόζεφ Σίσκο και Χένρυ Τάσκα, υφυ¬πουργού Εξωτερικών και πρέσβη των ΗΠΑ αντίστοι¬χα.Οι Αμερικανοί διπλωμάτες ζήτησαν επιτακτικά δέσμευση της Ελλάδας για μη εμπλοκή σε πολεμική σύρραξη και συνέστησαν αυτοσυγκράτηση. Τότε ει¬πώθηκε προς αυτούς το περίφημο «μας εξαπατήσα¬τε» από τον ταξίαρχο Δημήτριο Ιωαννίδη. Ενώ ο Σί¬σκο ανταπάντησε ότι θα σταματούσε την τουρκική α¬πόβαση, ο Ιωαννίδης τον διαβεβαίωσε οργισμένος ότι η Αθήνα θα κήρυσσε πόλεμο.Λίγο πριν τις 08.00, οι Αμερικανοί επίσημοι ανα¬χώρησαν και ξεκίνησε η συζήτηση στο ΑΣΕΑ. Ορισμέ¬νοι τάχθηκαν υπέρ της άμεσης κήρυξης πολέμου στην Τουρκία, ενώ προτάθηκε η επίσημη ανακήρυξη της ΄Ενωσης Ελλάδας και Κύπρου. Κατά μία μαρτυρία, αυτό εξετάστηκε για λόγους ανύψωσης του ηθικού των Κυπρίων, οι οποίοι έσπευδαν στα μέτωπα, ενώ το νησί ήδη φλεγόταν. Ο ίδιος ο Ιωαννίδης φέρεται να δήλωσε: «Να αναγγείλουμε ότι θα κάνουμε την ΄Ενω¬ση. Κι ας μην το κάνουμε, θα το πούμε όμως για να εκφοβίσουμε τους Τούρκους, για να τους δείξουμε την αποφασιστικότητα μας». Τελικά, πέραν των διπλωματικών μέτρων, το Συμβούλιο αποφάσισε συγκεκριμένα στρατιωτικά μέτρα : διατάχθηκε προώθηση μονάδων στον ΄Εβρο, στρώση ναρκοπεδίων, ενί¬σχυση των νήσων στο ανατολικό Αιγαίο και διασπορά του στόλου. Οι αεροδιάδρομοι του FΙR Αθηνών έκλει¬σαν και ο ΄Ελληνας πρέσβης στην Αγκυρα ανακλήθη¬κε.Το σημαντικότερο, όμως, ήταν η λήψη απόφασης για κήρυξη γενικής επιστράτευσης. Αυτό ήταν απαίτηση του ταξίαρχου Ιωαννίδη, ενώ η πρόταση του αρχηγού Ενόπλων Δυνάμεων έκανε λόγο για μερική επιστράτευση. Ο αντισυνταγματάρχης Δημήτριος Λουκοτός κατέθεσε: «Κηρύχτηκε γενική επιστρά¬τευση χωρίς να γίνει τέτοια εισήγηση εκ μέρους του (αρμόδιου) Δ' Κλάδου. Παρότι ο Κλάδος εισηγήθηκε όπως μη κηρυχθεί απευθείας γενική επιστράτευση και επεσήμανε τις δυσμενείς εξ αυτής επιπτώσεις δεν εισακούστηκε». Δεν υπήρξε, λοιπόν, σταδιακή κλιμάκωση ενεργειών, βάσει των προβλεπόμενων μέ¬τρων. Ομοίως αποφάνθηκε και το Πόρισμα της Βου¬λής: «Η κήρυξη γενικής επιστράτευσης φαίνεται να μην ήταν επιτυχές, από στρατιωτική άποψη, μέτρο, διότι δεν προηγήθηκαν οι αναγκαίες διαδοχικές ε¬νέργειες». Η άμεση και εντός 24ώρου παρουσίαση 17 κλάσεων δημιούργησε μεγάλες ανωμαλίες, λόγω του συνωστισμού και της αθρόας προσέλευσης, ακόμα και από ΄Ελληνες του εξωτερικού. Δυσλειτουργίες υ¬πήρξαν, όπως και προβλήματα. Ουδέποτε όμως απο¬δείχθηκαν οι ισχυρισμοί περί ανυπαρξίας πυρομαχι¬κών και άλλες συναφείς υπερβολές.Στην ίδια την Κύπρο, το πέμπτο πολεμικό ανακοι¬νωθέν (11.55, 20 Ιουλίου 1974) μετέδωσε την είδηση: «…Ανακοινούται ότι η Ελλάς εκήρυξε γενική επιστρά¬τευση. Δία ταύτης γίνεται αντιληπτόν ότι η Ελλάς ευ¬ρίσκεται παρά το πλευρόν της Κύπρου. Ζήτω η αιω¬νία Ελλάς».΄Εξαλλος ενθουσιασμός κατέλαβε τους μαχητές της Κύπρου, Ελλαδίτες και Ελληνοκυπρίους, στο ά¬κουσμα των παραπάνω, ενώ ακλόνητη ήταν η πεποί¬θηση όλων ότι θα εμφανίζονταν από στιγμή σε στιγ¬μή στους αιθέρες τα μαχητικά της Πολεμικής Αερο¬πορίας. Ο συγγραφέας Σπύρος Παπαγεωργίου υπήρ¬ξε αυτήκοος μάρτυς των αντιδράσεων εικοσάχρο¬νων Κυπρίων στρατιωτών του πυροβολικού, στο ά¬κουσμα της επιστράτευσης: "Δεν θα μείνουμε μόνοι. Κι ούτε έχει σημασία αν βραδύνει να έλθει η Ελλάδα... Ούτε και αν χρειαστεί να πέσουμε χίλιοι ή πέ¬ντε ή και δέκα χιλιάδες στο πεδίο της μάχης. Η Ελλά¬δα θα έρθει. Κι ο αγώνας δεν θα γίνει για την οποια¬δήποτε ανεξαρτησία, αλλά για την ΄Ενωση».Κατά τις εκτιμήσεις των πρωταγωνιστών, ο ισχυ¬ρός άνδρας του καθεστώτος Δημήτριος Ιωαννίδης ή¬ταν όντως αποφασισμένος να διατάξει επιθετική ε¬νέργεια στην ανατολική Θράκη. Ο διοικητής των δυ¬νάμεων στον Εβρο υποστράτηγος Παύλος Παπαδάκης, προσέδωσε επιθετική διάταξη στους σχηματι¬σμούς, ενώ υποστηρίχθηκε ότι οι τουρκικές μονάδες αποσύρθηκαν σε βάθος λίγων χιλιομέτρων. Διατυπώ¬θηκε, όμως, και η αντίθετη άποψη: ότι δηλαδή, οι Τούρκοι διατήρησαν τις θέσεις τους, αρκούμενοι α¬πλώς να παρατηρούν τις ελληνικές κινήσεις. Η αυτοπεποίθηση του Ιωαννίδη δεν ήταν μετέω¬ρη. Ενισχύθηκε από εισηγήσεις επιτελικών αξιωματι¬κών και παλαιότερες εκτιμήσεις των αρχηγών των όπλων. Ο αρχηγός Αεροπορίας μάλιστα, μήνες πριν από την εισβολή, τον διαβεβαίωσε ότι, σε περίπτωση σύρραξης, η Ελληνική Αεροπορία θα κυριαρχούσε και θα κατέστρεφε τη μεγάλη γέφυρα του Βοσπόρου και τα δύο κέντρα διοίκησης και ελέγχου της Τουρκικής Αεροπορίας.Η τουρκική στρατιωτική και πολιτική ηγεσία αντι¬μετώπισε την είδηση για την ελληνική επιστράτευση με προβληματισμό αλλά και ψυχραιμία. Ο λόγος σε τουρκική πηγή: «Το φάσμα του πολέμου πλανήθηκε απειλητικά πάνω από την Τουρκία. Επανεξετάσαμε τα μέτρα, τα οποία είχαμε σχεδιάσει για το Αιγαίο, ταυ¬τόχρονα όμως προχωρήσαμε στην εκκένωση χωριών στην ανατολική Θράκη... Η Αλικαρνασσός, από τις 20 Ιουλίου το βράδυ συγκλονιζόταν από τη φήμη ότι οι Ελληνες θα έκαναν απόβαση. Οι διαδόσεις αυτές κυκλοφόρησαν από στόμα σε στόμα. Παντού κυριάρ¬χησε ένας φοβερός πανικός. Τόσο οι ντόπιοι όσο και οι ξένοι τουρίστες απομακρύνθηκαν από την Αλι¬καρνασσό με όποιο μέσο βρήκαν... Η ίδια κατάσταση ε¬πικράτησε και στις άλλες παραλιακές πόλεις. Η ανα¬ταραχή συνεχίστηκε για δύο μέρες».
Στην Κύπρο η δράση της Τουρκικής Αεροπορίας, η οποία δεν είχε αντίπαλο στους αιθέρες, συνεχίστηκε ως τη δύση του ηλίου. Μονάδες της ΕθνικήςΦρουράς, οι οποίες κινήθηκαν προς τον χώρο απόβασης, προσβλήθηκαν και υπέστησαν μεγάλες απώ¬λειες. Το 281 Τάγμα Πεζικού είχε πολλούς νεκρούςκαι τραυματίες και η κίνηση του προς Βορρά καθυστέρησε κατά πολύ. ΄Ηταν από τα πρώτα εν κινήσειτάγματα, τα οποία δέχθηκαν αεροπορική επίθεση.Στην ίδια περιοχή, κοντά στο χωριό Κοντεμένος, κινείτο το 286 Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού με κατεύ¬θυνση προς τον χώρο απόβασης. ΄Ηταν ένα από τα πλέον σημαντικά τάγματα για την άμυνα του νησιού,ακριβώς επειδή ήταν μηχανοκίνητο. Η εχθρική αερο¬πορία το προσέβαλε αιφνιδιαστικά και με σφοδρότη¬τα. Ο διοικητής αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Μπούτος τραυματίστηκε θανάσιμα και υπέκυψε αρ¬γότερα. Πέρα από τους νεκρούς και τους τραυμα¬τίες, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, το τάγμα έχασε έξι από τα 24 τεθωρακισμένα μεταφοράς προσωπικού ΒΤR - 152, τα οποία καταστράφηκαν από τα πυρά των αεροσκαφών. Στηνκατάσταση αυτή, έφθασε δυτικά του χώρου απόβα¬σης, το απόγευμα της 20ής Ιουλίου.	Μία άλλη μονάδα, η οποία επίσης υπέστη απώλει¬ες κινούμενη προς το Πεντεμίλι, ήταν το 316 Τάγμα, το οποίο συγκροτήθηκε στην περιοχή Μόρφου από επίστρατους υπό τη διοίκηση του αντισυνταγματάρ¬χη Δημήτριου Μπίκου. Γύρω στις 13.00, δύο λόχοι του τάγματος, οι οποίοι κινούντο προς την Κυρήνεια, προσέγγισαν την περιοχή Πεντεμιλίου, αγνοώντας ότι οι Τούρκοι είχαν ήδη αγγιστρωθεί στην ακτή και είχαν δημιουργήσει προγεφύρωμα. Ανυποψίαστοι οι άνδρες του 316 Τάγματος, έπε¬σαν σε ενέδρα των Τούρκων, οι οποίοι είχαν στήσει ο¬δόφραγμα για να καλύψουν το προγεφύρωμα από δυτικά. Με τις πρώτες βολές κατά του οδοφράγμα¬τος, οι Τούρκοι απάντησαν με πλευρικά πυρά, καθώς ήταν κρυμμένοι αριστερά και δεξιά του δρόμου, εκμεταλλευόμενοι την πυκνή βλάστηση. Στην προσπάθεια τους να εξέλθουν από τα οχήματα και να αντιτάξουν άμυνα, φονεύθηκαν αρκετοί άνδρες, με πρώτο τον επικεφαλής της φάλαγγας ανθυπολοχαγό, ενώ στη συνέχεια τραυματίστηκε και ο ίδιος ο αντισυ¬νταγματάρχης Μπίκος και μεταφέρθηκε στο Νοσο¬κομείο Λευκωσίας. Στη μάχη αυτή φονεύθηκε ο διοι¬κητής του 50 Συντάγματος Πεζικού, συνταγματάρ¬χης Καραογλάνογλου, διατυπώθηκε, όμως, και η ε¬κτίμηση πως ο φόνος του Τούρκου αξιωματικού συ¬νέβη αργότερα από αντιαρματικό βλήμα. ΄Ηταν εμφανές ότι οι δυνάμεις οι οποίες κατέ¬φθασαν στην περιοχή Κυρηνείας - Πεντεμιλίου, ήταν ανεπαρκείς για μετωπική επίθεση και εξάλειψη του προγεφυρώματος. Οι απώλειες τους υπήρξαν σημα¬ντικές, ενώ κάποιες στερούντο των διοικητών τους, εξαιτίας φόνου ή Τραυματισμού. Υπό τις συνθήκες αυτές, το ΓΕΕΦ αποφάσισε γενική επίθεση κατά του θύλακα και του προγεφυρώματος, τη νύκτα της 20ής προς 21η Ιουλίου, όταν η εχθρική αεροπορία δεν θα είχε τη δυνατότητα να δράσει, λόγω σκότους.

matches: ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ ΑΕΔ