text: Cap. IV. Van de vijf verscheyde spraken der Noordsche Rijcken.
  
  DOor dese verscheydenheydt der kleederen en wapenen wordt aenghewesen hoe groot het verschil der landen, talen, ouderdommen en oeffeningen is. Daer zijn dan veel groote en machtighe landen, ghelijck de Landen der Lappen, Moskoviters, Sweden, Gotten, Vermers, Dalensers, Berghlanders, en Noorwegers, welckers grootheydt, die sich in de langhte en breedte uytstreckt, grooter is dan gheheel Italien, Spanjen en Vranckrijck by malkander genomen: in voeghen dat Plinius hen niet vergheefs, om haer onbekende grootheydt, een andere werelt genoemt heeft. 't Is dieshalven geen wonder dat men daer in 't gebruyck van vijf talen vindt, als van de Noordsche Lappen of Bothniers, van de Moskoviters, van de Russen, van de Finlanders, van de Sweden en Gotten en Duytschen. Maer de menschen, die daer woonen, leven, schoon sy koudt zijn, soo langh, dat sy hondert en tsestigh en meer jaren bereycken: ja oock in Engelandt en Schotlandt, daer d'eerwaerdighe Bisschop over de hondert en tseventigh jaren geleeft heeft. d'Oeffeninghen der gener (te weten van de soodanighen, die de Noordsche wildernissen bewoonen) bestaen in de jacht en visschery, en in de handelinghen en koopmanschappen der Moskoviters. De besigheydt der Finnen bestaet in de landtbouwery, visschery, en in hout te schaven. De Gotten en Sweden zijn oock met dierghelijcke dinghen besich. De Duytschen bemoeyen sich met verscheyde handelingen der Waren, en leven van hun winst, nemen de wetten der ingheboorenen aen, en geneeren sich met al 't geen, dat tot een sachter leven schijnt te strecken,
  
  gelijck met lakens, zyde, goude laeckenen, en met verscheyde wijnen. Wy sullen ten deel hier, en ten deel hier nae, als wy van de veldtslaghen spreken, breedelijcker aenwijsen, welcke en hoedanige wapenen sy gebruycken. Maer hier wordt alleenlijck dit vast gestelt, dat, onder al de Noordsche volcken, de Gotten behendighst en ervarenst in de konst van met de voetboogh te schieten hebben geweest, ghelijck de Finnen voor de besten met de handtboogh worden ghehouden. De Sweden strijden gewoonelijck met bylen, hellebaerden en spiessen. De kleedingh is, volghens d'oude ghewoonte, kort en gebonden, behalven de koussen, die ruymer zijn. De Sweden ghebruycken ruymer kleedingh, naer de ghewoonte der Duytschen. De Moskoviters hebben langhe kleederen, naer 't ghebruyck der Griecken, de welcke alle Noordsche volcken zijn. Maer de wilde Lappen ghebruycken kostelijcke vellen van verscheyde wilde beesten, niet tot verçieringh, maer uyt noodtsaeckelijckheydt.