text: Cap. X. Van de Sloten van Sneeuw ghemaeckt, en hoe dat se van de jongens bestormt en gewonnen worden.
  
  DE lieden en inwoonders der Noordsche Landen houden voor een gebruyck, uyt een voorsichtige kloeckheydt, dat sy jaerlijcks hun jongens opwecken en oeffenen met verscheyde oeffeninghen en manieren van vechten, en konsten om Steden en Sloten te bestormen, en insonderheydt waer door de jonghens den krijghshandel, niet alleen sonder bloedtstortinge, doodtslagen oft oock eenigh perijckel van 't leven, moghen leeren, maer oock het selve uyt geneughte souden bestaen en malkanderen bevechten: En daerom soo vergaderen de jongens jaerlijcks met groote hoopen by een in de Winter, soo langh als 'er Sneeuw is, daer toe van hun Ouders aengeport zijnde op eenighe hooghe plaetsen, alwaer dat een yeghelijck om 't meest groote hoopen Sneeuw t'samen brenghen, waer aen dat se insonderheydt Sondaeghs en Heylighedaeghs seer naerstelijck wercken, maeckende Kasteelen en Bolwercken, met vensteren en schietgaten, ghelijck de Sloten en Bolwercken ghe-
  
  maeckt worden: De welcke sy eenpaerlijck met water nat maecken, om dat de Sneeuw alsoo met het water wel vast in een ghedronghen wesende, door de vorst sou mogen te harder en stercker worden. Door welck nat-maecken de Sneeuw somtijdts soo hardt en vast bevrosen en soo sterck wort, dat se niet alleen soude mogen verdragen gemeene slaghen met stocken oft diergelijcken, maer oock, indien dat 'et van nooden was, metale klooten, en teghen staen 't gheweldt der oorlooghs-tuyghen, daer men hier voortijdts de mueren van de steden mede pleegh te vellen en neêr te werpen. Nu nae dat alle dinghen soo bereydt zijn, soo deelen hen de jonghens in verscheyde benden en hoopen, waer af het een deel hem is houdende binnen 't besluyt van de voorseyde Blockhuysen, om die tegen de vyanden te beschermen en bewaren: en het ander deel dat blijft buyten om het Blockhuys te bestormen en in te nemen. Daer zijn oock in dese witte leghers soo wel buyten als binnen geen Swarte oft Tanneyte vaendelen ghebreck, oft groene tacken en meyen van Genever-boomen, onder de welcke een lustighen en gheneughlijcken strijdt begost wordt, niet om eenigh geldt oft goedt te verkryghen, maer alleen om prijs en eer daer door te behalen. In welcken strijdt over beyde zyden niet anders ghebruyckt wordt dan sneeuwballen die zy met de handen nae malkanderen werpen. Want daer wordt scherpelijck geboden op straf van naeckt in kout water ghesteecken te worden, dat niemandt hem vervoordere in dusdanige sneeuwballen daer hy mede wil werpen, steen, yser, hout, oft stucken van Ys, te doen. Ten anderen, terwylen dat die van buyten aldus sterck het Blockhuys bestormen, soo zijn 'er oock sommighe van hen, die ghelijck Conynen, het fondament van 't Blockhuys onder deurbooren, en soo
  
  daer in komen om dat se die gene, die 't blockhuys van binnen beschermen, souden moghen uyt hun plaetsen verjagen. Maer na dat die van buyten daer binnen zijn gheraeckt, soo vertoeven sy niet langh of sy rechten met vuysten tegen malkander, en dat soo langh tot dat de vaendelen van die binnen ghenomen zijn en de neêrlaegh hebben, en als dan houden sy op van vechten, op hoop, ter naester reys als sy weder by een vergaderen om te stormen, dat sy hun schade verhalen sullen, en hun uyterste best doen om de plaetse, soo verre als 't hen moghelijck is, weder met stormen in te nemen. Voorwaer dese stormen en strijden worden met sulcke naerstigheydt ghepleeght, en gaen oock anders niet te werck dan of 'er huys en hof, en het welvaren van 't landt aen gheleghen was, sulcken arbeydt en moeyte doen sy in dese spelen. Ten anderen, of 't gheviel dat 'er yemandt was die door vrees uyt een ghevecht wegh-liep, soo die dan gekregen wort, steken se die den hals vol Sneeuw tot op de rugh toe, en geven hem daer-en-boven veel quade en straffe woorden, en bespotten hem; en alsoo ghestraft wesende, soo laten sy die loopen, om dat hy op een ander tijdt als hy weder ten stryde komt, te vaster sou blyven staen, en 't legher te vromer beschermen. Andere die droppen se allenghskens van dat koudt en half bevrosen water, als 't seer afgrijsselijcken koudt is, tusschen hals en hooft, en straffen die alsoo, ghelijck wy breeder sullen verklaren als wy schryven van de straf die men ten Ys is ghebruyckende. 't Welcke al te samen uyt vermaeck gheschiet, om dat de plompe en weêrspannige jongens op een sachte manier gestraft souden worden.