text: Hoofdstuk IV en V.
  
  Van de artillerie. Compositie van het Corps Artilleristen. De Staf zal bestaan uit 1 Collonel Effectief of Chef, 1 Aide Adjudant, voor den Chef, met rang van Capitein, 1 Regiments Schrijver, met rang van Onder-Lieutenant, te zamen 3 persoonen.
  
  
  Het Corps zal zijn gecomposeert uit 4 Battaillons, en ieder Battaillon uit 6 Compagnien. De Staf van ieder Bataillon zal bestaan uit: 1 Eerste Lieutenant Collonel, 1 Adjudant en 1 Quartiermeester beiden met rang van eerste Lieutenants, een Tambour Major, te zaamen 4 persoonen. Ieder Compagnie zal bestaan uit: 1 Capitein, 2 Eerste Lieutenants, 2 Onder-Lieutenants, te zaamen 5 persoonen. Vervolgens 1 Eerste Bombardier, 7 Bombardiers, 1 Corporaal Fourier, 7 Corporaals, 2 Cadets Eleves, ten minsten 12 jaaren oud. 70 Cannonniers, 2 Tambours, 2 Timmerlieden, 1 Wielemaker Cannonnier, 1 Smit Cannonnier, 1 Compagnies Chirurgijn, te zaamen 95 man, maakende de geheele Compagnie 100 man uit.
  
  
  Sterkte van het Corps Artilleristen.
  
  De staf. 1 Collonel effectief of Chef, 1 Aide Adjudant voor den Chef, 1 Regiments Schrijver, te zamen 3 persoonen.
  
  Battaillons, de Staf van ieder Bataillon bestaat uit 1 Eerste Lt. Collonel, 1 Adjudant, 1 Quartiermeester, 1 Tambour Major, zijnde 4 persoonen, vervolgens 6 Capiteins, 12 Eerste Lieutenants, 12 Onder Lieutenants, 6 Eerste Bombardiers, 42 Bombardiers, 6 Corporaals Fouriers, 42 Corporaals, 12 Cadets Eleves, 420 Canonniers, 12 Tambours, 12 Timmerlieden, 6 Wielemakers-Canonniers, 6 Smits-Canonniers, 6 Compagnies Chirurgijns; de sterkte
  
  van ieder Battaillon, met deszelfs Staf is dus 604 man.
  De geheele sterkte van het Corps, bestaande uit 4 Bataillons, is 135 Officieren, 2284 Onderofficieren en Gemeenen, te zaamen 2419 man.
  
  
  
  Tractementen en Soldijen, voor de Staf van het Corps Artilleristen.
  1 Collonel of Chef 's daags ƒ19:3:9 's jaars ƒ7000:5 1 Aide Adjudant 's daags ƒ3:6: 's jaars ƒ1204:10:, 1 Regiments Schrijver 's daags ƒ2:1:2 's jaars ƒ750:10:10 zijnde 3 persoonen, te zamen 's jaars ƒ8955:-15.
  
  
  
  Tractementen en Soldijen, voor de Staf van ieder Battaillon.
  1 Lieutenant Collonel 's daags ƒ9:11:13, 's jaars ƒ3500:11:9 1 Adjudant 's daags ƒ2:14:13, 's jaars ƒ1000:6:9, 1 Quartiermeester 's daags ƒ2:4:- 's jaars ƒ803:-, 1 Tambour Major ƒ:-17:- 's jaars ƒ310-5:- voor Monteering ƒ36-8:- te zamen 4 Persoonen, genietende ƒ5614-3-2 aan Soldij, en ƒ36-8:- aan Monteering.
  
  
  
  Tractementen en Soldyen voor een Compagnie Artilleristen.
  1 Captein 's daags ƒ6:17:- 's jaars ƒ2500:5:-, 2 Eerste Luitenants ieder 's daags ƒ2:1 2 'sjaars
  
  ƒ750:10:10 te zaamen ƒ501:1:4, 2 Onder. Lieutenants ieder 's daags ƒ1:12:15 's jaars ƒ601:2:3, te zamen ƒ1202:4:6, 1 Eerste Bombardier 's daags ƒ1:- 's jaars ƒ365:-7 Bombardiers 's daags ieder ƒ:-17:- 's jaars ƒ310:5:- te zamen ƒ2171:15:- 1 Corporaal Fourier 's daags ƒ:-13:- 's jaars ƒ237:5:- 7 Corporaals ieder 's daags ƒ:-9:- 's jaars ƒ164:5:- te zaamen ƒ1149:15:-, 2 Cadets Eleves met Bombardiers Uniform ieder 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- te zaamen ƒ255:10:-, 70 Canonniers ieder 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- te zaamen ƒ8942:10:- 2 Tamboers ieder 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- te zaamen ƒ255:10:-, 2 Timmerlieden Canonn. ieder 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- te zaamen ƒ255:10:-, 1 Wielemaker Canonnier 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:-, 1 Smit Canonnier 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- 1 Compagnies Chirurgijn 's daags ƒ1:2:- 's jaars ƒ401:10:- te zaamen 100 koppen, kosten aan Soldij ƒ19493:5:10 en aan Monteering, Geweer, Wapenen &c ƒ3421:12:-
  
  
  
  Jaarlijks Montant der Tractementen en Soldijen van het Corps Artilleristen.
  Een Battaillon met deszelfs staf, 1 Lieutenant Collonel geniet 's jaars ƒ3500:11:9, 1 Betaillons Adjudant ƒ1000:6:9, 1 Quartiermeester ƒ803:-, 1 Tamboer Major ƒ310:5:-, 6 Capiteinen, ƒ15001:10:-, 12 Eerste Luitenants ƒ9006:7:8,
  
  12 Onder-Luitenants ƒ7213:6:4, 6 Eerste Bombardiers ƒ2190:-, 42 Bombardiers ƒ13030-10:-, 6 Corporaals Fouriers ƒ423:10:- 42 Corporaals ƒ6898:10:-, 12 Cadets Eleves ƒ1533:-, 420 Canonniers ƒ53655:-, 12 Tamboers ƒ1533, 12 Timmerlieden Canonniers ƒ1533:-, 6 Wielemakers Canonniers ƒ766:10:-, 6 Smits Canonniers ƒ766:10:-, 6 Compagnies Chirurgijns ƒ2409.
  Het geheele Bataillon groot 604 koppen, kost ƒ122573:16:14 aan Soldij, en aan Monteering, Wapenen enz. ƒ143139:16:14.
  Het geheel van 4 Battaillons 2416 koppen bedraagd ƒ490295:7:8 aan Soldij, en ƒ572559:7:8 aan Monteering, Soldij en Wapenen.
  De staf van het geheele Corps zijnde 3 Persoonen ƒ8955:15:-
  Het geheel van het Corps 2419 man sterk, kos ƒ499250:8:7 aan Soldij, en ƒ82264:- aan Monteering, Geweer, Wapenen, Werfgelden &c. à 14 st. 's weeks voor ieder hoofd, te zaamen ƒ581514:8:7.
  
  
  
  Rijdende Artillerie.
  
  Compositie van het Corps Rijdende Artillerie.
  
  Kleine staf. 1 Adjudant, met rang van Premier-Lieutenant, met 1 Paard, 1 Onder-Piqueur, met rang van Onder-Lieutenant, 1 Tweede-Chirurgijn, 1 Zadelmaker, 1 Vaansmit, zijnde 5 Persoonen met 1 Paard.
  
  
  Het Corps gecomposeert zijnde uit 2 Compagnien, zal ieder van dezelve bestaan uit: 1 Capitein met 2 Paarden, 1 Eerste Lieutenant met 2 Paarden, 2 Onder-Luitenants met 4 Paarden, 1 Eerste Wagtmeester met 1 paard, 6 Wagtmeesters met 6 Paarden, 1 Corporaal Fourier met 1 Paard, 6 Corporaals met 6 Paarden, 2 Cadets Eleves met 2 paarden, 64 Canonniers met 64 Paarden, 1 Trompetter met 1 Paard, 1 Timmerman met 1 Paard, 1 Wielenmaker met 1 Paard, 1 Smit met 1 Paard, te zaamen 88 Persoonen, met 92 Paarden, 2 Compagnien 184 Paarden, 176 Hoofden. Kleine staf 1 Paard, 5 Persoonen: Totaale sterkte van het Corps rijdende Artillerie is 185 Paarden, en 181 Koppen,
  NB. Deeze Brigade rijdende Artillerie is in allen opzigte gecenseert mede te behooren tot het Corps Artilleristen; zullende dienvolgens worden geattacheerd aan een der vier Bataillons, onder de ordres van den Lieutenant-Collonel, welke bij het zelve zal commandeeren.
  
  
  
  Jaarlijks Montant der Tractementen en Soldijen van het Corps rijdende Artillerij.
  
  Kleine staf. 1 Adjudant met 1 Paard 's daags ƒ1:18:6 's jaars ƒ700:6:4 een Onder-Piqueur 's daags ƒ1:13:- 's jaars ƒ602:5:-, 1 Tweede Chirurgijn 's daags ƒ1:7:8:- 's jaars ƒ501:17:8, 1 Zadelmaker 's daags ƒ:-17:- 's jaars ƒ310:5:-,
  
  1 Vaansmit 's daags ƒ:-17:- 's jaars ƒ310:5:- Voor de Monteeringen der Zadelmaker en Vaansmit ƒ52:- komt voor de kleine staf ƒ2477:18:12.
  
  Een Compagnie trekt 1 Capitein met 2 Paarden 's daags ƒ0:17:- 's jaars ƒ2500:5:-, 1 Eerste Lieutenant met 2 Paarden 's daags ƒ3:16:12 's jaars ƒ1400:13:12, 2 Onder-Luitenants met 4 Paarden ieder 's daags ƒ3:6:- 's jaars ƒ1204:10:- te zaamen ƒ2409:-, 1 Eerste Wagtmeester met 1 Paard 's daags ƒ1:- 's jaars ƒ365--, 6 Wagtmeesters met 6 Paarden 's daags ieder ƒ:-17:- 's jaars ƒ310:5:- te zaamen ƒ1861:10:- 1 Corporaal Fourier met 1 Paard ƒ:-13:- 's daags en 's jaars ƒ237:5:-, 6 Corporaals met 6 Paarden 's daags ieder ƒ:-9:- 's jaars ƒ104:5:- te zamen ƒ985:10:-, 2 Cadets Eleves met Wagtmeesters Uniform, met 2 Paarden, ieder 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- te zaamen ƒ255:10:- 64 Canonniers met 64 Paarden, ieder 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- te zaamen ƒ8176:- 1 Trompetter Canonnier met 1 Paard, 's daags ƒ:-13:- 's jaars ƒ237:5:- 1 Timmerman Canonnier met 1 Paard 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- 1 Wielemaker Canonnier met 1 paard 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- 1 Smit Canonnier met 1 Paard 's daags ƒ:-7:- 's jaars ƒ127:15:- 92 Paarden en 88 Persoonen ƒ18811:3:12.
  Voor Kleeding, Wapening, Recruteering, Remonteering, Fourage van 84 Persoonen en 84 Paarden ƒ3:- 's weeks ƒ13104:-83 Paarden en 176 hoofden sterk zijnde ƒ63830:7:8 voor de kleine
  
  staf 1 Paard 5 Persoonen ƒ2476:18:12, bedragende het geheele Corps, dat 185 Paarden en 181 Persoonen groot is, ƒ66307:6:4.
  
  
  
  Inspectie der Magazijnen en Geschut-Gieterij.
  1. Tot de Inspectie der Magazijnen en die der Grof-Geschut-Gieterije zullen worden gekozen vier Artillerie-Officieren uit het Corps, dewelke daar toe de vereischte bekwaamheden hebben.
  2. De Officieren dewelke tot deeze Posten worden benoemd, zullen (om aan de overige dienstdoende Officieren tot geen praejudicie te strekken) alleen hun Rang in het Regiment behouden, dog geheel buiten het Corps, op een vast bepaald jaarlijks extra Tractement worden gesteld, gereekend ten naasten bij, na evenredigheid hunner actueele Revenuen.
  Den Generaal inspecteur over de Magazijnen en Grof-Geschut-Gieterije, dewelke zig moet onthouden te 's Hage, behoord te worden toegelegd, jaarlijks ƒ5000:-, den Eersten Inspecteur der Constructie Magazijnen te Delft, jaarlijks ƒ4500:-, den Tweeden Inspecteur der Constructie Magazijnen te Delft, jaarlijks 3500:-, den Commandeur der Constructie Magazijnen, dewelke zig moet onthouden te Dordrecht jaarlijks ƒ300:-, totale kosten voor de Inspectie der Magazijnen en Geschut-Gieterij ƒ16000:-.
  Wanneer egter de voornoemde vier Officieren in Commissie buiten de Plaatsen van hun ver-blijf, het zij tot het inspecteeren van Magazijnen ofte anderzints worden geëmploijeert, dan zullen dezelve extra mogen declareeren, per dag 8 guldens zonder eenige reiskosten hoe genaamd in reekening te brengen.
  NB. Op deeze wijze zal de inrigting tot de Inspectie der Magazijnen en Grof-Geschut-Gieterije, volstrekt aan den dienst in het Corps niet praejudicieeren, en voor den Lande minder kostbaar zijn, als wel voorheen.
  
  
  
  Inrigting en Soldijen voor de vier Artillerie-Schoolen.
  1. Wanneer de Artillerie-Schoolen tot wezentlijk nut voor het Corps zullen strekken, dan behoorde 'er bij ieder Bataillon eene te worden geëtablisseert, welke in de vier Hoofd-Guarnizoenen der Bataillons zullen moeten gehouden worden.
  2. De Directeurs deezer Schoolen, zullen even als de Inspecteurs der Magazijnen, worden gekozen uit de Officieren van het Corps, en dienvolgens hun Rang, dog geen Tractement in het Regiment behouden.
  3. En daar het allesints noodzaakelijk is, dat bij het etablisseeren deezer Schoolen moet worden gebuteerd, zoo wel als de Instructien voor Onder-Officieren en Canonniers, als voor de jonge Officieren en Cadets Eleves, zoo behoorde
  
  ieder dezer vier Schoolen te worden ingerigt als volgt, namentlijk: een eerste Directeur op een vast bepaald jaarlijks Tractement, van ƒ3000:-:- een Eerste Adsistent, voor de Militaire Wetenschappen en Exercitien ƒ300:-:- een Tweede Adsistent, voor de Mathematische Wetenschappen ƒ250:-:- een Bombardier Vuurwerker, welke de Cadets Eleves, Onder-Officiers en Canonniers, in het maaken der Lust- en Ernst-Vuurwerken, instrueert ƒ150:-:- een Schryf- en Reekenmeester, welke, in dien het een Bombardier uit het Corps kan weezen, ten minsten zal dienen te hebben ƒ150:-:- een Hand-Tekenmeester, welke de vereischte bekwaamheden heeft, en niet ligt in het Corps zal gevonden worden, vermeend men dat een Tractement diend te hebben van ƒ250:-:- voor den aankoop van de nodige Teken-Instrumenten, Boeken, Papier, Potloden, enz. voor de Onder-Officiers en Canonniers ƒ200:-:- voor den aankoop van Boeken, Instrumenten, Modellen, Kaarten, enz. die een eigendom van den Lande verblyven ƒ300:-:- Huishuur voor een Gebouw, waar in de School zal moeten gehouden worden, die egter voor alsnog niet naauwkeurig te bepaalen is, maar waarschynlyk niet minder zal wezen dan ƒ500:-:- moetende in een zulk Gebouw ten minsten drie groote Instructie-Zaalen weezen, voor den Oppasser der School, indien het een Canonnier is ƒ100:-:-: Vuur en Licht
  
  ƒ150:-:- Kosten voor eene School ƒ5350:-:-4, Kosten voor de vier Schoolen ƒ21400:-:-
  NB. Hier onder is nog niet begreepen de eerste uitlage die vooraf moet gaan, alvoorens met de Instructie een begin kan gemaakt worden, als:
  Het laaten aanmaaken der nodige Teken - Tafels, Banken, enz. als meede het aankoopen der benodigde Kaggels, enz. welke, behalven het geene reeds voorhanden is, voor ieder School geëstimeert kan worden op ƒ500:-:- dus voor de vier Schoolen ƒ2000:-:-
  
  
  
  Recapitulatie
  
  
  Der voorenstaande Tabellen.
  De Tractementen en Soldijen voor het geheele Corps ordinaire Artilleristen, bedragen ƒ499250:8:7, de Kleedingen enz. voor de Onder-Officieren en Gemeenen, bedragen ƒ82264:-:- Totale kosten voor het geheele Corps Rijdende Artillerie, zoo aan Soldijen, als aan Kleeding, Equipement, Remonteering, Fourageering, enz. ƒ66307:6:4, de Tractementen voor de Inspecteurs der Magazijnen, bedragen ƒ16000:-:- de geheele jaarlijksche onkosten der vier Artillerie-Schoolen, bedragen 21400:-, Totale onkosten ƒ685221:14:11.
  
  
  
  
  Aanmerkingen.
  1. Het bovenstaande Plan van Formatie is voorzeker niet ingerigt op dusdanige voet van sterkte, als wel den dienst deezer Republicq, uit hoofde van derzelver locale positie komt te vorderen; deeze laatste omstandigheden, hebben zulks nog ten duidelijkste beweezen, doordien het Corps Artilleristen ofschoon over de 4000 Hoofden sterk, nog op verre na niet toereikende was, omme de Vestingen en Inundatie-Linien, dewelke moesten worden gedefendeert, na behooren te bezetten.
  2. Het Corps behoeft egter niet, het zij Vreede ofte Oorlog, op even den zelfden voet van sterkte in Manschappen te blijven, dog de inrigting wegens het aantal Officieren en Onder Officieren, beboord op zoodanige voet gefixeerd te zijn, dat men bij opkomende onlusten het Corps genoegsaam spoedig tot een voldoende sterkte kan augmenteeren, zonder dat men als dan meerderen Officieren ofte Onder-Officieren zal behoeven aan te stellen.
  Men heeft wel dra, in cas van augmentatie een gedeelte nieuw aangenomene Canonniers, dewelke in de respective Compagnien konnen worden ondergestoken, geêxerceerd, en tot de bediening van het Geschut bekwaam gemaakt, dog tot het formeeren der Onder-Offi-cieren word meerder tijd gevorderd; en tot het verkrijgen van Officieren die bruikbaar en bekwaam zijn, word eene onafgebrokene applicatie en jaaren tijd vereischt, terwyl ook nog boven dien bij het Corps Artillerie meerder Officieren en Onder-Officieren, dan wel bij andere Corpsen, noodzaakelijk zijn, en wel vooral bij dat van dezen Staat, aangezien het aantal Vestingen en Magazijnen, dewelke door Artillerie-Detachementen moeten bezet worden.
  3 Men kan alzoo deeze voorgestelde Formatie, zoo wegens de sterkte der Onder-Officieren, als die der Cononniers, in tijd van Vreede, als genoegsaam voldoende achten; maar geensints in het getal der Officieren. Dog wegens het wezentlijke gebrek aan goede sujetten (ter remplaceering van een aanmerklijk aantal allesints geoeffende en bekwaame Officieren, dewelke het Corps komen te quiteeren) word het schier onmogelijk, om voor dit moment eene betere Formatie te kiezen; terwijl door het aanstellen van ongeschikte en niet kundige Officieren, den Staat geen dienst kan hebben; en het Corps, dat zig naderhand van dergelijke sujetten niet zoude kunnen zuiveren, allesints den last moeten dragen.
  4. Den Rang van tweede Capitein, dewelke bij ieder Campagnie, volgens het voorige Plan, op een jaarlijks Tractement van ƒ1200-:-: was ingevoerd, heeft men, om voornoemde redenen
  
  (namentlijk bij volstrekt manquement aan goede sujetten) in dit Plan moeten agterlaaten; dog vermelde Rang is bij voortduurendheid van tijd bijna onmisbaar, vermits 'er nu voorzeker te weinig Capiteins bij het Corps zijn geplaatst, den zelven is boven dien bij alle andere Mogendheden ingevoerd, en maakt een geschikt intermediair avancement tusschen den eerste Capitein en den eerste Lieutenant uit, waar van actueel het different, zoo in den Dienst als in het Tractement, te groot zal weezen. Het is alzoo te hoopen, dat binnen drie à vier jaaren, het goede effect der Artillerie - Schoolen, zig zoodanig zal manifesteeren, dat als dan, deeze Rang, waar op men niet genoeg kan insteeren, wederom zal kunnen hersteld, en aan meritante sujetten vergund worden.
  En ten einde op eene voor den Lande menageuse en tevens aan het oogmerk voldoende wijze, tot deeze allesints nuttige inrigting te geraaken, zoude men het Departement Militair kunnen voordragen, om bij het vaststellen van dit Plan van Formatie, ook tevens als nu te bepaalen, dat na verloop van vier jaaren, de helfte der 48 eerste Lieutenants (en wel praeferabel dezulke, die zig in die tusschen tijd het meeste hebben tragten te bekwaamen) tot tweede Capiteins, op een jaarlijks Tractement van ƒ1000:-: zullen worden aangesteld; als wanneer ieder Compagnie zou zijn gecomposeerd uit een eerste Capitein, een tweede Capitein, een
  
  eerste Lieutenant, en twee Onder-Lieutenants; waar door dus het aantal Officieren niet vermeerderd, maar hunne samenstelling oneindig zoude verbeterd worden; terwijle boven dien het Corps, door de benoeming deezer 24 tweede Capiteins, waar bij egter wederom zoo veel eerste Lieutenantsplaatsen komen te vervallen, aan het Land in het geheel maar ƒ6000:-: 's jaarlijks meerder aan onderhoud zal komen kosten als wel nu volgens dit Plan No. 2. berekend is.
  6. Wegens de gewoone avancementen bij het Corps Artillerie, in de vervulling der van tijd tot tijd openkomende vacatures, behoord, een ander Plan te worden voorgedragen, als het geene men bij de Infanterie staat in te voeren. Bij een Corps van Studie dienden de weezentlijke Talenten vooral in aanmerking te komen, en derhalven zoo moeten de jaarlijksche Examens op de Artillerie-Schoolen voornamentlijk decideeren, in hoe verre het eene sujet boven het andere meriteert, om tot Officier te worden aangesteld.
  6. De inrigting der Magazijns-Inspectien, mitsgaders de directie der Artillerie-Schoolen, is volgens dit Plan geheel buiten het Corps gesteld, ofschoon de Officieren tot deeze Posten benoemd, altijd niet uit het zelve worden gekosen en ook hun Rang daar in behouden, hier door zal men provenieeren het praejudice, dat allesints de overige dienstdoende Officieren bij
  
  het Regiment, door het gemis deezer extra Geëmploijeerdens komen te lijden, en het welke vooral nu, daar maar weinig Hoofd-Officieren en Capiteins bij het Corps geplaatst zijn, gevoeliger zoude weezen.
  NB. Tot Onder-Directeurs of Repetitors der Artillerie-Schoolen kunnen egter Subalterne Officieren uit het Corps worden geëmploijeerd, dewelke hunne Officiers Gage behouden, en vrij van dienst behooren te zijn.