text: De kenteekenen der Veepest aan den Huid.
  Kenteekenen aan den huid.Verscheiden, waaronder vink en engelman, merken als een kenteeken in de Veepest aan, dat de huid op den rug en de lendenen als vastgegroeid schijnt in het hevigste der ziekte, en ook dat het beest vermagert, zoo dat de huid als op den schoft vastzit; intusschen is dit teeken aan de lendenen, in de Veepest, van tweeërlei aard: in het begin der ziekte is de ruggestreng als loom, en de spieren zijn slap, zoo dat de Koe als waggelt; bij den voortgang der ziekte worden de lendenen stijf, hetgeen door het zwellen der ontstokene spieren en klieren veroorzaakt wordt; dit ontdekt men duidelijk bij het opstaan en nederliggen der zieke beesten, dat doorgaans met pijnlijkheid geschiedt, waarom zij de beweging vermijden; bij sommigen is de huid langs den rug gespannen en opgezet, zoo dat men er op drukkende, als eene krakende kreuking, even als van droog pergament, er aan gevoelt, het welk, volgens het gevoelen van camper, kan veroorzaakt worden doordien in zoodanige beesten het bederf misschien reeds lucht onder het vel gebragt heeft, en dit kan ook bedoeld worden door den Heer sandifort, daar dezelve zegt, dat
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XI. Hoofdst.het vel doorgaans als tegennatuurlijk van het vleesch afgezonderd schijnt te zijn. Voorts staat het haar op den rug stijf, en ruidt veelal af; evenwel schijnen de zieke beesten door eene zachte wrijving met de hand langs de ruggegraat somtijds eenige verligting te gevoelen; het is wijders langs de ruggegraat, dat men in vele zieke beesten een schelferachtige rappigheid ontdekt, welke afruidt als de ziekte tot staan komt, en welk afruijen door de Landlieden voor een goed teeken gehouden worde: camper zegt, er te hebben zien sterven, welke een uitslag of rappigheid vrij sterk hadden: wij willen hierin niets beslissen, maar meenen echter te mogen stellen, dat het als een teeken is aan te merken, het welk hoop op beterschap geeft, om dat wij dezelve er veeltijds op hebben zien volgen, vooral als het sterk zweeten aan den hals ophielt, de slagaderen minder gezwollen stonden, en de tong begon te verdunnen.
  Tot de teekenen aan den huid wederkeerende, zoo moeten wij melden, dat het vastzitten van den huid ook in andere ziekten der Koeijen voorkomt; zijnde onder anderen ook een gevolg van de longezucht, het schurft, de rappigheid en van den daauwworm, als wanneer de vetrok verteert en de huid veeltijds aan het vleesch en de tusschenribbige spieren als aangroeit: het kan wel waar zijn, dat er onder de besmette beesten zijn, welke zoodanigen aangegroeide of aangewassen huid hebben, dan dit kan
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XI. Hoofdst.somtijds veroorzaakt worden door een dier opgenoemde ziekten, welke zij kort te voren kunnen gehad hebben, of te gelijken tijde kunnen hebben; camper zegt, die vastgroeijing van den huid niet duidelijk te hebben ondervonden, maar denkt, dat de groote gespannenheid van den buik het vel vaster heeft doen schijnen, het welk mogelijk is, daar, volgens de waarneming van camper, in sommige Koeijen de groote pens zich zoodanig uitzet en door wind opgeblazen wordt, dat die stijf zwelt en het dier schijnt te zullen bersten, zoo dat men op den huid slaande, dit dof klinkt, even of men op een trommel slaat; dan wij voor ons wijten dit niet alleen aan het opzwellen der pens, maar tevens ook aan de gisting en opzwelling in de andere ingewanden en aan de verstopping van den drek in dezelven, en van de pisse in de blaas, welke niet behoorlijk ontlast wordende, die deelen verbazend moet doen uitzetten: intusschen hebben wij waargenomen, dat die gespannenheid van den huid of vermoede aanwas, in alle Koeijen niet even sterk is, alzoo wij er gevonden hebben, welke in het geheel geene zwelling van den buik af gespannenheid van den huid vertoonden, maar dadelijk mager en dun werden, zijnde dit voornamelijk Kalven en Vaarzen geweest, of zoodanige Koeijen, welke dadelijk een dunnen afgang kregen. Het spreekt ook van zelve, dat men bij dit opzwellen ook in aanmerking dient te nemen of de Koe al of niet met kalf,
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XI. Hoofdst.en hoe verre zij in dien staat gevorderd is.
  Alvorens van de kenteekenen aan den huid der Koeijen af te stappen, moeten wij nog spreken van het gevoelen, het welk in het jaar 1745 in Denemarken en in het Holsteinsche vrij algemeen schijnt te zijn geweest; namelijk, dat de beesten, aan de Veepest ziek zijnde, het bekende ruggebloed hadden, blijkens de Missive uit Emkendorff in het Holsteinsche, welke door ons hier voren op bladz. 287 tot 289 is aangehaald, en waarin gezegd wordt: 1. dat het ziek geworden en naderhand gestorven vee heeft gehad het bekende ruggebloed; 2. dat men in den beginne bij deze ziekte onder het Rundvee ook de staartworm heeft ontdekt, en 3. dat aan de beesten het vel zeer vast op de rugge zat, en wanneer de rugge met azijn gewassen werd, men dan de huid met de hand wat los konde trekken, zoo als bij het gewone ruggebloed. Hoe veel schijn dit bij den Schrijver van dien brief heeft, zoo komt het ons echter voor, dat dit rugge- of lendebloed niet als een eigenschap van de Veepest is aan te merken, zoo min als den staartworm, daar men bevonden heeft, dat de geneesmiddelen, welke in die ziekten met goed gevolg gebezigd worden, in de Veepest, bij zoodanige verschijnselen, niets goeds uitwerkten, en dus dezelve verschijnselen in de Veepest van een anderen aard waren, dan wel in de ziekten, welke het rugge-
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XI. Hoofdst.of lendebloed en den staartworm of wolf in den staart genaamd worden, hoe zeer dezelve er eenige overeenkomst mede schijnen te hebben.