text: Aanteekeningen.
  Behalve de in den tekst genoemde bronnen, (Walvis, de Lange van Wijngaerden, Griffioen van Waerder, v.d. Aa enz.) raadpleegde ik voor bijzonderheden, de Verslagen van den toestand der gemeente Gouda, sedert 1851; van Hogendorp, Bijdragen tot de huishouding van den Staat, dl. IV, Gedenkschrift van het 25 jarig bestaan der werkinrigting tot wering der bedelarij te Gouda (1875), en De inrigting tot het weren der bedelarij te Gouda, door J. Herman de Ridder (1850), Verhaal van en over het toewijzen der tweede hervormde kerk te Gouda aan de Roomsch Catholyken (1818), en eenige andere pamfletten van verschillenden aard. Daarin, gelijk in de Nederl. Jaarboeken en de Senatoria, is nog vrij wat meer te vinden, dan ik kon opnemen. Meer dan een bezoek te Gouda kon ik niet leveren. Aan Dodt van Flensburg ontleende ik eenige bijzonderheden, maar ook hij geeft nog wel meer, dan ik gebruiken kon. De ware geschiedenis der fundatie van de Jeruzalemskapel door Gijsbert Willernsz. Raet in 1505 is te vinden in het Ned. Archief voor kerkelijke geschiedenis van Kist en Rooijaards, Dl. VII. Daar komt ook het stuk voor, waarin hij zijne kapel, gezegd: ‘'t hilich graft’, aan de Collatiebroeders ten geschenke geeft, en nog een en ander over de Broeders des gemeenen levens te Gouda. In hetzelfde deel vond ik nog een oud register der abdij van Egmond.
  Over Hertog Erik van Brunswijk is ook te raadplegen v.d. Aa, Biogr. woordenboek. Zijn brief aan de Woerdensche regering is te vinden bij Reudler, Gesch. der Ev. Luth. gem. te Woerden, en de opmerking van Filips van Hessen in Groen v. Prinsterer: Archives, Ser. I, tome II, p. 155 e.v. Over hem, gelijk over de in den tekst genoemde bisschoppen van Luik, Utrecht en Haarlem, geeft Bakhuizen v.d. Brink belangrijke bijzonderheden in zijne Studiën en Schetsen. Het kerkglas No. 5, geschonken door Elburg van Boetselaar, kostte 192 p. 6 sch., volgens de rekening der abdij van Rijnsburg, medegedeeld door Schotel in zijne geschiedenis dier abdij, p. 206.
  De gewone gids voor de bezoekers der St. Janskerk is tegenwoordig Chr. Kramm, Beschrijving derberoemde kerkglazen vande St. Janskerk te Gouda. Gouda, 1853. Wat daar voorkomt, is grootendeels ontleend aan Walvis en de Lange van Wijngaerden. Vreemd, dat deze laatste niet heeft opgemerkt, dat de gever van het glas No. 6 niemand anders zijn kan dan Jan de Ligne, en dat het wapen niet dat van Baden, maar dat van Ligne is. Beiden komen geheel overeen, maar ook voor den hertog van Aerschot kwam het wapen van Baden niet te pas. Arembergs zoon, Karel, was werkelijk graaf van Aremberg en hertog van Aerschot door zijn huwelijk met Anna van Croy; hij zou de gever kunnen zijn, maar dan hadden zijn kwartieren anders moeten zijn en dat zijner vrouw niet van der Marck, maar Croy. - V.d. Aa, Biogr. woordenboek, noemt Jan de Ligne verkeerdelijk een zoon van Jacob en Maria van Wassenaar en dus een broeder van Filips, die glas No. 24 schonk. Zijne ouders waren Louis de Ligne en Maria van Bergen.
  
  Een paar misstellingen verbeter ik bij dezen. P. 257 reg. 9 v.b. staat vader, lees broeder. P. 281. De voormalige gevangenis werd niet in een armenschool veranderd, maar in een gemeenteschool voor gewoon lager onderwijs. De knaap, die naar de ‘gevangenis’ ging, was dus geen ‘schamel’ vertegenwoordiger der Spes Patriae. De stadsarmenschool staat er tegenover.
  P. 272 schreef ik door een onverklaarbare vergissing Dirk Rafaelsz. Kamphuizen, 't moet zijn Dirk Volkertsz. Coornhert.