text: Cap. XVI. Van de ghebouwen op het Ys.
  DE Gotten en Sweedtschen gebruycken oock, in 't bestormen en overweldighen der stercke Burghten, Sloten en Steden, kromme gebouwen of weertuygh, van Denne-balcken heel sterck ghemaeckt. Sy setten dese ghebouwen, door een ghemackelijcke middel, op het ys, en voeren die met groote kracht tegen de wallen aen: in voegen dat sy, door dit ghereedtschap beschut, alle ghewerp van steenen en balcken, van boven neêrwaerts, of recht uytgesonden, afweeren, sonder eenige hinder of schade te doen. Want daer is niets, dat door het gheweldt van de hooghte, of door de stoot van de swaerte, met hoe groote kracht het oock gheworpen wierd, dese ghebouwen om hun kromte breecken of verpletten kan, en de genen, die daer in besloten zijn, konnen oock niet van de beleg-
  
  ghers door 't vuur, dat daer in gheworpen wordt, verbrandt worden; om dat sy, gheduerighlijck in de groote koude water daer aen gietende, dick ys daer op doen vriesen, en allenghs nader teghen de poorten en vesten, met gewapende heyrkrachten, doen aenvoeren, en met krijghsbenden besetten: jae sy genieten onder dese wercken en krijghs-ghebouwen by na een selve ghemack, als de reysighers in d'yshutten ghewoonelijck ghenieten; want sy hebben, om de koude te verdrijven, overvloedt van hout, en geen gebreck van lijftocht, en rijcke soldy; en maecken 't om dese oorsaeck den belegerden soo veel te bangher. De verbaesde krijghs-besettingh, door 't belegh besloten, en dese toestel siende, wordt gedwongen sich heftelijcker binnen de mueren en wallen te verweeren, vermits sy, alles versocht hebbende, geen middel of raedt vinden, om de vyanden te verslaen, of te verdrijven. Want sy konnen met geen brandtstoffen de krijghsgebouwen der vyanden verbranden, uyt oorsaeck van 't ys dat daer rondom aengevrosen is. Sy konnen oock deur geen verborge uytgangen uytbreecken, vermits d'aerde soo hardt als steen bevrosen is, oock niet met gheschut, of andere krijghsrustingh de vyanden verdelghen, of met pylen en slinghers hen verdryven, of met een openbare uytval hen teghenstaen: sy zijn oock machteloos om hun Burghten te verlaten, en al vluchtende sich in de schuylhoecken der bosschen begeven, uyt oorsaeck van de bittere koude. Doch sy, sich volstandigh in de wapenen, en kloeck van moedt betoonende, verweeren sich, als sy besloten zijn, heel onvertsaeghdelijck, tot dat de beleggers, vreesende dat het ys dooyen sou, dese krijghs-gebouwen of van self verbranden, of, de vlucht kiesende, die verre van daer op de strandt meêvoeren. De belegerden worden echter in deser voeghen niet vry en
  
  veyligh van hun strenghe bestormingh. Want sy setten de selve krijghs-gebouwen op groote breede vlotten, en brenghen die ter selve plaets, daer sy eertijdts op het vaste ys gestaen hebben, op het onbestandigh water, of maken die noch grooter dan te vooren, en laten hen dus, als het ys gesmolten is, in 't water neêrsincken, daer sy schuyten en barcken, en ander vaertuygh byvoeghen, op de welcke d'ervare schutters dusdanighe vlotten konnen beschermen, en by nacht wackerlijck op de wacht staen, op dat niemandt der belegerden weghraken sou. Desgelijcks doen oock de ghenen, die 't ghebiedt over de krijghs-ghebouwen te landt hebben. Want sy vervolghen met gelijcke wreedtheydt de belegherden, door welckers snoode wreetheydt sy van over langh tot soo groot een yver van wraeck geterght zijn. En dit is d'oorsaeck dat sy, ten meestendeel door soo strenghe bewaringh verstrickt, dickwijls by sich self overwegen of sy sich met een strop, met water, met vuur, met vallen, met vergift, of met malkander de keel af te steecken, sullen dooden.