text: Cap. XXI. Van het schoon en vruchtbaer eylandt Elandt genaemt.
  
  ELandt oft Oelandt is een van de Eylanden, die gheleghen zijn in de Gotsche Zee, en is het vermaecklijkste van de Eylanden, die daer omtrent zijn, het welcke door een kleyn armken der zee van Zuyd-Gotlandt werdt ghescheyden. En al is ʼt dat het van de aldergrootste niet is, (die men in twee
  
  dagen soude mogen doorzeylen) nochtans soo verbetert de vruchtbaerheydt de kleenigheydt van ʼt selve Landt. ʼt Is niet te segghen hoe soete en welrieckende kruyden dat ʼer in de Beemden wassen. In dit Eylandt worden ghehouden en opghevoedt seer veel kleene paerden, die heel sterck zijn, jae die in kracht en snelheydt veel andere groote paerden overtreffen, die daer gehouden worden tot dat de ingesetenen oft vreemde Kooplieden die voor hen vermaeck komen koopen, en vervoeren in verre landen om de selve, voor een wonder der natuur, te verkoopen: Want het zijn heel geestige paerdekens, die van Kamerspeelders, die met sulcke guychelinghen de kost winnen, op ʼt blasen der trompet en slaen der trommels geleert werden te springhen en te danssen. Men leert se oock wel, gelijck men de Honden doet, springhen door yser oft houten hoepen, die niet seer wijdt zijn, en oock al huppelende seer kort omkeeren. Als men se roept oft met hun naem noemt, soo doen sy ʼt gheene, dat hen van de Meester gheboden wordt, soo veel of soo weynigh als den Meester wil. Dese kleene Paerden eten wel als ʼt de noodt vereyscht visch, die in de Son ghedrooght is, oft Abeelen-hout, en drincken wel Wijn en Bier dat se droncken werden, ghelijck wy hier nae sullen verhalen, als wy van de wilde Ezels schryven. Dit Eylandt is soo overvloedigh van vruchten, weyden, Schapen, Ossen, Koeyen en Visschen, dat het maghtigh is, niet alleen de inghesetenen van ʼt Landt te spijsen, maer selfs oock andere landen: en de Boter, Ossen en Schapen van dit Landt zijn soo ghepresen, als men se in ander landen over zee voert, als oft se medicinael waren. In dit Eylandt hebben voortijdts sommige Sterckten en Sloten geweest, die soo wel door ghelegentheyt der plaets als door bouwkonst seer sterck waren; de welcke sommighe zijn verandert in Kerc-
  
  ken om de Godtsdienst in te plegen, en sommighe tot beschermingh van ʼt landt, en de andere leggen altemael door de oorlogh verwoest, uytghenomen een, dat tot noch toe ongeschent is ghebleven, het welcke het hooghste en sterckste was van ʼt landt Borcholin genaemt, dat den ghenen die de Gotsche Zee gebruycken, seer wel te passe met sijn hooghte komt, om de winden en havens te onderscheyden; en besonder dʼEnghelschen, Schotten, Zeelanders, en Hollanders, die de kennisse van de vermaerde plaetsen en Havens deser zee seer van noode is. Dit Eylandt is langhs de kanten der zee by nae twintigh oft dertigh voeten boven en beneden met Marmersteenen beset, als oft se curieuselijck met handen daer gheleyt en ghemetselt waren. Jae dat meer is, Oostwaerts legghen oock op ʼt uytterste deser Eylanden veel lustighe Havens, daer men uyt de vlacke zee kan inkomen, alwaer niet alleen van noodts-halven, maer oock uyt nieuwsgierigheyt de vreemde Kooplieden en Schippers in komen gezeylt, om een besonder werck der natuur te sien. In tijdt van vrede pleghen de Koninghen van Sweden en Gotlandt in de Somer in dit Eylandt, om sijn groote lustigheydt, hun vermaeck te nemen, en de tijdt met jaghen en vlieghen door te brenghen; en oock om dat de Princen, die over zee woonen, als sy eenighe saken van belangh met malkanderen te verrichten hadden, mits de gheleghentheydt der zee, te eerder souden by een komen. Op de Noord-zyde aen dʼoever van dit Eylandt staet een seer hooghen Bergh, die van de Schippers de Maeght ghenoemt wordt, om dat sy daer door alle quade onghevallen en stormen der zee ontgaen konnen. Want die in de Haven van dese bergh legghen, vereeren se met sekere giften, gelijck men de Meyskens plagh te doen, als handtschoenen, zyde riemen, en ander dierghelijcke din-
  
  gen, en stellen se met een vriendelijcke gift alsoo tevreden. En voorwaer het schijnt dat se verstand heeft, nae dat sommighe van de Ouden willen segghen, en dat dien Godt van de bergh niet ondanckbaer is. Want sy verhalen, dat den ghenen, die haer wat hadden ghegheven, altemets met een flaeuwe stem ghewaerschouwt zijn, in een andere haven te vertrecken, om dat se in geen gevaer souden komen: ʼt welcke doende zijn se behouden gheweest, daer andere, die daer noch bleven, in gevaer raeckten. Men seght oock dat op de seeckeren tijdt van ʼt jaer, op desen Bergh, al de Noordsche Tooveressen, om haer tooverye te moghen ondersoecken, by een vergaderen: maer die alder laetst ter Feeste komt, die wordt van de quade gheesten seer swaerlijck ghestraft. Niet te min ick wil dit niet voor waerachtigh bevestigen, maer ʼt gemeen ghevoelen is ʼer alsoo.