text: Cap. XIII. Van de toovery des Koninghs Erick, Winthoedt gebynaemt, en van anderen.
  
  DEse Erick, Koningh van Sweden, was in sijn tijdt voor de treffelijckste konstenaer in de toovery vermaert, en soo gemeensaem met de quade geesten, welckers dienst hy voornamelijck betrachtte, dat, hoedanigh hy sijn hoedt keerde, de windt van die zyde, en naer sijn begheerte blies.
  
  Men gaf om dese oorsaeck aen hem de naem van Winthoedt. Daer waren oock veel, die geloofden dat Regnerus, Koningh van Deenemarcken, door 't bestel van dese Erick, sijn Neef, de zee-roovery in de verst-gheleghe deelen des werelts uytghebreyt, en door de schranderheyt van sijn vernuft veel Lantschappen en stercke Steden onderghebraght heeft, en eyndelijck oock bevordert dat hy by toestemmingh en verkiesingh der Grooten tot Koningh van Sweden aenghenomen wierd. Hy besat dit Rijck oock langh en voorspoedighlijck, tot dat hy in hooghe ouderdom storf. Daer was noch een ander Erick, Emundus gebynaemt, die, voorgenomen hebbende sich te scheep te begheven, van een der bootsgesellen hoorde vertellen, dat hy ghesien had dat hy in sijn slaep, op een hollend paert sittende, over de woeste toppen der bergen ghevoert, en, dus aen 't hollen gheraeckt, in de duystere dalen, die steyl afginghen, met de naghelen der nachtspoken verscheurt wierd. Dese bootsghesel vertelde dit des uchtens uyt jock aen sijn medeghesellen. Maer de Koningh self, niet min in de voorseggingh, dan in de swarte konsten ervaren, door dit ghesicht als van 't ghevaer vermaent, begaf sich in een ander Schip, om met hem gheen medemacker van 't ghevaer te zijn: in voeghen dat door dese middel des Koninghs Schip behouden wierd, en sijn medeghesellen verginghen. Voorts, na dat Frotho, Koningh van Deenemarcken, sijn eyghe Broeder Haraldus bedrieghelijck ghedoodt had, verborghen de Vooghden der onschuldighe kinderen, sijn Neven, Haraldus en Haldanus ghenoemt, op dat hy hen oock niet wreedelijck sou verdelghen, de Sonen in een diepe kuyl onder d'aerde, daer sy, volghens 't verhael van Saxo, ghelijck de jongen der beesten, bewaert en opghevoedt wierden, terwijl hun toesienders met verscheyde verdichtselen uytstrooyden
  
  dat sy by nacht van de Wolven verscheurt waren. Maer Frotho, 't gerucht van hun doodt niet gelooven willende, deê soo groote naespeuringh, dat hy door een Vrouw, die in de wichelary ervaren was, kennis van dese duystere plaets kreegh. De kracht der toovervaersen van dese vrouw was soo groot, dat geen saeck soo verwardt en duyster kon zijn, of sy kon haer van verre aenschouwen, en als dicht onder de handen brengen. De Tooveres seyde tot de Koningh, dat seker Regnon hen heymelijck opvoedde, en, om hen beter te verbergen, hen met hondtsche namen had ghenoemt. Dese kinderen, door d'ongewoone kracht van haer toover-redenen uyt hun schuylhoecken ghekomen, en siende dat sy op dese vaersen verschijnen moesten, wierpen, om aen soo schrickelijck een dwinghlandy niet overghelevert te worden, een groote hoop gouts, dat sy van hun Vooghden ontfangen hadden, in de schoot van dese Tooveres, die, dese gift ontfanghen hebbende, door veynsingh van een haestighe sieckte, gelijck doodt besweem. Sy, van des Koninghs dienaers naer d'oorsaeck van soo schichtigh een beswijmenis ghevraeght, gaf aen hen tot antwoort, dat sy d'onnaspeurelijcke vlucht der kinderen had vernomen, welckers gheswinde kracht oock de felste uytwerckinghen van de toovervaersen verswackte: in voeghen dat sy, met een kleyne weldaedt vernoeght, voortaen geen grooter weldaedt van de Koningh te verwachten had. Uyt dese en diergelijcke blijcken bespeurt men dan in hoe hoogh een achtingh de konst van voorseggingh en de toovery by d'Ouden was, die nu door onachtsaemheydt versuymt en naegelaten wordt, uyt oorsaeck van voorweetingh, wichelary, besichtigingh van 't ingewandt, van 't vuur, en van 't water, van de lootingh, en duysent andere ongheoorlofde zeden en ghewoonten, door d'ingevingh
  
  der duyvelen ghevonden. Men ghebruyckt echter noch (dewijl d'oorsaken der naturelijcke dinghen vast staen) sekere voorsegginghen, oock loten, twee drie of meer stucken houts, in een vat gheworpen, op dat men naer hun witte, duystere of roode verwe de deelen verspreyden sou.