text: XXXIV. Begaden.
  Eindelijk eene bedorvene plaats uit Velthem, waaruit het bovenstaande woord verdwenen is. Boek III. C. 45 vinden wij vs. 65 en vgg. eene uitvoerige beschrijving van de kwellingen, die Herman van Woerden den ongelukkigen Floris in zijne gevangenschap deed ondergaan. Tot den bediende, die met de zorg voor den gevangene was belast, zeide hij:
  
  Wasch hem sijn hoeft met gerste-cave,
  Soutu dan syn her wel wriven,
  So datter die lemen vast in cliven,
  Ende gordene dan mettere linen
  Ende laten dogen discepline
  Ende dese bloc soude sijn orcussen wesen.
  ‘Zoo moest,’ aldus vervolgt dan Velth. vs. 74:
  
  Dus moeste die gene, dat secgic u,
  Den grave begaven corts naer,
  Al waest hem te doene swaer.
  Lelong verklaart: ‘Zoo moest die bediende hem begiftigen, onthalen.’ Het behoeft nauwelijks gezegd, dat de toestand van den armen gevangene en de stemming, waarin Velth. bij de beschrijving er van verkeert, hier zelfs de minste ironie als van zelf verbieden. En toch, wat is het anders dan ironie, wanneer men na zulk eene reeks van kwellingen nog van onthalen, begiftigen spreekt?
  
  Begaven, dat òf verkeerd gelezen is, òf door den copiist ge schreven ten gevolge van den klank van het onmiddellijk voorafgaande grave, moet dus verdwijnen en plaats maken voor een waardiger woord; eeu woord, waardoor duidelijker blijkt de afkeer van den schrijver voor hetgeeu hij beschrijft. Welnu, alle ironie verdwijnt, zoodra men in plaats van begaven leest begaden.
  Begaden was een woord van uitgebreid gebruik in het Mnl. Het zou te lang ophouden, indien ik hier een overzicht wilde geven van al de beteekenissen, waarin begaden voorkomt. Eene der hoofdbeteekenissen is in eenen toestand brengen, behandelen, maar de gewone opvatting is met het bijdenkbeeld van slecht: slecht behandelen, mishandelen, toetakelen, Lat: male mulcare, tractare. Zoo lezen wij Sp. III8, 2, 8 (= St Am. II. 1394).
  
  Dat hine alse enen dief begade,
  Scoere hem thaer af, bonde hem de hande,
  Ende leeddene te siere scande
  In eenen stoc.
  Zoo vinden wij: Ene stat begaden d.i. plunderen, Sp. I3, 45, 13. Maar vooral is begaden gewoon met bijw., die de slechte behandeling nog meer in het licht stellen, b.v. jammerlike begaden, Rincl. 857, Sp. IV3, 37, 35; qualike b. Rein II. 4094; leelijc b. Velth. VI, 5, 12; lachterlike b. Gr. O. I, 1874; Lanc. III, 11399.; onsiene b. Rijmb. 31636., onscone b. Sp. III7, 56, 54; onsochte b. Lanc. III, 2235; onsoete b., Rijmb. 7119, 10604, allen met de beteekenis deerlijk toetakelen, in eenen ongelukkigen toestand brengen. Zoo ook op de uit Velth aangehaalde plaats ‘Zoo moest die bediende den Graaf behandelen, zulke kwellingen moest hij hem aandoen.
  
  Leiden, Oct. 1875.