text: Korzelen.
  Het bijv. naamw. korzel wordt bij Plantijn en Kiliaan omschreven door ‘kijfachtig, lichtgeraakt, gemelijk, gramstorig;’ beteekenissen die het woord steeds had en nog tegenwoordig bezit. Zie de voorbeelden door Weiland bijgebracht.
  Vanwaar is dit woord herkomstig?
  Er is op te merken dat voor de afleiding korzelig in de volksspraak ook gezegd wordt korrelig, zooals in 't gemeen vóór de r de z of liever de s (waarmede ook korzel gespeld werd) vaak wordt ingevoegd of uitgelaten. In dien vorm leest men het woord bij Burlage, Academ. Tafereelen, bl. 104:
  
  - een flaauwe vent,
  Die, altijd korrelig en kregel,
  In ieder' waardig' oud-student
  Een type ziet van geldverkwisters.
  Men zal verwantschap mogen aannemen tusschen ons korzelig en het nedersaksische of platduitsche kurrig, bij Dähnert verdrietig, verstoord; bij Danneil vroolijk, doch met het bijdenkbeeld van lichtgeraakt en toornig. Wat bij Plantijn en Kiliaan korzelhoofd en korzelkop heet, is in het genoemde dialect bij Tiling kurrelkoppsk.
  
  Met de gissingen van Tuinman, dat korzel eigenlijk kortzel is van kort, omdat men van een haastig mensch zegt: hij is kort van stof; of dat korzelig verbasterd zou zijn van horzelig, houden we ons niet op. Meer aandacht verdient Weilands opmerking, dat het eerste deel van korzel veel overeenkomst schijnt te hebben met het fransche courroux; eene opmerking waaraan gewicht wordt bijgezet door het westvlaamsche korzei, hetwelk (zooals De Bo ons leert) ‘misnoegd, gram, gestoord’ beteekent, en hetzelfde is als het fransche courcé, courroucé, vertoornd, verbitterd. Aan dit korzei stelt De Bo het nederl. korzel gelijk, en ook Grandgagnage, die het waalsche werkw. si corrci heeft voor se courroucer, vergelijkt daarbij het hollandsche korzel, korzelheid.
  Ondanks het schijnbaar aannemelijke van deze afleiding vind ik er eenig bezwaar in. Korzel en korzei beteekenen niet hetzelfde, en dat de westvlaamsche spreekwijze: hij miek zich korzel en korzei tautologie zou zijn (zooals De Bo beweert) behoeft niet te worden toegegeven. Het eene beteekent toornig, gram, en duidt alzoo eenen voorbijgaanden gemoedstoestand aan; terwijl het andere den zin heeft van kregel, lichtgeraakt, opvliegend, en dus doet denken aan eene meer blijvende gesteldheid van het gemoed, aan iemands aard of karakter. Eerder dan aan het fransche courcé zou ik ter asleiding van ons korzel aan een' duitschen oorsprong denken.
  Het platduitsch, namelijk, heeft het werkw. kurren, bij Dähnert verklaard door ontevreden zijn, morren; Fulda, in zijne Idiotikensammlung heeft körren voor pijnlijk aandoen, verdrieten. Daarvan is het boven reeds vermelde kurrig en dan ook het nederl. korrelig, korzelig, korzel, als afleiding aan te merken.
  Van korzel is bij ons een werkw. ontstaan; Antwerpsche Spelen van sinne, bl. 655:
  
  Heyn Corsel en heeft nog niet wt ghecorselt,
  Want de wespe lcydt mij int hoot en horselt.
  ‘Heyn Corsel’ die van zich-zelven spreekt, is een der handelende personen. De beteekenis is duidelijk: heeft nog niet geëindigd, zijne korzelheid te toonen. Vooral werd het deelw. verkorzeld
  als bijv. naamw. gebruikt voor ‘tot een hoogen trap van korzelheid gebracht.’ Dus Vondel, Toon. des Mensch. Levens, bl. 15:
  
  De Molen slapet wel een wijle windeloos,
  Soo doet ook Godes wrake, al zijn wy noch zoo boos:
  Maar als de stormwind blaast als oft hy waar verkorselt,
  De zware Molensteen al 't graan tot gruys vermorselt.
  Dezelfde, Pascha, bl. 48:
  
  Hoe hij meerder rees verkorselt,
  Hoe hij platter valt vermorselt.
  Oudaan, Uytbr. over het Boek Jobs, bl. 190, waar van een ‘in grimmigheid onhandelbaar beest’ gezegd wordt, dat het alles:
  
  - in zijne woede uitzinnig en verkorzelt,
  Verplettert, en vermorzelt.
  In het behandelde woord kwam mij eenmaal de verwisseling voor van de korte o met de korte u; Randteekening in den Statenbijbel, op Spreucken 11, vs. 23: Vyantschap ende curselheydt.