text: III.
  Limborch, I. 1815. - Nauwelijks is Echites vertrokken, of de Gravin gaat haar booze plannen ten opzichte van Margriete ten uitvoer brengen. Deze verdedigt zich met klem tegen de aanklacht van tooverij, maar de Gravin valt haar woest in de rede (1811 volgg.):
  
  ‘Dits gheloefelec te horne;
  Noch piint si mi te storne,
  Leitse wech van minen oegen,
  Si sal selke pine doghen,
  Levic hare een mergen noene,
  Dat si sal els hebben te doene
  Dan ons te driven(e) te scerne.’
  Het woord gheloefelec, dat, zoover mij bekend is, elders niet voorkomt, beteekent vermoeiend, vervelend. De gewone vorm daarvoor was in het Mnl. ghelove of ghelovich en het subst. ghelof = verveling, tegenzin, Rose 5750. Dr. Jonckbloet, Walewein II. 332 volgg., en verg. loof = moe, dat ook nu nog in dialekten voortleeft. Dit in het voorbijgaan.
  De aangehaalde regels zijn allen zeer duidelijk, maar wat beteekent
  
  Levic hare een mergen noene?
  Vooreerst kan een mergen noene niet in orde zijn. Wel kan men zeggen mergen noene, maar niet een mergen noene, evenmin als wij zouden kunnen zeggen (e)en morgen middag. Voor een moet dus gelezen worden eer. Dit blijkt ook duidelijk uit het vervolg der geschiedenis, want (vs 1935)
  
  Smargens doe die dach ontspranc...
  Haelde die baliu die jonfrouwe seone.
  Ten tweede kan levic hare niet goed zijn. Was levic de juiste
  lezing, dan zou de bedoeling alleen kunnen zijn: ‘Als ik morgen middag leef’. Nu is deze tusschenvoeging zeer gepast, wanneer men het oog heeft op handelingen die men in de verre toekomst van plan is te verrichten. Wanneer b.v. de Koning van plan is, Reinaert, na een bepaalden termijn, voor zijne misdaden te straffen, zegt hij (Rein. 421):
  
  ‘Grimbaert
  U oom, die clusenare waert,
  Hi hevet ghedaen so goede carine!
  Levic een jaer, het sal hem scinen.
  Maar wanneer men reeds den volgenden dag zijn voornemen zal ten uitvoer brengen, dan is het al a priori niet waarschijnlijk, dat men er een “wanneer ik nog leef” zal bijvoegen. Bovendien stuit men met deze verklaring op het pron. hare, dat dan zonder eenige beteekenis zou zijn. De afschrijver van B, die den Nederlandschen tekst in den Nederrijnschen tongval vertaalde, begreep dit, en liet daarom eenvoudig hare weg. Maar de fout schuilt elders. Hoewel beide HHS. levic hebben, zal het wel niet te stout zijn, te beweren, dat juist dit woord corrupt is. Het is ontstaan door het verkeerd lezen van het woord lovic, en als men dit er voor in de plaats stelt, dan is de zin volkomen goed: “Zij zal vóór morgen middag zulk een pijn lijden, dat beloof ik haar, dat zij wel wat anders zal te doen hebben, dan den spot met ons te drijven!”
  Loven, beloven, gheloven hadden oorspronkelijk de mediale beteekenis van verzekeren, die ook in het Mnl. is aan te wijzen. B.v. Exc. Cron. v. Brabant, 287a:
  Nadat ick (zegt Frans I) in gheenen vrede sijn en mach in gheenderley manieren..., so ghelove ick, dat ick... tegen hem ende sinen adherenten oorlogen sal, totdat een van ons beyden van den anderen gracie sal begheren.
  En Stoke, IV, 758:
  
  Al mocht mi vele vromen,
  Hertoghe, ghi moet u selven quiten,
  Al soudement mi hier na verwiten:
  Want ghi mi selve brocht int stric.
  Daer omme ghelovic u, dat ic
  Lettel daer omme zorghen zal.
  
  “Daarom verzeker ik u, dat ik mij weinig daarom zal bekommeren.”
  Ook thans nog heeft beloven deze beteekenis in de spreektaal, b.v.: Zij hebben elkaar flink de waarheid gezeid, dat beloof ik je’. ‘Ik beloof je, dat het er warm toeging’, enz.
  Voor een ander compositum van loven, Nl. verloven of zich verloven met, werd omgekeerd in 't Mnl. zeer dikwijls versekeren gebruikt, b.v. Troj. Oorl., 103.
  
  Mennoen minde....
  Die overscoene Polexina
  Maer hi hadde des groten rouwe,
  Hi hadde ene scone vrouwe
  Ghesekert, eer hi voer uten lande.
  Exc. Cron. v. Brab., 212a.
  Karel (V) was aldereerst versekert met vrou Claude, Conincx Lodewijcx van Vrancrijck dochter... Dair na was hem versekert vrou Marie, Conincx Henricx van Engelant die viij sijn suster.
  ibid. 135e. So namen si (de Vlamingen) haren Grave tegen sinen danck... ende deden hem Coninc Eduaerts dochter sekeren ende ondertrouwen.
  Uit de beteekenis versekeren, aan loven en zijn composita eigen, vloeiden twee andere onmiddellijk voort, al naar mate men er een object bij plaatste, dat iets goeds, of wel iets kwaads, iets onaangenaams inhield. Uit het eerste ontwikkelde zich de gewone beteekenis van het hedendaagsche beloven, uit het tweede die van dreigen. Deze laatste beteekenis wordt bevestigd door dezelfde opvatting van beloven, die ook nu nog in de spreektaal leeft (b.v. iemand een pak slaag beloven) en door Vergi 1076:
  
  Ende sloech haer 't swaert op 't hoot boven,
  Dat haer die hersene cloven,
  Ghelijc hi haer gheloofde wale
  Doen hijt haer seide te male.
  De Hertog had deze bedreiging uitgesproken vs 780 volgg.:
  
  Want hijt haer op die doot onthiet
  Opdat sijt vorder seide niet.