text: Cap. X. Van de Schepen, met Peesen en Wortelen gebonden.
  
  OM dat in d'uytterste Noordsche Landen tot noch toe gheen Mynen van Yser, Koper of Silver gevonden zijn, soo behoeven sy veel en verscheyde middelen tot de Schepen, die met yser versterckt moeten wesen, uyt oorsaeck van de grootheyt en veelheyt der wateren, te versoecken. Dieshalven, als sy Schepen sullen timmeren, voornamelijck ten dienst van de visschery, soo nemen sy heel konstighlijck ghekloofde Pijnboomen, of Denne-
  
  boomen, die in hun bosschen tot dunne plancken ghemaeckt, en (om dat sy gheen spijckers hebben) met dunne wortelen van boomen, die nieuwelijcks uytghetrocken zijn, als met touwen aen malkander genaeyt worden. Anderen nemen tacken en wissen van Popelierboomen, of oock van andere boomen, behalven van Eyckeboomen, die niet min dan twee hondert Gotsche of Duytsche mylen van daer wassen, met de welcken sy hun Schepen binden. Maer de Dennen- en Pijn-boomen zijn daer soo hoogh en recht, dat sy tot alderhande ghebruyck bequaem zijn; en de genen, die gewinsuchtigh zijn, konnen haer oock aen de Kooplieden, die van over zee komen, verkoopen. Anderen voegen, om Schepen te maken, de plancken te samen, die sy met ghewreve en bereyde zenuwen der beesten, en voornamelijck der Rangifeeren, die in de Son en windt gedrooght zijn, te samen binden. Maer dese zenuwen zijn van de fijnste zenuwen, die in plaets van garen ghebruyckt worden, afghescheyden, ghelijck het vlas van 't werck, soo wy elders van de nuttigheydt der Rangifeeren, in 't Boeck van de Dieren, vertoonen sullen. Dieshalven, alle Schepen, hoedanigh sy oock gheschickt en ghebonden zijn, worden met peck van Pijnboomen (van 't welck daer groote overvloedt ghevonden wordt) sorghvuldighlijck besmeert, en van binnen en buyten, daer 't noodigh is, met houte naghelen dapperlijck genagelt. De Schepen, die sy maken, zijn seer kort, en niet diep, maer tamelijck breedt, naer de behoorelijcke overeenkomingh, die by stormigh weêr ten dienst der zeylen noodtsaeckelijck is, om dat de golven niet hoogh gaen, en veel schuym uytwerpen, uyt oorsaeck van de klippen, die onder 't water verborgen zijn: ja sy buyghen gewoonelijck voor de baren, ghelijck een leere sack voor de weêrkaetsingh der golven, om dat sy niet met
  
  hardt en onbuyghelijck yser, maer met sachte en dunne tacken en zenuwen ghebonden zijn. Dese Schepen duren oock een langhe tijdt, en zijn de bedervingh niet seer onderworpen, om dat sy met peck bestreken zijn. Sy ghebruycken anckers van kromme wortels der stercke boomen, die door de swaerheydt der steenen vast blijven, en seelen van Popelieren, of van Berckenboomen, daer af sy lange kabels tot hun gebruyck maken. Sy ghebruycken tot hun zeylen wolle laeckenen, met stroncken van boomen, voornamelijck in de staende wateren, maer seer selden in de zoute Zee. Dese Schepen worden Schuyten genoemt, gelijck een andere slagh van lange Schepen, die men in de Bothnische Zee, en in de versche wateren ghebruyckt, Haapar ghenoemt worden, die oock sonder eenigh yser wel vast aen malkander ghevoeght en ghebonden zijn. Dese Schepen zijn niet alleen seer langh, maer oock wonderlijck snel, ja soodanigh, dat sy van een kleyne stoot schijnen te vlieghen, en worden alleenlijck in de snelle vloeden, uyt hooghe plaetsen afvloeyende, en tot de visschery in de Somier bewaert. Ick wierd, in 't jaer vijftien hondert achtien, in dusdanigh een Schip, met groot ghevaer tusschen de vloeden der berghen, in 't afkomen afgevoert, en was, tot bevorderingh van 't ghemeene nut, ghedwonghen mijn ziel en saligheydt in soo swack een hout te betrouwen. Dese deurvaert was noch schrickelijcker, om dat daer veel teeckenen op d'oever stonden, die aenwesen dat daer, door 't gheweldt van 't water, verscheyde groote mannen vergaen en verdroncken waren.