text: Aanmerkingen en Uitbreidingen.
  Men gevoelt echter, dat vooreerst dit meer zangerige der Voordracht in de poëzy toch altijd zeer gewijzigd wordt door den verschillenden aard der verzen, die men voordraagt, en ten tweede, dat het nog altijd binnen zeer enge grenzen beperkt moet blijven, en tevens op de juiste wijze geschieden moet. Wij zijn in het minst toch geene voorstanders van dien voortdurend neuriënden, temenden, psalmodieerenden lieremanstoon, waarop sommigen wel gewoon zijn poëzy voor te lezen, en die ons eer gəschikt schijnt, om de hoorders in slaap te sussen of den lach bij hen op te wekken, dan om hunne ooren te streelen en hun zielen, als op de vleugelen der muziek, ten hemel te verheffen. Neen, wanneer wij hier van zangerigheid in de vers-declamatie spreken, bedoelden wij slechts, gelijk wij te kennen gaven, een somtijds, een hier en daar wat langer uitgehaalden, meer muzikalen toon, gepaard met nog wat meer verhooging of verlaging en in het algemeen gecadanceerde wijziging van stem, zoodat de cantus obscurior, het lichte zanggegalm, dat in de Voordracht eener zeer numereuze en welluidende proza wordt aangetroffen, nog maar een luttel sterker wordt. Vooral ook - en dit was onze eerste waarschuwing - geve men acht, of het voor te dragen gedicht of gedeelte daarvan van dien aard is, dat het
  dat zangerige, dat cantabile, toelaat. Sommig rijm toch kan bijkans niet anders dan als dood-eenvoudig onrijm gelezen worden. Neem luimige verhalen, gelijk bijv. die van bilderdijk of staring; neem deze en gene copletten van romancen of balladen, als in die copletten nog maar gewone en dagelijksche dingen beschreven worden; neem eene menigte versregels uit didaktische gedichten, als bijv. uit bilderdijk's Ziekte der Geleerden; neem samenspraken uit een blijspel, als bijv. langendijk's Krelis Louwen of Alexander op het Poëtenmaal; neem onderscheiden plaatsen nit hekeldichten, gelijk bijv. uit vondel's Roskam en Harpoen. Of zou men in den wijsgeerigen en treffenden aanhef van dat eerstgemelde gedicht van vondel aan hooft juist zoo byzonder veel zang en galm willen brengen?
  
  Hoe komt, doorluchte Drost! dat elk van Godsdienst roemt,
  En onrecht en geweld met dezen naam verbloemt,
  Als waar die zaak in schijn en tongeklank gelegen?
  Of zou 't geen Godsdienst zijn rechtvaardigheid te plegen,
  Maar slinks en rechts te staan naar allerhande goed,
  God voeren in den mond, de valschheid in 't gemoed? enz.
  
  Zoo ras echter verzen meer gevoel en hartstochtelijkheid ademen, en vooral tevens zoo zij tot de Ode, en in het algemeen tot de lyrische poëzy behooren, zal van zelf zich in hunne Voordracht een zekere zangtoon op zijne rechte plaats vinden, en men zal, warm wordende, onwillekeurig dien meer slependen, trillenden galm in de stem, ces vibrations de la voix, gelijk de Franschen ze noemen, aannemen, die eenigsins, schoon altijd nog op verren afstand, het recitatief naderen. In een dichtstuk van lulofs eigen hand, de Oostindievaart, komt een lied voor, dat de schepelingen, na op het punt te zijn van schipbreuk te lijden, bij het behouden terugzien der vaderlandsche kust in de hoogste geestdrift aanheffen, en waarvan het eerste coplet luidt:
  
  Wij groeten u, o Vaderland!
  Wij groeten u, oud-Hollands kusten,
  Alwaar, bedekt door Hollands zand,
  De beendren onzer Vadren rusten!
  Hoe klopt het hart, hoe gloeit de borst,
  Nu wij u weêr aanschouwen mogen!
  O, Vaderland! O, Vaderland!
  Wat blinkt ge aanminnig ons in de oogen!
  
  Zelden - schrijft lulofs - heb ik op een zoogenaamd Decla-matorium dit lied kunnen voordragen, zonder dat het mij schier moeite kostte, het niet liever te zingen, en dat ik niet op het levendigst gevoelde, hoe bij poëtische verrukking het spreken half in zingen overgaat. Vooral gold dit de woorden:
  
  O Vaderland! O Vaderland!
  Wat blinkt ge aanminnig ons in de oogen!
  
  die op het slot van ieder coplet herhaald worden, en waarbij men eene smeltende, melodieuze tederheid in de bij het woord ‘Vaderland’ zeer hoog klimmende en zacht trillende stem moet leggen. En evenzoo is het met een aantal andere lyrische dichstukken gelegen. Voor zoover dus in de Voordracht van verzen een zweem van zang gehoord mag worden, komt dat zangerige met name al mede in de hooge lyrische poëzy te pas.
  Voor het overige is voor de zangerige uitspraak van een vers niets nadeeliger, dan wanneer men te scherp de kracht der zinteekens, waar ze staan of staan konden, doet uitkomen, en tot schier ieder komma toe door eene rust wil kenmerken. Reeds elders roerden wij dit punt even aan. Wij voegen er hier nog bij, dat wanneer men bijv. in den versregel:
  
  Ons leven vloeit, gelijk een beek, daarheen,
  
  de vier laatste woorden niet als in éénen adem doorleest, maar hardnekkig aan het komma achter beek door eene pauze zijn recht wil geven (zooals het grammatikaal en logisch dat recht misschien heeft), de zangerige welluidendheid van dien versregel bedorven, en de Voordracht er van hortend en stootend zal worden.