text: Dat ander capittel spreect van mijn wedercoemst anderwerf tot Calcoeten, ende dat ick aldaer een weynich tijts bleef.
  GHelijck ghy verstaen hebt int langhe int voorgenoemde Capittel des boecx van menigherley landen, ende dat onderscheyt des volcx, haers gheloof ende manieren, ooc der wilder ende vlieghender dieren, die vrucht der eerden, die ic met onsalighen grooten arbeyt ende moeyte, mijns lijfs ende leuens ondersocht hebbe ghelijck een yeghelijck leser dat wel verstandelick mercken mach, dat alsulc mijn lange reyse sonder vele quader nachten ende daghen niedt volbracht en mach worden, ende daer wt nemen mach die grote cracht ende wonderlijcke wercken Gods. Nv wil ick voort aen scrijuen van mijnder wedercoemst, wat mi voortaen te ghemoete ende geschiet is, ende in alsulcken wederkeeren, weynich noots ende sorge geleden hebbe, tot dat ic ghecomen ben in onsen salighen Cristelijcken lande. Na dien ick gecomen was inder stadt van Calcoteen, Uant ick daer in twee Christenen geboren van Milanen, dye een genoemt Johan maria, die ander Peiro Anthonio, welcke metten Portegaelschen scepen comen waren om te copen edel gesteente, inden naem des conincx gelijc si mi metten eersten te verstaen gauen, maer haer handelinge was wat anders, ghelijc ic hier na vertellen ende segghen sal, Ende als si waren comen in Cucin, waren si gheuloden in Calcoeten, daer icse sach, ghi moecht wel geloouen dat ick van hertsen verblijt was. Sy, ende ooc ic gingen naect na die gewoonte des lants. Also vraechde ick oft si cristenen waren. Doe antwoorde Johan maria, ende sprack, Ja. Doen sprack ick Nu si god gelooft ende gedanct. Ende hi nam mi bider hant, ende leyde mi in sijn huys. Doen wi int huys quamen, omhelsden ende custen wi deen den anderen, ende weenden van vruechden, mijn spraec quam mi swaerlijc, ende bedacht mi hoe mijn tonge na die heydensche ende Jndiaensce tonge grof was worden, want ic in vier iaren mijn gheboren spraec niet ghesproken en hadde. Dien nauolgenden nacht so bleef ick by haerluyden  sonder eten ende drincken, dat wi niet anders en deden, dan met malcanderen spraken van onsen nooden, ende wonderheden. Maer ic vraechde henluyden, oft si metten coninck van Calcoeten in ghenade waren. Daer seyden si my, hoe dat si met den eersten ende met den liefsten dienaer voor vrienden gehouden waren, ende alle morgen te houe gingen met hem te spreken. Jc vraechtde hem oock, wat haren sin ende meyninge was, oft si tot calcoeten bliuen wouden, oft wech te trecken. Doen seyden si my, hoe dat si niet lieuers op aerden doen en souden, dan weder om varen na haer landt, maer si en wisten geenen wech daer door si al daer comen mochten. Doen sprac ic, waerom niet door den seluen wech, aldaer ghy gecomen sijt. So seyden si, dat en is ons niet mogelic, want si waren geuloden van den Poortegalosers, ende die Coninc tot Calcoeten had aen hem begeert dat si hem maken souden gescut tegen haren wille, daerom en docht henluyden nyet goet te sijn den seluen wech te reysen, hoe wel si in corter tijt wachtende waren des conincx van Poortegaels armeye tot der orlogen, die daer comen soude op der zee. Doen seyde ick, oft mi god so veel ghenaden dede, dat ic mocht tot Canonor comen, ende dat ic also bi des conincx van Poortegaels volc daer quaem, so soude ic met den hooftman der christenen, als ic hope, so veel doen dat hi v die sake vergheuen soude. Doen spraken si Waert mogelic ware door eenen anderen wech te vlieden, wandt het was bekendt in veel Conincrijcken, dat wi ghescut consten maken,ende veel coninghen stonden ende begheerden henluyden, die si ooc geerne gehadt hadden, om haerder consten wille, ende also worden si alom gheuanghen ende gehouden. Si seyden mi oock dat si den coninck gemaect hadden wel vier oft vijf hondert stucken ghescuts so groot ende cleyn, daerom so hadden si so groten vreese, ende het was henluyden wel noot, want si dat lijf ende leuen verloren souden hebben. Sy hadden oock vijfthien mannen des conincx leeren schieten met den seluen gheschutte. Als ick op een tijt bi hem luyden was, thoonden si eenen edelen, hoemen een groot stuc bussen met alle formen maken soude, op hondert pont swaers. Daer was oock een Jode meester om scepen te maken, als hy een schoone galeye, ende vier bussen van yser daer op ghemaect hadde, die selue Jode ginck op eenen tijt, eens sdaechs in een watere om hem te wasschen, doen ic daer was, ende verdronck daer in, Met den cortsten die voorscreuen christenen, bysonder Petro Anthonio ghenoemt die hief hem op, ende weende seere ende menichmael bitterlijck, ende ontschuldichde hem seluen dat hi dat geschut niet en hadde laten maken tegen die christenen te ghebruycken, maer tegen die honden die heydenen ende ongeloouighen, om dat si malcanderen daer mede souden dooden, mer God die weet haer meyninghe, mer ic laet daer bi blijuen. Maer Johan Maria seyde, het is my ghelijc oft ick tot Calcoeten sterue oft tot Roomen, God heeft mi bi auontueren mijn eynde hier gheordineert. Alst dach werdt so socht ick wederom mijnen medegheselle, die verwonderde met clagen, waer ic dien nacht geweest was, so gaf ic hem te verstane, hoe dat ic dien nacht in een Muschea, dat is een Heydensche kercke, ghewacht hadde alle dye nacht God ende den Machomet, daer ghedient met dancksegghinghe, omdat ick so gheluckich wederom ghecomen was tot Calcoeten, aen sulcker mijnder  wt spraken was hi te vreden. Ende op dat ic mi altemet van hem heymelic houden mocht, so seyde ic hem, hoe dat ick daghelicx die selue kercke nacht ende dach versoecken woude, ghelijc mijn deuocie dat begheeren sal, ende so scheen ick ypocrijtelick een heylich heyden te wesen, ende seyde ooc hoe dat ic al mijn leuen lanck, voortane woude gewillighe armoede aen nemen, gheen ghelt noch goet nemmermeer nemen. Ende door alsulcke maniere dacht ic mijnen geselle alder voegelicsten te bedriegen, want si van dier gelijcken, als gewillighe armoede groote dinghen houden van heylicheyt, ende daer mede gaf hi sinen wille daer toe. Also begost ic mijn fenijnige ypocrisie ende gheueynsde heylicheydt der heydenen aen te nemen,ick en woude geenderley vleesch eten, ic en woude ooc nyet meer handelen met eenige coopluyden, mi en sach ooc geen mensce openbaer lachen, alle dage ghinc ic in de kercke, maer als mijn gheselle om mi seynde, dat ic soude comen eten, so gaf ic hem dan antwoorde. Dat vleesch is een vierich dinc tot vele sonden, ende so was ic gehouden voor eenen heiligen heydenen Ende die menschen achten hem salich die mijn handen oft knyen cussen mochten, maer waer dat ict heymelic bi brengen mochte, so quam  ic totten twee christenen ende daer aten wi alle nachten capoenen hoenderen ende wat wi crijgen mochten.