text: § 69. Over de Juistheid van Voordracht, uit eenige bijzondere oogpunten beschouwd, en wel vooreerst in betrekking tot de soort van Welsprekendheid, waartoe een voor te dragen stuk behoort.
  Hetgeen wij tot hiertoe over de Juistheid gezegd hebben, heeft betrekking tot elk voor te dragen stuk, om het even waarover het loope, door wien of waar het voorgedragen worde, en of het in proza dan wel in poëzy geschreven zij. Daar echter deze algemeene voorschriften van meerder of minder strenge
  toepassing zijn, deels in de onderscheidene soorten van hetgeen men meer bepaaldelijk Welsprekendheid en Prozastijl noemt, deels in de Poëzy, valt er zoowel over die verschillende soorten van Welsprekendheid en over de hoofdafdeelingen van hetgeen in haar eene Redevoering heet, als over de Voordracht van verzen, in tegenoverstelling van die van proza, iets op te merken, en aan te wijzen, wat het meer byzonder karakter der Voordracht in elke van haar behoort te wezen.
  De Ouden verdeelden do Welsprekendheid in de aanwijzende, beraadslagende, en rechterlijke (eloquentia demonstrativa, deliberativa, et judicialis). Van die drie hoofdsoorten kwam de eerste vooral bij het houden van lof- of smaadredenen en soortgelijke stukken, de tweede in staats- en volksvergaderingen, de derde in het gerecht te pas. Elke soort had haar hoofddoel, middelpunt, en hoofdkarakter, en daar moesten zich stijl en Voordracht naar wijzigen. Wij laten echter die verdeeling der Welsprekendheid hier rusten, en nemen er liever eene, die voor onze tijden toepasselijker is, en volgens welke wij van Kanselwelsprekendheid, Staatswelsprekendheid, Baliewelsprekendheid, en gemengde Welsprekendheid of die der Spreekzaal iets aanstippen zullenOver het gepaste dezer indeeling verg. het opgemerkte in den Nederl. Spectator voor 24 Juny 1876, naar aanleiding der nieuwe uitgave van Steenmeyers Brieven over de Welsprekendheid.. Wij voegen er bij, dat wij onder de laatste allerlei redevoeringen en opstellen in proza bevatten, die over andere onderwerpen dan over preêkstoffen, staatsberaadslagingen, en rechtsgedingen loopen, en elders dan op den preêkstoel, in staats- en volksvergaderingen, of voor hoven en rechtbanken worden uitgesproken. Hier komen dus lof- en lijkredenen, akademische redevoeringen, aanspraken, voordrachten in geletterde maatschappijen, enz. in aanmerking. - Dat deze vier hoofdsoorten der hedendaagsche Welsprekendheid bij het gelijke, dat zij in honderd opzichten hebben, toch allen een zeker verschillend hoofdkarakter bezitten, en dat dit op den stijl, en door dezen weêr op de Voordracht altijd eenigen invloed moet oefenen, gevoelt iedereen, die zich het vroeger ge-zegde herinnert, dat alle stijl met de gedachten, en alle Mondelijke Voordracht met beiden overeenstemmen moet.Over hetgeen in deze § over die onderscheiden soorten van
  Welsprekendheid bij de Ouden gezegd is, vergelijke men desbelust lulofs
  Nederlandsche Redekunst of Grondbeginselen van Stijl en Welsprekendheid voor Nederlanders; zijn Akademische Voorlezingen over de Vinding in de Welsprekendheid naar de denkbeelden der Ouden, en zijne Aanteekeningen op het tweede deel der derde uitgaaf van blair's Lessen over de Redekunst.