text: Cap. X. Van de waghens, die van de Rangiferen voortghetrocken worden.
  MEn moet aenmercken dat 'er twee soorten van Rangiferen zijn, namelijck wilde en tamme, die, getemt en gewendt zijnde, groot voordeel tot de menschelijcke saken doen, terwijl d'anderen, die noch wildt zijn, in de wildernis ghelaten worden, om tot vermeerderingh van hun geslacht te paren, en ondertusschen door 't jagen gevangen te worden. De genen, die men tam gemaeckt heeft, worden tot wagenen geschickt, en sleepen alle wagenen, schoon swaer geladen, over landen en velden. De Waren, die sy voort-trecken, zijn kostelijcke vellen, laeckenen, en verscheyde soorten van visch. Want de Laplanders zijn ten meestendeel al visch-eters, en leven van d'onuytputtelijcke visschery der vruchtbare wateren, gelijck wy daer nae aenwijsen sullen, als wy van hun verscheyde oeffeningen spreken. Hun wegh is in vlacke dalen, naer de zyde van Noorweghen, daer sy dickwijls naer toe trecken, als de naeste plaets aen hen zijnde, en het bequaemste volck tot ghetrouwe onderhoudingh van de vrientschap, om daer hun Waren te vermangelen. De genen, die beleyders van dese wagenen zijn, worden met een gemeene naem van dat volck Quenar ghenoemt, die, indien sy 't goet-
  
  vinden, of soo de noodt sulcks vereyscht, hondert en vijftigh duysent schreeden, dat is dertigh Gotsche of Duytsche mylen voort-reysen; en nochtans wordt de loop van dese beesten niet lichter, dan die van de paerden geacht.