text: ‘Aan het Algemeen.’
  Geneesmiddel in de Veepest, medegedeeld door b. sowden.‘Ik kan mijne Medeburgeren op goed gezag verzekeren, dat, eenige jaren geleden, wanneer er alhier en in het Noorden van Duitschland eene besmettelijke ziekte (gelijk in deze dagen) onder het Rundvee heerschte, men de volgende eenvoudige remedie, met zulk een goed gevolg, in het District van Calbe in het Hertogdom van
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.Mecklenburg gebruikte, dat niet een enkel beest, waaraan het geappliceerd is, aan die ziekte is gestorven.’
  ‘Wanneer men bemerkt, dat een beest van deszelfs voedsel walgt, en het niet naar gewoonte eet, moet men een touw, behangen met bossen versch geplukte uijen, om deszelfs hals binden, of versche uijen ontbrekende, dan de uijen laten schillen: deze uijen trekken het vergif van het zieke beest zoo sterk na zich, dat dezelve (de uijen) zich den volgenden dag vertoonen als waren zij half gaar gekookt; men moet dezelve dagelijks met versche uijen verwisselen, en de zoodanige, die men telkens van de hals van het beest afdoet, moeten wel zorgvuldig onder de aarde begraven worden, nademaal dezelve op de aarde blijvende liggen, den dood zouden veroorzaken aan alle vogelen, die dezelve aanroerden. Na verloop van eenige dagen, zal men sommige der beesten eene zeer groote kwantiteit slijm uit neus en mond zien loozen: andere krijgen weder een geweldige afgang, en in het gemeen worden zij bevangen met eene stijvigheid en zwelling der pooten; doch door het aanhoudend gebruik van dezen halsband met uijen zullen alle deze toevallen allengskens verminderen, tot dat het vee volkomen hersteld is.’
  ‘Het zoude mede zeer nuttig zijn, dat men bossen uijen overal in de stallen hing.’
  ‘Nademaal nu deze remedie noch kostbaar noch moeijelijk is, is dezelve zeker
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.waardig, dat zij worde in het werk gesteld: indien dezelve mislukt, kan het geen kwaad doen; gelukt het, dan zal het voor het algemeen van zeer groote nuttigheid zijn: om deze redenen dan beveel ik het ernstig aan de attentie van het algemeen, en aan den Goddelijken zegen onder het gebruiken; en indien men er bate bij vindt, verzoeke ik daarvan in geschrift te worden geadverteerd.’
  
  (Was get.)
  BENJ. SOWDEN,
  Predikant van de Engelsche Gemeente te Rotterdam.
  
  Dit hulpmiddel, hoe eenvoudig ook, heeft veel bijval onder onze Landlieden gevonden, het zij uit eene vooringenomenheid voor de uijen, welke zij als een oud hulpmiddel in verscheiden ziekten van het vee aanmerken, het zij om de min kostbaarheid van dit middel, het welk zij veelal bij de hand hebben.
  Wij laten hierop nog een ander voorschrift volgen, het welk in het jaar 1796 in een der inlandsche Couranten is geplaatst, zijnde aan den Courantier uit Amsterdam toegezonden, en dienende niet alleen ter genezing van het vee, maar ook ter reiniging der stallen. Zie hier hetzelve:
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.‘Amsterdam den 27. Februarij. Tot redding van het zieke Hoornvee, en beveiliging der gezonde voor de besmetting, wordt het volgende beproefd middel bekend gemaakt:’
  Geneesmiddel in de Veepest, en ter zuivering der stallen, medegedeeld uit Amsterdam.‘Een ziek beest moet terstond ingegeven worden die middel. Neemt gort, 4 on een, kookt dezelve in rijkelijk water, een half uur lang, tot dat er 5 pintjes overblijven; doet er bij 15 handen vol vlierbloemen en een pintje wijnazijn, (in een pot van steen): laat dit een uur heet staan trekken, met het afkooksel van de gort en azijn, perst het daarna door een linnen doek sterk uit, en smelt bij het doorgedane vocht een once salpeter; laat deze drank, warm, alle dagen altemaal ingegeven worden, in drie portien verdeeld, driemaal op een dag; laat deze drank alle dagen frisch gemaakt en ingegeven worden, zoo lang tot 14 of 16 dagen; ook moet hetzelve zieke beest om den den anderen dag 1 once selderijzaad, gestooten, met warm water, ingegeven worden; een vierdubbelde doek, met azijn, moet gedurig om den kop geslagen zijn, dikwijls vernieuwd. In de eerste vier dagen geen voedsel nuttigen als de drank. Zoodra het ziek wordt, moet het uit de stal in de open lucht gebragt worden, met een azijndoek om den kop, zoo lang tot dat de stal gezuiverd is, (zie Opmerking) vervolgens veel te drinken geven.’
  Opmerking omtrent de stallen: Wanneer in een Vlek de besmetting zich open-baart, het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.is ieder Landman verpligt, (welke in die streek woont), deze middelen in acht te nemen, rondom hunne stallen te rooken met buskruid, en bensoin, opdat de besmetting van hunne stallen geweerd worde. Maar de besmetting reeds in hunne stallen zijnde, het welk men bespeurt wanneer een uit de beesten de ziekte krijgt, dan moeten alle de beesten uit de stal gedaan, en in de open lucht gebragt worden, mits op die plaats, daar ze staan te rooken met de vorige specie; de stal, wanneer de beesten er uit zijn, eerst van onder tot boven met schoon water zuiveren, dan een vuur branden van eikenhout, (geen turf), vervolgens gaten van boven in den stal maken, zoo, dat er de regen niet door kan, dan met buskruid, mirrhe en kamfer den stal berooken; wanneer dat nu gedaan is, moeten de beesten er in gebragt worden, (uitgenomen het zieke beest, 't welk best is afzonderlijk geplaatst te worden), en ieder beest moet om den tweeden dag 2 oncen engelsch zout, en 1 onze pieterselij-zaad, gestooten, met warm water ingegeven worden, ook geen azijn sparen om den bek en de neusgaten mede te wasschen, ook wel een stukje mirrhe in den bek steken: alles naauwkeurig waargenomen zijnde, zoude tot een middel van veel dienst kunnen verstrekken.’
  
  Wegens deze middelen hebben wij hier niets bij te voegen, dan eene aanmoedi-ging, het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.om van dit voorschrift, ter zuivering der stallen, als mede van het roken met mineraalzuren, in tijden van Veepest, gebruik te maken, en gaan voorts over tot het mededeelen van een middel, het welk uit Utrecht is medegedeeld, en in de Utrechtsche Courant, in het jaar 1769, bekend gemaakt, zijnde van den volgenden inhoud:
  
  Middel in de Veepest, medegedeeld uit Utrecht.‘Utrecht den 13. November. Wij hebben in een onzer vorige Couranten, (zie hier voren bladz. 445.) op voorname recommandatie, onzen Lezeren medegedeeld een Recept van een expert bevonden middel tot behoud van het Rundvee bij de, thans op nieuw grasserende, besmettelijke ziekte. Wij achten in de tegenwoordige beklagelijke omstandigheid van een algemeen gevaar zeer opmerkenswaardig, dat in dat Recept ook wordt voorgeschreven de beesten op paardenmest te zetten, en dit spoort ons aan, om onzen Landgenooten ook mede te deelen van wat effect de uitdamping der Paarden zelve op de zieke beesten, volgens getuigenissen van de vorige Eeuw, en nu van voor korter jaren, bevonden is:’
  ‘1. Vindt men in de Jaarboeken van Saxen aangeteekend, dat men aldaar in den jare 1643 eene gruwzame sterfte onder het Rundvee had, waardoor duizende beesten nedergeveld wierden; dat alle middelen te vergeefs waren, uitgenomen het eenige van de Beesten in Paardenstallen digt bij de Paarden te zetten, en dat niet alleen de
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.besmette Beesten op die wijze weder gezond, maar ook de gezonde, met de zieke bij de Paarden staande, niet aangestoken wierden.’
  ‘2. Blijkt bij een echten Brief uit Koppenhagen, van den eersten dezer tegenwoordige maand November, dat die oude ondervinding ook aldaar bevestigd bevonden is,. In de vijf laatstverleden jaren (luidt die Brief) heeft de sterfte alomme hieromstreeks tweemaal gewoed. De eerstemaal stierf ook op zeker Landgoed al het Hoornvee, uitgenomen eenige Koeijen, die men gewoon was afzonderlijk in den Paardenstal bij de Paarden te zetten. Deze werden, in de weide gedreven zijnde, mede ziek; doch men bragt dezelve in den Paardenstal terug, en zij beterden volkomen. De tweedemaal stierven op nieuw alle de Hoornbeesten in de gansche nabuurschap; doch die, welke men op den stal bij de Paarden hield, bleven gedurende den tijd, toen de sterfte ten sterkste woedde, frisch en gezond, zonder de minste aansteking te lijden.’ Wat merkwaardig behoedmiddel (wordt in dien Brief er bijgevoegd) indien de uitdamping der Paarden den Koebeesten zoo heilzaam is, als de uitdamping der Koebeesten den teringkoortstgen Menschen.’
  
  Dit berigt is een der zeldzaamste onder allen, en het schijnt als of dit aangehaalde, uit de Jaarboeken van Saxen, aan alle
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.Geleerden, en inzonderheid aan onzen opmerkzamen Prof. camper, ontsnapt is. Het middel schijnt zeker vreemd, doch laat niet na te bevestigen, dat de Veepest onder de Runderen dezelve alleen treft, en geen ander soort van vee, het welk met haar gezellig in de weiden en op de stallen verkeert, als daar zijn voornamelijk de Paarden, Schapen en Geiten, terwijl in het tegenovergestelde geval de Runderen niet vatbaar zijn voor den damp of droes der Paarden, of het ongans der Schapen. Men weet, dat verscheiden Boeren er voor zijn, om zieke Koeijen, van wat aard de ziekte zij, veeltijds op paardenmest te stellen, en dat daartegen eenige Paardentuischers de droesige paardenstallen met koemest en stroo bestrooijen: hoe dit alles zij, de opgave dezer remedie is zoo verwerpelijk niet, of dezelve kan gemakkelijk beproefd worden.
  
  Het hier volgend behoedmiddel, door den Heer charnu voorgeschreven, verdient mede in aanmerking te komen. Zie hier hetzelve, zoo als het in de Utrechtsche Courant, in October 1769, in het Nederduitsch is bekend gemaakt:
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.‘Utrecht den 24. October. Men ziet alhier het volgende