text: Dertiende hoofdstuk.
  
  Wij blijven thuis.
  Oom en tante waren op reis geweest en wilden D. niet voorbijrijden, zonder eens even te komen kijken, hoe de jongelui 't maakten. Wij waren nu al vier maanden getrouwd, al drie maanden in ons huis; men kon dus, zonder al te groote onbescheidenheid, een kijkje komen nemen in ons intérieur. Tante brandde van verlangen; oom stelde er, geloof ik, geen belang in, maar wilde zijn vrouw dat genoegen niet misgunnen; beiden vonden 't wel aardig dat zij toevallig de eerste logé's waren. Wat zou men hen uithooren als ze weer te A. kwamen. Neef en nicht V.d.P. vooral. Die bleven altijd even nieuwsgierig.
  Op 't aangegeven uur stapten oom en tante uit de vigilante. Ze hadden al hun reisgoed maar meegebracht.
  Niet omdat ze zoo heel lang zouden blijven, maar ze waren op hun terugreis en hielden graag alles bij zich.
  De koffers konden wel in den gang blijven staan. Ze zouden hoogstens een paar dagen van onze goedheid misbruik maken. Ze wilden meteen een paar oude kennissen in de stad bezoeken. Anders zouden ze maar even een spoor zijn overgebleven, maar.....
  ‘Uw logeerkamer is toch al in orde?’ vroeg tante met een knipoogje aan 't adres mijner vrouw; zij wist wel dat geen jong huismoedertje bestand is tegen de verzoeking om haar logeerkamer te laten kijken.
  ‘O, wat dat betreft,’ klonk het lachend antwoord, ‘zou u wel zes maanden kunnen blijven. Ook zult u ons genoegen doen door er zoolang gebruik van te maken als u zelve goedvindt,’ voegde zij er haastig en eenigszins onthutst bij.
  Tante decreteerde nu dat haar voornemen was, precies drie dagen te blijven. Ze kon onmogelijk langer dan drie dagen. Bij nader inzien zouden wij haar genoegen doen, als de kleinste koffer op haar kamer mocht worden gebracht. Ze herinnerde zich, dat ze daar een en ander ingepakt had dat heel licht kreukelde, onder anderen, een nieuw barège kleedje dat ze in Brussel had gekocht en dat ze mijne vrouw volstrekt eens moest laten zien. 't Was paarsch met kleine witte sterretjes en een randje van..... Een uur, daarna vond ik mijn vrouw op de logeerkamer bij tante, beiden op de knieën voor een geopenden koffer.... O, vrouwelijke ijdelheid!
  Drie dagen lang woelden tante's vingers in mijn huiselijk leven; ze was uitbundig in haar lof en akelig toegevend in hare afkeuring. Drie dagen lang was ik geen
  uur met mijne vrouw alleen. Oom en tante waren overal en verstoorden alle intimiteit. Zelfs in onze slaapkamer waren wij niet veilig. Pas had ik de deur op 't nachtslot gedraaid of oom klopte, uit naam van tante, zoo bescheiden mogelijk aan, om even te vragen of hij ook ergens een lampetkan kon vinden, want de meid had die vergeten; of ook, waar hij zijn laarzen moest neerzetten om ze, onfeilbaar morgen ochtend, schoon terug te vinden. Dan sloeg mijn jonge vrouw, haastig een ouden shawl om, ten einde oom zelve terecht te helpen, en kwam verkleumd terug, nog daarenboven uit haar humeur over de onhandigheid van de meid.... O proza!
  Toen de drie dagen om waren, hadden oom en tante zich zoo recht huiselijk en pleizierig bij ons geamuseerd, dat er nog geen enkele visite was gemaakt. Ze moesten dus noodzakelijk nog een paar dagen blijven. Wij konden niet anders zeggen dan: ‘hoe langer hoe liever!’
  Van de twee dagen, die er bij aangeknoopt werden, kregen wij weer ruim ons deel.
  Alle visites werden gemaakt op uren waarop wij visites ontvingen. Oom en tante schikten dat opzettelijk zoo. We behoefden dan niets aan elkaar te verliezen. Tante vooral voelde zich bij ons zoo geheel en al thuis. Als ze maar niet indiscreet waren! ‘O foei, tante! hoe komt u aan die gedachte!’
  Toen de twee dagen om waren, kwamen er invitaties. Alle vrienden haastten zich, om oom en tante eens te zien. De goede lui waren er van overbluft en toch, ‘ze konden wezenlijk niet langer blijven.’
  De invitaties werden herhaald. De heer of de dame des huizes kwam zelf om de uitnoodiging aan te dringen.
  Men zou zich zoo gelukkig achten. Wat waren twee of drie dagen? Ze kwamen misschien nooit weer in de stad. 't Was jaren geleden dat men een gezellig avondje zamen had doorgebracht. Oom en tante konden niet weigeren. Wat of wij er van zeiden? Of wij 't ook niet vonden? We kwamen immers mee?’ enz. enz......
  Den volgenden avond gingen oom en tante uit. Wij hadden een excuus gevonden en bleven thuis.
  Zes dagen van ons jonge leven waren heengegaan zonder zegen of genot. Nu brak onze Sabbat aan, de avond der avonden, waarop wij weer eens alleen zouden zijn, alleen met ons beiên.
  Te halfacht precies sloeg ik 't portier van de vigilante dicht, en rolden oom en tante voort om pas te twaalf uren terug te keeren. Er bleven ons dus vier en een half uur om van 't leven te genieten...... Of wij ons haastten!!
  In 't kleine boudoir, dat mijne tante de tusschenkamer gedoopt had, brandde de lamp, niet fel, niet hoog opgedraaid, maar vriendelijk en bescheiden. Een porseleinen kap dempte het licht en vertoonde ons, in zes vakken, de bekoorlijkste plekjes aan den Rijn, alle getuigen van een zalige gedachte, een onvergetelijk woord, een oneindigen kus in de dagen van ons huwelijksreisje. Op de canapétafel, in later jaren nooit weer geprofaneerd door dat gebruik, stonden een flesch Rüdesheimer-Ausbruch en twee glazen. Ik had dien wijn besteld aan een allervriendelijksten reisgenoot, die ons van veel dienst geweest was bij een kleine ongelegenheid te Bingen. De kist was heden morgen juist gearriveerd.
  Mijn vrouwtje wachtte mij reeds met een glimlach op de lippen. Ze had een half voltooid tapisseriewerk op haar schoot, en liet even de naald rusten, toen ik binnentrad.
  
  ‘Arm mannetje, wat heb ik u verwaarloosd in de laatste dagen. Ik heb in al dien tijd geen steek aan uw pantoffel kunnen doen.’
  ‘Dat is misschien maar goed ook,’ antwoordde ik, mij naast haar neervlijend. ‘Ge mocht mij anders eens te vroeg onder de plak krijgen.’
  ‘Oom en tante hebben u dan misschien nog wel een dienst gedaan,’ riep zij lachend. ‘Ge zult nog schreien als ze weggaan.’
  ‘Wel waarschijnlijk, doch ik heb hoop dat dit oogenblik nog verre is. Gij doet immers al uw best om 't hun hier zoo genoeglijk te maken, dat ze niet scheiden kunnen. Meent ge dat ik dit leven nog drie dagen kan uithouden zonder de tering te krijgen?’
  Zij trok mij tot zich, nam mijn hoofd tusschen hare handjes, keek mij met comischen ernst in de oogen en kuste mij driemaal zoo zacht op 't voorhoofd als men een kind zou doen: ‘Waarlijk, uw hoofd gloeit en uwe slapen kloppen verontrustend. Ge zoudt mij wezenlijk bang maken.’
  ‘Alsof ge niet al uw best gedaan hadt om mij mijn hoofd op hol te brengen. Gij vindt 't, geloof ik, recht pleizierig, met tante het huis af te loopen en al uwe schatten te laten zien.’
  ‘'t Staat u wezenlijk mooi,’ kreeg ik ten antwoord, met een gezicht zoo spijtig dat ik 't, zoo snel ik kon, aan mijne borst verbergde, ‘'t staat u wezenlijk mooi, mij te verwijten dat ik de eer van ons huis tracht op te houden, zoo goed en kwaad ik kan. Of meent ge soms dat ik 't voor mijn plezier gedaan heb, gij lieve, booze man?’
  
  ‘Dat wil zeggen,’ gaf ik zoo ernstig mogelijk ten antwoord, en ik dook, haar weer vrijlatend, in den hoek van onze canapé, ‘toen ge tante's nieuwe barège japon en beelderige kantjes zat te bewonderen, toen hieldt gij toch niet bepaald de eer van ons huis op.’
  ‘Omdat gij mannen niet begrijpt, dat de hoogste gastvrijheid juist in zulke attenties bestaat.’
  Een oogenblik keek zij met bekoorlijke verbolgenheid op de roode en zwarte vloszij die voor haar lag, en poogde blijkbaar een armen zondaar van mij te maken. Toen dat niet gelukte, schonk zij mijn glas boordevol, schoof 't naar mij toe en hield 't mij voor. ‘Een glas poenitet, omdat gij onbeleefd zijt geweest jegens een dame.’
  ‘Jegens u?’ vroeg ik, en zonder antwoord af te wachten nam ik het glas. ‘Poenitet me peccasse.’
  ‘Ik bedoelde anders een beleediging voor tante,’ en zij gaf mij een tikje op de wang.
  ‘Laat tante nu verder rusten mijn engel! Er bestaan voor mij van avond geen tantes meer. De hemel weet, dat ik ze allen den vrede wensch.’
  Zij keek even op de pendule. ‘Daar hebben wij nu waarlijk al een halfuur met kibbelen doorgebracht. Mama had wel gelijk, dat de mannen altijd opponeeren en vechten.’
  ‘Uwe mama is een zeer verstandige vrouw, maar ik geloof niet, dat zij recht heeft, dit aan de mannen alleen te verwijten. Bovendien is de oorzaak van mijn toorn zoo rechtmatig als iets ter wereld. Wij hebben toch aanspraak op de eerbiediging van onze huiselijkheid. Vier maanden getrouwd, en een heele week verloren door de schuld van anderen. Ik heb recht mij te beklagen.’
  
  ‘Gij hebt geen recht, want als 't eerste halfjaar voorbij is, offert gij toch alle intimiteit aan uwe noodzakelijke bezigheden op.’
  ‘Gij weet onze afspraak, lieve, dat ik elken avond met mijn werk bij u zal komen zitten.’
  ‘Zoolang ik stilzit en geen woord praat...., hebt gij er bijgevoegd. Nu, gij zult eens zien hoe goed ik kan zwijgen.’
  Ze zeide dat met een zoo klein, proper mondje, dat ik mijn arm om haren hals sloeg en 't mondje kussen moest.
  ‘'t Zal wat moois worden, als ge daarbij zoo'n verleidelijk gezicht zet. Gij zoudt den heiligen Antonius van zijn werk hebben gehouden’....
  ‘De heilige Antonius was een vroom man,’ zeide zij, terwijl ze zich loswikkelde, ‘en gij zijt een spotter met al wat heilig is.’
  ‘De heilige Antonius was een ongetrouwd man en had er geen begrip van, hoe een gezellig uur met een ondeugend vrouwtje, als gij, een mensch demoraliseert.....
  Omdat gij gehuwde mannen meent, dat u alles geoorloofd is; omdat gij alles durft denken, zeggen’....
  ‘En doen’ vulde ik aan, terwijl ik mijn hoofd in haar lokken verbergde en een kus drukte op 't verleidelijkste plekje van den blanken hals.
  ‘Hoe raken wij oom en tante nu 't spoedigst kwijt?’
  ‘Gij zijt ondraaglijk in uw onverzoenbaren haat, mijn beste! Ik zal niet toelaten dat uwe familie als dieven en moordenaars uit uw huis wordt gezet.’
  ‘Maar wel dat ze mij berooven van mijn gezellige uurtjes; dat ze mij, na vier maanden, tot een weduwnaar maken?’
  
  ‘Gij zult er u toch aan moeten wennen, dat gij een deel van onze gezelligheid afstaat nu en dan, mijn arme jongen!’ zeide zij, en ditmaal in vollen ernst.
  ‘Natuurlijk. Mevrouw zal er niet buiten kunnen, hare vriendinnetjes en schoolkennisjes bij zich te logeeren om samen heel knutterig over den ouden tijd te praten.’
  ‘Ondankbare! Ik heb ze allen aan u ten offer gebracht. Ik beloofde u plechtig dat er niet één, zonder de toestemming van mijn heer en meester, dezen heiligen drempel zal overkomen. Maar gij zijt een domme man, dat gij mijn geheim zoo slecht begrijpt.’
  ‘Is 't een geheim?’ vroeg ik, en 'k trok haar dichter aan mijne horst en keek haar diep in de vriendelijke oogen.
  ‘Een groot geheim,’ fluisterde ze, terwijl een hoog rood haren hals kleurde en haar blik zwom in een weelde, die geen weemoed en geen blijdschap was. ‘Een groot geheim,... dat ik voor dezen avond bewaard heb en u alleen vertellen zal’....
  Zij liet, bij deze woorden, haar hoofdje tegen mijn schouder rusten, en bracht haar mondje langzaam zoo dicht mogelijk aan mijn oor. ‘Ik heb gedroomd’ fluisterde zij, zoo zacht dat ik de lucht tusschen hare woorden hoorde heenruischen, ‘Ik heb gedroomd van een avondje waarop wij samen in deze zelfde kamer zaten. Gij zat te werken aan een heel geleerd en diepzinnig boek. Ik zat tegenover u. Tusschen ons beiden in stond een klein teenen korfje, en uit dat korfje kwam een stemmetje’....
  Zij zweeg, boog zich nog dieper op mijne borst, en ik voelde twee warme tranen in mijn hals. Toen hief zij haar hoofdje op en stak mij de purperkleurige lippen toe,
  die 't groot geheim hadden verklapt.... Meer dan een kwartier vloog in ongekende zaligheid voorbij. Wij hadden al dien tijd niet gekibbeld.
  ‘Weet mama er iets van?’ vroeg ik eindelijk. - ('t Was een kleine duivel, die mij 't vermoeden ingaf dat ik wellicht pas de tweede zou zijn). ‘Hebt gij 't mama al geschreven?’
  Zij werd vuurrood en de tranen sprongen haar in de oogen. ‘Vergeef mij,’ smeekte ik haastig en ik sloot haar in mijne armen; ‘Ik dacht er niet aan, dat gij niet zijt als de rest’....
  Ze liet dit onhandig excuus voor wat 't was en streelde mij de wangen. ‘Ik heb er op gerekend dat mijn mannetje zwijgen kan; anders zou ik 't ook hem nog niet verteld hebben, want 't is eigenlijk een heel groot geheim, nog niet eens zeker, maar een vermoeden, een mogelijkheidje waarop ik u vast wilde voorbereiden. Ik zal, als 't eens zoo was, zooveel tekortkomen in mijne zorgen voor u; gij zult zoo veel moeten missen en we zullen u zoo menig kostelijk uurtje rooven als we eens schreeuwen en moeten gewiegd worden en’....
  ‘Ho!’ zei ik, want ik begreep, niettegenstaande mijne ontroering, mij nu dadelijk te moeten verzetten tegen een verouderd gebruik, dat, als 't eenmaal in de fantasie had post gevat, zoo moeilijk zou te bestrijden zijn.... ‘Ik protesteer tegen het wiegen; dat dient nergens toe dan om de kleine hersens door mekaar te schudden. In 's Hemels naam, geen gewieg in mijn huis’....
  Mijn vrouwtje klapte in de handen en lachte luidkeels: ‘Daar komt de pedante papa al voor den dag, waarvan mama mij zoo veel verteld heeft. Volgt nu niet Dr. Al-lebé en de quaestie van slapen met of zonder bakkertje?’
  ‘Uw mama schijnt u te hebben voorbereid op al wat zij bij ons mannen belachelijk vond. Ik wist niet dat mama's zulke onderwerpen met hare dochters van achttien jaar behandelden.’
  ‘Als mama dat niet gedaan had zou ik, als de overigen, mijn groot geheim eerst aan haar verteld hebben,’ zeide zij op een klein toontje van verwijt en met een allerliefst spijtig gezichtje: ‘Nu ik geen gansje meer ben, kan ik mijn plicht doen en mijn geheim 't eerst aan mijn man vertellen. Mama is een zeer wijze en goede mama.’
  ‘Waarachtig! dat is zij,’ gaf ik ten antwoord, werkelijk overtuigd en getroffen door de juistheid van haar argument. ‘Daarvoor zal zij de eer hebben van peet te zijn over onze eersteling.’
  ‘Als 't een meisje is en als ik mij maar niet’....
  ‘'t Zal zoo zijn!’ zeide ik plechtig ‘mama zal peet wezen, al was 't een jongen!’
  Te tien uren kwam de meid om klaar te zetten. Wij verkozen op de canapé te blijven, en ik droeg een bordje voor haar aan, met een boterham dien ik zelf gesneden en met een dun schijfje kalfsvleesch belegd had. Ik verbeeldde mij dat ik haar reeds moest ontzien en bad haar, zich zoo min mogelijk te vermoeien. Zij glimlachte, met een traan van dankbaarheid in het oog, maar liet zich alles welgevallen.
  Onder den invloed van onze grootsche verwachtingen en uitzichten, verkreeg haar lief, opgeruimd gezichtje iets peinzends en lijdends. De gedachte dat ik, die gewoonlijk als een Pacha mij alles liet aandragen, haar bediende, werd een beeld van al de zorgen, die zij, als 't zoo was, zou
  noodig hebben; van al den angst, die haar zou omringen, van 't gevaar, dat onze liefde niet zou kunnen bezweren....
  Zij zat eenige oogenblikken stil en ernstig, met de oogen neergeslagen, alsof ze bad.... Toen schoof ze zoo dicht mogelijk tegen mij aan en vroeg mij vleiënd: ‘Ge zijt immers wel recht blij met ons vooruitzicht, lieve? Geloof mij, ik zou er mijn leven voor willen geven.’
  De weemoedige toon waarop zij dit zeide, deed mij rillen. Op eens stond ook mij de keerzijde van het heuchelijke bericht voor oogen. ‘Ge zijt een mal kind,’ antwoordde ik met gedwongen vroolijkheid. ‘Ik geef u voor geen nageslacht als dat van Abraham, talrijk gelijk het zand aan den oever der zee.’
  ‘Och, spot niet,’ bad ze zacht; ‘de arme Sara moet jarenlang wel diep ongelukkig zijn geweest.’ ‘Is 't niet,’ vervolgde ze op eens met een klein lachje; ‘is 't niet 't best, in zulke omstandigheden altijd vroolijk te wezen?’
  ‘Niets beter voor moeder en.... kind beiden. Maar gij zijt immers altijd vroolijk, mijn lieve engel! vooral wanneer wij, zooals nu, van oom en tante bevrijd zijn.’
  Ik hoopte, door deze wending eenige afleiding aan hare gedachten te geven, maar 't was zonder vrucht. Haar vroolijkheid was weg, en ik voelde ook de mijne ons ontglippen. Toch waren en bleven wij gelukkig, rustte haar hoofdje herhaald tegen mijn schouder, en moest ik haar kussen zoo dikwijls ik haar in de oogen keek; - maar wij hadden voor 't eerst kennis gemaakt met een ernstige gedachte, die de voorbode van meerderen was; wij gevoelden voor 't eerst, dat ons geluk even broos was als alle aardsche dingen; dat ook ons huis zijne gevaren zou heb-ben, en sidderen onder 't geloei van den storm die komen kon.
  ‘Toen ik u voor 't eerst zag, waart gij minder mooi dan nu, mijn engel! Ik geloof dat ik u te liever zal hebben, hoe ouder gij wordt.’
  Zij glimlachte en zeide; ‘Ik geloof dat gij mij nu gelijkstelt met de nufjes, die nergens meer tegen opzien dan dat ze een beetje minder bevallig zullen worden. Ge moogt mij niet zoo onbillijk verdenken.’
  Ik verzekerde haar dat, in mijn oog, elk tijdperk van 't vrouwelijk leven zijn eigenaardige schoonheid heeft. Ik vroolijkte haar zelfs een oogenblik op door de thesis dat oude vrouwen nog bevallig kunnen zijn; doch zij bleef peinzend en weemoedig, en die stemming maakte haar zoo bekoorlijk en mij zoo zalig, dat ik huiverde, ze te verstoren.
  ‘Mijn goede, lieve engel! gij zult schoon zijn op elken leeftijd, want ge zijt goed en rein.’
  ‘Meent ge dát, dat ik goed ben? O, gij trouwe, beste man! Ik zal zoo veel tekortkomen en u zoo weinig kunnen verzorgen; gij maakt mij gelukkig door te zeggen dat ik goed ben. Och, blijf dat altoos gelooven!’
  Toen oom en tante t'huis kwamen, vonden zij ons nog op de canapé zitten, beiden in een zóó wondervolle stemming, dat wij vergaten op te staan, toen zij binnentraden.
  ‘Nog op?’ riep oom, en hij bad ons tevens te blijven zitten. - ‘Gij hadt naar bed moeten gaan. Ge derangeert u wezenlijk te veel om onzentwil.
  Gij zult slaap hebben, mijn lieve!’ merkte tante aan, terwijl ze even op een stoel viel, vlak naast mijne vrouw. ‘Anders zou ik u heel wat vertellen van 't gezellige avondje
  dat wij gehad hebben. 't Zijn ook zulke oude kennissen! De tijd is ons omgevlogen! 't Speet de vrienden erg dat gij niet mee gekomen waart.... Ze vroegen of er ook andere redenen waren, waarom gij niet komen kondet (tante keek ons bijzonder nieuwsgierig aan, terwijl ze dit zeide). Ik zeide dat ik er nog niets van gemerkt had. Dat was immers goed?’
  ‘Goed, tante?’ haastte ik mij, te zeggen, ‘Opperbest en volkomen waar, en niet te betwijfelen....’ Ik zou een misdaad hebben gepleegd, om maar ons groot geheim uit hare nabijheid te brengen.