text: Cap. II. Van d'Ossen en Koeyen.
  DE Noordsche Landen, en voornamelijck Vermelandt en Dalen, ghelijck oock de Landtschappen der Wester-Gotten, hebben voortreffelijcke Ossen, uyt oorsaeck van de vruchtbare weyden. Dese Ossen wassen jaerlijcks aen, niet soo seer in grootheydt van lichaem, als van ghetal. Noorweghen, Sweden en Finlandt hebben oock dierghelijcke Ossen, die bequaemelijck in de Somer tot de waghens, en in de Winter tot de sleeden, en oock ten dienst der landen, ghebruyckt worden. Men besight dese ossen, gelijck oock de paerden, tot het voort-trecken van de ploegh. Maer de Koeyen worden nooyt gheleert de waghens voort te trecken, of de landen te ploeghen; dat meer is, sy worden tot gheen arbeydt geschickt, op hoop van dat sy jonghen voortbrengen sullen. Dese Kalven, die sy voortghebraght hebben, worden, schoon noch jongh en teer zijnde, van hun moeders afghetrocken, en gewoonelijck, in 't bitterste van de koude, in stoven, die besonderlijck hier toe ghemaeckt zijn, ghebraght, daer sy opghevoedt worden. Als de Winter boven ghewoonte langh en strengh is, soo eten de beesten schorssen van Eycke-boomen,
  
  in plaets van hooy of stroo. Maer sy nemen des Somers, als de nachten oock licht zijn, hun weyde onder de toesicht en versorgingh van hun Harders, die de wacht over hen houden, uyt oorsaeck van de quade wormen en Kevers, of Koorenbyters, die van de Harders met de roock van peck, dat door d'aensteeckingh der Pijn-boomen over al brandt, verbrandt of verdreven worden; doch niet geheel; want als de Herfst-tijdt aenkoomt, soo kruypen dese Kevers of Koorenbyters in de huyt der magere Ossen, daer sy de gheheele Winter langh blijven, op dat sy in de Lenten daer weêr uyt souden kruypen, en hun waert plagen: gelijck de Rupsen de bladen der boomen af-eten, in welckers zaetbladen sy gherustelijck de Winter overbrenghen. Maer d'Ossen, die van dese wormen geplaeght zijn, worden van d'anderen, soo naeuw, als 't moghelijck is, afgescheyden, om besonderlijck gemest en gheslacht te worden. Men bevindt dan dat de huyt tot op de rugh, ghelijck een sift, deurboort is: in voeghen dat sy, door eens anders smette te minder gelden. Maer sy worden in soodanighe plaetsen gesonder bewaert, en haestelijcker vet ghemaeckt, daer sy niet van de vliegen en kefers gesteecken en geplaeght worden, en daer sy de vol-op en ruymte van groene kruyden hebben.