text: Antwoord des Konings.
  ‘Mijne Heeren! dadelijk bij mijne komst tot den troon van Holland, heb ik gevoeld hoe nuttig het voor het algemeen welzijn was, dat Uwe stad de Hoofdstad des Rijks was, en eene mijner eerste daden was om dezelve als zoodanig te proclameren.’
  ‘Ik had gehoopt, dat de vrede ter zee, mij
  
  weldra zoude hebben vergund, om dezelve in het bezit harer regten te stellen. Dan ongelukkig schijnt de algemeene vrede nog ver af te zijn. Mijn gansche volk zucht onder zulk eenen langdurigen oorlog, en uwe stad lijdt daardoor in het bijzonder. In dezen staat van zaken moet en wil ik meer van nabij getuigen van derzelver rampen en behoeften zijn. Ik zal niet langer aan het verlangen van mijne goede stad, en aan de behoefte die ik gevoel van mij in derzelver schoot te bevinden, wederstand bieden.’
  ‘Mijne Heeren! Zegt aan uwe medeburgers, dat ik gevoelig ben aan den wensch dien zij betuigen van mij in hun midden te zien, dat ik het aanbod dat zij mij door u laten doen, met vermaak aanneem, doch dat ik daarbij de uitdrukkelijke voorwaarde bepaal, dat al de onkosten die daartoe gemaakt zullen worden, ten laste van de Kroon moeten zijn, en dat dit niet langer zal duren, dan tot den oogenblik in welken, na eenige jaren de voordeelen des vredes te hebben genoten, de herstelling onzer Finantiën, de Publieke Schatkist zal vergunnen om een nieuw Paleis te doen bouwen, ter vervanging van dat in den Haag, hetwelk aan de Domeinen is terug gegeven. Ik wil dat Amsterdam aldus deszelfs Paleis zal terug nemen, hetwelk dan weder deszelfs Stadhuis zal worden: zoo uwe stad er seen bezat, dat waardig aan mijne Hoofdstad is, zoo zoude ik
  
  bij den algemeenen vrede een voor haar doen bouwen.’
  ‘Ik verlang dat gij aan den Minister van Binnenlandsche Zaken zult opgeven, welke gebouwen er in uwe stad zijn, en al de noodige schadevergoedingen.’
  ‘Ik hoop dat mijn volk mij met vermaak zal zien, ik wil dat mijne tegenwoordigheid aan hetzelve nuttig zij, en nimmer wil ik hetzelve op eenige kosten jagen.’
  ‘Ik wil u, mijne Heeren! bewijzen, welk een vertrouwen ik in mijne goede stad en in u stel, in u, aan wien ik de Administratie van dezelve heb toevertrouwd, door de beweegoorzaken te doen kennen, die mij zoo lang van u verwijderd hebben gehouden, en die, welke mij thans mijne komst doen verhaasten, in weerwil van het leedwezen, dat ik zal gevoelen, op het zien van den tegenwoordigen staat des handels, der nijverheid en der scheepvaart.’
  ‘Wij mogen het ons niet ontveinzen dat een zoo langdurige Staat van Oorlog en welke zoo algemeen is, den toestand van dit land, in meer dan een opzigt, hagchelijk maakt; deze toestand is van dag tot dag verergerd, door den staat van zaken in Europa. Ik heb u door onderscheidene partijen verdeeld gevonden, ik heb u ten doel gevonden aan het verschrikkelijk eigenbelang, die zoo groote en doodelijke vijand van dit land, die onmisbaar deszelfs ondergang zoude berokkenen, wanneer dezelve
  
  langer bleef aanhouden. Sedert twintig jaren door eene menigte van ongelukken ter neder gedrukt, sedert dien oogenblik bijna uwe onafhankelijkheid verloren hebbende, en in dien tijd, langer nog door de gebeurtenissen, dan door den loop der jaren aangetoond hebbende, het nadeel der partijzucht onder een overwonnen volk, veel eer dan het groote karakter dat de eigendom zijner voorouders was, en dat ondertusschen ook de zijne zoude kunnen worden; in dezen staat, mijne Heeren! kon ik immers geene de minste hoop op geluk voeden? ik een vreemdeling, ten aanzien van uwe taal, uwe zeden, uwe zaken? ik zoude nog langer wederstand geboden hebben. Ik zoude mij hebben weten te onttrekken aan de magt der gebeurtenissen, die mij zulk eene zware taak hebben opgelegd, te vervullen, zoo ik niet troost gevonden had in de hoop dat de natie in het algemeen, en elk burger in het bijzonder, mijne pogingen zoude onderschragen, zoo ik niet op het volkomenste vertrouwen der natie had gehoopt, zoo ik niet gehoopt had om in de innigste vereeniging rondom mij te zullen zien, alle rangen, alle klassen, alle bijzondere personen, zoo ik eindelijk niet alles goeds gewacht had van eene verlichte, moedige, volstandige en opregte natie, en daar door overtuigd was dat elk hunner, als zijn eerste belang, het algemeen belaag zoude beschouwen, waarin noodwendig het bijzonder
  
  belang begrepen is. Zoude ik zonder deze gevoelens de hoop hebben kunnen voeden, om een land, het welk in zulke moeijelijke tijden, na zoo veele gebeurtenissen en rampen, tot de onafhankelijkheid geroepen was, te zullen kunnen ophouden? neen! om zoo vele hinderpalen te boven te komen, om aan Holland den rang, dien hetzelve door de deugden van uwe voorvaders, door derzelver werkzame en volstandige nijverheid, hunnen moed en verknochtheid aan hun vaderland verkregen had, terug te geven. Zoo moest gij, ik mag het u niet ontveinzen, mijne Heeren! u zelven verheffen uit dien staat van besluiteloosheid, gevoelloosheid, verdoofdheid, wantrouwen en ontmoediging, die in rustige en voordeelige tijden zoo gevaarlijk is, doch in tijden van gevaar allerschadelijkst en zelfs doodelijk wordt. Getrouw aan mijne gevoelens zijnde, doe ik en zal ik onophoudelijk nieuwe pogingen doen, om zoo veel mogelijk het kwade te verhoeden, dewijl niets de ontwerpen, die ik tot verbetering zoo noodig voor dit land, meende ter uitvoer te brengen, begunstigd. In waarheid, mijne Heeren! in in eene gematigde Monarchie, zoodanig als ik die begrijp en wensch, is het den Koning alleen dan mogelijk om alles te doen, tot welzijn van het land, wanneer het volk, de natie het bijzonder belang, als met het algemeen belang verbonden, beschouwt, wanneer de in alle opzigten het meest uitstekende mannen zich rond-om den troon scharen, denzelven voorlichten, ondersteunen en verdedigen. Een land, waarin de Vorst geheel door zijn volk verlaten werd, zoude te gronde gaan. Wanneer men deze waarheid aanneemt, is het dan niet even zeer te gevoelen, dat daar waar geene wezenlijke natie bestaat, waar geen algemeene geest heerscht, waar alles zich van den troon zoekt te verwijderen, alles nog veel eer ten gronde zoude gaan, en voornamelijk in eenen tijd, in welken, hoedanig ook de uitkomsten mogen zijn, eenige eeuwen zullen moeten verloopen, alvorens de kleine staten zich zullen kunnen staande houden, in het midden der schokken, welke het belang der grooten treffen, dan door de handhaving hunner regten en de wetten der regtvaardigheid en billijkheid. De verpligtingen van den Vorst zijn wezenlijk en groot, doch die van het volk zijn nog wezenlijker, nog grooter. De pligten der Vorsten houden op te bestaan, wanneer hun kortstondig en broos leven eindigt, doch de pligten des volks zijn voortdurende, zoo lang als de maatschappij in wezen is, waarvan het de voornaamste zuil uitmaakt. Overtuigd van de waarheid dezer overwegingen, en gevoelende hoedanig de minste vertraging, de minste afwijking van het eenige stelsel dat den staat kan redden, schadelijk en onherstelbaar zoude kunnen worden, wil ik zoo veel mogelijk alle bijzonderheden afbreken en mij haasten om mijn
  
  Gouvernement te vestigen. Ik heb de inwoners mijner groote stad altijd geacht en altijd genoeg op hen gerekend om overtuigd te zijn, dat zij zeer veel aan de goede gevolgen mijner pogingen, tot welzijn van den Staat, van welke zij zulk een groot gedeelte uitmaken, zouden kunnen toebrengen. Mijne keus moest noodwendig op hen vallen. Thans, nu de Constitutie des lands niet meer federatief of gemeenebest gezind is, is de verandering zeer groot; ik heb gewild dat mijne keus wegens de hoofdstad van mijn land zoodanig ware, dat zij ook bestendig de keus mijner opvolgers zoude blijven; geene andere stad in het Koningrijk zal naijverig kunnen zijn van binnen uwe muren het Paleis hunner Koningen te zien opgerigt. Ik heb aan de natie willen doen zien het belang dat ik stel in den koophandel, en in de meest handeldrijvende stad des rijks, ik heb dezelve willen bewijzen, dat ik derzelver ware belangen ken, ik heb gewild dat de Koningen mijne opvolgers nimmer in de mogelijkheid zouden komen om anders te denken. Ik heb gewild, dat de inwoners der hoofdstad begrepen, dat deze titel niet slechts alleen in den naam bestaat, dat zij, van de eene zijde, verzekerd zouden zijn dat ik hen zal weten te onderscheiden, en zeer veel voor hun doen zal, doch dat zij van de andere zijde het voorbeeld aan het overige gedeelte des rijks moeten geven; zij moeten de gevoelens, die men koesteren moet, aan hunne landgenooten
  
  aanwijzen, zoo wel als de begrippen, die men moet voeden, zij moeten steeds de ijverigste voorstanders, de vurigste verdedigers van den troon zijn. Ik heb gewild, dat er slechts eene eenige en groote hoofdstad zoude zijn, zoo als er slechts eene eenige Staat is. Ik heb eindelijk gehoopt, in het midden van u een groot aantal mannen van kunde en ondervinding, in de onderscheidene takken van Publieke Administratie te zullen vinden, en dat ik daardoor des te gemakkelijker en spoediger zou kunnen komen tot de daarstelling der noodige instellingen, om de Natie te verheffen en te handhaven, in eenen gelijken rang met de meest verlichte en meest gevestigde volken. Daartoe zijn langdurige en groote pogingen noodig. Ik ontveins mij zelven niet, hoe groot, hoe moeijelijk mijne taak is. Ik moet noodwendig rekenen op alle verstandige, verlichte, eerlijke vrienden des vaderlands. Ik hoop, dat zij mijne verwachting niet te leur zullen stellen. Wanneer het anders mogt zijn, zal men mij de schuld daarvan nimmer kunnen geven, want al mijne oogenblikken, al mijne gedachten, al mijne pogingen zijn, zonder uitzondering, aan het belang en de welvaart van het algemeen gewijd.
  ‘Aldus mijne Heeren! zal ik mij weldra in uw midden bevinden, ik heb tot u gesproken met dat vertrouwen, hetwelk zij verdienen, die ik met de zorg van voor het welzijn mijner
  
  hoofdstad te waken, heb belast, die daar mijne bedoelingen moeten doen volgen, mijne autoriteit moeten doen eerbiedigen en achten, die voor de algemeene en bijzondere veiligheid moeten waken, en de striktste uitvoering der wetten moeten handhaven. Ik twijfel niet, of gij zult aan mijne verwachting voldoen, en dat ik weldra overtuigd zal zijn van het goede dat gij gesticht hebt. Ondertusschen, mijne Heeren! heb ik met vermaak de gevoelens, die gij mij betuigd hebt, ontvangen. Zegt aan uwe medeburgers, dat de verknochtheid, de goedkeuring der natie, en voornamelijk van mijne goede stad, het doeleinde van al mijne daden is, en de belooning zal zijn van al mijne pogingen en gevoelens. Ik gevoel hunne rampen, en lijde, daardoor meer nog dan zij, ik houde mij zoo veel mogelijk met het uitdenken van middelen om dezelve te lenigen, bezig, en wanneer de algemeene vrede den volken en der lijdende menschheid vertroosting zal aanbieden, wanneer hunne verliezen hersteld en vergeten zullen zijn, dan zal ik nog altijd gevoelen, hoe moeijelijk, hoe smartelijk de eerste jaren mijner regering zijn geweest.’
  De Koning vertrok op den twintigsten, te tien ure des morgens van Utrecht. Toen hij op de grensscheiding van het Departement Amstelland kwam, namelijk te Loenen, kwam de Landdrost hem begroeten; hij vertoefde eenigen tijd op de buitenplaats van den heer bruin, gelegen in de
  
  meer, digt bij Amsterdam. Dit was de verzamelplaats der personen die tot den stoet behoorden. Men had voor dezen dag den rouw, wegens het overlijden van den Koning van Denemarken, christiaan VII, afgelegd. Te twee ure des middags vertrok de stoet van het huis van den heer bruin; dezelve bestond uit herauten van wapenen, een detachement husaren van de garde, de koetsen van den Groot Ceremoniemeester, van den Groot Kamerheer en den Opperjagermeester, waarna die des Konings, die in koninklijk gewaad gekleed was. De leidsels der koetspaarden werden door acht lakeijen te voet vastgehouden. Deze koets was omringd door de Kolonels Generaal van de garde, de Aides de Camp en de Stalmeesters. De pagies bevonden zich aan de portieren en achter de koets. Het rijtuig van den Koning werd gevolgd door de koetsen der Ministers, der Maarschalken dumonceau en de winter, en der Burgerlijke Officieren van het huis des Konings, terwijl de trein gesloten werd door de curassiers van de garde.
  Toen men aan het regthuis van de Watergraafs meer gekomen was, kwamen de Landdrost, de Wethouders, de Hoofdschout en de Vroedschappen den Koning begroeten. De Burgemeester bood hem hier de sleutels der stad aan, en deed de volgende aanspraak:
  ‘Sire! de Burgemeester en Wethouders, waarbij zich gevoegd hebben de Vroedschappen en de Tresorier, en aldus de geheele Ma-gistraat der stad Amsterdam, naderen thans Uwe Majesteit, om zich van eenen pligt, zoo aangenaam voor hun hart, te kwijten, door aan Uwe Majesteit de sleutels van hare goede en getrouwe hoofdstad, aan te bieden.’
  ‘Verwaardig u, Sire! dezelven aan te nemen, met die welwillendheid, die Uwe Doorluchtige persoon zoo eigen is. Verwaardigd U, daarin te zien, de blijken der gevoelens van eerbied en onderwerping, waarmede de inwoners dezer groote stad voor hunnen Souverein vervuld zijn, en van de verzekering hunner onwankelbare getrouwheid.’
  
  De Koning antwoordde in de volgende bewoordingen:
  
  ‘Mijne Heeren! De sleutels van de groote stad zijn zeer wel aan uwe zorgen toevertrouwd, wanneer mannen zoo als gij! de bewaring van dezelve hebben, is het even zoo goed als of ik zelf die in handen had. Ik houde mij overtuigd dat ik u altijd zal moeten roemen, overeenkomstig aan het belang en de verknochtheid, welke ik mijne goede stad toewijdt.’
  
  De Gouverneur-Militair en de Garde d'Honneur, wachtten den Koning alhier op.
  De stoet reed de Muiderpoort, onder de salvo's van het geschut, binnen, en nam deszelfs weg door de Plantagie, voorbij de Hortus Medicus, de Hoogduitsche en Portugeesche Joden Synagogen, en reed vervolgens over de Blaauwe Brug, de Bo-termarkt, voorbij de Muntstoren, de Kalverstraat en den Dam, naar het Koninklijk Paleis. De Koning werd ontvangen en binnen geleid door den Groot-Maarschalk en de voornaamste Autoriteiten der stad.