text: Van de bevolking der Republiek, en van de Lasten, welken de ingezeetenen in ieder Provincie betaalen.
  De menschen zijn 't bloed, de zenuwen, de harsens, de ziel van een Staat: in zo verre namelijk de bodem, of de artificieele existentie van deszelfs inwoners hen voeden kan. Zonder deeze zijn zij liever voor den Staat een last. Er zijn landen in Asiën, in welke de groote disproportie tusschen de eeters en de eetwaaren, gebiedt de kinderen, welke boven een zeker bepaalt getal in de waereld komen, bij de geboorte te dooden.
  Dan dit is 't geval hier te lande geenzints, maar kon 't worden.
  De bevolking van een Staat is de politieke
  
  thermometer van zijn welvaaren. De regenten onder 't vorig bewind schijnen dit zo niet te hebben aangemerkt; ten minste weet ik niet, waaruit 't zou blijken, dat zij eene onafgebrooken oplettendheid op de rijzing en daaling van deeze schaal hebben gevestigt. Anderzints zou men een vasten voet hebben, in de begrooting der volkrijkheid deezer Landen.
  Wanneer men bij elkander voegt de verspreide materiaalen, welke uit eene menigte werken te haalen zijn, zo schijnt voor ongevaer vijftig jaaren de geheele bevolking deezer Landen bedraagen te hebben een getal van 2,200,000 zielen.
  Volgens den Heer 
  Kersseboom
   schijnt elke bevolking aan haar zelve overgelaaten, aantegroeijen in deeze reeden: namelijk dat 100,000 menschen leevende op eenig present jaar, aangroeijen tot 100,175 op het naastvolgend jaar.Bladz. 21. Zo men nu hier noch bereekent de jaarlijksche emigratien uit andere landen herwaarts, zo zal men weinig zwarigheden maaken, om de opgaave, welke van Nederlands bevolking voor ruim tien jaaren gegeeven is, voor echt aan te neemen; en des te meer daar dezelve zo specifiek is.
  Overeenkomstig deeze opgaave bedroeg zij 2,778,682 zielen. Namelijk:
  
  
  
  Aan Mannen en Jongel. onder de 20 jaaren
  610,123
  
  
  Vrouwen en Dochters onder de 20 jaaren
  610,826
  
  
  Mannen tusschen de 20 en 50 jaaren
  591,114
  
  
  
  
  
  
  
  Vrouwen tusschen de 20 en 50 jaaren
  600,198
  
  
  Mannen tusschen de 50 en 65 jaaren
  120,000
  
  
  Vrouwen tusschen de 50 en 65 jaaren
  121,315
  
  
  Mannen tusschen 65 en 80 jaaren
  51,518
  
  
  Vrouwen tusschen 65 en 80 jaaren
  51,826
  
  
  Mannen boven de 80 jaaren
  7,300
  
  
  Vrouwen boven de 80 jaaren
  7,412
  
  
  
  Volgens de opgaave der schrijvers, welke voorheen de bevolking, zo als gezegt is, begrootten op 2,200,000 menschen, was deeze bevolking afgedeelt in de volgende manier:
  
  
  
  Gelderland
  268,632
  Inwoners.
  
  
  Holland
  1,000,000
  
  De Heer 
  Kersseboom
   stelt dezelve op 980,000, doch om de ronde somme hebben wij 't getal van één millioen behouden. (Zie de noot op 173.) -
  
  
  Zeeland
  95,000
  -
  
  
  Utrecht
  75,000
  -
  
  
  Vriesland
  140,000
  -
  
  
  Overijssel
  108,000
  -
  
  
  Groningen en Ommel
  80,000
  -
  
  
  Generaliteitslanden
  435,000
  -
  
  
  
  In welke proportie de bevolking in ieder der zeven Provincien en Generaliteit, is aangenomen, kan ik niet zeggen, en heb ik nergens gevonden.