text: Edekeren.
  Het ww. edekeren komt enkele malen in het middelned. voor. Maerlants Rymbybel, vs. 5340 en 5341:
  
  God verboot hem in der jeesten
  Tetene alrande beesten
  Die de voete hadden geheel,
  Sine waren ghesplet in ij-deel,
  Alse den scape ende der coe.
  Ooc moest edekeren daer toe.
  Die niet edekeren, alse dat swijn,
  Moesten hem ongheorlovet sijn.
  Op beide plaatsen heeft de variant edeken, zooals men in hetz. werk vs. 1156 leest:
  
  Zuver heetmense, die splet voete sien
  Ende bi naturen edekens plien.
  In des Schrijvers Naturen Bloeme (uitg. van Dr. Verwijs) vindt men D. I. bl. 26:
  
  Alre meest alrehande diere
  Die plegen edekens maniere,
  Dats die vermalen haer spise enz.
  waar de variant luidt: edekerens.
  De Hoogl. David noemt in zijn Glossarium edekeren het frequentatief van edeken. Wat den vorm der woorden betreft, schijnt dit werkelijk zoo; doch bij nader onderzoek, valt de schijn weg.
  Edekeren is niet van een ww. edeken ontstaan, maar de omzetting van edereken, bij Kiliaan ederikken, afgeleid van ede en rikken, d.i. her en kauwen, zooals Ypeij aanwijst in het Taal-, Dicht- en Letterkundig Magazijn van Brender à Brandis, D. II. bl. 280. Het middelhoogd. zegt iterucken, idrucken, idrocken, zie Lexers Mittelhd. Handwörterb. i.v.; het oudhoogduitsch itaruchjan, zie Graffs Sprachschatz, II. 435, en het beijersch bij Schmeller (I. 129) itkeuen en itrucken; terwijl het angelsaksisch edrecan edorcan, volgens Schmeller (III. 46) eene omzetting van edrocan, heeft. Voor het nederlandsche ede hebben de andere talen ite, id, ita, it en ed, d.i. her of weder. En voor reken of rikken:
  rucken, rocken, ruchjan, recan, rocan, kauwen, verwant aan het lat. ructare, oprispen.
  De Teuthonista heeft voor ederikken: ederkauwen, en die vorm komt bij de vroegere nederlandsche schrijvers dikwerf voor; zie De Taal- en Letterbode, V. 60. Hij werd ook saamgetrokken tot eerkauwen; b.v. Coornherts Wercken, D. II. fol. 220 verso: Hebdy oordeel, Leser, soo eerkauwet desen sin. Fol. 213: de spijse als eens gheknouwt ende gesmaeckt zijnde, moet nog andermaal eerknouwet zijn. Het voorvoegsel komt dan overeen met het nedersaksische eder, ader, adder, weder, samengetrokken tot ar en er, waarvan ons erkauwen, als bij Oudaan, Uytbreyding der Psalmen, D. II. bl. 121:
  
  Want de ziel erkauwt de soetheyd
  Zijner Goddelijke goedheyd.
  later herkauwen. Het verwondert mij, dat Ypeij, t.a.p. ederkauwen niet toe kan laten, maar daarin eene vergissing ziet voor edekauwen of wederkauwen.
  Uit het bovenstaande blijkt, dat ik, in den Taal en Letterbode (V, 59-61) over Heikeren handelende, mij vergist heb, met (ald. bl. 60) in ederikken eene vervorming te zien van ederkewen, ederkauwen.
  Wat het middelned. edeken betreft, te onrecht als het primitief van edekeren begroet: ik erken dien vorm niet te kunnen verklaren, en houd hem voor uit verkorting of misverstand ontstaan.