text: Aanmerkingen en Uitbreidingen.
  Vooral zal dit laatste het geval zijn, als de vraagswijs gedane voorstelling niet door eene veranderde schikking van woorden is aangeduid, maar de woorden op dezelfde wijze geplaatst zijn, als in een stelligen; bijv. als van der palm zegt: ‘maar toen deze gedachte bij u opkwam, schrikte u hare stoutheid niet af?’ is het inzonderheid de klimming van toon, die bij het uitspreken van dat af plaats moet hebben, welke den hoorder leeren kan, dat de redenaar de vraag voorstelt, of wij, bij het vormen dier gedachte, toen door hare stoutheid niet afgeschrikt werden, en niet de stellige verzekering geeft: ‘toen werdt gij door hare stoutheid niet afgeschrikt’. Zoo ook, als cicero, in de bekende hem toegeschreven redevoering tegen catilina, te kennen gevende, dat deze, in weêrwil dat al zijn misdadige aanslagen ontdekt waren, toch nog leeft en geheel ongestraft blijft, uitroept: ‘De Raad weet het, de Consul ziet het, en evenwel - hij leeft nog! - Hij leeft nog? (pauze). Ja, hij komt zelfs in den Raad’, enz.; in welke zinsnede het tweede: ‘hij leeft nog?’ geheel anders dan het eerste moet worden uitgesproken, en Vraag en Uitroeping meer of min ineensmelten.
  Voor het overige zet de wijze, waarop wij bij vragende voorstellingen de stem doen rijzen, nîet alleen duidelijkheid, maar ook welluidendheid, kracht, en levendigheid aan de voordracht bij, en mede uit dien hoofde maakt de Vraag of, wil men liever, de rechtstreeksche Toespraak of Apostrofe, die in haar opgesloten is, eene der zoogenoemde figuren in de leer van den stijl
  en de welsprekendheid uit. Zulke oratorische wendingen echter, hetzij van betoog, verwondering, schrik, of van wat niet al meer, waarbij men levendigheidshalve in een vragenden vorm datgene uitdrukt, wat men, voor zoo ver het den logischen zin als zin betreft, even goed met een stelligen vorm zou kunnen aanduiden, en waarop men voorts het antwoord òf door den hoorder laat gissen, òf zelf dat antwoord geeft, hebben met de gewone vragen in dagelijksche gesprekken weinig anders gemeen, dan dat zij denzelfden klimmenden toon vereischen. - Dat na de vraag in de Voordracht doorgaans een pauze, hoe kort dan ook, volgen moet, en waarom, is hier boven reeds aangestipt.
  Men ziet uit het gezegde over de klimming van den toon, in of omstreeks het slotwoord of de slotsylben eener vraag, dat het verkeerd is ook in zinnen, die geene vraag behelzen, op die wijze de stem te verheffen en van den door de natuur ons geleerden regel af te wijken, dat de stem aan of tegen het einde dan doorgaans daalt. Slechts enkele keeren kan die hoogere slottoon ook in niet-vragen gedoogd worden, als hij namelijk of tot eene kleine afwisseling dienen, of wel in groote localen strekken kan, om een onduidelijk vergalmen der laatste sylben van een zin te voorkomen.