text: Bijlage.
  ‘Naardien de hier te Lande woedende ziekte (onder het Rundvee) door het ge-bruiken het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.van vele inwendige middelen, en het ingeven van allerlei medikamenten, niet gecureerd heeft kunnen worden, is, met Gods hulp en bijstand, op het Landgoed Wardelberg, (daar die ziekte, op de eene rei, is gekomen onder een partij van honderd zes en twintig stuks Hollandsche Koeijen, waarvan reeds omtrent honderd stuks zijn gestorven,) bij onderzoeking van de gemelde ziekte, bevonden geworden, dat dezelve, even als de ziekte onder het Hoornvee, die ons in den jare 1713 is bekend geworden, zich aan de uitwendige deelen van het Vee openbaart; zijnde’
  ‘1. Bij het ziek gewordene en naderhand gestorvene Vee bevonden, dat hetzelve heeft gehad het bekende Ruggebloed.’
  ‘2. Heeft men den Staartworm, die allen Huislieden is bekend, en die zich insgelijks bij de eerste ziekte heeft geopenbaard, ook bij deze ziekte onder het Rundvee, in den beginne bevonden.’
  ‘Ofschoon men nu allerlei hulpmiddelen gezocht, en buitendien vele recepten bekomen, ook zeer naarstiglijk beproefd heeft, zijn echter dezelve vruchteloos bevonden geworden, tot dat eindelijk, ten tijde, wanneer van deze rei overig waren maar zestien stuks, die nog niet op het gijpen lagen, een Vriend uit Angeln hier passeerde, en kennis gaf, dat er onder zijne Beesten waren geweest een en zestig stuks, die alle hadden gehad het Ruggebloed en den Staartworm, waarvan enkelijk één Beest
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.gestorven, maar zestig genezen waren; doch dat hij niet kon weten of het een en dezelfde ziekte was geweest, dewijl maar één Beest geereveerd was: wanneer ik nu daarover met hem op den Kieler Jans-Markt was in gesprek gekomen, vernam ik, dat zijne Beesten waren geweest in evengelijke omstandigheden, als het te Wardelberg gestorven zijnde Vee; waarop men dan dit meerendeels uitwendig middel mede probeerde, en zoo goed bevond, dat er van de zestien Koeijen maar twee, die de ziekte al te lang hadden gehad, stierven.’
  ‘1. Aangaande het Ruggebloed, hetzelve moet men door eene Vrouw, (die daarmede weet om te gaan, zoo als er alomme worden gevonden,) na dat zij alvorens de nagels wel afgesneden, en hare hand ter dege met ongezouten boter besmeerd heeft, het Beest achter uit den Excrement-darm, nevens den daarin zijnde eenigzins taaijen drek, laten nemen, of, zoo als men gemeenlijk zegt, het Ruggebloed laten breken; dan geeft men dit Beest eenen lepel vol Lavas-olie in, en wascht den rugge, achter bij het kruis, met azijn, na dat men alvorens wat klein gesneden spek in een pan gebraden, en in den azijn gegoten heeft. NB Daar de Lavas-olie bezwaarlijk is te krijgen, kan men, in plaats van dien, bij het tegenwoordig jaargetijde, uit groen Lavaskruid, alvorens klein gestooten zijnde, het sap wringen, en de Beesten een dosis
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.(plank) daarvan ingeven, het geen genoegzaam hetzelfde is.’
  ‘2. Aangaande den Staartworm, moet men bij het uiterste einde des staarts van het Beest, de haren op zijde houden en een gat daar in snijden, zoo dat het ter dege bloede.’
  ’Bijaldien men nu niet den eerstvolgenden dag mogt zien, dat het zieke Beest ten eenemaal betert, kan men de eerste cure, ten opzigte van het Ruggebloed, den derden dag hervatten; maar, ten opzigte van den Staartworm, is eens genoeg.’
  ‘In geval nu de Huisman zijn Vee door deze cure wil van de ziekte genezen, moet hij hetzelve zeer dikwijls en ter dege bezien, ten einde hij, zoo ras als hij maar eenigzins bespeurt, dat zijn Vee ziek wordt, de voorschrevene cure gebruike; want wanneer de ziekte de overhand gekregen, en het Beest al eens of meermalen de melk verloren heeft, is deze ziekte hier bij ons gansch ongeneeslijk bevonden geworden; maar alvorens, of indien men zich van dit middel ter regter tijd bedient, is dezelve zeer ligtelijk te cureren; hebbende wij gehad Koeijen, die binnen vier dagen weder ten eenemaal tot melk en gezondheid gekomen zijn.’Het geen hier verder, in deze Missive, volgt, is reeds in het elfde Hoofdstuk van deze vijfde Afdeeling, op bladz 288 en 289, bij de opgave van de uitwendige kenteekenen der Veepest, medegedeeld.
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.Volgens het eerste van deze twee stukken, het welk in de Vlaamsche schrijftrant is opgesteld, blijkt, dat de Leden van de Medische Faculteit te Brussel, onder andere middelen, ook het zetten van een Seton noodig oordeelden; terwijl het overige van dat stuk de behandeling van het Vee en eenige geneesmiddelen behelst.
  Omtrent het tweede van deze laatste stukken moeten wij aanmerken, dat het zijn kan, dat de, door dien Landman bedoelde, beesten, bij de Veeziekte, ook het bekende Rugge- of Lendebloed gehad hebben, even zoo als er wel zijn, welke het Longevuur hebben; maar om dit, als eene eene eigenschap der Veepest te doen voorkomen, gaat niet door, hebbende wij ons gevoelen hierover breeder voorgedragen in het elfde Hoofdstuk dezer vijfde Afdeeling, hier voren op bladz. 333.
  Na de mededeeling dezer stukken, zullen wij overgaan tot die, welke gedurende de Veepest, die in de jaren 1769 en vervolgens gewoed heeft, zoo in Couranten als in andere geschriften zijn bekend gemaakt, en waaronder men de gevoelens van verscheiden Vaderlandsche en Buitenlandsche Geleerden, zoo wegens de voorbehoeding, ten tijde der Veepest, als ter behandeling en genezing van de, daaraan ziek zijnde, beesten zal aantreffen, als mede onderscheidene geneesmiddelen, welke door eenvoudige Landlieden, volgens hunne ondervinding of denkbeelden, zijn op-gegeven; het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.latende wij de onderscheidene, door ons bedoelde, stukken hier volgen.