text: Westernieland, Februari 1878.
  
  De Franschen, dat beken ik geeren
  Zijn 't allergeestigst volk der aard;
  
  Men ziet het klaar aan hunne kleeren,
  Aan hunne houding, haar en baard.
  Hun pijpen doet de wereld dansen
  En ieder buigt voor hen in 't zand.
  Och Heer, verleen dien geest'gen Franschen
  Ook iet of wat gezond verstand.
  
  F. de Cort.
  
  1.Verklaar de bedoeling van den dichter met dat vers.
  2.Verklaar de onderstreepte woorden en uitdrukkingen.
  
  
  1.
  De Franschen noemen zich gaarne: ‘la nation la plus spirituelle du monde.’ Zij voeren liefst den boventoon en willen de voorgangers zijn in de mode, in de letterkunde, in de kunst en op het tooneel. Vooral in België wil de Fransche geest heerschen, ook in de taal, maar de Vlaamsche verzet zich daartegen met kracht, en door Frans de Cort en de Flaminganten werd den Franschen iedere duim gronds met hardnekkigheid en taai geduld betwist. Met alle geoorloofde wapenen bestrijden de Vlamingen hunne tegenstanders en niet het minst met de satyre, waartoe ook bovenstaande regelen behooren. Dit zou stof geven voor eene uitgebreide verhandeling, waartoe ons echter de plaats ontbreekt.
  Wij verwijzen intusschen naar verschillende artikelen in dit tijdschrift o.a. I, 91; II, 88, 251; III, 1; IV, 75, 145; enz.
  
  
  2.
  Geeren, geerne, gaarne of graag (van gradig = gretig,) bijwoord van graad, komt van denzelfden wortel als begeeren, gier, gierig en Gerrit; de beteekenis van dien wortel ger ligt in die van de woorden begeeren en gaarne opgesloten.
  Gerrit beteekent de begeerende. De beroemde Gerrit Gerritszoon vertaalde zijne namen in 't Latijn en in 't Grieksch en noemde zich alzoo Desiderius Erasmus. (Desidero = ik begeer, Fransch: désirer.)
  Allergeestigst, de dubbel overtreffende trap van geestig, en dit bijvnw. weder afgeleid van geest. Dit laatste woord komt van denzelfden wortel als gisten, en beteekent het rijzende, het hoogere, het fijnere. In plaatsnamen (Uitgeest, Oegstgeest, geestgronden, Gaasterland) beteekent geest: hooge zandgrond; in stofnamen (wijngeest, geestrijke dranken, geest van zout, vliegende geest) beteekent het alcohol, spiritus, vluchtige olie enz. Het Arabische alcohol en het Latijnsche spiritus beteekenen beide de geest. De menschelijke geest is het hoogere, het fijnere, het onstoffelijke deel van zijn bestaan. Geestig is hij, bij wien de geest zich in woorden en handelingen duidelijk openbaart, vooral wanneer die openbaring de verbazing of de bewondering van anderen opwekt. Wanneer bij iemand de geest zóó ontwikkeld is, dat hij spoedig
  de punten van overeenkomst en verschil der zaken opmerkt, dat hij het karakteristieke der dingen vlug ziet en nauwkeurig weet terug te geven, verkrijgt het woord geestig de beteekenis van humoristisch, pikant, scherpzinnig, spitsvondig, en in afwijkend gebruik ook die van grappig, koddig, aardig. Men spreekt van een geestig vers, een geestige teekening, wanneer de scherpzinnige geest van den maker daarin duidelijk spreekt.
  Klaar is 1) duidelijk, helder. Het werkwoord klaren = helder maken: ‘Het suikerwortelsap wordt geklaard.’
  Een glaasje klare = een glaasje heldere jenever. Klaret = heldere wijn. (N. en Z. III, 39.)
  Opklaren = helder worden: ‘De lucht klaart op.’ ‘Een opgeklaard verstand’ is een germanisme en dus af te keuren.
  Verklaren is duidelijk maken. Een klaroen (trompet) heet aldus naar het heldere geluid. Clara, de vrouwenaam, beteekent: de verlichte.
  Klaar is 2) gereed: Maak je klaar. Mijn werk is klaar, vandaar 't w.w. klaren:
  ‘'k Selt hun lichtelick soo klaren,’ (Huyghens, Scheepspraet) alsmede de w.w. inklaren en uitklaren (van schepen.)
  Hiervan is ook 't bijv. n.w. klarigheid: ‘Zeg aan Lijs, dat die vast klarigheid voor de tafel maakt.’
  (Wolff en Deken.)
  
  Hun pijpen doet de wereld dansen, d.w.z.:
  Iedereen danst op de maat, die de Franschen met hunne fluit aangeven; gelijk de dansmeester met zijne viool, de speelman met zijn doedelzak het geheele bal leidt en beheerscht, zoo geven de Franschen in alles het voorbeeld, waarnaar een ieder zich schikt. Naar iemands pijpen dansen beteekent dus: zich naar iemand schikken, onderdanig iemands voorschrift volgen. Pijpen is hier een werkwoord en beduidt fluiten. Van daar het zelfst. nw. pijper: bij ons leger had men voorheen ook pijpers (en bij de marine, meen ik, ook nu nog), die op een dwarsfluitje bliezen.
  Vogelpijpen zijn fluitjes, om vogels te lokken:
  
  ‘Daer is geen Quackelbeen, geen loose vogelpijpen.’
  (Cats).
  
  ‘Ey let hoe soet de lincker (bedrieger) speelt,
  Hoe soet sijn listigh pijpjen queelt.’
  (Cats).
  
  Een pijpestelder was een orgelstemmer of een fluitenstemmer.
  
  ‘Het orgel houdt hem, stil als 't niet wort opgeweckt
  Van die de pijpen stelt en de registers treckt:
  
  Oock sou hem het gemeen voorseker wel bedaren,
  Wanneerder hier en daer geen pijpen-stellers waren.’
  
  (Revius).