text: [Levensbericht van Martinus Stuart]
  Weinige maanden na het afsterven van den waardigen man, wiens gedenkzuil, door Muller en de Vries zoo heerlijk opgerigt, ik mede met een gering kransje heb trachten te omstrengelen, en wel op den 22 van Slagtmaand des jaars 1826, leed deze Maatschappij, de Christenkerk, het Vaderland en de geletterde wereld, met zijne naaste betrekkingen, weder een smartelijk verlies door het overlijden van den beroemden Martinus Stuart, in leven Leeraar bij de Remonstranten te Amsterdam, Lid en Secretaris van de derde Klasse van het Koninklijk Nederlandsche Instituut, en Historieschrijver van het Rijk. Zijn oudste ambtgenoot en vriend, ons veel geacht medelid C.W. Westerbaen heeft reeds (zoo als gij weet) in eene keurige Lijkrede, die door den druk werd gemeen gemaakt, aan zijne gedachtenis eene waardige hulde toegebragt, en ons daarin den man doen kennen en hoogachten, die, als leeraar van het Christendom, door rijkdom van verkregene kennis en natuurlijke begaafdheden heerlijk uitmuntte, die, in deze en zijne verdere betrekkingen, zijne pligten steeds op het loffelijkst vervulde, en zijnen wandel bestendig met zijne leer deed 
   overeenstemmen, die met helderheid en scherpzinnigheid van verstand, sterkte van gevoel en levendigheid van verbeelding vereenigde, die aan ongemeene vlugheid eene groote kracht en standvastigheid van werkvermogen paarde, en wiens natuurlijke goedhartigheid en edelaardigheid door echte Christelijke Godsvrucht nog merkelijk verhoogd en veredeld werd. Gij zult derhalve van mij niet verwachten, M.H., dat ik bij deze gelegenheid in het breede over Stuart uitweide, daar ik niet anders zou kunnen doen, dan hetgeen reeds even schoon, als waar tot zijnen lof gezegd is, op eene gebrekkiger wijze herhalen. Het is waar, de aard eener Christelijke leerrede gedoogde niet zijne verdiensten als letterkundige en geschiedschrijver uitvoerig te ontwikkelen; maar (om van de gegronde hoop te zwijgen, die ik voede, dat zulks bij eene andere meer gepaste gelegenheid naar eisch geschieden zal) is er wel iemand onder de hier aanwezigen, voor wien die ontwikkeling noodig geacht mag worden? Gij allen toch, M.H., kent de uitstekende waarde, zoo met opzigt tot inhoud als stijl, van verre de meeste der talrijke door Stuart uitgegevene schriften, en inzonderheid die van zijn hoofdwerk, waarin hij de Geschiedenis van Rome met ongemeene levendigheid, kracht en bevalligheid van voordragt beschreven heeft. Zijne benoeming tot Historieschrijver van het Rijk door onzen geëerbiedigden Koning werd daarom ook door ieder als de wel- 
   verdiende vrucht aangemerkt van den roem, dien de uitgave van het genoemde geschiedwerk hem deed inoogsten; en moge ook al het werk, 't welk hij, in die hoedanigheid, ter voortzetting van Wagenaars Vaderlandsche Geschiedenis heeft aangevangen, in zoo verre aan de groote verwachtingen, daarvan billijkerwijze opgevat, niet ten volle beantwoord hebben, als hetzelve somwijlen tot bijzonderheden schijnt af te dalen, die in eene algemeene geschiedenis minder plaats mogen vinden, het bevat nogtans verscheidene gedeelten, die de geoefende meesterhand aan den dag leggen, en eenen geest van onpartijdige en wijsgeerige navorsching ademen, welke den Schrijver tot de grootste eer verstrekt. Wie betreurt het derhalve niet met mij, dat door zijn onvoorzien overlijden op eenen leeftijd, die, bij zijne onvermoeide arbeidzaamheid, ons nog hoop gaf op vele schoone vruchten van zijnen smaak en zijne geleerdheid, een werk onvoltooid zal blijven, waardoor eindelijk de algemeene en lang gekoesterde wensch vervuld zou worden naar het bezit eener waardige en onpartijdige beschrijving van een tijdperk, rijk in de merkwaardigste en treffendste gebeurtenissen, die ten laatste de geheele vernietiging van ons volksbestaan ten gevolge hadden? Wie uwer bovenal wijdt niet gaarne met mij het offer zijner dankbare hoogachting aan de nagedachtenis van eenen man, die 
   met volle regt onder de edelen van ons geslacht gesteld mag worden, en die, gedurende zijn nuttig en roemrijk leven, de Christenkerk, het Vaderland en de geletterde wereld grootelijks aan zich verpligt heeft?