text: Eerste afdeeling.
  
  traanrijk.
  Ontzagchelijke God! hoe trillen all' mijn leden!
  Hoe lilt mijn ingewand, geschokt door tegenheden!
  Delfshaven! Schoonerloo! geteisterd Vaderland!
  Nu leest mijn oog in u Gods vreesselijke hand:
  Gij felle geessel, doet de maatschappij nu beeven!
  Gij kunt aan Treurgezang een dubble traanstof geeven;
  Ach! Troosthart! Liergenoot! gewenschte Jonathan!
  Gun, dat ik mijne harp met doffe snaaren span;
  ô Traanenperssend Nieuws!... Ai mij!...
  troosthart.
  Hoe dus aan 't kermen?
  Mijn Traanrijk! denkt Gij niet om 't Goddelijk ontsermen?
  traanrijk.
  Ja lieve Troosthart! Ja! maar ach! ik ben beroerd!
  Mijn ziel word door een zee van rampen weggevoert!
  'k Denk aan den bangsten nood, die 't schreiënd land doet zugten,
  'k Denk aan het jammrend nieuws vervuld van treurgeruchten!
  
  ô Donderende storm! ô Nooit vergeeten vloed!
  ô Afgefolterd hart! ô Neêrgedrukt gemoed!
  ô Rampen! die...
  troosthart.
  Mijn harp, gereed U op te beuren,
  Zou op uw' schorren toon bijna door midden scheuren,
  Zij houd het echter uit, zij, die uw raadsvrouw is,
  Bewaart ook 't aaklig Nieuws in zanggedagtenis:
  Haar oogmerk is met U den Ramptijd te gedenken;
  Maar ook door haar geluid een Troostwoord U te schenken.
  Hef teedre Traanrijk! Hef uw klaaggezangen aan!
  Vertel met diep ontzag Gods hoogst geduchte daên.
  traanrijk.
  In Slagtmaand had de zon pas veertienmaal gescheenen,
  Toen agter 'tgrijzend zwerk heur straalen straks verdweenen,
  't Was of zij 's morgens reeds gestremd werd in haar' tred,
  Het blijschapkweekend licht ging 's Ochtends als te bed;
  Een donkergraauwe lucht met strakke hagelwolken
  Bragt schier den avond aan; het sidderen der kolken
  Van Hollands Pronkrivier, 't geraas der Noorderzee
  Bragt door 't vooruitzicht reeds niet dan verschrikking meê.
  De God van Ararath, die groote Waereldkoning,
  Sprak door een' Westerstorm uit zijn bewolkte wooning.
  
  Een ijsselijk geloei, vol donderend geluid,
  Brak, op dat hoog bevel, ter binnenkamer uit.
  Geen balderend geschut, geen vuurige mortieren,
  Geen kogels, die, vol vaart, langs bange wallen gieren,
  Zijn zoo vol donderkragt en knetterend gerucht,
  Als 't stormen uit den buik der huilende onweêrslucht.
  De losgebrooken Wind vloog woedend langs de baaren,
  Die ook, op 't oogenblik, in schriklijk oproer waaren.
  De steigerende Zee, ten Hemel opgetild,
  Was temmeloos en werd door harp noch beê gestild,
  De blanke Maasgolf moest voor de Oçeäankragt wijken,
  De baartjes, die zoo zagt hier kabblen langs de dijken,
  Ontsteld door storm en zee, zijn schuimend opgezet
  En holden maateloos met een' vergramden tred.
  Dra hoorde men op 't land, waar anders koeiën graazen,
  Het bruisschend nat, de zee, met eenen stormtoon raazen:
  Dra werden dijk en dam doorweekt en uitgekaauwd,
  De laage polder was met vee en volk benaauwd.
  De hoven, bleek van kleur, de naaktgeschudde boomen
  Verschrikten bij 't gezicht der opgezwollen stroomen.
  De droeve landman dagt aan 't overrompeld vee,
  Dat diep in 't water zwom door de opgewekte zee;
  
  Hij redde in lijfsgevaar de gladde en bange koeiën.
  Het stormgehuil bleef vast langs all' de velden loeiën;
  De lucht stond akelig - de buiën rukten aan,
  En dreigden dak en muur, en huis om ver te slaan.
  Jagthagel stoof, en stuitte, en kletterde op de glazen,
  De rustelooze wind verhief zijn buldrend blaazen,
  Hij wiegde boom en bosch, en boog de toppen krom,
  Wijl de aangevoerde vloed met dubble snelheid klom.
  Hoe trilden dijk en dam op 't zien der zwaare golven!
  Hunn' kruinen kroopen weg door Zee en Maas bedolven;
  De baaren stooven dol langs breede wegen heen,
  En stortten van den dijk in 't weiland naar beneên.
  De schans, en steeg, en straat, en gracht van mijne Haven
  Ontdooken 't scheemrend oog in 't hobblend nat begraaven.
  De huizen liepen vol - de wind bleef brullend staan,
  De vloed trad boven peil te vroeg, al zwellende, aan.
  Daar klom onze ondergang!...ik schrikte op 't enkel denken!
  't Hartknellend onweêr gaf, al gierende, de wenken
  Tot berging van het goed, bij 't wassen van den nood,
  Terwijl vast bui aan bui naar onze Haven schoot,
  En de ooren vulde met het hol gebruisch der baaren,
  In 't naar vooruitgezicht op 't heir van Landgevaaren.
  
  Ach! Troosthart!...
  troosthart.
  Boezemvriend! de hooge God regeert,
  Wiens Almagt op haar' tijd de woeste golven keert.
  Gewis het hart krimpt in op 't roeren uwer snaaren.
  De God van Noäch leeft, in storm - en stroomgevaaren.
  't Beeft alles op zijn' wenk. - Vaar voort met uw verhaal.
  traanrijk.
  Mijn Haven was voor 't oog gelijk een Waterzaal,
  Elk, daar de golven nu met kragt al hooger schooten,
  Zat, in zijn huis of stulp, door 't water opgeslooten.
  troosthart.
  Hoe is het met uw huis in deezen storm gegaan?
  traanrijk.
  Dat heeft des morgens reeds met water vol gestaan.
  'k Was naauwlijks in den hoek van mijnen haard gezeeten,
  Om 't voedend Ochtendbrood met smaak erkenlijk te eeten,
  Of een der buuren kwam met tijding, dat de vloed
  Te wagten was: ik vloog, ja met een' dubblen spoed,
  Ter plaatsdeur uit, en zag het schommlend water koomen,
  Ik greep een vloedplank bij 't geraas der wilde stroomen,
  
  En maakte in allen haast het keldervenster digt,
  Dan:... eer ik alles had, zoo 't weezen moest, verrigt,
  Kwam 't vliegend water mij op 't onverwagst beletten,
  De snelle vloed begon geweldigst op te zetten,
  Ik stond al in den plas, eer ik aan 't water dagt,
  'k Moest vlugten voor de Maas en haar ontembre kragt.
  Ik zag in weinig tijds mijn tuintje weggezonken,
  Mijn Viöletje, Roosje en Kapsikum verdronken,
  De schulpjes dooken weg, 't rabatje ontweek mijn oog,
  Terwijl de vloed een zee door 't witte hekje spoog;
  Mijn needrig beddeke vol groene pieterselie,
  Aurikelplantjes, gras, en blanke en bonte lelie;
  Het nette Persikboompje, - een laaggestamde Althee
  Ontweeken 't weenend oog in deezen schoot der zee.
  Eer iemand denken kon om planken in te schuiven,
  Begon het water reeds de deuren in te stuiven;
  't Liep all' de trappen op - 't drong in mijn Zomerzaal,
  De sterke stroomdrift stond voor heining, plank noch paal;
  't Geroerde water vloog met meer dan dubble schreeden,
  'tKwam door den marmren gang met honderd golven treeden,
  De Alkoove, met Salet en stookplaats, in een rij,
  Bleef, bij den morgenvloed, nog op één pinkbreed vrij.
  
  Dan: op het ongedagtst begon mijn hart te beeven!..
  Toen golven, met geweld des rukwinds opgedreeven,
  Dra door het kelderraam, met klaterend gedruis
  Afstroomden in den buik van 't breed benedenhuis...
  Geweldig was 't geraas van 't oorvervullend klaatren,
  Geweldig de eerste schok der zaamgepakte waatren!..
  't Was of geheel de Maas door deezen Vierhoek drong,
  En 't laager huisgedeelte uit zijn gewrichten sprong!...
  Nu stampten beurteling de golven op de balken,
  Vlak voor ons scheen de zee haar kaaken op te spalken;
  Door sterke deiningen van 't staadigwoelend nat,
  Zijn grendels losgebonsd die onze plaatsdeur had:
  Het slot borst open - 'k zag de hengzels forsch gewrongen,
  En straks de zwaare deur door 't water weggedrongen;
  De hekdeur, die op zij van onze slootbrug stond,
  Viel, kragtig losgewroet, den holstroom in den mond.
  Nu zagen we in de zee, en alles hobblend wiegen,
  De baaren - op en neêr langs schans en tuinhuis vliegen!
  Ach! Troosthart!...
  troosthart.
  Boezemvriend! de groote God regeert.
  Hier blinkt een majesteit, die stervelingen leert
  
  Aanbidden de achtbre kragt van 't eindloos Alvermoogen,
  De God van Jakob helpt; schoon alles word bewoogen;
  't Heelälbeeft, als hij spreekt - zelfs op zijn' enklen wenk!
  'k Voel eerbied voor die Magt, wier daaden ik gedenk.
  traanrijk.
  Mijn Moedrijk weet ge, is zwak; maar was me een trouwe gade;
  Zij smeekte God in stilte om hoedende genade.
  Zij nam in kragten toe, daar 't onweêr hooger klom,
  Zij werkte moedig meê; schoon 't goed in 't water zwom.
  Zij wenkte mij, en riep: die schoorsteen stort van boven!
  De kap werd afgerukt - de losse steenen stooven,
  En boorden, neêrgegooid, veel gaten in ons dak,
  Wijl, na die storting gindsch de hooge schutting hrak.
  De lattenheining, lang door 't windgeweld geboogen,
  Sloeg, voor het grootste deel, aan brokken voor onze oogen,
  En scheurde een dubble kroon der Peerenboomen af;
  Een slag, die billijk vrees voor grooter rampen gaf.
  Wat aaklig vloedtooneel! Waar we ons gezicht nusloegen;
  't Zag alles schrikkelijk!.. de zwarte buiën droegen,
  De golven boven 't punt der kruin van onzen muur,
  Geen mensch verbeeld zich recht het hart bedwelmend uur!
  Hier zag ik ton naast ton - ginds zwaare planken zwemmen,
  En hoorde niet dan wind-en vloed-en hagelstemmen!
  
  Het water door den storm met schuim om hoog gedraaid,
  Was, snorrende in zijn drift, al tuimlend rond-gewaaid;
  Nog zuist en ruischt mijn oor van't gangdoor huilend fluiten,
  't Was rondom in alarm van binnen en van buiten!
  Ach! Troosthart!...
  troosthart.
  Boezemvriend! de wijze God regeert.
  Hier word zijn rein bevel door wind en golf vereërt.
  Hoe glansrijk spreekt die wil in altoos heilge wegen!
  De God van Moses dekt, en laat U nooit verlegen.
  Schep moed! vertrouw en hoop! wie is een God, als Hij?
  traanrijk.
  Mijn wensch vereënigt zich met uwe Melodij;
  Maar 't godlijk tuchtigen doet mijne ziel tans weenen!
  En wilt ge aan sombren toon dan nog uwe ooren leenen?
  troosthart.
  Ja droeve harpenaar, 't verhaal van deezen dag
  Doortrekt ook mijne ziel met redelijk ontzag.
  Haar luistrende aandacht buigt zich voor den God der goden
  traanrijk.
  Zijn Goedheid schonk ons nog verädeming in nooden.
  
  De storm hield brullende aan uit een stikdonkre lucht,
  En liep door gansch ons land met donderend gerucht.
  Dan: deeze morgenvloed raakte eenigzints aan 't zakken;
  Maar alles wenkte ons dra om 't huisraad weg te pakken;
  Wij vreesden - en die vrees was allezints gegrond -
  Voor hooger vloeigetijde in deezen avondstond.
  Al wat maar schouders had hielp werken, bergen, draagen,
  Bij 't aangesnord gedrang der wisselende vlaagen;
  Wij ruimden alles op, en Moedrijk was zoo sterk
  Als iemand wenschen kon, in 't ongewoone werk.
  De dag zeide ons vaarwel! - 't scheen alles te verzinken!..
  Devloed hernam den togt - 'k zag hoeve en hof verdrinken! -
  Bij 't rommlen van den wind - en 't wijken van de zon...
  De stroom deide ijslijk uit - de naarste nacht begon.
  Gelijk de zeematroos, in 't hobblend schip gezeeten,
  Dan golvend hoog getild - dan naar den grond gesmeeten;
  Maar door de Godheid nog op 't dubbel noodgebed,
  Van felle branding - en de strandbank word gered,
  En deerlijk afgesloofd, op stiller lucht blijft hoopen;
  Doch - in zijn zeehuis, door een' tweeden storm beloopen,
  Den eedlen moed verliest - en, in het stampend slaan,
  Bij 't kooken van de zee, bedenkt: Het is gedaan!..
  
  Terwijl hij zon, en maan, en starrenlicht moet derven,
  En, rondgeslingerd, denkt in 't grondloos diep te sterven,
  En schreeuwt!.. ô Scheepgenoot! zooGod ons niet verhoort,
  Dan raaken schip en wij in 't natte graf versmoord...
  Zoo was het hier gesteld... de storm met open kaaken
  Bewoog de vastigheên - ontmetzelde onze daken,
  Die plosten op den grond - het hart werd omgeroert
  De vaale nachtvrees door den avond aangevoert:
  De steenen zweetten - daar de boomen zuizebolden,
  En golven, toomeloos, als wilde paarden, holden.
  De stroom ontbreideld - en door dijk noch dam gestuit,
  Rolde over alles heen met schroomelijk geluid.
  'k Zag 't al in oproer staan - de stem der Elementen
  Doordrong de harten - Plaats - en waggelende tenten...
  Ach! Troosthart!...
  troosthart.
  Boezemvriend! de heilge God regeert.
  Wie schrijft de wet aan Hem, die 't gansch Heeläl beheert?
  Laat ons aanbiddend hart voor zijne Hoogheid beeven.
  De God van Josua zal hulp en uitkomst geeven.
  Zijns is de zee zoo wel als de engste waterkom.
  traanrijk.
  Een nooitgeziene vloed verhief zich wederom.
  
  De keldergolven, die nu vol beweeging raakten,
  En onder onzen voet een sterke botzing maakten,
  Doorknaagden meer en meer den houten kamergrond,
  Die, in één oogenblik, bedekt met water stond.
  Salet - Alkoove - en huis, van agteren tot vooren,
  Zijn volgespoeld - men gaf den moed geheel verlooren!
  Men greep den laatsten stoel - ik doosde ons brandend vuur,
  De vlucht werd algemeen - de vloed drong door den muur,
  En bleef in huis en haard al wemelende spoelen,
  Hij dreigde kist en kas en planken om te woelen.
  De vlucht bleef algemeen naar mijn studeervertrek;
  Wij hadden noch aan vuur, noch spijs, noch drank gebrek.
  Zoo wel ons beste goed bij tijds was weggeborgen,
  Zoo dagten we ook voor brood en kaas te moeten zorgen;
  Men had zich ras voorzien, zoo ver men zorgen kon.
  Maar nu... na 't ondergaan der staâgbedekte zon,
  Bij 't klimmen van den nacht - den bangsten aller nachten,
  Bleef 't duchtend hart gepropt met duizend schrikgedagten.
  Delfshaven was gelijk aan 't overstroomde land.
  De huizen daverden, door 't waaiën aangerand!
  De zwarte lucht spoog vuur door bleeke blikzemschichten.
  De buiën beukten sterk op steevigste gewrichten.
  
  De schommelende zee drong digtste hoeken door,
  De rateldonder klonk, bij 't storm gebrul, in 't oor.
  Ons hooger vluchtvertrek werd kraakende bewoogen,
  Daar zwangre wolken niet dan hagelbuiën spoogen.
  Ach! Troosthart!...
  troosthart.
  Boezemvriend! de Trouwe God regeert.
  Wijl op zijn' hemelwenk de wind ter rustplaats keert.
  De God van Hanna gunt, in 't holst der slingeringen,
  Nog dankstof om zijn' Naam een wijrooklied te zingen.
  Gods Trouw is onze steun in allen tegenspoed.
  traanrijk.
  Ach! dagt ik: zet die God geen paal aan wind en vloed,
  Dan stort de bergplaats in!..dan scheuren dijk en muuren,
  Ik dagt, geklemd van hart, aan Plaats - en Landgebuuren.
  Hier hoorden wij 't gekraak - daar kreeg 't gebint een' krak
  Schoorsteenen tuimelden - en schooten door het dak.
  Hoe werd dit dobbrend hart al op-en neêrgedreeven!
  Mij dagt - ik voel de zelfs 't verzwolgen aardrijk beeven!
  Ach! Troosthart!...
  
  troosthart.
  Boezemvriend! de Almagtige regeert.
  Die hand, die Lissabon geheel heeft omgekeert,
  Is zichtbaar in den storm en 't golvend zout te leezen.
  De God van Heman zal zijns volks Beschermer weezen.
  Waar stormis - daar is God. Natuur spreekt wondertaal.
  traanrijk.
  Gelijk een hijgend volk slegts door een' enklen straal,
  Van 't Licht - of door één star, na drukkende onweêrswolken,
  Verkwikt word in 't geschok der gaapende afgrondskolken;
  Zoo greep ik nieuwen moed op 't zien van 's Hemels star;
  Ik keek ten venster uit - 't zag rondom wild en bar;
  Maar nu - nu klom de moed, de norsche wind bedaarde.
  Mijn hart riep: Groote God! wiens vleugel ons bewaarde,
  Hoe blinkt uw Moogenheid, vol glanssen, in den nacht!
  De vloed is vóór zijn' tijd ten Noordpoel ingebragt!..
  De middennacht klaarde op - 'k heb nog eens uitgekeeken,
  En zag de waatren reeds van mijne straat geweeken.
  'k Sprak lieve buuren aan - toen werd ik eerst gewaar,
  Hoe God ons heeft gered uit algemeen gevaar!..
  Hier trilden, eeuwge Vriend! hier trilden hart en ooren!
  Toen ik een deerlijk Nieuws uit hunnen mond moest hooren.
  
  Ach! Troosthart!...
  troosthart.
  Boezemvriend! de goede God regeert.
  Zijn Goedheid heeft den ramp van deeze plaats geweert.
  De groote zeevoogd doet de orkaanstem zelfs bedaaren.
  De God van Jona red uit knellende gevaaren.
  Zijn Goedheid heeft ons vaak ten afgrond uitgetilt.
  traanrijk.
  De witte maan daagde op - het zwerk, door God gestild,
  Vertoonde een heldre kleur met blaauwgeverfde wangen:
  't Gezicht alleen ontstak den lust tot Nachtgezangen:
  Ja, 'k greep de dankharp reeds in 't lachend oogenblik;
  Maar straks ontviel ze mij door een' vernieuwden schrik!
  Ach! Troosthart!...
  troosthart.
  Zing! Wat bragt beletzel in dit speelen?
  traanhart.
  Dit geestöntzettend Nieuws, na honderd treurtooneelen,
  Dat baaren opgezet door dringend stroomgedruis,
  De dubble binnendeur der wijdberoemde sluis,
  Des avonds onverwagt en bruisschend overvloogen!
  't Benedendijksche volk zag uit verwilderde oogen!
  
  Gansch Delfland werd gedreigt door een ontzachlijk lot.
  Dan: 't stortend water kreeg uit de agterdeuren schot,
  Men trok haarschooten op - wijl de andren hegt in 't keeren,
  Den algemeenen slag, naast God, nog bleeven weeren.
  De Schiebewooner, voor geen' vloed noch ramp beducht,
  Nam op den noodkreet hier en gindsch de rasse vlucht.
  Veele ouders bang voor 't kroost, - en 't kind voor vader, moeder,
  De man voor zijne vrouw - die voor haar' huisbehoeder,
  De veeman voor zijn vee, verëenden hun geween;
  De voorboô van 't gevaar scheurde ieders hart van een!
  't Geloei der runderen ten hoogen dijk gedreeven,
  Deed niet dan aakligheid door beevende ooren zweeven!
  't Gezugt werd algemeen!...Maar God heeft ons beschut,
  Zijn wenschelijke hulp bleef Delf- en Hollands stut.
  troosthart.
  Hoe kwam dit ongeval?
  traanrijk.
  'Er was een breuk geslaagen
  In kolk-en watermuur, die 't wigt niet meer kon draagen
  Van 't water, dat vol kragt, al gonzend gierde om hoog,
  En uit de volle kolk de schutdeur overvloog.
  
  't Behoud van alles is der Almagt toe te schrijven;
  Maar Koeberg zal naast Hoos in eeuwgen dankroem blijven,
  Dit waardig Tweemanschap zoo trouw, zoo braaf van aart,
  Heeft door zijn kunde en hulp naast God ons volk bewaart.
  troosthart.
  Zoo staart het Christenöog bij 't bidden, waaken, werken,
  Op dat vermoogen, dat de nooden kan beperken;
  Het staart op God - dien God die wonderlijk regeert,
  Die zijne trouw en hulp aan 't hoopend volk bezweert.
  De God van Amos blijft aan 't klaagend Land gedenken.
  Zou zijne ontferming dan in angst geen' bijstand schenken?
  Geen nood - wen zijne liefde een wijze schutsvrouw is.
  Zing voort mijn vriend! vervolg uw treurgeschiedenis.
  traanrijk.
  De lang begeerde dag drong door de morgenkimmen.
  Ik zag met dankbaarheid de lieve slagtzon klimmen
  ô Troostend ochtend-uur! ô!... maar: wat treurgezicht!
  Wat ramptooneel vertoont dit vrolijk rijzend licht!
  't Scheen voor en agter ons een wildernis te weezen!
  Wie zal, wie kan de wond van 't dubbel zwaard geneezen?
  Ik trilde op 't bloot gezicht der jammer woestenij.
  Het Huis - en - Tempelwerk intusschen wenkten mij.
  
  De tijd brak aan - ik moest op Rustdag tweemaal preêken.
  Op 't denken aan dien post begon mijn hart te breeken.
  De Godsdienst in die week was door dit weêr geschort.
  Veel graven waaren ook door 't water ingestort.
  De Bidplaats werd bezorgt. 'k Zal 't preêkuur nooit vergeeten.
  'k Heb schier mijne oogenblind: mijn traanklier leêg gekreeten:
  Ik weende - ik preekte - ik riep - de groote God regeert!
  Beeft volken! beeft voor Hem, die door gerichten leert.
  'k Zag aangedaan en blij mijn dierbre Havenaaren,
  Getuchtigd - en gerukt uit duizende gevaaren.
  Wij weenden onderling, bedaard, verstomd, verblijd,
  't Gebrooken hart werd Gode in 't Beedehuis gewijd.
  'k Riep mijn gemeente toe - vooräl den waaren vroomen,
  Om dankende in 't gebed met mij tot God te koomen.
  De groote Bondgod hielp - 't was goed in 't heiligdom,
  Daar Christenöffertaal voor 't Land ten Hemel klom.
  Mijn lief Delfshaven; schoon 't veel schade had geleden,
  Deed waare proeven zien van zijn mildaadigheden.
  De Dankbaarheid ontsloot heur rommlend ingewand;
  Een ongewoone gift daalde in der armen hand.
  Barmhartigheid kan dus de natte wangen droogen.
  Die liefde trof mijn ziel op 't zien van meededoogen.
  Ach! Troosthart!...
  
  troosthart.
  Boezemvriend! de Onëindige regeert.
  Zijn wil, die volken draagt, en zegent, of verteert,
  Schenkt ons een' straal van licht na de ijsselijkste nachten.
  De God van Jo 1 zal de tegenheên verzagten.
  Hij zorgt voor volk en veld, hoe 't ook aamechtig hijgt.
  traanrijk.
  Uw harp verkwikt mijn ziel, de stem der winden zwijgt.
  Hoe stil is onze Maas - de zon blijft lachend schijnen.
  Maar Troosthart...Traanrijks moed begint op nieuw te kwijnen,
  Wanneer hij denkt aan 't geen hij wandlend heeft gezien!..
  troosthart.
  Kom! zing! wijl stormen tans voor zagte stilte vliên.