text: § 5. Het legerkamp der Noormannen te Elsloo.
  In de maand November 881 kwamen er uit Vlaanderen eene menigte Noormannen, zoowel te paard als te voet de Maas afgevaren onder aanvoering van twee opperhoofden, Godfried en Siegfried, waarvan de eerste, vermoedelijk zoon was van Heriold, denzelfden aan wien de Fransche koning leenen in Friesland had afgestaan. Zij sloegen hun legerkamp op te Haslou, Haslon of Escolum, een dorpje op de Maas, de plaats innemende van het tegenwoordig dorp Elsloo tusschen Maastricht en RoermondAldus meenen Bollandus, Act. Sanct. Jan. p. 529 en Suhm, Chron. Rer. Sept. p. 128 Struvius in zijne aanteekeningen op de kronijk van Reginon heeft er Hasfelt, (misschien Hasselt:) van gemaakt, in het land van Luik, maar omdat deze plaats te ver van de Maas afligt, zoekt Euard, Comm. de Reb. Franciae Or. t. II, p. 658 Haslou, te Loon tusschen de Peel en Maas, omdat de Noormannen hunnen eersten inval waarover gaat gesproken worden, deden, alvorens over de Maas te zijn getrokken. Maar het verhaal van Reginon gebiedt deze veronderstelling niet; overigens de ligging van Haslo of Ascloha op de oevers van de Maas, 14 mijlen van den Rhijn af, welken afstand de annalen van Fulda opgegeven, Bouquet T. VIII, pagina 41, passen op Elsloo en geenszins op Loon, 2 uren van de Maas, in de omstreken van Grave gelegen.
  
  Wanneer men het verhaal van Reginon leest, is het duidelijk dat hij spreekt van het kamp der Noormannen, nabij Maastricht, en der andere steden, die zij in den aanvang van hunnen tocht verwoestten.
  
  ‘Considerunt, (zegt hij) in loco, qui dicitur Haslou juxta Mosam et primoquidem impetu finitima loca depopulantes, Leodium civitatem, Trajectum Castrum, Tungrensem urbem incendio cremant.
  
  De ware naam van Elsloo schijntalstoen Aschlo te zijn geweest. Men vindt immers dien naam in een diploom, waardoor keizer Arnoul, 888, de bezittingen der kerk te Aken in Elsloo bevestigt. Cod. dipl. hic. Uit Ernst T.I. p. 354..
  
  Dit Haslou was een der forten, waaruit de Noormannen dikwerf togen om de oevers der Maas te verwoesten, en de Belgen hadden reeds den keizer verzocht, dat hij dezen gevaarlijken post zoude vernietigen. Weinig tijds nadien, deden de Noormannen nog stoutere aanslagen dan alle vorige.
  Zij drongen door tot Utrecht, en vervolgens de Nederlanden verlatende, kwamen zij over de Maas terug Luik binnen, ofschoon de bisschop Franco zich moedig tegen hen te weer stelde. De kerk van den H. Lambertus werd ontheiligd, men zegt zelfs verbrand, en het graf des Heiligen zou aan de ongestadigheid der saisoenen zijn blootgesteld gewordenAegid. de gest. pontif Leod.. Volgens eenen anderen schrijver zou de kerk zijn staan geblevenGallia Christ. T. III n. 835.. Van Luik togen de Noormannen naar Maastricht en Tongeren, die ook, zooals de koninklijke huizen van Meerssen en Voeren verbrand werden. De abdijen van Susteren, Stavelot, Malmedy, Corneli-Munster, Odiliënberg, Chevremont, werden verwoest. De overblijfselen van den H. Remaclus te Stavelot werden gelukkig bij tijds gered.
  Vervolgens drongen de Noormannen in het ontmoedigde Duitschland en verwoestten Neuss, Zulpich, Keulen, Bonn; zij voeren tot Coblentz alwaar zij ontscheepten om verder in het land te dringen. Op Driekoningendag 883, kwamen zij aan de abtdij Pruijm, waar verscheidene Carlovingische vorsten uit dwang of uit vrije keuze hunne dagen hadden
  gesleten. Na 3 dagen plunderens, werd deze abdij verbrand, later weder opgebouwdAlb. Wolters, de HH. Wiro, enz..
  Op den 9 April, Witten Donderdag kwamen zij te Trier. De inwoners hadden er de relikwien van 12 Heiligen geborgen; daarna verliet bisschop Bertulf de stad en begaf zich met een gedeelte der burgers naar Maintz. Te Trier werden alweder dezelfde schriktooneelen door de Noormannen opgevoerd, de monniken van den H. Maximinus werden omhals gebracht, het ligchaam des Heiligen bleef onder de puinhopen des kloosters bedolven.
  De abt van Hersau had het ligchaam van den H. Aurelius in eene crypta onder de abtdijkerk verborgen. Het nonnenklooster van den H. Symphorianus, waarschynlijk de oude verblijfplaats der Merovingische koningen, werd verbrand en men gelooft, dat dit ook wel het lot der nonnen zelven is geweest. Te Worms, zelfde verwoestingen. Bingen, ofschoon op een voor schepen gevaarlijk punt van den Rhijn gelegen, kon zulke bekwame zeevaarders niet wederhouden. Ook Bingen werd afgebrand, en naderhand op een veiliger punt wederom opgebouwd. Het schijnt dat de vestingwerken van Mainz de roofhorden terughielden, zij keerden naar Aken.
  De schatten der keizerstad waren naar Tongeren gebracht, van waar zij wellicht nimmer zijn teruggekomen. De Noormannen gingen het keizerlijk paleis van Karel den Groote betrekken, zij hebben hetzelve misschien geplunderd, maar alhoewel dit eenige schrijvers beweren, niet verwoest, daar de diplomen van het einde der eeuw bewijzen, dat sedert dien de vorsten nog van tijd tot tijd te Aken vertoefden en er gedingen hieldenB. v. Zwentibold ui 898. Mir. op. dipl. et hist. pars II cap. 15..
  
  Nadat zij den geheelen omtrek verwoest hadden, keerden de met buit beladen stroopers naar hun legerkamp Haslou terug. Er stegen thans wraakkreten op, uit het oude rijk van keizer Karel. Lodewijk van Beijeren of de Duitscher was dood, Karel de Dikke volgde hem als keizer van Duitschland, koning van Frankrijk, Lombardië, Lotharingen, Zwaben en Beijeren op. Een vadsige soeverein als deze, was in de tegenwoordige omstandigheden een dubbel ongeluk. Hij hield in Mei eenen rijksdag te Worms om er de staatsaangelegenheden te bespreken en vooral om de rooverijen der Noormannen te dempen.
  Een talrijk legerkorps Lombarden, Franken, Noriciërs, Thuringers en Saxen werd uit alle deelen des rijks bijeengeroepen en in beweging gesteld. Deze verzameling van verschillende volkeren geeft al genoegzaam te kennen, dat het leger gemis aan eenheid had. Ook ontbrak er een bekwaam veldheerAnnales Fuld. 882..
  Men trok op Andernach, aldaar werden de troepen in twee legerafdeelingen gesplitst; de Beijeren trokken vooruit onder bevel van Arnulf, bastaardzoon van eenen der Karlovingische vorsten; de Franken werden door eenen graaf, met name Hendrik aangevoerd. Spoedig werden de eersten met de Noormannen handgemeen, maar trokken ijlings terug. Nochtans kreeg men hen weder vooruit en in Augustus (883) begon het beleg van Haslou, waar zich alle opperhoofden der Noormannen, Godfried, Siegfried, Gorm of Wurm en Half of Hals verschanst hadden. Reeds lagen de Duitschers twaalf dagen voor deze sterkte, toen een zwaar onweder, vergezeld van buitengemeen dikke hagelkorrels over de streek losbarstte, het geheele veld en zelfs een gedeelte der verschansingen van de Noormannen verwoestte.
  
  Ook leed er het Duitsch kamp door, te meer nog daar er zich eene besmettelijke ziekte had geopenbaard. De belegerden waren er niet beter aan. Van beide zijden haastte men zich in onderhandeling te treden. Godfried kwam alvorens zich voor zijne persoonlijke veiligheid gijzelaars te hebben doen geven, keizer Karel, die op eenige mijlen afstands van daar vertoefde, opzoeken. Na lange redekavelingen, beloofde Godfried kristen te zullen worden en zoolang als Karel zoude leven, het Duitsch rijk niet te zullen bemoeijelijken. Karel beloofde den Noormannen 2080 ponden zilvers, onder den naam van een vrijwillig geschenk te zullen geven. Deze eigentlijke schatting scheen niet te hoog voor hen, die wel wisten hoeveel kwaad, mannen als Godfried en Siegfried nog over de Karlovingische staten konden brengen. Maar zij dachten er niet aan, dat zelfs het H. Doopsel, aan de gewoonten van een heidensch zeeschuimer, die gedurig met zijne landslieden in betrekking stond, weinig zou veranderen.
  Te Coblentz werd het leger door den keizer ontbonden. Het volk was over dit vernederend verdrag met recht verontwaardigd; men zeide dat Luitward, bisschop van Verceil en graaf Wichart of Wichbert den keizer en Godfried verraderlijk tot deze overeenkomst hadden aangespoord. Men voegde er bij dat de Noormannen hunne schilden tot teeken van verzoening aan de pootten van het fort Haslou hadden opgehangen, en dat de keizerlijken, die door dit teeken aangelokt, het fort waren binnengetrokken, om hals gebracht werden en dat de keizer in weerwil van deze nieuwe beleediging, aan Godfried als Peter ten doop had gediend, hem met de reeds door Roric bezeten goederen had beleend en hem Gisela, dochter van Lotharius en Waldrada tot gemalin had gegeven. Alle kronijken zijn eenparig in de afkeuring van 's keizers gedrag.
  
  Met tweehonderd vol buit geladen vaartuigen, zeilden nu de Noormannen af om in de maand October daaropvolgend de Fransche grenzen van den kant van Condé te verontrustenDit zeggen uitdrukkelijk de annalen van S. Vaast, Bouquet T. VIII p. 82. De kronijk der Noormannen-gesten in Frankrijk, en de annalen van Metz duiden op hun vertrek.
  
  Men kan aannemen zegt Ernst, l.c. dat, na Haslou te hebben verlaten, zij Deventer hebben verbrand om daarna de Somme te gaan bevaren. Immers de voortzetter der annalen van Fulda geeft in 882 den brand van Deventer aan, alsmede eene overwinning van graaf Hendrik, op hen, waardoor zij welligt het land moesten verlaten..
  Godfried en Hugo, bastaard van Lotharingen, broeders van vermelde Gisela, smeedden eene zamenzwering om het oud rijk van Lotharingen te overheerschen en te deelen; een zekere graaf Eberhard, dien Godfried vroeger had beroofd van zijne goederen, overviel hem te Spijk; (885) en vermoordde hem; alzoo had Godfried hetzelfde lot als zijn vader Heriold, (zie § 4)Sloet, Oorkondenboek I p. 60.. Beiden waren Noormannen en in weerwil van alle banden van godsdienst en leenroerigheid met de Franken, in het hart heidenen gebleven; beiden stierven ook denzelfden gewelddadigen dood.
  Aan voormelden Hugo, zwager van Godfried, werden bij verrassing de oogen uitgestoken, en hij stierf als monnik te Pruijm.
  Om Godfrieds dood te wreken, namen de Noormannen de regeringloosheid in Frankrijk te baat, en Siegfried deed er eenen inval met 700 schepen, zoodat de Seine wel 2 uren lang met de Noorsche vloot bedekt was.
  Parijs werd in 886, tien maanden lang belegerd; de stad werd gered door Karel den Dikke, die nog even laf als te Haslou, een verdrag met hen sloot, waarbij hij hun
  700 ponden zilver zou betalen, als zij aftrokken en voortaan in vrede met de Franken wilden leven.
  Karel de Dikke werd wegens verstandsverbijstering, te Friburg op Sint Martijnsdag 887 afgezet; hij stierf daarrna in Januarij. Zijn opvolger in Frankrijk was Eudes of Odon, graaf van Parijs, te Compiègne als koning van Frankrijk uitgeroepen en te Rheims als zoodanig gezalfd.
  Eudes werd opgevolgd door Karel den Eenvoudige, die met den Noorman Rollo, te Saint Clair sur Epte in 912 eenen vrede sloot, waarbij hij aan Rollo het gedeelte van Neustrië tot aan de Epte, die in de Seine uitmondt, en thans nog de Fransche provincie Normandie geheeten, afstond op voorwaarde dat Rollo nimmermeer het Fransch rijk zoude bestoken.
  Rollo werd door den aartsbisschop van Rouaan gedoopt en deze gebeurtenis heeft slechts hare weêrgade in het doopsel van koning Clovis.
  Sinds dien tijd veranderden de zeden en gebruiken der Noormannen spoedig. Door de lessen der priesters en den invloed der vrouwen des lands waarmede de zeeschuimers huwden, werden deze weldra èn kristenen èn Franschen.
  Vaderland, familie, vrienden, nationaliteit, alles werd door de noorsche zeelieden vergeten, die tevreden van hun leven vol kommer en gevaren met rust en welbehagen te hebben verwisseld, voortaan er slechts meer opdachten hun goed leven te genieten en het zeer aangenaam vonden in een vruchtbaar land, onder een zacht klimaat eigenaars te zijn geworden, nadat hen de nood of het bevel hunner opperhoofden uit hun eigen vaderland verjaagd hadden. In 891 keerden de Noormannen in de Nederlanden terug. Den 26 Juni, werd er een veldslag geleverd op het riviertje de Geul, een uur beneden
  Maastricht, waarin de Noormannen onder Hasting de Franconiërs geheel versloegen. De aartsbisschop Sunzon of Sunderold van Maintz, de graaf Arnolf en een groot getal edelen bleven op het slagveld en het kamp der Duitschers werd buit gemaakt. Daarna trokken de Noormannen op Leuven. Alhier werden zij den 1 September door den keizer Arnulf, op de Dijleoevers geheel en al verslagen. Hun krijgsroep was Geule! Geule! De Dijle was gevuld met de lijken der zonen van het Noorden.
  Twee hunner zeekoningen sneuvelden, zestien standaarden werden als trofeëen voor 's keizers paleis naar Regensburg gezonden.
  Eeuwen lang werd deze heugelijke gebeurtenis te Leuven op 1 September gevierd en Justus Lipsius spreekt (Lovanium, t. III zijner werken) van een opschrift dat deze toverwinning aan de voorspraak der moeder van Christus toeschrijft.
  Sedert dien verdwenen de Noormannen uit onze gewesten.
  Eene rouwstilte overdekte onze streken na hunnen aftocht. Edelen, priesters, handwerkers en akkerlieden, alle klassen der zamenleving waren verstrooid; men zag niets meer dan verwoeste steden, verbrande kerken, in puin gezonken kloosters, ledige huizen en hofsteden.
  Echter welhaast kwamen de gevluchte of verborgen bewoners terug, en alles hernam den gewonen aanblik. Edoch, wie weet hoelang nog na dien, en met hoevele droomen van begraven schatten, zich de inbeelding der klooster- en hutbewoners niet gewiegd heeft, en hoelang de naam der zeeschuimers van het barre Noorden zijn vreeselijken invloed op de kinderen van het Westen heeft uitgeoefend.
  H. Welters,
  
  Rector te Grubbenvorst.