text: Cap. XIX. Noch van 't selve, en van de middel om over de scheuren van 't Ys te geraken.
  MAer op dat de reysighers over de selve scheuren souden konnen gheraken, soo nemen sy uyt de kromme zyde de heele stucken van 't ys, dat sy daer vinden, maken die effen met beytels en bylen, en brengen die daer weêr in, ghelijck steenen, die tot brugghen ghemaeckt worden. Indien een beest, eer men dese breuck siet, in de diepe duysternis in het water viel, soo wordt dat terstondt, door een ghewoone geswintheydt van de reysigher, met touwen en dunne houten, die sy by sich draghen, uytghetrocken. Maer indien de menschen in 't ys vallen, gelijck dickwijls ghebeurt, soo volghen sy, daer uytgetrocken zijnde, met groote blyschap de genen, die hen geholpen hebben. Sy worden oock niet van schrick bevangen, schoon sy terstont door de teghenwoordighe koude in hun kleederen bevriesen: want sy verkrijgen haest weêr hun voorgaende warmte, vermits sy ghedurighlijck woelen en loopen. d'Inwoonders voeren dan met gemack, in de tyden van d'oorloghen ten ys, voor een ghesette prijs van hun arbeyt, lijftocht, koeghels, bussekruyt, en andere dingen, die tot gebruyck der strijden noodtsakelijck zijn: gelijck in de Somer ghewoonelijck door behulp der schepen in de selve boesem der zee, of van andere wateren, of met de waghenen door de naerstigheydt der waghenaers, of der bootsgesellen ghedaen wordt. Jae dese sleeden,tot een seer groot ghetal vermeerdert, worden gelijck wallen of borstweeringen (ghelijck de wagens in de Deensche oorlogen) teghen de vyanden gestelt; uyt de welcken pylen met booghen, of met geschut tegen de vyandt uytgheschooten worden,
  
  tot dat sy, vrede gemaeckt hebbende, in onderlinge eendacht vertrecken, of, uyt vrees van dat het ys haest sal smelten, in der yl de vlucht kiesen, of, in hun hardtneckigheydt volhardende, ghelijck loot in de felle wateren verdrencken.