text: § 9. Over deze en gene schriften, tot de voordracht betrekkelijk.
  Verschillende schrijvers hebben dan ook over de studie der Mondelijke Voordracht geschreven, en regelen daarvoor op het papier gebracht. Van de Grieken intusschen is over dit onderwerp weinig of niets tot ons gekomen, maar bij de Romeinen heeft cicero in zijne rhetorische werken eenige voortreffelijke wenken er over gegeven. Het uitvoerigst evenwel onder de latijnsche schrijvers handelt quinctilianus er over, en wel in een deel van het elfde boek van zijn geschrift, Institutiones Oratoriae of Welsprekendheidslessen getiteld, een der uitmuntendste voortbrengselen, wat de gansche zoo Innerlijke als Uiterlijke Welsprekendheid betreft, uit geheel de Oudheid. Men moet er echter niet bij uit het oog verliezen, dat quinctilianus vooral de krachtige, allen poëtischen tooi schuwende Mondelijke Voordracht van den staats- en balieredenaar bedoelde, en zich naar de zeden en gebruiken van zijn tijd en landaard schikte. Zoo maakt hij dus, wat dit laatste punt betreft, wel eens van gebaren en wat dies meer zij gewag, die bij ons vreemd zouden schijnen. - In later tijd treft men bij Franschen, Engelschen en Duitschers menig geschrift aan, dat over de mondelinge voordracht, of over deze of gene harer soorten handelt. Bij de Franschen b.v. de werken van een conrard
  (of hoe hij anders heeten moge), du broca, larive, roosmalen, duquesnois, enz., bij de Engelschen die van een sheridan, walker, blair, enz. Bij de Hoogduitschers de schriften van engel, ewald, francke, schilling, kerndörfer, agnese schebest, benedix, enz. Bij ons hetgeen door francius, vossius, clarisse, bogaers, schrant, kneppelhout, enz. geschreven is. Tot een Handboek, dat over de kunstmatige Mondelijke Voordracht, in haar geheelen omvang en al hare soorten, noch te uitvoerig, noch te beknopt handelt, en vooral ook door voorbeelden niet te karig wordt opgehelderd, moge dit geschrift blijven strekken.