text: Het eerste deel.
  Eerste Uitkomst.
  Oude Tobias. Jonge Tobias.
  
  J. Tob.
  IS 't moog'lyk Vader, sluit den hemel dan 't meedoogen!
  Dat hy zo lang mag zien dit deksel op uw oogen:
  't Geen zelfs de snootste hier op aarden wel geniet
  Is Vader als ontvreemd.
  O. Tob.
  O Jongeling, gy siet
  Door d'oogen uwer jeugd; hoe kan de jonge jaren
  't Beloop des werelts of Gods wil zig evenaaren,
  Kunt gy Godts wysheid zelfs doordringen, sijn besluit,
  En waerom hier den mens zyn voorspoet wert gestuit
  Door rampen zonder tal: zo spreekt, en toont eerst reeden;
  Waerom de deugd hier meer als d'ondeugd wert bestreeden.
  J. Tob.
  Wie derft een Souverein beschuldigen zyn bestier,
  Zyn wil is ons een wet: sou 't schepsel derven hier
  Zyn Schepper na de reen van straf of zegen vragen?
  Ik acht des menschen pligt bestaat ook in't verdragen.
  O. Tob.
  Myn Zoon, gy antwoort wel; maar op myn voorstel niet,
  De oorsaak van de smert en 't moeijelyk verdriet,
  Dat veel de deugd bestryd, schijnt voor uw oog verborgen,
  Gy denkt ook ligt dat God 't zyne draagt geen sorge.
  
  De Vroome wert hier steeds gekaatst gelyk een bal,
  En d'ondeug derft de troon, daar 't dertele geval
  Hem toejuigd met een kroon van half verslenste bloemen,
  Die flux verdwijnen, en niet waardig om te noemen.
  Myn Zoon, ziet op het goed dat roest noch mot verderft,
  Dat onverganklyk is; en eeuwig werd be-erft;
  Want Gods regtvaerdigheid laat hier de goddeloosen
  Genietten tot zyn deel 't onrustig lieflyk koosen
  Des werelds, voor een tyd, maar als de dood komt, is
  Haar einde d'afgrond, van een dikke duisternis:
  Daar wy, een korte tyd gelouterd in ellende,
  De deur van Gods genaad zig opend, om te enden
  Een ligtverloope nacht, geeft hy een schoone dag,
  Heeft dan, die lyd, geen troost, die't eeuwig hoopen mag.
  J. Tob.
  Een teegenwoordig kwaat valt moeilyk om te dragen,
  O. Tob.
  Myn kint, gedenkt dat God geduld zeer moet behaagen.
  Ik ben hier arm, 't is waar, maar rijk weer in 't gemoed,
  De ramp na 't lichaam, God inwendig weer versoet.
  J. Tob.
  Out, blint en arm, 't valt zwaar.
  O. Tob.
  Nog zwaarder sijn myn sonden,
  Om niet heeft 's hemels-regt noyt ketens aangebonden.
  J. Tob.
  Moet Vaders deugd dan ook mee leiden Gods dienstplicht,
  De dienst aan weeuw' en wees soo vlytig hier verrigt,
  Wat aangenaamheyt geeft aan u dees groene lommer
  Dit geurig veld-tapyt, 't is immers niet dan kommer
  En hertzeer, nu gy blint niet sien kunt, ook uw tret
  Is los, gy struykelt ligt waer gy uw voeten set;
  VVant dagligt schijnt uw nagt.
  O. Tob.
  't Is dag in myn gedagten,
  Hoe soetlyk dit geheug wel eer myn oog toelagte
  Dunkt my nu nog te zien; d'inbeelding overwind
  De zaak, wyl mijn gedagt nu onverstrooit bevind,
  Door 't derven van 't gezigt. Maar Zoon, ik ben van 't wandlen
  
  VVat moe, en wens na rust, eer dat we verder handlen
  Van 't geen ons is geschied.
  J. Tob.
  Rust Vader, op dees bank
  Hier door natuur gevormt, en om den tyd niet lank
  Te vallen is 't bekwaam; 't verhaal van Vaders leven
  Is lang aen my belooft, maar nog niet eens gegeven.
  O. Tob.
  Ach zo! dat rust. Maar Zoon, gy krabt myn wonden op;
  'tHerdenken geeft opnieuw myn smert, ik heb de top
  Van 't ongeluk bereikt, hoewel verscheide malen
  Een weinig dwerrel-luk my d'adem dee herhalen:
  't Is zestigmaal verjaart, en ses, dat Tobyeel
  Naast God my 't leven gaf: den vroomen Ananeel,
  Zyn Vader, was de Zoon van Aduy, die gesprooten
  Van Gaba'ls Asa'l zaat, die telden uit de looten
  Van Neftaly geteelt; myn Vader trof de dood
  In 't bloeien van zyn jeugd; des Aardryx naare schoot
  Omvat het koude lyk, dies bleef ik in de hoede
  Zyns moeders Debora, wiens deugd myn kintsheid voede
  Met onverderflyk stof, en spys die nooit verteert.
  Die d'eer van Isra'ls God, en zyn geboden leert:
  Geen feest-dag ging voorby, of'k bragt in 't huis des Heeren,
  Op 't Goddelyk altaar, met yver, d'eerste scheere
  Van 't sagtgewolde Vee. De vrugtbare aarden schoot
  Bragt noit geen vruchten voort, of d'eersteling genoot
  Het heilig Altaar Gods, daar booven ging mijn tiende
  Aan Levi, Aarons zaat, die binnen Salem diende,
  De Godsdienst was mijn doel, ik reisde meenigmaal
  Ook na Jeruzalem; dewijl den Afgod Baal
  In bossen wierd gevierd: Neftaly liet den waaren
  En leevendigen God, en bouwde Baals Altaaren
  Op alle hoogten op; men danste om 't koop'ren beeld,
  Met trommlen en gejuich, tot dat het Godverveeld'
  Dit langer aan te zien, dus raakt zijn toorn aan 't branden,
  
  Een Heyr van Assiriers kwam onverziens aanranden
  Den aanhang van God Baal, na lange tegenstand
  En drie jaar bloed gestort, wiert eindlijk overmand
  Ja tot een roof vervoerd: en gy waart naau gebooren,
  Of uw onnozelheid werd slaverny beschooren;
  Van 't Heidens dwinglandy, doen Assers zeegenpraal
  Ons Ninive liet zien, trad Isr'el t'eenemaal
  Tot de verboode spijs: maar ik ontsag den Heere;
  Al wat Gods wet verbied ik uit mijn huis dee weere,
  Niet onreins dee mijn ziel bezoetlen, het gemoed
  Bleef rein van weetend kwaat. God, die de herten doet
  Heen wenden waar hy wil, en neigtze als de beeken,
  Bewoogden grooten Vorst my in het hof te steeken;
  Dies werd een slaaf een heer, een arme Isr'elijt,
  Door gunst een hoveling, tot d'inkoop ingewijt.
  Ik kweet mijn dienst getrouw, en reisde veel na Meden,
  Daar ik aan Gabaël, mijn waarde vriend besteeden,
  En in bewaaring gaf de som van tien talent,
  Dien ik nooit weder zag, door dien 't geluk zig wend
  En keerd my weer de nek; en Asser komt te sterven
  En laat de Prins, zijn zoon, het Rijk, en Kroon beërven,
  Dit baard verandering; soo dra Sennacherib
  De gulde Troon betrad, was hy het vliegend schip
  Een klip van ongeluk voor ons: hy dee beletten,
  Dat ik geen voeten dorst in Meden ooit meer zetten,
  Onbillikheid, geweld, en ongestaadigheid
  Vervoerd den Schepter-Heer de dolle gramschap zweyt
  Des Konings standaerd om! Dit koste tal van koppen,
  Den armen Isr'elijt moest hier de Moordlust stoppen,
  En sneuvlen door het zwaert, als ik mijn broeder zag
  Moordadiglijk vermoord, die op een misthoop lag
  Gelyk een dooden hond liet ik hem voort begraven,
  En bragt het doode lijk tot rust, maar eindlijk, gaven
  Een onbezonnen hoop my voor den Koning aan,
  't Berigt van al mijn werk, doen was 't met my gedaan,
  Ik koos terstond de vlugt, verliet mijn eigen wooning;
  
  Want ik had doen geen Vriend die voor my zogt verschooning:
  Daar op zo volgde voort de plondring van mijn goet,
  Vervreemt van Egtgenoot en Zoon, als balling, doet
  Zijn haat my zwerven heen; dog 't duurde weinig dagen,
  Of deze wreeden Vorst wierd zielloos weggedragen:
  Twee Zoons, uit puure zugt tot heerschen, hebben voort
  Haar Vader, voor God Baal neerbuigende, vermoort.
  J. Tob.
  O hemel! saagd gy dit? een kind zijn Vader dooden,
  En viel de bliksem niet! ontzien zy niet haar Goden?
  O. Tob.
  De Koningen haar wil zijn wetten overtuigd:
  Men oyt, een vorst, de God daar hy zijn knien voor buigd
  Is zelfs niet als een beeld: maar 't heldere oog des Heeren,
  Dat alles ziet, verschrikt de moorders, datse keeren
  Verbaast na 't hol gebergt, der hoogt van Ararat,
  Zijn zoon Prins Achirdoon, die 's Vaders troon betrad
  En voerd den schepter, kwam ook zagter te regeeren,
  't Vervallen Jodendom verkoos hy tot Raadsheeren
  Van de voornaamsten uit: Mijn Broeders zoon bezint
  De jongste Vorst zo zeer, dat hy hem 't hoog bewint
  Van 't Hof in handen gaf, zo hoog dat hy de twede
  Naast Koninglijke macht, wiens gunst hem vryigheede
  Dee neemen, om genaa te smeeken, dat ik weer
  Mogt komen in 't bezit van 't huisgezin, in eer.
  Hy kreeg terstond zijn bee; ik kwam my weer vertoonen
  Tot Ninive, en ging zoo weer mijn huis bewoonen.
  J. Tob.
  Ik was doen noch zo jong, dat al die rampen aen
  My weinig kwelling gaf... Maar wie komt ginder gaan,
  't Schijnt Moeder wel: wat zorg mag haar dus herwaart drijven?
  An.
  Vind ik u hier mijn lief? wat gaat gy lang uitblijven
  Alleen met Tobias, dus eenzaam? u mogt iet
  Ontmoeten tot uw schaa.
  J. Tob.
  Meent moeder, dat ik niet
  
  Mijn Vader hoeden kan: 'k heb oogen, voeten, handen.
  An.
  Gy zijt noch jong, mijn kint; of imand u aanranden
  Uw handen zijn te zwak; al liept gy snel, wat raat
  Met Vader? hy is blint, en stootvoet waar hy gaat.
  Gy koost het haazepad, maar Vaader stond verleegen.
  J. Tob.
  Ey Moeder weest gerust; 't zyn immers vrye weegen
  Zoo naa aan Ninive.
  An.
  't Is waar; maar 't daglicht daalt.
  Vergist uw tijd maar niet.
  J. Tob.
  Mijn Vader, die verhaalt
  Zijn rampen, en ook ons; dit doet my naarstig luistren.
  An.
  Daar meede zal de dag voorzeeker u ontduistren
  Door uw nieuwsgierigheid. Ik moet mijn wolgespin
  Nog brengen, als gy weet; en wijl nu niemand in
  Ons huis is, zo zoekt doch uw weg wat ras te spoeien.
  Ik ga dan heen, vaart wel.
  O. Tob.
  Ik zou my zelfs vermoeien,
  Als ik terstond zou gaan.
  I. Tob.
  Als 't Vader niet verdriet
  Begint hy weer zijn reên daar hy 't te vooren liet;
  My heugt noch eenigzins, hoe Moeders rouwgewaden
  Omringden 't teed're lijf, en al haar pronkcieraden
  Ging wisslen voor een zak: 't gezigt dat eertijds scheen
  Zoo helder en vol glans, stond dof door al 't geween;
  Geen straalend daglicht dreef de traanen uit haar oogen,
  Noch sluimerende nacht, die met haar vlies omtoogen,
  Tot aan uw wederkomst.
  O. Tob.
  Zy was geheel ontbloot,
  Als in een oogenblik, van goed en bedgenoot.
  Ik zwerfde gins en weer, onzeker waar mijn daagen
  Zou enden; tot mijn Vrouw, door haar weemoedig klagen,
  Door Achiachar mijn neef mijn wederkomst verkreeg.
  I. Tob.
  't Gedenkt my noch zeer wel, hoe Moeder neederzeeg
  
  In onmagt doen ze u zag, niet magtig om te draagen
  Zoo onverwagte vreugt.
  O. Tob.
  't Verwellekom der maagen
  En vrienden wert volend: ik nam mijn huysbestier
  Weer aan gelijk voorheen, benevens d'oude swier
  Van leeven, van het geen my God doen had gegeeven,
  Bleef ik mildadig om den armen te doen leeven.
  Op 't Pingster-feest veel spijs my toebereid, beval
  Ik u draa heen te gaan en soeken overal
  Naa arme broederen, die God doen nog gedagte,
  Dat gy dat kleyn getal zou 't segge dat ik wagte
  Naa haar met middagmaal; gy gingt, maar keerde weer,
  En bragt my bootschap hoe een broeder lag ter neer
  Op 't midden van de markt de hartaar afgebrooken;
  Ik stond voort ylings op, en bracht de doodgestooken,
  Aanstonds zoo in een huys, en wies my, eer ik zat,
  Ter tafel, daar ik doen mijn spijs met droefheyd at.
  Ik weenden als ik dacht, hoe ons wierd voorgedraagen,
  Wel eer door 't Godlijk Woord van Amos, die zijn klaagen
  Uitsprak aan Israël, de dag die staat gereed,
  Dat vreugt in treurgeschrey, uw feestendag in leed
  Geheel verandren zal. De Zon was naeu verdweenen,
  De duystere avondstond viel neder, ik gink heene
  En groef de aarde uit, en liet het lijk in 't graf.
  De menschen zagen het, bespotten my, zijn straf,
  Sprak men, was te gering, was hy ook niet gevlooden
  Om deze zaak, en ziet, hy graaft al weeder dooden,
  Ik sweeg en gink voort weg, maar bleef doen aan de muur
  Om dat ik onreyn was, tot aan het morgen uur,
  En zoo 'k lag op mijn rug, steroogde naa om hooge,
  Het schoone dagligt straalde al schittrend in mijn oogen,
  Zoo voel ik onverwagt, dat ik noyt had gegist,
  Dat Mussen d'oude muur besaten, heete mist
  Dee druypen in mijn oog, waar door ik moest verliesen
  Mijn helder ooge-licht, 't wierd my bedekt met vliesen
  
  Gy weet geen menschen hulp, noch aerdse handeling
  Heeft my gered, door konst of medicijn ontfing
  Ik 't minste scheemring niet, maar ben dus blind gebleeven;
  En wat de rest belangd, ons ongelukkig leeven
  Is u ook wel bekend.
  I. Tob.
  Niet meer dan al te veel;
  Hoe ongelijk is 't lot van d'een of d'anders deel?
  Men ziet het weeldrig Hof vol dertle Hovelingen
  Als wentlen in 't geluk; daar teegen, die 't bespringen
  Van 't dwers geval beproefd, 't werd zelden ingetoomd,
  Als dat smert en verdriet het doelwit overstroomd:
  Daar rijkdom weelden erfd, uit heugelijk verblijden;
  Vind armoed anders niet, als droef en treurig lijden.
  O. To.
  Dan laat men d'aardse steun, en hoopt alleen op God,
  't Bouvallig dat verdwijnt, en 't zeeker blijft ons lot.
  Laat werelds dwers geval vry spuwen al zijn plaagen:
  Men denkt dan, God heeft reen; misdaaden moeten dragen
  De straffe die haar hoort, want anders, d'heel natuur
  Die tegens 't lijden strijd, bezweek; en 't leevens uur
  Wierd lichtelijk verkort. Al zijn wy neergeslaagen,
  Dat zelfs mijn waarde Vrouw geparst is zorg te draagen
  Door arbeit voor haar huis, wy lijden 't met gedult,
  't Is hier een korten tijd te zuklen voor zijn schult.
  Het leven van den mens zijn schaduws, want haar daagen
  Verdwijnen in de lucht: gelijk gy uw behaagen
  Vind in een schoone bloem, die heeden heerlijk staat
  En pronkt op 't groene gras, en morgen weer vergaat,
  Zoo sluipt dit leeven heen.
  I. Tob.
  Van deze stof te spreeken,
  Zou 't Vader nergens meer als aan de tijd ontbreeken,
  Ook is 't niet raadzaam hier te blijven; want de nacht
  Diend ons niet, en zou ligt wel komen eer men 't dacht,
  Dies sal 't ons veiligst zijn dat wy aenstonds vertrekken,
  
  Eer dat de duisternis het aardrijk komt bedekken,
  Wijl wy hier eenig zijn: als 't Vader dan belieft
  Zoo houd hy my maar vast, op dat geen val hem griefd.
  
  binnen.