text: Beschrijvingh van de Noordkaep.
  
  DE Noordkaep, in 't Latijn Oceanus Hyperborius, of Mare Septentrionale ghenoemt, begint (ghelijck men ghemeenlijck acht) van Yslandt af, en, sich tusschen Biarmien en der Pigmeen landt, of Nova Sembla uytstreckende, wordt Mare Glaciale, of Ys-zee, en Mare Petzorcke, en in een inham de Witte Zee geheeten, en loopt deur d'enghte van de Weygats tot in de Scythische Zee.
  Dese Noord-zee bespoelt de Landen van Finmarcken, Schrick-Finlandt, Laplandt, en Biarmien, tot aen de Sinum Oranicum, Golfo de Mesena, of Mare Album, dat is de Witte Zee, daer S. Nicolaus en Soloufki gheleghen zijn. Hier scheydt Europa en Asia sich van malkander, met een rechte streeck van de Springhbron van 't water Tanaïs, tot in de zee Petzorcke.
  Aen d'oever van Laplandt en Biarmien leggen eenighe Eylanden, die, ghelijck vestinghen, de strandt beset houden, tot aen de Witte Zee. Onder dese Eylanden zijn Trompsont, Surroy, Inget, Helmsey, Warhuys, Kilduyn, Stappen en de Noordkaep.
  Men sou vergeefs klaer bericht van dese plaetsen uyt d'oude Schryvers soecken, dewijl 't geen, 't welck in onse tijden van d'Enghelsche en Nederlandtsche Schippers daer ontdeckt, en in 't licht ghebraght is, by hen onbekent heeft gheweest. Het sal echter niet onaengenaem zijn, dat wy uyt Iovius, een welspreeckend Schryver, 't gheen, 't welck eenighsins tot dese teghenwoordighe Kaerten dienstigh is, te voorschijn brenghen. Hy schrijft dan in sijn Boeck van 't Moskovische Ghesantschap aldus.
  De Lappen, een boven mate plomp en beestachtigh volck, dat wantrouwigh is, en van alle vreemdigheydt vlieden, die sy sien, woonen aen d'uytterste oever
  
  
  
  van de hooghe zee, daer de groote Koninckrijcken van Noorweghen en Sweden met een enghe hals aen 't vaste aerdrijck hanghen. Sy hebben gheen kennis van vruchten, van Kooren, of van goedt weer. Sy geneeren sich alleenlijck met schieten en jagen, en kleeden sich met de vellen der wilde beesten. Hun slaepkamers zijn hoolen, vol van dor loof, of holle boomen, die van ouderdom, of met vuur uytgheholt zijn. Eenighen van hen visschen in de zee, daer men veel visschen vanght, met groot gheluck, maer met weynigh vernuft. Sy droghen dese visschen, en bewaren die tot hun vrucht. Sy zijn kleyn van lichaem, met ghedronghe platte aenghesichten, maer gheswindt en snel van voeten. De Moskoviters, hun geburen, weten noch niet met hen te leven: want indien sy hen met weynigh volck aentasten, soo bedryven sy een groote ontsinnigheydt; en indien sy met een groot heyr teghen dit arm en ellendigh volck aenkomen, soo lijden sy schade en verlies, en doen niet seer eerlijck. De Lappen vermanghelen de voeder der witte Harmynen teghen alderhande Waren. Sy sien en spreecken de Kooplieden niet, maer sy maecken een verghelijkingh der Waren, en van 't voeder, en sy laten de beyde hoopen leggen, en handelen op goet gheloof met de geenen die afwesigh zijn. Eenighe gheloofwaerdighe ghetuyghen hebben oock gheseght dat men aen de gheene zyde der Lappen in een Landt, teghen het Noord Noord-west gheleghen, Pigmeen vindt, die in eeuwighe duysternis woonen, en hun volkome grootheydt bereyckt hebbende, niet grooter als onse kinderen van tien jaren zijn. Dit is een vervarelijck en vreesselijck volck, dat al knarsende spreeckt. Sy zijn oock d'Apen en Simmen heel ghelijck, vermits sy in grootheydt van andere lieden verschillen. Aen de Noord-zyde zuhb veel volcken, die onder de ghehoorsaemheydt der Moskoviters leven, en sich by nae drie maenden reysens, en tot aen de Scythische Zee uytstrecken.
  Calmagora is het naeste landt van Moskovien, enrijck van vruchten, en daer vloeyt het grootste water, dat in alle Noordelijcke Landen is, Dividna ghenoemt, 't welck van een ander kleyn water, dat in de Balthische Zee vloeyt, sijn naem ghekregen heeft. Dit water wordt somtijdts groot, en verspreyt sich over al de velden, die door dese middel teghen de koude van de lucht, en der winden ghemest worden. Dit water, van de sneeu en regen aenghewassen, valt deur sommighe onbekende landen in de zee, soo wonderlijck, dat men in een daghreys, als men te scheep roeyt, niet daer over komen kan. Maer als het water weêr valt, soo blyven daer boven maten veel vruchtbare eylanden; want als men niets anders dan het zaet in d'aerde werpt, soo wast het sonder eenigh ackeren en ploeghen, en dit soo gheswindelijck, als of het voor 't overloopen van 't water vreesde. Het zaet gaet op, wast, en geeft volle ayren. Het water Juga vliedt in Dividna; en ter plaets, daer dese twee vloeden te samen vlieten, is een heerlijcke en vermaerde koopstadt, Ustinga ghenoemt, die over ses hondert mylen van Moskou af-leght.
  Daer zijn noch meer andere volcken, die den Moskoviters schattingh betalen, schoon sy gheen volkome kennis van hen hebben, vermits niemandt van hen noch aen de hooghe zee ghekomen is. Maer sy zijn alleenlijck door eenige Kooplieden bekent gheworden; 't welck misschien noch niet heel seker en gewis is. Doch dit is altijdt seker, dat Dividna veel wateren met sich treckt, en naer 't Noorden loopt, en dat oock de zee daer seer breedt is, jae soo, dat men van daer naer Cathay kan varen, als men altijdt langhs d'oever op de rechte handt blijft. Want dien van Cathay, aen 't uytterste der Oostersche Landen gelegen, leggen op ghelijcke hooghte als Thracien, en is den Portugesen in Indien bekent gheworden, toen sy lestmael deur 't Landtschap der Syners tot Malacha toe, en tot de gulde Chersonesus ghevaren zijn, om Speceryen daer te koopen, en tot hun koopmanschap Zabelen meê ghenomen hadden: daer uyt men welklarelijck kan mercken, dat Cathay niet verre van de Scylische oever der zee gheleghen is. Dus verre Paulus Iovius, welckers redenen tot verklaringh van dese Noordsche Landen dienen, en oock om aen te wijsen wat hoop dat men in sijn tijdt van de Noordsche deurgangh naer China of Cathay gehadt heeft.
  De Noordkaep leght op 71. graden, en 30. minuten.
  d'Eylanden van Solofky leggen op 64. graden, 55. minuten.
  S. Nicolaus leght op 64. graden, 40. minute.