text: Cap. IX. Van de nuttigheydt van dit beest.
  DEse beesten, tam ghemaeckt zijnde, gheven, gelijck het ander groote vee, veel nuttigheyt en voordeel aen hun meesters, te weten in melck, vellen, zenuwen, ghebeente, 't hoorn van hun voeten, de hoornen aen hun hooft, hayr, en aen hun vleesch, dat lecker om t'eten is. Eenighe inwoonders van die Landen hebben tien, vijftien, dertigh, seventigh, hondert, drie hondert, of vijf hondert van soodanighe beesten, die onder de toesicht der Harderen naer de weyden geleydt, en weêrgeleydt, en, uyt oorsaeck van de Bergh-wolven, die daer graselen gaen, en wreeder dan d'anderen zijn, in de stallen besloten worden. Dese beesten, in andere Landen ghebraght, en voornamelijck in de genen, die over zee gelegen zijn, konnen niet langh leven, uyt oorsaeck van de veranderingh des luchts, en der aerde, en om d'onghewoone spijs, soo sy niet van een Harder, die sy gewendt zijn, gevoedt worden: ghelijck men beschreven vindt dat de deurluchtighste Vorst, Steno Stur de Jonghe aen Frederick, Hertogh van Holsteyn, ses van dese beesten gesonden, en twee, man en vrouw, gehuwde lieden, Laplanders zijnde, tot bewaerders daer by ghevoeght heeft. Desen, soo wel de menschen als de beesten, uyt hun geboorte landt gevoert, en onder 't ghebiedt van anderen gebraght, van hun besondere besorgingh berooft, bleven niet langh in 't leven, om dat de ghewoone rust, en de ghewende middel van leven hen benomen was. Desghelijcks wierden oock, omtrent in 't jaer ons Heeren vijftien hondert drie- en dertigh, van Gustavus, Koningh van Sweden, aen eenige deurluchtighe Hee-
  
  ren van Pruyssen tien diergelijcke Rangiferen, vijf mannetjes en vijf wijfjes, ghesonden, soo tot d'aenschouwingh, als tot voort-teelingh, die men in de bosschen liet loopen, en vryheydt gaf. Maer men heeft sedert niet bevonden of de veranderingh van plaets tot voortbrengingh van gheslacht ghedient heeft.