text: § 67. Vervolg en slot van het voorgaande.
  Zullen wij hier over nog meer gesteldheden, gewaarwordingen, aandoeningen, hartstochten, gemoedsbewegingen, enz. spreken, en nagaan, hoe de Voordracht zijn moet, om met elke daarvan juist overeen te stemmen? Zullen wij bijv. melding maken van den harden, als van zich afstootenden toon, dien afkeer en afgrijzen; van den fleemenden, slependen, temerigen, kwezelenden, dien de huichelarij; van den half stamelenden, dien de aarzeling, verlegenheid en bedeesdheid; van den blijden, dien de zegening en gelukwensching; van den ernstigen, dien de overpeinzing; van den vurigen, dien de geestdrift; van den dringenden, klemmenden, met gevouwen handen gepaarden, dien de smeeking; van den vinnigen, snauwenden, seheldenden, dien, bij opgestoken en schuddenden vinger, de bedreiging, en wat niet al meer vorderen? Doch elke dier tonen, en der daaraan verbonden gebaren, laat zich uit het vroeger gezegde genoegzaam opmaken; alleen zij hier daarom nog aangestipt, dat in een kort bestek van woorden, ja, in een éénig woord, zich soms tal van zielstoestanden en zielsbewegingen te gelijker tijd, of ten minste met eene zeer spoedige afwisseling, weêrspiegelen kunnen, zoodat men op eens veel en velerlei in de Voordracht uit te drukken heeft. Dit verlieze men niet uit het oog, en doe zoo mogelijk die ondereen gemengelde kleuren in de Mondelijke Voordracht uitkomen. Hoeveel gewaarwordingen van vreugde, van verwondering, van ontroering, van schrik, van teederheid, van liefde, enz. bevat bijv. niet maria magdalena's enkele uitroep: Rabboeni! als zij, naar de voorstelling in 't vierde Evangelie, den verrezen Heiland voor het eerst weêr aanschouwt.
  
  Over al wat het spel der gelaatstrekken, in hun verband met de uitdrukking der verschillende gemoedsstemmingen en hartstochtelijke aandoeningen betreft, verzuime men niet de doeltreffende studie te vergelijken, er in het Wissenschaftliches System der Mimik und Physiognomik von Dr. Theod. Piderit (mit 94 photolith. Abbildungen, Detmold, 1867) aan gewijd.