text: § 4. Doel en nut der Uiterlijke Welsprekendheid.
  Het doel der Uiterlijke Voordracht is dus, door hare overeenstemming met de Innerlijke Welsprekendheid, het wit van alle Welsprekendheid en Poëzy in het algemeen te helpen bevorderen, dat is: te helpen toonen en overtuigen, roeren en streelen, hetzij nu meer de eerste en tweede, hetzij de derde of vierde werking in gegeven omstandigheden de hoofdzaak is. Haar nut valt hierbij van zelf in het oog. Zij is het voertuig toch, waardoor, met behulp van stem en gebaren, onze
  in woorden uitgedrukte gedachten eerst recht nauwkeurig in de ziel van anderen worden overgebracht. Zij geeft aan iederen zin, aan iedere zinsnede, aan ieder woord hun wezenlijke waarde. Zij verlevendigt den spreker; zij boeit de aandacht der hoorders; zij doet de kracht en zoetvloeyendheid eener taal volkomen ontwaren, en werkt tot hare beschaving mede. Zij brengt daarbij dat gevoel van behagen te weeg, dat alles wat schoon is in de ziel pleegt te verwekkenZie het daaromtrent opgemerkte in de Aesthetika (Deventer, A. ter Gunne), 2e dr., I. bl. 130: ‘uit de sfeer van het schoon is alle strijd geweerd of wordt er in heilzame samenstemming ontbonden; tot een harmonisch geheel werken er alle deelen samen, en de mensch, die dat aanschouwt, voelt zich op zijne beurt daardoor getroffen en verrukt. De gelukkige samenstemming, eerst slechts in het schoone kunstgewrocht door hem aanschouwd, plant zich in zijn eigen boezem over’, enz.. Inzonderheid ook krijgt de poëzy door haar eerst recht bezieling en leven. Niet grooter is het onderscheid tusschen een goed of slecht gespeeld muziekstuk, dan tusschen een goed of slecht voorgedragen gedicht. Vandaar de ongeloofelijk hooge prijs, waarop de Ouden de Mondelijke Voordracht bij den redenaar stelden; vandaar de uitbundige, ja, somtijds ons schier buitensporig dunkende loftuitingen, waarmede zij haar overladen hebben.
  
  Aanmerkingen en Uitbreidingen.
  1. Triton de toutoon (zegt aristoteles in het begin van het derde boek zijner Rhetorika) ho dunamin men echei megistèn.... ta peri tèn hupokrisin esti, d.i.: het derde van deze, en dat de grootste kracht bezit, is de Mondelijke Voordracht. Wat verder zegt hij, dat men door haar schier den eerprijs in den kampstrijd wegdraagt.
  2. Actio, inquam (lezen wij bij cicero, de Orat. III. 56), in dicendo una dominatur. Sine hac summus Orator esse in numero nullo potest, hac instructus summos saepe superare. Huic primas dedisse Demosthenes dicitur landes, cum rogaretur, quid in dicendo esset primum, huic secundas, huic tertias.
  3. Equidem (zijn de woorden van quinctilianus, Inst. Orat., Lib. XI, C. 3) vel mediocrem orationem, commendatam viribus Actionis, affirmaverim plus habituram esse momenti, quam optimam, eadem illa destitutam.