text: Hartenheer.
  MR. Law, heerschappy gevoerd hebbende over de Harten der doorgaans onhartige Franse, ziet men het gordyn, opschuiven, waar achter verborgen was, en hier ontdekt word de quasi-goudmyngraavery, verbeeld door bergwerkersaan een hooge rots, op welks top een Steenbok, beduid trotse hovaardy en stoutmoedigheid, tot hachlyker ondernemingen, die op stank uitkome, Law vertreed zyn Lauwerkrans van glori, houd in de slinker hant een wintmolen, die stil staat, betekend de slinkse windactiehandel, die nu mede stil staat, en zyn rol uitgespeeld heeft; tot euvels en hartvanging hartzeer van
  Harten Vrouw. Vrouw (zacht wat!) Mevrouw Law ontrollende een papiere Actie-ketel, zinspeelende op de Alchimistery, of Goudstookers, die doorgaans een stuiver kosten doen, om een duit te winnen; waaghalsen, ontdekkers van nieuwe Landen, hier mee vergeleeken: dit ziet meer op de dwaase Actionisten, als op Law, die dezelve, als een valse speelder, de oogen verblind, en hunne herssenen, om zo te spreeken, overgehaald heeft in de ketel der dwaasheid, hard aangestookt door 't vuur der blinde, en meer heete, als Lawe begeerlykheid. Dit word hartelyk bekrachtigd, door (Harte Knecht)
  Harten Knecht of Boef. Steekt, meteen pook, tegen een hart aan, dat daar niet in kan dringen; als quansuis hard en voor alle scherp onquetsbaar; gelykenis genomen van zulke, die verdichten, zich door konst te konnen hard maaken; zinspeeld alhier op de hardnekkige, en onverzettelyke Actie-drift, als onquetsbaar door redelyke overtuigingen, en, zonder onderscheid, goed of quaad onderneemende; hy spreekt van de hoogste troef in 't spel, daar 't al zwicht voor de boef, is 't also genaamd Scharwenselen Gravias-spel enz: maar past kluchtig op 't oneigentlyk spel van oneerlyke boevestukken, daar eerlyke voorzwichten, en waar door de vruchten van haar trouw behartigde vlyt vereideld worden; dit word nader aangedrongen door een man, die een kind schynt geworden te zyn in (Harte Tien,)
  Harten Tien. Blaasende een waterbel, die hier op nul uitkomt, en eindelyk in de lucht verdwynt: hy zegt nul ik hou een; de nul ontrold hem quansuis van 't papier, daar de een op blyft, zo heeft hy maar een tiende part van zyn gewaagd geld behouwen: dit zinnebeeld past ook op zulke Actionisten, die in commissie voor andere, in geval van winst, zulks voor haar houden, en nul of niet, aan haar meesters overleeveren, of ook op andere, die te veel voor haar by slot van rekening behouden; eindlyk op ontrouwe Directeurs, die loos en duister allarm maaken, gelyk (Harte 9.)
  Harten Negen. De boeve-kloktrekker, ten negen uuren 's avonds met al zyn mede-boeven, schachers, beginnende, en schofts gewys, byna drie schoft aanhoudende, de lyn, (alhier het boeve kloktouw genaamd) door haar geweldig dryven of dwingen aan stukken trekken: de Actien hangen aan het klokzeel, die ze evenwel daar aan niet wilden gehangen hebben. Hy valt op zyn gat, dit zegt men van handelingen die ten verderf of te niet loopen. 't Meeste Actie-werk spreek van breuk, dat is bankrot, groot gat, is diergelyke, of zwaare schulden te maaken, voor eerst onbetaalbaar, ten waare zy aantroffen iemand als (Harte 8.)
  Harten Acht. Een Scharcher, of Snees, daarom alhier op zyn Sinees gekleed, met ravensklaawen na zich haalende acht ten honderd, op beleening van papiere soldertjes (verstâ Actien) dubbele interest, waar door de Vos of loosaard, met valse belofte, zyn geldkist verkracht; door krachtige eedzweeringen van eerlyk te voldoen; dus volgens't oude zeggen, zo een loosaard heeft geen nood, die een gierigaard aantreft; zyn aap gooit acht, met dobbelsteenen; dat is, hy vlyt zig door zyn verkeerde beeftachtige gaauwheid, dat het lot hem zulks toeleid; doch zyn gissing maakt missing: wie zou denken, zegt hy, dat men scha zou leiden aan Zuid Zee-Acties tegen 400 te beleenen, als ze 1000 waard zyn? lugtschermery! ontrent gelyk (Harte 7.)
  Harten Zeven. De Starnar in zyn Aaperok tussen 8 en 6, zyn twee confraters aapen, ziet by klaaren dag na de Zevenstar, om die te schieten; maar niet treffende en zyn star (als men zegt) verschietende, loopt hy met de star: de Zevenstar (waar in is 't Gestarnte de groote Beer) beduid hem en andere, hoe groote en plompe beeren al getuimeld zyn; ja ook de wagen, die eigentlyk de Zevenstar in 't Noorden uitmaakt, is genoeg te verstaan, op het wagen der Windhandel, by de noorder zon verhuisen doende zodanige, die als hasewinden, op haar loeren, alleen de lucht in de neus gekreegen door 't aanbrengen der brakken of beunhaasen en kakelaars, die luchtschat, of droomrykdom mede voeren, en de eigentlyke haas, dat is haar gewoone goede handel van voordeel verzuimen; te hoog opziende in groote verwaanheid en wat voor haar voeten, of genaakbaar is, daar over struikelende, geen overslag of balans maakende, als (Harte zes)
  Harten Zes. Een gemeen manspersoon, Vettewaarier, Commenyhouder of Drogastery-man, afkomstig van de doorluchtige eerwaarde Vader Jeremias, uit de Servetsteeg; draagt ook zyn servet veur: nu deze quant met zyn onçer in de hand, gelykt wel een man verstand; maakt balans van de kans, weegende en overweegende, wat zwaarder is de Goud-beurs, of de Actie schat, op een miljoen ten
  minsten geschat; volgens Commeny-gewicht, verstâ Actie Compagnie waardy: een aap houd de balans, want alles wierd maar na-geaapt, zo als de schynwyse voor-aapten. Veele, zegt hy, zullen naar 't Aapenland, (Oostindien) de Linie of Lucht-streek passeeren, daar de Batavies-vaarders tweemaal verby moeten, en 'er dikwils een slag van krygen; boven de zelve Linie gaat de Zon (voor die zulks niet weet, ja ook die 't weet en bevind) ten zes uuren op en onder jaar in jaar uit; waar uit men de beste balans kan maaken, hoewel de Oostindise vaart haare zee beploegers zo wynig, als de Acties-narren leerd balanceeren? maar eer haar verstands kas van droogte doet splyten; en haar vyfzinnen alle drie laat houden nochtans overtreffende (Harte vyf)
  Harten Vyf. De man van verstand, te weeten blos, en van vyf zinnen uitverkoft. Hy voerd de vlag met de Griekse A, (het teken van zeker vermaard Gekken-huis) en wyst waar't hem scheeld, dan heeft hy noch eenigzins des zelfs kennis behouden; dat is al een wyze gek, hy draagt de oogen in of aan de hand en kykt door de gaten; nog heeft hy in zyn vyfhoek de Quintessencieder vyf zinnen, als 't oog, de neus, een oor, hand, en de mond, als de uit wendige zinnen tot een uithangbord; schoon in zyn winkel wynig te koop is; die herssenen kan hy niet laaten uitschilderen; want zy zyn van huis, hy heeft ze verkoft, en veel papier geld, en Actie rykdom daar by overgewonnen: en nu aan de grond geraakt, wenscht hy zyn vyf zinnen weerom te roepen; doch ze zyn doof; zo lang hy de spreek horen van geduld mist, en die gevonden hebbende, zal de reeden naar hem luisteren en zyn vyf zinnen weerom roepen, mits hy zich niet aanstelle zo los als 't volgende (Harte vier)
  Harten vier. Geluk kig jongelingetje van Schevelingen; het gelukt u altyd zo niet, als die geluk kige onwerwetse gek, die zyn ring in 't water wierp, welke hy zich halfkwyt achte; en nochtans door een vis ingeslokt, hem in die zelve vis, onverwacht, weer op zyn tafel quam: zo onzeker werpt deze zyn geld inde Zuyd of West Zee-Actie afgrond, en dobbeld tegen twaalf oogen; op hoop dat hy een der beide dobbelsteenen in twee stukken vallende, dertien goojen zal, dit is een staalje, van één onder millioenen, van een verspillende losbol: dit ziet ook op Actionisten, die met geld by de vis (als men zeid) de Actien koften en ontfingen en also vierkant uit de hand weder met maatige winst verkoften; zonder veel omstandige listen: deese waren noch de eerlykste onder de hoop om malkander str.... voor baakelaar te geeven, dat geleek nog naar een goed hart: maar zie nu eens met aandacht op (Harte Drie)
  Harten 3. Een gelukkige Vrek, niet goed rond goed Zeeuws, want hy durft 'er geen glas wyn van neemen, of 't moest met lift gekaapt wesen: hy bezit, of liever hem bezit groote rykdom en hy is altoos zo behoeftig, en gelyk een driehoek geen ronde kring volmaakt, zo is hy noit voldaan, maar zyn begeerte doorsnyd zyn holle darmen, om te herwinnen zo hy iets mogt verlooren hebben, en vergiftigd zyn verstand of deugd, even als de driehoekige, en nooit anders als driekantig verbryzelbaare vergiften, als rottekruit enz:, die het ingewand met haar scherpe puntjes doorgrieven. Deze bol is nooit vol of dronken, ten zy hem voor niet geschonken werd vin donné, dit schynt iets goeds; doch spruit uit quaad, dat wel haast boven komt, in geval van milde schenkagie: maar wat doet hy by 't Actie-spel? gewis om een kykje, en uit winzucht; doch hy word door de vrees zo gepynigd, dat hy, zyn warnars pot begraven houdende, met zyn rechter voet die pot nog meer toedekt, en met aarde aanstuuwd; en zo is zyn waandeugd ook dubbelhartig daar in evenaarende met (Harte twee)
  Harten Twee. De Bubbelhartige, dat is zyn hart op Bubbels of windhandel stellende, is dubbelhartig, en die verdubbeling, tot in het oneindige verdubbeld: hy draagd met zyn rechterhand vuur, koud vuur, dat is doodelyke harstogt (om by de harte te blyven) en aan zyn slinker, een brand emmertje met twee harten, in 't water dryvende; dat beduid dubbelhartigheid: het woord bubbels komt uit Engeland, betekend gelyk men hier zou kunnen letterkaauwen, bobbels, windgezwellen; blaaren hier mede niet ongelyk; also moet menig Actionist die zyn g... gebrand heeft op de blaaren zitten. Het woord bobbels, nooit te vooren hier in zwang te gaan, past eigentlyk op zulke wind of lucht handel, als bedreeven word in zaaken te verkoopen, die men nog niet in eigendom heeft, noch weet, te zullen konnen krygen; zo dubbelhartig, dat men koopt en verkoopt, om de leus en boeve-jagt te maaken; gelyk de quakzalvers, die looze klanten uitzenden, om in schyn haar prullen te koopen, Mundus vult decipi speelende; en ontfangen zo haar eige lok aas: hier na sluiten wy 't eerste quartier met (Harten Aas)
  Harten Aas. Dit is 't mooyste, doch met-een by veele het onverstaanbaarste stukje van de heele kaart, Zinspeeld op zulke, die, als een hengelaar, met een uitgerekt leerelaps geduld, van de Opperbaasen der Actie-compagnien of Directeuren uit vrindschap Actien zogten, toen men ze nog met groote winst kon verplakken; maar abuis! daar moest Aas alias duimkruid zyn, om ze also uit haar handen te krygen: men lietse inschryven op eigen naam; mits de bewindsmannen, eer men ze kreeg de helft of meer daar van op haar naamlatende transporteeren; die dit niet raaden kon, wierd Sireenen of meerminnen zang voorgezongen, dat is politique, om geen valse beloste te zeggen, op de mouw gebonden: zie de figuur, hy zal de meer-min met aas (een stuk geld) ophaalen en aan zyn snoer krygen: zyn slang met de staart in de bek betekend, dat het begin der Actie-handel het end opvreet, en onzichtbaar zig zelf verteerd; nader op te helderen (also wy van de harten nu uitverkoft zyn) door (Ruiten Heer)