text: De kenteekenen der Veepest aan den Aars, en aan den Afgang.
  Kenteekenen aan den aars en den afgang.Even gelijk aan andere uitwendige uitloozende deelen de kenteekenen van inwendige ongesteldheden der dieren zich opdoen, even zoo is dit kenbaar aan dat deel, waaruit de uitloozing der drekstoffen plaats heeft, namelijk aan den aars. Verscheiden ongemakken, waarvan wij, bij de beschrijving der onderscheidene ziekten, welke dit deel kunnen treffen, hebben melding gemaakt, kunnen ook toevallig bij de Veepest plaats
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XI. Hoofdst.hebben, doch kunnen niet als beslissende kenteekenen er van worden aangemerkt, maar wel andere kenteekenen, welke in de Veepest aan den aars en aan den afgang plaats hebben, en deze zijn de volgende: in het begin der Veepest is de aars der Koeijen doorgaans als gesloten en zamen gekrompen, en de drek wordt klonterig en somtijds niet geloost; de inwendige brandigheid zet zich aan de wanden van het gedarmte, en de wormsgewijze beweging ophoudende, zoo kan de endeldarm even zoo min als de aarsspieren eenige kracht uitoefenen om de drekstoffen uit te drijven; dus worden de ingewanden verstopt, en het dier blijft eenige dagen in dien staat als benaauwd en met een opgezetten achterbuik staan, tot dat het inwendig verderf op den vierden of vijfden dag, na het begin der ziekte, eene volslagene magteloosheid aan de aarsspieren, en eene geheele verrotting aan de inwendige bekleedselen, inzonderheid aan het fluweel- of slurpvlies veroorzaakt: als dan geraken de Koeijen aan eene loslijvigheid, en na het loozen van een harden zwarten drekprop verlamt de aars, en eene geheel dunne stinkende stof volgt eerst als een dunnen afgang, en is nu bruin, dan zwart, met eene bloedige etterige stoffe, en veelmaals met bloedige vellen vermengd, het welk een doodelijk teeken is; eindelijk ontloopt de drek als dun vuil water, meest altoos bij tusschenpozen, met eene sterke spuiting, veroorzaakt door de sterke krim-pingen het rundvee.
  V. Afd. XI. Hoofdst.en persingen der ingewanden, die in sommige dieren zoo sterk is, dat het beest als in flaauwte valt, en als in eene stuiptrekking daarhenen sterft; dit geschiedt in de felste woede der Veepest zeer veel, zoo dat vele dieren, bij de eerste vlaag der opgemelde spuiting, op den derden of vierden dag of somtijds terstond sterven. Deze drekstoffen, het zij dik of dun, brengen zulk een ondragelijken stank mede, dat men het naauwelijks bij haar kan houden; velen houden dezen stank ook voor besmettend, het welk zeker niet geheel ongegrond is; evenwel oordeelen wij, dat men ook dit met onderscheiding dient te bepalen, nademaal deze stank, hoe ondragelijk en besmettende dezelve zijn moge, niet altijd op alle Koeijen vat schijnt te hebben, blijvende het intusschen niet te min zeker, dat deze stank voor het overige nog onbesmette vee nadeelig zij. De teekenen van de Veepest aan den aarsdarm zijn voorts, gedurende de verstopping, een sterke opzwelling aan den ring van het aarsgat, het welk bij aanperssing openstaat, uitpuilt, en als bloedig en omgekeerd zich vertoont: sommige Koeijen ontlasten in het geheel den drek niet, en sterven met denzelven in den aarsdarm; ook gebeurt het somtijds, dat die sterke ontlasting of spuiting eensklaps ophoudt, en de dood dan spoedig volgt. Maar is het dat de aars begint te slinken en na de dunne afgang den aarsdarm weder inzakt, beginnen de banden aan de walegreep strakker
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XI. Hoofdst.te staan, de afgang klonteriger te worden, dan houden verscheiden Landlieden zulks voor een goed teeken en hebben hoop op beterschap, vooral als de Koe begint te drinken.
  Wegens die banden, welke zich aan den staart en aan het kruis bevinden, moeten wij hier nog bijvoegen, dat het geen gering teeken van de ware Veepest is, als dezelve slapper worden, en aldaar, zoo wel als in de holte der wale- of wallegreep, waarin de mond van de aarsdarm ligt, een vurige uitslag en rappigheid te voorschijn komt, en er eene ruijing van het haar op den huid ontdekt wordt.