text: Middel tegen de Rundveeziekte, door Professor Leonhardi, te Leipzig.
  Middel tegen de Rundveeziekte, door Prof. leonhardi.‘Bij de Rundveeziekte, welke, zoo als bekend is, sedert vorige Herfst in verscheiden streken van Pommeren woeddeIn hoe verre deze ziekte eenige overeenkomst met de Veepest gehad hebbe, is ons onbekend, daar wij geene genoegzaam omstandige berigten wegens die ziekte gelezen hebben.,
  
  
  het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.hebben, onder anderen, in het Neustettinsche Ambtsdorp Flederborn, alle huishoudens hun geheele vee-bestaan verloren, uitgezonderd alleen de Boer steinke, van wien niet een eenig stuk Vee is omgekomen. Deze bijzonderheid had ook plaats, toen voor eenige jaren, in hetzelfde Dorp, onder het Rundvee de Longziekte heerschte: terwijl te dier tijd andere Huislieden hun vee zagen omkomen, verloor de gemelde steinke niet een enkel stuk. Uit oorzaak van deze in het oog loopende omstandigheid, liet de Krijgs- en Domeinenkamer te Stettin dit bijzonder voorregt door een daartoe afgezonden Commissaris onderzoeken; en het was aan dezen, dat de Landman steinke te kennen gaf, een slikmiddel te hebben, aan welk hij de behoudenis van zijn vee-bestaan te danken had; dit middel bestond uit de volgende zamenstelling:
  
  ‘2 Lepels Teer. 2 Handen vol Zout. 1 Handvol Knoflook. 1 Eetlepel vol Moederkrnid of Kamillen.
  (Matricaria Parthenium en Chamomilla.)
  1 Eetlepel vol Pestkruid of Hoefbladen. (Tussilago fariaraDat waarschijnlijk Farfara zal moeten zijn. en Petasites.)
  1 Eetlepel Mierik en 2 Eetlepels gebrande en gestootene Jeneverbessen.’
  
  ‘Alles wordt goed onder elkander gemengd, en een lepelvol daarvan, des mor-gens het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.vroeg, ieder stuk Vee, met een penseel of kwastje, in de mond gestreken. - Daar nu vorenstaande Ingredienten, volgens getuigenis van het Sanitats of Gezondheids - Collegie, de verrotting of het bederf krachtig wederstaan; zoo brengt de Krijgsen Domeinkamer dit middel tegen de Rundveeziekte, door deze ter algemeene kennis, opdat, ter voorkoming der besmetting, naar een ieders goedvinden, hiervan gebruik kan worden gemaakt.’
  ‘Bij deze gelegenheid (vervolgt de Heer leonhardi) moet ik aanmerken, dat, toen wijlen mijn Vader mij in het jaar 1765 in de Landhuishoudkunde Practisch onderwijs gaf, hij altoos in het voorjaar, eenige dagen voor het uitdrijven, dewijl wij eene weide hadden, die wat vochtig was, als ook de eerste 14 dagen dat het Vee reeds in de weide liep, om den anderen dag hun hetzelfde slikmiddel gaf; met dit onderscheid, dat de beide sterkst werkende middelen tegen het bederf, namelijk het Moeder- en Pestkruid, daarbij niet gebezigd werden; terwijl de op alle velden groeijende Kamillen veel looijende stof bezitten, en de Hoefbladenloog, Tart. Vitr. en Sal. Digest. Sylvii levert. De Jeneverbessen liet mijn vader niet branden, maar raauw stooten. - Ik leerde toen ook, bij het uit wortels en kruiden bestaande wintervoeder, het aanmengen met Mierik en Jeneverbessen, waarmede hij, bij afwisseling, eenmaal des weeks zoo lange aanhield, als de wintervoe-ding het rundvee.
  V. Afd. XIII. Hoofdst.duurde. Van gelijke wijze bediende zich ook Vrouwe van damnitz, geboren rostitz, te Kemlitz, waar zeer veel met wortels en kruiden gevoederd wordt. Ik zelf heb in mijne practische loopbaan ook die wijze van voederen nagevolgd, en even min als mijn vader, aan besmettelijke ziekte, eenig sterfgeval gehad.’
  
  Na dat wij tot dus verre de opgaven der voornaamste genees- en behoedmiddelen, welke, ten tijde der Veepest, in de Couranten en andere gedrukte stukken zijn bekend gemaakt, hebben medegedeeld, zoo behooren wij ook een nuttig gebruik te maken van het geen door de Heeren veerman, vink, camper, engelman en anderen in hunne geschriften over deze ziekte is voorgesteld, als mede de onderscheidene gevoelens over de inenting dezer ziekte bij het Rundvee mede te deelen, gelijk ook den uitslag van de deswegens genomene proeven: dit alles zal den inhoud van het volgende Hoofdstuk uitmaken.