text: Cap. II. Van de ghedaente en 't ghebruyck der oude Noordsche schepen.
  DE voortgangh en uytgangh der oorlogen in de moerasschen van de Noordsche Koninckrijcken hebben gewoonelijck dese staet en omkeer in d'uytlandighe vyandt, dat d'Oversten, ongheluckigh in de strijdt gheweest hebbende, ghelijck ghemeenlijck ghebeurt, uyt oorsaeck van d'onkunde der plaetsen, deur onweghen en afweghen, en recht toe deur de bosschen naer hun sche-
  
  pen, die op sekere plaets legghen, hun toevlucht hebben: en terwijl sy van 't begin, als d'een d'ander, of beyde malkander ghelijckelijck, misschien om gheringhe oorsaken, tot strijden uytdaghen, ghedurighlijck herwaerts en derwaerts swerven, ghelijck om gheschaeckte maeghden, of die noch gheschaeckt sullen worden, (gelijck Saxo, de Historieschryver van Deenmarcken, verhaelt dat dickwijls in de Noordsche Koninckrijcken tusschen maghtighe Vorsten ghebeurt is, daer oock een bloedighe oorlogh byquam) en met schande, en oock niet sonder verlies weêrghekeert zijn. De gestalte der oude schepen dan wordt naer de korte of langhsame loop der stroomen breet of langh gemaeckt: gelijck in de Groote Zee by Noorwegen, daer de groote en langh-gaende golven, gelijck die van de Spaensche Zee, langhe en breede schepen vereysschen: ghelijck in de zee, die de stranden der Gotten en Sweedtschen bespoelt, korte en breede schepen, voornamelijck vrachtschepen, moeten wesen, uyt oorsaeck van de ghepranghde en kromloopende golven. In oude tijden hield yeder Landtschap, schoon oock van de zee afgheleghen, aen de strandt, in eenige veylighe haven, en ten meestendeel aen de strandt haer schepen onder het drooge, als oock hun besondere verçieringhen: ghelijck ick die op de kusten van Noorweghen, en eyndelijck van Sweden, ghesien heb. Dese schepen wierden, als de noodt sulcks vereyscht door een schichtighe beweginghe, met noodigh gereedtschap, lijftocht, en ghewapende mannen versien, voor soo veel die eeuw toelaet, te water gheset, en, in een groot of kleyn ghetal, naer 't bevel van de Vorst, op de toght ghesonden, en waren echter door de teeckenen, verwen en namen soodanigh onderscheyden, dat over al, daer eenigh ghevecht ter zee teghen de vyanden oprees, sy altijdt sonder verwar-
  
  ringh, en op de wenck van hun Oversten ghestiert wierden, soo sy niet door een gheweldige dwarrelwindt, en voornamelijck van de Noordwesten windt, meer dan door de vloot der vyanden, in zee verstrooyt waren. Want dese windt is hier soo ghevarelijck, als d'Oostewindt in Hellespontische Zee.