text: d. Tafereel van ons Zonnestelsel.
  
  
  NAMEN der Hemel-ligchamen.
  Afstand van d. Zon in ronde getallen.
  Tijdverloop der omwenteling rond de Zon.
  
  
  
  Millioen Duitsche mijlen.
  jar.
  dag.
  uren.
  
  
  Zon
  
  
  
  
  Mercurius
  8
  0
  87
  23
  
  
  Venus
  15
  0
  224
  17
  
  
  Aarde
  21
  1
  000
  6
  
  
  Mars
  32
  1
  321
  17
  
  
  Vesta
  49
  3
  240
  0
  
  
  Juno
  55
  4
  130
  0
  
  
  Ceres
  58
  4
  220
  0
  
  
  Pallas
  58
  4
  221
  0
  
  
  Jupiter
  108
  11
  314
  20
  
  
  Saturnus
  199
  29
  166
  19
  
  
  Uranus
  398
  84
  8
  18
  
  
  Neptunus
  636
  166
  135
  
  
  
  
  
  NAMEN der Hemel-ligchamen.
  Tijdverloop der omwenteling rond de As.
  Uitgebreidheid der Hemel-Ligchamen, de Aarde 1.
  
  
  Zon
  25 d.
  14 u.
  1328460,
  
  
  Mercurius
  24 u.
  5 m.
  
  0,0565
  
  
  Venus
  23
  20
  
  0,8828
  
  
  Aarde
  23
  56
  
  1
  
  
  Mars
  24
  31
  
  0,17
  
  
  Vesta
  } Onbekend.
  
  0,00003
  
  
  Juno
  } Onbekend.
  
  0,005
  
  
  Ceres
  } Onbekend.
  
  0,007
  
  
  Pallas
  } Onbekend.
  
  0,015
  
  
  Jupiter
  9 u.
  56 m.
  
  1546,60
  
  
  Saturnus
  10
  16
  
  887,34
  
  
  Uranus
  Onbekend.
  
  77,47
  
  
  Neptunus
  
  
  
  
  De planeten Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus waren bij de Ouden bekend; Vesta werd door Olbers, in 1807, Juno door Harding, in 1804, Ceres door Piazzi, in 1801, Pallas door Olbers, in 1802, en Uranus door Herschel, in 1781, ontdekt. Leverrier ontdekte in 1846 Neptunus. Er zijn in de jongste jaren nog een zestal kleine planeten ontdekt, en wel in den gordel van ons zonnestelsel tusschen de loopbanen van Mars en Jupiter, te weten: Astrea, in 1845, Hébé, in 1847, beide door Hencke; Iris en Flora, beide in 1847, door Hind; Metis, in 1848, door Graham; en Hygiea, in 1849, door de Gasparis.
  De thans bekende planeten zijn in drie groepen te verdeelen:
  1o. De Binnengroep: de vier van oudsher bekende planeten Mercurius, Venus, Aarde, Mars, die middelmatig groot, betrekkelijk digt
  en weinig afgeplat zijn, en ongeveer 24 uren rondom eene vrij hellende as draaijen, zonder manen, behalve die der aarde.
  2o. De Middelgroep: Asteroïden of Planetoïden geheeten, zijnde kleine planeetbollen; thans zijn er drie en dertig bekend, in deze volgorde, te weten: Ceres, Pallas, Juno, Vesta, Astrea, Hébé, Iris, Flora, Metis, Hygiea, Parthenope, Victoria, Egeria, Irene, Eunomia, Psyche, Thetis, Melpomena, Fortuna, Massilia, Lutetia, Calliope, Thalia, Themis, Phocea, Proserpina, Euterpe, Bellona, Amphytrite....., Urania, Pomona, Polyhymnia. Alle deze Asteroïden zijn zonder manen; de banen zeer digt bij elkander en als dooreen geslingerd; sommige met eene aanmerkelijke helling op de ecliptica; zeer uitmiddelpuntig, moeijelijk voor 't oog van de vaste sterren te onderscheiden.
  3o. De Buitengroep: deze telt de tot dusver bekende vier planeten: Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus, zeer groot, weinig digt, sterk afgeplat, en, voor zoover bekend is, snel om de as draaijend, mel vele manen, de banen weinig hellend op de ecliptia, weinig uitmiddelpuntig, Saturnus heeft een ring.
  De maan is 51000 mijlen van de aarde af; zij loopt rond deze in 29 dagen, 12 uren en 44 minuten; zij is 50 maal kleiner dan de aarde. Jupiter heeft 4, Saturnus 7 en Uranus 6 manen of satellieten.
  Eene Duitsche mijl, waarvan boven gesproken is, bedraagt 7407 Nederlandsche ellen of 1966 Rijnlandsche roeden. Zij is gelijk 1/15 middelbare graad. Eene Fransche mijl of lieue is gelijk 1/25 middelbare graad, of 4444 Ned. ellen of 1198 Rijnlandsche roeden. Eene Hollandsche mijl of uur gaans is gelijk 1/20 middelbare graad, of 5555 Ned. ellen, of 1475 Rijnlandsche roeden.