text: Cap. XXII. Van ʼt vermaerde eylandt Gotlandt genaemt, gheleghen in Oost-Gotlandt.
  
  DIt Eylandt is een deel van Oost-Gotlandt, en is alsoo ghenaemt, als oft men wilde segghen, Goet landt; want Got is in Gotsche tael soo veel als goet oft God. En om de waerheyt te spreken, ʼt is een goedt landt, om veel oorsaecken: want daer woont goet volck in, en ʼt heeft rondom goede Havens en uyttermaten schoone Landouwen; oock zijn ʼer goede Ossen, Koeyen, Paerden, Visscheryen, Jachten, Wateren, Bosschen en Weyden, en seer goeden Marmersteen; en ten kortsten geseydt, alle dingen, die een mensch sou mogen van doen hebben. In ʼt Noordsche ghewest staet een schoone stadt, ghenaemt Visby, in welcke een seer sterck Slot is.
  
  Dese Stadt is in voorleden tijden de uytsteeckentste Koopstadt van al de Noordersche Landen gheweest, alwaer soo grooten rijckdom en handel van Koopmanschap was, dat in geheel Europe qualijck dierghelijcken sou te vinden gheweest hebben. Want daer vergaderden by een de Gotten, Sweden, Russen, Deenen, uyt Pruyssen, Enghelschen, Schotten, Vlamingen, Walen, Finlanders, Saxen en Spanjaerts, en elcke Natie had sijn eyghen plaets en straet, daer sy woonden, niemandt wierd de vryheydt gheweyghert, al dat ʼer quam, het zy te water oft te landʼ, vondt ʼer niet dan vrede: maer gelijck gheen dingh ter wereldt eeuwigh duurt, soo is ʼer allenghs twist (die de ondergangh van Landen en Steden is) ontstaen, door welcke dat se vergaen is, ghelijck veel andere volckeren, Landen en Steden dickwijls geschiet is, die in ʼt begin seer ghebloeyt hebben. Niet te min men magh ʼer noch sien aen de vervallen huysen schoone Marmersteenen, de welcke ghenoegh betoonen wat een vermaerde en heerlijcke Stadt dat se gheweest is: want men siet daer noch ghewelfde huysen, met ysere oft kopere deuren, metale vensters, die versilvert oft vergult gheweest hebben, ghetuygende de onwaerdeerlijcken rijckdom, die ʼer voortijdts gheweest is. Maer nae dat de twist door haet met bedrogh opgheresen was, soo zijn de inghesetenen, uyt vrees van hun goedt te verliesen, allenghs vertrocken en in de Steden der Vandalen gaen woonen, die seer rijck gheworden zijn door den rijckdom, die dese lieden daer braghten, ghelijck voortijdts door de ondergangh van Cartago Romen opghekomen en rijck is gheworden. De eerste oorlogh, die sy hadden, was als ʼt Heyr der Gotten, dat uyt het landt sou trecken, sich in dit Eylandt alder eerst had neêrgheslagen, om in Asien en Europe nieuw landt te soecken, mits de onverdraghelijcke menighte
  
  van hun volck. Langhen tijdt daer nae zijn de Longebarden om diergelijcke of meerder oorsaeck uyt het eylandt Scandien ghetrocken, en in dit Eylandt met een groot heyr ghekomen, om voorts in vreemde landen te trecken: die ten laetsten ghekomen zijn in Italien, daer se sich hebben neêr-gheslaghen, en een Koninckrijck opgherecht, ghelijck Paulus de Diaken, in ʼt eerste Boeck sijner Historien, ghetuyght.
  	Boven desen, in ʼt jaer twaelf hondert acht-en-tachtigh, heeft Magnus, Koningh van Sweden, de schadelijcke oorlogh, die tusschen de Burghers van Visby en dʼanderen van ʼt selve Eylandt was, gheslist, en die van Visby toeghestaen dat se de vervallen mueren der Stadt wederom op maecken souden. Albrecht, Koningh van Sweden, van de Nederduytsche Vorsten versocht zijnde dat hy sou willen eenigh middel beramen om de maghtighe Zee-rovers, de Vitalianen uyt hun zee te verjaghen, verpande dit Eylandt aen den Grooten Meester van Pruyssen voor twintigh duysent Duplons, dat is te seggen, Nobels: welcke penninghen naermaels weder ghegheven wierden, en van Koningin Margriet, die nae hem volghde in ʼt Rijck van Sweden, betaelt. En hoe wel dat se dese penninghen uyt het landt van Sweden had vergadert, soo heeft se ʼt selve Eylandt wederom aen de Kroon van Sweden ghebraght, om ten eeuwighen daghen als eyghen erffenis van de Koninghen van Sweden beseten te worden. Saxo Gramaticus, die de Cronijck van Denemarcken beschreven heeft, verhaelt in verscheyde Boecken, dat dit Eylandt sonder twijffel altijdts heeft gheweest onder het Rijck van Sweden, bewijsende ʼt selve door veel redenen: Ten eersten, om dat sy altijdts eenderley spraeck, wetten, ordonnantien en manieren van leven ghehadt hebben. Ten anderen, om dat sy den Bisschop
  
  van Lincopen in Gotlandt, als die ʼt Christen gheloof daer eerst in ʼt Landt gheplant heeft, onderdanigh zijn, van den welcken sy hun Orden en Wyinghen ontfanghen. Van dit Eylandt oock, en voornamentlijck van den Raedt van Visby, wordt in alle voorvallende verschillen onder de Zeevarende lieden, recht en vonnis uytghesproken, wat yeder toe te laten ofte te benemen zy. En seeckerlijck dit recht der Kooplieden en Schippers seer wijsselijck overleght zijnde, maeckt eerder een eynd van de verschillen te water, als de scheydinge van anderen voor het vaste landt.