text: Aanmerking en Uitbreiding.
  De gaaf, om recht komisch iets voor te dragen, is maar aan weinigen gegeven. Weinigen tevens past het, die soort van voordracht tot op hare uiterste grenzen te drijven, en het is vooral eerst op het tooneel, dat de komische voordracht in al hare kracht kan uitgeoefend worden. Slechts iets er van kan men bij de gewone voordracht van een of ander boertig stuk overnemen; zoo bijv., als bij het bovengemelde gedicht van bilderdijk, bij het kluchtige vers, onder den titel van ‘Katabasis, of Rapport van Xerxes II’, enz. op den terugtocht van napoleon uit Rusland door den heer c. van marle gemaakt, bij de Gedichten van den Schoolmeester, van oosterwijk bruyn's Trekschuit, kinker's Geboorte van Pallas, van lennep's naar byron gevolgden Beppo, de genestet's Sinterklaasavond, haverschmidt's Diligence, Drie Studentjes, enz. Hoezeer, voor het overige, in staatsvergaderingen, in de pleitzaal en elders scherts en boert somwijlen geoorloofd zijn, moet men evenwel zich voor alles wachten, wat te veel het uiterlijke van een potsemaker en hansworst zon kunnen bijzetten; gelijk daar reeds door cicero en andere groote meesters der Oudheid tegen gewaarschuwd wordtTemporis igitur ratio (zegt de eerste o.a.) et ipsius dicacitatis moderatio, et temperantia, et raritas dictorum distinguet oratorem a scurra; et quod nos cum causa dicimus, non ut ridiculi videamur, sed ut proficiamus aliquid, illi totum diem et sine causa (Orat., lib. II, cap. 60, 247). Heel dit gedeelte van cicero's tweede boek ‘over den Redenaar’, van hoofdst. 58 tot 72, waarin over scherts en boert, en in het algemeen over het lachwekkende, gehandeld wordt, is voor een staats- en balieredenaar, ja, voor ieder ander, hoogst lezenswaardig. Vergelijk ook
  quinctilianus, de Instit. Orat., lib. VI, cap. 3.. Die kunstrechters sluiten evenwel alle komische uitspraak en gebaren, wanneer ze dienen kunnen om partij belachelijk te maken, niet uit. Vergelijk het gezegde hier boven in § 71 en 72.