text: § 72. Over de Juistheid der Mondelyke Voordracht in de Baliewelsprekendheid.
  De Balie- of Gerechtelijke Welsprekendheid (Eloquentia judicialis sive forensis) laat zich, even als de overige soorten, in eene verhevene, middelsoortige, en eenvoudige verdeelen. Tot de laatste, meest bij ons voorkomende soort brenge men de uiterlijke Voordracht, in gewone pleitgedingen, zoo als zij voor Kantongerechten, Rechtbanken, Gerechtshoven, enz. over dagelijksche burgerlijke zaken, over testamenten, overeenkomsten of contracten, kustingen of hypotheeken, schuldvorderingen, en wat dies meer zij, gevoerd worden. De Voordracht kan hier even als de stijl eenvoudig zijn, zonder opschik en oratorische verheffing, indien ze maar zuiver, duidelijk, net, en goed geaccentueerd is. Eene al te deftige houding dus, eene hoogdravende, luid galmende, psalmeerende stemleiding, eene weidsche gebaarmaking komen daar minder dan ergens elders nog te pas, schoon ongelukkig genoeg sommige advokaten ook het eenvoudigste artikel der wet, de eenvoudigste pleitmemorie niet voorlezen kunnen, of zij vallen in een pathetischen declameertoon. Dit is, gelijk quinctiliaan het noemen zoude, een treurspel over beuzelingen spelen, of een klein kind in de tooneelbroozen van een Hercules schoeyen.
  De middelsoortige baliewelsprekendheid heeft tot pleidooyen betrekking, die, hetzij omdat ze over twistpunten loopen, welke in hunne gevolgen van meer belang zijn, hetzij wegens de omstandigheden, waarin klager of beklaagde verkeeren, hetzij om andere redenen, eenige meerdere kracht en zwier van stijl, en uit dien hoofde ook eene wat sierlijker Voordracht noodig maken. De verhevenste soort van baliewelsprekendheid eindelijk is die, welke in rechtszaken te pas komt, waar de eer en het leven eens gedaagden, het geluk of ongeluk van geheele gezinnen of geslachten van den uitslag eens gedings afhangen. Hier kan, vooral in lijfstraffelijke zaken en bij het beschrijven van treffende feiten en gebeurtenissen, die tot het pleit aan-leiding gaven, of daarmede in verband stonden, soms eene zeer stoute, vurige, schilderachtige, wegslepende welsprekendheid noodig zijn, en dien ten gevolge raag dan ook bij zulke gelegenheden de Mondelijke Voordracht van den redenaar zich in haren vollen luister, en met menigvuldige afwisseling van stem en gebaren vertoonen.
  Tot die verheven soort van baliewelsprekendheid behooren bijv. redevoeringen, als daar zijn die van cicero voor roscius amerinus, cluentius, milo, en anderen. Zoo ook een aantal pleidooyen uit vroeger en later tijd, die men in het Barreau Français, of wel in de verzamelingen van engelsche balieredenaars aantreft. Intusschen vermengen zich, vooral bij de Ouden, Balie- en Staatswelsprekendkeid zeer dikwerf. - Kortom, men ziet, dat de Voordracht zich zoo min in de eerste als in de laatste altijd op dezelfde leest schoeyen laat. Zij kan, ja, eenvoudig (en meestal is dit bij ons het geval), maar ook zeer statig; zij kan bedaard en kalm, maar ook zeer vurig, bruisend en onstuimig; zij kan schier zonder gebaren, maar ook soms zeer rijk aan krachtige, levendige, schilderachtige gebaren; zij kan ernstig, maar ook spotachtig en ironisch moeten zijn, in welk laatste opzicht zij zich onderscheidt van de Kanselwelsprekendheid, die van den spottenden toon over het algemeen meer wars is. - Tot de Mondelijke Voordracht in de staatsen baliewelsprekendheid brenge men ook het voorlezen van Memoriën, Rapporten, Adviezen enz. Dit lezen geschiede droog weg, maar duidelijk. De handen kunnen er bij in rust blijven.