text: § 49. Over Eentonigheid en Gelijktonigheid.
  Eentonigheid (Monotonie) verschilt in zoo ver van Gelijktonigheid (Isotonie), dat men door de eerste het onafgebroken
  voortduren van één en denzelfden toon of geluid verstaat; door gelijktonigheid integendeel het terugkeeren van denzelfden toon op gezette tijden. Het bruisen van een waterval is eentonig, het geluid van een om de vijf of tien seconden regelmatig neêrvallenden waterdroppel meer gelijktonig. Zoo is men in de Voordracht dit laatste, door bijv. wel telkens bij den aanvang eener nieuwe periode of bij andere gelegenheden van stem te veranderen, maar die verandering steeds op dezelfde manier te doen. Eentonig daarentegen is hij, wiens stem nergens verwisseling ondergaat, en die dus gelijktonig is bij voortduring en in den hoogsten graad. Beide gebreken smelten evenwel allicht ineen. Beide, vooral de monotonieVitemus igitur illam, quae Graece monotonia vocatur, una quaedam spiritus ac soni intentio: non solum ne dicamus omnia clamose, quod insanum est, aut intra loquendi modum, quod motu caret, aut summisso murmure, quo etiam debilitatur omnis intentio: sed ut in iisdem partibus iisdemque affectibus sint tamen quaedam non ita magnae vocis declinationes, prout aut verborum dignitas, aut sententiarum natura, aut inceptio, aut transitus, postulabit, ut qui singulis pinxerunt coloribus, alia tamen eminentiora, alia reductiora fecerunt, sine quo ne membris quidem lineas suas dedissent. Quinctil. Lib. XI. c. 3, 45., die van zelf de isotonie in zich sluit, schaden en ontluisteren de Voordracht, daar zij het oor vermoeyen, de aandacht wegnemen, de helderheid van voorstelling benevelen, en den goeden smaak en het schoonheidsgevoel, dat in de eenheid met verscheidenheid behagen schept, kwetsen; daar zij, kortom, zoowel der Duidelijkheid als der Waarheid, Welluidendheid, Juistheid, en Fraaiheid van Voordracht in het algemeen, in den weg staan.
  
  Aanmerkingen en Uitbreidingen.
  Maar al te dikwerf intusschen worden Eentonigheid en Gelijktonigheid aangetroffen. Zoo vindt men kanselredenaars, die van het begin tot den einde alles met denzelfden preêkgalm of kerkdreun voordragen, en aan wie men de woorden van boileau zou kunnen toeroepen:
  
  Hé bien, montez en chaire, et là, comme un docteur,
  Allez de vos sermons endormir l'auditeur!
  
  
  Sommige pleitbezorgers gaan aan hetzelfde euvel mank; want in plaats van het eenvoudige en weinig beteekenende op een alledaagschen; het gewichtige, treffende, en roerende op een deftigen, ernstigen en aandoenlijken toon uit te spreken, zijn zij even plechtstatig over nietigheden als over de belangrijkste punten van burgerlijk en lijfstraffelijk recht, ja, laten ook bij het spreken over de dorste geschillen hun teemtoon niet varen.
  Voor het overige zijn Eentonigheid en Gelijktonigheid gebreken, die deels fysiologisch, of wat het lichaam betreft, uit mangel aan gehoor, deels psychisch, of wat de ziel aangaat, uit mangel aan begrip, gevoel, en smaak voortkomen. Sommige lieden kunnen niet hooren, dat ze steeds op denzelfden toon spreken; anderen begrijpen en gevoelen niet recht levendig wat ze zeggen, en daardoor maken zij in de Voordracht tusschen geheel verschillende dingen òf geen òf een verkeerd onderscheid.