text: Bijlagen.
  I. Brief van Mr. J.C.C. den Beer Poortugael, vrijwillig uitgetrokken bij de landing der Engelschen en Russen in Noord-Holland, aan zijne echtgenoot.
  Alkmaer 21 Sept. 1799.
   
  Gisterenavond ontving ik beide uwe brieven van den 16den en 18den gelijkstondig - hoe regt aangenaam was  mij de eerste - hoe diep grievend de laatsteDeze brief behelsde ongunstige tijdingen van het handelskantoor van Gebrs. den Beer, waarin de schrijver een groot gedeelte van zijn fortuin had. - ik heb thans een uurtje tijd, ik zal ze beiden beantwoorden. Het deed mij veel plaisir te bespeuren dat mijn lieve vrouw zoo politiq schrijft, dit toont dat zij zich ook aan het lot der republ. laet gelegen liggen en uw oordeel over verscheiden puncten vond ik waerachtig zeer juist. Ik bedank u voor het fijne compliment dat gij mij maakt.
  Het mystere van mijn reis zal ik u dood eenvoudig Expliceeren. Gij weet dat ik van DuinoogDuinoog, vrij algemeen bekend onder: den Duno landgoed nabij Arnhem, door den schrijver met familie bewoond. reed; de poort was te Utr. reeds gesloten toen ik aenkwam, ik klopte derhalve in een herberg in de voorstad de hospes op en logeerde daar tot ik 's morgens vroeg mijn reis vervolgde, derhalve geen tijd had bij Stoel aentegaen.
  Ik besluit uit beide brieven dat gij er twee welke ik u geschreven heb noch niet ontvangen hebt, de eene uit een voorpost te Oudorp - de andre op de BatailleDe slag bij Bergen. Deze brief is geschreven twee dagen na den veldslag., waervan ik u thans iets meer schrijven zal. 's Nagts om drie uur wierd er voor de franschen alarm geslagen en om vijf uuren voor ons algemeen alarm. De Russen en Engelschen hadden ons met woede op alle puncten geattaqueerd en ons tot een uur boven Alkmaer teruggedreven. Hier hielden wij stand en Dumonceau kwam ter rechter tijd uit het centrum den vijand in de flanken aanvallen. Deeze manoeuvre ondersteunde ons. Wij rukten met een nieuwe moed voorwaerds en hieuwen rechts en links alles om ons neder. Ons volk vuurde als Bakovens... maer kan ik u al de akligheid van een Bataille schildren...?
  Verbeeld u een spatie ter lengte als onze groote kamer  op Duinoog geheel bezaeit met lijken en gekwetsten en dat er in die distantie wel 80 lagen - waer wij de oogen heen wendden overal zagen wij gestorvenen en stervenden. Tweemael is mijn klein hoezaerpaerdje, dat ik hier gebruik om dienst te doen over een hoop lijken gestruikelt - hier lagen verbroken geweeren, daer gebrooken raders van waegens, hier en daer wapperde een vaendel en 't heesch geschreeuw en gekerm overschreeuwde soms het gebulder van kanon en schietgeweer. Door wolken van damp streefden wij voorwaerts en menige kogel snorde langs mij heen: ik bleef echter bedaerd en hielt moed maer voelde met dat alles een teder menschlijk hart kloppen; ik kreeg order om een wagen te escorteren naar 't midden van 't vuur en het gelukte ons dezelve ter plaetse zijner bestemming te brengen. Bij deeze gelegenheid overmeesterden ik en een onzer Rotterdammers een Russisch Collonel, wien ik gevangen deed wegbrengen, zijn bebloedde sponton heb ik tot een gedagtenis medegenomen. Cleem Kugenius heeft zich zeer gedistingueert; twee russen heeft hij van 't paerd geschoten en schoon zelf gequetst egter hunne paerden medegenomen. Wij hebhen o.a. een serjeant verlooren, dien ik zeer bijzonder kende, zijnde Joost van Dijk een rotterdammer, die met mij gepasseerde winter in den Haeg gewerkt heeft; hij is met roem gesneuveld, verscheiden zijn er gequetst en vier man met een onderofficier, zijnde burger Jagers van Zwolle zijn krijgsgevangen gemaekt, dat ons hartelijk leed doet. Wij hebben hier 1400 zo Russen als Engelschen krijgsgevangenen binnengebragt, waer onder de Russische General en Chef Hermann, drie vaendels en 13 stukken geschut veroverd, behalve de tallooze geblesseerden; de nog talloozer dooden hebben wij op 't slagveld gelaeten. De vallende avond maekte een einde aan de slagting. Vermoeid en bestoven keerde ik binnen de stad terug waer wij tot in de nagt onder de wapens bleven en 's andren daags om vijf uuren weêr onder 't geweer  kwaemen. Wij hebben weinig rust en weinig tijd om geregeld te schrijven.
  Jul SobbeOp de nominatieve lijst der officieren gesneuveld, gekwetst of vermist in de actie van 19 Sept. 1799 komt onder de gesneuvelde officieren bij het 1ste Bat. Jagers van de Brigade Kolonel Rietveld voor de Luitenant Sobbe. is door een kanonskogel het hoofd afgeschoten en de brave Dumonceau gekwetst. Kuchenius ligt in 't hospitaal.
  Ziedaer een flauwe schets van de Bataille. De Russen zijn naer volk en hebben schier geen kledren aen 't lijf - zij zien er nog wel 80 pCt. erger uit als de gemeenste franschen die ik immer zag. Zij zijn wreed en plunderziek hebbende in Schoreldam kindren aen hunne lange Bajonnetten geregen en gruwelijkeHet bedrijven van deze gruweldaden wordt mede gemeld in de Proclamatie van het Uitvoerend Bewind der Bataafsche Republiek ter recrutering der Armee, van 23 September 1799. Zie geschiedkundig gedenkstuk van het voorgevallene binnen Haarlem in de laatste helft van het jaer 1799, bijlage X. wreedheden aen vrouwen en meisjes gepleegt, Schoreldam is tot de grond toe afgebrand. Wee ons zoo zij immer in ons Vaderland drongen. Onze armée is dus meester van 't slagveld gebleven - maer heeft egter veel, zeer veel geleden. Van de 7e halve brigade zijn 2 Bataillons gesmolten en van de brave jagers van ChasséD.H. Chassé was in 1799 Luitenant-Kolonel Commandant van het 2o. Bataljon Jagers. is nauwlijks 60 man en geen een officier meer over. Zij allen zijn met roem gevallen.
  Nu nog iets over de fatale brief. Ik geef de mood voor 't Compt. op, maer ik kan niet overkomen, dus ik laet alles aan Coos en vooral aen BVE over, en bevelen ons allen aen God, de trouwste zorger aen.
  Nu kan ik niet meer schrijven. Ik heb nog geen tijd om aen LdB of ALW iets te melden, ik bid u doe zulks eens voor mij.
  
  Kusch mijne kindren en zijt voor de eeuwigheid verzekerd van mijne standvastige liefde en ongekrenkte trouw.
   
  J.C.C. den Beer Poortugael.
  fungd. adjudt. majoorHet adres van een andren brief luidde:
  J.C.C.D.B.P. Capitein bij 't 2e Bataillon van 't Legioen Bataven in guarnisoen te Haerlem ten huize van den manken kamerbehanger Hesse in de Zijlstraat..
   
  Zo mijn brief u niet ter hand gekomen was is thans mijn adres ten huize van J. de Gooijer op 't Heilige Land te Alkmaar.