text: § 27. Over deze en gene gebreken in onze spraakwerktuigen, die van nature het hoorbaar duidelijk, en afgedeeld spreken in den weg staan.
  Deze zijn, bij voorbeeld, binnensmondsheid, holmondigheid, volmondigheid, en wat men wel noemt brijachtigheid van uitspraak; voorts het hakkelen, stotteren, stamelen en met de tong slaan; het brouwen, het lispen, het sissen door de tanden, het spreken door den neus, en het gebrekkig uiten van sommige letters, waartoe vooral de l en r behooren. Eindelijk zwakheid van borst, kortheid en benauwdheid van ademhaling, heeschheid, schorheid, en wat dies meer zij. Sommige dezer ge-breken zijn slechts tijdelijk, en door langzaam spreken, oplettendheid, oefening, en geneeskundige middelen te verhelpen, of wel ze verdwijnen weêr van zelf; andere echter zijn voortdurend en ongeneeslijk.
  
  Aanmerkingen en Uitbreidingen.
  Het is onze taak niet, in eene breedvoerige ontleding der bovengemelde natuurlijke gebreken te treden; het zal genoeg zijn er een enkel woord van te zeggen. Binnensmondsheid laat zich, door den mond meer te openen, nog al licht verbeteren en is meer eigen dan wel natuur-schuld. Volmondigheid en iets brijachtigs of vets van uitspraakDe Grieken noemden het wel, pachustomia, gelijk de Romeinen crasso ore loqui, nog iets anders, zoo 't schijnt, dan plateiasmos en koilostomia, welk laatste wij holmondigheid zouden kunnen noemen, en dat door te veel weêrgalm in keel en verhemelte veroorzaakt wordt. Quinctilianus spreekt van deze en soortgelijke gebreken, als hij zegt: Et illa per sonos accidunt, quae demonstrari scripto non possunt, vitia oris et linguae: jotakismos et lambdakismos, ischnotètas et plateiasmos, feliciores fingendis nominibus, Graeci vocant: sicut koilostomia, cum vox quasi in recessu oris auditur. Zie Instit. Orat, I.c. 5. wordt door een te dikke tong en van binnen overmatig vleeschige lippen te weeg gebracht. Aanhoudende oefening in het articuleeren der letters kan het wat tegengaan. Het stotteren, stamelen, en hakkelen is door zeer langzaam en met overleg te spreken soms uit den weg te ruimen. Lastig is het en meestal ongeneeslijk, als men deze of gene letter niet uitspreken kan, gelijk - zegt men - demosthenes, aanvankelijk ten minste, met de eerste letter zijner kunst, de r namelijk in het woord rhethorika, verlegen was, en sommigen in de l een nog veel zwaarder kruis vinden. De Grieken noemden dit laatste gebrek labda- of lambdakismeVergelijk vossius Instit. Orat., Lib. IV. C. II. § 2, die daar tevens handelt over de zoetvloeyendheid, door het veelvuldig gebruik der l aan sommige Latijnsche verzen bijgezet. Bij ons zouden
  bijv. dichtregels, als de volgende, dit zachte hebben:
  
  Zoele en malsche en lauwe luchtjes spelen al in de elzenblâan,
  Lente's luwte ontplooit de knoppen, doet de bloemen opengaan.
  
  . Aan dat euvel hinkte de boven, bl. 36, vermelde kanselredenaar. Anderen, de l tegen de r verruilende, laten mannen vrouw (flaauw) worden, spreken van een officier met een pruim (pluim) op den hoed, of zeggen, is iemand overleden, dat hij
  overreden is. Intusschen wist een tooneelminnaar uit het begin dezer eeuw dit stootend gebrek door zoo vele andere voorrechten te vergoeden, dat hij nog altijd, als men zich aan zijne misvormde uitspraak der l een weinig gewend had, met toejuiching gehoord werd. - Ter geheele of gedeeltelijke voorkoming en genezing van dergelijke feilen (waaronder het zoogenaamde brouwen wel het minst stuitend is) kan het zijn groot nut hebben, dat men, zoo als in Griekenland en Rome plaats had, reeds van kindsbeen aan de jeugd in het uitspreken van moeilijke letterklanken oefent, en haar schorre en stroeve woorden, of wat de Grieken chalepa noemden, leert opzeggen. Daardoor worden ook trage en stroeve spraakwerktuigen, en die als aan nieuwe, nog ongesmeerde en ongebruikte wagenraderen gelijk zijn, allengs vlugger en leniger.