text: Cap. XIX. Van de Uurwercken die met de schaduw wysen.
  
  DE inghesetenen van het uytterste eynd der Noordsche Landen, daer de Noordschen Pool boven den Horizont meer dan ses-en-tachtigh graden verheven is, gebruycken geen Sonwysers, gelijck Anaximenes Milesius van Lacedemonien alder eerst (soo ons Plinius beschrijft) heeft gevonden: noch
  
  oock eenige andere manieren van Uurwercken die met raders en ghewichten omgaen, oft door waterwerck gaen, oft met onderscheydinghe van linien gemaeckt zijn: maer sy gebruycken alleen seer hooge en laege hoecken van Steenrotzsen, die eensdeels door konst, en eensdeels uyt der natuur daer toe gheordineert zijn, de welcke hen sonder te missen wysen door de schaduwe der Sonne den tijdt van den dagh. Maer in de Winter, soo wel by dagh als by nacht, als de Maen niet schijnt, soo weten sy aen 't ghetier der Voghelen, en andere wilde Dieren (die daer in groote menighte zijn) seer perfect wat tijdt dat het van den dagh is. En met sulcke Uurwijsers en grove teeckenen zijn sy te vreden, sonder door eenighe andere die subtijlder zijn, veel te ondersoecken.