text: Hoe Amersfort bijde Gelrese overvallen wert, bescreven bij Jor. Herpert van Amstel van Mijnden.
  Het is gebuert, dat Merten van Rossum met den
  heere van Wel heimelicken wederomme inden lande van Gelre, de een voor dander nae, gecomen synde, hun langen tyt, Rossum tot Arnhem ende de heer van Wel op sijn huys, hun stil gehouden hebben. Waernae Marten van Rossum gereist is byden vorste van Cleef in Junio, ende mit hem genomen hebbende 24 vendelen knechten ende xiic peerden, meest swarte ruyteren, die veel quaets deden, soo is hy met desen hoop na Arnhem getrocken ende voort op de Veluwe te Woudenberch ende is sWoensdaechs den 4 Julij ao 1543 voor Amersfoort gecomen, ende des Sonnendaechs den 8 Julij hebben sij begonnen te stormen naden noen tot vijf reysen, sonderling geen geschut daervoor hebbende, ende sManendaechs smorgens inden dageraet opten vyfden storm, soe syn die van Amersfoort in handen gegaen, alsoe daer geen knechten binnen waren; want Johan van Woerden hopman, aldaer garnisoen houdende met een vendel knechten, was daermede getrocken opde Veluwe den 19 Junij om Nykerken vuyt te slaen; maer die van Nykercken weerden hem so vromelicken, dat Johan van Woerden met allen sijn knechten aldaer verslegen worden vande huysluden. Ende als Marten van Rossum binnen Amersfort lach, soe heeft het Sticht ende een deel van Hollant in verding gebracht, dewyle den prince van Oraignien ende heer Reynout van Bredenrode mit hun leger noch ontrent den lande van Gulick ende Gelre lagen, die vernemende, dat Rossum inden Stichte van Utrecht was ende Amersfort ingenomen hadde, syn sy met veel heeren ende volck binnen Utrecht gecomen. Ende de Cleefsche hebben die van Amersfoort grotelicx gescat, niemant verschonende geestelick noch weerlick, sulcx dat sij kelcken, cleynodien ende crucen, jae de ringen van haer vingeren mosten opbrengen tot wel lxxxm. ryders, stuck tot xxiiii stuvers gerekent. Ende dit gedaen synde, so heeft Marten van Rossum Amersfort beset met ruteren ende knechten onder
  Capn Meynart Utenham, ende is met den anderen getrocken na Brabant na 't Hertogenbosch, rovende ende brandende veele schone dorpen. Ende nam in stormenderhant Endhoven, daer garnisoen inne was; doch geschieden sonderling geen moort, maer namen de gevangen ende spolieerdent. Maer als den prince vernam, dat Rossum het hooft na Brabant hadde, volchden hem, latende eenige ruteren ende knechten metten heer van Bredenrode binnen Utrecht. Syne Majesteit door storm ende quaet weder opgehouden synde, liep het tot inden herft; doch quam ten lesten met groot volck, soo Italianen ende Spaeniolen als Duytse, met veel geschut van boven af doer Duytslant. Ende de Cleefse ende Gelderse besetten alle haer steden ende sloten met soudenieren; dan de Keyserlycke Majesteit nam sijn eerste beleg voor Dueren, dat niet lange tegenhielt, maer wert stormderhant gewonnen; ende wert alles verworcht, dat daer opter heeter daet vant innemen wort bevonden. Soedat Dueren driemael binnen jaers wert ingenomen, eerst byden prince van Oraignien, weder vande Gelderse ende Cleefsche, de derdemael vanden Keyser. Ende doe is Syne Majesteit met het gantse leger getrocken voor Remunt, die, het garnisoen met subtylheit vuytgeschict hebbende, de sluetelen den Keyser tegemoet senden, ende soe voort de stercke stadt Venloe met alle andere steden ende sloten, groot ende cleyn, sonder wederstoot. Dit siende den vorst van Gulich ontrent 48, heeft versocht in genade ontfangen te werden, syn hant treckende van Gelderlant.