text: 1 en 2.
  In 1847 dichtte Da Costa zijn Wachter! wat is er van den nacht? waarin hij eerst den toestand der Europeesche staten beschreef en vervolgens het oog naar Amerika wendde.
  Amerika daagt op voor zijn blik, die Wereld, die door den zeevaarder steeds met juichkreten verwelkomd wordt, maar met een andere soort van juichkreten dan die, welke Columbus aanhief, toen hij na een bange reis en doorgestane stormen, eindelijk den vurig begeerden grond kuste, en het nieuw ontdekte land in bezit nam in naam van den koning van Spanje, Ferdinand van Arragon en van den Christelijken Godsdienst, dien hij onder de heidensche bewoners wilde verbreiden. Sints het midden der voorgaande eeuw heeft Amerika in onze oogen een andere beteekenis: Europa met zijn versleten staatsinstellingen, zijn verouderde maatschappij en zijn toenemende bevolking ziet in Amerika een gewenschte uitkomst. Duizenden landverhuizers zien daar in 't verschiet een roem en een ster van hoop blinken, roem in den strijd voor 't bestaan en hoop op overwinning in dien strijd: arbeid, brood, goud, vrijheid! De loop der wereldhistorie keerde om: gelijk altijd de zon in 't oosten opgaat, gelijk voorheen uit het oosten beschaving en christendom tot ons kwamen, zoo brak toen, in tegenstelling daarmede, in het westen de dag aan, die de zegeningen eener nieuwe beschaving over onze aarde zou verbreiden, en de vrijheid zou brengen na de sints eeuwen doorgestane smarten der dwinglandij:
  
  ‘de vrijheid van de kerk, de vrijheid van den staat,
  der pen, der pers, des wils, naar ieders lust of baat!’