text: V I.
  Creditores lege se tuebantur; qua tum iis permissum, debitores, aere alieno obrutos, & qui distracto patrimonio, reque familiari dilapsâ, solvendo non essent, vinculis, catenis, nervis, & compedibus obstrictos in jus vocare; diebus sexaginta in vinculis habere; eos inter ea trinis nundinis continuis. ad Praetorem in comitium producere; tertiis autem nundinis, si satisfactum non esset, è medio tollere, ut mancipia habere, aut trans Tiberim peregre venum dare; &, si plures forent, quibus rei essent judicati, in partes secart. Quod & inter Decemvirales leges postea est receptum. Sed haec natura laudabilia non esse, quanquam jure concessa, recte judicat Quintilianus lib. iii. Orat. Inst. cap. vi. Neque aliter Phavorinus apud Gellim lib. xx. cap. 1. Noctium Atticarum. Sextus tamen Caecilius eodem loco hanc creditoribus debitores addicendi rationem, & illorum in hos exquisitam istam crudelitatem, lege permissam, tueri se posse arbitratur; quod, nimirum, eâ tempestate, multa esset debitorum perfidia, & pro vitiorum, quibus medendum est, fervoribus, intendi supplicia debeant; quod neque pejus ullum factum aestimandum sit, quàm in negotiorum contractibus maximéque in peciniae mutuaticiae usu ac commercio, fidem non servare; cum adimatur subsidium hoc temporariae inopiae, quo communis hominum vita indiget, si perfidiâ debitorum, sine gravi paena, eludatur. Unde tandem colligit, damnatis aeris, & debiti judicatis, optimo consilio tantam poenae immanitatem esse denuntiatam, ne ad eam unquam deveniretur. At verò, ut non abnuerim, quo corruptiores sunt civium mores, & facilius ac frequentius peccatur, & ex peccato plus fructus redit ad peccantem, nisi puniatur, eo graviores paenas esse statuendas; ita in debitore, qui nulla sua mala arte impar solvendo est, debitum quidem, non delictum, calamitatem non culpam reperio. Sed nec mala omnia atrocissimis poenis aut possunt aut debent praeveniri. Quare Romani merito tandem emori & obsolescere passi sunt iniquissimam hanc legem, in ejus locum receptâ istâ aequissimà Petiliâ, quâ solutum est omne illud jus nexus & addictionis.