text: Cap. V. Van de raders, van 't wercktuygh, en van 't gevaer der arbeyders.
  WY sullen nu aenwysen hoe het groot wentelrat door de treden van menschen of van paer-
  
  den omgedreven en omgedraeyt wordt: oock hoe de menschen in touwen sitten, en tot op de grondt nederghelaten worden; en weêr hoe de backen en emmers, die vol van water, of van aerde zijn, opghehaelt worden, ghelijck aen alle bekent is: in voeghen dat de Metaelwerckers dese middel heel noodtsakelijck van noode hebben. Ja de beesten, als paerden en groote beeren, gaen by beurten en ghesamentlijck in de raden, om door d'omwentlingh daer af de sware lasten op te halen, en neder te laten gaen, als men d'uytgedolve aerde niet deur de holen, of met ladders uyt de diepte optrecken kan. De gravers, gestadigh besich om sware en onbeschofte wercken ghedurighlijck op en neder te laten gaen, zijn seer harde en stercke lieden, ten meesten deel om hun misdaden daer toe verwesen, daer sy alleenlijck in de beschuttingh van de vorst leven, op dat sy, uyt hun Vaderlandt ghebannen, nooyt weêr by de hunnen souden komen. Dese arbeyders hebben echter hun wetten, en volghen de bergh-rechten, door de welcken sy met dese strenghste wet ghedwongen worden aen niemandt quaet te doen, schoon sy tot oploop, beroerten, doodtslaghen, en tot ontellijcke overlasten terstont te bedryven, genegen zijn. Voorts, sy zijn stout en onvertsaeght in alle ghevaer aen te gaen, of eenigh verderf en ondergangh t'ontsien, die hen in de neêrstortende stucken der steenen, of in 't oprechten der backen tusschen de zyden der berghen, of in de doodelijcke stanck en damp der Mynen, of door de swaerheydt van de beslote lucht overkomen kan. Jae sy vergaen oock dickwijls heel rampsalighlijck. Want als sy met grooter haest dan voorsichtigheyt naerstighlijck arbeyden, worden sy, om dat de stylen breecken, of de steenen neêrstorten, of terstont verplet, of (ghelijck te vooren geseght is) met schrickelijck gheroep, en hon-
  
  gher verstickt, sonder dat 'er eenighe middel is, om hen levendigh uyt te trecken. Daer wordt alleenlijck met een grafteecken aenghewesen hoedanigh en hoe veel, namelijck dertigh, tsestigh, hondert, of meer in een tijdt vergaen zijn. d'Andere gravers behouden echter hun voorighe moedt, jae soodanigh, dat sy door dese en diergelijcke verschrickelijcke vertooningen geensins afgeschrickt worden, schoon het somtijdts ghebeurt dat de grootste bergen door een kleyne slagh van de hamers met groot gedruys invallen.