text: Cap. XV. Van de loop op 't ys, om de visschen, en waerom men daer soo dickwijls vischt.
  HEt gebeurt dickwijls, dat, in soo groot een menighte van visschen, de jonghe mannen, gheen gheldt hebbende, van de visschers jonst en
  
  danck verkrijghen, op dat sy, door de gheswintheydt van hun ysloop, naer een verre gestelt merckt op het gladde ys, een seecker ghetal van visschen, na dat hun loop afghedaen is, tot hun vergeldingh souden hebben. Want men weyghert hen niet het gheen, dat sy eerlijck, of door hun arbeydt verdient hebben, of dat men hen door een andere mildtdadigheydt gewillighlijck toestaen magh. De winst, die men hen voorstelt, bestaet ghemeenelijck in twintigh of dertigh visschen, die misschien te Romen soo veel guldens waerdigh souden zijn. Daer zijn veel redenen, die hen parssen om met soo groote arbeydt en naerstigheydt onder 't ys te visschen: te weten de tijd van de voort-teelingh der visschen; want veel visschen schieten hun kuyt in 't koutste van de Winter; en men vindt in hun geselschap veel visschen, die niet met naturelijcke vrientschap aen hen vervoeght zijn, maer die aen hen tot verslinders van hun zaet verstrecken. De nuttigheydt, en ghemeene noodt dwinght hen oock om met d'overvloedt der visschen het volck te versorghen. Hier koomt de natuur der visschen noch by, die, indien sy niet deur de gaten van 't ys lucht schepten, alle, soo veel als 'er in de vloeden en Meyren zijn, schichtelijck souden sterven. De langhe visschen worden op een wonderlijcke wijse vet, namentlijck door de Noorde windt, ghelijck de breede visschen door de swoele Zuyde windt. Men vischt des Winters onder 't ys, niet alleenlijck in een Meyr, maer by na in alle Meyren, en voornamelijck in de ruymste stille wateren, ghelijck Meler, Vener en Vether, Meyren, die varsch water hebben, en door hun naturelijcke eygenschap de tijdt vertoonen, in de welck men niet veylighlijck daer in visschen kan. Maer de Vether wijst voornamelijck sijn natuur den menschen aen, op dat sy niet om dese visschery in groot ghevaer souden komen.
  
  Want in de tijdt van dat sijn ys dooyen sal, begint hy met een geweldigh gedruys te koocken, en sich van de grondt af te bewegen, en met groot geweldt in kleyne spleten te breecken, die seer veel in 't ys komen. Dese barsten worden in korte tijdt heel groot en breedt. Maer hoe wel het ys dan noch dicker is dan ses of seven palmen, soo wordt het echter, door medewerckingh van een geweldige windt van boven, geheel in kleyne stucken ghescheyden, ja soodanigh, dat veel menschen, te voet of te paert daer op staende, dickwijls verdrencken, soo sy de natuur daer af niet kennen, of versuymen geswindelijck naer de strandt te vluchten, en hun leven te beschutten, of, het schrickelijck ghebreeck en gekraeck van 't ys hoorende en siende, sich niet op de grootste schossen begheven, daer op sy, door 't gheweldt van de windt, gheswindelijck aen de strandt worden geworpen.