text: Cap. IV. Van de groote menighte en overvloedt der boomen in de Noordsche Landen.
  IN de Noordsche bosschen is groote overvloedt van Dennen, Pijn-boomen, Genever-boomen, en andere boomen, die soo langh opschieten, dat sy met de hooge toorens gelijck worden: en dieshalven worden de genen, die naest aen de zee zijn, tot masten en sprieten der groote schepen gheschickt, en voornamelijck de Pijn-boomen, die, uyt oorsaeck van de hars en 't peck, 't welck daer in is, van natuur de regen teghenstaen konnen, dat sy niet haest vergaen, maer te langher dueren. De vruchten der Dennen, of Pijn-boomen zijn in geen gebruyck, ghelijck in de gewesten van Italien, daer een wellustighe gheneesmiddel uyt vloeyt. De Pijn-boomen worden ghesaeght en gheschaeft, om daer af d'overloopen der schepen te maecken. De landtsaten, en voornamelijck de Laplanders, ghebruycken het soete mergh, dat in de hooghste toppen wast, en Harssenen ghenoemt wordt, in de plaets van broodt, ghelijck de Parthen de Palmen, en versamelen die in 't begin van de Somer. De tacken der Denne-boomen worden bereydt tot hoepen der vaten, oock tot heyninghen der ackers, en tot boogen, gelijck de Lariken, als wel buyghen konnende. Aen de balcken der Denne-boomen wordt een eeuwige eer toegheschreven, om dat de daecken der Kercken, uyt oorsaeck van hun gheduerighe vastigheydt en lichtheydt, daer meê ghedeckt zijn, en sy worden noch te hoogher, als de plaetsen, daer sy wassen, sandigher zijn. Sy zijn echter dun en teer van lichaem, om dat sy uyt de sandige grondt geen overvloedt van voedtsel krij-
  
  ghen; daer uyt de dicke vocht, die Hars of Peck te voorschijn brenght, schijnt gheboren te worden. Wyders, in al de Noordsche Landen is seer groote overvloedt van Bercken-boomen, welckers eygenschap dus is, dat sy, tusschen de twee schorssen ghesneden, tranen, die men drincken kan, uytgheven, ghelijck de vruchten daer af, in tijdt van honghersnoodt, voor broodt, en de schors voor decksel ghebruyckt worden. De vruchten van de Genever-boom, jae oock de wortelen daer af, worden in plaets van broodt gebruyckt, schoon de toegangh daer af kommerlijck is, uyt oorsaeck van de pennen: in welcke pennen en doornen de gloeyende koolen, en het vuur een gheheel jaer duurt: en indien d'inwoonders dat niet blusschen, soo ontsteeckt het, als 'er storm en onweêr rijst, een brandt in 't bosch, die, hier en daer swervende, d'omleggende Landen verwoest.