text: § 2. De bewoners en hunne middelen van bestaan.
  Het was eene grove dwaling der middeleeuwsche aardrijkskundigen alsook van vele nieuwere schrijvers, dat deze ruwe streken het vaderland waren van alle barbaarsche volkstammen, die het Romeinsche rijk kwamen verwoesten. Nimmer kon de bevolking in zulke gure luchtstreek, met zoo weinig hulpmiddelen, zeer talrijk wezen. In de tijden van barbaarschheid moesten het gemis aan nijverheid en de ontoereikende oogsten aan de volkeren meer nood veroorzaken dan wij ons wel kunnen voorstellen. Men wist de natuur niet te helpen en het overvloedige niet te besparen.
  Vaak brengt in warmere streken de hongersnood schrikkelijke rampen over den mensch, men bedenke dan wat het in het Noorden moet geweest zijn als er miswas kwam en dat men er zich voor eenen winter van 6 tot 8 maanden bevond. Ook levert ons de Scandinavische geschiedenis vele voorbeelden der rampen van den hongersnood. Een dusdanige onder koning Olaf van Denemarken duurde 12 jaren.
  De natuur gaf hun twee voorname hulpmiddelen aan de hand: hunne bergen, bosschen, moerassen en heiden begunstigden de jacht, en mannen als zij, die aan de vermoeijenissen gewend waren en een vrij, onafhankelijk leven leidden, moesten noodzakelijk de jacht beminnen. Maar er was nog iets dat meer opbracht, en tot hetwelk zich de ligging van Scandinavië beter leende, namelijk de vischvangst. Eene groote uitgestrektheid van kusten door de Noordzee waarin de walvisch en haring zoo gaarne leven, bespoeld, vele eilanden, baaijen (fjorden) en bochten, stroomen en rivieren, ziedaar wat deze bezigheid ongemeen begunstigde. De Noorwegers voeren in de IX eeuw
  tot Finland langs de kusten om walvisch, haai en rob te vangen, die ze uitvoerden en wier vellen tot riemen gesneden, hun tot scheepskabels dienden. Zalm en haring waren hun een dagelijksch voedsel.
  Wanneer nu de Scandinaven geene visschers waren geweest, zouden zij ook geene goede zeelieden zijn geworden.
  En dewijl jaarlijks vele jongelieden uit nood, uit dwang of uit zucht naar fortuin en wapenroem het land verlieten, zoo werden de noordelijke bewoners als van zelf vikingen of zeeschuimers gelijk men Bedouien in Arabies zandwoestijnen en Klepht in Albanië wordt. De zeeschuimerij, zegt Gibbon,Décadence de l'Empire Romain, Chap LV vol. X pag. 221. Ed. in 8o. was de geliefkoosde oefening, de handel, de roem en de deugd der Scandinavische jongelingschap. Hun ondankbaar klimaat en hunne enge grenzen deden hen het feestmaal verlaten om lotgevallen op te zoeken; zij liepen te wapen, deden hunne krijgsklaroen rondom schetteren, sprongen in de booten en onderzochten alle kusten welke hun buit of grond tot vestiging beloofden. Men hechtte niet dan eervolle denkbeelden aan dit slag van levenswijze, want Odins godsdienst had de krijgslust bij hen opgewekt door de belofte van het Walhalla, waarin na hunnen dood, alle helden (alsdan Einherier genoemd) te zamen eeuwig zouden zegepralen.
  Volgens eene fabel in het Rigsmal, een der gedichten van de Edda opgenomen, schiep de god Eric bij zijne rondreis op aarde drie klassen, den iarl of edelman, den Karl of vrijen man en den slaaf. Aan elken hunner wees hij zijn deel aan: aan den slaaf de dienstplicht en den arbeid, aan den vrijen man den lediggang of de kunsten, aan den edelman de regering en den krijgsroem. In dit gedicht wordt de edelman voorgesteld als slechts bezig
  zijnde met boog en pijlen te hanteeren, paarden af te richten, de golven te doorzwemmen, de bosschen af te jagen, landen en kasteelen te veroveren. Ga mijn zoon, wordt er gezegd, bestijg een moedig ros en drijf het in het stofopwerpend handgemeng der gevechten; de edelman moet er slechts aan denken de kling te zwaaijen en met zijn schip de baren der zee te doorklieven.
  Gevolgentlijk openbaarde zich in de noordelijke streken een geest van zeeschuimerij, die aanleiding gaf tot de befaamde strooptochten der Noormannen, waarover wij in de onderhavige schets willen spreken en wel 1o in het algemeen en 2o met bijzondere betrekking tot ons vaderland. Alvorens echter nader hiertoe over te gaan, willen wij eerst een woordje zeggen over hunne schepen en over hunne aanvoerders.