text: [Levensbericht van Everwyn Wassenbergh]
  Van de overige leden, in het afgeloopene jaar ons door den dood ontrukt, verdient, om zijne meer dan veertigjarige betrekking tot deze Maatschappij, voor anderen genoemd te worden de achtbare Nestor onzer Vaderlandsche Hoogleeraren, Everwyn Wassenbergh, die, op den 3 van Wintermaand des vorigen jaars, te Franeker, in den vergevorderden ouderdom van 84 jaren en ruim twee maanden, overleed. Vriesland, die vruchtbare teelster van mannen, die in verschillende wetenschappen hebben uitgemunt, mogt ook op hem als inboorling roem dragen. Hij werd namelijk in den jare 1742 binnen dat gewest geboren, en had tot vader Abraham Wassenbergh, die op de dorpen Lekkum en 
   Miedum, nabij Leeuwarden gelegen, met lof het Leeraarambt bekleedde, tot moeder Claressa Maria Langenhert, uit een deftig geslacht in Overrijssel afkomstig. Deze leiden geene geringe zorg aan zijne opvoeding te kost, en deden hem door de voortreffelijkste leermeesters in allerlei nuttige kundigheden onderwijzen. In 't bijzonder had de vermaarde Henricus Johannes Arntzenius, toen Rector der Latijnsche scholen te Leeuwarden, een' gewigtigen en heilzamen invloed op zijne vorming. Door dezen toch werd die blakende zucht voor de Grieksche en Latijnsche letterkunde bij hem opgewekt, welker beoefening zijn' naam sedert beroemd maakte. Nog grooter was het geluk, 't welk hem aan de Franeker Hoogeschool ten deel werd, waaraan, onder meer anderen, toen bovenal tot sieraden strekten de alleruitstekendste mannen L.C. Valckenaer en J. Schrader. Het kon niet missen, of een jongeling van Wassenberghs gelukkigen aanleg en onvermoeide vlijt moest, onder het geleide van zulke voorgangers, tot het binnenste heiligdom der Grieksche en Romeische Letterkunde doordringen. Weinig meer dan vijf en twintig jaren oud zijnde, was hij daarin reeds zoo verre ingewijd, dat hij waardig gekeurd werd, aan de doorluchtige school van Deventer den leerstoel in dezelve te bekleeden, die weleer door een J.F. Grono- 
   vius, en J.G. Graevius verheerlijkt werd. Hij aanvaardde dien post op den 10 Maart des jaars 1768 met eene fraaije en belangrijke redevoering, waarin hij den lof der stad Deventer, als de teelster en handhaafster der geleerdheid in Nederland, verkondigde. Drie jaren alhier tot groot genoegen voor zichzelven en geen gering nut voor zijne leerlingen hebbende doorgebragt, werd hij tot het onderwijs der Grieksche taal, waarvan de leerstoel weinige jaren vroeger door zijnen leermeester, den grooten Valckenaer, verlaten was, naar de Hoogeschool te Franeker beroepen, en aan zijnen anderen leermeester, den beroemden Schrader als ambtgenoot toegevoegd. Ook hier betoonde hij zich, in alle opzigten, een' waardig' kweekeling van zoo voortreffelijke leermeesters, die hem tot aan hunnen dood met hunne bijzondere vriendschap vereerden, gelijk hij, van zijnen kant, hun steeds alle blijken van erkentelijkheid en hoogachting toedroeg, en hunne gedachtenis, na hun afsterven, bij elke gepaste gelegenheid, die van Schrader ook in eene opzettelijk over hem gehoudene Lijkrede, op het hartelijkst vereerde. Meer dan eene halve eeuw hielp hij den alouden roem der Franekersche Hoogeschool op het loffelijkst handhaven, en had het genoegen uit zijne school een aantal mannen te zien voortkomen, die, in verschillende betrekkingen, aan de wetenschappen gewigtige diens- 
   ten bewezen, en onder deze velen, die in hetzelfde vak van letteren roem verwierven, en van welke het genoeg zal zijn, op zijnen voorgang, een' Herman Bosscha, een' Joan Adam Nodell, een' Richeus van Ommeren den onvergetelijken leidsman mijner jeugd, een' Sjoerd Wijngaerd en Henrik Waardenburg genoemd te hebben. In de laatste vijf en twintig jaren vereenigde hij met het onderwijs der Grieksche taal en letterkunde ook dat in de Nederduitsche taalkunde, waartoe hij eene uitnemende bevoegdheid had. De vorming en opleiding van edelaardige jongelingen was zoo zeer zijn hoogste lust, en als 't ware eene volstrekte behoefte voor hem, dat hij, toen de wet op het hooger onderwijs, door onzen geëerbiedigden Koning uitgevaardigd, hem, meer dan zeventig jaren oud zijnde, eene eervolle rust vergunde, van die vergunning geen gebruik maakte, maar zijn onderwijs geheel op den vorigen voet voortzette, en daarin, niettegenstaande eene lastige doofheid, welke hem in de laatste jaren kwelde, tot het einde van zijn leven volhardde. Grootelijks kwam hem hierbij te tade de ongemeene gezondheid en vastheid van zijn ligchaamsgestel, welke hem de gebreken van den ouderdom niet of naauwelijks deed kennen, en hem nog tot in een' hooggeklommen leeftijd met jeugdige levendigheid en kracht bezielde. Getuige hiervan zij onder 
   anderen de fraaije Redevoering, vol vuur en leven, waarmede hij in den jare 1821, omtrent tachtig jaren oud zijnde, zijne vijftigjarige dienst als Hoogleeraar plegtig vierdeDeze Redevoering kwam sedert in het licht onder den titel van: Everwini Wassenberghii Oratio eucharistica, dicta publice a.d. XIX Junii CIICCCXXI, postquam, literas docens humaniores, annum implevisset quinquagesimum.; eene plegtigheid, die door alle ingezetenen van Vriesland, die eenigen prijs op geleerdheid stelden, als een nationaal feest werd aangemerkt, en van alle oorden eene groote menigte tot hare bijwoning uitlokteZie het verslag van deze feestviering in den Konst- en Letterbode voor 1821, II D. bl. 4-9.. - Volkomen verdiend voorzeker was deze hulde van algemeene deelneming, den achtbaren grijsaard toegebragt, daar hij alleen om de diensten, door hem, als openbaar leeraar, aan de letteren bewezen, eene aanzienlijke plaats onder de handhavers van den Nederlandschen roem in het vak der oude Letterkunde overwaardig geacht moet worden. Zijn onderwijs toch, geheel den echten geest der school van Hemsterhuis en Valckenaer ademende, en door bevalligheid niet weinig veraangenaamd, was allezins geschikt, om den weg tot bondige geleerdheid te openen, en bij alle regtgeaarde jongelingen eene 
   vurige liefde tot de letteren te ontvonken. Ook liet hij de zoodanigen gaarne tot zijn' gemeenzamen omgang toe, en was te allen tijde bereid, hun door bijzondere onderrigtingen en raadgevingen van dienst te wezen. Dat uit dit een en ander de rijkste en heerlijkste vruchten tot bevordering van ware beschaafdheid en echte geleerdheid voortsproten, zou ik, indien dit noodig ware en de tijd zulks gedoogde, door eene menigte van voorbeelden, en als door eene groote reeks van allezins bevoegde getuigen kunnen bevestigen. Doch Wassenbergh was niet enkel, als openbaar leeraar, tot aan de ziekte, welke hem in het graf sleepte, ten nutte der letteren onvermoeid werkzaam, maar hij betoonde zich ook, door de uitgave van geleerde schriften, een' waardig' navolger dier groote mannen, die den Nederlandschen grond ten hoofdzetel der Grieksche en Romeinsche beschaafdheid maakten. Het is hier de plaats niet, de schriften op te noemen, veel min te beoordeelen, door welke hij, op het voetspoor van Valckenaer en Schrader, de oude Letterkunde heeft trachten op te helderen. Ik mag echter niet geheel verzwijgen, dat hij, als een waardig kweekeling van den laatstgenoemden, die niet minder als loffelijk navolger, dan als gelukkig verbeteraar der Romeinsche dichteren beroemd was, de Latijnsche Zanggodinnen niet slechts met geestdrift bemind en anderen met ge- 
   lijke liefde tot dezelve bezield, maar die insgelijks met gelukkig gevolg beoefend heeft, gelijk verscheidene hier en daar verspreide proeven van zijn dichtvermogen ten overvloede getuigen. Doch hetgeen hier bovenal melding verdient, zijn de diensten, door hem aan de Vaderlandsche, en bijzonder ook aan de Vriesche taal en letterkunde bewezen. Hij toch, als ieder regt geaard Vries, naijverig op de eer van zijn geboorteland, was de eerste, die de algemeene aandacht vestigde op de uitstekende waarde der weinig bekende voortbrengselen van den Landvrieschen dichter, Gijsbet Jacobs door de uitgave eener Latijnsche Verhandeling over dien dichter, welke, in den jare 1793, onder zijne voorzitting, in het openbaar verdedigd werd. Later deelde hij den voornamen inhoud dier Verhandeling in het Nederduitsch mede in zijne voortreffelijke Bijdragen tot den Frieschen tongval, waarvan II Deelen het licht zien. Deze Bijdragen bevatten, behalve het genoemde, eene reeks van belangrijke stukken, van welke boven andere opmerking verdienen een Idioticon Frisicum, eene Proeve van Oudheid- Taal- en Dichtkunde op een der merkwaardigste dichtstukken van Gijsbert Jakobs, eene nieuwe, merkelijk vermeerderde uitgave van zijne Verhandeling over de eigen-namen der Friesen, welke reeds in den jare 1774 voor het eerst in het licht verscheen, en eindelijk eenige gedichten 
   in het dusgenaamde Boeren-Vriesch, in vroegere jaren door hem vervaardigd, welke zich door losse bevalligheid en geestigheid grootelijks aanbevelen. Dan, gelijk hij hierdoor alle beminnaars der vaderlandsche taal en letterkunde niet weinig aan zich verpligtte, zoo heeft hij zich eene nog grootere aanspraak op hunne erkentelijkheid verworven door de uitmuntende vertaling van de Levens der doorluchtige Grieken en Romeinen door Plutarchus, welke hij, in gemeenschap met zijnen leerling en vriend H. Bosscha, heeft in het licht gegeven. Hierdoor toch mogen wij ons beroemen van een der fraaiste en belangrijkste gedenkstukken der Grieksche beschaafdheid eene overzetting te bezitten, welke voor geene der meest geprezene vertalingen van eenig oud Schrijver, zoo hier als elders in het licht verschenen, in eenig opzigt onderdoet, en aan onze letterkunde, wier schatten daardoor aanmerkelijk verrijkt werden, tot luister en sieraad strekt. Dan genoeg reeds meene ik gezegd te hebben, M.H., om u in Wassenbergh een' geleerde van den eersten rang, een' krachtig handhaver en uitbreider van den vaderlandschen letterroem te doen eerbiedigen. Geen wonder dus, dat niet alleen deze Maatschappij en het Provinciaal Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen het zich reeds voorlang tot eere rekenden hem onder hare Leden te mogen tellen, maar dat 
   ook onze geëerbiedigde Koning zijne verdiensten erkende zoo door hem tot Lid van het Koninklijk Nederlandsche Instituut te benoemen, als door hem met het eereteeken der orde van den Nederlandschen Leeuw te versieren.
  Gaarne zou ik bij Wassenbergh nog eenigen tijd met U vertoeven, ten einde u ook het merkwaardigste van zijn bijzonder leven mede te deelen en u zijne waarde als mensch te doen kennen; doch de uitgebreidheid der treurige taak, die mij heden te volbrengen staat, gebiedt mij ter vermelding van andere afgestorvenen over te gaan.