text: Cap. XX. Van de middel om te beletten dat het water toevriest.
  DE sterckste Steden en Burghten, die in de Somer als on-overwinnelijck en ontoeganckelijck schijnen, worden in de Winter, als alle beganckelijcke en onbeganckelijcke plaetsen met ys toeghevrosen zijn, door een strengh belegh ghedruckt. Dieshalven staet ons hier te seggen hoe de ghenen, die sulcke nooden en swarigheden onderworpen zijn, sich daer tegen versorgen. Want d'inwoonders, bespeurende dat'er besondere of ghemeene vyandtschap voorhanden is, doen, indien de plaetsen in 't midden der Vloeden en Meyren gheleghen zijn, groote naerstigheydt om met bylen en schoppen het ys open te breecken, en als grachten rondom hen te maecken, die ten minsten vier-en-twintigh of dertigh voeten breedt zijn. Sy trecken de stucken van 't ys naer binnen, op dat sy, op het ys ghelaten, door de groote vorst en koude als een wal souden bevriesen. Soo haest als dese gracht ghemaeckt is, soo storten sy daer in het smeer van Walvisschen, of van Zee-kalven, 't welck, in groote en genoeghsame menighte daer in ghestort, sy met hun spiessen omroeren en verbreyden. Door 't welck te weegh gebraght wordt dat sy, schoon het water dus toegevrosen is, de vyanden van de hoop berooven, dat sy, nader bykomende, de begheerde verwinningh niet verkrijghen sullen. Jae het ghe-
  
  beurt dickwijls dat sy, roeckeloosselijck aenkomende, en onbedachtelijck toeloopende, eer in de wracken van 't ys vergaen, dan sy de ghenen aenschouwen, of by de genen komen, die belegert zijn, of met belegeringh besloten sullen worden: niet om dat het ys selve in de diepe Meyren of Vloeden swack is, maer om dat de vyanden, stout zijnde, en dreyghende, by gheval sich in sulck een plaets begheven, daer het ys, door de stroomen der kleyne beecken, uyt de moerassige strandt komende, onder afgeschuurt en verswackt worden.