text: Over 't aanzien
  Verwaandheid, de echte dochter van domheid, gevoed met eene halve historie-kennisse van dit land, doet den heethoofdigen, doet den anderzints welmeenenden burger, in zijne gloeijende denkbeelden, den bal verre misslaan in de sterkte van zijn land, in de zwakheid van een ander land te beoordeelen. Deeze dwaaling, wanneer zij t hoofd der regeerders aan t duizelen brengt, is rijk in wrange vruchten.Zie de Oeuvres Posthumes de Frederic II. Tom. I. pag. 53.
  
  van de Republiek der Vereenigde Nederlanden onder de Mogendheden.
  Men poot de snijboonen aan stokken en de
  
  
  
  
  
  
  
  Republiek moet op 't sleep-touw genomen worden.
  Veel twists is 'er op de stuurmans-collegien geweest, wie best - niet voor zich - maar voor ons, ze moest sleepen. Er zijn bedenkingen van beide zijden. De balans hangt niet in 't huisje. Bijaldien, bij de tegenwoordige eclips van bedaard, gezond menschen-verstand, in deezen oorlog van contraindicantia, ik de roekeloosheid had, als een onpartijdig arbiter uitspraak te doen, ik zou gevaar lopen, om in 't dolhuis te raaken, dat is, in een beslooten dolhuis te raaken.
  De waereldburger, die zijn vooringenomen oog slaat over de bewoners der aarde, ziet ze afgedeelt in koppels, ieder geleid door een of meer hoeders, liever houders, wier belangen 't is hunne kudden bij zich te houden, en (daar hunne sterkte, welvaart en aanzien af hangt van de talrijkheid der kudden) ze ten koste der nabuurige kudden te vergrooten: waartoe zij zich allerlei onrechtvaardigheid, geweld en list veroorlooven. Hierom beijveren zich de aanvoerders, om hun onderhoorigen te doen gelooven, dat zij beter zijn dan hunne nabuuren, zo als ook 't land, waarop zij leeven of graazen. Naarmaate zij gelukkiger in dit onderwijs, in deeze opvoeding slaagen, hoe de onderdaanen meer publick spirit, volks-geest of patriotismus (in de oude betekenis van 't woord) hebben. Deeze deugd of hoedanigheid is hem, die zit aan de helm van Staat, des te meer aan-geleegen, naarmaate deeze drift als de wind is, die vaart in 't schip brengt.
  Dan of deeze volks-geest ligt te blaazen is in hen, welke kijken over de muuren, die scheiden natie van natie, welke weeten, wie die muuren opgemetzelt hebben, en welke reeden zij daartoe hadden, in één woord, of deeze hoedanigheid in 't oog eens cosmopoliets eene deugd dan eene dwaasheid zij .....
  Maar wat hebben wij met deeze speculatien te doen! zullen wij de waereld veranderen?
  Wenschelijk was 't maar een middel te kunnen vinden, om den Nederlander met deezen volks-geest meer te vervullen, daar hij er noch vrij wat van zou kunnen bergen.
  Hoe de ingezeetenen hun vaderland van zijne nabuuren meer geëerbiedigt zien, hoe zij op dat vaderland meer hoogmoedig worden, hoe zij er meer liefde voor opvatten. Wie is nu zo steeken-blind van vooringenomentheid, om zich niet te belijden alle de elende en verzukkelingen, onder welke deeze Republiek ontvangen en gebooren is, - hoe zij, noch niet gebooren, te gering was, om haare heerschappij door Vrankrijk of Engeland te doen aanneemen - hoe zij daarna meenigerlei verneederingen van haare nabuuren, die haar nu de een, dan de ander, dan beiden te zamen, straffeloos allerlei gewelt en mishandelingen aandeeden, heeft geleeden; en door haare zwak-heid heeft moeten lijden. Zal er iemand zich op verhovaardigen?
  Ten anderen ontstaat dit gebrek uit dat onzer gezeegende (zo als men 't noemde) maar ook verdeelde constitutie. De ingezeetenen zuigen in ieder provincie, en in ieder stad van ieder provincie, de gevoelens in van hem, die hen regeert. Dit maakt zeker geen algemeenen volks geest?
  Dit land wordt bewoond door eene zo groote meenigte van vreemdelingen, waarvan, in geen ander land, in dezelve evenredigheid een voorbeeld voorhanden is. Schoon nu 't bestendig verhuizen van buitenlanders na een gewest een proefhoudend bewijs van de beterheid van dat gewest, betreklijk tot andere gewesten, opleevert, is 't tevens onwederspreekelijk, dat alle die nieuw-komers ieder hunne denkwijzen, ieder eene portie van liefde voor hun oud vaderland medebrengende, een geweldigen afbreuk moeten doen aan de hoedanigheid, waarvan wij spreeken.
  Rijkdom en welvarendheid (waarin wij, dank zij anderzints den Hemel! bij die bloeijendste natïen der aarde 't naaste komen, of helaas! kwamen) zijn elders de banden, die den ingezeetenen hun 't land hunner inwooninge lief en waard maaken. Juist 't tegendeel kan men hier ontdekken; en 't zijn precies de groote rijkdommen, die 't grootste nadeel doen op den volks-geest 'K zal hier niet gaan teemen over de eigenschap van't geld, in zo verre het de
  
  weelde na zich sleept, noch over de weelde, in zo verre zij onze karakters ontzenuwt. De rijkdommen hebben ook die zelve eigenschap in Engeland. Onze schatten zijn daarom den volksgeest hinderlijk, wijl de Republiek te weinig uitgestrekt zijnde, om die in territoriaale of nationaale bezittingen te plaatzen; de ingezeetenen hun geld moeten aanleggen bij de buitenlanders, wier belangen dikmaals aanloopende tegen die van 't vaderland, zo moeten zij er een vijand van, en een vriend van den vijand hun vaderlands worden.
  Men zegt 't gemaklijk te zijn, te weeten eene remedie voor een kwaal, waarvan men de oorzaak kent. Wel nu! laat dan een ander ons met de Engelschen in volks-geest gelijk maaken. Ik gun hem dit vermaak.
  Dit over de nationaale opvoeding hebbende laaten voorafgaan, als ook over de algemeene middelen, om deugd, braafheid en nederlandschap onder ons te vermeerderen (welk laatste is, ons tot ééne natie te maaken) moeten wij, om ons zelven gelijk te zijn, komen tot bijzonderheeden.
  Even als 't hoofd 't edelste deel is van 't dierlijk ligchaam, alzo is de Regent 't edelsteMen voelt handtastelijk, dat dit opstel ouwbakken is, item des schrijvers onnozelheid, nuchterheid, schandelijke onervarenheid in de heerlijke leer der gelijkheid, die, hangt 't aan straatveegers en schoen schoon maakers de steun-pilaaren van den Staar, meer en meer velds gaat winnen deel
  
  van den Staat. Van zijne vaderlandsliefde en wijsheid hangt deszelfs welvaaren grotelijks af. Hij is 't derhalven, die zo als de meeste, zo ook de eerste opmerking na zich trekt.
  Misschien zal eenig lezer, die niet voortleest, als de os voor de ploeg loopt, vraagen: Mr. 
  
  Amurath
  
   meent gij u bevoegt tot eene zo uitgebreide als moeijelijke taak? - Geenzints - En waarom, vriend! bemoeit gij er u dan meê? - 't Is met schrijven, als met de muziek, en wilt gij een Virtuoso aan den gang krijgen, zo laat hem een breeken-been wat in de ooren krassen.
  
  Aan 't hoofd derzelven vindt
  Het zelve is gelijk dit geheele stuk (uitgenomen eenige lapjes, welke hier en daar er tusschen ingelascht zijn) lang geschreeven voor den tegenwoordigen staat van zaaken; zeker zoude 't mij op dit ogenblik niet in de herzens kunnen komen, mijn kostelijken tijd aan een zo nutteloos onderwerp te verspillen. Nu 't geschreeven is, mag 't van mijn vaderlijk-auteurs hart niet, zulks te schrappen, alhoewel ik bewust ben, hoe deeze zijstap in dit boekje figureeren zal, als een doodshoofd in een galanteriewinkel. Voor 't overige kunnen de liefhebbers van historische navorschingen in die lessen en in't verwaarloozen van die lessen, de zaaden der laatste revolutie duidelijk bloot gelegd vinden. En dit is 't eenig nut, 't geen deeze digressie bij mogelijkheid hebben kan.
  zich zyne Doorluchtige Hoogheid/ de Heer Erfstadhouder. Op welke wyze zouden de Telgen/ welke uit deeze Familie kunnen gebooren worden/ ten meesten nutte voor 't
  
  Vaderland mogen worden aangekweekt? Dit voorstel is eer opgegeeven, dan beantwoord. Nog ligter is 't slurpeijeren vooreen smulbaard op zijn pas te kooken, dan over dit onderwerp niet te veel en niet te weinig te zeggen. 't Is kraakporcelein, uit vreeze van mij te kwetzen aan de diggelen, zal ik 't alleen met 't uiterste tipje van de vinger aanraaken.
  
  
  Men bewondert
  
  M. Montaigne
  
  over 't beleid, waarmede hij geschreeven heeft over de keuze van een Gouverneur, bestemd voor de opvoeding van een ordinair mensch. (Zie zijne Essais, tom. ii. liv. i. rhap. xxv.) Zo nu den perzoon eens Erfstadhouders wel te vervullen, een man van extraordinaire verdiensten vordert, moet hij, welke hem daartoe den aanleg zal bezorgen, iemand van zonderlinge bekwaamheid zijn.
  
  
  Schoon al mijn nationaale hoogmoed mij niet veroorlooft ('t spijt mij) mijne natie vooraan in den eersten rang van de bewooners der aarde te plaatzen, zou ik echter den jongen Oranje-spruit een vaderlander tot Gouverneur toewenschen. Men behoort, dunkt my, op een vrijen bodem gebooren te zijn, om den toekomstigen Stadhouder te toonen, hoe vrije menschen
  
  zich best laaten behandelen. Men behoort in een land gebooren, met deszelfs belangens bekend te weezen, om geconfijt te zijn in den aart en zinnelijkheden der ingezeetenen, hunne Republikeinsche gezindheid, om te kennen hun afkeer van 't monarchaale of 't geen er de reuk van heeft, hun afschuuwen van eenig eigendunkelijk gezag, dat is, tierannije; opdat de Elève van hem al vroeg moge-inzuigen, door lessen en voorheelden, hoe best met hen omtegaan.
  
  
  In dit stuk was de opvoeding van Prins
  Willem den Vden, ongelooflijk slegt. En hoe kan 't anders zijn; wanneer men die opvoeding eenen buitenlander aanbetrouwt? Dit gebrek aan kennisse van den aart en zinnelijkheden des volks, onder welk hy was geboren, was de bron van zijn ongeluk. En och of dit ongeluk 't zijne alleen was! hadt hij den aart der Nederlanders beter gekent, beter zoude hy gekent hebben de aangelegenheid om hunne genegenheid, hun vertrouwen te behouden, hen niet stug, niet baloorig te maaken. Dit hoopje menschen is, zo 't mij altoos voorkwam, noch niet zo schraal voorzien van genie, als ryk bedeelt met eenen algemeenen geest van chicane. Men zoude bykans zeggen, dat 't alle geboren procureurs
  
  zijn. Hoe diep ook uitgedagt, hoe wèl beraamd ook mogen zyn de middelen van 't Gouvernement, om tot zijn doelwit te geraaken, zy zullen ze altoos weeten te verijdelen. Met één woord, wanneer misnoegen over de heerschende magt hun gemoed overheert, zal de stugheid hun hoofdkarakter worden; 't zal onmogelijk worden met hen te eggen of te ploegen; 't zal een beuling van 12 jaaren minder moeite kosten een half dozein kalveren te gelijk thuis te brengen, dan 't weezen zou voor
  
  Solon, Lycurgus
  
  en de zeven wijzen van Griekenland, dit slag van menschen, alzo bezielt, te leiden.
  
  
  Hadt Prins
  
  Willem de
   Vde
  zyne medeburgers als zodanig gekent, hy zou in 87 geluistert hebben na de gebiedende stem van een groote meerderheid des volks, haar verlangen om te deelen in 't bewind bevredigt, zich van hen, welke hem van de bank zogten te knikkeren, de zulken die noch afkeeriger waren van de Democratie dan van 't Stadhouderschap, gewrooken, en wat al niet meer goeds gedaan hebben. Maar 't is mij voorgekomen, dat by de revolutie van 1787 hy meer op zich ..... Nola! men trapt niet op iemand, die gevallen is.
  
  
  
  Daar de Stadhouder gesteld is aan 't Hoofd van den Staaten van 't Krijs-weezen te water en te land, zou men mogen wenschen, een
  De Witt, een
  Eugenius
  en een
  
  De Ruiter
  
  in hem te ontmoeten. Men mag 't wenschen! maar de natuur is gierig in wonderwerken.
  
  
  Een middelmaatig georganiseert hoofd, doorweekt met een weinig mathesis, kan misschien? binnen een jaar tijds, in de theorie van den Oorlog (de grootste plaag voor eene handeldryvende en niet veroverzieke Republiek) al tamelijke vorderingen maaken. Dan tot 't politieke worden jaaren gevordert.
  
  
  In de noodzakelykheid van te moeten opofferen, by de keuze eens Gouverneurs, iets van 't politieke of 't militaire, verbeeld ik my, dat aan 't eerste de voorrang moet gegeeven worden. Ook is de staat van vreede meer doorgaande, dan die van oorlog.
  
  
  Een Gouverneur, in 't tegenwoordig geval, behoort een man te zyn van algemeene kundigheeden, hoe zeer ook alsdan zyne kundigheeden niet overal tot in 't merg der zaaken zullen doordringen, 't Is 't zwak van alle standen, ieder den zynen, als den eersten, als den der menschelyke
  
  maatschappy onontbeerlyksten te beschouwen. Kiest men alzo tot Leermeester iemand wiens opvoeding tot eenig byzonder vak, by uitsluiting, is aangelegt, zo zal hy daarvan alleen zynen Elève aan de ooren leggen teemen. 't Is toch voordeeliger voor onze Republiek, een Stadhouder te hebben, doorkneed in de theorie des Koophandels, dan in de Grammatica van
  
  Vossius
  , of een bekwaam loots in de vouwen van de theologia polemica.
  
  By de vereischtens, welke een voortreflyken Stadhouder, volgens ons gebrekkig inzien, kunnen formeeren, en waarvan wy alleen de buitenste omtrekken gehaalt hebben, komt noch eene, zal ik 't noemen, deugd of hoedanigheid, 'k meen 't Gedult, waarvan hy een ruimer provisie behoeft dan eenig sterfling op aarde.
  
  
  Niemand is 'er, in deeze politieke tyden, zo klein politiek, om onkundig te zyn van de strydige belangens der onderscheidene provincien deezer Republiek. Schoon haar devies is: Eendragt maakt magt, verliest men dit devies uit 't oog, bejaagt men ieder zyn byzonder belangen. Zeker moet men niet driftig zyn, om de sophistische
  
  drangreedenen van eene egoïstische staatkunde aan te hooren en te wederleggen.
  
  
  De Stadhouder is 't niet by uitsluiting van ééne provincie, Hy is 't van allen, van de Unie. Unie! 't Algemeen welzyn is dus zyn hoogste wet. Maar dit kan duizendwerf niet bejaagt worden, dan door de opoffering van eenig particulier belangen. Hy moet zich overreed hebben, by voorraad, van 't lot, 't geen hem boven 't hoofd hangt, van meenigmaal gelastert te worden, ofschoon hy stricte zyn plicht gedaan hebbe.
  
  
  Dit vordert eene ruime maate van gedult. Maar 't vordert een
  
  Jobs
  , een Engelachtig gedult - te moeten ontvangen Deputatien, die onder 't voorkomen eener statige deftigheid en ernst, de comedie speelen - aan te hooren, of zich te houden, als of men aanhoorde, Aanspraaken die kop noch staart hebben - Adviesvragingen waarop zy, welke ze komen voorstellen, best weeten, welke antwoorden 'er op passen - in een woord politice voor den gek gehouden te kunnen worden.
  
  
  (Ik bevond my in 1779 te Parys, en maakte aldaar by toeval kennis met Mevr. de Baronnesse van ***, die zich in deeze hoofdstad onlangs, uit Leipzig hadt nedergezet. Naar gevolg bestondt, behalven
  
  drie kinderen, uit een juffrouw ('k weet niet welken naam ik haar geeven zal) en drie dienstboden. Deeze juffrouw, zelve niet wel weetende, wat eigenlyk zy was, hadt de functie van gezelschapsjuffrouw, van gouvernante, van huishoudster, van kindermeid, ook van bediende. Mevr. *** was eene goedhartige dame, maar zy hadt weinig verstand, en noch minder fermeteit. 't Is niet mogelyk zich te verbeelden een meer verwart huishouden, en waarin meer gekeeven werdt. Mevrouw deedt my eens de eer my hierover mijne gedagten te vraagen. - Ik nam de vryheid haar Ed. geb. onder 't oog te brengen, dat men geene incompatible functien aan één mensch moet opdraagen; en wanneer men iemand in dienst neemt, hem precies zeggen, waarvoor hy scheep komt.)
  
   
  Boven, bezijden en beneden den Heer Erfstadhouder stonden de Regenten. --
  Om den lezer eenigzints te vergelden de moeite, die hij verspilt heeft in 't lezen van dit laatste artikel, (onderstelt, dat hij 't niet heeft overgeslaagen) gaa ik 't volgende geheel omarbeiden en schoeien op de tegenwoordige leest, op den zogenaamden democratischen vorm.
  Behalven de oneindig gebrekkige zamenstelling van het lamme raderwerk der laatste consti-
  
  tutie zaliger, behalven dat alle deeze raderen kwalijk op elkanderen liepen, hadden zij noch dit gebrek, dat de raderen zelfs een weinigje beneden het middelmaatige waren. Hem, die de uitwerkzelen beidedeezer disqualiteiten overpeinst, moet 't onbegrijpelijk zijn, hoe een zo voos uur werk met horten en stooten noch zo lang heeft kunnen loopen.
  Onder 't voorig bewind was 't genoeg, gebooren te zijn, of den naam te hebben van gebooren te zijn van een burgemeester, dien tot oom en neef te hebben, om op een regentsplaats aanspraak te mogen maaken.
  Alle handwerken, die den uit- en inwendigen mensch stoffeeren, de geestelijke scherm-meesters zelve niet uitgezondert, vorderen nu zekeren leer- en proef-tijd, de kunst alleen om de menschen te regeeren, maakte onder 't vorig bewind eene uitzondering; deszelfs leden schijnen van gedagten geweest te zijn, dat zommige menschen, even als de eendekuikens met die van te zwemmen, gebooren worden met de kunst, om den regent te speelen, en dat deeze aangebooren gaaf hen onthefte van de behoefte om zijn rol te bestudeeren.
  Thans zijn wij, zo 't waar was ('t geen 't niet is) 't geen ik heb hooren zeggen, uit eene familie-regeering gevallen in eene factie-regeering. De eerste, de onontbeerlijkste vereischte om regent, of zo als de zaak nu heet, representant, municipaal of maire te zijn, is, bovenal vóór de revolutie (want die
  
  't nu beginnen te doen, houdt men al ligt, en zelden zonder reeden, voor intriguanten, voor politieke gelukzoekers, en visschen meestäl achter 't net) liefst met luider keel gekermt te hebben over de ondragelijkheid van 't juk des overleedenen tijrannieken bewinds, den Stadhouder en zijn aanhang gehouden en uitgemaakt te hebben, voor schelm, landverrader, landsdief, dwingeland, een slaaf van Engeland waarmede hij onder één dek lag, om ons lieve vaderland te ruïneeren, den koopman tot een bedelaar, en de beurs van Amsterdam tot een instal te maaken. Eene andere conditio sine qua non, of zo gij wilt, recommandatiebrief, is, dat hij alles gedaan hebhe, wat van hem afhing om 't voormalig bewind in alle deszelfs beweegingen te dwarsdrijven, om 't zelve den hals te breeken. Bedeelt met deeze gaave, met eene tong klein van breidel, waarmede hij majesteit des volks, vrijheid schel doe klinken, een vertrouwen-volle houding, mag hij veilig na de lint-winkel gaan, om zich een representanten of municipaal-sjerp te bestellen.
  Onder 't vorig bewind waren de hoofden gekweld met een hondshonger na vette ampten; zij hielden de Republiek voor een banket-bakkers winkel, waaruit zij, die aan detrommel waren, meenden zo veel lekkers in de zak te moeten steeken, als zij maar immers bergen konden. Duidelijker, de voormaalige regenten, even als of zij, arme zukkels! drie man zeven armen konden afhouwen, voorzagen zich van zo veele
  
  posten, als zij maar opslokken konden. Men vondt een burgemeester gelijktijdig lid van een admiraliteits collegie, van de O. en W.I. Compagniën, Hoogheemraad, Houtvester, Dijkgraaf, Weesmeester, Thesaurier, Commissaris van de Posterijen, Curator van de Universiteit, vergeeft mij 't Lezer zo ik noch een half dozein posten vergeet; beurtelings zag men een en den zelven persoon zitting, en zo wij voor 't Gemeenebest hoopen en vertrouwen, directie hebben in 't Stedelijk bewind, in dat der Provincie, in 't bewind der beide Compagnïen, der Marine, des Legers, der Finantien, des Generaliteit, de onbeschaamdheid hebben te aanvaarden zes posten, die ieder, zou men ze wel waarneemen, een schrander en geoesent man geheel vorderen. De posten, de commissiën liepen, over alle vakken van bewind, af, langs een eeuwigduurend, landverdervend rooster, zonder eenige deelneeming in de publieke zaak, zonder eenig allergerinst nadenken op bevoegtheid of onbevoegtheid. - Wat wonder! maakte niet 
  Caligula
   van zijn paard een burgemeester! De tijden zeker veranderden; 't waren juist geene paarden, die men tot burgemeesters maakten. 't Is over.
  O gezeegende omwenteling! o driewerf gelukkige tijden! in welke wij beleeven mogen. dat deeze hoogverlichte natie haar eige stuurluî kiest! Beeft, gij wijzen, gij wetgeevers van
  
  ouds, voor uwe reputatie! weldra zullen wij met andere talenten in kennis komen.
  Hoe heerlijk nu ook bovengemelde beide conditiones sine quibus non mogen uitgemeeten worden, men zal toch moeten belijden, ten zij men stapelzot geworden zij van partijschap, dat dezelven een perzoon niet meer bevoegt maaken, om de belangens des vaderlands in zijne diverse betrekkingen te bezorgen, dan een paar beenen, iemand bevoegd maaken tot de post van balletmeester. 't Is op dit fundament, dat ik 't woord van factie-regeering in den mond of liever in de pen nam, in welke zo 't kwam te gebeuren ('t geen niet te voorzien is), dat waare belanglooze vaderlandsliefde zo min de eerste rol speelde, als in eene familie-regeering, men onrecht hebben zou zich te verbaazen.
  In't tegenwoordig bewind schijnen de Matadors 't hart zo zeer gezwollen te hebben van vaderlandsliefde (die ik in 't algemeen heb hooren vergelijken bij die van 'een hond voor een penswijf, zo lang zij noch niet los is,) dat de zorg voor een éénig vak van bewind het zelve niet vullen kan; en de revolutie schijnt niet te zullen geneezen de constitutie van 't geene ik gaa noemen eene patriotische slechthoofdigheid, om namelijk verscheide posten, welke dikwerf geheel uit elkander loopende kundigheeden vorderen, op te hoopen op één hoofd, hoe rijk ook 't zelve moge zijn gestoffeert, hoe verward ook de familie van debet en credit t'huis er moge uitzien.
  
  De ogenschijnelijke voortduuring van dit oud abuisje, de uitdeeling van verscheide posten aan éénen perzoon, maakt de opvoeding van den jongen burger, op wien deeze keuzen mogten vallen, bezwaarlijker. Te vraagen alzo, hoe hij moet worden aangelegt, is zo veel als te vraagen, hoe een financier, een koop- krijgs, zeestaats-man moet worden aangelegt. Indien de goedaartige natuur mij vergunt de gelegenheid, om na deeze Lantaarn er noch eenige anderen te fabriceeren; indien 't publiek de tegenwoordige met dezelve happigheid als die van 92 gelieft optesnappen, mogt ik deeze dingen t'eeniger tijd voor mij neemen. Voor deeze keer gelieve de Lezer zich te vergenoegen, met een paar vereischtens van 't hart, welke den volksvertegenwoordiger buitengemeen zouden verçieren, en hem bij vriend en vijand nu geacht, nu bemind, of beter, die hem iedereen ten vriend of hoogachter zouden maaken.
  De eerste deugd, die hij nodig heeft, is de liefde tot het Vaderland. Zij spreidt haare weldaadige uitvloeizels zo wijd van zich, dat zij bijna alle anderen inslurpt. Ligtekooijen gaan gaarne door voor eerlijke meisjes, en de minnaar van zich zelven en de zijnen voor dien des Vaderlands. Men zal geene moeder verdenken haar kroost te veel te beminnen, die zich 't boterham aan beide zijden smeerende, haare kinderen droog brood laat eeten; noch, - zodra de waassem van aanspraaken en hoogsnorkende
  
  exclamatiën vervlogen is - hem voor den echten vriend des gemeenebests, die de revolutie schijnt aan te zien voor een dubbele prefent-kaas, om er zich en de zijnen dikke hompen van te snijden, en die aan anderen te ontrukken. Het kenmerk der waare vaderlandsliefde is, gelijk die van alle andere liefden, opoffering en zelfsverloochening. De moeder, die haar kind zoogt, doet dit ten koste van haar zelve. De schamele man, die zijn verhongerden natuurgenoot laat medeëeten uit zijn schraale pot, bemint hem. Dit vordert eene zekere grootmoedigheid, eene zeldzaame deugd. Laaten wij, om 't den opkomenden patriot niet al te benaauwd te maaken, alleen vorderen, dat waare liefde des vaderlands, zo niet door opöfferingen, zich ten minste kenschetse door belangeloosheid, en laat 't ons bij provisie vrijstaan, te twijfelen aan 't patriotismus van de zulken, die staatsomwentelingen gebruiken, om hunne favoriet-driften, eigenbaat,  zoekendheid, wraak en heerschzucht te streelen.
  Hoe nu kan dit voor den regent onontbeerlijk vereischte, de liefde tot hen, met wier zorge hij belast is, in hem aangekweekt worden.? De opvoeding, ten zij de natuur er de zaaden van in 't hart heeft neêrgelegt, kan daar aan even weinig doen, als een hovenier, ontbloot van thuin-zaaden, hoe hij de aarde ook omspitte en bemeste, haar vruchten kan doen draagen.
  Eene andere hoedaanigheid, vereischte of deugd in den volks-vertegenwoordiger, die hij
  
  behoort te bezitten, of zo hij er kans toe ziet, zich zelven bezorgen, is eene zekere vastheid van karakter, of fermeteit, welke hem behoedt om niet de speelbal te worden van een woelen regeerziek gemeen. Dat hij, voor 't aanvaarden van deeze post, twijfele aan en ondertaste de kragt zijner schouders, om deezen last te draagen, gun' ik gereedelijk, vind ik loflijk; maar wanneer hij dien eens aanvaart heeft, dat hij zich doordrongen hebbende met de manlijke gevoelens eens Alquier, weete zich te doen eerbiedigen zijner besluiten klem bij te zetten, en zich te doen gehoorzaamen, door hen, die zijne meesters waren, op 't ogenblik, dat zij hem verkooren tot hun vertegenwoordiger; dat hij door zijne houding 't volk toone, hoe 't te vergeefsch bij hem aanklopt, om hem te doen te rug komen van zijne uitgegeeven decreetenZelfs zo 't in de hondertduizend eeuwen ééns kwam te gebeuren, dat eenig decreet averechts was behoorde men 't voor die enkele maal liever te laaten doorgaan, dan de regeering haare steevigheid te doen verliezen., door addressen, requesten, propositien, exceptien, declaratien, protesten, remonstrantier, of eenig ander democratico-anarchaal gereedschap, te koop of te geef in de winkel van hen - en hun getal is legio! - die liever roer dan schip wilden zijn, en wier geschreeuw de stem der wetgeevende magt al dikwerf overschreeuwende, der volks-regeeringen eene sterke helling tot regeeringloosheid gaven.
  Toekomende jaar spreeken wij elkander, bij gezondheid, nader; misschien wel vroeger.