text: Cap. XXVI. Van de straf, die men den ongetrouwe dienaers met bevrose water aendoet.
  PAulus Iovius, Bisschop van Nuceria, een sorghvuldigh en naeukeurigh ondersoecker en beschryver der uytheemsche Landtschappen, achtte dat de dieven, roovers en dierghelijcke misdadighen gheen swaerder straf leden, dan als men, om hen hun bedreve boosheden te doen belijden, hen kout water by druppelen op hun hals, als tot de swaerste straf, deê vallen. Want hy schrijft dus in sijn Sarmatia: De Moskoviters ondervraghen al pynighende, de dieven, moordenaers en roovers in deser voeghen, namelijck dat sy allenghs uyt de hooghte kout water op het hooft doen vallen; 't welck sy voor een onverdragelijcke pijn achten. Dus verre Paulus Iovius. Maer seecker, dese goede Bisschop is, in de tijdt van Paus Clemens d'achtste, door de schalcke Ghesant van de Moskovische Vorst, Demetrius genoemt, te Romen bespottelijck 
  
  onderrecht, of hy, met andere vreemder dinghen besich, heeft dese Ghesant, de ghewoonten van sijn Vaderlandt oprechtelijck verhalende, niet wel verstaen, te weten dat hy dit voor de strenghste straf in dit volck achtte, 't welck, vuur, en andere swaere pijnen voor ooghen siende, naeuwelijcks soo veel bewoghen wordt, dat sy hun bedreve daden openbaren. Dese Moskoviters worden echter in kracht en sterckheydt verre van de Sweedtschen en Gotten overtroffen, die alleenlijck op d'eerste dagh van Januarius dese pynen aen de weêrspannighen, 
  baldadigen en ongeregelden betoonen, voornamelijck om dese oorsaeck, dat sy hun Vorsten en Heeren, die naer de ghewijde dienst van Christus gheboorte in d'eerste nacht, en in de volghende dagh ginghen, niet ghevolght, en by hen ghebleven zijn. Ja al de genen, die in eenigh besonder huys en ghesin niet desgelijcks ghedaen, of oneerlijcke woorden, en schandelijcke daden bedreven hebben, worden van hun mackers, ghetuyghen, beschuldigers en rechters, met een groot gedruys van trommels en trompetten, in een lange rijgh naer de bevrose wateren ghebraght, en, op hun knyen legghende, van hals ontbloot, en, met hun voorhooft op hun knyen gheboghen, met groot gedruys van alle omstaenders, met druppelen van kout water overstort. Maer de genen, die men, om dat sy beterschap beloven, met een korte straf gheswindelijck wil straffen, verkrijghen dese jonst, dat sy op een sekere maet gelijckelijck met water over 't bloote hooft gestort worden. De Mooren alleen hebben, uyt oorsaeck van de groote blootheydt des hoofts, een afschrick van dese straf; die, hoe wel sy selden in de Noordsche Landen reysen, echter derwaerts onder de benden komen, die van de Koningh van Vranckrijck tot bystandt aen de Koningh van Deenmarcken ghesonden worden, om tegen Swe-
  
  den en Gotlandt t'oorloghen. Veel dan van dese Mooren, gelijck oock van de Deenen, rampsalighlijck strydende, worden niet met kout water, maer met een strenge gevangenis, en onschuwelijck graf gheplaeght.