text: § 3. Scheepvaart. - De koningen der zee.
  Het schijnt dat de natuur de Scandinaven tot de zeevaart aanmoedigde, want met de zee zelve gaf zij hun ook de middelen om ze te kunnen bevaren. Welke landen zijn immers altoos rijker dan de hunne aan scheepshout geweest? Nog heden zijn Noorwegen en Zweden van de houtrijkste landen, in weerwil van de sedert eeuwen gedane ontginningen, ook konden hun de in de Oostzee uitwaterende stroomen het hout van Duitschland, Rusland en Polen aanvoeren.
  Zoo werd de kustenboot het huis van den Noorman: door haar zwoer hij gelijk bij zijnen degen. Zijne boot was voor hem even als het ros voor den Arabier een buitdrager, een gezel, vaak een redder in het gevaar. De dood zelve scheidde hem niet altoos van zijn vaartuig, het diende hem nog tot brandstapel. Wanneer er een beroemd
  aanvoerder stierf, werden zijn lijk en wapens in de boot gelegd, in brand gestoken, en verder aan de golven overgelaten.
  De Scandinavische dichters noemen de boot eenen vitnir of zeewolf. Ook speelt de boot eene hoofdrol in hunne gedenkteekenen en afbeeldingen. Op de kust van Apenrade in Sleeswijk zag men vroeger eene geheele vloot van een twintigtal groote en kleine schepen in ruwe steenen afgebeeld, welligt om het aandenken eener groote overwinning op zee te vereeuwigen.
  De vorm der vaartuigen verschilde natuurlijk volgens den aard hunner bestemming en de middelen hunner eigenaars. Voor de kustenvaart en kleine tochten waren bootjes voldoende; werd men overvallen, dan vlugtte men er gemakkelijk mede in de naaste kreek.
  Wilde men van zee uit eene rivier of een meer bereiken welke niet met den Oceaan verbonden waren, dan werden de booten, die alsdan meestal van holle boomstammen vervaardigd waren, naar hunne bestemming gesleept of gedragen. Zulks deden de Noormannen bij de belegering van Parijs. Voor de zeereizen dienden de snekkar of drakar of slangen- en drakenschepen, dus genoemd naar gelang er eene slang of een draak op den voorsteven was afgebeeld. Waren er vele zulke schepen, die 100 of 200 man konden bevatten te zamen, dan laat het zich begrijpen, hoedat een verschrikte kronijkschrijver dier tijden de vloot der Noormannen bij eenen troep wilde dieren in een bosch vergeleek.
  Des winters werden de schepen onder loodsen of in havens in veiligheid gesteld. Bij het feest van 's winterszonnestilstand, iol of ioul geheeten,Het kersfeest heet nu nog in Zweden ioul. werd na de slachtoffers aan Thor den dondergod en Freija-Wanadis, ‘de
  schoone’ de godin der liefde daargebracht, door de Scalden datgene wat voor Nederland, Engeland en Frankrijk gedurende het verloopen jaar eene oorzaak van rouw en jammer was geweest een onderwerp van geestvervoering, en voor de woeste toehoorders eene aanleiding tot homerisch tafelgenot en losbandige drinkgelagen. De lente kwam hen telkens tot nieuwe strooperijen roepen, welke zij, aangevuurd door de herinnering aan het gemelde ioul-feest, met de onstuimigste begeerte naar nieuwen buit en nieuwen roem ondernamen.
  Men begrijpt dat toen de Noorsche marine zich vreeswekkend genoeg had gemaakt om met goed gevolg invallen in de aangrenzende landen te kunnen wagen, of de marine der andere volkeren te onderjukken, de titel en stand van opperhoofd ter zee, door alle prinsen en edelen, die ten hunnent niets te hopen hadden, gretig moest begeerd worden en dat zich onder hunne standaarden eveneens deze onterfde jongelingschap moest scharen, die slechts naar opperhoofden rondzag, om onder derzelver aanvoering alles te durven ondernemen wat hun slechts middelen van bestaan en genot kon opleveren.
  De Sagas noemen de opperhoofden ter zee: Soekongar of koningen ter zee: Rois de mer.
  Met recht, zegt een IJslandsch geschiedschrijver, dragen deze opperhoofden den titel van ‘koningen der zee’, omdat zij nimmer hunne woning onder een dak nemen en nimmer hunne drinkkroes bij eenen vuurhaard ledigen, terwijl zij niets zoozeer dan den stroodood, dat is den dood op het bed, waardoor zij in het rijk van Hela, de godin der onderwereld nederdalen, vreezen.
  Dusdanig leven was een teeken van adeldom. Geringeren, die zich op zee waagden, moesten het met den dood bekoopen. Zoo zagen wij ook in de middeleeuwen de slot-bezitters de groote wegen onveilig maken en de reizigers berooven, terwijl zij de gemeenen, die hun voorbeeld volgden als struikroovers bestraften. Maar niet slechts werden in het Noorden de onterfde koningszonen of die der iarls koningen der zee. Ook de regerende vorsten, vooral die aan de kusten der zee woonden, kozen vaak dezen stand, die hun meer genot en rijkdom, dan zij te lande hadden, beloofde. Hier immers was alles armoede en ontbering; daar evenwel op den pekelvloed kon men zich goud, zilver, wijn, slaven en slavinnen bezorgen. Zoo werd de zee voor de Scandinaven het tooneel der nationale wapenfeiten. Daar zij in zekeren zin vreemd waren aan het gezellig leven, steeds verpligt te worstelen met de elementen en gewend onmeetbare afstanden te overschrijden, verkreeg hun gemoedsaard eene zekere verhevenheid, die hen op de helden van de Ilias doet gelijken, en eene stoutmoedigheid waartoe verschillende omstandigheden oorzaak gaven.
  Vooreerst, hunne door sombere, grootsche, avontuurlijke hoedanigheden gekenmerkte godsdienst, dwong hun oorlogzuchtig gemoed tot onversaagdheid en temde nimmer hunne bandelooze driften. Odin werd door de Scandinavische fabelleer voorgesteld als een bekwame zeeman en onder den naam van Walfader als de beschermer der heldhaftigheid in het strijden. Thor, de dondergod, helpt de zeelieden tegen Rana, eene kwaadwillige zeegodheid, die hen met behulp harer negen dochters in den afgrond der zee zoekt te sleuren, en diensvolgens vertrouwen de zeelieden blindelings op de macht van Thor.
  Wat verder, behalve de gewoonte tegen de natuur te worstelen, den Scandinavers in hunne kracht vertrouwen schonk, was hunne nationale vrijheid. Nimmer nog was het Noorden onderjukt geweest, nimmer hadden er vreemde
  overweldigers wetten, zeden, godsdienst of taal opgedrongen. Al hunne instellingen waren op den vadergrond ontkiemd, als vruchten van hun aangeboren vernuft; de Noorman had zich zijne Asen of godheden en zijnen hemel naar zijnen zin en zijn klimaat geschapen. Hij drukte zich met kracht en natuurlijkheid in eenen tongval uit, die dank aan de dienaars van Braga, den God der dichtkunstenaren, die de bewaarders zijn van den volksroem, tot eenige volmaaktheid was gekomen.
  Hun geest had eene Oostersche wending; de smaak der vertelsels, sprookjes en allegorische verhalen was hun even als den Galliërs en vele andere volken aangeboren.
  Het karakter der Scandinavische zeeschuimers blijkt vooral in de instelling der kampioenen (ijsl. kappar). Dit waren krijgers, die aan de dienst eens meesters gehecht, alle gevaren en kansen van een avontuurlijk leven met hem deelden, terwijl zij zich onder deszelfs aanvoering door heldendaden, wier verhaal onder den naam van Drapa de rusturen des volks bezig hield, zochten onsterfelijk te maken.
  Vaak werden dan deze kampioenen overmeesterd door hunne hevige krijgsdrift en zóó woedend, dat zij onverschillig vriend en vijand neêrvelden, als wanneer zij dan berserker (pugil rabiosus) genoemd werden. Van daar dat dit volk ten zijnent verheven en heldenmoedig, zoo wreed en barbaarsch was in deszelfs strooptochten.
  Ook vrouwen en meisjes vergezelden zich onder den naam van maagden met het schild, (skjoldmoer) bij de strijders; de noordsche sagas zijn van derzelver lotgevallen vol.