text: Thesis I.
  PRimis Tribunis militum Consulari potestate, quod vitio creati essent, augurum decreto abdicatis, 7 Consulibus suffectis, annus Urbis cccxi. m. Geganium Macerinum iterum, T. Quintium Capitolinum quintum Coss. & primos Censorea Romae dedit. Ortum autem initium rei est, ut tradit Livius, quod in populo per multos annos incenso, neque differri census poterat, neque Consulibus, cum tot populorum bella imminerent, operae erat id negotium agere. Mentio ergo illata à Senatu est, rem operosam ac mi-nime consularem suo proprio magistratu egere: cui scribarum ministerium, custodiaeque & tabularum cura, cui arbitrium formulae censendi subjiceretur. Neque Tribuni plebis dissensêre. Reipub. quippe administratio nunquam rectius sese habet, quàm ubi singulis ejus negotiis gerendis proprii magistratus, nullo alio munere aut procuratione districti, imponuntur. Multitudinem proinde diversorum magistratuum pro multa diversaque imperii necessitate optimo consilio Romani probavêre. Census ergo, quem Servius Tullius instituerat, quinto quoque anno agendi, hoc est, Populi Romani aevitates, soboles, familias pecuniasque censendi, populi partes in tribus distribuendi gratia primi Censores sunt instituti. At ea dignitas, à parvâ origine orta, tanto deinde incremento aucta est, ut morum disciplinaeque Romanae penes eam regimen, Senatus, Equitumque Centuriae, decoris dedecorisque discrimen sub ditione ejus nutu atque arbitrio essent. Unde illa magnifica apud Tullium de LL. Censores Mores Populi Regunto; Probrum in Senatu Ne Relinquunto. Et Plutarcho in M. Catone majore Censura dicitur κορυφὴ τίς τιμῆς ἁπάσης, καὶ τῆς πολιτείας ἁπάσης ἐπιτελείωσις; Fastigium quoddam honorum omnium, & quodammodo omnium in Republ. actionum consummatio. De ea ergo, cum de Censu alibi disputatum sit, nunc nobis nonnulla sunt dicenda.