text: Cap. I.
  MEn vint in de Jaerboecken der Noordsche Landen, soo in d'oude, als in de nieuwe tijdt, dat tusschen de Russen of Moskoviters, en Sweedtschen of Finnen, om verscheyden, doch ghewichtighe oorsaken, soo ter zee, als te landt, en op het vlacke ys, en in het dicke en hooghe sneeu, dickwijls sware en heftige strijden zijn gehouden, en dat, naer 't lot van d'oorlogh en van 't gheval, nu d'een, en dan d'ander, ghelijck ghewoonelijck gheschiet, de volle verwinningh verkreghen heeft, en dat de verwinner, weêr verwonnen zijnde, in schrickelijcke elende is gestort. d'Omstandigheyt van de plaets, tijdt en bestierder, die in diergelijcke dingen geswindelijck gelegentheyt veroorsaeckt, is oorsaeck van dit verschil. Daer zijn dan twee seer stercke Burghten, van de welcken d'een, die met een diep en draeyend water afghescheyden is, onder de Heerschappy van de groote Meester van Livonien (want dus wordt de Vorst van dit groot Landtschap genoemt) staet. Maer d'andere Burght behoort aen de Grootvorst van Moskovien. 't Een, Narven genoemt, bestaet onder de bestieringh der Christenen van Livonien, en 't ander is de scheur
  
  makende Moskoviten onderworpen. De Burght, die onder de Moskoviten staet, is soo wel van naturen versterckt, uyt oorsaeck van de wateren, die daer rondom loopen, en van de gewapende krachten, en achtte sich voor eeuwigh soo veyligh, dat sy voor geen vyandt, hoe maghtigh hy oock wesen kon, wilde schricken. Dese uytsinnigheydt heeft niet alleenlijck hen bedroghen: maer dese Burght heeft oock een onschuwelijcke elende beproeft. Want de deurluchtighste Vorsten der Sweedtschen en Gotten, Steno Stur d'Outste, en Suanto, door veel en swaere overlasten en meynëedigheden der Moskoviters gheterght, nae strenghe oorloghen, en schade der selve Moskoviters, de maghtige Landtschappen en volcken aenghedaen, tasten een heyr van vijftigh duysent mannen aen, ghelijck oock de genen, die 't op de voorgenoemde Burght ghemunt hadden, en verdelghden hen met groote raserny door vuur en stael, terwijl de vrienden, het legher der Livoners, het aensagen: in voegen dat de Moskoviters, erbarmelijck gewondt, en veel ghedoodt, en verbrandt zijnde, naeuwelijcks hun behoudenis in de vlucht konden verkrijgen. Toen dese Burght overweldight en inghenomen was, verkreghen de voorghenoemde Sweedtsche en Gotsche Vorsten en hun heyr een onwaerdeerlijcke roof van silver, en van kostelijcke Zabel-vellen; in voeghen dat sy hen voor eeuwigh moghten beroemen, dat sy met seer groote buyt beladen, voor de sware lasten der heftighe strijden, die sy soo in de koude, als in de hitte gheleden hadden, de zegheprael tot hun deel hadden verkregen. Maer ghelijck dese rijcke roof aen de verwonne vyanden tot een onverwinnelijck verlies en droefheydt heeft gheweest, soo ontstack sy sedert oock onder de bovengenoemde Vorsten, en vrienden, en onder hun landtsaten een schadelijcke en onuytblusselijcke haet, uyt oorsaeck van
  
  de kostelijcke roof, van hier en elders verkregen; daer sedert de verwoestingh der Koninckrijcken uytghesproten is. Dese Burght, door de dapperheyt der vyanden verdelght, wierd van de Sweedtschen, die de verwinners waren, tot een gift en ghewillighlijck aen de Grootmeester aengeboden, die, vreesende dese Vestingh aen sijn Heerschappy te voegen, haer met vuur verdelghde: in voegen dat het verwinnende heyr, groote roof daer uytgebraght hebbende, deur Finlandt weêr naer Sweden en Gotlandt ghekeert is. Sy lieten echter, uyt oorsaeck van de groote swaerheydt, in de selve Burght soo groot een overvloedt van Was, (in 't welck een on-eyndelijck ghewin der Oostersche handelaers, en een rijcke schattingh voor de Vorsten ghelegen is) dat, toen het door het vuur ghesmolten was, het door sijn uytspreydingh een bevarelijcke wegh verre en wijdt ghegeven kon hebben.