text: Cap. I. Van de verscheydenheyt en gestalte der steenen.
  IN veel bergen van de Noordsche Landen worden, behalven de ghewrochte steenen, andere sware steenen ghevonden, van de natuur in verscheyde ghedaenten, voornamelijck vierhoeckigh en langhwerpigh, ghemaeckt, in voeghen dat men, boven de gheslepe glans, naeuwelijcks eenighe schoonder verçieringh daer aen voegen kan: ghelijck men bevindt op seeckere woeste bergh, Amabergh ghenoemt, niet verre van het heerlijck Klooster van Vastenen, van de deurluchtighe Vrouw S. Brigitta ghebouwt, welcks lichaem tot een eeuwige geheugenis, en dat van haer dochter, de Heylige Katharina, eerste Abdis, daer rust, en noch gehouden wordt. Sy bouwde noch oock seker ander Klooster van de Heylige Benedictus¸ Alvastra ghenoemt; daer steenen van verscheyde verwe, en voornamelijck swart, tot alderhande ghebouwen der inwoonders om niets uytghetrocken, en op schepen en waghenen wegh-ghevoert worden, tot een heerlijck en bequaem ghebruyck, met de welc-
  
  ken de huysen, van de grondtvest af, tot aen de toppen der daecken toe, opgehaelt worden, sonder yets anders, dan vensters open te laten: in voeghen dat 'er dit oordeel, doch naer waen, afgedaen is, dat de natuur de konst, of de konst de natuur schijnt t'overtreffen. Ick heb om niet gheseght, om dat sy niet voor gheldt, of voor ghebeden van de besitters der plaets ghekocht worden, uyt oorsaeck van d'onuytputtelijcke overvloedt der steenen, die soo groot is, dat sy tot de ghemeene en besondere nuttigheydt gheschickt worden. De ghenen, die verre daer af in zee zijn, aenschouwen dese plaets, die vol van alle vermaeck, breedt en hoogh is, niet anders, dan een ghetoornde stadt, met vesten omringht. Daer zijn noch heden veel ghebouwen van het voorgenoemde Klooster Alvastra, en van de stadt Lincopen, heel çierlijck ghemaeckt met vierkant werck van dusdanighe steenen naer d'oude tijdt, ghelijck oock wel en wijsselijck gheschickt. Daer zijn noch andere bergen der Ooster-Gotten, naer d'Oosterlijcke stranden van de Gotsche Zee, die blinckende steenen, de diamant niet ongelijck, en seshoeckigh, gelijck de Crystallen, in een langhe rijgh hier en daer voortbrengen; van de welcken men, indien d'overdaet daer in hooge achtingh was, blinckende mueren, die tot een verwonderingh zijn, kon maken. Wyders, by de Wester-Gotten is een heel hooghe uytsteeckende bergh, Kindabergh ghenoemt, die in sijn omkringh marmersteenen heeft, die van natuur soo schoon van koleur ghestreept en ghespickelt zijn, dat sy, tot alle gebouwen ghevoeght, veel verçieringh en nuttigheydt meêbrengen. Wyders, in d'Eylanden, onder de Pool gelegen, worden geheele bergen van zeylsteen ghevonden; en indien men op seeckere tijdt beuckenhout aen de stucken daer af hout, soo wort het soo hardt als een steen, en krijght d'aert van na
  
  sich te trecken. Eyndelijck, men vindt daer gheheele velden, die met steen van verscheyde ghestalten bewassen, en in soo groote menighte, als de ghebacke steen, zijn; jae de steenen zijn daer in seer groote overvloedt, niet alleenlijck om te decken, maer om oock geheele mueren op te halen.