text: Cap. VI. Van Starchaterus oeffeningen.
  TOen Starchaterus by de Koningh van Sweden oorloghde, en verstaen had dat Ingellus, Koningh van Deenmarcken, sich gheheel tot alle ontucht en overdaedt overghegeven had, en, de plicht van de Konincklijcke achtbaerheydt verlatende, een slaef van alle onghebondenheden gheworden was, kon hy dit niet, dan met groote droefheydt, verdragen, te weten dat soo schrander een jonghelingh, en de Soon van soo vroom een Vader, soo vervallen was. Hy nam dieshalven een sware sack met koolen, als een rijck pack, op sijn schouders, om daer meê naer Deenemarcken te trecken, en, van de ghenen, die hem tegen quamen, ghevraeght waerom hy soo onghewoon een pack droegh, gaf
  
  tot antwoort, dat hy quam om de plompheydt van de Koningh Ingellus met de koolen scherp te maecken. Hy deê oock niet minder, dan hy gheseght had. Want de vermaningh van dese dapperste en welspreeckenste Man had soo groote kracht, dat Ingellus, te vooren een maghteloose en morwe slaef der wellusten, een groot en uytmuntend liefhebber der deughden wierd, en de moordenaers van sijn Vader, die hy tot de hooghste trap van ghemeensaemheydt verheven had, doodde en verdelghde. Toen dit volbraght was, betoonde Starchaterus groote blyschap, om dat sijn vermaninghen niet sonder vrucht gheweest hadden, en men seght dat hy, tot lof van d'oude krijghs-oeffeningh, op dese volgende wijse veel dingen, en onder anderen dese bygaende regels, gesongen heeft.
  WAnneer ick baerdeloos, en onder mijne jaren,
  O Konigh, Hacho, quam te volgen uwe scharen,
  Een vyandt zijnde van verwijfde slappigheyt,
  Was strijden al mijn lust, ter zyden afgeleyt.
  All' yd'le hartenlust, en 't geen dat magh behagen
  De snoode drift van veel te sacht gewende magen,
  Al wat den dappren past, was my een welgeval,
  Mijn kleedt was rouw, en had van çiersel niet met al,
  De ruste spaersaem, kort de slaep, en voor het sweeten
  Van steenende arbeydt, was de ledigheydt versmeeten,
  't Gingh alles op de maet van sobre suynigheyt,
  Niet als 'er veele doen, die sonder onderscheyt
  Het al verswelgen en verdwelmen hunne sinnen,
  Die, segh ick, heden noch ter werelt niet beginnen,
  Als heerlijck uytgedost, sich moeyen naer den aert,
  Te buygen tot den loop het trampelende paert,
  En hunne locken doe verstrooyen door de winden,
  Of hunne tongen tot het bits gepleyt ontbinden,
  En spitsen soo 't verstandt, op winst van rijcken schat,
  Verkoopend' hunne tongh voor ick en weet niet wat,
  
  Iae voegen selver sich te neygen doen en bucken,
  De Heyl'ge wetten, en d'onnooslen te verdrucken.
  Voorts aen de overdaedt van heylloos tijdt-verdrijf,
  Van dranck en hoerery, het overgeven lijf
  Ten proye laten, en beminnen leckernyen
  Van 't dartle gastmael, of verheughde snoeperyen,
  Den sulcken zijn 't die self ten tyden van de vreê
  De doodt verrast, jae oock al had hy sich alreê
  (Bekennende sijn doen en sondige gebreecken)
  In 't diepste van het dal verborgen en versteecken.
  Geen decksel hoed hem voor het dreygend' ongeval,
  Die alle stonden ducht wat hem gebeuren sal.
  De schickingh gaet sijn gangh, de doodt en wijckt geen lagen.
  Maer ick die ooyt soo dick met sware nederlagen
  De werelt heb verschrickt, sal als 't den Hemel lust,
  Noch eyndlijck wondeloos, my voegen tot de rust.
  	Wyders, syn ghemoedt was altijdt soo vreemt en afkeerigh van alle ontucht, dat hy oock gheen aenschouwer daer af kon zijn. Hy stelde nooyt de rust boven d'arbeyt. Hy wilde nimmer oock in de minste wellustigheydt bewillighen, en was een verachter der murwe en vreesachtige menschen. Hy deê de Kamerspeelders, Bootsemakers, en Tafelvrienden, die hy onder d'oorloghs-lieden vondt, dapper geesselen, vermits hy oordeelde dat het beter was teghen soo licht een hoop van menschen een belacchelijcke straf, tot pijn van 't vleesch, uyt te spreken, dan hen met de doodt te straffen. Hy betoonde sich oock vernoeght met het gespuys der Bootsemaeckers, en de snoode lieden met een bespottelijcke bespottingh der woorden te straffen, op dat vermaerde mannen hun handen niet met de doodt van sulcke snoode menschen besmetten souden. De selve Starchaterus was de Veldt-overste in de vermaerde oorlogh van Sweden, die Ringo, Koningh van Sweden, teghen Haraldus, Koningh van
  
  Deenemarcken, voerde. Men verhaelt dat 'er nooyt grooter oorlogh in de Noordsche Landen gevoert is. De Koningh van Sweden, verwinner gheworden, kreegh de heerschappy over de Deenen. Van de zyde der Sweedtschen bleven twaelf duysent deurluchtighe en voorname mannen; maer van de Deenen wierden dertigh duysent Edelen verslaghen. Maer 't ghetal van 't gemeen volck was aen weêrzyden ontellijck.