text: Cap. XVI. Van de selve oorsaken, uyt het vier-en-twintighste Boeck der Gotsche Historie van Ioannes Magnus, Broeder van dese Schryver.
  IN 't jaer duysent vijf hondert en twaelf gheviel tusschen Steno en Gustavus , de soon van Erick Trolle, Aertsbisschop van Upsale, een al te groote en schadelijcke tweedracht: om welcke oorsaeck niet alleenlijck sy twee, maer hun gheheel Vaderlandt tot het uytterste verderf gebraght wierden. Sy waren beyde jonghelinghen, beyde van deurluchtigh bloedt ghesproten, en beyde heftigh van
  
  geest. Maer Steno scheen gerechtiger en zedigher in sijn saeck, als de geen, die seyde dat hy de wetten van de Kerck, en de goedtvindingh der goede mannen wilde gehoorsamen. Hy deê, soo wel door Leo de tiende, als door de Priesters van 't Sweedtsche Koninckrijck ernstelijck vermanen, dat hy de gerustheydt van 't Vaderlandt niet sou verdryven, of verwarren. Maer het ghemoedt van d'Aertsbisschop was al te wreedt en fel, om sich tot eenigh verdragh met Steno te laten overreden, die sijn vader Erick van soo groot een Vorstendom afgesloten had, en betoonde dat hy sijn grootste hoop in Christiernus, Koningh van Deenmarcken, stelde. Steno, overweghende dat d'Aertsbisschop door geen vlijt, en door gheen vermaningh van sijn onversoenelijcke haet afgetrocken kon worden, vergaderde een heyr van krijghslieden, en belegherde en besloot hem in de burght Almerstech, en versloegh het heyr des Koninghs van Deenmarcken, die aenquam om d'Aertsbisschop van 't belegh te verlossen. Voorts, hy, belegert zijnde, en de Deensche bystandt vruchteloosselijck verwachtende, wierd tot overgevingh ghedwongen, de Burght tot aen de grondt verdelght, en hy self in 't Klooster van Arosien, 't welck men het Insulensche noemt, besloten. Toen dit ghedaen was, deê hy sijn saeck voor de Gesant van de Paus, Iohannes Arcimboldus, in de Vergaderingh van Arbogen, vertoonen, en wierd, door tusschenspraeck van de Gesant, en van de Raedt van 't Koninckrijck van Sweden, van Steno, door de Raedt, van 't Koninckrijck op dese voorwaerden in ghenade aenghenomen: namelijck dat hy, 't ander ter zyden stellende, sich niet in 't Aertsbisdom van Upsale indringhen, maer dat hy, naer vrede en gerustheydt trachtende, in sijns Vaders goederen blyven sou. Hy besloot oock sijn vader Erick, en veel andere Grooten
  
  van de Deensche aenhangh, in de Burght van Stockholm, en, daer nae in 't Koninckrijck omtreckende, wierd met algemeene jonst van al d'inwoonders ontfanghen, en verbondt sich aen hen en sy weêr aen hem, met onderlinghe eedt. Want hy was in d'ooghen van al sijn onderdanen aenghenaem en heel ghemeensaem gheworden, om dat hy eertijdts voor sijn vader Suanta, toen die het volck met schattingh belastte, op de knyen was gevallen, en ontlastingh van schattinghen had verkreghen. Hy dan, alreê tot een Vorst aenghenomen, kreegh niet alleenlijck schattingh van sijn ghewillighe ondersaten, maer bevondt oock dat sy vaerdigh en bereydt waren om hun leven tot sijn welstandt en behoudenis in duysent gevaerlijckheden des doots te begheven. Dieshalven hy, van soo veel volcken ondersteunt, wierd soo maghtigh, dat hy de krachten van veel Koningen en Vorsten teghen ghestaen kon hebben, voornamelijck indien hy, in sijn dagelijcksche beradinghen ghelijcke voorsichtigheydt met de grootheydt van sijn maght vervoeght had ghehadt. Maer daer waren in sijn geheyme Raedt veel, die tot bewilligingh, en seer weynigh, die tot het ghemeene nut, spraken; vermits sy niet voorsichtigh ghenoegh waren, en gheen anderen, die voorsichtigh in de Raedt van de Vorst waren, toelieten, maer door lasteringen, gemor, en opruydinghen d'andere onschuldighen by de jonghe Vorst schonden. Dit braght in korte tijdt teweegh, dat om hun boose onvoorsichtigheydt, en om hun onvoorsichtighe boosheyt veel Grooten, en veel voorsichtighe lieden van hem afweecken, en een andere standt der dinghen, dan de teghenwoordighe, verwachtten.
   Christiernus, Koningh van Deenmarcken, dit bevonden hebbende, overwoegh dat de bequame tijdt ghekomen was, in de welck hy d'enghten van
  
  de Deensche Heerschappy overtreden, en de ruyme Koninckrijcken der Sweedschen en Gotten met maght onderbrenghen sou. Want hy, een groot en maghtigh heyr uyt Saxen, Vrieslandt, Westfalen, Schotlant, Deenmarcken en Vrankrijck voerende, belegherde, met een maghtigh heyr, Stockholm, de Hooftstadt van Sweden. Maer Steno, met de jonsten en ghedienstigheden van soo veel volcken bestuwt, kon niet van de Deenen, diens naem met een alghemeene haet by de Sweedtschen ghehaet was, verwonnen worden. Ja Christiernus wierd in dit belegh, in 't welck hy Steno scheen beleghert te houden, soo strenghelijck van hongers-noodt, en van gebreck van lijftocht soodanigh benaeuwt, dat een groot deel van 't heyr door hongers-noot in groot ghevaer was.Voorts, hy, met syn legher opbreeckende, bereydde sich om met de vloot, daer meê hy ghekomen was, weêr naer Deenmarcken te keeren. Maer toen hy sich tot weêrkeeringh bereydt had, en de zeylen ophalen sou, ontstont 'er een geweldighe en strijdighe windt, die aen sijn vertreck hinderlijck was, en die, gheheele vier maenden langh ghedurighlijck een selve streeck waeyende, Christiernus in onverdraghelijcke ongelegentheden braght. Want het was hem onmogelijck weêr aen landt te komen, vermits Steno hem teghenstandt boodt, en de windt verhinderde hem naer Deenmarcken te trecken. Steno, een edelmoedigh en groothartigh Vorst, de noodt van sijn vyandt bespeurt hebbende, betoonde aen hem een daedt van wonderlijcke beleeftheydt, en sond tot een gheschenck soo veel lijftocht en toevoer aen hem, als hy tot onderhoudingh van sijn geheel heyr behoefde. Christiernus, dese weldaedt genooten hebbende, sond Gesanten aen hem, om aen hem te seggen, dat hy met hem in een vriendelijcke t'samenspraeck wilde komen, om van een algemeene vrede te han-
  
  delen. Het schilde niet veel of Steno, door 't bedrogh van de Deen overreedt, sou in sijn vloot ghekomen zijn. Maer hy, door de raedt sijner getrouwe vrienden hier in belet, sond Hemmingus Gaddus, en d'edelste jonghelingh Gustavus Erickson aen hem, om van vrede of bestandt van weêrzyden te handelen. Christiernus, dese Gesanten in sijn maght hebbende, haelde terstont de zeylen op, en voerde hen ghevanghen met hem naer Deenmarcken. Dit was 't eynde van d'oorlogh, die in 't jaer van Christus geboorte vijftien hondert achtien, door Christiernus tegen Steno, en tegen de stadt Stockholm ghevoert wierd. Maer Christiernus, na verloop van een jaer een grooter heyr dan ooyt te voren vergadert hebbende, trock over de bevroose wateren weêr naer Sweden. Steno, grooter moedt dan voorsichtigheydt betoonende, hem in de Landen der Wester-Gotten in een strijdt op 't ys ontfangende, en in de voorste gheleden van de strijdt kloeckmoedelijck strydende, wierd door de slagh van grof gheschut, dat hem in de dgye trof, ghewondt, en, terstont op een wagen geset, naer Stockholm gevoert. Hy, by nae aen de Stadt gekomen, gaf de geest op het meyr Meler, die van koude toegevroosen was. Seker, hy was een langher leven waerdigh, 't welck hy waerlijck oock genooten sou hebben, soo hy d'onvoorsichtighe en quade raedtslieden verder van hem verdreven had. Christina, Stenoos nagelate Weduwe, door de raedt van eenighe Grooten, die haer deelghenooten waren, overreedt, versocht ondertusschen, door besondere Gesanten vergheefs, met ghewillige beloften, en om soldy, hulp en bystandt van de Koningh van Polen, Sigismundus, d'eerste van die naem, om de doodt van haer Ghemael te wreecken. Toen Steno in deser voegen ghedoodt was, wierd het talrijck heyr der Sweedtschen verstrooyt, vermits het van niemandt bestiert wierd;
  
  en men gaf aen de Grooten, die de Deensche Koningh bejonstighden, middel en gelegentheydt om hem sedert in Sweden te roepen, en de Konincklijcke Kroon in de stadt Stockholm op sijn hooft te setten. Maer toen hy overwoogh dat hy van 't minste deel der Grooten in 't Koninckrijck ontboden was, en dat om dese oorsaeck d'anderen, in vryheydt herstelt zijnde, sijn krooningh vernietighen en verwerpen konden, ontboodt hy veel Raedtsheeren en Vorsten van 't Koninkrijck, namelijck op de Sondagh na de middagh van alle Heyligen, in 't jaer duysent vijf hondert en twintigh, en, hen ter maeltijdt ghenoodight hebbende, op de welcke sy ghekomen waren, vermits sy sich op het Konincklijck woordt versekert hielden, deê hen vangen, en al te wreedelijck dooden. Doch dewijl dese wreedtheydt in alle Historien alreê ghenoegh verhaelt en beschreven schijnt, soo sal ick my niet langher ophouden met dit treurspel te vertellen; 't welck gheen minder onghelegentheden aen de Deenen, en aen hun Koningh, dan aen de Gemeente van Sweden veroorsaeckt heeft. Want de Koningh Christiernus deê, in soo groot een ghetal der voornaemsten, oock een groot deel der gener dooden, door de welcken hy langhe tijdt in dit groot Vorstendom sou zijn ghebleven. Want hy, met 'er haest, en in de selve maent, in de welcke hy ghekomen was, buyten 't Koninckrijck van Sweden ghesloten, was ghenoodtsaeckt weêr naer sijn Koninckrijck van Deenmarcken te keeren, en verstreckt tot een onderwijs en voorbeelt aen alle Koningen en Vorsten, die eer poogen strenghelijck te heerschen, dan goedertierentlijck de meeste te zijn.