text: Jadderen, Uijeren.
  Wanneer de koe geklafd heeft en dan veel melk geeft, zegt men de koe jaddert, volgens Berkhey, Nat. Hist. van Holland, D. IV. St. II. bl. 174. Volgens hetzelfde werk, D. VII, bl. 146 heet het opzwellen van den uijer vóór het kalven uijeren. Kiliaan spelt mede huideren. Volgens De Bo is euren in het vlaamsch en volgens Weiland nuren in den tongval der Veluwe, het zwellen der uijers. In het nedersaksisch is jiddern een grooten uijer krijgen, en is het hoogduitsche eutern met melk gevuld worden.
  
  In de hoofdzaak komen deze beteekenissen overeen en die is: het uitzetten of toenemen van den uijer door het toevloeijen der melk bij de koe, en de vorm der woorden verschilt naar dien der zelfstandige naamwoorden, die de werkwoorden opleverden, en die zelve spruiten zijn van een onbekend alleroudst wortelwoord, dat zich in alle verwante talen in velerlei gedaanten vertoont.
  Doorgaans wordt het hier bedoelde ligchaamsdeel van vrouwelijke zoogdieren bij ons uijer of uijers genoemd. In de wandeling zegt men ook elder en uur, van welk laatste het bekende uurboord en welk eerste reeds voorkomt Vlaerd. Redenrijckbergh, 117 (van een dam):
  
  Waeromt ontbindt hij niet een aers elder beladich?
  Wie doet hem dringen na de Tepel onverzadich?
  Coornhert, Wercken, D. I. fol. 309 verso:
  
  Ick arm schaap bedwonghen van mijn herder dwaas,
  Suyghe met mijn elders, t'alder uyr
  Twolfken fel -
  Volgens Boumans Volkstaal in Noord-Holland beteekent uur aldaar alleen de speen. Kiliaan heeft: uder, uider, huider, euder, uur, eur, neur, en het tegenwoordige vlaamsch zegt eur, heur, heurg.
  Vondel bezigde meermalen jadder; Salomon, bl. 10:
  
  Al t' voetsel dijt tot melck, waer van de jadders zwellen.
  Hier wordt van ‘het vee’ gesproken. Meer bepaald van de geiten luidt het in de Vertaling in Dicht van Virgilius, bl. 98:
  
  (Zij) kunnen, van haar melk en jadder overlaên,
  Heel kommerlijck naer stal den drempel overgaen.
  's Mans proza-vertaling heeft hier bl. 71: den vollen uier. Dus ook de waardige navolgers van den Keulenaar; Poot, Gedichten, D. I. bl. 5:
  
  Daer Pales koe en schaep roomzwangre jadders dragen.
  Uit zijn Akkerleven kent iedereen het:
  
  Schaepescheeren, uiers drukken.
  
  Higt, Gedichten, bl. 308:
  
  De melkkoe kan haar jadder nauwlijks tillen
  Uit 't lange gras -
  en Brender à Brandis' Kabinet, D. V. bl. 321:
  
  De gladde koeien gaan door malsche klaverbladen
  Tot aan de kossems, en hun jadders zijn beladen
  Van room. -
  In de zeventiende eeuw vond ik mede ulder; Den Nederduytschen Helicon (door K. van Mander en anderen), bl. 181:
  
  Den Ulder uwer deught is nau (d.i. nu) genoegh ghemolcken.
  Lydius, Vrolicke Uren des Doodts, bl. 3:
  
  Al baert het jonge Oy gedurich sonder leet,
  En dat het gretigh Lam stracx om den ulder bleet.
  Bij den genoemden Van Mander vindt men het vlaamsche eur, Bucolica en Georgica, bl. 18:
  
  Drijft u schaep-kudd' int schaeuw: want, kinders, siet.
  De hitte mocht de melck al doen te niet,
  Als nu onlancx en mochten tot bedrucken,
  Dan al vergeefs d' eurs met den handen drucken.
  En bl. 55:
  
  Soo moeten oock van claver sat te vollen
  U koeyens eurs met melck al zijn gheswollen.
  Ten slotte nog twee opmerkingen.
  De reeks der vormen, die Grimms Wörterbuch op het woord Euter geeft van de verwanten, kan uit het bovenstaande nog aangevuld worden.
  Het pogen van Bilderdijk in zijne Geslachtlijst, om van de woorden jadder en uijer, die de nederlandsche denominatieven jadderen en uijeren opleverden, eene afleiding te geven, was in den wind schermen.