text: Cap. IV. Van 't vreesselijck gheluyt dat men hoort in de hollen van de Steenrotzsen die aen de Zee staen.
  
  IN de Noordsche Landen is oock een schoon Landtschap Angermanien ghenaemt, daer de ingesetenen van 't Landt seer ervaren Jaghers zijn, winnende daer door grooten rijckdom, want se verkoopen de kostelijcke vellen der Beesten die sy vanghen, en maecken 'er groot ghelt af. Het zijn oock goede Ackerlieden, want sy weten niet alleen de vlacke velden en valeyen vruchtbaer te maecken, maer oock de hooghe syden van berghen, en dat door hulp van vuur en sneeuw. Want soo haest als de Herfst oft half September komt, soo steecken sy de brandt in de dicke haghen en kruyden, en vergaderen de asch daer af by een, die sy, teghen dat de sneeuw valt, alsoo weten te schicken, dat het landt door de vettigheydt van de asch soo vet wordt, als of 't met mest bestrooyt is, soo dat sy daer veel meer en veel beter vruchten winnen.
  
  Maer wy sullen hier nae 'er breeder van verhalen als wy van des landts neeringh schryven. In dit Landt zijn oock veel hooghe berghen, die den top 't geheel jaer door bedeckt is met sneeuw, die seer wel den genen die in de Zee van Bothnien zeylen, te pas komen, soo dat se door 't aensien der witte Bergen veel sorgelijcke en groote perijckelen weten te ontgaen en de seeckerste havens te verkiesen. Ten anderen, als de Schepen, 't zy by gheval oft andersins komen ghezeylt tot omtrent de voet van dese bergen die in seer groote diepte staen, soo worden de lieden die in de Schepen zijn, door 't groot gheluyt van 't slaen der baren tegen de Steenrotzsen soo verbaest en vervaert, dat se half doodt zijn van enckele vreese, en soo beroert van harssenen, dat 'et veel dagen duurt eer sy weêr tot hen selven komen, 't en waer dat sy door kracht van riemen oft door een stercken windt terstont daer af dryven. Aen de voet van dese Berghen zijn veel kromme spleten en gaten, die seer vreemt van de natuur gemaeckt zijn: in welcke, door dien dat de baren van de Zee daer in en uyt slaen, mits oock de groote diepte van de gaten, soo is 'er soo vreesselijcken gheluyt, dat het schijnen te wesen groote donderslagen die onder d'aerde ghegenereert worden. Daer zijn somtijdts dwase en brootdroncken jonghens geweest, die d'oorsaeck van dit vreeslijck gheluyt (en meer dan hen van noode was) hebben willen ondersoecken, maer als sy quamen tot aen de voet van de Berghen om 't selve te ondersoecken, siende in de spleten, soo wierden se terstont, door 't geruysch der winden en het water dat uyt de bovenste gaten en spleten overvloedelijck in de Schepen valt, overvallen, soo dat de Schepen vol waters zijnde, sy seer avontuurlijck het leven daer hebben ghelaten. Daerom de voorsichtige en ervare Schippers, soo haest sy van verre
  
  de hooghe en witte Sneeuwberghen ghewaer worden, wenden sy vaerdigh daer van af, wel wetende dat sy van natuur vermaent zijn niet naerder te komen, maer alsulck vreesselijck gheluyt te vlieden alsoo 'er geen ander middel van de natuur toe is, om dat men niet sou klagen over de natuur die dit vreesselijck gheluyt daer voortbrenght, en segghen dat sy gheen middel daer toe gestelt had om 't selve te ontgaen. Jae dat meer is, soo wordt dit grouwelijck ghetier, dat uyt de bergen komt, van de Schippers in de locht veel mylen verre van daer gehoort, soo dat sy in tijdts verwittight zijn, dat vreeslijck gheluyt te schouwen, 't welck sy van nae by niet souden mogen verdraghen. Maer wat Vincent van dierghelijcke dingen ghevoelt, schryvende sijn Spiegel der Historien aen 't ses-en-dertighste Capittel van sijn vier-en-twintighste Boeck, stellende de selve woorden die hy daer heeft gheschreven, sal ick u verhalen. In 't Landt der Tartaren is een kleyne bergh, in welcke men seydt dat 'er een gat oft hol is, waer uyt in de Winter soo sterck geblaes van winden komt, dat naeuwlijcks yemant sonder groot ghevaer daer omtrent voorby magh gaen. Maer in de Somer soo hoort men altijdts daer in eenigh gheruysch van winden, maer uyt het hol komt niet dan een soet windeken. Insghelijcks in de Noordsche Zee oft wateren die toe ghevrosen sijn, hoort men onder 't Ys een vreesselijck geluyt van de winden die daer onder besloten liggen, als of 't groote en vreesselijcke donderslagen waren die in de locht blijven hanghen, de welcke door de dichtigheydt der wolcken niet konnen doorbreecken: Waer af wy breeder sullen schryven, als wy ghewagh maecken van de manier van 't visschen die men ten Ys gebruyckt.