text: Van het Geslacht der Naamwoorden.
  Het Geslacht der Naamwoorden is eenigsins aan de Lédekens te kennen, gelyk pag. 37. reeds is aangeweezen; dóch dewyl die aanwyzing gebreklyk is, niet slechts ten aanzien van vreemdelingen, inzonderheyd Engelschen, die gewoon zyn te zeggen Dat man, dat vrouw, zo wel als dat kind, omdat alle de Naamwoorden van hunne eygene taal van 't Onzydig geslacht zyn; maar ook ten aanzien van inboorelingen, doordien de gemeene spraak het onderscheyd tusschen Een en Eene niet in acht neemt, en men al zo wel gewoon is te zeggen Een vrouw, als Een man, zo is 't noodig een nadere aantooning der Geslachten te doen.
  Een nader middel dan, om aan de Lédekens het geslacht der Zelfstandige Naamwoorden te kennen, is, dat alle de Naamwoorden, welker Lédeken De in den Genitivus heeft des, en in den Accusativus, den,  van 't Manlyk geslacht zyn; als De tóp des bergs; Hy stondt op den berg: De schorse des booms; Hy klom op den boom: Dus zegt men ook Des vaders liefde; Des zoons goederen. Maar als de Genitivus is Der, dat is een teken dat het Naamwoord van 't Vrouwelyk geslacht is, als De vruchten der aarde; De visschen der zee; 't Vermoogen der reden; De roem der Koninginne; De ydelheyd der werreld. 't Is waar men zegt wel, Des vrouws voorzoon; 's Moeders geneegenheyd; Zyn dóchters kind; 's Werrelds eere: maar zulks wordt aangemerkt als onregelmaatig: de Engelschen hebben diergelyk een onregelmaatigheyd ook: want zy zeggen The Kings's Crown ['s Konings kroon]; The man's cloak ['s mans mantel]; en zy zetten altoos een Apostrophe óf Uytlaatingsteken (dus ') voor de 's, zeggende dat die s staat voor his, 't welk betekent zyn óf zyne, als óf men zeyde, De Koning zyn kroon; en nógtans zeggen zy ook The Queen's subjects, [De onderzaaten der Koninginne]. Belangende het onzydig geslacht, de Genitivus van 't Lédeken Het, is Des, als Des lands, des velds, des huyzes.
  1. Nóg zyn 'er eenige andere algemeene régelen, om de Geslachten by te kennen: want van 't Manlyk geslacht zyn alle Naamen van Mannen óf Engelen, 't zy eygene naamen, óf benaamingen hunner eygenschappen, ampten, óf bedryven; als Willem, Jakob, Jan, Gabriel, Rafael, Uriel; Vader, Zoon, Oom, Broeder, Zwager, Koning, Vórst, Burgermeester, Koopman, Winkelier, Visscher, Burger, Boer, Reus, Dwerg, Jongen, Dief, Schelm, Guyt, Gek, Duyvel. Voorts de Naamen der Afgoden, en  Duyvelsche Geesten, als Baal, Moloch, Jupiter, Mars, Bacchus, Apollion, Abaddon.
  2. De dag en deszelfs afleydingen en byzondere deelen, als Zondag, Feestdag, Pingsterdag; Mórgen, Avond, Nacht, Mórgenstond, Dageraad, Middag.
  3.Veele Viervoetige dieren, Vogels, Visschen, en Boomen, als Os, varre, olifant, ótter, krokodil, eenhoorn, vos, hond, haas; maar Paerd, zwyn, en konyn zijn van deezen regel uytgezonderd en Onzydig: Dóch men kan hierby voegen Hengst, stier, ezel, leeuw, beer, welker Vrouwelyke benaamingen zyn, Merri, koe, ezelin, leeuwin, beerin. Van de Vogels zyn Manlyk, Arend, struys, havik, valk, uyl, vink, nachtegaal; dóch Kraai, en zwaluw Vrouwelyk: Haan en paauw zyn insgelyks manlyk, en veranderen in 't vrouwelyke in Henne, en paauwin. Van de Visschen zyn manlyk, Aal, paling, kabbeljauw, steur, zalm, snoek, baers; En van de Boomen, Eyke, essche, hazelaar, rozelaar, enz.
  4. De naamen van veele Rivieren worden ook Manlyk geacht, als de Tyber, Teems, Ryn, Nyl, Donau, Amstel; dóch het Y en 't Sparen zyn Onzydig, maar als men zegt de Ystroom, dan is 't manlyk. Daarentegen zyn de Elve, Schelde, Loire, Seine, Maas, Merve, Vecht, vrouwelyk.
  Van 't Vrouwelyk geslacht zyn (1) alle naamen van Afgodinnen, Vrouwen, en de benaamingen van haare bedieningen en bedryven, als Juno, Venus, Judith, Elizabet, Geertruyd; Moeder, Dóchter, Moeije, Zuster, Snaar, Maagd, Koningin, Naaister, Hoer, Hex; dóch Wyf is van het Onzydig geslacht; en evenwel is het niet inschikkelyk,  dat men zoude zeggen, Het wyf heeft zyne kinderen geslagen, als men 'er haar eygene door verstaat; want zyne heeft opzicht op eens anders, en zoud op haar mans voorkinderen konnen gepast worden: en om deeze ongerymdheyd voor te komen, acht ik ook dat Hoofdt schreef, Een meysken in 't twintigste jaar haars ouderdoms. Immers is 't woord Paar Onzydig, en nógtans zyn 'er gevallen, dat het wanschikkelyk zoude weezen het Betrekkelyk Voornaamwoord, dat 'er achter vólgt, in 't Eenvoudig getal en in 't Onzydig geslacht te stellen, als, Dit deugdzaam paar (teweeten Man en Vrouw) volhardde in weldoen tót het eynde hunner dagen: want hier te zeggen zyner, komt my ongerymd te voore.
  2. Veele Veld- en tuyn-gewassen, als mede bloemen en eenige vruchten, als Rógge, tarwe, garst, geers, biet, pieterséli, kervel, latuuw, look, nippe, dille, kool, kerse, Roos, leeli, tulp, angelier, Neut, kars, bey óf bes.
  1. Van 't Onzydige geslacht zyn het Aardryk, en veele van deszelfs deelen, als het Land, veld, bosch, woud, veen, Oosten, Westen, Zuyden, Noorden.
  2. De naamen van Landen, Steden, en Dórpen, als Engeland, Vrankryk, Hólland, Londen, Parys, Amsterdam, Amsterveen, Ouwerkerk, Diemen, Buyksloot, Heemstede, Heyloo. Hiervan is uytgezonderd de Haage, en evenwel zegt men Het vermaakelyk 's Graavenhaage. Dóch hoewel men zegt, Het vruchtbaar Engeland, het vólkryk Hólland, het magtig Amsterdam, het beschaafd Europa, echter is het veel tegenspraak onderworpen, als men zegt Europa koestert boven andere werelddeelen de Ge-leerdheyd in zynen schoot: ik zou liever zeggen, in haaren schoot.
  3. De naamen der Metaalen, als Goud, zilver, koper, yzer, tin, lood, quikzilver, speauter.
  4. De Verkleynde Naamwoorden, als Manneken, wyfken, vrouwtje, meysje, mandtje, huysje, paerdtje, scheepje, vogeltje, kind, kalf, veulen, lam, kuyken. Evenwel moet men zeggen Het vrouwtje beschreyde haaren man; Het meysje zette haare kap, en niet zyne.
  De Kóppelwoorden vólgen in 't geslacht doorgaans de enkele, maar nógtans wyken zy 'er somwylen van af; als De doek, de droogdoek, de zweetdoek, en Het schorteldoek; de Vrouw, de mensch, en Het vrouwmensch; Het Wicht (een kind), en De booswicht; zo is ook Handschoen vrouwelyk, hoewel Schoen manlyk is. Men wil dat Gódsdienst van 't manlyk geslacht zy, omdat Dienst manlyk is; maar zou men konnen goedvinden dat iemand zeyde De waare Godsdienst is heylig, hy neygt ons tót aandacht, zyn vermoogen is groot? Zou 't niet beter Duytsch weezen, en ruym zo wel met de eygenschap des woords overeenkomen, te zeggen, Zy neygt ons tót aandacht, haar vermoogen is groot? Even zo merk ik 't woord Vreede ook aan, hoewel my niet onbekend is dat men somtyds zegt en schryft, De Gód des vreedes.
  Oorlóg hebben sommige even als 't Latynsch woord bellum voor Onzydig genomen; maar het klinkt my zeer vreemd in 't oor, en dat het in onze taal gevoeglyker in 't manlyk geslacht gesteld wordt, dunkt my dat uyt het woord Kryg af te leyden is.
  
  Behalve de reeds gemelde régelen, heb ik in ʼt tzamenstellen van myn Woordenboek waargenomen dat ʼer veele woorden zyn, welker geslachten men aan hunne uytgangen kennen kan; naamelyk: Alle Zelfstandige Naamwoorden, betékenende den doener óf bedryver van iets, en uytgaande in ER óf AAR, zyn van ʼt Manlyk geslacht, als Aanhanger, Aanlókker, Bakker, Brenger, Daader, Eeter, Geever, Handelaar, Hengelaar, Kakelaar, Kiezer, Leeraar, Leezer, Maaker, Maakelaar, Neemer, Prediker, Queller, Roeijer, Slaaper, Slager, Tapper, Visscher, Vechter, Waagenaar, Yveraar, Zinger.
  Die in STER uytgaan, zou men moogen zeggen, dat van ʼt Vrouwlyk geslacht zyn, als Bedelaarster, Braister, Naaister, Gaapster, Vryster, Voedster; maar daar zyn ook eenige van ʼt Manlyk geslacht die in Ster eyndigen, als Meester, Heester, Hoester, Mester, Taster, dóch noopende deeze drie laatste, dewyl ze van de werkwoorden hoesten, mesten, tasten, afgeleyd zyn, konnen zy de st niet derven; en om een hoestend vrouwmensch te betékenen, moet men spellen Hoestster.
  Alle Naamwoorden uytgaande in HEYD zyn van ʼt Vrouwelyk geslacht, als Argheyd, behendigheyd, dankbaarheyd, eenzaamheyd, felheyd, gierigheyd, heyligheyd, kuysheyd, loosheyd, maatigheyd, néderigheyd, plompheyd, quaadheyd, rekkelykheyd, snoodheyd, vryheyd, waarheyd, zaligheyd, zedigheyd, enz.
  Naamwoorden van Werkwoorden afgeleyd, en eyndigende in ING zyn van ʼt Vrouwelyk geslacht,  als Aandryving, Aanlókking, Bétering, Dwaaling, Ettering, Flikkering, Gaaping, Handeling, Inbeelding, Kastyding, Leezing, Meeting, Naavólging, Persing, Quelling, Reyniging, Ruyling, Soorteering, Timmering, Voering, Wyking, Zwymeling.
  Dóch eenige die in LING uytgaan, zyn van het Manlyk, óf van het Gemeen geslacht, teweeten beyde manlyk en vrouwelyk, als Edeling, Leerling, Stedeling, Sterveling, Uytwykeling.
  Naamwoorden uytgaande in SCHAP, zyn veeltyds van ʼt Vrouwelyk geslacht, als Boodschap, blydschap, Broederschap, Eygenschap, Gemeenschap, Maatschap, Meesterschap, Ridderschap, Rekenschap, Vrindschap, Vroedschap.
  Evenwel zyn ʼer ook van dien zelfden uytgàng verscheydene van het Onzydig geslacht, als Admiraalschap, Apostelschap, Burgerschap, genootschap, gereedschap, landschap, maagschap, Priesterschap, Schoutschap, zwagerschap.
  Die in RY óf NY eyndigen, zyn van ʼt Vrouwelyk geslacht, als Avery, Afgodery, Bakkery, Boevery, Droogery, Gastery, Guytery, Huyghelery, Jaagery, Kancelery, Kraamery, Praatery, Spêcery, Talmery, Tovery, Verwery, Gekkerny, Jókkerny, Spótterny, Slaaverny, Zótterny.
  Die in E uytgaan, dóch nu al veel zonder die e geschreeven worden, als Aake, beeke, eere, maage, maate, reyze, vreeze, weete, zyn van ʼt Vrouwelyk geslacht.
  Veele Naamwoorden in TE en DE uytgaande, zyn insgelyks van ʼt Vrouwelyk geslacht, als Diepte, dikte, drukte, geboorte, gedaante, gemeente, gewoon-te, gestalte, grootte, hoogte, krankte, laagte, lengte, moeite, scherpte, sterkte, steylte, ziekte; Bende, béde, weelde, meede, reede, steede, zeede, vreede, alhoewel men vreede, gelyk reeds gezegt is, ook als manlyk gebruykt, en zegt De God des vreedes; maar óf dit goed is, staat nóg te beslechten: dóch Boode is manlyk.
  Maar ook veele van den zelfden uytgang, zyn van ʼt Onzydig geslacht, als Gebeente, gebergte, geboefte, gedarmte, gedeelte, geraamte, gesteente, gesternte, gestoelte, gevogelte; voorts Geleyde, geweyde, gesmyde.
  Naamwoorden uytgaande in IE óf I, zyn van ʼt Vrouwlyk geslacht, als Baalie, fali, foeli, griffi, histori, kevi, malie, menie, oli, predikaci, schali, staatsi, trali: dóch Evangeli is Onzydig.
  Die in NIS eyndigen, zyn van ʼt Vrouwelyk geslacht, als Behoudenis, belydenis, betékenis, beeldtenis, besnydenis, erfenis, ergernis, erkentenis, gelykenis, gevangenis, kennis, ontroerenis, ontsteltenis, schennis, vergeetenis, vergiffenis. Dóch hiervan zyn uytgezonderd, Getuygenis en Vonnis, welke ʼt gebruyk wil van ʼt Onzydig geslacht zyn: want men zegt Het getuygenis was waar: Het vonnis is geveld.
  Die uytgaan in SEL, zyn van het Onzydig geslacht, als Aanlóksel, afspruytsel, beduydsel, beginsel, beletsel, beschutsel, bórduursel, druksel, gebroedsel, insteeksel, maaksel, naaisel, olisel, soudeersel, verdichtsel, tooisel, verfoeisel, voegsel, weefsel, zweemsel: dóch hiervan zyn uytgezonderd, Fronsel, geefsel, styfsel, die van ʼt Vrouwelyk geslacht zyn. 
  
  Naamwoorden welker uytgang is in DOM, zyn veeltyds van ʼt Onzydig geslacht, als Bisdom, Christendom, Heydendom, Heyligdom, Hertógdom, Joodendom, Menschdom, Pausdom, Vórstendom.
  Dóch hiervan zyn uytgezonderd Eygendom, maagdom, ouderdom, rykdom, vrydom, wasdom, weedom, welke van ʼt Manlyk geslacht zyn; hoewel ʼt laatste moogelyk ook voor Vrouwelyk zou konnen doorgaan.
  Veele eenlédige Naamwoorden, hebbende den klank van UYT, zyn van ʼt Vrouwelyk geslacht, als Duyt, fluyt, kuyt, kluyt, luyt, ruyt, schuyt, spruyt, tuyt; doch Buyt, stuyt, zyn Manlyk.
  Die de Klank hebben van OUD óf OUT zyn van ʼt Onzydig geslacht, als Goud, hout, mout, smout, woud, zout; dóch Mout, als ʼt eene melkbak óf kalkbak betékent, en Brouwt, zyn van ʼt Vrouwelyk geslacht.
  Etlyke welker laatste letteren zyn OT, zyn van ʼt Onzydig geslacht, als Kót, lót, rót (als ʼt eene bende, óf verrótheyd betékent,) schót, slót, vlót: Dóch Mót, pót, sprót zyn Vrouwelyk, Spót is Manlyk, en Strót kan zo wel voor Vrouwelyk als Manlyk genomen worden.
  HOF als ʼt een Vórstenhóf, Lóf als ʼt groen loof, en Stóf, als ʼt stuyfsel betékent, zyn van ʼt Onzydig geslacht; dóch Hóf (een tuyn), lóf (prys), zyn Manlyk; en stóf (stóffe), Vrouwelyk.
  Veele andere eenlédige Naamwoorden heeft men insgelyks getracht onder Régelen te brengen; dóch die men daarvan uytzondert, zyn bykans zo veel als de regelmaatige: want hoewel Dag, Slag, Smak, Tak, Bek, Drek, Rók, Stók, Boeg, Ploeg, Balk,  Valk, Balg, Kelk, Kólk, Stank, Schonk, Tronk, Reuk, Buyk, Steek, Manlyk zyn; echter zyn, Stag, Vlag, Klak, Vlak, Plek, Slek, Klók, Lók, Kroeg, Voeg, Kalk, Talk, Galg, Melk, Wolk, Bank, Lonk, Vonk, Spreuk, Kruyk, Week, Vrouwelyk, en Hek, Dak, Pak van ʼt Onzydig geslacht. En schoon Dam, Ham, Last, Mast, Klap, Stap, voor Manlyk doorgaan, nógtans zyn Pram, Wam, Quast, Tast, Kap, Lap, Vrouwelyk, gelyk ook Lat, Mat; onaangezien Gat, Vat, Onzydig zyn. En hoewel Kerk en Kruk Vrouwelyk zyn, nógtans zyn Werk, Zwerk, Stuk Onzydig. Hierom zal ik geen meer voorbeelden van dusdaanige woorden bybrengen; dóch zoo echter iemand verder onderrechting deswegen begeert, die kan dezelve haalen uyt myn Groot Nederduytsch en Engelsch Woordenboek, waarin de geslachten van alle Zelfstandige Naamwoorden aangeweezen worden.
  Alle Werkwoorden van de Modus Infinitivus. Onbepaalde wyze, die als een Naamwoord worden gebruykt, zyn van ʼt Onzydig geslacht, als Het gaan verveelde my: Het eeten viel ʼer schraal; Het drinken is zuur: Dat spreeken was haar niet aangenaam.
  Eenige Byvoeglyke Naamwoorden, somtyds voor Zelfstandige gebruykt, zyn van ʼt Onzydig geslacht, gelyk als Het plat, het vlak, het recht, het wit: dus zegt men ook, het Fransch, het Engelsch, het Duytsch, op zyn Spaansch.
  By deeze Regelen kan nóg gevoegd worden, dat om een Manlyk Naamwoord, ʼt zy van hoedaanigheyd óf bedryvinge, in een Vrouwelyk te ver-anderen, men zich van de uytgangen IN, STER, ES, óf ESSE bedient; by voorbeeld, Om de woorden Man, Vrind, Beer, Leeuw, Paauw, Kooper, Maaker, Praater, Bedelaar, Vryer, Leeraar, Meester, Martelaar, in ʼt Vrouwelyk te veranderen, Zegt men Mannin, Vrindin, Beerin, Leeuwin, Paauwin, Koopster, Maakster, Praatster, Bedelaarster óf Bedelaarés, Vryster, Leeraarés, Meestresse, Martelaaresse.
  Hierby mag men voegen,
  
  KoningKoningin.
  KeyzerKeyzerin.
  HertógHertógin
  GódGódin óf Godés.
  VórstVórstin.
  PrinsPrinsés.
  PriesterPriesterin.
  ProfeetProfeetesse.
  BoerBoerin.
  
  Evenwel zyn sommige Naamwoorden, ten aanzien van deezen regel, onregelmaatig, als
  
  ManVrouw.
  JongenMeysje.
  NeefNicht.
  KnechtMeyd.
  HengstMerri.
  ReuTeef.
  KaterKat.
  HartHinde.
  RammelaarVoedster.
  HaanHen óf Hoen.
  
  
  Dóch ʼt is aanmerkelyk dat dit woord Hoen van ʼt Onzydig geslacht is.