text: Een ander manier.
  NEemt een levendige Mol, en brand ze, in een besloten pot, tot Pulver; menght daer dan Boras onder, doet dan dat gemengde Pulver onder Buspoeder; als, onder vier lood Pirschpulver een lood van dit Pulver: maer ’t selve Pulver moet met Spiritus Vini bevochtight zijn, en dan weder gedroogt worden.
  En om dat de Liefhebbers in alles, of het gene men  nodig in dese Konst dient te weten, zouden voldaen zijn, soo heb ik de manier geschreven, hoe men een Werktuig zal maken om de kracht van het Buskruit te beproeven: waer door de Liefhebbers te zekerder konnen gaen in het t’ zamenmengen der Compositien. Voor eerst moet men een kopere Doos laten maken, die twee duim hoog, en een duim breed is, hebbende een vast-gesoudeerden bodem, met een laedgat onder aen; daer toe moet men dan een deksel maken, dat zeer dicht op de Doos moet sluiten, met een Hangetje daer achter aen: En achter aen de Doos, by ’t Hangetje, moet men een stuk Koper vast maken, dat een halve duim breed, en vier duimen lang is, en dat met twee schroeven, of klinksels, op het stuk Koper, in ’t midden van de breedte; en een duim breed boven de Doos moet men een Hangetje maken, waer in moet gepast zijn een stuk Koper, dat rondachtig gebogen is, rustende met het uiterste einde tegen het deksel aen, hebbende tanden gevijlt gelijk een zaeg; en boven dat stuk Koper moet men een stale Veer passen, die ’t voorschreven gebogen stuk tegen het deksel aendringt: maekt dan de Doos vast op een zwaer plankje, en ’t zal goed en gedaen zijn: doet dan een schoot kruit in de Doos, en doet het deksel dicht toe, en steekt het aen brand door het laedgat; en het Buskruit zal het deksel op drijven tegen ’t kromgebogen stuk Koper, weinig of veel, na ’t Buskruit krachtig is. Besiet de eerste Figuur, met de Letteren.
  
  
  A.B.De Doos.
  C.Het Deksel.
  D.’t Kromgeboogen stuk Koper met tanden.
  E.De Veer die het aen ’t Deksel dringt.
  F.’t Stuk koper daer ze alle beide aen vast zijn.
  G.De Plank daer het vast is.
  H.Het Laedgat.
  
  DAer sal misschien verwacht worden van sommige Liefhebbers, dat ik zoude schrijven van het maken van Salpeter, Buskruit, Kolen, en het zuiveren van Salpeter: Maer om dat de zelve Stoffen zoo wel te bekoomen zijn, en beter koop gekogt worden, als men ze maken kan, zoo heb ik zulks acher gelaten: maer even wel zijn ’er verscheide die zeer garen bezigh willen zijn: Daerom heb ik goed gedacht te beschrijven de Bereidinge van natuurlijken Salpeter; die niet anders is, als het uytslag van vochtige Muuren, dat wit van kleur is: Neemt dan van dat goed, en doet daer by zoo veel ongebluste Kalk en Assche, doet dan die Stoffen al te samen in een Tobbetje, daer een gat onder in is, om het water weer af te tappen; doet dan daer in een goed deel warm water, en laet dat daer op een tijd lang staen, tot dat het witte goed gedissolveert is; als dan laet het water door het gat af zakken, en als het water afgesakt is, kookt het in een Ketel, en schuimt het geduurig, tot dat het begint Zelfstandigheid te krijgen, niet te hard, noch te week; neemt het dan  van het Vuur, en giet het in een breed Kommetje, dat zeer ondiep is, laet het dan in een koele plaets staen twee of drie dagen, en dan sal het in Kegels uitschieten gelijk Yskegels; en dit noemt men Rochpeter. Ick soude nu wel schrijven van de Vormen; maer sy zijn so verscheiden, na ’t goeddunken van de Liefhebbers, dat ik ze niet optellen kan: maer op dat ik in goede Vormen voortgang neem, zoo zal ik dit onderscheid maken in de Voorwerken: daer zijn dan drie soorten van Vuurwerken. Voor eerst zijn ’er Vuurwercken die haer werkinge in de Locht doen, als Lochtpijlen, Serpenten, Goud en Silver regen, Sterren, Petarden, Vliegers, en Vuurdraken. Ten tweeden, daer zijn Vuurwerken die haer werckinge op de Aerde doen, als Klakkebossen, Trompen, Lantaerns, en andere Kaerssen, Vuurraders, rollende Klooten; Kartouwen, Torens, Kasteelen, Piramijden, Vuurkolven, Slagzwaerden, Schermschilden, en Bladspijlen. Ten derden, daer zijn Vuurwerken die haer werking op ’t Water doen, als, Dolphijnen, Waterklooten, Meerminnen, en Schepen.
  
  Ten deele zijn dese drie soorten gecomponeert, en ten deele niet; ten deele beweeglijk, en ten deele onbeweeglijk. Ik sal van haer verscheide Compositien schrijven; en daer na de manier hoe men die maken sal.