text: Cap. XXI. Van d'Yswallen.
  SY hebben noch een andere middel van sich in de belegheringhen op het ys te verstercken, of die noch behoort onderhouden te worden, namelijck dese, dat, als de hardtneckighe vyanden, hun paerden verlaten, of in de wracken en wellen verloren hebbende, over d'openingh van 't water, dat, als een gracht, met het voorghenoemde vet begoten is, op dat het niet bevriesen sou, trecken willen, sy seer langhe balcken, daer tafels of plancken op leggen, en die als ladders aen malkander ghehecht zijn, met grooter geweldt, dan het water verdragen kan, insonderheydt by nacht, met een gheswinde voortgangh naer de belegherden, of naer de genen, die beleghert sullen worden, toeschuyven, om daer meê op d'overkant van 't ys te geraken, en dese toestel als vaste brugghen te ghebruycken. Als men, uyt oorsaeck van d'over-ylingh en gheswintheydt der vyanden, gheen teghenstandt van de schutters, en van 't grof geschut tegen dit gheweldt bybrenghen kan, soo storten de belegherden water op de vesten, en ter zyden, 't welck, door behulp van de
  
  vorst dick toevriesende, een langh stuck weeghs heen als een spieghel blinckt. Ghelijck dese vesten van de weereloose vrouwen, jongens en kinderen, door 't gedurigh aendragen van water in emmers, met water overstort worden, 't welck dus tot ys wordt; soo konnen dese vesten oock, soo langh als de koude duurt, alle slaghen van 't gheschut uytstaen, sonder te breken. De vrouwen, hun kleederen tot boven de knyen opgheschort hebbende, staen in 't bevrose water, en reycken d'emmers, die vol water zijn, aen. Dus maeckt, in benaeutheydt de noodt de mensch tot soodanigh een ghestalte, dat hy alles dard bestaen en aenvangen. Maer terwijl de menschen met dusdanighe krijghslisten tegen malkander strijden, soo verkrijght eyndelijck, oock door 't ontstaen van nieuwe swarigheden, d'een of d'ander zyde soodanigh een eynde, als aen God behaghelijck is, doch met een bloedighe verwinningh, ghelijck die ghewoonelijck verkreghen wordt met soo veel lijcken als zeghepralen, en met onverwonne krijghsbenden, door soo veel maghtighe hoopen van krijghslieden omringht: in voegen dat sy, hun krijghs-ghebouwen, soo wel buyten als binnen, op het ys gestelt hebbende, malkander veel daghen, weecken, of maenden langh met onderlinghe strijdt quellen, tot dat het ys, ontdooyende, d'onverwinnelijcke belegghers, soo sy hun eyge leven willen bewaren, dwinght gheswindelijcker te vertrecken, dan sy eertijdts toegheloopen zijn. Seecker, een schouwspel, dat belacchens waerdigh is, (indien aen yemandt gheoorloft is in soodanigh een gheval te lacchen, en indien men in eens anders ghevaer en ongheval vermaeck magh scheppen) insonderheydt als men swaerder strijdt teghen 't water, dan teghen de vyanden moet aengaen: 't welck, ghelijck men bespeurt, soo veel te verschrickelijcker is, en swaerder druckt, als sy 
  
  door de storm, die in der yl ontstaen is, en door het breecken van 't ys als in een afgrondt schijnen te verdrencken, daer sy, ghelijck sy waenden, voor weynigh dagen, gelijck verwinners en zeghepraelders, in souden treden.