text: Vondel's meesterstukken, uitgelezen door dr. W. Doorenbos. Amsterdam, A. Akkeringa.
  Men moet al een zeer groot optimist zijn, wanneer men alle scheppingen van Vondel, die in bovengenoemde verzameling zijn opgenomen, meesterstukken wil noemen. Vooral de treurspelen, in hun geheel genomen, verdienen dien naam niet. Ze mogen overvloeien van gelukkige grepen, van dichterlijke gedachten, van aesthetisch gevoel van schoone lierzangen,
  als tragedies kunnen ze den toets der kritiek niet doorstaan, Had de verzamelaar dan niet beter gedaan, slechts die gedeelten op te nemen, die voor meesterstukken, in den strengsten zin des woords, moeten gehouden worden? Was het niet voldoende van den ‘Lucifer’, van ‘Joseph in Dothan’, van ‘Gijsbrecht van Aemstel’, de schoonste stukken mede te deelen en het andere als ballast over boord te werpen?
  Vergun mij u te zeggen, waarde lezer, dat ik met u van meening verschil, wanneer ge deze vragen bevestigend beantwoordt. Dr. Doorenbos heeft zich tot taak gesteld, Vondel te doen kennen in al zijne grootheid, maar ook in zijne gebreken; van zijn schoonsten kant, maar ook van zijne zwakke zijde. Hij heeft op den titel beloofd Vondel's meesterstukken te leveren, d.i. de beste zijner scheppingen, en hij heeft woord gehouden. Met tact deed hij eene verstandige greep in den overgrooten voorraad.
  Geen bloemlezing in marokijnen band, die bestemd is, in het salon tot tijdkorting nu en dan in de handen te worden genomen, om spoedig, na lezing van een of twee der juweeltjes, te worden neergelegd; geen bloemlezing, die er slechts op uit is, uitroepen van bewondering en geestdrift te ontlokken; neen, eene verzameling van meesterstukken, die den geest moeten vormen en ontwikkelen, die een ruimen blik doen slaan in de ziel van den dichter, die den naam ‘dichtervorst’ verdiend heeft; eene verzameling, die bestemd is gelezen en herlezen te worden, zoowel op de schoolbanken onder de verstandige leiding van den leeraar, die ruimschoots gelegenheid heeft het kaf van het koren te scheiden, en juist daardoor te meer aanleiding heeft het schoonheidsgevoel en het taalkundig bewustzijn bij zijne leerlingen op te wekken, als door den onderwijzer, wiens kennis van onze letterkunde der 17e eeuw, in iets meer moet bestaan, dan het van buiten leeren van eenige lyrische strophen, die hij in de eene of andere bloemlezing heeft opgevischt.
  Vondel's Palamedes, Gijsbrecht van Aemstel, Joseph in Dothan, Lucifer (we vinden ze hier gelukkig in hun geheel), mogen als tragedies af te keuren zijn; zij mogen op vele plaatsen ontsierd worden door platheden, valsch vernuft, hoogdravendheid, bombast en mythologischen onzin; een verstandig lezer zal er des te meer door gebaat worden, daar hem thans de gelegenheid wordt gegeven de schoonheden in détail, de juweeltjes, zelf te voorschijn te halen. Het kontrast zal ze te sterker doen uitkomen en het effect er van verhoogen. Zijn oordeel omtrent den dichter kan zelfstandig worden; de gelegenheid bestaat zijn kritischen blik te vormen en te ontwikkelen; het gevaar van ongemotiveerde uitroepen van bewondering na te praten, of uitvoerige kritieken, die in menigte voorhanden zijn, van buiten te leeren en op examens of bij andere gelegenheden te pas te brengen, verdwijnt.
  Na al hetgeen ik reeds zeide, behoef ik mijne meening, dat dit boek niet alleen op de schoolbanken thuis behoort, maar wel degelijk in ruimeren kring bestudeerd moet worden, niet nader te ontwikkelen.
  Tot Vondel's meesterstukken behooren ook de ‘Batavische Broeders’; toch was het eene gelukkige gedachte van dr. Doorenbos, dit treurspel niet in zijn geheel op te nemen; bij ervaring weten we, welke eigenaardige moeielijkheden het lezen daarvan oplevert. De meer ontwikkelde kan zich daarenboven met de uitgave van Verwijs ‘Nederlandsche Klassieken’ schadeloos stellen.
  De aanteekeningen aan den voet der bladzijde zijn er slechts op berekend, den tekst op te helderen. Dat de vervaardiger er van te veel op de onkunde der lezers gerekend heeft, mag niet ontkend worden; eene enkele
  taalkundige opmerking had ook m.i. geen kwaad gedaan. Wij kunnen echter niet ontkennen, dat deze aanteekeningen uitmunten door kortheid, zakelijkheid en duidelijkheid; drie dingen, die de bruikbaarheid van het werk aanmerkelijk verhoogen.
  Ik twijfel niet, of ieder onderwijzer, die er geen kompleeten Vondel op nahoudt, zal wel overtuigd zijn, dat Vondel's meesterstukken, uitgelezen door dr. Doorenbos, in zijne boekenkast niet mogen ontbreken.
  
  T.v.L.