text: Propositie der Gecommitteerden van de Staten Generaal aan de Staten van Utrecht.
  Edele Mogende Heeren.
  De Heeren Staten Generael, sijn Excie ende Raiden van State hebben ons onderschreuenen, achtervolgent haere brieuen van credentie, gecommitteert ende belast ons alhier te vervoegen ende van der seluer wegen V E. Mog. vruntl. te begroeten ende aen te bieden alle goede genegentheyt ende naebuyrlijcke correspondentie, met wunschung van
  geluckige ende voorspoedige regieringe, ende gelijck die selue in alle occurrentien als getrouwe bontgenoten voor desen hebben beneersticht die conservatie van die Stadt, Steden en̄ Landen van Vtrecht, ende sonderlingh inden jaere 1610 besorght hebbeu, dat V E. Mog. wt die schadelickste confusie ende beroerte in desen tegenwoordigen stant lofflick siju herstelt.
  Soe ist, dat die selue haere Ho. Mo. sijn Excie ende Raidt van State, geensints affgeweecken sijnde vande voorn goede genegentheyt, met groote befremdung ende ongeern verstaen hebben, dat V E. Mo. vnaengesien dese heure gewoontlicke sorchvoldicheyt, niet alleen voorgenomen, maer effectuel. gedaen hebben, buyten 't gewoonlicke gebruyck, nieuwe lichtinge van ses Compaignien soldaten, sonder daer van de minste voorweete aende Generaliteyt te doen, ofte daer toe der seluer ordre te versoucken ende te verwachten, gelijck dat hadde bevought tot voorcomminge van confusie inden staet vant Landt, ende dat daerom haere Ho. Mo., sijn Excie ende Raidt van State daer nae wetenschap vande voors. lichtinge gecregen hebbende, gemoveert sijn geworden terstont aen V E. Mog. bij poste te schrijuen ende deselue te versoucken mit de de voors. lichtinge te willen ophouden tot dat de selue haere Ho. Mo. souden hebben geaduerteert d'oorsaecke en redenen vandien.
  Nu ist alsoo dat heure Ho. Mo. sijn Excie ende Raiden van State voorden middagh den xixen deses schrijven van V E. Mo. hebben ontfangen, datiert den vijffden Septembris oude stijle, inhouden̄ eenige redenen, die de selue daer toe gemoveert hadden, maer dat sij die gemelte redenen rijpelijck examineert ende met alle omstanden bewogen hebbende, de selue niet bevinden sufficient ende bestendich, datmen daerom met sulcken haest, sonder voorgaende behoorlijcke kennisse, wetenschap ende correspondentie den gewoontlicken voet ende ordre van lichtinge
  heeft behouven voor bij te gaen ende nae te laten, tot eene seer prejudiciable consequentie, besonder bij dese gelegentheyt van tijdt ende saecken, dat men meer behoort bij alle manieren te trachten tot eenicheyt, vruntschap ende weringe van misverstanden ende jalousien onder de Provincien, die alrede (Godt betert) te verre ingecroopen ende overhant genomen hebben.
  Gelijck dan de reden bij V E. Mo. gestelt, eerstelijck over de Spaensche ende der Eertshertogen kriegswerfung ende perijckelen, des fals op dese landen besorght, niet can bestaen, aengesien in soodanige gelegentheyt altijdt bij Hoochg. sijn Excie als Stadthouder is betracht geen garnisoen wt dese stadt tot dienste vande gemeene saecke te lichten als nae eysch van saecken ende met V E. Mo. voorgaende aduys ende goet achten; is oock nu tegen den winter ende buyten saisoen geensints dergelijcke nodige wtlichtinge te verwachten, ende wanneer schoon sulcx, bouen vermoeden, moght vereyscht worden, sullen Hooch. Heeren Staten Generael ende sijn Excie in voorn̄ qualiteyt altijdt ende voor eerst besorgen de conservatie ende verseeckertheyt van V E. Mo. Ten tweeden schrijuen die selue te beduchten eenich schadelick gevolgh vande naebuerlicke gebreecken ende onruste van deser stadts inwoonderen, dewelcke wij nochtans verstaen in goede ruste te sijn, ende in all gevall mit dat tegenwoordiche garnisoen van heure Ho. Mo. in debuoir ende behoorlicke plicht gehouden connen worden. Soe oock daer bouen eenige versterkinge des seluen garnisoens off meerder verseeckeringh nodich worde bevonden, sullen haere Ho. Mo., sijn Excie ende Raiden van State met V E. Mog. goetachten daer in tijdelijck versien. Ten derden, dat V E. Mo. hier toe allegeren de verclaringe vande Raiden van State van den jaere 1610 (daer in tot bewarung van dese stadt sijn toegestaen te lichten op seecker bespreck 500 wachters onder vier Compaignien), kan op dese tijdt ende gelegent-heyt niet gepast werden, aengesien dat sulcx doenmaels ende in seuen volgende jaeren niet is gepractiseert, ende in plaetse vandien de stadt bisher mit kriegsvolck van haere Ho. Mo. bewaert sijnde, nu onbequamelijck gedaen solde werden, niet connende bestaen, dat buyten eedt aen de heeren Staten Generael en aen sijn Excie de voorn̄
  ses Compaignien in dienst ende wacht genomen, ende alsoo tweederhant krieghsvolck tot besettungh van eene plaetse gebruyckt sall worden, welcket tot ongelijcke discipline, tot verscheydene plicht ende tot tweedracht sall moeten strecken, en alsoe in plaetse van stilte ende eenicheyt veroorsaecken diffidentie, misneugen ende anritsinge van een iegel. Sonderlingh oock is hier wt onstaende een seer sorgelicke aenleydungh ende gevolch in toecommende tijden, soe iegel. nae sijn lantschaps off stadts goetduncken, sonder directie vande Generaliteyt, geoorloft sall sijn Compaignien te lichten en daer van apart te disponeren; ende alsoo tusschen bontgenoten, sijnde van gelijcke recht ende conditie, geene saecke van meerder apprehensie ende jalousie is, als affsonderlicke kriegswerfung ende preparatie, had die selue in dese sorgelicke gelegentheyt niet behooren te geschieden, als dreygende eene scheuringh vanden bant der eenicheyt van dese Provincien, ende niet minder swaricheyt mit brengende int civil, als die kerckelicke oneenicheyt heeft gedaen int geestelicke. Staet mede te besorgen dat V E. Mo. hier door commende in mistrouwen vande heeren Staten Generael ende der seluer garnisoen, dat selue door quade inbeeldinge ten beyden sijden vermeerderende ende alsoe tot groter lichtinge procedirende, sich hoe langer hoe meerder lasten en̄ swaricheyt sullen onderwerpen, waer door V E. Mo. sich eyndel. onbequaem maeckende om te dragen heur contingent tot onderstant vande gemeene saecke, die nodige betalung verachteren ende confusie vanden staet van oorloge veroorsaecken sullen, tot aenwassung van allerhant factien ende tot onder-ganck van heuren Ho. Mo wettelicke macht ende authoriteyt.
  In aenmerckung van dese ende meer andere gewichtige redenen waren wij gelast V E. Mo. van wegen de heeren Staten Generael, sijn Excie ende Raiden van State, naebuyrl. ende ernstel. te versoucken, om die aengevangene lichtinge te willen ophalden; dan alsoe gedachte ses Compaignien niettegenstaende dat schrijven ende versoeck van heure Ho. Mo. (mit des te meerder acceleratie) algereets aengenomen, gemonstert, beedight ende datelick in dienst gestelt sijn, versoucken wij alnoch in qualiteyt voors. dat V E. Mo. die selue Compaignien willen verlaten der verseeckeringh en̄ toeseggen, dat haere Ho. Mo. bij voorvallende swaricheyt, als getrouwe bontgenoten niet sullen naelaten wat tot hulpe ende assistentie vande Stad, Steden ende Landen van Vtrecht soude mogen vereyscht worden. Tot welcken eynde dat volck van oorloge, alhier garnisoen houdende, inde bequaemste ordre gestelt ende in goede discipline tot vollen contentement gehouden, ende voort alle nodige toeversicht gedragen can werden. Hier mit eyndigende sullen V E. Mog. gunstige antwoort verwachten. Ondert. A. van Rantwijck, C.C. van Driel, M.V. Lijclama, J. de Bye.
  Copie.
  Overgelevert op Saterdach den xiijen Septembris 1617.