text: Cap. VIII. Van de Gom, die uyt de Denne-boomen koomt, of van de Hars, en van d'oorsprongh van de Amber.
  OM dat 'er seer groote verscheydenheydt in de Schryvers van d'oorsprongh, natuur en hoedanigheydt van d'Amber ghevonden wordt, voornamelijck naer 't verhael van Perottus, die met groote naerstigheydt ghepooght heeft de besondere meeningh van veel menschen te vereenighen; namelijck van waer en hoe dese aenghename en wonderlijcke vocht sijn oorsprongh heeft. Dieshalven sullen wy hier het gheen, dat waerschijnelijckst is, naer 't ghevoelen der Noordsche volcken, aenmercken. De Dennen- of Pijn-boomen zijn van hun natuur hars-achtigh, en van uysteeckende hooghte, 't zy dat sy op de strandt van de zee, of op de kanten der beecken, of in de lenghte der bosschen wassen. Sy sweeten sekere vocht, voornamelijck als de Son, het teecken van de Kreeft en de Leeuw, in de brandende maenden van Junius en Julius deurloopende, d'oogst rijp maeckt, gelijck hier na breedelijcker gheseght sal worden. Dese boomen, door de groote hitte hun tacken splytende, senden dan hun vocht in de grachten of vloeden, die daer by zijn, om hardt te worden, en sleept meê, door sijn vasthoudigheydt, al 't gheen, dat daer voor koomt, als lijm: 't welck oorsaeck is dat 'er muysen, vorsschen, mugghen,
  
  spinnekoppen, vlieghen, stroo en zaet, en dierghelijcke dingen, in dit hars-achtigh slijm ghevat, daer in bewonden en verhardt worden, ja oock schoon de ghedurige druppelen in 't sant gevallen waren, om dat dese vocht, als de reghen daer op valt, naer de beecken, en van daer naer de vloeden, en eyndelijck naer de zee ghevoert wordt; daer sy, ghelijck andere boomen, alleenlijck op seeckere tijdt, hardt worden, jae soodanigh, dat sy, soo hardt als steen ghedrooght, door een schrickelijcke storm, deur de Gotsche of Finlandtsche, en Lijflandtsche Zee aen d'oever van Pruyssen opgheworpen wordt, namelijck aen de Zuydzyde, recht teghen over 't Noorden. Dit geschiet t'alle tyden, in de welcken, door het geblaes van de windt, de golven naer de strandt van Pruyssen rollen, op de welck, uyt oorsaeck van 't verbodt van de Vorst, geen anderen, dan de ghenen, die hier toe gheschickt en beswooren zijn, dit Amber mogen vergaderen.
  
  Eynde van 't Twaelfde Boeck.