text: Cap. I. Wanneer Yslandt eerst bekent geworden is.
  IN 't jaer vijftien hondert drie-en-tsestigh waren te Hamburgh seeckere Kooplieden, die twee schepen afgevaerdight hadden, om naer Yslandt te varen. Desen versochten (volghens d'oude gewoonte) een Dienaer des Goddelijcken Woordts, en hadden sulcks aen de Dienaers des Woorts te Hamburgh bevolen. Ick was ter selve tijdt in dese Stadt, daer ick mijn Boecken van Rostock verwachtte, en my by de Dienaers des Woordts gemeensaem maeckte. Paulus ab Eitzen, Doctor in de Godheydt, die de voornaemste onder de Dienaers was, lagh my sulcks voor. Ick, die begeerigh was om nieuwe en vreemde Landen te sien, nam dit terstont aen. Wy gingen op de tiende van April te zeyl, en, langhs Enghelandt en Schotlandt heen zeylende, voeren voorby de vijftien eylanden, Orcades ghenoemt, van de welcken veel onbewoont zijn, en Ferouwe en Hitlandt alleen bewoont worden. Wy saghen daer een hooghe klip, daer af de top ghelijck een Monnicks kap is, en teghen alle winden een goede schuylhoeck verstreckt, en veel van ghevaer bevrijdt. Op de veertiende van Junius saghen wy Yslandt, dat sich als een wolck in de Winter vertoont. In de volghende dagh quamen wy aen 't Zuyden in de Haven van Haffnefort, en geraeckten aen landt.
  	Yslandt is een groot en ruw landt, dat berghachtigh, en vol van sneeu is, twee mael grooter dan Sicilien, en heeft in de lanckheydt hondert mylen, naer het verhael van onse Schryver, Olaus de Groot, in sijn elfde Boeck. Het voert sijn naem van de groote koude, en van 't ghedurigh ys, dat daer gheheele acht maenden langh ghevonden wordt.
  
  Dit Eylandt brandt echter inwendigh van groote hitte, die noch vermeerdert wordt, om dat in de meeste tijdt van 't jaer, uytghesondert in seeckere maenden, de hitte door de koude, die boven op 't aerdrijck is, binnen ghehouden wordt, en niet te voorschijn kan komen. Dit Eylandt heeft deur d'AEquator de breette van vijf-en-tsestigh graden en een half; en aen de Noord-zyde legghen d'Eylanden, die Ebuden ghenoemt worden. Ick kan niet verseeckeren of dit het eylandt is, 't welck van Ptolemeus Thula ghenoemt wordt, dan of men het bequamelijcker Yslandt magh heeten, om dat het Eylandt, van Ptolemeus Thula genoemt, niet ghevonden wordt. De Kaertschryvers van onse tijde stellen omtrent Schotlandt, en d'omlegghende Landen een meerder lanckheydt, dan Ptolemeus gemeent heeft. Ick sal d'oorsprongh van dit volck van wat hoogher ophalen, en daer in de Kronijcken van Yslandt volghen.
  	In 't jaer veertien hondert, in de tijdt van Alebrandt, die Bisschop van Bremen was, waren 'er uyt Oost-Vrieslandt, en uyt het landt van Bremen seeckere Edellieden, die in de Noordsche ghewesten nieuwe Eylanden wilden soecken. Sy ginghen in de Weser te zeyl, en trocken deur de Orcadische eylanden, en vonden dit Landt, 't welck toen in d'eynden van Europa bewoont wierd, en aen 't welck sy, uyt oorsaeck van de groote koude, de naem van Yslandt gaven. Na dat sy omtrent twee hondert mylen verder Noordwaerts aen gevaren waren, vonden sy een ander Landt, 't welck sy Groenlandt noemden, om dat men daer gheen groente vindt. Toen sy noch verder naer 't Noorden deur d'Ys-zee wilden reysen, wierden sy een langhe tijdt van 't Ys verhindert, en, eyndelijck met groote moeyte daer uyt gheraeckt, quamen by groote wellen en afgronden, en by dicke duyster-
  
  nissen, daer uyt de gheenen, die kennis van de scheepvaert hebben, meenen dat de vloedt van de zee voortkoomt, ghelijck Olaus de Groot in sijn elfde Boeck ghetuyght. Hier sneuvelde de gheheele Vloot, uytgesondert een eenigh schip, 't welck behouden wierd. Nae veel moeyten en ghevarelijckheden voeren sy deur de Tartarische Zee, en quamen in een heet ghewest, en, in een groote en wyde Haven ghestreecken, traden aen landt, welcks inwoonders sich, uyt oorsaeck van de groote hitte, in verborghe plaetsen en holen onthielden. De genen, die aen landt ghetreden waren, saghen hier en daer Goudt en andere kostelijcke dinghen legghen; van 't welck sy soo veel, als hen beliefde, meê namen. Sy ginghen naer hun schip, en, siende dat sy van Honden, die onuytspreeckelijck groot waren, vervolght wierden, koosen de vlucht. Maer een van hen, die te seer met de roof gheladen was, en niet ontloopen kon, wierd van de Honden verscheurt. d'Anderen, de wellen en afgronden, van de welcke ghesproken is, schuwende, quamen nae langh reysen in Moskovien, en, deur d'Oost-zee ghezeylt, keerden weêr te Bremen, en vertelden 't geen, 't welck hen voorgekomen was, aen Alebrant, Bisschop van Bremen.
  	Omtrent in dese tijdt zijn de Noorwegers, die een groot deel van Vranckrijck, 't welck nu Normandien genoemt wordt, in hadden, naer het voorbeeldt der Switsers in de tijdt van Julius Cesar, uyt Noorweghen ghekomen, en hebben, nae dat sy treffelijcke daden teghen d'Engelschen ghedaen hadden, de Zee niet alleenlijck onvry ghemaeckt, maer oock de Sarazynen, die in Italien ghekomen waren, en Calabrien en Apulien inghenomen hadden, verdreven, en hebben sedert naer de Noordsche ghewesten, in Hitlandt, Ferouwe en Yslandt hun wooningh gekoosen; welc-
  
  ke wegh hen van de Bremers ghewesen was, door behulp van de Vriesen, ghelijck gheseght is. Hun tael wijst aen dat sy van de Noorweghers ghesproten zijn; want hun spraeck koomt met d'oude inwoonders van Noorweghen over een. Wyders, in Noorweghen, en voornamelijck aen de zeekant, daer de vermaerde Stadt en Haven Bergen gevonden wordt, is de spraeck verandert, uyt oorsaeck van de groote ommegangh der Duytschen en Deenen met hen.