text: Cap. VIII. van de grootste en wreedste oorlogh der Sweedtschen en Gotten, daer in Starchaterus Veldt-overste tegen de Deenen was.
  DEwijl Saxo Sialandicus, d'uytmuntenste Schryver der Historien van de Deensche Saecken, d'oorsaeck en 't begin, de voortgangh en uytgangh van de wreedtste strijdt tusschen Haquinus Ringo, Koningh der Zweden en Gotten, en Haraldus Hildetan, Koningh van Deenemarcken, in sijn achtste Boeck voor de vermaertste, die ooyt ghestreden sal worden, beschreven heeft, ghelijck oock nae hem, nae verloop van vijftigh jaren, Albertus Crantzius de selve strijdt heeft aengeroert, en de leste van alle mijn waerdtste Broeder en Voorsaet Ian de Groot, Aertsbisschop van Upsale, dese groote en weêrgadeloose oorlogh, in sijn Gotsche en Sweedtsche Historien, warelijck, naer 't onschuwelijck voorstel, en ghelijck aen een ghetrouwe Historie-schryver betaemt, onlanghs beschreven heeft. Soo acht ick
  
  voor my behoorelijck dat ick alleenlijck hier eenigh ghewach van dese verschrickelijcke strijdt tusschen de Reusen en Worstelaers maeck, voornamelijck om dat men niet leest dat in eenighe strijdt, in de Noordsche Koninckrijcken voorghevallen, en naeuwelijcks in gheheel Europa, soo veel dappere mannen en Oversten van weêrzyden, soo in 't heyr te landt, als te scheep, met soo groote yver en gheweldt in d'oorlogh, over welcks toerustingh men seven jaren langh besich had gheweest, ghestreden hebben; ghelijck men eendrachtighlijck in de Historien der boven-ghenoemde Landtschappen en Koninghen beschreven vindt. Want men vindt daer voor eerst in de vermaertste krijghslieden der Deenen, en van waer en van welcke Stam sy gesproten waren. Men vindt onder desen oock twee vrouwen, die van de natuur een mannelijcke moedt, en door de konst en ervarentheydt de krijghs-oeffeningh verkreghen hadden, Hetha en Visna ghenoemt, Sclavonische vrouwen, van deurluchtighe Stam, van de welcken d'een opperste Veldt-overste was. Maer d'ander, in d'oorloghs-handel voornamelijck ervaren, voerde het voornaemste vaendel, en wierd daer af, en van haer rechte handt, in de strijdt door Starchaterus, die heftighlijck in de slagh-ordeningh der Sweedtschen en Gotten aendrongh, berooft, ghelijck hier nae gheseght sal worden. Van d'andere zyde worden oock de trefflijckste Hertogen getelt, en voornamelijck dat Starchaterus opperste Bestierder van 't heyr van Ringo, Koningh van Sweden was, in welcks heyr oock een Maeght, Vechtbiorga genoemt, een heel strijdtbare dochter, ghevonden wierd, ghelijck hier na aengewesen sal worden. 't Ghetal der schepen van Ringo, die voor de Sweedtschen en Gotten streden, was twee duysent en vijfhondert; en dat van de Deenen quam hier meê over een.
  
  Toen de heyren van weêrzyden bereydt waren, en ten deel beytels-wijse, en ten deel als een hoorn stonden, en toen al 't geen, dat tot de strijdt behoorde, toegerust was, en de trompetten een ysselijck gedruys maeckten, begonnen dese dapperste volcken een gheweldige strijdt, daer op men soo langh toegherust had, en daer in men met soo groot een yver streedt, om de heerschappy te verkryghen, en te beschermen, dat men gelooft sou hebben, gelijck Saxo schrijft, dat de Hemel met een schrickelijck ghedruys op 't aerdrijck neêrstortte, dat de bosschen en velden overhoop vielen, dat alles onder malkander vermenght wierd, dat d'oude Chaos weêrghekeert was, dat gelijckelijck het Goddelijcke en menschelijcke door een schrickelijck ghedruys in een versmolten, en, om kort te gaen, dat alles ten verderf ghesleept wierd. Want toen sy tot op een schichtworp aen malkander gekomen waren, wierd alles door een onverdraghelijck ghedruys, met een onghelooffelijck gerammel, vervult. De damp der wonden overtrock de Hemel onvoorsiens met een wolck, en de dagh wierd duyster door de sware haghel van pylen. De Slingheraers deden groote vrucht in de strijdt, daer in sy groote yver betoonden. Maer na dat het werp-gheweer uytgeworpen was, streedt men van nae by, en handt aen handt, met swaerden, en ysere speeren; 't welck aen veel het leven kostte. Het sweet begon langhs de lighamen der vermoeyden af te loopen; en men hoorde van verre het gheklick-klap der wapenen. Starchaterus, die 't ghevolgh van dese oorlogh in sijn moederlijcke tael eerst in 't licht gebraght heeft, streedt in de voorste gheleden, en verhaelt dat hy Hun, Elli, Hort en Burga, vier Oversten van de Koningh Haraldus, verslaghen, en Visna de rechte handt afgehouwen heeft. De dochter, Vechtbiorg genoemt, in de Sweedtsche slagh-ordeninghen strijdende,
  
  versloegh Soth de Worstelaer, en wierd selve van een ander, die op haer in drongh, verslagen. De Guthonen, ervaren in met de boogh te schieten, spanden, hun peesen met soo groote kracht, dat de pylen oock deur de schilden heen dronghen; 't welck de voornaemste en krachtighste oorsaeck van de neêrlaegh was: want het scherp der schutters drongh deur de helmen, deur de borst-harnassen, en deur d'onghewapende lichamen. Seker Vbbo, dapperlijck strijdende, sneuvelde daer, na dat hy met hondert en vier-en-veertigh schichten deurboort was. De strijdt wierd t'elckens, door 't gheweldt der schutters, en met behulp der Dalacarlen, teghen de Deenen vernieuwt, Haraldus, de Koningh van Deenemarcken, eyndelijck uyt sijn waghen geworpen, en van sijn eyge wagenvoerder, met een nagel gedoodt. 't Ghetal der Edelen, die aen de zyde der Deenen verslaghen wierden, was dertigh duysent, daer, in teghendeel, van de zyde der Sweedtschen en Gotten twaelf duysent Edelen ghedoodt wierden: maer 't getal van 't gemeen volck was ontellijck. Hetha wierd door 't bevel van Ringo, Koningh van Sweden, tot Overste over 't Koninckrijck van Deenemarcken ghestelt, en met ses-en-veertigh Raden versien. Na haer volghde Olo, die van Starchaterus ghedoodt wierd, die van de verraders inghebraght, en met vergeldingh verleydt was.