text: XXIV. Gebruden.
  Menigmaal gebeurt het, dat een ongewoon werkwoord door eenen copiist wordt herschapen in een gewoner. Dikwijls is daardoor òf eene onherstelbare corruptie ontstaan òf eerst na groote moeite het ware woord teruggevonden. Zulk een ongewoon, althans, voor zoover mij bekend is, nergens anders voorkomend werkwoord meen ik in Velthem te hebben ontdekt. In het 39e Hoofdstuk van het 3e boek wordt ons verhaald van een misgeboorte in Gascogne, een monster met twee gezichten en twee buiken, maar slechts twee voeten en twee handen; als de een at, dan wilde de ander drinken, en omgekeerd; als de een weende, lachte de ander. Verder had het
  (vs. 17.)
  
  vorme na wijf, na man,
  Daer 't af genoechte oec gewan.
  D'een speelde metten andren daer
  Gelijc oft si twee waren daer.
  Maer wel conden si gebruken niet.
  Nochtan dicke, daer men toesiet,
  Pijnden sijs hem ter meniger tijt,
  Ende sceen dat siere in hadden delijt.
  Men zal begrijpen, waarover gehandeld wordt, wanneer men weet, dat vorme, mans vorme de beteekenis heeft van pudenda. Zie b.v. Sp. I6, 48, 43. Ook spelen in de beteekenis van mingenot smaken is overbekend. Het is nu duidelijk wat de regel
  
  wel conden si gebruken niet
  moet beduiden. ‘Zij trachtten wel te ‘coire’, maar het gelukte hun niet. Gebruken moet dus met coïre, gemeenschap oefenen gelijkstaan. Nu zou het zich nog laten denken, dat het die beteekenis had, indien het voorkomt met den genitief der persoon, maar absoluut gebezigd kan het dat niet beteekenen. Wij dienen dus naar een ander werkwoord om te zien, en dit ligt gelukkig voor de hand. Het gewone woord voor coïre is in het Mnl. genoten of bruden. Voorbeelden van het laatste vindt men b.v. Velth. I, 19, 49.
  
  
  Moeder, Suster, Dochter, alle
  Welc dat hem best bevalle
  Die bruden si in haren palayse.
  M. en Vr. Heim. 693.
  
  Worden dadre gesneden ontwee
  Hine mochte bruden nemmee,
  Ende ware hi oec met wiven
  Van hem ne mochte niet beeliven.
  1633.
  
  int bruden essi altoes open
  Om tsaet te ontfaue des essi in hopen.
  1640.
  
  Bedi vrouwen die dragen kint
  Begeren brudens meer om tgint.
  Van hier het subst. brueder Rose 12977, en het comp. Ontbruden. Hierbij komt nu uit Velthem het samengestelde werkwoord gebruden, want zoo moet er gelezen worden. Het enkelvoudige bruden moet volgens den Mnl. regel gebruden worden, wanneer het met een of ander hulpwerkwoord, als kunnen, mogen, moeten, willen verbonden is, en in dit geval verkeert het werkwoord in den regel bij Velthem. Ik meen dus volkomen gerechtigd te zijn het ww. gebruden terug te brengen, al kan ik ook geene voorbeelden van dit werkwoord aanvoeren.