text: V.
  Lege xii. Tabul. cautum; ut aeris confessi ac debiti judicati, creditoribus addicerentur, nervo aut compedibus vincirentur, & capite poenas darent, eorumque corpora in totidem partes, quod creditores erant, secta dividerentur, aut trans Tiberim venum irent. De immanitate illa secandi partiendique humani corporis, inquit Favorinus Philosophus, non libet meminisse, & piget dicere. Quid enim videri potest efferatius, quid ab hominis ingenio diversius? At contra disserit Caecilius, & legem defensurus, Nihil profecto, respondet, ea immitius, nihil immanius; nisi, ut re ipsa apparet, eo consilio tanta immanitas poenae denunciata est, ne ad eam unquam perveniretur. Addici namque nunc & vinciri multos videmus, quia vinculorum poenam deterrimi homines contemnunt; dissectum esse antiquitus neminem, equidem neque legi, neque audivi, quoniam saevitia ista poenae contemni non quita est. Lubet mihi hic cum Caecilio exercere ingenium, & vocare sub examen istam hujus legis defensionem. Agnoscit nullam eâ immitiorem esse aut immaniorem. Tuetur tamen, quod eo consilio tantae immanitas poenae sit proposita, ne ad eam unquam perveniretur, quodque ad eam, cum contemni non posset, valente etiamnum hac lege, nunquam sit perventum. Laudaverim quidem ego illorum legislatorum institutum, qui, ad praevenienda mala, & cujuscunque poenae necessitatem, denunciant peccaturis, & exigendam prae se ferunt majorem, quam reapse exigere velint, rigidissimam, & ex summo jure petitam poenam. Est enim id inter eorum non improbanda arcana. Non tamen eo minus vana est, & sine viribus illa à Caecilio instituta hujus legis defensio. Nam tantae illius poenae terrore pessimi homines haud deterriti sunt à perfidia in pecuniae mutuatitiae usu atque commercio. quod illorum temporum exempla abunde ostendunt. Itaque quo minus supplicio huic legatur aut sit factus locus, misericordiae creditorum, vel immanitatem legis detestantium, vel ex venditis aut occupatis debitoribus plus commodi, quam occisis, reportantium, non legi est tribuendum. Jam verò lex revera immanis & iniqua non eo aequa redditur, quod cives, ipsa lege aequiores, potestate sibi ab eâ facta non utantur. Interim haud absur-dum nobis videtur, hujus aequitatem legis hîc affirmare. Ea scelera, quae facillime licet committere, & quibus tolluntur ea officia, quibus intermissis societas agentium inter se hominum constare non potest, quibusque ea auferuntur nobis, quae custodire non possumus, nisi severissima in scelestos poena proposita custodiantur, eâdem sunt excipienda. Sunt autem ista omnia in perfidia eorum, de quibus hîc agitur, debitorum, qui quovis fure sunt deteriores.