text: No 5.
  
  Philips de goede, hertog van Burgondië en van Brabant, brieven betrekkelijk de heerlijkheid Borgharen aanhalende uit de jaren 1330, 1424 en 1440, verklaart dat deze plaats een brabantsch leen is, hetwelk door zijne beambten onwettig in bezit is genomen en aan Margareta van Hamal moet worden terug gegeven.
  
  - 20 October 1459. -
  Philips by der gratien Gods, hertoghe van Bourgoignen van Lothryck, van Brabant ende van Limborch, greve van Vlaenderen ende van Artois, van Bourgoignen, palatyn van Henegouwen, van Hollant, van Seelant ende van Namen, marcgrave des heyligen Ryx, here van Vryeslant, van Salines en de van Mechelen, allen den geenen die deesen brief zullen sien of hooren lesen saluyt. Alsoe als onze wael geminde Vrouwe Margriet van Hamel, dochter wilen ons liefs ende getrouwen heeren Arnts van Hamel, here tot Elderen ende te Traseignes, weduwe wilen ons liefs en de geminden heren Scheifarts van Merode, heren toe Bornhem, ons jegenwoordelyk clagende gesteunt heeft, hoe al ist saeke dat in voor leden tyde, te weten in den jaer ons Heeren duysent driehondert ende dertich op St Lucasavont Evangelist, wilen saliger memorie Jan, hertoge van Lothryck, van Brabant ende van Limborch onse voirvader ende Adam van Haren voirvader der voirs-vrouwe Margriet overdragen syn geweest van twee gerichten, hooghe ende nedere, in den dorpen van Haren ende Itter die sy te samen hilden, alsoe dat die voors. hertoge Jan voir hem ende sijne hoire, hertogen van Brabant hebben soude ende behouden, erfelyck ende emmermeer, alle die hooghe gerichten ende die nedere, met allen heuren toebehoorten geheelyck van voors. dorpe van Itter, en die voors. Adam ende syn oir na hem alle die hooghe gerichten ende nederen van den dorpe van Haren met allen synen toebehoirten, behoudelijck eliken van hen syne erffelycke renten, dye sy hadden in den voors. dorpen, met meer woirden ende declaratiën in den open brieven des voors. wilen hertoghen Jans daerop gemaeckt merckelycker begrepen, van welcken brieven die teneur hier nae volght ende is aldus.
  
  A. Wy Jan byder gratien ons Heren hertoge van Lothricke, van Brabant ende van Limborch doen condt allen den geenen die dese letteren sollen sien ende hoiren lesen, want wij ende Adam van Haren hadden te gader twee gerichten, hooge ende nedere, inden dorpen van Haren ende van Itteren dat gelegen is bij Haren, dat wij ons daeraff verdregen hebben manlick mit anderen omme sunderlicken orber onser beyden ende onser naecomelingen, als dat wy solen hebben ende behouden erffelycke ende emmermeer ende onser oir hertogen van Brabant alle de hoge gerichte ende nedere mit allen haren toebehoirten gehelicke van voirs. dorpe van Ittere ende die voirs. Adam ende syn oir nae hem solen hebben en behouden erffelicke ende emmermeer alle die hoge gerichte ende nedere van den dorpe van Haren mit allen synen toebehoirten, behoudelycke elken van ons synen erffelycken renten, die wij hebben in voirseyden dorpen. Voirt is te weten dat die voirs. Adam van ons ontfaen heeft dat dorp van Haren met allen synen hogen gerichten ende nederen, ende met allen synen toebehoirten, te houden hy ende syne oir voirtaen ende erffelijcke in rechten lene van ons ende van onzen naekomelingen hertogen van Brabant ten Brabantsche rechte. Oic soe bekennen wy na dat beseuick dat wij daarop hebben doen doen, dat het gerechte van Haren begint op eene erve dat heet Hoestat ende gheit alsoe voirt neven den dorpe van Limmale ende alsoe voirt totten Peddenpoele, ende voirt aen den ouden Caniel neder doer die brugge te Specken, ende van daer voirt al den Caniel neder, tusschen Her Librechts borne ende den groiten steen dien den heer van Haren dede leggen in den Caniel, ende alsoe voirt neven den crommen morgen al 
  in die Mase, mit allen hogen ende nedere gerichten in die Mase, ende in den voirs. dorpe van Haren, behoudelycke altois ons ende onsen oir onsen geleyde in der Masen, gelick dat wye ende onze vaderen hebben herbracht. Ende alle dese stucken ende wisselinge gelick dat sy voir syn bescreven, geloeven wy voer ons en de voer onsen oir, den voors. Adame ende seine oir erffelijcke ende emmermeer te houden vast ende gestaedich, ende te doen gebruycken ende laten gebruycken paiselycke sonder arglist. In oirconscape van welcke
  dinghen wy hebben onsen segel gehangen aen desen jegenwordigen letteren in kennissen der waerheyt. Dit was gedaen ende gegeven te Brussele in Sinte Lucas avonde Evangelist, in den jaere ons Heren duysentich drie hondert ende dertich.
  Dat oick daernae in den jare ons Heeren duysent vier hondert drye en twintich, twintich daghen in Januarie nae gewoente 's hoffs van Camerryck wylen onse lieve neve hertoge Jan, hertoge van Lothryck, van Brabant ende van Limborch, greve van Henegouwe etc., wyens siele Godt begnade, die oitmoedige beden des voirs. wylen heer Arnts van Hamele hoir ende naekomeling des voirs. Adams van Haren die brieven hier boven geincorporeert ende allet inhout ende begryp van den zolven bryve gelooft heeft gehadt, geapprobeert ende geconfirmeert, gelyck dat oock mit meer woirden merkelicken in den oepenen brieve desselvigen ons neven is begrepen, van welcken brieve die teneur oeik hyr nae volgt ende is aldus.
  B Jan byder Gratien Goidts hertoge van Lothryck van Brabant ende van Limborch, marchreve des heylichs ricx, greve van Henegouwe, van Hollant, van Seelant ende Heere van Vryeslandt, allen denghenen die desen onsen brieff zullen syen ende hoiren lesen saluyt. Ons heeft geteund onse getrouwe heer Arnt van Hamel heere van Elderen ende van Trasengys eenen open brrieff by wylen hertoghe Janne van Lothryck, van Brabant ende van Limborch onzen voirvaderen seliger gedenckenisse myt synen segelen uythangende besegelt, Adaems wylen van Haren synen outvaderen verleendt, welcken briff wy gesien hebben ende by onsen raede ernstelycke doen examineren, die alsulck vonden is, dat wy den selven brieff houden voir gans, geheel ende sonder vlacke, rasuer off suspice. Van welcken brieff die teneur hyr nae volgt van woirde toe woirde ende aldus. (Hier volgt andermaal de text van het diploom des jaars 1330, dan vervolgt het stuk uit 1423 aldus.)
  Nae denwelcken den voirs. Heer Arnt van Hamel, heere van Elderen ende van Trasengys ons ootmoedelicke gebeden heeft, dat wy hem als wettich hoir ende naecomelinge des voirs. wylen Adams van Haren den voors. brieff ende allet inhoudt ende begryp van selven bryve loven, approbeeren ende confirmeeren willen;
  soe dat wy tot synre boden geneight aansiende den getrouwen dienst dye hy ons gedaan heeft, ende wy hoepen dat hy ons noch doen sall, voir ons onse oir ende naekoemelinghe hertoeghen van Brabant, denselven Heere Arnt synen oire ende naekoemelingen, heeren van Haren voirs. den voirs. brieff ende allet inhoudt ende begryp van denselven bryve loven ende approbeeren ende confirmeeren. Ontbieden oock ende bevelen allen onsen officieren. richters ende dienaren in welcker ampte voors. dorp van Haren gelegen is, ende die dat eenigzins aengaen magh, als sy des verzocht zullen worden, dat sy den voirs. Heer Arnt, synen oir ende naekoemelingen heren van Haren, den inhoudt ende begryp van voirs. brieve volcomelyck doen geschien ende volveuren, sonder te doen ofte laeten geschyen hem synen oire oft naekomelingen voirs. daeraen eenich hinder of letsel in eeniger manyere. In oirkonde hyr aff hebben wy onsen segel hieraen doen hanghen.
  Gegeven in onser stadt van Brussel op den Donresdach twintich daghen in Januario int jaer ons Heeren duysent vier hondert ende drie en twintich, nae gewoente 's hoffs van Camerick. Aldus gegeteykent: By mynen Heere den Hertoghe, daarby waren van synen roede Engelbrecht greve van Nassau, den heere van Rotslair ende van Vorslaer, die joncker van Monjouwe, here tot Cranendonck, heer Hendrick Van der Leck, here van Heeswyck ende here Wouter van Winghe, ridder.
  Ende dat oock nae deesen die voirs. heer Arnt van Hamel der voirs. vrouwe Margrieten sinre dochter voir ons ende onse mannen van lene, in den jaere duysent vierhondert ende viertich sesse daegen in ougst. gederft heeft gehadt ende overgegeven dat voirs. dorp van Borcharen mitten sloete, huysen, hoeven, winnenden lande, thienden, bempden, bosschen, wateren, herlicheyden, gerichte hoege middel ende leghe, waranden, vogelerye, visscherye, renten, chinsen, manscepen, laetschapen, hueneren, breucken, fourfeyten, opcomminghen, vervallen ende allen anderen synen toebehoyrten. Ende dat dieselve vrouwe Margriete dit allet aen ons ontfanghen heeft gehadt te liene ende daeraff mit Willeme van Hamel heuren broeder ende geleverden momber manscap, hulde ende eydt
  van trouwe, allet alsoe dat nae ons hoffs recht behoirde ende gelyck onse brieve daerop gemaeckt dat mit meer woirden ende claernisse uytwysen ende begrypen, van denwelcken oock die teneur hyr nae volght ende is aldus:
  C. Philips byder gratien Goidts hertoge van Bourgoignen etc. Doen condt allen luyden dat opten dach van huyden datum deses briffs, voor ons ende voir onse getrouwe mannen van leene hyrnae bescreven, mit name onsen lieven neve, getrouwen raedt ende iersten heuvelinck, here Anthonys here van Croy, Carolus van Vyanen ende van Porcin, here van Arschot ende van Renthy, Jan here van Berghen opten zoom ende van Glymes, Jan here van Voelen, Lambrecht van Han, here tot Montingi ende meer anderen quam in properen persone onse getrouwe ridder ende man van leene heer Arent van Hamel, here van Elderen ende van Trasingen ons teunende ende te kennen gevende hoe dat hy van ons te leene houdende waer dat dorp van Borcharen metten sloete, huysen, hoeven, wynnenden lande, thienden, bempden, bosschen, wateren, herlicheyde, gerichte, hoge, middel ende leghe, waeranden, vogelerye, visscheryen, renten, chynsen, manscapen, laetschapen, hueneren ende breucken, fourfeyten, opcominghen, vervallen ende allen anderen synen toebehoirten, begeerende die voirs. heere Arnt van Hamel om sekeren redenen wille hem daertoe porrende, t voirs. dorp, goeden ende heerlickheyde van Borcharen mit allen synen anderen voirs. toebehoirten, gelick hi die van ons te leene hielde ende onse leenboecken van onsen leenen van Brabant claerlyck inhouden ende begrypen erffelyck te derven uyt te gaen ende over te geven in onsen handen tot behoeff ons wael geminder joffrouwe Margariten van Hamel synre dochter daer tegenwordich staende, ons dieselve heer Arnt van Hamel seer ootmoedelyck biddende dat wy totten voirs. overgeven ende onterffenisse onsen wille ende consent geven wouden, ende daerop dan maenen onsen mannen van leen voirs. hoe ende in wat manier die voirs. overgevinge nae ons hoffs recht schuldich ware te geschieden. Alsoe dat wy ter ootmoediger beden ende ernstige vervolge des voirs. 
  Heren Arnts van Hamel totter voirs.
  onterffenisse onsen wille ende consent gevende daerop eenen van onsen voirs. mannen van leene eens vonnissen hebben doen manen, die hem daerop mitten anderen onsen voirs. mannen van leene, synen medehuysgenoten daermede by ende overstaende beriet ende beraeden by vollen gevolge derselver, onsen mannen van leene bragt ons weder over wysende, voir een vonnisse dat die voirs. heer Arnt van Hamel t voirs. dorpe van Borcharen, metten sloete, huysen, hoeven, winnenden lande, thienden, bempden, bosschen, wateren, heerlicheyte, gerichte hoeghe, middel ende leghe, waranden, vogelarye, visscheryen, renten, cinsen, manschapen, laetschapen, huneren ende breucken, fourfeiten, opcomminghe ende vervallen ende allen synen toebehoirten, gelick hyrvoir volcomentlick staet verclaert ende gespecificeert ende hy dat aen ons te leene houdende waere, opdragen soude ende overgeven in onse handen ende hem daeraff onterven tot behoeff Joffrouwe Margarieten van Hamel syner dochter voirs. ende soude voirt daerop vertyen nae den rechten ende costuymen onses hoffs, bekennende hem egheen recht meer daertoe te hebbene noch te behouden in eniger manyere, twelck die voirs. Heer Arnt van Hamel gelick 't vonnisse onser voirs. mannen gewyst hadde volcomenlick ende al dede. Ende dyt gedaen synde beleenden wy t voirs. dorp, goede ende heerlyckheid met allen heuren toebehoirten der voirs. joffrouwen Margrieten van Hamel, die die alsoe van ons te leen ontfinck, ende dede ons daeraff mit Willeme van Hamel heuren broeder ende geleverden momboir manschap mit hulde ende eede van trouwe, ende wy ontfingen haer daeraff mitten voirs. Willeme in ons manschap, behoudelyck ons altyt onse herlicheyt ende rechts ende eenen iegelycken des syns..... In kennisse der waerheyt gegeven opten sesten dach van der maendt van Augst, int jaer ons Heren duysent vyerhondert ende viertich.
  D. Soe dat by reden van den voors. onsen ende onser voirvaderen brieven hier boven geincorporeert, die voirs. vrouw Margariete heeft ende schuldich is te hebben goede titel ende recht in ende totter voirs. heerlickheyt, hoeghe, middele ende leghe in den voirs. dorpe van Haren; ende dat sy daerom schuldich is
  ende ware van den selve heerlicheyt te hebben die volkomen possessie ende gebruyck, gelick sy heeft van allen den anderen heuren goederen, renten, chynsen en anderen in onsen brieven hyr boven geincorporeert begrepen. Sy vrouw Margriet nochtans daertoe niet en heeft konnen geraken, hoewel die voirs. wylen heer Arnt van Hamel heuren vader voirs. ende die voirs. wylen heer Scheyffart heuren man naedaeromme te meer heusselick hebben gevolgt, hoe by wylen aen diegeene diet voirs. ons landt van Valkenborgh pantsgewyse onder ende in handen hadden, die hen verontschuldigden, soe sy segt, mit dat die voirs. heerlickeyt van Haren hen by ons of onse vorouderen verpant waere of begrepen mit ende in der verpandinge van den voirs. lande van Valkenborch, ende dat sy dan oock de profyten van derselve heerlyckheyt mochten heffen, ende oock dieselve heerlyckheyt mochten houden, sonder die te scheyden van voirs. lande van Valkenborch hen verpant, omdat selve lant weder te leveren, alsoe geheel als het hen gelevert was geweest, alsoe men heur heuren penningen soude wedergeven; hoe oock sindert dat wy tselve onse lant van Valkenborch gelost hebben ende in onse handen gehadt, aen onse officieren die hun oock verontschuldigt hebben heur handen van voirs. herlicheyt te moeghen doen, gemerckt dat sy ons van voirs. heerlicheyt in possessie hebben gevonden, het en were dat hen daerop ende om die voirs. vrouwe Margriete in die possessie by heuren geeischt te setten ende heur die te laeten, by ons expres bevel worde gedaen. Welcke possessie nochtans, dye wy alsoe van voirs. heerlicheyt hebben, die voirs. vrouw Margariete meynt dat toecomende is geweest ende heur voirs. voirouderen ons ierst gelaeten hebben, om saecken wille van viantschappe die sy hadden ende om heur onderseten by ons hant te bat ende te seckerlyker alsoe beschut ende beschermpt te syne, ende om dat hun sindert nyet geleghen en is geweest 
  daerom om dieselve Heerlicheyde weder uyt onse handen te krygen, te volge, hoewel sy daertoe wel gefondert syen geweest, diewelcke sy oock gelaten moeghen hebben om der kleyne werde wille derselver heerlicheyt ende den costen dye sy daerom souden
  hebben moeten doen, ende anders, allet tot heuren achterdeyl ende schaden. Ons ootmoedelyck biddende dieselve vrouwe Margriete, dat wy heur hyr inne ende om totten gebruycke van voirs. heerlychede te comen genediglick wouden wesen, soe doen wy te weten, dat wy hebbende gedaen insien, visiteeren ende examineeren alle dye voirs. bryeven hyrboven geincorporeert, overmidts onsen raide by ons wesende ende oick onsen raide ende luiden van die camere onser reckeninghe in onsen lande van Brabant, ende op all goeden rypen raidt gehat; aensiende den goeden ende claeren titel ende rechte dat die voirs. Vrouwe Margarite heeft totten voirs. heerlyckheyde, hooghe, middel ende leghe van Haren, daervan in den voirs. brieven mentie is gemaeckt, ende oock dat men noch tertyt nyet en heeft bevonden in de voirs. camere onser rekeninghe enighen titel voir ons ter contrariën, van renontiatie ofte quitscheldinghe, die die voirs. Vrouwe Margariete oft heure voirouderen ons daeraff gedaen souden moghen hebben, oft van verbeurte of confiscatie of andersins, noch oick dat die voirs. heerlicheyt by enighen titel aen ons is gekomen geweest; aensiende oick dat naer den leenrecht ons hoffs van Brabant, daer die voirs. Heerlickheyt ende goederen van Haren onderhoiren ende resorteren een vassal ende man van leene syne leene nyet en mach verliesen noch verbeuren by dye dat hy die possessie van denselven synen leenen niet en nempt ende die laet in den handen van synen heere, mar verliest alleenlick die vruchten die syne heere daeraff heeft gehaven; hebben op dach van huyden der voirs. Vrouwe Margarieten van Hamele geocttroyeert, geconsenteert ende belieft, octroyeren, consenteren ende believen mits deesen die possessie ende gebruycke van voirs. Heerlyckheyt van voirs. dorpe van Haren, met oock alle justitie ende gerichte, hooghe, middele ende leghe, om die te hebben houden ende te besitten voir heur ende 
  heuren erven ende naekomelinghen tot ewigen daghen achtervolgende ende nae uytwysen ende begryp van voirs. tractate by den ierst voirs. hertoge Janne ende Adam van Haren gemaeckt, ende den brieff desselvigen hertoghe Jans hyrboven geincorporeert. In deesen alleenlyck voirsien, oft soe
  gebeurde hyr naemaels dat wy oft onse erven nae ons bevonden enighen redelycken titel dienende voir ons van den voirs. Heerlyckheide ende ter contrarie ende aefnemen van voirs. titel ende rechten der voirs. Vrouwe Margarieten ende heuren brieven voirs. dat wy ende deselve onse erven ons daermit sullen behelpen moeghen ende die stellen tot behoirlycke executiën, ende alsoe nae recht gebeurlyck sal wesen, sonder fraude of arglist. Ontbieden hyromme ende beveelen onsen drosten, voigden ende allen anderen ambachten, officieren, dyneren ende onderseeten onses voirs. lants van Valkenborch ende allen anderen dyen dit aengaen mach, dat sy ende elck van hun, alsoe hem toebehoirt, der voirs. vrouwe Margrieten ende heuren erven ende nackomelinghen der voirs. onses octroys, consents ende beliefs rastelyck ende vredelyck doen ende laeten gebruycken; dat oick onse voirs. drosset sette oft doe setten die voirs. vrouwe Margarieten, tot heuren verseucke, in die possessie van die voirs. Heerlyckeyt inden voirs. dorpe van Haren, quitscheldende ende verdraegende den gerichten aldaer van eede, die sy totter excercitie van denselven gerichte van onsen weghe gedaen hebben; orloevende, consenterende ende willende dat dy voirs. Vrouw Margariete ende heure voirs. erven ende naekoemelingen dieselve gerichten in den voirs. dorpe voirthaen sullen setten ende eyden, ende dat alsoe dieselve gerichten van heurenwege gekeurt worden ende geexcerceert. Allet alsoe gewoenlyck es het gedaen is geweest van onsen wege ende het behoirt nae begryp van den tractate daer hyrvoren af is geschreven; ende onsen rentmeester ons voirs. lants van Valkenborch, nu synde of naemaels wesende, dat hy der voirs. vrouwe Margarieten ende heuren voirs. erven ende naekomelingen die profyten van die voirs. heerlickheyt ende dorpe van Haren rastelyck ende vredelyck laete volghen; want wy willen dat hem, overbrenghende ter naeste synre 
  rekeninghe van desen onsen brieve Vidimus, ondersegelt, authentyck ofte copie daeraff opter camere van onse rekeninghe te Brussel oft by enigen van onsen secretaris gecollationeert ende geteykent hy van den selven profyten voirtaen enich ontfanck te maecken, ongelast blyve, by den luden van die
  camere onser rekeninghe; ende in maeten voirs. dyen wy bevelen dat alsoe te doen sonder letsel of wederseggen, niet tegenstaende enighe ordonantie, restrictie geboeden ofte verboeden wesende ter contrarie, behoudelycke in allen saecken ons onse hoigheyt, overheyt ende recht ende eenen ygelycken des syns in alles.
  Des t' oirconden hebben wy voir ons, onse erven ende naekomelingen onsen segel aen deesen brief doen hanghen. Gegeven in onser stadt van Brussel twintich daghen in Octobri, int jaer ons Heeren duysent vier hondert neghen ende viftich.
  Onder op den omslach van den origineelen brieff stont: By mynen Heeren den hertoghe in synen raide, daer ghi Heeren Hendrik Magnus, ridder, Mr Jan van Erpe, Symon van Herbays, Librecht heere van Meldert, Mr Claes Clopp ende Geldolf van der Noot ende meer anderen by wairt. War geteekent Stoep. Onder honghe een roeden segel in dobbelen steert.
  
  Gelijktijdig afschrift in het slotarchief te Borgharen.