text: Zelfden dag.
  Daer even is Frans in myne kamer getreden. Hy wilde met my een gewigtig gesprek houden.
  Die woorden ontstelden my hevig. Wat ging hy my zeggen? Een gewigtig gesprek?
  Ik drukte hem de hand, en antwoordde niet. Intusschen liet hy zich in eenen zetel naest my neêrvallen en, terwyl er als een nevelkleed over zyn aenzigt lag, begon hy, met eene zachte stem, na eerst eenige keeren met de hand over het voorhoofd gewreven te hebben:
  ‘Myn goede Frederik, myne vreugde is groot, wanneer ik u thans beschouw: gy zyt volkomen genezen, en weldra zult gy volkomen gelukkig wezen.’
  ‘Uwe groote vreugde is weinig zigtbaer, myn goede
  
  Frans’ zegde ik ‘op uw wezen staet slechts droefgeestigheid en verborgen hartewee te lezen.’
  ‘Men kan en ten hoogsten verheugd zyn’ hernam Frans ‘en terzelfder tyd droefgeestigheid in het hart gevoelen....... Doch spreken wy daer niet over. Gelooft gy my niet, vriend, wanneer ik u zeg, dat uw geluk my de hoogste vreugde doet smaken.’
  ‘Ik twyfel daer niet aen; maer weet gy dan ook ter zelfder tyd niet, dat myn geluk niet volmaekt kan wezen, zoo lang ik mynen vriend lydend zie; of denkt gy dan dat de vriendschap min krachtig in mynen boezem spreekt dan wel in uw hart....’
  ‘Ik weet het, Frederik’ en een traen parelde op den wang van Frans, terwyl hy myne hand met diep gevoel in de zyne klemde; ‘o ik weet het, Frederik; doch wees om my niet bekommerd, ik bid u; stel uwe ziel gerust. De droefgeestigheid, welke gy by my ontwaert en die ik u niet wil verbergen, zal weldra overwonnen worden, en ook deze smart zal ik te boven komen...... Doch laet my myne gezegde hernemen. - Ik herhael u dat gy thans genezen zyt, Frederik, en weldra ten vollen gelukkig zult wezen, daer gy uwen hoogsten wensch zult vervuld zien. - Welnu, zoo lang gy myne hulp en zorgen noodig hadt, zoo lang ben ik getrouw aen uwe zyde gebleven. Thans kunt gy myne hulp en zorgen missen, en onze vriendschap, die toch eeuwig zal blyven, zult gy ook kunnen derven, daer gy dezelve in de liefde van Elisa ruimschoots zult vergoed vinden...’
  ‘Wat beteekenen die woorden!’ onderbrak ik, met eene diepe verslagenheid. ‘Frans, Frans, tot welk besluit wilt gy daermede komen?’
  
  ‘Zie hier, myn goede vriend’ vervolgde hy’ Wanneer ik den dag uwer huwelyksfeest zal hebben bygewoond, wanneer ik uw geluk door onbreekbare banden zal bezegeld zien, zeg ik u, voor eenen langen tyd mischien, vaerwel, en des anderen dags vertrek ik. - Ik heb de kunst, sedert eenigen tyd, verwaerloosd; ik wil myne schade inhalen en ik begeef my naer Italiën om er de groote meesters te gaen bewonderen en betrachten.’
  ‘Dat zal niet waer wezen!’ riep ik ‘neen, dat kan niet geschieden! onmogelyk!.......’ en uit mynen stoel opspringende, wandelde ik, door verbaesdheid als geslagen, eenige keeren op en neêr in het vertrek. ‘Neen, vriend’ hernam ik ‘dat kan niet geschieden! God! God!’
  ‘Wees bedaerd, Frederik’ zegde hy ‘wees bedaerd, ik bid u; onze schieding zal immers niet eeuwig wezen.’
  ‘Welhoe!’ riep ik, zonder op die laetste woorden acht te geven ‘welhoe! gy zoudt my slechts als een knecht gediend hebben, als een betaelde ziekendiener opgepast, als een heilige vriend myne ziel en met haer myne lichaems krachten opgebeurd hebben; gy zoudt slechts de makker myns ongeluks geweest zyn; gy zoudt slechts de smarten met my hebben gedeeld - en, nu het geluk zich voordoet, nu blyde dagen de droeve tyden vervangen, nu zoudt gy my vlugten; nu zoudt gy met my geene vreugde willen smaken, en niet willen genieten van het heil dat gy voor my bereid hebt!.... Maer weet gy dan niet, Frans, dat ik u alles, alles, verschuldigd ben! zeg, weet gy het niet!’
  ‘Spreken wy daer niet over, Frederik, en nog eens
  
  bedaer toch. Geloof my, ik moet het land verlaten; myn geluk, de rust myner ziel hangen daervan af.’
  ‘En wie, hernam ik, zal u beter kunnen troosten dan wy, uwe vrienden?’
  ‘Ik zal my zelven troosten, Frederik, en niemand anders kan het. o Stem in myn voornemen toe; ik vraeg het u in den naem onzer heilige vriendschap!’
  Ik bleef eenige stonden sprakeloos. Nu eerst schoot my te binnen dat het vertrek van Frans, voor eeuwig mogelyk, de hoop doodde van hem met myne zuster vereenigd te zien. En wat moest er dan van Clotilde geworden! - Myn boezem was fel geschokt op dat oogenblik, duizende gedachten doorzweefden mynen geest en ik wist niet waeraen my vast te klampen. Eindelyk sprak ik:
  ‘Welaen, myn vriend, ik zal u niet langer tegenspreken.’
  ‘Goed zoo!’ viel Frans in de rede.
  ‘Doch’ ging ik voort ‘laet my toe u eenige vragen te doen. - Ik vraeg u niet of gy openhartig zult antwoorden; daervan ben ik verzekerd!.....’
  ‘Spreek, beste vriend, spreek.’
  ‘Is uwe oude liefde voor Teresa’ zegde ik op eenen statigen toon ‘gansch in uwe ziel gestorven?’
  ‘Ik heb u daer reeds genoeg over gezegd, Frederik.’
  ‘Antwoord my, vriend, ja of neen?’
  ‘Ik moet u ja zeggen, vriend, en verwyt my die onstandvastigheid; dan, zoo is het op de wereld: niets is eeuwig, en ik vind daer eene zachte hoop in....’
  Dit zeggende, liet Frans het hoofd op den boezem zakken.
  
  ‘Nog eene vraeg, myn vriend’ hernam ik ‘ik heb my ongetwyfeld bedrogen; doch ik wil daervan de stellige verzekerig uit uwen mond hooren, zeg, myn goede, heb ik my misgist, wanneer ik dacht en meende opgemerkt te hebben, dat gy in uw hart een teder gevoel voor myne zuster koesterde?’
  Frans werd bleek als een doode; hy verborg zich het aengezigt in zyne beide handen en mompelde:
  ‘Wat vraegt gy my, Frederik?’
  ‘Ik vrees dat ik my zal bedrogen hebben, vriend’ zegde ik ‘doch antwoord stellig op myne vraeg, en doe my niet langer in onrust blyven. Zeg, is u Clotilde onverschillig?’
  Frans borst in een luid geween los en, tusschen zyne tranen, zegde hy:
  ‘o Ja, die marteling moest ik nog onderstaen! God! God!’
  ‘Vriend, gy doet my beven!’ riep ik ‘en myne marteling is zeker zoo groot op dit oogenblik als de uwe. o Antwoord dan toch!’
  Frans stond regt, wierp zich in myne armen, en snikte:
  ‘Het is om haer te vlugten dat ik vertrek! verstaet gy my niet?’
  ‘Gy bemint dan, myn vriend?’ riep ik met blydschap uit.
  ‘Ja!’ zegde Frans ‘en myn ongeluk vergroot daer door!’
  ‘Gy zult niet vertrekken’ hernam ik, mynen makker met geestdrift op myne borst drukkende. ‘Neen, gy zult niet vertrekken!......’
  ‘o Spreek zoo niet, Frederik: begrypt gy dan niet
  
  wat ik in myne ziel moet voelen en welke schaemte?...’
  ‘Schaemte!..... neen, dat versta ik niet!’
  ‘Gy hebt dan mynen toestand niet nagedacht; eene tweede liefde, en dan naer eens meisjes hand dingen, die my in toestand zoo ver te boven streeft.’
  ‘Sedert wanneer, Frans, hebt gy ondervonden dat de stoffelyke berekening eenige kracht op my of op mynen vader bezit?’
  ‘Maer myn hart, Frederik, is niet waerdig zich aen eene ziel vast te kleven als die van uwe zuster, welker reinheid nog nimmer door liefde is ontroerd geweest.’
  ‘Ik doe u slechts eene vraeg, Frans: denkt gy dat gy myne zuster zoudt kunnen gelukkig maken?’
  ‘o Daertoe zou my geene opoffering te zwaer wezen; daer voor zou ik bereid zyn alles te slagtofferen.... Doch verleid mynen geest niet langer, Frederik! ziet gy niet dat ik mynen drift moet overwinnen........ Dat Clotilde voor my..... o Ziet gy niet dat ik moet vertrekken!’
  ‘Op myne beurt te zeggen: bedaer u!’ sprak ik ‘Neen, gy moet, gy moogt niet vertrekken, myn beste vriend. Ik ben voor u alleen geen goede opmerker geweest; myne zuster ook heb ik gadegeslagen en, indien ik u alles moet zeggen, zy zelve heeft my haer gevoel bekend. - Twee zielen die naer elkaer verlangen, vriend, verstaet gy my?’
  ‘Zou het waer wezen, vriend! vriend! Neen! ik kan aen zoo een groot heil niet gelooven..... en toch ik ben harer niet weerdig.....’
  En wie zou zy waerdiger kunnen vinden!..... Frans, spreek zoo niet: zich zelven vernederen, heb ik nimmer als eene deugd aenzien!..... Clotilde kent uwe oude liefde, niet waer?’
  
  ‘Zy kent die!’
  ‘Welnu, spreek met haer, spreek zoo als altyd: openhartig, en houd u op de hoogte die u toekomt...... Belooft gy my zulks te doen?’
  Na eene kleine poos stilzwygen, zegde Frans:
  ‘Ik beloof het u.’
  ‘Geef my hierop de hand’ zegde ik ‘en nimmer verlaten wy elkander meer!’
  Na eenige stonden sprak ik weêr:
  ‘Op de goede voornemens mag niet geslapen worden, vriend Frans; ga oogenblikkelyk naer myne zuster, open haer uw hart, en hare ziel zal voor u niet gesloten blyven. Geloof my, wanneer ik u zeg, dat het goede meisje naer die samenspraek verlangt.’
  Met een kloppend hart is Frans het gasthof uitgestapt en heeft zich naer de vrouwen begeven.
  Ik blyf hem hier terug wachten.
  
  De twee gelieven hebben gesproken. Beider harten hebben zich ontsloten, beider gemoed heeft zich uitgestort. Hunne droefgeestigheid is thans in vreugde verkeert, en myne vreugde is er hooger mede geklommen. Nu, ja, nu zal myn geluk volmaekt zyn!.....
  Het moet een gevoelvol tooneel geweest zyn. - Frans heeft my, zoo goed mogelyk, de woorden herhaeld die er gewisseld zyn. Brave jongen! teêrhartig meisje!
  Tot in de bekentenis-zyner liefde, is Frans immer de stoffelyke Frans, de rekenkundige Frans gebleven. -
  
  Hy heeft zyn geschokt hart met nauwkeurigheid ontleed en blootgelegd. Hy heeft dit hart afgeschilderd als weleens door eene andere liefde ingenomen geweest zynde, er by voegende, dat het thans zich van het oude gevoel zuiverde en weldra, indien zyne liefde beantwoord werd, gansch gereinigd zou wezen. - Clotilde heeft hem de hand toegereikt en in eenvoudigheid verhevene woorden gesproken.
  Beide hebben eindelyk van vreugde geweend.