text: Cap.XXIII. Van de natuur des Haringhs.
  GElijck by nae alderhande zeevisch sijn tijdt heeft, in de welck hy goet en smaeckelijck is, soo heeft dese Haringh sijn tijdt van Augustus, tot aen 't eynde van October, in de welck hy in groote overvloedt gevangen wordt. Al de genen, die hem nuttigen, weten wel dat hy in dese tijdt aengenaem van smaeck is. Hy, varschelijck ghevangen zijnde, schijnt smaeckelijcker te wesen. Maer als hy ghezouten is, soo kan hy langher, dan andere visschen, behalven de Salm, tot gebruyck der menschen goet ghehouden worden. Hy alleen van by na al de visschen leeft by 't water: want soo haest als hy daer uytghetrocken is, soo sterft hy, sonder dat men eenigh verloop van tijdt tusschen sijn uyt-treckingh uyt het water, en ghevoel van de lucht, en tusschen sijn sterven kan sien. Sijn ooghen flickeren, ghelijck vuur, des nachts in zee. Dat meer is, het schijnt, door de groote bewegingh van dese visch, en door de keeringh en weêrkeeringh van sijn schrickelijcke menighte, dat het in zee swarelijck blixemt en weêrlicht, 't welck gewoonelijck Haringh-blixem genoemt wordt. Over al, daer hy op zee licht siet schijnen, swemt hy by groote hoopen naer toe, en wordt door dese list in sekere tijden in de netten ghelockt, als of hy bereydt was om ghevangen te worden; op dat hy door Godts gebiedt, die spijs ter bequame tijdt gheeft, tot nuttigheydt en voedtsel van ontellijcke menschen opghetrocken sou worden. Hy verberght sich des
  
  Winters in het diepste van de zee, tot aen de ghewoone tijdt van sijn vanghst. Hy nadert oock de strandt, om de menighte der vuren t'aenschouwen, die voor de hutten der Kooplieden, als in een leger van krijghsvolck, ontsteecken zijn. In de Bothnische Zee naer Thorne is oock Haringh, een palm langh, die, niet min dan de voorverhaelde Haringh, oock heel aengenaem van smaeck is, en goet voedtsel gheeft. Dese Haringh wordt in alle tyden van 't jaer gevangen, doch meest in de Somer, en in de Herfst, en des Winters onder 't ys. Hy wordt oock in 't begin van de Herfst in soo groot een overvloedt ghevanghen, dat men de touwen der netten afsnyden moet. Dese visch heeft geen ingewandt, dan een ydele darm; in voegen dat 'er niets in sijn lichaem ghevonden wordt. Hy leeft dieshalven alleenlijck van 't water, gelijck boven aengewesen is. Het wijfje van de Haringh, in hooger achtingh by 't ghemeen zijnde, wordt dierder verkocht, om dat de kuyt daer af de maegh versaedt, terwijl sy op sekere tijdt sich van de visch onthouden moeten; ghelijck oock doen de kuyten van andere visschen, als van Salmen, en van de ghenen, die van de Gotten Syck genoemt worden. Maer het mannetje en wijfje, ghezouten, en in de Son en windt ghedrooght zijnde, brengen gelijcke nuttigheydt aen, als een vaerdighe spijs tot het tegenwoordigh ghebruyck. Celtes, van de Haringh van Schooningen sprekende, seght:
  Men siet daer Codan, en de wilde woeste zee,
  Men siet dat Scandien op haer vermaerde reê
  De Haringh in haer net vanght by geheele benden,
  Die sy de werelt deur, en over al kan senden.