text: Cap. I. Van de waengeloovige dienst der Heydenen in Littau.
  
  ALbert Crantz, een ghetrouw Historie-schryver der Duytschen, die in 't jaer vijfthien hondert vermaert heeft gheweest, en na hem Mechovita Polonus, verseeckeren dat de Littauwers, in de tijden van 't Heydendom, terwijl sy noch in de doolingh van de Heydenschap gehouden wierden, drie Godheden voornamelijck eerden, te weten 't Vuur, de Bosschen en de Slanghen: 't Vuur, om dat het in alle offeringen ghebruyckt wordt, of om dat sy door de zeden der Persianen bedroghen waren, die 't vuur God self achtten te wesen, ghelijck Herodotus getuyght, of naer 't gevoelen der Egyptenaren, die sich inbeeldden dat het vuur een bezielt groot beest was, en alles, dat gheboren wierd, verslondt, en, nae dat het van verslinden versaedt was, gelijckelijck met het geen, dat het verslonden had
  
  vergingh en storf. Sy hielden de Bosschen voor heyligh en gewijdt, en waenden, naer de gewoonte der Egyptenaers, dat al de beesten, die daer in woonden, Goden waren, gelijck de Poëet verhaelt:
  De Goden woonen oock in Bosschen.
  Ja veel volcken, op dit vertrouwen steunende, hebben hun Koningen en Vorsten, ghestorven zijnde, op dat sy of Goden ghemaeckt, of onder de Goden gevoert souden worden, verbrant, of in de bosschen en wildernissen, met een goude halsbandt, plechtelijck opgehangen, als of de genen, die de ware Godheydt verloochenden, door soodanige offeringhen, groote lof en vergeldingh souden verdienen. Wyders, sy eerden de Slanghen als heyligh, terwijl sy aen niemandt hinder scheenen te doen, en hielden hen voor Huys-bewaerders en Huys-goden. Maer hoe wel dese waengheloovighe dienst gheheel afgheschaft schijnt te wesen, soo blijven echter, door d'ingevingh der duyvelen, d'overblijfselen daer af in veel heymelijcke huysen, die in eensame plaetsen staen, ghelijck in de Noordsche Koninckrijcken van Noorwegen en Vermelanden. Men leest nochtans dat de voorghenoemde Littauwers, in 't derthien hondert ses en tachtighste jaer van dese goddeloose dwalingh ghesuyvert zijn: want hun dapperste Vorst, Iagello genoemt, wierd toen, met sijn acht broeders, tot het Christelijck Geloof bekeert, gelijck Mechovita ghetuyght; in 't welck dit volck noch heden, met vermeerderingh van Godsdienst, volhardt. Wyders, de voorghenoemde Historie-schryver verhaelt dat op de grensen der Littauwers en Moscoviters aen de ghemeene wegh een stockbeelt ghestelt is, dat in de tael van dat landt Ilotabaha, dat is goude oudt wijf, ghenoemt is, die van yeder reysigher met sekere kleyne gift versoent wordt, schoon sy niet boven de waerde van
  
  een hayr was; want andersins souden sy sich niet van d'aengevange reys versekert houden.