Rått og godt om unge på flukt
Brennaktuell bok om flyktningstraumen frå Afrikas Horn til Europa. 

I «Fem stjerner» av Lars Petter Sveen rømer Aisha og Said, barnesoldatar i Somalia, frå eit veritabelt helvete hos Al-shabaab. 
Etter kvart møter dei Isir, Aaliyah og Khadar som også er på flukt. 
Dei fem ungdomane kjempar seg fram frå Somalia, via Etiopia til Tripoli. 
To av jentene prostituerer seg, gutane grip til ran for å finansiere turen gjennom øydemarka og over Middelhavet. 
Boka grip fatt i eitt av dei sentrale problema i vår tid; flyktningstraumen frå Nord-Afrika til Europa. 

«Fem stjerner» var vond å lese. 
Den ufattelege råskapen, forakta for kvinner, den seksuelle utnyttinga av ungjenter – alt saman grove menneskerettsbrot – gjorde meg ganske enkelt rasande. 
Fortvila. 
Og eg sat att med «ei kjensla av hjelpelaus» for å sitere Sivle. 

Så slo det meg, det finst formelle krav til ein roman. 
Eg las heile boka på nytt. 
Med andakt, heldt eg på å skrive. 

Og oppdaga at Sveen, som for debutboka, «Køyre frå Fræna», fekk Tarjei Vesaas’ debutantpris, har skapt fem unge menneske, to gutar og tre jenter, som på 250 sider står fram som heilstøypte personlegdomar. 

Ikkje berre det, dei endrar seg psykologisk på ein måte eg trur på. 
Det handlar om fem unge, alle under 20 år, som har mist absolutt alt, på flukt til kva? 
Ingenting? 
Kanskje det. 
Men, det handlar også om von om eit betre liv, om samhald og fellesskap. 

Teoretisk ser eg at det kan settast eit spørsmålsteikn med vinklinga forfattaren har valt. 
Det meste er sett med «vestlege augo». 

For meg er dette irrelevant. 
Handlinga er fiksjon, men alle oppegåande menneske i Noreg veit at det som blir skildra ikkje er verre enn det vi veit at faktisk skjer. 
Poenget er at menneskerettsbrota er så grove og nedverdigande at alt snakk om «kulturelle» skilnader blir meiningslaust. 

Det er ikkje så ofte eg trekker inn andre forfattarar, men har skal eg gjere eit unntak. 
Særleg den andre gjennomlesinga fekk meg til å tenke på «Ikaros (1957) av Axel Jensen. 
Eg las boka som 17-åring. 
Ei nær eksplosiv oppleving. 
Som «Fem stjerner». 
