Briljant frå ein meister
Fantastisk, fritt-talande og fascinerande om å leve . 

Handlinga er lagt til tida frå 1985 til 2015 i Tyrkia. 
I løpet av dei 30 åra vaks Istanbul frå 5 til 15 millionar innbyggarar. 
Forteljaren i det meste av boka, Cem, er 16 i 1985, då kvinna med det raude håret forfører han. 

Den 3. delen av romanen er det denne kvinna som fortel, og ikkje så lite fell då på plass, men ikkje slik eg hadde tenkt meg. 
Mellom anna hevdar ho at romanen er ein forsvarstale, ein freistnad på å ta realitetane innover seg, sjølv om det gjer vondt. 

Om den konkrete handlinga skal eg nemne eit par ting til. 
Som 16-åring blir Cem brunngravar og stikk av etter ei hending som kunne ha drepe Mahmut, sjefen hans. 
Han er utan tvil den ansvarlege. 
Det første Cem uttalar i romanen, er at han ønsker å bli forfattar. 
I staden blir han altså brunngravar, entreprenør og eigedomsspekulant. 
Og svært velståande i den heite bustadmarknaden i Istanbul. 

Å omtale ein Orhan Pamuk-roman med maks 2000 anslag, er i utgangspunktet umuleg. 
Boka har så mange vinklingar, så mange tema, så mange innspel. 

I denne boka fungerer to legender som raude trådar: det iranske eposet «Shahname» (der faren drep son sin) og det tilsvarande greske, om Ødipus, der sonen drep far sin – og gifter seg med mor si. 

Eigentleg er ikkje dei lagnadstunge drapa særleg sentrale i nokon av dei to eposa. 
Det er derimot det eg vil kalle trua på lagnaden, det uavvendelege, som verken faren, i «Shahname», eller sonen, Ødipus, i det greske eposet, lever opp til. 

Med å nytte greske myter og arabiske epos om far-son-, mor-far- og son-mor-forhold, greier Pamuk å skape eit univers, ei eiga verd. 
Ein røyndom som handlar om kjærleik og elskov, om hat og gru, om glede og sorg, sjalusi og drap, redsle og flukt, tvil og tru, autoritære regime, stat og fridom, stutt sagt, det tekster som aldri går ut på dato handlar om. 

Og dessutan, den som les Pamuks tekst med andakt og innsikt, kan ikkje unngå å legge merke til den til den klåre, kritikken av den politiske eliten i Tyrkia i dag, med Recep Tayyip Erdoğan i brodden. 
