Fascinerande om sagaøya
Innsiktsfullt og vemodig vakkert om Island for ikkje så lenge sidan. 

«Sommerlys», med undertittelen «og så kommer natten», gjennombrotsboka til Jón Kalman Stefánsson, kom alt i 2005. 
Det har altså tatt 13 år før denne boka kom på norsk. 
Det er for dårleg. 
Stefánsson er nominert til Nordisk Råds Litteraturpris i 2001, 2004, 2007 og 2015. 
Det seier det meste. 

Eg vil kalle «Sommerlys» ein kollektiv-roman. 
Boka er ført i pennen av eit «vi». 
«Vi-et» er dei ca. 500 menneska i eit lite bysamfunn på vestkysten av Island, pluss dei på lag 500 som bur i bygdelag i nærleiken. 

Utover i boka møter vi mange og ulike menneske, kvinner og menn, velståande og fattige, unge og gamle. 
Eg skal ikkje namngje nokon av dei, men dei har nesten alle meir eller mindre realistiske framtidsvisjonar, iblant sære. 

Eit døme, ein respektert politimann finn ut at han heller vil bruke tida si på å studere fuglar enn på politiarbeid. 

Vi møter levande menneske som elskar og hatar, som druknar sorgene i vodka, som strevar med kvardagane og gjer dumme val i fylla. 
Ein raud tråd gjennom boka er dampande erotikk, og skildringane av kjærleiksmøta – i ei seng eller ute under open himmel – fortel svært tydeleg at forfattaren ser opp til kvinnekjønnet. 
For å seie det varsamt. 

Heilt i botnen av denne fascinerande, mangfaldige boka, teiknar forfattaren eit imponerande og fasettert bilde av eit heimland i nesten eksplosiv endring. 
Fellesskap og solidaritet må vike for ekstrem liberalisme. 

Prikken over i-en er språket, som har ikkje så lite «hamsunske» trekk. 
Sjølve den islandske naturen spelar ein hovudrolle, og forfattaren krydrar det heile med segnstubbar og passasjar med mytologiske trekk. 

Stefánsson maktar å formidle sagaøya Island slik at eg som lesar synst eg høyrer, ser og luktar tang og tare, nyslege høy og – nei eg skal stoppe her. 
«Sommerlys» er ein fantastisk roman som kjem til å svive i tankane mine – lenge. 
