Levande skildringar frå døyande utkantar
BOK: 
Og om den sommaren ho blei fullvaksen. 

Lars Svisdal: 
Seg til inkjes. 
Roman. 
366 sider. 
Gyldendal. 

Heile sitt arbeidsliv har Olaug drive ei turiststove, som nå knappast ber seg. 
Ho gjer det med hard hand og tilhogde ordrar og replikkar. 
Ektemannen, nå med jobb på Verket nede i bygda, nedleggingstruga det også, har ho foraktfullt avskrive. 
Og så går den 26-årige sonen Ingebrigt der og tråkkar etter å ha vendt tilbake frå ufullførte universitetsstudium. 

Her får Gjøa sommarjobb med å stella og vaska, servera og stabla ved, alt så nær som kokinga, som Olaug sjølv står for. 
Gjøa skal begynna siste året på vidaregåande til hausten. 
Før ho kjem så langt, skal dei to månadene som boka si handlingstid dreier rundt, koma til å gjera mykje med henne. 

Desse få personane og denne utkantstaden er sentrum for handlinga i Lars Svisdals (1985) debutroman «Seg til inkjes». 
Den har fleire kvalitetar enn romandebutantar flest er i stand til å framvisa, og kan få eit litteraturhistorisk minne til å koma på både Hans E. Kinck og Olav Duun sine framstillingar av stengde bygdemiljø med sine avskorne, hemma og einsame karakterar, på brestepunktet av oppdemma kjensler. 

Det avgrensa persongalleriet blir utvida ettersom sommardagane går. 
Det som ei stund kan fortona seg som eit kammerspel mellom Gjøa - frå eigen nyoppløyst familie og som elles har meir enn nok med følgjene av ein dags alkoholisk uforstand, Ingebrigt - som rører seg mellom bereknande gjerandsløyse og forbrytersk eldpåsetjardåd, og alt- og allekontrollerande Olaug - som kan dukka opp som ånd av fillehaug, blir etterkvart utvida til ein symfoni av eit heilt bygdelag i fri utfalding, med vald, indolens, trottug arbeid og skofting, hat og ømheit. 

Det utviklar seg mens debutant Svisdal elegant skiftar mellom kortare kapittel i eg-form, der personane melder eigne haldningar og refleksjonar, til mykje lengre avdelingar i tredjepersonsynsvinkel der heile turiststove- og bygdescenariet får falda seg ut. 
Det har ikkje framtida for seg – for andre enn Gjøa og, kanskje, Ingebrigt viss han veit å ta opp og dyrka moras kvalitetar. 

«Seg til inkjes» spenner over store ytterpunkt i holdningar, arbeid og moral. 
Den er språkleg spenstig også, stilistisk og i ordtilfang, og slik skriv Lars Svisdal seg vakkert inn i ein skjønnlitterær tradisjon samstundes som han er tidhøveleg i framkant av debutantar flest. 
