Samtale mot samanbrot
SAKPROSA: 
Sylo Taraku slår alarm om faren for balkanisering av Europa. 
Likevel har han skrive ei bok ein kan bli glad av å lesa. 

Sylo Taraku: 
«Balkaniseringen av Europa», 312 sider, Res Publica 

Tidleg på 1990-talet kom den kosovo-albanske 18-åringen Sylo Taraku til Norge, på flukt frå eit Jugoslavia i blodig borgarkrig og oppløysing. 
Her i landet har han seinare markert seg som ei sterk, men moderat stemme i den offentlege debatten, respektert frå høgre til venstre på den politiske skalaen. 

Men dei dramatiske erfaringane frå ungdommen lever i han, og nå er Taraku uroleg for at Europa kan vera inne på same veg som Jugoslavia. 
«Balkanisering» - som han definerer som «å dele opp et større rike i små, svake og lite selvstendige stater som ofte er fiendtlig innstilt mot hverandre» - er nemleg ikkje noko som er reservert for den søraustre delen av kontinentet. 
Også dei tilsynelatande veletablerte liberale demokratia bør lesa faresignala. 

Den ivrige EU-tilhengaren er redd for at unionen og fredsprosjektet kan gå i oppløysing. 
Han fryktar framveksten av den aggressive, etniske nasjonalismen som vart ein så stor tragedie for heimlandet hans. 
Europa står overfor ei demokratisk krise, ei migrasjonskrise, ei djup kløft i EU mellom Brussel og fleire aust-europeiske land, og ei aukande polarisering av media og den offentlege diskusjonen. 
Taraku oppsummerer utfordringane klart og godt. 

Sjeldan fugl 

Forfattaren er naturlegvis ikkje den første som målber uro over desse utviklingstrekka, dei står øvst på dagsordenen i heile Vesten. 
Det kan også henda at han undervurderer motstandskrafta til det vestlege liberale demokratiet når det kjem til stykket, men på den andre sida er det vanskeleg å skulda Taraku for å vera alarmist. 
Til det er tilnærminga hans for nøktern og skikkeleg. 
Sylo Taraku er ein fugl som blir stadig sjeldnare å sjå i den offentlege debatten, han er genuint opptatt av å forstå menneske som meiner noko anna enn han sjølv, og å finna ei felles plattform for samtale. 

EU-entusiasten har ingen problem med å sjå at den «teknokratiske liberalismen» i Brussel skaper avstand, og han åtvarar mot at EU pressar på for eit raskare integreringstempo enn det er folkeleg oppslutning om. 
Han minner om at solidariteten begynner i små samfunn, at nasjonalstaten framleis har ei viktig rolle å spela, og at det kan vera risikabelt å satsa alt på det kosmopolitiske kortet. 

Sjølv om Taraku fryktar framveksten av ein ekskluderande, intolerant populisme, innrømmer han at populismen også har positive sider: 
«Blant annet kan den virke som en demokratiserende kraft gjennom mobilisering av menneskegrupper som elles ikke ville deltatt i valg, og den kan gi en sterk stemme til en del av befolkningen som føler seg glemt.» 

Taraku åtvarar også mot splittande og framandgjerande tendensar på liberal og radikal side. 
Kritikken hans av den overdrivne identitetspolitikken er noko av det mest velformulerte eg har lese om temaet. 
Dersom politikken blir dominert av moralistisk retorikk med utgangspunkt i interessene til særgrupper, vert det til slutt uråd å føra ein samlande politikk. 
Å angripa Siv Jensen for å gå med indianarkostyme gir berre høgrepopulistane meir vatn på mølla, slår han fast. 

Ingen enkle løysingar 

Sylo Taraku lanserer ingen kjappe, enkle løysingar på dei store utfordringane. 
Den slags er jo nettopp populismens vesen. 
Men han er på leiting etter ein betre balanse mellom orden og kaos, og han etterlyser politiske leiarar som prøver å samla i staden for å splitta og spela på frykt. 
Ikkje uventa er den franske presidenten Emmanuel Macron ein av heltane hans. 
Enkelt blir det likevel ikkje for Macron heller, ein tur til Frankrike opna auga til forfattaren for dei djupe sosiale skiljelinene i det franske samfunnet som står i vegen for gjensidig tillit og forsøk på reformer. 

Dei gamle grekarane var også frå Balkan. 
Greske filosofar heldt fram idealet om «den gylne middelveg». 
Det er også Sylo Taraku sin posisjon. 
Kanskje er den lite sexy i vår polariserte tidsalder. 
Men alternativet, som Taraku kjenner betre til enn dei fleste, er så mykje verre. 

Me skal vera glade for menneske som er nysgjerrige på kva motparten har å seia, og som er opne for å skifta meining når argumenta er gode nok. 
Ein slik person er Sylo Taraku. 
Derfor er «Balkaniseringen av Europa», trass den alvorlege bodskapen, faktisk ei bok til å bli optimist av. 
