Krigshelten på Spitsbergen
Sverdrup-navnet ruvar i norsk historie. 

Den gåverike Sverdrup-slekta har gjort seg sterkt gjeldande som politikarar og embetsmenn. 
Einar Sverdrup (1895-1942), ein av dei mindre kjende i slekta, kom til å hente sin sterkaste inspirasjon frå polarforskaren Otto Sverdrup. 
Den eldre broren Harald Ulrik Sverdrup fekk eit internasjonalt namn som polfarar og oseanograf. 
Ikkje å undrast over at Einar Sverdrup òg vende seg mot nord. 

På Spitsbergen fekk han bruk for all si arbeidskraft, strategiske kløkt og sitt pågangsmot, noko som kjem godt fram i Svein Sæthers bok «Kongen av Svalbard». 
Her får Einar Sverdrup eit verdig og vel fortent ettermæle. 

Sverdrup var utdanna offiser og bergverksingeniør og hadde såleis gode føresetnader for oppgåva som direktør for Store Norske Spitsbergen Kulkompani. 
Longyearbyen med sine gruver var ved starten av siste verdskrigen det ruvande livsverket hans. 

Dei allierte frykta at Tyskland ville invadere Spitsbergen og sikre seg herredøme over gruvedrifta. 
Difor blei det vedteke å øydeleggje gruvene og evakuere det vesle lokalsamfunnet. 
Einar Sverdup kjempa innbitt imot avgjerda. 

Spitsbergen var eit strategisk punkt for å forsvare krigsforsyningsruta til Murmansk, og gruvene ville bli viktige i oppbygginga av landet etter krigen. 
Kampen var fånyttes. 
I 1941 blei 800 menneske evakuerte frå Longyearbyen, husdyra drepne og gruvene herja. 

Sæter, ein av våre beste sakprosaforfattarar, får fint fram den energien og klokskapen Sverdrup synte i denne situasjonen, og ikkje minst då han fekk overtydd den norske regjeringa i London og etter kvart britane om at Spitsbergen måtte takast tilbake frå tyskarane. 

Han fekk organisert ein ekspedisjon med 82 mann, men med fatal utgang. 
Han var ein av dei 14 som omkom då tyske fly senka ekspedisjonsskipet «Isbjørn». 

Sæters bok syner at endå ein Sverdrup har plass i vårt lands historie, ein samfunnsbyggjar og krigshelt. 
