Heimstadkjærleiken dør aldri
«Heim» er vitalt og litt springande teater, frå det nær platte til det poetiske, vittige, melankolske og komplekse, nett som vestlendingen sjølv. 

Under teatersjef Solrun Toft Iversen verkar det som om Hordaland Teater fått sving på sveisen, hudfargen er sunnare og lyden av ambisjonar høgare. 

Musikalstykket «Heim del 1, 1965-1975», som hadde premiere fredag kveld, er første del av ein serie på tre. 
I tre år framover skal teateret fortelje soga om Vestlandet, sett nedanfrå og på tvers, tiår for tiår. 

Det tyder også på at teateret har behov for å restarte seg sjølv, med å finne ein betre plass i dette forunderlege fylket, som framleis rivest mellom tradisjon, framsteg og forvirring. 

«Heim» er i så fall ein god stad å begynne: morosamt, leikent, livlig. 

Det er alltid ein fare for at denne typen heimstadteater imploderer i klisjeane om idealvestlendingen. 
Han og ho vi har sett på samfunnshus-scener over heile Hordaland sidan Ivar Medaas gjekk i shorts. 
Føringane er så tunge, det meste om oss er sagt før. 

Men kostebinderiet av skribentar og forfattarar bak denne oppsettinga skriv seg likevel eit hakk lenger inn i sjela til strilen, fjordfolket, kystmannen og -kvinna. 
Tekstane er skrivne med øm og raus penn, og blottlegg karakterar og karakterbrister som berre ein dyktig observatør kan gjere. 

Forestillinga er sett saman av episodar, der småfolk knyt seg til kvarandre og til store hendingar der ute i verda. 
Dette tiåret ramla Vestlandet ut av det jordbundne gardssamfunnet, og på trynet inn i industrialisering, måneferd, kaldkrig, olje og ny musikk. 

Det må vere krevjande å sy saman ein forestilling av tekstar skrivne av ni ulike forfattarar. 
Ikkje alle scenene står støtt på eigne bein, og somme av dei kunne kanskje ha vore stramma inn. 

Men det finst fleire fine scener her, spesielt Finn Tokvam sin vaklande passiv-aggressive konfirmasjonstale (Mongstad 9. mai 1970), glitrande framført av Sigurd Sele. 

Claus Sellevoll og Sigrid Moldestad er også musikksterke skodespelarar. 
Scena frå Fleischers Hotell på Voss (13. mars 1970), skriven av Moldestad sjølv, er eit kompakt og svingande tidsbilete på slit, strev og det sterke ønsket om å kome seg vekk. 

Og nettopp her finst den raude tråden i forestillinga. 
Den vestlandske rastløysa, det sterke ønsket om å bryta opp frå småmannsveldet og reise ut, men som stort sett er fåfengt, fordi røtene sit så djupt der dei sit. 
Som i episoden frå Etne (12. mai 1967), der Anne Wiig drøymer sårt om bli flyvertinne. 

Timinga for «Heim» er fin, fordi stykket kjem på ei tid då det synest som om dei fleste går rundt og leiter etter sjela si ein eller annan stad. 

Identitet er vorte eit vanskeleg omgrep, det vert kasta rundt i det offentlege som en slegge, som om trongen til å streke opp grensa mellom oss og dei andre er sterkare enn på lenge. 
Nasjonalisme og populisme gjer det vanskelegare å snakke om forteljinga om oss sjølve. 

Det er ikkje enkelt å navigere i denne blautmyra av ømskinna symbol og krav til rett tru og tanke. 
Men «Heim» er frigjerande frisk og hjartevarm. 

Sjølv om stykket løfter fram dei komponentane som utgjer ein Vestlending; pessimismen, tungsinnet, kompleksa, pågangsmotet og overmotet, er dette også universelle storleikar. 

«Heim» er ikkje strileteater, det er ei historie om menneske som plagast av mindreverdskjensler, usagde ambisjonar og utferdstrang, men som er svinebundne av eigen mangel på sjølvkjensle eller vågemot. 

Det er sånn du finn over heile verda, der den kvasiurbane hybrisen og arrogansen ikkje har teke fullstendig makta over menneska. 

Siste akt går føre seg i garderoben på Odda stadion i oktober 1973. 
Den er skriven av Frode Grytten, som eit nydeleg punktum på forteljinga om alt vi baksar med. 

Der sit fotballspelaren Harry og slit med seg sjølv, og vissa om at han ikkje er heilt som alle trur. 
Ingen er vel heilt som alle trur. 
