Smart og morosamt om islandsk miljøkrigar
FILM: 
Vinnaren av Nordisk råds filmpris 2018 er både underhaldande og tankevekkande. 

Kvinne på krigsstien. 

Originaltittel: 
Kona fer í stríð. 
Sjanger: 
Drama. 
Med: 
Halldóra Geirharðsdóttir, Davíð Þór Jónsson, Magnús Trygvason Eliasen. 
Regi: 
Benedikt Erlingsson. 
Nasjonalitet: Island, 2018. 
Lengde: 
1 t. 
41 min. 
Aldersgrense 6 år. 

Kva skal me gjera med øydelegginga av natur og miljø? 
Ikkje «Kva skal politikarane» eller «Kva skal nokon andre» gjera, men kva skal du gjera? 

Dette enorme spørsmålet har Halla (Halldóra Geirharðsdóttir), hovudpersonen i islandske «Kvinne på krigsstien», nok balt med. 
Men mens dei fleste av oss nøyer oss med å sortera søppel og kanskje kjøra elbil eller sykla, går Halla langt meir drastisk til verks: 
Ho blir ein miljøkrigar. 
Ho saboterer høgspentmastene på Island for å stoppa den kraftkrevjande aluminiumsproduksjonen på sagaøya. 

Kulturkjerring på krigsstien 

Til dagleg er ho ein entusiastisk kordirigent og musikar som nærmar seg 50 år. 
Ho er ein ekte idealist, med portrett av guruane bak ikkje-valdeleg motstand, Gandhi og Mandela, på veggen heime. 
Ho har funne seg ei Sak, og er tilsynelatande villig til å risikera alt for Saka. 
Ho er så glad i naturen at ho legg seg på bakken og gir han ein klem. 

Men så viser det seg at ho også har drøymt om å få barn. 
Og då brevet frå adopsjonskontoret uventa dukkar opp, etter at Halla hadde gitt opp håpet, om at det er ei fire år gammal jente i Ukraina som treng ei mor, snur det opp ned på mykje i Halla sitt liv. 

«Kvinne på krigsstien» er ein film som fortel ei nær og morosam historie - men som handlar om store spørsmål. 
Samtidig blir dei store spørsmåla heldigvis problematisert og sett frå fleire sider. 
Er Halla ein helt i sin krig for miljøet? 
Eller er ho naiv, egoistisk, forfeila i kampen sin? 
Kan skaden ho skaper forsvarast, eller er det destruktivt - også for miljøet å gå til åtak på «rein» islandsk energi? 
Er vegen til eit meiningsfullt liv å engasjera seg så dramatisk i den ytre verda, eller å prøva å skapa indre fred og harmoni, slik den yogafrelste tvillingsøstera (også spela av Geirharðsdóttir) gjer? 
Ho som trur fullt og fast på at om ho kan bli eit godt menneske basert på sine indre verdiar, så vil det bidra til å dytta verda i same retning? 

Til slutt blir dilemmaet sett på spissen: 
Skal Halla prøva å redda det islandske høglandet gjennom å øydeleggja monstermastene, eller skal ho prøva å gi den vesle ukrainske jenta som er aleine i verda eit godt liv? 

Ikkje moralisering 

Ein kunne fort risikert at ein film om slike store spørsmål blei moraliserande, overpedagogisk eller beint fram gørr kjedeleg. 
Det er ikkje denne. 
Tvert om stimulerer filmen tanken. 

Visuelt er det naturleg nok ein fryd å sjå godt filma levande bilete frå den storslåtte, islandske naturen. 
Her er både barsk natur, barske folk og barsk humor. 
Det er herleg å sjå Geirharðsdóttirs særs overtydande framstilling av Halla. 
Og av systera. 
Akkurat dette er jo ein fiffig vri du blir sitjande og lura på, sjølv om du har sett det før: 
Korleis får ein same person til å spela to personar i same scene? 

Men så inneheld «Kvinne på krigsstien» også eit anna, originalt og fiffig element som gjer at filmen skil seg ut frå majoriteten: 
Musikken i filmen blir nemleg spela av dresskledde musikarar eller ukrainske songarar i nasjonalkostyme som er med i bakgrunnen av scenene. 
Og det gjeld enten du er langt ute på dei islandske viddene, der det plutseleg dukkar opp ein tubaist, ein trommis og ein kar med pumpeorgel. 
Eller det kan sitja ein fyr i eit rom eller i ein kjellar og spela. 
Det er lett magisk-surrealistisk, litt morosamt, litt sånn islandsk kult. 

Ikkje rart at denne filmen allereie har vunne fleire prisar. 
Det kan godt bli fleire. 
