Ein sixpack med Setesdalskultur
Fire timar hardingfelemusikk og nesten like lenge med gamle filmar frå Setesdal er tilgjengeleg i Sylvartun-utgjevinga Dreng som kom på slutten av fjoråret. 

Det er utgjevaren sjølv, Hallvard T. Bjørgum, som stolt kallar det ein sixpack i ein reportasjefilm frå NRK Hovedscenen, det siste innslaget på den andre DVD-en. 
Opptaket er frå 2016 og har tittelen Hallvard T. Bjørgum – gangarsjef og kulturfighter. 
Og det kan ein godt kalle han. 
Gjennom ei rekkje påkosta produksjonar har Sylvartun Folkemusikk skapt ein moderne versjon av Gamalt or Sætesdal, bokverket til Johannes Skard som kom ut for hundre år sidan. 

Med produksjonen Dreng følgjer óg ei bok på 60 sider, og her kan ein lese om bakgrunn og opphav til slåttane som vert spela, om spelemennene og sakti også ei spelekvinne. 
Her vert fortald segn og soger, alt illustrert med bilete som talar sitt eige språk. 

«Dei unge treng føredøme å strekke seg etter. 
Dreng Ose (1896-1990) var setesdøl og bør vere eit slikt førebilete, både som tradisjonsberar, scenemusikar og dansespelemann», seier Bjørgum i innleiinga av boka. 
Det er denne Dreng som har gjeve tittel til sixpacken. 
Men den handlar om så mykje meir og mange fleire. 
Det er lett å tenkje at dette her er for spesielt interesserte, men måten stoffet vert presentert på gjer at eg tykkjer dette burde vere noko for alle dei som fer dalen opp og ned kvar helg gjennom vinteren. 

Kor mange veit om segna om Reiårsfossen på Ose og kan fortelje til ungane i baksetet på veg til hytta på Hovden? 
Kva veit byfolk om Skjoldmøyane og Skjoldmøyslaget, der dei hastar av garde på ein veg som snart har gul stripe heilt fram. 
Kven har høyrt om Hard-Aslak som i katolsk tid skar kor-stolpane til Austad kyrkje, dei som no er på Historisk museum i Oslo? 
Han var fødd på Austad, «men som liten vart han innkvervd i Drivslidfjellet, eit par mil inn på heii, av rysen der», han vart med andre ord «bergteken i risehola» som det heitte i Barnetimen på 1950-talet. 
Alt dette fortel Eivind Ose om i ein artikkel frå 1977 som er attgjeven i boka, og det er sogestoff som vil pirre både born og vaksne om det vert henta fram til underhaldning på reisa. 

Musikken er sjølvsagt det viktigaste i utgjevinga. 
To av dei fremste representantane for setesdalsmusikken i dag, Gunnar Stubseid og Hallvard T. Bjørgum, spelar på CD 1 slåttar som dei har lært av Dreng Ose, og dei som ikkje er spesielt interesserte i hardingfelemusikk vil nok finne denne lettast å høyre på. 
CD 2 har arkivopptak av Dreng Ose frå NRK 1957. 
CD 3 har opptak frå Norsk Folkemusikksamling frå 1972 då Sven Nyhus vitja Ose, og her er også attgjeve samtalar mellom Nyhus og Dreng Ose. 
CD 4 går lengst attende i tida og presenterer voksrull-opptak frå 1922, altså snart hundre år gamle innspelingar. 
Dei kling ikkje godt i øyro, og ein må vel seie at dei er mest for ihuga folkemusikkentusiastar. 

Spelemenn og kvedarar har alltid vore opptekne av kven den eller den slåtten eller songen er etter, altså lina bakover, kven dei har lært av. 
Dette fokuset er sterkt i denne utjevinga, og det er difor dei mange historiske opptaka nok vil appellere til dei eg kalla folkemusikkentusiastar. 
Her er til dømes ein versjon av Fanitullen som eg aldri har høyrt før. 
Og namnet på slåtten, som dei fleste vel set i samband med at ein spelemann i ei fjern fortid skulle ha lært han av fanden sjølv, får ei anna forklaring her: 
Halvor Fanden, eller Fahne, var stenderspelemann i Kristiansand, det vil seie han hadde kongeleg privilegium til å spele til dans og andre arrangement, og han skal etter ein tradisjon ha vore skaparen av denne slåtten, Fahnens slått, fanitullen. 

Her er mykje stoff om «Dei to største spelemennene i Bygland» - Neri Gunsteinson Neset (1838-1883) og Tarkjell Aslaksson Austad (1802-1875), dei viktigaste førebileta for Dreng Ose. 
Livssogene til desse to, attgjeve frå Gamalt or Setesdal, er fengslande lesnad, ikkje minst gravtalen presten Jacob von der Lippe Parelius Frost heldt 30. juni 1883, som ein kan lese i boka. 
Presten skildrar korleis livet til Neri Neset kunne eller burde ha vore, og så: 
«Men ak, - hans livsglæde og livslykke blev ødelagt, idet han blev bundet med et av de stærkeste baand en sjæl kan blive bunden med: drukkenskapens usalige lænke», og så kjem ei moralpreike av dei sjeldne, eit nesten utruleg døme på korleis kyrkja stempla slåttespel og felemusikk som forderveleg synd. 
