Gia Định thất thủ vịnh
Gia Định thất thủ vịnh là một bài phú Nôm của Việt Nam, gồm 19 vế (mỗi vế có hai câu) và một bài thơ thất ngôn bát cú, chưa xác định được tác giả, chỉ biết ra đời sau khi quân Pháp đánh chiếm Gia Định vào năm 1859.
Bài phú do học giả Trương Vĩnh Ký sưu tầm đầu tiên, phiên âm và giới thiệu trong sách "Saigon d’ autrefois" do C.Guilland et Martion ấn hành năm 1882, và ghi là khuyết danh. Tuy nhiên, lúc bấy giờ ông chỉ mới sưu tầm được 7 câu đầu. Mãi về sau, tác phẩm mới được sưu tầm đầy đủ và được giới thiệu trong "Thi văn quốc cấm thời thuộc Pháp" của Thái Bạch, "Giai thoại làng Nho" của Lãng Nhân, "Tập Thành" của Vương Hồng Sển, " Hào khí Đồng Nai của" Ca Văn Thỉnh, v.v...

Theo Thái Bạch và Lãng Nhân, thì tác giả là Phan Văn Trị, nhưng cả hai ông đều không nêu ra chứng cứ. Vì thế, nhóm tác giả sách "Sài Gòn Gia Định qua thơ văn xưa" (tr. 280), và Ca Văn Thỉnh trong sách "Hào khí Đồng Nai" (tr. 138), vẫn ghi là khuyết danh.
Trong "Tập Thành" của học giả Vương Hồng Sển, thì bài này còn có tên là Gia Định phú (bài 2). Ông gọi vậy là để phân biệt với bài 1 là "Gia Định phú" (còn có tên là "Cổ Gia Định phong cảnh vịnh").

Năm 2012, nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu đã chọn bản của Vương Hồng Sển (vì đầy đủ hơn cả, tuy nhiên vẫn sử dụng các bản khác để hiệu đính và bổ túc) để in trong "Tổng tập địa dư địa chí Việt Nam" (tập 3), có kèm theo lời dẫn và chú thích của Trương Vĩnh Ký. Trong các bản ở trong các sách khác, có một số chữ dị bản.

Dưới đây là toàn văn bài phú in trong "Tổng tập địa dư địa chí Việt Nam" (tập 3), do Nguyễn Đình Đầu giới thiệu.


