Lê Phong Lan
Lê Phong Lan là nhà đạo diễn phim tài liệu, Hãng phim truyền hình Bản sắc Việt, Việt Nam. Bà được biết tới nhiều qua loạt phim tài liệu về văn hoá, lịch sử dân tộc lên sóng từ 2006 đến nay trên VTV và HTV.

Chị sinh ra trong một gia đình có cha là người Quảng Nam và mẹ là người Hà Nội. Lúc còn nhỏ, khoảng 4-5 tuổi, cha đã dạy cho chị tập hát những bài chòi, hò khoan, hát bộ, ca tuồng của miền Nam

Lê Phong Lan theo nghề đạo diễn từ năm 1998, bà trở lại với niềm đam mê đạo diễn sau một thời gian dài phải làm nhiều nghề để kiếm sống, bà mải miết trong hành trình đi tìm những con người làm nên những huyền thoại trong chiến tranh Việt Nam như Phạm Xuân Ẩn, Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang), Nguyễn Đức Hùng (Tư Chu) và các sự kiện lịch sử như Đồng khởi Bết Tre, Mậu Thân 1968, Hiệp định Paris 1973, Chiến tranh biên giới Tây Nam. Những thước phim của nữ đạo diễn được đánh giá là đã làm sống lại nhiều ký ức của một thời sống, chiến đấu và hy sinh của những con người trong chiến tranh Việt Nam. Lê Phong Lan thích tìm đến những huyền thoại. Đó là những nhân vật lịch sử, những con át chủ bài của tình báo chiến lược Việt Nam hoặc những chiến dịch, những đội quân. Bà đã so sánh, đối chiếu thật quyết liệt để xem độ chính xác của những thông tin không trùng lặp đến đâu. Lê Phong Lan đã dành trọn tâm huyết cho dòng phim tài liệu, cho những khát vọng kiếm tìm những hình ảnh ca ngợi Việt Nam. Bà cố gắng thể hiện góc nhìn từ nhiều phía trong mỗi bộ phim. Bà và các đồng nghiệp đã đi tìm tài liệu từ các nguồn, đặc biệt ở phía nước ngoài vì ở thời điểm trong những bộ phim của bà có những nhà báo hãng thông tấn nước ngoài có mặt ở Sài Gòn để chụp ảnh, chứng kiến hoặc viết những bài báo về cuộc chiến tranh Việt Nam.

Lê Phong Lan trong cuộc trả lời phỏng vấn của Thạc sĩ văn hóa, Nhà báo Nguyễn Thành Luân, đã tiết lộ: "Tôi đã ao ước từ khi bắt đầu học Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Việt Nam (khóa 1 - miền Nam) là làm phim truyện nhưng duyên phận lại gắn với phim tài liệu. Tôi hy vọng sẽ trở lại với phim truyện trong một ngày gần nhất" Về thể loại này, Lê Phong Lan cho rằng, các phim tài liệu của mình về đề tài chiến tranh khiến chị ấn tượng nhất, như: "Huyền thoại về tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn", "Hiệp định Paris 1973", "Mậu Thân 1968", "Biệt động Sài Gòn"…

"Tài liệu là những thứ mới, lãng mạn và làm cho những người làm phim như chúng tôi cảm thấy luôn luôn khát khao. Phim đi vào số phận mỗi con người, những cái chết, sự hy sinh mất mát của họ và đặc biệt với những người còn sống, nỗi day dứt ám ảnh, những người cấp trên, thủ trưởng của họ rồi ngay cả đối với gia đình họ. Tôi có rất nhiều cái ấn tượng và niềm trăn trở". 

Đạo diễn phim tài liệu thường phải là người có bản lĩnh, độ nhạy cảm cao, nắm bắt thông tin chính xác nhưng cũng phải nắm được xúc cảm chân thật bởi phim tài liệu không được phép làm dối, dựng sự kiện giả. 

"Phim của nữ đạo diễn người Nga đọng lại trong lòng tôi rất lớn đó là phim 17 khoảnh khắc mùa xuân. Phim này làm tôi rất xúc động và tình tiết của phim đã khiến tôi muốn học đạo diễn. Sau đó, không hiểu vì sao cơ duyên nào lại đẩy tôi ra trường đi làm phim tài liệu và rồi bị bám chặt, ám ảnh, chạy dài cho đến bây giờ. Bộ phim tài liệu mở ra cho người ta những cái mới, bản sắc, trí tuệ… mà chúng ta học mãi học hoài tìm hiểu mãi không hết. Mong muốn của tôi bây giờ là có thể làm tốt những bộ phim tài liệu có giá trị".

Đạo diễn Lê Phong Lan xem công việc làm phim tài liệu về đề tài chiến tranh như cái nghiệp, là niềm đam mê không thể dứt. Chưa làm xong phim này chị lại phát hiện ra những nhân vật mới, những đề tài mới cho phim khác. Cuộc kháng chiến trong phim của chị được tải qua số phận, sự hy sinh, thử thách khắc nghiệt của những nhân vật huyền thoại và những câu chuyện đầy nước mắt. Mỗi số phận giống như một bức tranh sống. Những câu chuyện đã qua vẫn còn luôn day dứt, vẫn còn khiến vị nữ đạo diễn này trăn trở, suy tư. Đó là lý do, đến giờ chị vẫn mải miết rong ruổi trên con đường làm nghề, bằng tất cả tâm huyết của một người đam mê với đề tài phim tài liệu chiến tranh.

