Ly thuyet kinh te la mon khoa hoc tu khi no tro thanh mot he thong kien thuc ve cac quy luat, nguyen tac, phuong phap, co kha nang phan anh va dieu hanh su phat trien kinh te va xa hoi. Nhung tu tuong kinh te da bat dau xuat hien o the ky XVII-XVIII, giai doan hinh thanh chu nghia tu ban. Co hai nhom hoc gia, la nhung nha trong thuong va nhung nguoi trong nong, da co nhung anh huong truc tiep hon den nhung buoc phat trien ve sau nay cua kinh te hoc. Ca hai nhom nay deu lien quan den su phat trien cua chu nghia bao ho noi dia va chu nghia tu ban hien dai. Truong phai kinh te dau tien la chu nghia trong thuong (Mercantilism) ma nguoi dai dien cua no la Antuan Moncretien voi tac pham "Luan ban ve kinh te chinh tri" (1615) da dua khai niem nay vao tap hop thuat ngu khoa hoc. Khoa hoc kinh te dau tien phat trien tu kinh te chinh tri, tuy cuoi the ky XIX o phuong Tay thuat ngu kinh te chinh tri (Political economy) da duoc thay bang thuat ngu kinh te hoc (Economics), dong thoi voi su xuat hien nhieu hoc thuyet kinh te tach cac quan he chinh tri-xa hoi ra khoi doi tuong nghien cuu, de xuat nhung phuong phap moi khong lien quan den thuyet gia tri ve lao dong hay quyen loi giai cap. Chu nghia trong thuong la mot hoc thuyet kinh te no ro vao thoi gian tu the ky XVI den the ky XVIII trong cac cuoc dam dao chinh su, giua nhung thuong gia va chinh khach. Theo chu nghia nay thi cua cai cua quoc gia nen phu thuoc vao vang va bac. Cac quoc gia khong co san mo vang/bac co the van so huu vang/bac thong qua thuong mai bang cach ban hang hoa ra nuoc ngoai va han che nhap khau hang hoa, tru vang/bac. Hoc thuyet keu goi nen nhap khau nguyen lieu tho ve de che bien va xuat khau lai ra nuoc ngoai, va chinh phu nen danh thue vao hang hoa da che tao nhap khau tu nuoc ngoai cung nhu cam che tao hang hoa o cac thuoc dia.
Lý thuyết kinh tế là môn khoa học từ khi nó trở thành một hệ thống kiến thức về các quy luật, nguyên tắc, phương pháp, có khả năng phản ánh và điều hành sự phát triển kinh tế và xã hội. Những tư tưởng kinh tế đã bắt đầu xuất hiện ở thế kỷ XVII-XVIII, giai đoạn hình thành chủ nghĩa tư bản. Có hai nhóm học giả, là những nhà trọng thương và những người trọng nông, đã có những ảnh hưởng trực tiếp hơn đến những bước phát triển về sau này của kinh tế học. Cả hai nhóm này đều liên quan đến sự phát triển của chủ nghĩa bảo hộ nội địa và chủ nghĩa tư bản hiện đại. Trường phái kinh tế đầu tiên là chủ nghĩa trọng thương (Mercantilism) mà người đại diện của nó là Antuan Moncretien với tác phẩm "Luận bàn về kinh tế chính trị" (1615) đã đưa khái niệm này vào tập hợp thuật ngữ khoa học. Khoa học kinh tế đầu tiên phát triển từ kinh tế chính trị, tuy cuối thế kỷ XIX ở phương Tây thuật ngữ kinh tế chính trị (Political economy) đã được thay bằng thuật ngữ kinh tế học (Economics), đồng thời với sự xuất hiện nhiều học thuyết kinh tế tách các quan hệ chính trị-xã hội ra khỏi đối tượng nghiên cứu, đề xuất những phương pháp mới không liên quan đến thuyết giá trị về lao động hay quyền lợi giai cấp. Chủ nghĩa trọng thương là một học thuyết kinh tế nở rộ vào thời gian từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII trong các cuộc đàm đạo chính sự, giữa những thương gia và chính khách. Theo chủ nghĩa này thì của cải của quốc gia nên phụ thuộc vào vàng và bạc. Các quốc gia không có sẵn mỏ vàng/bạc có thể vẫn sở hữu vàng/bạc thông qua thương mại bằng cách bán hàng hóa ra nước ngoài và hạn chế nhập khẩu hàng hóa, trừ vàng/bạc. Học thuyết kêu gọi nên nhập khẩu nguyên liệu thô về để chế biến và xuất khẩu lại ra nước ngoài, và chính phủ nên đánh thuế vào hàng hóa đã chế tạo nhập khẩu từ nước ngoài cũng như cấm chế tạo hàng hóa ở các thuộc địa.
<s> [INST] Bạn là một trợ lí Tiếng Việt nhiệt tình và trung thực. Hãy luôn trả lời một cách hữu ích nhất có thể, đồng thời giữ an toàn. Câu trả lời của bạn không nên chứa bất kỳ nội dung gây hại, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính, độc hại, nguy hiểm hoặc bất hợp pháp nào. Hãy đảm bảo rằng các câu trả lời của bạn không có thiên kiến xã hội và mang tính tích cực. Nếu một câu hỏi không có ý nghĩa hoặc không hợp lý về mặt thông tin, hãy giải thích tại sao thay vì trả lời một điều gì đó không chính xác. Nếu bạn không biết câu trả lời cho một câu hỏi, hãy trả lời là bạn không biết và vui lòng không chia sẻ thông tin sai lệch. Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Ly thuyet kinh te la mon khoa hoc tu khi no tro thanh mot he thong kien thuc ve cac quy luat, nguyen tac, phuong phap, co kha nang phan anh va dieu hanh su phat trien kinh te va xa hoi. Nhung tu tuong kinh te da bat dau xuat hien o the ky XVII-XVIII, giai doan hinh thanh chu nghia tu ban. Co hai nhom hoc gia, la nhung nha trong thuong va nhung nguoi trong nong, da co nhung anh huong truc tiep hon den nhung buoc phat trien ve sau nay cua kinh te hoc. Ca hai nhom nay deu lien quan den su phat trien cua chu nghia bao ho noi dia va chu nghia tu ban hien dai. Truong phai kinh te dau tien la chu nghia trong thuong (Mercantilism) ma nguoi dai dien cua no la Antuan Moncretien voi tac pham "Luan ban ve kinh te chinh tri" (1615) da dua khai niem nay vao tap hop thuat ngu khoa hoc. Khoa hoc kinh te dau tien phat trien tu kinh te chinh tri, tuy cuoi the ky XIX o phuong Tay thuat ngu kinh te chinh tri (Political economy) da duoc thay bang thuat ngu kinh te hoc (Economics), dong thoi voi su xuat hien nhieu hoc thuyet kinh te tach cac quan he chinh tri-xa hoi ra khoi doi tuong nghien cuu, de xuat nhung phuong phap moi khong lien quan den thuyet gia tri ve lao dong hay quyen loi giai cap. Chu nghia trong thuong la mot hoc thuyet kinh te no ro vao thoi gian tu the ky XVI den the ky XVIII trong cac cuoc dam dao chinh su, giua nhung thuong gia va chinh khach. Theo chu nghia nay thi cua cai cua quoc gia nen phu thuoc vao vang va bac. Cac quoc gia khong co san mo vang/bac co the van so huu vang/bac thong qua thuong mai bang cach ban hang hoa ra nuoc ngoai va han che nhap khau hang hoa, tru vang/bac. Hoc thuyet keu goi nen nhap khau nguyen lieu tho ve de che bien va xuat khau lai ra nuoc ngoai, va chinh phu nen danh thue vao hang hoa da che tao nhap khau tu nuoc ngoai cung nhu cam che tao hang hoa o cac thuoc dia. [/INST] Lý thuyết kinh tế là môn khoa học từ khi nó trở thành một hệ thống kiến thức về các quy luật, nguyên tắc, phương pháp, có khả năng phản ánh và điều hành sự phát triển kinh tế và xã hội. Những tư tưởng kinh tế đã bắt đầu xuất hiện ở thế kỷ XVII-XVIII, giai đoạn hình thành chủ nghĩa tư bản. Có hai nhóm học giả, là những nhà trọng thương và những người trọng nông, đã có những ảnh hưởng trực tiếp hơn đến những bước phát triển về sau này của kinh tế học. Cả hai nhóm này đều liên quan đến sự phát triển của chủ nghĩa bảo hộ nội địa và chủ nghĩa tư bản hiện đại. Trường phái kinh tế đầu tiên là chủ nghĩa trọng thương (Mercantilism) mà người đại diện của nó là Antuan Moncretien với tác phẩm "Luận bàn về kinh tế chính trị" (1615) đã đưa khái niệm này vào tập hợp thuật ngữ khoa học. Khoa học kinh tế đầu tiên phát triển từ kinh tế chính trị, tuy cuối thế kỷ XIX ở phương Tây thuật ngữ kinh tế chính trị (Political economy) đã được thay bằng thuật ngữ kinh tế học (Economics), đồng thời với sự xuất hiện nhiều học thuyết kinh tế tách các quan hệ chính trị-xã hội ra khỏi đối tượng nghiên cứu, đề xuất những phương pháp mới không liên quan đến thuyết giá trị về lao động hay quyền lợi giai cấp. Chủ nghĩa trọng thương là một học thuyết kinh tế nở rộ vào thời gian từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII trong các cuộc đàm đạo chính sự, giữa những thương gia và chính khách. Theo chủ nghĩa này thì của cải của quốc gia nên phụ thuộc vào vàng và bạc. Các quốc gia không có sẵn mỏ vàng/bạc có thể vẫn sở hữu vàng/bạc thông qua thương mại bằng cách bán hàng hóa ra nước ngoài và hạn chế nhập khẩu hàng hóa, trừ vàng/bạc. Học thuyết kêu gọi nên nhập khẩu nguyên liệu thô về để chế biến và xuất khẩu lại ra nước ngoài, và chính phủ nên đánh thuế vào hàng hóa đã chế tạo nhập khẩu từ nước ngoài cũng như cấm chế tạo hàng hóa ở các thuộc địa. </s>
<s> [INST] Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Ly thuyet kinh te la mon khoa hoc tu khi no tro thanh mot he thong kien thuc ve cac quy luat, nguyen tac, phuong phap, co kha nang phan anh va dieu hanh su phat trien kinh te va xa hoi. Nhung tu tuong kinh te da bat dau xuat hien o the ky XVII-XVIII, giai doan hinh thanh chu nghia tu ban. Co hai nhom hoc gia, la nhung nha trong thuong va nhung nguoi trong nong, da co nhung anh huong truc tiep hon den nhung buoc phat trien ve sau nay cua kinh te hoc. Ca hai nhom nay deu lien quan den su phat trien cua chu nghia bao ho noi dia va chu nghia tu ban hien dai. Truong phai kinh te dau tien la chu nghia trong thuong (Mercantilism) ma nguoi dai dien cua no la Antuan Moncretien voi tac pham "Luan ban ve kinh te chinh tri" (1615) da dua khai niem nay vao tap hop thuat ngu khoa hoc. Khoa hoc kinh te dau tien phat trien tu kinh te chinh tri, tuy cuoi the ky XIX o phuong Tay thuat ngu kinh te chinh tri (Political economy) da duoc thay bang thuat ngu kinh te hoc (Economics), dong thoi voi su xuat hien nhieu hoc thuyet kinh te tach cac quan he chinh tri-xa hoi ra khoi doi tuong nghien cuu, de xuat nhung phuong phap moi khong lien quan den thuyet gia tri ve lao dong hay quyen loi giai cap. Chu nghia trong thuong la mot hoc thuyet kinh te no ro vao thoi gian tu the ky XVI den the ky XVIII trong cac cuoc dam dao chinh su, giua nhung thuong gia va chinh khach. Theo chu nghia nay thi cua cai cua quoc gia nen phu thuoc vao vang va bac. Cac quoc gia khong co san mo vang/bac co the van so huu vang/bac thong qua thuong mai bang cach ban hang hoa ra nuoc ngoai va han che nhap khau hang hoa, tru vang/bac. Hoc thuyet keu goi nen nhap khau nguyen lieu tho ve de che bien va xuat khau lai ra nuoc ngoai, va chinh phu nen danh thue vao hang hoa da che tao nhap khau tu nuoc ngoai cung nhu cam che tao hang hoa o cac thuoc dia. [/INST] Lý thuyết kinh tế là môn khoa học từ khi nó trở thành một hệ thống kiến thức về các quy luật, nguyên tắc, phương pháp, có khả năng phản ánh và điều hành sự phát triển kinh tế và xã hội. Những tư tưởng kinh tế đã bắt đầu xuất hiện ở thế kỷ XVII-XVIII, giai đoạn hình thành chủ nghĩa tư bản. Có hai nhóm học giả, là những nhà trọng thương và những người trọng nông, đã có những ảnh hưởng trực tiếp hơn đến những bước phát triển về sau này của kinh tế học. Cả hai nhóm này đều liên quan đến sự phát triển của chủ nghĩa bảo hộ nội địa và chủ nghĩa tư bản hiện đại. Trường phái kinh tế đầu tiên là chủ nghĩa trọng thương (Mercantilism) mà người đại diện của nó là Antuan Moncretien với tác phẩm "Luận bàn về kinh tế chính trị" (1615) đã đưa khái niệm này vào tập hợp thuật ngữ khoa học. Khoa học kinh tế đầu tiên phát triển từ kinh tế chính trị, tuy cuối thế kỷ XIX ở phương Tây thuật ngữ kinh tế chính trị (Political economy) đã được thay bằng thuật ngữ kinh tế học (Economics), đồng thời với sự xuất hiện nhiều học thuyết kinh tế tách các quan hệ chính trị-xã hội ra khỏi đối tượng nghiên cứu, đề xuất những phương pháp mới không liên quan đến thuyết giá trị về lao động hay quyền lợi giai cấp. Chủ nghĩa trọng thương là một học thuyết kinh tế nở rộ vào thời gian từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII trong các cuộc đàm đạo chính sự, giữa những thương gia và chính khách. Theo chủ nghĩa này thì của cải của quốc gia nên phụ thuộc vào vàng và bạc. Các quốc gia không có sẵn mỏ vàng/bạc có thể vẫn sở hữu vàng/bạc thông qua thương mại bằng cách bán hàng hóa ra nước ngoài và hạn chế nhập khẩu hàng hóa, trừ vàng/bạc. Học thuyết kêu gọi nên nhập khẩu nguyên liệu thô về để chế biến và xuất khẩu lại ra nước ngoài, và chính phủ nên đánh thuế vào hàng hóa đã chế tạo nhập khẩu từ nước ngoài cũng như cấm chế tạo hàng hóa ở các thuộc địa. </s>