Thoi Trung Co thuong bi bop meo thanh mot "thoi ki cua su ngu dot va me tin" dat "loi noi cua nhung the luc ton giao len tren kinh nghiem ca nhan va hoat dong ly tinh." Day la dieu de lai tu ca thoi Phuc Hung va thoi Khai sang, khi cac hoc gia tim cach doi lap van hoa tinh than cua ho voi van hoa Trung Co, le di nhien thien vi thoi dai cua ho. Cac hoc gia Phuc Hung xem thoi Trung Co nhu mot thoi ky suy thoai tu van hoa tinh hoa va van minh cua the gioi Co dien; cac hoc gia Khai sang xem ly tri la uu viet hon duc tin, va do do xem thoi Trung Dai nhu mot thoi ky cua mong muoi.Nhung nguoi khac lap luan rang ly tri nhin chung duoc xem trong trong thoi Trung Co. Su gia khoa hoc Edward Grant viet, "Neu cac tu tuong ly tinh cach mang duoc bieu hien trong the ky 18, chung chi duoc kha thi boi vi truyen thong lau dai tu Trung Co da thiet lap viec su dung ly tri nhu mot trong nhung hoat dong quan trong nhat cua con nguoi". Dong thoi, trai voi niem tin thong thuong, David Lindberg viet, "cac hoc gia hau ky Trung Co hiem khi nem trai suc manh cuong buc cua giao hoi va se tu xem minh la tu do (dac biet trong cac nganh khoa hoc tu nhien) di theo ly tri va quan sat bat cu noi nao chung dan toi".Su khac hoa sai lech ve thoi ky nay cung duoc phan anh trong mot so y niem cu the hon. Mot quan niem sai lam, bat dau lan truyen trong the ki 19 va van con rat pho bien, do la tat ca moi nguoi trong thoi Trung Co tin rang Trai Dat phang. Dieu nay khong chinh xac, vi cac giang vien trong cac dai hoc Trung Co thong thuong lap luan rang bang chung cho thay Trai Dat la mot qua cau. Lindberg va Ronald Numbers, mot hoc gia khac ve thoi ky nay, khang dinh rang "hiem co mot hoc gia Ki-to giao nao thoi Trung Co lai khong nhan thuc duoc tinh chat cau cua Trai Dat va ho tham chi biet chu vi xap xi cua no". Mot so lam tuong khac nhu "Giao hoi cam doan phau thuat va giai phau tu thi trong thoi Trung Co", "su troi day cua Ki-to giao giet chet khoa hoc co dai", hay "Giao hoi Ki-to Trung Co dap tat su phat trien cua triet hoc tu nhien", tat ca duoc Numbers trich dan la nhung vi du ve nhung huyen thoai pho bien van lan truyen nhu nhung su that lich su, trong khi chung khong duoc cac nghien cuu lich su hien nay ung ho.
Thời Trung Cổ thường bị bóp méo thành một "thời kì của sự ngu dốt và mê tín" đặt "lời nói của những thế lực tôn giáo lên trên kinh nghiệm cá nhân và hoạt động lý tính." Đây là điều để lại từ cả thời Phục Hưng và thời Khai sáng, khi các học giả tìm cách đối lập văn hóa tinh thần của họ với văn hóa Trung Cổ, lẽ dĩ nhiên thiên vị thời đại của họ. Các học giả Phục Hưng xem thời Trung Cổ như một thời kỳ suy thoái từ văn hóa tinh hoa và văn minh của thế giới Cổ điển; các học giả Khai sáng xem lý trí là ưu việt hơn đức tin, và do đó xem thời Trung Đại như một thời kỳ của mông muội.Những người khác lập luận rằng lý trí nhìn chung được xem trọng trong thời Trung Cổ. Sử gia khoa học Edward Grant viết, "Nếu các tư tưởng lý tính cách mạng được biểu hiện trong thế kỷ 18, chúng chỉ được khả thi bởi vì truyền thống lâu dài từ Trung Cổ đã thiết lập việc sử dụng lý trí như một trong những hoạt động quan trọng nhất của con người". Đồng thời, trái với niềm tin thông thường, David Lindberg viết, "các học giả hậu kỳ Trung Cổ hiếm khi nếm trải sức mạnh cưỡng bức của giáo hội và sẽ tự xem mình là tự do (đặc biệt trong các ngành khoa học tự nhiên) đi theo lý trí và quan sát bất cứ nơi nào chúng dẫn tới".Sự khắc họa sai lệch về thời kỳ này cũng được phản ánh trong một số ý niệm cụ thể hơn. Một quan niệm sai lầm, bắt đầu lan truyền trong thế kỉ 19 và vẫn còn rất phổ biến, đó là tất cả mọi người trong thời Trung Cổ tin rằng Trái Đất phẳng. Điều này không chính xác, vì các giảng viên trong các đại học Trung Cổ thông thường lập luận rằng bằng chứng cho thấy Trái Đất là một quả cầu. Lindberg và Ronald Numbers, một học giả khác về thời kỳ này, khẳng định rằng "hiếm có một học giả Ki-tô giáo nào thời Trung Cổ lại không nhận thức được tính chất cầu của Trái Đất và họ thậm chí biết chu vi xấp xỉ của nó". Một số lầm tưởng khác như "Giáo hội cấm đoán phẫu thuật và giải phẫu tử thi trong thời Trung Cổ", "sự trỗi dậy của Ki-tô giáo giết chết khoa học cổ đại", hay "Giáo hội Ki-tô Trung Cổ dập tắt sự phát triển của triết học tự nhiên", tất cả được Numbers trích dẫn là những ví dụ về những huyền thoại phổ biến vẫn lan truyền như những sự thật lịch sử, trong khi chúng không được các nghiên cứu lịch sử hiện nay ủng hộ.
<s> [INST] Bạn là một trợ lí Tiếng Việt nhiệt tình và trung thực. Hãy luôn trả lời một cách hữu ích nhất có thể, đồng thời giữ an toàn. Câu trả lời của bạn không nên chứa bất kỳ nội dung gây hại, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính, độc hại, nguy hiểm hoặc bất hợp pháp nào. Hãy đảm bảo rằng các câu trả lời của bạn không có thiên kiến xã hội và mang tính tích cực. Nếu một câu hỏi không có ý nghĩa hoặc không hợp lý về mặt thông tin, hãy giải thích tại sao thay vì trả lời một điều gì đó không chính xác. Nếu bạn không biết câu trả lời cho một câu hỏi, hãy trả lời là bạn không biết và vui lòng không chia sẻ thông tin sai lệch. Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Thoi Trung Co thuong bi bop meo thanh mot "thoi ki cua su ngu dot va me tin" dat "loi noi cua nhung the luc ton giao len tren kinh nghiem ca nhan va hoat dong ly tinh." Day la dieu de lai tu ca thoi Phuc Hung va thoi Khai sang, khi cac hoc gia tim cach doi lap van hoa tinh than cua ho voi van hoa Trung Co, le di nhien thien vi thoi dai cua ho. Cac hoc gia Phuc Hung xem thoi Trung Co nhu mot thoi ky suy thoai tu van hoa tinh hoa va van minh cua the gioi Co dien; cac hoc gia Khai sang xem ly tri la uu viet hon duc tin, va do do xem thoi Trung Dai nhu mot thoi ky cua mong muoi.Nhung nguoi khac lap luan rang ly tri nhin chung duoc xem trong trong thoi Trung Co. Su gia khoa hoc Edward Grant viet, "Neu cac tu tuong ly tinh cach mang duoc bieu hien trong the ky 18, chung chi duoc kha thi boi vi truyen thong lau dai tu Trung Co da thiet lap viec su dung ly tri nhu mot trong nhung hoat dong quan trong nhat cua con nguoi". Dong thoi, trai voi niem tin thong thuong, David Lindberg viet, "cac hoc gia hau ky Trung Co hiem khi nem trai suc manh cuong buc cua giao hoi va se tu xem minh la tu do (dac biet trong cac nganh khoa hoc tu nhien) di theo ly tri va quan sat bat cu noi nao chung dan toi".Su khac hoa sai lech ve thoi ky nay cung duoc phan anh trong mot so y niem cu the hon. Mot quan niem sai lam, bat dau lan truyen trong the ki 19 va van con rat pho bien, do la tat ca moi nguoi trong thoi Trung Co tin rang Trai Dat phang. Dieu nay khong chinh xac, vi cac giang vien trong cac dai hoc Trung Co thong thuong lap luan rang bang chung cho thay Trai Dat la mot qua cau. Lindberg va Ronald Numbers, mot hoc gia khac ve thoi ky nay, khang dinh rang "hiem co mot hoc gia Ki-to giao nao thoi Trung Co lai khong nhan thuc duoc tinh chat cau cua Trai Dat va ho tham chi biet chu vi xap xi cua no". Mot so lam tuong khac nhu "Giao hoi cam doan phau thuat va giai phau tu thi trong thoi Trung Co", "su troi day cua Ki-to giao giet chet khoa hoc co dai", hay "Giao hoi Ki-to Trung Co dap tat su phat trien cua triet hoc tu nhien", tat ca duoc Numbers trich dan la nhung vi du ve nhung huyen thoai pho bien van lan truyen nhu nhung su that lich su, trong khi chung khong duoc cac nghien cuu lich su hien nay ung ho. [/INST] Thời Trung Cổ thường bị bóp méo thành một "thời kì của sự ngu dốt và mê tín" đặt "lời nói của những thế lực tôn giáo lên trên kinh nghiệm cá nhân và hoạt động lý tính." Đây là điều để lại từ cả thời Phục Hưng và thời Khai sáng, khi các học giả tìm cách đối lập văn hóa tinh thần của họ với văn hóa Trung Cổ, lẽ dĩ nhiên thiên vị thời đại của họ. Các học giả Phục Hưng xem thời Trung Cổ như một thời kỳ suy thoái từ văn hóa tinh hoa và văn minh của thế giới Cổ điển; các học giả Khai sáng xem lý trí là ưu việt hơn đức tin, và do đó xem thời Trung Đại như một thời kỳ của mông muội.Những người khác lập luận rằng lý trí nhìn chung được xem trọng trong thời Trung Cổ. Sử gia khoa học Edward Grant viết, "Nếu các tư tưởng lý tính cách mạng được biểu hiện trong thế kỷ 18, chúng chỉ được khả thi bởi vì truyền thống lâu dài từ Trung Cổ đã thiết lập việc sử dụng lý trí như một trong những hoạt động quan trọng nhất của con người". Đồng thời, trái với niềm tin thông thường, David Lindberg viết, "các học giả hậu kỳ Trung Cổ hiếm khi nếm trải sức mạnh cưỡng bức của giáo hội và sẽ tự xem mình là tự do (đặc biệt trong các ngành khoa học tự nhiên) đi theo lý trí và quan sát bất cứ nơi nào chúng dẫn tới".Sự khắc họa sai lệch về thời kỳ này cũng được phản ánh trong một số ý niệm cụ thể hơn. Một quan niệm sai lầm, bắt đầu lan truyền trong thế kỉ 19 và vẫn còn rất phổ biến, đó là tất cả mọi người trong thời Trung Cổ tin rằng Trái Đất phẳng. Điều này không chính xác, vì các giảng viên trong các đại học Trung Cổ thông thường lập luận rằng bằng chứng cho thấy Trái Đất là một quả cầu. Lindberg và Ronald Numbers, một học giả khác về thời kỳ này, khẳng định rằng "hiếm có một học giả Ki-tô giáo nào thời Trung Cổ lại không nhận thức được tính chất cầu của Trái Đất và họ thậm chí biết chu vi xấp xỉ của nó". Một số lầm tưởng khác như "Giáo hội cấm đoán phẫu thuật và giải phẫu tử thi trong thời Trung Cổ", "sự trỗi dậy của Ki-tô giáo giết chết khoa học cổ đại", hay "Giáo hội Ki-tô Trung Cổ dập tắt sự phát triển của triết học tự nhiên", tất cả được Numbers trích dẫn là những ví dụ về những huyền thoại phổ biến vẫn lan truyền như những sự thật lịch sử, trong khi chúng không được các nghiên cứu lịch sử hiện nay ủng hộ. </s>
<s> [INST] Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Thoi Trung Co thuong bi bop meo thanh mot "thoi ki cua su ngu dot va me tin" dat "loi noi cua nhung the luc ton giao len tren kinh nghiem ca nhan va hoat dong ly tinh." Day la dieu de lai tu ca thoi Phuc Hung va thoi Khai sang, khi cac hoc gia tim cach doi lap van hoa tinh than cua ho voi van hoa Trung Co, le di nhien thien vi thoi dai cua ho. Cac hoc gia Phuc Hung xem thoi Trung Co nhu mot thoi ky suy thoai tu van hoa tinh hoa va van minh cua the gioi Co dien; cac hoc gia Khai sang xem ly tri la uu viet hon duc tin, va do do xem thoi Trung Dai nhu mot thoi ky cua mong muoi.Nhung nguoi khac lap luan rang ly tri nhin chung duoc xem trong trong thoi Trung Co. Su gia khoa hoc Edward Grant viet, "Neu cac tu tuong ly tinh cach mang duoc bieu hien trong the ky 18, chung chi duoc kha thi boi vi truyen thong lau dai tu Trung Co da thiet lap viec su dung ly tri nhu mot trong nhung hoat dong quan trong nhat cua con nguoi". Dong thoi, trai voi niem tin thong thuong, David Lindberg viet, "cac hoc gia hau ky Trung Co hiem khi nem trai suc manh cuong buc cua giao hoi va se tu xem minh la tu do (dac biet trong cac nganh khoa hoc tu nhien) di theo ly tri va quan sat bat cu noi nao chung dan toi".Su khac hoa sai lech ve thoi ky nay cung duoc phan anh trong mot so y niem cu the hon. Mot quan niem sai lam, bat dau lan truyen trong the ki 19 va van con rat pho bien, do la tat ca moi nguoi trong thoi Trung Co tin rang Trai Dat phang. Dieu nay khong chinh xac, vi cac giang vien trong cac dai hoc Trung Co thong thuong lap luan rang bang chung cho thay Trai Dat la mot qua cau. Lindberg va Ronald Numbers, mot hoc gia khac ve thoi ky nay, khang dinh rang "hiem co mot hoc gia Ki-to giao nao thoi Trung Co lai khong nhan thuc duoc tinh chat cau cua Trai Dat va ho tham chi biet chu vi xap xi cua no". Mot so lam tuong khac nhu "Giao hoi cam doan phau thuat va giai phau tu thi trong thoi Trung Co", "su troi day cua Ki-to giao giet chet khoa hoc co dai", hay "Giao hoi Ki-to Trung Co dap tat su phat trien cua triet hoc tu nhien", tat ca duoc Numbers trich dan la nhung vi du ve nhung huyen thoai pho bien van lan truyen nhu nhung su that lich su, trong khi chung khong duoc cac nghien cuu lich su hien nay ung ho. [/INST] Thời Trung Cổ thường bị bóp méo thành một "thời kì của sự ngu dốt và mê tín" đặt "lời nói của những thế lực tôn giáo lên trên kinh nghiệm cá nhân và hoạt động lý tính." Đây là điều để lại từ cả thời Phục Hưng và thời Khai sáng, khi các học giả tìm cách đối lập văn hóa tinh thần của họ với văn hóa Trung Cổ, lẽ dĩ nhiên thiên vị thời đại của họ. Các học giả Phục Hưng xem thời Trung Cổ như một thời kỳ suy thoái từ văn hóa tinh hoa và văn minh của thế giới Cổ điển; các học giả Khai sáng xem lý trí là ưu việt hơn đức tin, và do đó xem thời Trung Đại như một thời kỳ của mông muội.Những người khác lập luận rằng lý trí nhìn chung được xem trọng trong thời Trung Cổ. Sử gia khoa học Edward Grant viết, "Nếu các tư tưởng lý tính cách mạng được biểu hiện trong thế kỷ 18, chúng chỉ được khả thi bởi vì truyền thống lâu dài từ Trung Cổ đã thiết lập việc sử dụng lý trí như một trong những hoạt động quan trọng nhất của con người". Đồng thời, trái với niềm tin thông thường, David Lindberg viết, "các học giả hậu kỳ Trung Cổ hiếm khi nếm trải sức mạnh cưỡng bức của giáo hội và sẽ tự xem mình là tự do (đặc biệt trong các ngành khoa học tự nhiên) đi theo lý trí và quan sát bất cứ nơi nào chúng dẫn tới".Sự khắc họa sai lệch về thời kỳ này cũng được phản ánh trong một số ý niệm cụ thể hơn. Một quan niệm sai lầm, bắt đầu lan truyền trong thế kỉ 19 và vẫn còn rất phổ biến, đó là tất cả mọi người trong thời Trung Cổ tin rằng Trái Đất phẳng. Điều này không chính xác, vì các giảng viên trong các đại học Trung Cổ thông thường lập luận rằng bằng chứng cho thấy Trái Đất là một quả cầu. Lindberg và Ronald Numbers, một học giả khác về thời kỳ này, khẳng định rằng "hiếm có một học giả Ki-tô giáo nào thời Trung Cổ lại không nhận thức được tính chất cầu của Trái Đất và họ thậm chí biết chu vi xấp xỉ của nó". Một số lầm tưởng khác như "Giáo hội cấm đoán phẫu thuật và giải phẫu tử thi trong thời Trung Cổ", "sự trỗi dậy của Ki-tô giáo giết chết khoa học cổ đại", hay "Giáo hội Ki-tô Trung Cổ dập tắt sự phát triển của triết học tự nhiên", tất cả được Numbers trích dẫn là những ví dụ về những huyền thoại phổ biến vẫn lan truyền như những sự thật lịch sử, trong khi chúng không được các nghiên cứu lịch sử hiện nay ủng hộ. </s>