Nguoi Do Thai cung di cu khap chau Au trong thoi ky nay. Cac cong dong duoc thanh lap o Duc va Anh trong cac the ki 11 va 12, nhung nguoi Do Thai Tay Ban Nha, dinh cu tu lau duoi chinh quyen Hoi giao, nay chiu su thong tri cua nguoi Ki-to va chiu ap luc cai dao. Hau het nguoi Do Thai bi giam cam trong nhung thi tran, boi vi ho khong duoc phep so huu dat dai hay duoc lam nong dan. Ben canh nguoi Do Thai, cung co nhung nguoi khong theo Ki-to giao khac o nhieu noi cua chau Au-nguoi Slav da than o Dong Au va nguoi Hoi giao o Nam Au.Phu nu o thoi Trung Dai chinh thuc thi phu thuoc vao mot nguoi dan ong, co the la cha, chong hoac mot nguoi ho hang nam gioi nao do. Cac goa phu, nhung nguoi thuong co nhieu quyen han tren doi song cua chinh minh hon, van bi gioi han boi luat le. Cong viec cua phu nu thuong chi bao gom cai quan gia dinh va nhung nhiem vu lien quan toi viec trong nha. Phu nu nong dan chiu trach nhiem cham soc gia dinh, nuoi duong tre nho, cung nhu lam vuon va trong nom gia suc gan nha. Ho co the bo sung cho thu nhap gia dinh bang viec quay soi hoac u ruou tai gia. Vao mua thu hoach, ho cung tham gia phu giup dong ang. Phu nu trong gioi thi dan ben canh viec gia dinh cung tham gia va buon ban, nhung loai buon ban nao cho phep phu nu tham gia thi thay doi theo tung quoc gia va tung thoi ki. Phu nu quy toc doi khi co the dam nhiem viec cai quan co ngoi thai ap trong khi nam gioi vang mat, nhung ho thuong bi cam tham gia vao su vu quan doi hoac chinh quyen. Vai tro duy nhat danh cho phu nu trong Giao hoi la so, vi ho khong the tro thanh linh muc.O Trung Y, Bac Y, va o mien Vlaanderen, su troi day cua nhung thanh thi da toi mot muc do ma su tu quan kich thich phat trien kinh te va tao nen mot moi truong cho cac loai hiep hoi thuong mai moi. Cac thanh pho thuong mai tren bo bien Baltic dat toi nhung thoa thuan duoc biet toi nhu Lien minh Hanse, trong khi nhung cong hoa hang hai nhu Venezia, Genova va Pisa mo rong viec buon ban cua ho trong khap Dia Trung Hai. Nhung hoi cho thuong mai lon thanh lap va no ro o mien bac Phap trong thoi ki nay, cho phep cac thuong nhan nguoi Y va Duc toi trao doi voi nhau va voi thuong nhan dia phuong. Trong cuoi the ki 13 cac tuyen duong thuy va bo toi Vien Dong da duoc khai pha, nhat la duoc mo ta trong cuon Marco Polo phieu luu ky cua nha buon Marco Polo (mat nam 1324). Ben canh cac co hoi thuong mai, cac tien bo nong nghiep va ki thuat khien cho san luong thu hoach gia tang, den luot minh no cho phep mang luoi giao thuong mo rong. Thuong mai gia tang dem lai nhung phuong thuc giao dich tien te moi, va tien vang mot lan nua duoc khai thac o chau Au, dau tien o Y va sau do o Phap va cac quoc gia khac. Cac dang hop dong thuong mai moi xuat hien, cho phep chia se rui ro giua gioi thuong gia. Cac phuong phap ke toan duoc cai tien, mot phan qua viec su dung vao so hai lan; cac loai ngan phieu cung xuat hien, cho phep tien duoc chuyen phat de dang hon.
Người Do Thái cũng di cư khắp châu Âu trong thời kỳ này. Các cộng đồng được thành lập ở Đức và Anh trong các thế kỉ 11 và 12, nhưng người Do Thái Tây Ban Nha, định cư từ lâu dưới chính quyền Hồi giáo, nay chịu sự thống trị của người Ki-tô và chịu áp lực cải đạo. Hầu hết người Do Thái bị giam cầm trong những thị trấn, bởi vì họ không được phép sở hữu đất đai hay được làm nông dân. Bên cạnh người Do Thái, cũng có những người không theo Ki-tô giáo khác ở nhiều nơi của châu Âu-người Slav đa thần ở Đông Âu và người Hồi giáo ở Nam Âu.Phụ nữ ở thời Trung Đại chính thức thì phụ thuộc vào một người đàn ông, có thể là cha, chồng hoặc một người họ hàng nam giới nào đó. Các góa phụ, những người thường có nhiều quyền hạn trên đời sống của chính mình hơn, vẫn bị giới hạn bởi luật lệ. Công việc của phụ nữ thường chỉ bao gồm cai quản gia đình và những nhiệm vụ liên quan tới việc trong nhà. Phụ nữ nông dân chịu trách nhiệm chăm sóc gia đình, nuôi dưỡng trẻ nhỏ, cũng như làm vườn và trông nom gia súc gần nhà. Họ có thể bổ sung cho thu nhập gia đình bằng việc quay sợi hoặc ủ rượu tại gia. Vào mùa thu hoạch, họ cũng tham gia phụ giúp đồng áng. Phụ nữ trong giới thị dân bên cạnh việc gia đình cũng tham gia và buôn bán, nhưng loại buôn bán nào cho phép phụ nữ tham gia thì thay đổi theo từng quốc gia và từng thời kì. Phụ nữ quý tộc đôi khi có thể đảm nhiệm việc cai quản cơ ngơi thái ấp trong khi nam giới vắng mặt, nhưng họ thường bị cấm tham gia vào sự vụ quân đội hoặc chính quyền. Vai trò duy nhất dành cho phụ nữ trong Giáo hội là sơ, vì họ không thể trở thành linh mục.Ở Trung Ý, Bắc Ý, và ở miền Vlaanderen, sự trỗi dậy của những thành thị đã tới một mức độ mà sự tự quản kích thích phát triển kinh tế và tạo nên một môi trường cho các loại hiệp hội thương mại mới. Các thành phố thương mại trên bờ biển Baltic đạt tới những thỏa thuận được biết tới như Liên minh Hanse, trong khi những cộng hòa hàng hải như Venezia, Genova và Pisa mở rộng việc buôn bán của họ trong khắp Địa Trung Hải. Những hội chợ thương mại lớn thành lập và nở rộ ở miền bắc Pháp trong thời kì này, cho phép các thương nhân người Ý và Đức tới trao đổi với nhau và với thương nhân địa phương. Trong cuối thế kỉ 13 các tuyến đường thủy và bộ tới Viễn Đông đã được khai phá, nhất là được mô tả trong cuốn Marco Polo phiêu lưu ký của nhà buôn Marco Polo (mất năm 1324). Bên cạnh các cơ hội thương mại, các tiến bộ nông nghiệp và kĩ thuật khiến cho sản lượng thu hoạch gia tăng, đến lượt mình nó cho phép mạng lưới giao thương mở rộng. Thương mại gia tăng đem lại những phương thức giao dịch tiền tệ mới, và tiền vàng một lần nữa được khai thác ở châu Âu, đầu tiên ở Ý và sau đó ở Pháp và các quốc gia khác. Các dạng hợp đồng thương mại mới xuất hiện, cho phép chia sẻ rủi ro giữa giới thương gia. Các phương pháp kế toán được cải tiến, một phần qua việc sử dụng vào sổ hai lần; các loại ngân phiếu cũng xuất hiện, cho phép tiền được chuyển phát dễ dàng hơn.
<s> [INST] Bạn là một trợ lí Tiếng Việt nhiệt tình và trung thực. Hãy luôn trả lời một cách hữu ích nhất có thể, đồng thời giữ an toàn. Câu trả lời của bạn không nên chứa bất kỳ nội dung gây hại, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính, độc hại, nguy hiểm hoặc bất hợp pháp nào. Hãy đảm bảo rằng các câu trả lời của bạn không có thiên kiến xã hội và mang tính tích cực. Nếu một câu hỏi không có ý nghĩa hoặc không hợp lý về mặt thông tin, hãy giải thích tại sao thay vì trả lời một điều gì đó không chính xác. Nếu bạn không biết câu trả lời cho một câu hỏi, hãy trả lời là bạn không biết và vui lòng không chia sẻ thông tin sai lệch. Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Nguoi Do Thai cung di cu khap chau Au trong thoi ky nay. Cac cong dong duoc thanh lap o Duc va Anh trong cac the ki 11 va 12, nhung nguoi Do Thai Tay Ban Nha, dinh cu tu lau duoi chinh quyen Hoi giao, nay chiu su thong tri cua nguoi Ki-to va chiu ap luc cai dao. Hau het nguoi Do Thai bi giam cam trong nhung thi tran, boi vi ho khong duoc phep so huu dat dai hay duoc lam nong dan. Ben canh nguoi Do Thai, cung co nhung nguoi khong theo Ki-to giao khac o nhieu noi cua chau Au-nguoi Slav da than o Dong Au va nguoi Hoi giao o Nam Au.Phu nu o thoi Trung Dai chinh thuc thi phu thuoc vao mot nguoi dan ong, co the la cha, chong hoac mot nguoi ho hang nam gioi nao do. Cac goa phu, nhung nguoi thuong co nhieu quyen han tren doi song cua chinh minh hon, van bi gioi han boi luat le. Cong viec cua phu nu thuong chi bao gom cai quan gia dinh va nhung nhiem vu lien quan toi viec trong nha. Phu nu nong dan chiu trach nhiem cham soc gia dinh, nuoi duong tre nho, cung nhu lam vuon va trong nom gia suc gan nha. Ho co the bo sung cho thu nhap gia dinh bang viec quay soi hoac u ruou tai gia. Vao mua thu hoach, ho cung tham gia phu giup dong ang. Phu nu trong gioi thi dan ben canh viec gia dinh cung tham gia va buon ban, nhung loai buon ban nao cho phep phu nu tham gia thi thay doi theo tung quoc gia va tung thoi ki. Phu nu quy toc doi khi co the dam nhiem viec cai quan co ngoi thai ap trong khi nam gioi vang mat, nhung ho thuong bi cam tham gia vao su vu quan doi hoac chinh quyen. Vai tro duy nhat danh cho phu nu trong Giao hoi la so, vi ho khong the tro thanh linh muc.O Trung Y, Bac Y, va o mien Vlaanderen, su troi day cua nhung thanh thi da toi mot muc do ma su tu quan kich thich phat trien kinh te va tao nen mot moi truong cho cac loai hiep hoi thuong mai moi. Cac thanh pho thuong mai tren bo bien Baltic dat toi nhung thoa thuan duoc biet toi nhu Lien minh Hanse, trong khi nhung cong hoa hang hai nhu Venezia, Genova va Pisa mo rong viec buon ban cua ho trong khap Dia Trung Hai. Nhung hoi cho thuong mai lon thanh lap va no ro o mien bac Phap trong thoi ki nay, cho phep cac thuong nhan nguoi Y va Duc toi trao doi voi nhau va voi thuong nhan dia phuong. Trong cuoi the ki 13 cac tuyen duong thuy va bo toi Vien Dong da duoc khai pha, nhat la duoc mo ta trong cuon Marco Polo phieu luu ky cua nha buon Marco Polo (mat nam 1324). Ben canh cac co hoi thuong mai, cac tien bo nong nghiep va ki thuat khien cho san luong thu hoach gia tang, den luot minh no cho phep mang luoi giao thuong mo rong. Thuong mai gia tang dem lai nhung phuong thuc giao dich tien te moi, va tien vang mot lan nua duoc khai thac o chau Au, dau tien o Y va sau do o Phap va cac quoc gia khac. Cac dang hop dong thuong mai moi xuat hien, cho phep chia se rui ro giua gioi thuong gia. Cac phuong phap ke toan duoc cai tien, mot phan qua viec su dung vao so hai lan; cac loai ngan phieu cung xuat hien, cho phep tien duoc chuyen phat de dang hon. [/INST] Người Do Thái cũng di cư khắp châu Âu trong thời kỳ này. Các cộng đồng được thành lập ở Đức và Anh trong các thế kỉ 11 và 12, nhưng người Do Thái Tây Ban Nha, định cư từ lâu dưới chính quyền Hồi giáo, nay chịu sự thống trị của người Ki-tô và chịu áp lực cải đạo. Hầu hết người Do Thái bị giam cầm trong những thị trấn, bởi vì họ không được phép sở hữu đất đai hay được làm nông dân. Bên cạnh người Do Thái, cũng có những người không theo Ki-tô giáo khác ở nhiều nơi của châu Âu-người Slav đa thần ở Đông Âu và người Hồi giáo ở Nam Âu.Phụ nữ ở thời Trung Đại chính thức thì phụ thuộc vào một người đàn ông, có thể là cha, chồng hoặc một người họ hàng nam giới nào đó. Các góa phụ, những người thường có nhiều quyền hạn trên đời sống của chính mình hơn, vẫn bị giới hạn bởi luật lệ. Công việc của phụ nữ thường chỉ bao gồm cai quản gia đình và những nhiệm vụ liên quan tới việc trong nhà. Phụ nữ nông dân chịu trách nhiệm chăm sóc gia đình, nuôi dưỡng trẻ nhỏ, cũng như làm vườn và trông nom gia súc gần nhà. Họ có thể bổ sung cho thu nhập gia đình bằng việc quay sợi hoặc ủ rượu tại gia. Vào mùa thu hoạch, họ cũng tham gia phụ giúp đồng áng. Phụ nữ trong giới thị dân bên cạnh việc gia đình cũng tham gia và buôn bán, nhưng loại buôn bán nào cho phép phụ nữ tham gia thì thay đổi theo từng quốc gia và từng thời kì. Phụ nữ quý tộc đôi khi có thể đảm nhiệm việc cai quản cơ ngơi thái ấp trong khi nam giới vắng mặt, nhưng họ thường bị cấm tham gia vào sự vụ quân đội hoặc chính quyền. Vai trò duy nhất dành cho phụ nữ trong Giáo hội là sơ, vì họ không thể trở thành linh mục.Ở Trung Ý, Bắc Ý, và ở miền Vlaanderen, sự trỗi dậy của những thành thị đã tới một mức độ mà sự tự quản kích thích phát triển kinh tế và tạo nên một môi trường cho các loại hiệp hội thương mại mới. Các thành phố thương mại trên bờ biển Baltic đạt tới những thỏa thuận được biết tới như Liên minh Hanse, trong khi những cộng hòa hàng hải như Venezia, Genova và Pisa mở rộng việc buôn bán của họ trong khắp Địa Trung Hải. Những hội chợ thương mại lớn thành lập và nở rộ ở miền bắc Pháp trong thời kì này, cho phép các thương nhân người Ý và Đức tới trao đổi với nhau và với thương nhân địa phương. Trong cuối thế kỉ 13 các tuyến đường thủy và bộ tới Viễn Đông đã được khai phá, nhất là được mô tả trong cuốn Marco Polo phiêu lưu ký của nhà buôn Marco Polo (mất năm 1324). Bên cạnh các cơ hội thương mại, các tiến bộ nông nghiệp và kĩ thuật khiến cho sản lượng thu hoạch gia tăng, đến lượt mình nó cho phép mạng lưới giao thương mở rộng. Thương mại gia tăng đem lại những phương thức giao dịch tiền tệ mới, và tiền vàng một lần nữa được khai thác ở châu Âu, đầu tiên ở Ý và sau đó ở Pháp và các quốc gia khác. Các dạng hợp đồng thương mại mới xuất hiện, cho phép chia sẻ rủi ro giữa giới thương gia. Các phương pháp kế toán được cải tiến, một phần qua việc sử dụng vào sổ hai lần; các loại ngân phiếu cũng xuất hiện, cho phép tiền được chuyển phát dễ dàng hơn. </s>
<s> [INST] Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Nguoi Do Thai cung di cu khap chau Au trong thoi ky nay. Cac cong dong duoc thanh lap o Duc va Anh trong cac the ki 11 va 12, nhung nguoi Do Thai Tay Ban Nha, dinh cu tu lau duoi chinh quyen Hoi giao, nay chiu su thong tri cua nguoi Ki-to va chiu ap luc cai dao. Hau het nguoi Do Thai bi giam cam trong nhung thi tran, boi vi ho khong duoc phep so huu dat dai hay duoc lam nong dan. Ben canh nguoi Do Thai, cung co nhung nguoi khong theo Ki-to giao khac o nhieu noi cua chau Au-nguoi Slav da than o Dong Au va nguoi Hoi giao o Nam Au.Phu nu o thoi Trung Dai chinh thuc thi phu thuoc vao mot nguoi dan ong, co the la cha, chong hoac mot nguoi ho hang nam gioi nao do. Cac goa phu, nhung nguoi thuong co nhieu quyen han tren doi song cua chinh minh hon, van bi gioi han boi luat le. Cong viec cua phu nu thuong chi bao gom cai quan gia dinh va nhung nhiem vu lien quan toi viec trong nha. Phu nu nong dan chiu trach nhiem cham soc gia dinh, nuoi duong tre nho, cung nhu lam vuon va trong nom gia suc gan nha. Ho co the bo sung cho thu nhap gia dinh bang viec quay soi hoac u ruou tai gia. Vao mua thu hoach, ho cung tham gia phu giup dong ang. Phu nu trong gioi thi dan ben canh viec gia dinh cung tham gia va buon ban, nhung loai buon ban nao cho phep phu nu tham gia thi thay doi theo tung quoc gia va tung thoi ki. Phu nu quy toc doi khi co the dam nhiem viec cai quan co ngoi thai ap trong khi nam gioi vang mat, nhung ho thuong bi cam tham gia vao su vu quan doi hoac chinh quyen. Vai tro duy nhat danh cho phu nu trong Giao hoi la so, vi ho khong the tro thanh linh muc.O Trung Y, Bac Y, va o mien Vlaanderen, su troi day cua nhung thanh thi da toi mot muc do ma su tu quan kich thich phat trien kinh te va tao nen mot moi truong cho cac loai hiep hoi thuong mai moi. Cac thanh pho thuong mai tren bo bien Baltic dat toi nhung thoa thuan duoc biet toi nhu Lien minh Hanse, trong khi nhung cong hoa hang hai nhu Venezia, Genova va Pisa mo rong viec buon ban cua ho trong khap Dia Trung Hai. Nhung hoi cho thuong mai lon thanh lap va no ro o mien bac Phap trong thoi ki nay, cho phep cac thuong nhan nguoi Y va Duc toi trao doi voi nhau va voi thuong nhan dia phuong. Trong cuoi the ki 13 cac tuyen duong thuy va bo toi Vien Dong da duoc khai pha, nhat la duoc mo ta trong cuon Marco Polo phieu luu ky cua nha buon Marco Polo (mat nam 1324). Ben canh cac co hoi thuong mai, cac tien bo nong nghiep va ki thuat khien cho san luong thu hoach gia tang, den luot minh no cho phep mang luoi giao thuong mo rong. Thuong mai gia tang dem lai nhung phuong thuc giao dich tien te moi, va tien vang mot lan nua duoc khai thac o chau Au, dau tien o Y va sau do o Phap va cac quoc gia khac. Cac dang hop dong thuong mai moi xuat hien, cho phep chia se rui ro giua gioi thuong gia. Cac phuong phap ke toan duoc cai tien, mot phan qua viec su dung vao so hai lan; cac loai ngan phieu cung xuat hien, cho phep tien duoc chuyen phat de dang hon. [/INST] Người Do Thái cũng di cư khắp châu Âu trong thời kỳ này. Các cộng đồng được thành lập ở Đức và Anh trong các thế kỉ 11 và 12, nhưng người Do Thái Tây Ban Nha, định cư từ lâu dưới chính quyền Hồi giáo, nay chịu sự thống trị của người Ki-tô và chịu áp lực cải đạo. Hầu hết người Do Thái bị giam cầm trong những thị trấn, bởi vì họ không được phép sở hữu đất đai hay được làm nông dân. Bên cạnh người Do Thái, cũng có những người không theo Ki-tô giáo khác ở nhiều nơi của châu Âu-người Slav đa thần ở Đông Âu và người Hồi giáo ở Nam Âu.Phụ nữ ở thời Trung Đại chính thức thì phụ thuộc vào một người đàn ông, có thể là cha, chồng hoặc một người họ hàng nam giới nào đó. Các góa phụ, những người thường có nhiều quyền hạn trên đời sống của chính mình hơn, vẫn bị giới hạn bởi luật lệ. Công việc của phụ nữ thường chỉ bao gồm cai quản gia đình và những nhiệm vụ liên quan tới việc trong nhà. Phụ nữ nông dân chịu trách nhiệm chăm sóc gia đình, nuôi dưỡng trẻ nhỏ, cũng như làm vườn và trông nom gia súc gần nhà. Họ có thể bổ sung cho thu nhập gia đình bằng việc quay sợi hoặc ủ rượu tại gia. Vào mùa thu hoạch, họ cũng tham gia phụ giúp đồng áng. Phụ nữ trong giới thị dân bên cạnh việc gia đình cũng tham gia và buôn bán, nhưng loại buôn bán nào cho phép phụ nữ tham gia thì thay đổi theo từng quốc gia và từng thời kì. Phụ nữ quý tộc đôi khi có thể đảm nhiệm việc cai quản cơ ngơi thái ấp trong khi nam giới vắng mặt, nhưng họ thường bị cấm tham gia vào sự vụ quân đội hoặc chính quyền. Vai trò duy nhất dành cho phụ nữ trong Giáo hội là sơ, vì họ không thể trở thành linh mục.Ở Trung Ý, Bắc Ý, và ở miền Vlaanderen, sự trỗi dậy của những thành thị đã tới một mức độ mà sự tự quản kích thích phát triển kinh tế và tạo nên một môi trường cho các loại hiệp hội thương mại mới. Các thành phố thương mại trên bờ biển Baltic đạt tới những thỏa thuận được biết tới như Liên minh Hanse, trong khi những cộng hòa hàng hải như Venezia, Genova và Pisa mở rộng việc buôn bán của họ trong khắp Địa Trung Hải. Những hội chợ thương mại lớn thành lập và nở rộ ở miền bắc Pháp trong thời kì này, cho phép các thương nhân người Ý và Đức tới trao đổi với nhau và với thương nhân địa phương. Trong cuối thế kỉ 13 các tuyến đường thủy và bộ tới Viễn Đông đã được khai phá, nhất là được mô tả trong cuốn Marco Polo phiêu lưu ký của nhà buôn Marco Polo (mất năm 1324). Bên cạnh các cơ hội thương mại, các tiến bộ nông nghiệp và kĩ thuật khiến cho sản lượng thu hoạch gia tăng, đến lượt mình nó cho phép mạng lưới giao thương mở rộng. Thương mại gia tăng đem lại những phương thức giao dịch tiền tệ mới, và tiền vàng một lần nữa được khai thác ở châu Âu, đầu tiên ở Ý và sau đó ở Pháp và các quốc gia khác. Các dạng hợp đồng thương mại mới xuất hiện, cho phép chia sẻ rủi ro giữa giới thương gia. Các phương pháp kế toán được cải tiến, một phần qua việc sử dụng vào sổ hai lần; các loại ngân phiếu cũng xuất hiện, cho phép tiền được chuyển phát dễ dàng hơn. </s>