Noi chien lam te liet su phat trien cua co so ha tang giao thong; nam 1987, Tchad chi co 30 kilomet (19 mi) duong trai nhua. Cac du an cai tao duong bo giup cai thien mang luoi len 550 kilomet (340 mi) vao nam 2004. Tuy vay, mang luoi duong bo van han che, duong bo thuong khong the di duoc trong vai thang moi nam. Tchad phai phu thuoc nhieu vao he thong duong sat cua Cameroon de van chuyen hang hoa xuat nhap khau cua Tchad den va di tu hai cang Douala. Thang 3 nam 2011, Tchad va Cong ty Cong trinh dan dung Trung Quoc (CCECC) ky mot thoa thuan tri gia 7,5 ty USD nham xay dung tren 1.300 km duong sat kho chuan tai Tchad, ket noi den bien gioi Sudan va Cameroon.Linh vuc nang luong cua Tchad phai trai qua nhieu nam quan ly yeu kem tu Hiep hoi nuoc va dien luc (STEE) ban quoc doanh, doanh nghiep nay cung cap dien cho 15% cong dan thu do va chi 1,5% dan so quoc gia. Hau het nguoi Tchad lay nang luong bang cach dot cac nhien lieu sinh hoc nhu go va phan dong vat.ExxonMobil dan dau mot tai doan gom ca Chevron va Petronas de dau tu 3,7 ty USD nham phat trien tru luong dau mo du tinh la 1 ty thung tai nam bo Tchad. San xuat dau mo bat dau vao nam 2003 voi viec hoan thanh mot duong ong dan noi cac mo dau o nam bo Tchad voi dau cuoi tren bo bien Dai Tay Duong cua Cameroon. La mot dieu kien vien tro, Ngan hang The gioi yeu cau rang 80% loi nhuan dau mo duoc danh cho cac du an phat trien. Thang 1 nam 2006, Ngan hang The gioi dinh chi chuong trinh cho vay khi chinh phu Tchad thong qua cac dua luat giam bot so luong nay. Ngay 14 thang 7 nam 2006, Ngan hang The gioi va Tchad ky mot bi vong luc ma theo do Chinh phu Tchad cam ket gianh 70% chi tieu cho uu tien cac chuong trinh giam ngheo.Thang 9 nam 2010, ty le tham nhap cua dien thoai di dong tai Tchad duoc uoc tinh la 24,3% dan so.Khan gia truyen hinh tai Tchad gioi han tai NDjamena, va dai truyen hinh duy nhat la TeleTchad thuoc so huu nha nuoc. Phat thanh co tam tiep can lon hon nhieu, voi 13 dai phat thanh tu nhan. Bao chi han che ve so luong va phan phoi, so luong phat hanh thap do chi phi van chuyen, ty le biet chu thap va ngheo kho. Mac du hien phap bao ve quyen tu do ngon luan, song chinh phu thuong xuyen han che quyen nay, va den cuoi nam 2006 bat dau ban hanh mot he thong kiem duyet truoc doi voi truyen thong.Cac nha giao duc phai doi mat voi cac thach thuc nghiem trong do dan so phan tan va o muc do nhat dinh la su mien cuong cua cac cha me trong viec cho con cua ho den truong. Mac du theo hoc la bat buoc, song chi 68% so tre trai la hoc tieu hoc va hon mot nua dan so mu chu. Giao duc bac dai hoc duoc cung cap tai Dai hoc NDjamena. Voi 33%, Tchad la mot trong cac quoc gia co ty le biet chu thap nhat tai chau Phi Ha Sahara.
Nội chiến làm tê liệt sự phát triển của cơ sở hạ tầng giao thông; năm 1987, Tchad chỉ có 30 kilômét (19 mi) đường trải nhựa. Các dự án cải tạo đường bộ giúp cải thiện mạng lưới lên 550 kilômét (340 mi) vào năm 2004. Tuy vậy, mạng lưới đường bộ vẫn hạn chế, đường bộ thường không thể đi được trong vài tháng mỗi năm. Tchad phải phụ thuộc nhiều vào hệ thống đường sắt của Cameroon để vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu của Tchad đến và đi từ hải cảng Douala. Tháng 3 năm 2011, Tchad và Công ty Công trình dân dụng Trung Quốc (CCECC) ký một thỏa thuận trị giá 7,5 tỷ USD nhằm xây dựng trên 1.300 km đường sắt khổ chuẩn tại Tchad, kết nối đến biên giới Sudan và Cameroon.Lĩnh vực năng lượng của Tchad phải trải qua nhiều năm quản lý yếu kém từ Hiệp hội nước và điện lực (STEE) bán quốc doanh, doanh nghiệp này cung cấp điện cho 15% công dân thủ đô và chỉ 1,5% dân số quốc gia. Hầu hết người Tchad lấy năng lượng bằng cách đốt các nhiên liệu sinh học như gỗ và phân động vật.ExxonMobil dẫn đầu một tài đoàn gồm cả Chevron và Petronas để đầu tư 3,7 tỷ USD nhằm phát triển trữ lượng dầu mỏ dự tính là 1 tỷ thùng tại nam bộ Tchad. Sản xuất dầu mỏ bắt đầu vào năm 2003 với việc hoàn thành một đường ống dẫn nối các mỏ dầu ở nam bộ Tchad với đầu cuối trên bờ biển Đại Tây Dương của Cameroon. Là một điều kiện viện trợ, Ngân hàng Thế giới yêu cầu rằng 80% lợi nhuận dầu mỏ được dành cho các dự án phát triển. Tháng 1 năm 2006, Ngân hàng Thế giới đình chỉ chương trình cho vay khi chính phủ Tchad thông qua các dựa luật giảm bớt số lượng này. Ngày 14 tháng 7 năm 2006, Ngân hàng Thế giới và Tchad ký một bị vong lục mà theo đó Chính phủ Tchad cam kết giành 70% chi tiêu cho ưu tiên các chương trình giảm nghèo.Tháng 9 năm 2010, tỷ lệ thâm nhập của điện thoại di động tại Tchad được ước tính là 24,3% dân số.Khán giả truyền hình tại Tchad giới hạn tại NDjamena, và đài truyền hình duy nhất là TeleTchad thuộc sở hữu nhà nước. Phát thanh có tầm tiếp cận lớn hơn nhiều, với 13 đài phát thanh tư nhân. Báo chí hạn chế về số lượng và phân phối, số lượng phát hành thấp do chi phí vận chuyển, tỷ lệ biết chữ thấp và nghèo khổ. Mặc dù hiến pháp bảo vệ quyền tự do ngôn luận, song chính phủ thường xuyên hạn chế quyền này, và đến cuối năm 2006 bắt đầu ban hành một hệ thống kiểm duyệt trước đối với truyền thông.Các nhà giáo dục phải đối mặt với các thách thức nghiêm trọng do dân số phân tán và ở mức độ nhất định là sự miễn cưỡng của các cha mẹ trong việc cho con của họ đến trường. Mặc dù theo học là bắt buộc, song chỉ 68% số trẻ trai là học tiểu học và hơn một nửa dân số mù chữ. Giáo dục bậc đại học được cung cấp tại Đại học NDjamena. Với 33%, Tchad là một trong các quốc gia có tỷ lệ biết chữ thấp nhất tại châu Phi Hạ Sahara.
<s> [INST] Bạn là một trợ lí Tiếng Việt nhiệt tình và trung thực. Hãy luôn trả lời một cách hữu ích nhất có thể, đồng thời giữ an toàn. Câu trả lời của bạn không nên chứa bất kỳ nội dung gây hại, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính, độc hại, nguy hiểm hoặc bất hợp pháp nào. Hãy đảm bảo rằng các câu trả lời của bạn không có thiên kiến xã hội và mang tính tích cực. Nếu một câu hỏi không có ý nghĩa hoặc không hợp lý về mặt thông tin, hãy giải thích tại sao thay vì trả lời một điều gì đó không chính xác. Nếu bạn không biết câu trả lời cho một câu hỏi, hãy trả lời là bạn không biết và vui lòng không chia sẻ thông tin sai lệch. Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Noi chien lam te liet su phat trien cua co so ha tang giao thong; nam 1987, Tchad chi co 30 kilomet (19 mi) duong trai nhua. Cac du an cai tao duong bo giup cai thien mang luoi len 550 kilomet (340 mi) vao nam 2004. Tuy vay, mang luoi duong bo van han che, duong bo thuong khong the di duoc trong vai thang moi nam. Tchad phai phu thuoc nhieu vao he thong duong sat cua Cameroon de van chuyen hang hoa xuat nhap khau cua Tchad den va di tu hai cang Douala. Thang 3 nam 2011, Tchad va Cong ty Cong trinh dan dung Trung Quoc (CCECC) ky mot thoa thuan tri gia 7,5 ty USD nham xay dung tren 1.300 km duong sat kho chuan tai Tchad, ket noi den bien gioi Sudan va Cameroon.Linh vuc nang luong cua Tchad phai trai qua nhieu nam quan ly yeu kem tu Hiep hoi nuoc va dien luc (STEE) ban quoc doanh, doanh nghiep nay cung cap dien cho 15% cong dan thu do va chi 1,5% dan so quoc gia. Hau het nguoi Tchad lay nang luong bang cach dot cac nhien lieu sinh hoc nhu go va phan dong vat.ExxonMobil dan dau mot tai doan gom ca Chevron va Petronas de dau tu 3,7 ty USD nham phat trien tru luong dau mo du tinh la 1 ty thung tai nam bo Tchad. San xuat dau mo bat dau vao nam 2003 voi viec hoan thanh mot duong ong dan noi cac mo dau o nam bo Tchad voi dau cuoi tren bo bien Dai Tay Duong cua Cameroon. La mot dieu kien vien tro, Ngan hang The gioi yeu cau rang 80% loi nhuan dau mo duoc danh cho cac du an phat trien. Thang 1 nam 2006, Ngan hang The gioi dinh chi chuong trinh cho vay khi chinh phu Tchad thong qua cac dua luat giam bot so luong nay. Ngay 14 thang 7 nam 2006, Ngan hang The gioi va Tchad ky mot bi vong luc ma theo do Chinh phu Tchad cam ket gianh 70% chi tieu cho uu tien cac chuong trinh giam ngheo.Thang 9 nam 2010, ty le tham nhap cua dien thoai di dong tai Tchad duoc uoc tinh la 24,3% dan so.Khan gia truyen hinh tai Tchad gioi han tai NDjamena, va dai truyen hinh duy nhat la TeleTchad thuoc so huu nha nuoc. Phat thanh co tam tiep can lon hon nhieu, voi 13 dai phat thanh tu nhan. Bao chi han che ve so luong va phan phoi, so luong phat hanh thap do chi phi van chuyen, ty le biet chu thap va ngheo kho. Mac du hien phap bao ve quyen tu do ngon luan, song chinh phu thuong xuyen han che quyen nay, va den cuoi nam 2006 bat dau ban hanh mot he thong kiem duyet truoc doi voi truyen thong.Cac nha giao duc phai doi mat voi cac thach thuc nghiem trong do dan so phan tan va o muc do nhat dinh la su mien cuong cua cac cha me trong viec cho con cua ho den truong. Mac du theo hoc la bat buoc, song chi 68% so tre trai la hoc tieu hoc va hon mot nua dan so mu chu. Giao duc bac dai hoc duoc cung cap tai Dai hoc NDjamena. Voi 33%, Tchad la mot trong cac quoc gia co ty le biet chu thap nhat tai chau Phi Ha Sahara. [/INST] Nội chiến làm tê liệt sự phát triển của cơ sở hạ tầng giao thông; năm 1987, Tchad chỉ có 30 kilômét (19 mi) đường trải nhựa. Các dự án cải tạo đường bộ giúp cải thiện mạng lưới lên 550 kilômét (340 mi) vào năm 2004. Tuy vậy, mạng lưới đường bộ vẫn hạn chế, đường bộ thường không thể đi được trong vài tháng mỗi năm. Tchad phải phụ thuộc nhiều vào hệ thống đường sắt của Cameroon để vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu của Tchad đến và đi từ hải cảng Douala. Tháng 3 năm 2011, Tchad và Công ty Công trình dân dụng Trung Quốc (CCECC) ký một thỏa thuận trị giá 7,5 tỷ USD nhằm xây dựng trên 1.300 km đường sắt khổ chuẩn tại Tchad, kết nối đến biên giới Sudan và Cameroon.Lĩnh vực năng lượng của Tchad phải trải qua nhiều năm quản lý yếu kém từ Hiệp hội nước và điện lực (STEE) bán quốc doanh, doanh nghiệp này cung cấp điện cho 15% công dân thủ đô và chỉ 1,5% dân số quốc gia. Hầu hết người Tchad lấy năng lượng bằng cách đốt các nhiên liệu sinh học như gỗ và phân động vật.ExxonMobil dẫn đầu một tài đoàn gồm cả Chevron và Petronas để đầu tư 3,7 tỷ USD nhằm phát triển trữ lượng dầu mỏ dự tính là 1 tỷ thùng tại nam bộ Tchad. Sản xuất dầu mỏ bắt đầu vào năm 2003 với việc hoàn thành một đường ống dẫn nối các mỏ dầu ở nam bộ Tchad với đầu cuối trên bờ biển Đại Tây Dương của Cameroon. Là một điều kiện viện trợ, Ngân hàng Thế giới yêu cầu rằng 80% lợi nhuận dầu mỏ được dành cho các dự án phát triển. Tháng 1 năm 2006, Ngân hàng Thế giới đình chỉ chương trình cho vay khi chính phủ Tchad thông qua các dựa luật giảm bớt số lượng này. Ngày 14 tháng 7 năm 2006, Ngân hàng Thế giới và Tchad ký một bị vong lục mà theo đó Chính phủ Tchad cam kết giành 70% chi tiêu cho ưu tiên các chương trình giảm nghèo.Tháng 9 năm 2010, tỷ lệ thâm nhập của điện thoại di động tại Tchad được ước tính là 24,3% dân số.Khán giả truyền hình tại Tchad giới hạn tại NDjamena, và đài truyền hình duy nhất là TeleTchad thuộc sở hữu nhà nước. Phát thanh có tầm tiếp cận lớn hơn nhiều, với 13 đài phát thanh tư nhân. Báo chí hạn chế về số lượng và phân phối, số lượng phát hành thấp do chi phí vận chuyển, tỷ lệ biết chữ thấp và nghèo khổ. Mặc dù hiến pháp bảo vệ quyền tự do ngôn luận, song chính phủ thường xuyên hạn chế quyền này, và đến cuối năm 2006 bắt đầu ban hành một hệ thống kiểm duyệt trước đối với truyền thông.Các nhà giáo dục phải đối mặt với các thách thức nghiêm trọng do dân số phân tán và ở mức độ nhất định là sự miễn cưỡng của các cha mẹ trong việc cho con của họ đến trường. Mặc dù theo học là bắt buộc, song chỉ 68% số trẻ trai là học tiểu học và hơn một nửa dân số mù chữ. Giáo dục bậc đại học được cung cấp tại Đại học NDjamena. Với 33%, Tchad là một trong các quốc gia có tỷ lệ biết chữ thấp nhất tại châu Phi Hạ Sahara. </s>
<s> [INST] Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Noi chien lam te liet su phat trien cua co so ha tang giao thong; nam 1987, Tchad chi co 30 kilomet (19 mi) duong trai nhua. Cac du an cai tao duong bo giup cai thien mang luoi len 550 kilomet (340 mi) vao nam 2004. Tuy vay, mang luoi duong bo van han che, duong bo thuong khong the di duoc trong vai thang moi nam. Tchad phai phu thuoc nhieu vao he thong duong sat cua Cameroon de van chuyen hang hoa xuat nhap khau cua Tchad den va di tu hai cang Douala. Thang 3 nam 2011, Tchad va Cong ty Cong trinh dan dung Trung Quoc (CCECC) ky mot thoa thuan tri gia 7,5 ty USD nham xay dung tren 1.300 km duong sat kho chuan tai Tchad, ket noi den bien gioi Sudan va Cameroon.Linh vuc nang luong cua Tchad phai trai qua nhieu nam quan ly yeu kem tu Hiep hoi nuoc va dien luc (STEE) ban quoc doanh, doanh nghiep nay cung cap dien cho 15% cong dan thu do va chi 1,5% dan so quoc gia. Hau het nguoi Tchad lay nang luong bang cach dot cac nhien lieu sinh hoc nhu go va phan dong vat.ExxonMobil dan dau mot tai doan gom ca Chevron va Petronas de dau tu 3,7 ty USD nham phat trien tru luong dau mo du tinh la 1 ty thung tai nam bo Tchad. San xuat dau mo bat dau vao nam 2003 voi viec hoan thanh mot duong ong dan noi cac mo dau o nam bo Tchad voi dau cuoi tren bo bien Dai Tay Duong cua Cameroon. La mot dieu kien vien tro, Ngan hang The gioi yeu cau rang 80% loi nhuan dau mo duoc danh cho cac du an phat trien. Thang 1 nam 2006, Ngan hang The gioi dinh chi chuong trinh cho vay khi chinh phu Tchad thong qua cac dua luat giam bot so luong nay. Ngay 14 thang 7 nam 2006, Ngan hang The gioi va Tchad ky mot bi vong luc ma theo do Chinh phu Tchad cam ket gianh 70% chi tieu cho uu tien cac chuong trinh giam ngheo.Thang 9 nam 2010, ty le tham nhap cua dien thoai di dong tai Tchad duoc uoc tinh la 24,3% dan so.Khan gia truyen hinh tai Tchad gioi han tai NDjamena, va dai truyen hinh duy nhat la TeleTchad thuoc so huu nha nuoc. Phat thanh co tam tiep can lon hon nhieu, voi 13 dai phat thanh tu nhan. Bao chi han che ve so luong va phan phoi, so luong phat hanh thap do chi phi van chuyen, ty le biet chu thap va ngheo kho. Mac du hien phap bao ve quyen tu do ngon luan, song chinh phu thuong xuyen han che quyen nay, va den cuoi nam 2006 bat dau ban hanh mot he thong kiem duyet truoc doi voi truyen thong.Cac nha giao duc phai doi mat voi cac thach thuc nghiem trong do dan so phan tan va o muc do nhat dinh la su mien cuong cua cac cha me trong viec cho con cua ho den truong. Mac du theo hoc la bat buoc, song chi 68% so tre trai la hoc tieu hoc va hon mot nua dan so mu chu. Giao duc bac dai hoc duoc cung cap tai Dai hoc NDjamena. Voi 33%, Tchad la mot trong cac quoc gia co ty le biet chu thap nhat tai chau Phi Ha Sahara. [/INST] Nội chiến làm tê liệt sự phát triển của cơ sở hạ tầng giao thông; năm 1987, Tchad chỉ có 30 kilômét (19 mi) đường trải nhựa. Các dự án cải tạo đường bộ giúp cải thiện mạng lưới lên 550 kilômét (340 mi) vào năm 2004. Tuy vậy, mạng lưới đường bộ vẫn hạn chế, đường bộ thường không thể đi được trong vài tháng mỗi năm. Tchad phải phụ thuộc nhiều vào hệ thống đường sắt của Cameroon để vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu của Tchad đến và đi từ hải cảng Douala. Tháng 3 năm 2011, Tchad và Công ty Công trình dân dụng Trung Quốc (CCECC) ký một thỏa thuận trị giá 7,5 tỷ USD nhằm xây dựng trên 1.300 km đường sắt khổ chuẩn tại Tchad, kết nối đến biên giới Sudan và Cameroon.Lĩnh vực năng lượng của Tchad phải trải qua nhiều năm quản lý yếu kém từ Hiệp hội nước và điện lực (STEE) bán quốc doanh, doanh nghiệp này cung cấp điện cho 15% công dân thủ đô và chỉ 1,5% dân số quốc gia. Hầu hết người Tchad lấy năng lượng bằng cách đốt các nhiên liệu sinh học như gỗ và phân động vật.ExxonMobil dẫn đầu một tài đoàn gồm cả Chevron và Petronas để đầu tư 3,7 tỷ USD nhằm phát triển trữ lượng dầu mỏ dự tính là 1 tỷ thùng tại nam bộ Tchad. Sản xuất dầu mỏ bắt đầu vào năm 2003 với việc hoàn thành một đường ống dẫn nối các mỏ dầu ở nam bộ Tchad với đầu cuối trên bờ biển Đại Tây Dương của Cameroon. Là một điều kiện viện trợ, Ngân hàng Thế giới yêu cầu rằng 80% lợi nhuận dầu mỏ được dành cho các dự án phát triển. Tháng 1 năm 2006, Ngân hàng Thế giới đình chỉ chương trình cho vay khi chính phủ Tchad thông qua các dựa luật giảm bớt số lượng này. Ngày 14 tháng 7 năm 2006, Ngân hàng Thế giới và Tchad ký một bị vong lục mà theo đó Chính phủ Tchad cam kết giành 70% chi tiêu cho ưu tiên các chương trình giảm nghèo.Tháng 9 năm 2010, tỷ lệ thâm nhập của điện thoại di động tại Tchad được ước tính là 24,3% dân số.Khán giả truyền hình tại Tchad giới hạn tại NDjamena, và đài truyền hình duy nhất là TeleTchad thuộc sở hữu nhà nước. Phát thanh có tầm tiếp cận lớn hơn nhiều, với 13 đài phát thanh tư nhân. Báo chí hạn chế về số lượng và phân phối, số lượng phát hành thấp do chi phí vận chuyển, tỷ lệ biết chữ thấp và nghèo khổ. Mặc dù hiến pháp bảo vệ quyền tự do ngôn luận, song chính phủ thường xuyên hạn chế quyền này, và đến cuối năm 2006 bắt đầu ban hành một hệ thống kiểm duyệt trước đối với truyền thông.Các nhà giáo dục phải đối mặt với các thách thức nghiêm trọng do dân số phân tán và ở mức độ nhất định là sự miễn cưỡng của các cha mẹ trong việc cho con của họ đến trường. Mặc dù theo học là bắt buộc, song chỉ 68% số trẻ trai là học tiểu học và hơn một nửa dân số mù chữ. Giáo dục bậc đại học được cung cấp tại Đại học NDjamena. Với 33%, Tchad là một trong các quốc gia có tỷ lệ biết chữ thấp nhất tại châu Phi Hạ Sahara. </s>