Thoi ky tien Hoi giao, ben canh mot so it cac khu dinh cu mau dich do thi (nhu Mecca va Medina), hau het A Rap Xe Ut ngay nay co cu dan thuoc cac xa hoi bo lac du muc trong hoang mac khac nghiet. Nha tien tri Hoi giao Muhammad sinh tai Mecca vao khoang nam 571. Den dau the ky VII, Muhammad thong nhat cac bo lac khac nhau tren ban dao va lap nen mot chinh the ton giao Hoi giao duy nhat.Sau khi Muhammad tu tran vao nam 632, cac mon do cua ong nhanh chong banh truong lanh tho Hoi giao ra ngoai ban dao A Rap, chinh phuc duoc lanh tho rong lon (tu ban dao Iberia o phia tay den Pakistan ngay nay o phia dong) trong khoang vai thap nien. Ket qua la ban dao A Rap nhanh chong tro thanh mot khu vuc ngoai bien ve chinh tri cua the gioi Hoi giao do trong tam duoc chuyen den cac vung dat bi chinh phuc song phat trien hon. Tu the ky X den dau the ky XX, Mecca va Medina nam duoi quyen kiem soat cua mot quan chu A Rap ban dia mang hieu la Sharif cua Mecca, tuy nhien Sharif trong hau het giai doan nay deu trung thanh voi mot de quoc Hoi giao lon dat tai Baghdad, Cairo hoac Istanbul. Hau het phan con lai cua A Rap Xe Ut ngay nay quay lai quyen cai tri bo lac truyen thong.Trong hau het the ky X, giao phai Qarmat thuoc he Shia Ismail la the luc quyen luc nhat tai vinh Ba Tu. Nam 930, giao phai Qarmat cuop pha Mecca, xuc pham the gioi Hoi giao, dac biet la khi ho trom Da Den.Trong the ky XVI, De quoc Ottoman sap nhap khu vuc duyen hai bien Do va vinh Ba Tu (Hejaz, Asir va Al-Ahsa) va yeu sach quyen ba chu doi voi khu vuc noi luc. Mot nguyen nhan la nham ngan can no luc cua Bo Dao Nha nham tan cong bien Do va An Do Duong. Muc do kiem soat cua Ottoman doi voi cac vung dat nay thay doi trong bon tram nam sau do cung voi bien dong manh yeu cua quyen luc trung uong de quoc.
Thời kỳ tiền Hồi giáo, bên cạnh một số ít các khu định cư mậu dịch đô thị (như Mecca và Medina), hầu hết Ả Rập Xê Út ngày nay có cư dân thuộc các xã hội bộ lạc du mục trong hoang mạc khắc nghiệt. Nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad sinh tại Mecca vào khoảng năm 571. Đến đầu thế kỷ VII, Muhammad thống nhất các bộ lạc khác nhau trên bán đảo và lập nên một chính thể tôn giáo Hồi giáo duy nhất.Sau khi Muhammad từ trần vào năm 632, các môn đồ của ông nhanh chóng bành trướng lãnh thổ Hồi giáo ra ngoài bán đảo Ả Rập, chinh phục được lãnh thổ rộng lớn (từ bán đảo Iberia ở phía tây đến Pakistan ngày nay ở phía đông) trong khoảng vài thập niên. Kết quả là bán đảo Ả Rập nhanh chóng trở thành một khu vực ngoại biên về chính trị của thế giới Hồi giáo do trọng tâm được chuyển đến các vùng đất bị chinh phục song phát triển hơn. Từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX, Mecca và Medina nằm dưới quyền kiểm soát của một quân chủ Ả Rập bản địa mang hiệu là Sharif của Mecca, tuy nhiên Sharif trong hầu hết giai đoạn này đều trung thành với một đế quốc Hồi giáo lớn đặt tại Baghdad, Cairo hoặc Istanbul. Hầu hết phần còn lại của Ả Rập Xê Út ngày nay quay lại quyền cai trị bộ lạc truyền thống.Trong hầu hết thế kỷ X, giáo phái Qarmat thuộc hệ Shia Ismail là thế lực quyền lực nhất tại vịnh Ba Tư. Năm 930, giáo phái Qarmat cướp phá Mecca, xúc phạm thế giới Hồi giáo, đặc biệt là khi họ trộm Đá Đen.Trong thế kỷ XVI, Đế quốc Ottoman sáp nhập khu vực duyên hải biển Đỏ và vịnh Ba Tư (Hejaz, Asir và Al-Ahsa) và yêu sách quyền bá chủ đối với khu vực nội lục. Một nguyên nhân là nhằm ngăn cản nỗ lực của Bồ Đào Nha nhằm tấn công biển Đỏ và Ấn Độ Dương. Mức độ kiểm soát của Ottoman đối với các vùng đất này thay đổi trong bốn trăm năm sau đó cùng với biến động mạnh yếu của quyền lực trung ương đế quốc.
<s> [INST] Bạn là một trợ lí Tiếng Việt nhiệt tình và trung thực. Hãy luôn trả lời một cách hữu ích nhất có thể, đồng thời giữ an toàn. Câu trả lời của bạn không nên chứa bất kỳ nội dung gây hại, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính, độc hại, nguy hiểm hoặc bất hợp pháp nào. Hãy đảm bảo rằng các câu trả lời của bạn không có thiên kiến xã hội và mang tính tích cực. Nếu một câu hỏi không có ý nghĩa hoặc không hợp lý về mặt thông tin, hãy giải thích tại sao thay vì trả lời một điều gì đó không chính xác. Nếu bạn không biết câu trả lời cho một câu hỏi, hãy trả lời là bạn không biết và vui lòng không chia sẻ thông tin sai lệch. Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Thoi ky tien Hoi giao, ben canh mot so it cac khu dinh cu mau dich do thi (nhu Mecca va Medina), hau het A Rap Xe Ut ngay nay co cu dan thuoc cac xa hoi bo lac du muc trong hoang mac khac nghiet. Nha tien tri Hoi giao Muhammad sinh tai Mecca vao khoang nam 571. Den dau the ky VII, Muhammad thong nhat cac bo lac khac nhau tren ban dao va lap nen mot chinh the ton giao Hoi giao duy nhat.Sau khi Muhammad tu tran vao nam 632, cac mon do cua ong nhanh chong banh truong lanh tho Hoi giao ra ngoai ban dao A Rap, chinh phuc duoc lanh tho rong lon (tu ban dao Iberia o phia tay den Pakistan ngay nay o phia dong) trong khoang vai thap nien. Ket qua la ban dao A Rap nhanh chong tro thanh mot khu vuc ngoai bien ve chinh tri cua the gioi Hoi giao do trong tam duoc chuyen den cac vung dat bi chinh phuc song phat trien hon. Tu the ky X den dau the ky XX, Mecca va Medina nam duoi quyen kiem soat cua mot quan chu A Rap ban dia mang hieu la Sharif cua Mecca, tuy nhien Sharif trong hau het giai doan nay deu trung thanh voi mot de quoc Hoi giao lon dat tai Baghdad, Cairo hoac Istanbul. Hau het phan con lai cua A Rap Xe Ut ngay nay quay lai quyen cai tri bo lac truyen thong.Trong hau het the ky X, giao phai Qarmat thuoc he Shia Ismail la the luc quyen luc nhat tai vinh Ba Tu. Nam 930, giao phai Qarmat cuop pha Mecca, xuc pham the gioi Hoi giao, dac biet la khi ho trom Da Den.Trong the ky XVI, De quoc Ottoman sap nhap khu vuc duyen hai bien Do va vinh Ba Tu (Hejaz, Asir va Al-Ahsa) va yeu sach quyen ba chu doi voi khu vuc noi luc. Mot nguyen nhan la nham ngan can no luc cua Bo Dao Nha nham tan cong bien Do va An Do Duong. Muc do kiem soat cua Ottoman doi voi cac vung dat nay thay doi trong bon tram nam sau do cung voi bien dong manh yeu cua quyen luc trung uong de quoc. [/INST] Thời kỳ tiền Hồi giáo, bên cạnh một số ít các khu định cư mậu dịch đô thị (như Mecca và Medina), hầu hết Ả Rập Xê Út ngày nay có cư dân thuộc các xã hội bộ lạc du mục trong hoang mạc khắc nghiệt. Nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad sinh tại Mecca vào khoảng năm 571. Đến đầu thế kỷ VII, Muhammad thống nhất các bộ lạc khác nhau trên bán đảo và lập nên một chính thể tôn giáo Hồi giáo duy nhất.Sau khi Muhammad từ trần vào năm 632, các môn đồ của ông nhanh chóng bành trướng lãnh thổ Hồi giáo ra ngoài bán đảo Ả Rập, chinh phục được lãnh thổ rộng lớn (từ bán đảo Iberia ở phía tây đến Pakistan ngày nay ở phía đông) trong khoảng vài thập niên. Kết quả là bán đảo Ả Rập nhanh chóng trở thành một khu vực ngoại biên về chính trị của thế giới Hồi giáo do trọng tâm được chuyển đến các vùng đất bị chinh phục song phát triển hơn. Từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX, Mecca và Medina nằm dưới quyền kiểm soát của một quân chủ Ả Rập bản địa mang hiệu là Sharif của Mecca, tuy nhiên Sharif trong hầu hết giai đoạn này đều trung thành với một đế quốc Hồi giáo lớn đặt tại Baghdad, Cairo hoặc Istanbul. Hầu hết phần còn lại của Ả Rập Xê Út ngày nay quay lại quyền cai trị bộ lạc truyền thống.Trong hầu hết thế kỷ X, giáo phái Qarmat thuộc hệ Shia Ismail là thế lực quyền lực nhất tại vịnh Ba Tư. Năm 930, giáo phái Qarmat cướp phá Mecca, xúc phạm thế giới Hồi giáo, đặc biệt là khi họ trộm Đá Đen.Trong thế kỷ XVI, Đế quốc Ottoman sáp nhập khu vực duyên hải biển Đỏ và vịnh Ba Tư (Hejaz, Asir và Al-Ahsa) và yêu sách quyền bá chủ đối với khu vực nội lục. Một nguyên nhân là nhằm ngăn cản nỗ lực của Bồ Đào Nha nhằm tấn công biển Đỏ và Ấn Độ Dương. Mức độ kiểm soát của Ottoman đối với các vùng đất này thay đổi trong bốn trăm năm sau đó cùng với biến động mạnh yếu của quyền lực trung ương đế quốc. </s>
<s> [INST] Hãy thêm dấu Tiếng Việt cho câu văn sau: Thoi ky tien Hoi giao, ben canh mot so it cac khu dinh cu mau dich do thi (nhu Mecca va Medina), hau het A Rap Xe Ut ngay nay co cu dan thuoc cac xa hoi bo lac du muc trong hoang mac khac nghiet. Nha tien tri Hoi giao Muhammad sinh tai Mecca vao khoang nam 571. Den dau the ky VII, Muhammad thong nhat cac bo lac khac nhau tren ban dao va lap nen mot chinh the ton giao Hoi giao duy nhat.Sau khi Muhammad tu tran vao nam 632, cac mon do cua ong nhanh chong banh truong lanh tho Hoi giao ra ngoai ban dao A Rap, chinh phuc duoc lanh tho rong lon (tu ban dao Iberia o phia tay den Pakistan ngay nay o phia dong) trong khoang vai thap nien. Ket qua la ban dao A Rap nhanh chong tro thanh mot khu vuc ngoai bien ve chinh tri cua the gioi Hoi giao do trong tam duoc chuyen den cac vung dat bi chinh phuc song phat trien hon. Tu the ky X den dau the ky XX, Mecca va Medina nam duoi quyen kiem soat cua mot quan chu A Rap ban dia mang hieu la Sharif cua Mecca, tuy nhien Sharif trong hau het giai doan nay deu trung thanh voi mot de quoc Hoi giao lon dat tai Baghdad, Cairo hoac Istanbul. Hau het phan con lai cua A Rap Xe Ut ngay nay quay lai quyen cai tri bo lac truyen thong.Trong hau het the ky X, giao phai Qarmat thuoc he Shia Ismail la the luc quyen luc nhat tai vinh Ba Tu. Nam 930, giao phai Qarmat cuop pha Mecca, xuc pham the gioi Hoi giao, dac biet la khi ho trom Da Den.Trong the ky XVI, De quoc Ottoman sap nhap khu vuc duyen hai bien Do va vinh Ba Tu (Hejaz, Asir va Al-Ahsa) va yeu sach quyen ba chu doi voi khu vuc noi luc. Mot nguyen nhan la nham ngan can no luc cua Bo Dao Nha nham tan cong bien Do va An Do Duong. Muc do kiem soat cua Ottoman doi voi cac vung dat nay thay doi trong bon tram nam sau do cung voi bien dong manh yeu cua quyen luc trung uong de quoc. [/INST] Thời kỳ tiền Hồi giáo, bên cạnh một số ít các khu định cư mậu dịch đô thị (như Mecca và Medina), hầu hết Ả Rập Xê Út ngày nay có cư dân thuộc các xã hội bộ lạc du mục trong hoang mạc khắc nghiệt. Nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad sinh tại Mecca vào khoảng năm 571. Đến đầu thế kỷ VII, Muhammad thống nhất các bộ lạc khác nhau trên bán đảo và lập nên một chính thể tôn giáo Hồi giáo duy nhất.Sau khi Muhammad từ trần vào năm 632, các môn đồ của ông nhanh chóng bành trướng lãnh thổ Hồi giáo ra ngoài bán đảo Ả Rập, chinh phục được lãnh thổ rộng lớn (từ bán đảo Iberia ở phía tây đến Pakistan ngày nay ở phía đông) trong khoảng vài thập niên. Kết quả là bán đảo Ả Rập nhanh chóng trở thành một khu vực ngoại biên về chính trị của thế giới Hồi giáo do trọng tâm được chuyển đến các vùng đất bị chinh phục song phát triển hơn. Từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX, Mecca và Medina nằm dưới quyền kiểm soát của một quân chủ Ả Rập bản địa mang hiệu là Sharif của Mecca, tuy nhiên Sharif trong hầu hết giai đoạn này đều trung thành với một đế quốc Hồi giáo lớn đặt tại Baghdad, Cairo hoặc Istanbul. Hầu hết phần còn lại của Ả Rập Xê Út ngày nay quay lại quyền cai trị bộ lạc truyền thống.Trong hầu hết thế kỷ X, giáo phái Qarmat thuộc hệ Shia Ismail là thế lực quyền lực nhất tại vịnh Ba Tư. Năm 930, giáo phái Qarmat cướp phá Mecca, xúc phạm thế giới Hồi giáo, đặc biệt là khi họ trộm Đá Đen.Trong thế kỷ XVI, Đế quốc Ottoman sáp nhập khu vực duyên hải biển Đỏ và vịnh Ba Tư (Hejaz, Asir và Al-Ahsa) và yêu sách quyền bá chủ đối với khu vực nội lục. Một nguyên nhân là nhằm ngăn cản nỗ lực của Bồ Đào Nha nhằm tấn công biển Đỏ và Ấn Độ Dương. Mức độ kiểm soát của Ottoman đối với các vùng đất này thay đổi trong bốn trăm năm sau đó cùng với biến động mạnh yếu của quyền lực trung ương đế quốc. </s>