Całkowity zakaz ogrzewania domów gazem i węglem - taki cel chce przyjąć Unia Europejska. Będzie to oznaczało konieczność zmian dla milionów Polaków mieszkających w domach jednorodzinnych. Sprawdzamy, na co będzie można zamienić węglowe i gazowe piece, by spełnić ekologiczne normy.
Nadchodząca rewolucja w przepisach jest dla wielu osób powodem do obaw. Domy jednorodzinne w Polsce ogrzewane są najczęściej przez kotły spalające właśnie węgiel i gaz. I to mimo że zmalała liczba "kopciuchów" - najbardziej trujących pieców.
W zamian za "kopciuchy" instalowano często nowe kotły gazowe, na których zakup można nadal dostać dotację, choćby z programu "Czyste Powietrze". Gaz miał być bardziej ekologiczną alternatywą dla węgla.
Docelowo jednak UE chce odejść także od stosowania gazu ziemnego do ogrzewania. A w 2040 roku cały sektor ma być wolny od paliw kopalnych. Zanim to się stanie, UE wprowadza szereg przepisów zniechęcających do korzystania z gazu ziemnego. Najpierw, od 2025 roku, zakaże dotowania samodzielnych kotłów na gaz. Od 2030 roku nowe budynki mają w ogóle nie generować emisji gazów cieplarnianych.
Czytaj też
Więcej na News
Jeśli więc ktoś zbuduje dom w 2030 roku, to czym powinien go ogrzewać? Najlepiej byłoby mieć podłączenie do sieci ciepłowniczej. Są też inne możliwości.
Najczystsza technologia
Główną alternatywą dla kotłów na paliwa kopalne mają być pompy ciepła. To przyjazna dla środowiska technologia, szczególnie, jeśli zasilana jest przez odnawialne źródła energii. Unia Europejska planuje nawet w tym roku publikację planu działań na rzecz rozpowszechnienia pomp ciepła.
Już dziś w Polsce promuje się instalację tych urządzeń dzięki programom dotacyjnym. W rekordowym dla branży 2022 roku sprzedano ich ponad 200 tysięcy. Po chwilowym boomie sprzedaż pomp ciepła zaczęła jednak spadać.
Na słabnący entuzjazm do pomp ciepła wpłynęły przede wszystkim wysokie ceny energii elektrycznej, potrzebnej do zasilania urządzeń. Branżowa organizacja PORT PC apeluje o wprowadzenie specjalnych taryf energetycznych dla użytkowników pomp ciepła, by nie tracili oni finansowo na tym, że mają czyste ogrzewanie.
Najbardziej korzystne rozwiązanie to połączenie pompy ciepła i fotowoltaiki. Think tank Forum Energii zauważa natomiast, że do zasilania pompy ciepła można wykorzystać także geotermię. Instalacja tak zwanych gruntowych pomp ciepła mogłaby być korzystna dla systemu energetycznego, zmniejszając jego obciążenie wywołane elektrycznym ogrzewaniem.
Naturalne paliwa w ogrzewaniu
Być może jednak nie będzie trzeba zamieniać kotła na inne urządzenie grzewcze. Alternatywą dla gazu ziemnego może być na przykład biogaz. To paliwo powstaje w wyniku fermentacji organicznych substancji, które są odpadami, na przykład rolniczymi.
Na razie jednak biogazowni jest wciąż niewiele i tylko gospodarstwa domowe znajdujące się w ich pobliżu mogą skorzystać z tego paliwa.
Alternatywą dla paliw kopalnych jest też już dzisiaj biomasa, czyli drewno albo pellet. Zgodnie z przepisami to czyste źródło ciepła, pod warunkiem, że urządzenie do jego spalania spełnia odpowiednie normy.
Jednak wątpliwości co do korzystania z biomasy w celach energetycznych zgłaszają organizacje ekologiczne. Ich zdaniem to nieodpowiednia forma eksploatacji lasów. Poza tym spalanie drewna generuje emisję
Paliwo przyszłości?
Natomiast paliwem przyszłości nazywany bywa wodór, który nie powoduje szkodliwych emisji przy spalaniu. Wykorzystanie wodoru między innymi do produkcji ciepła zakłada przyjęta w 2021 roku Polska Strategia Wodorowa. Są jednak pewne zastrzeżenia.
Pierwsze jest takie, że Polska musi najpierw zacząć produkować wodór przy użyciu źródeł odnawialnych, i to na odpowiednio dużą skalę. Strategia przewiduje, że będzie to możliwe, kiedy będą pracować farmy wiatrowe na Bałtyku.
Druga sprawa to dostosowanie sieci gazowniczej do przesyłu wodoru, by udostępnić ten gaz odbiorcom indywidualnym. Trzecia kwestia to odpowiednie kotły, dostosowane do spalania wodoru. Dzisiejsze nowoczesne urządzenia mogą spalać mieszankę zawierającą do 20 proc. tego paliwa.
Ponieważ jednak unijne cele na 2030 rok dotyczą tylko nowych budynków, większość właścicieli domów nie będzie musiała nic zmieniać. Natomiast do 2040 roku wiele może się jeszcze zmienić. Być może czyste technologie ogrzewania upowszechnią się szybciej niż myślimy. Kilkanaście lat temu nikt raczej nie zakładał, że prawie półtora miliona domów jednorodzinnych w Polsce będzie mieć własne panele fotowoltaiczne.
Kamila Wajszczuk, autorka jest dziennikarką portalu 300Gospodarka.pl