Sejm rozpoczął dziś debatę nad rządowym projektem noweli ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Projekt zakłada, że 15 sędziów-członków KRS wybieranych będzie w wyborach bezpośrednich i w głosowaniu tajnym przez sędziów, a nie, jak to ma miejsce od 2018 r., przez Sejm. "Uchwalenie nowelizacji oraz uzyskanie dla niej aprobaty Senatu i prezydenta RP będzie pierwszym fundamentalnym krokiem w kierunku naprawienia praworządności w Polsce. Musimy przywrócić konstytucyjne ramy funkcjonowania KRS" - ocenił minister sprawiedliwości Adam Bodnar.
Projekt nowelizacji, który jest obecnie w pierwszym czytaniu, przygotował rząd. Zgodnie z jego treścią po wyborze nowych członków KRS obecni członkowie stracą swój mandat.
O sprawie ataków na RKS i prób zmieniania ustawy o KRS wielokrotnie już pisaliśmy na portalu wPolityce.pl.
Upolitycznienie i uzależnienie Rady od władzy wykonawczej
W skład Krajowej Rady Sądownictwa - na wniosek której prezydent powołuje sędziów - wchodzi 25 osób, w tym m.in. 15 członków wybranych spośród sędziów. Do 2017 r. ich wyboru dokonywały środowiska sędziowskie. Uchwalona w grudniu 2017 r. nowelizacja ustawy o KRS przeniosła kompetencję wyboru 15 sędziów-członków KRS na Sejm.
Zmianę zasad wyboru sędziów do KRS krytycznie oceniała część środowiska prawniczego i politycy ówczesnej opozycji, którzy zarzucali, że doprowadziło to do upolitycznienia Rady i uzależnienia jej od władzy wykonawczej. Kwestia zmian w KRS stała się też elementem sporu rządu PiS z instytucjami europejskimi.
Przedstawiony przez resort sprawiedliwości projekt nowelizacji na etapie konsultacji negatywnie zaopiniowała obecna KRS. W opinii, podpisanej przez przewodniczącą Rady sędzię Dagmarę Pawełczyk-Woicką, napisano, że projekt jest "sprzeczny z fundamentalnymi konstytucyjnymi zasadami polskiego porządku prawnego".
Bodnar o "naprawieniu praworządności w Polsce"
Przeciwną opinię wyraża minister sprawiedliwości.
Mam nadzieję, że jeżeli ta ustawa zostanie uchwalona, a także następnie uzyska aprobatę Senatu, a na końcu prezydenta Rzeczypospolitej, będzie to pierwszy fundamentalny krok w kierunku naprawienia praworządności w Polsce
— powiedział Adam Bodnar w trakcie sejmowej debaty. Podkreślił, że projekt noweli ustawy o KRS jest pierwszą ustawą, a po niej będzie kolejne dotyczące Sądu Najwyższego, dotyczące statusu prokuratury, dotyczące ustroju sądów powszechnych czy także wykonywania wyroków ETPCz.
Minister zwrócił też uwagę na zmianę, która - jak mówił - budzi pewne kontrowersje, a dotyczy tego, że kandydowanie na członka KRS "nie będzie przysługiwało osobom, które objęły stanowisko w wyniku wniosku o powołanie sędziego, który był przedstawiony prezydentowi RP przez Krajową Radę Sądownictwa" (na podstawie przepisów uchwalonych w 2018 r.).
To jest dość istotna zmiana, ponieważ chodzi o to, że przy przywracaniu konstytucyjności działalności KRS nie chcemy doprowadzać do tego, że osoby powoływane na ten skład są dotknięte rozwiązaniem, które stało się zarzewiem tych wszystkich problemów, które do tej pory mieliśmy
— wyjaśnił Bodnar.
"Rząd Rzeczypospolitej musi odwrócić ten proces"
Przedstawiając projekt w imieniu wnioskodawców minister sprawiedliwości stwierdził m.in., że "nowelizacja zmierza do tego, aby przywrócić konstytucyjny status działalności KRS". Przypomniał, że w 2017-2018 doszło do "fundamentalnej z punktu widzenia polskiego ustroju zmiany sposobu wybierania 15 członków-sędziów KRS", co wywołało protest wielu osób.
Od 2018 roku odbywa się ciągły proces dokonywania nominacji przez KRS w nowym składzie, co w konsekwencji skutkowało licznymi orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości UE oraz orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
— przekonywał Bodnar, że spowodowało to także konkretne konsekwencje finansowe i reputacyjne dla Polski.
Rząd Rzeczypospolitej jest zdania, że musimy odwrócić ten proces, musimy doprowadzić do przywrócenia normalnych, konstytucyjnych ram funkcjonowania KRS, ale także innych organów wymiaru sprawiedliwości
— powiedział.
Szef MS przypomniał, że zmiany zawarte w projekcie odnoszą się zasadniczo do dwóch kwestii - zmiany wyboru sędziów-członków do KRS oraz do powołania nowego organu, czyli Rady Społecznej przy KRS.