Kopalnia Turów. Taką rolę odgrywa w polskiej energetyce
Najpierw polski rząd i PGE musieli porozumieć się z Czechami w sprawie funkcjonowania kopalni Turów, a teraz długofalowe działanie zakładu stoi pod znakiem zapytania za sprawą uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji środowiskowej dla tej odkrywki. Decyzja środowiskowa była podstawą do wydłużenia pracy kopalni aż do 2044 r. W praktyce oznacza to, że działalność Turowa po 2026 r. jest zagrożona. Wyjaśniamy, jakie znaczenie ma ta kopalnia dla polskiej energetyki.
- 13 marca 2024 r. WSA uchylił decyzję środowiskową dotyczącą kontynuacji wydobycia węgla brunatnego na złożu Turów. Wyrok jest nieprawomocny
- Przez ostatnie lata polski rząd zapewniał, że nie pozwoli zamknąć kopalni. Tłumaczył to wpływem zakładu na bezpieczeństwo dostaw energii do krajowych odbiorców oraz znaczeniem dla lokalnej społeczności
- Wyjaśniamy, jaką funkcję pełni odkrywka w polskiej energetyce i gospodarce
- Więcej informacji o biznesie znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
Duży dostawca prądu
Kopalnia Turów jest jedną z dwóch kopalń węgla brunatnego z portfela Polskiej Grupy Energetycznej. Węgiel z tej odkrywki trafia do Elektrowni Turów w Bogatyni, która jest istotnym elementem krajowego systemu energetycznego. Węgla brunatnego nie przewozi się na duże odległości, dlatego elektrownia opalana tym paliwem nie może istnieć bez pobliskiej kopalni. Zatrzymanie wydobycia automatycznie oznaczałoby zatrzymanie produkcji energii elektrycznej.
Jak wynika z danych PSE, udział Elektrowni Turów w krajowym zapotrzebowaniu w 2022 r. sięgał ponad 6 proc. Udział ten później się zmniejszał z uwagi na rosnące moce OZE, które wypychały z systemu energię z węgla. W całym 2023 r. wszystkie elektrownie na węgiel brunatny wyprodukowały o 26 proc. energii elektrycznej mniej niż w roku 2022. Był to największy procentowy spadek wśród wszystkich źródeł energii.
Produkcja prądu to niejedyna rola turoszowskiego kompleksu energetycznego. Pełni ona też funkcję stabilizacyjną, bo jest najbliżej położonym, dużym źródłem energii przy polsko-niemieckim moście energetycznym Mikułowa-Hagenwerder. Poza tym jest też jedynym wytwórcą ciepła dla mieszkańców Bogatyni.
Teoretycznie zamknięcie kompleksu jest możliwe, ale wiązałoby się z koniecznością postawienia nowego źródła ciepła dla lokalnej społeczności oraz nowego źródła energii elektrycznej albo magazynu dużej pojemności dla stabilizacji pracy sieci. Trudniej byłoby też zarządzać krajowym systemem energetycznym, bo utrata każdego dużego bloku energetycznego jest dla operatora odczuwalna.
Polskie Sieci Elektroenergetyczne już kilka lat temu przygotowały plan działania na wypadek, gdyby czarny scenariusz się ziścił.
Duży pracodawca
Turoszowski kompleks to największy pracodawca w Bogatyni i potężny zastrzyk pieniędzy dla gminy. Jeszcze trzy lata temu władze Bogatyni informowały, że do budżetu miasta trafia co roku z kopalni i elektrowni około 48 mln zł z podatków i opłat. Likwidacja tych zakładów wpłynęłaby też na zmniejszenie wpływów z tytułu PIT i CIT od lokalnych mieszkańców oraz kontrahentów, którzy zarabiają dzięki kompleksowi.
Cały kompleks energetyczny PGE wraz ze spółkami zależnymi zatrudnia blisko 5 tys. osób. PGE szacuje, że kopalnia i elektrownia, a także spółki zależne oraz podmioty współpracujące zapewniają stabilny byt dla około 60-80 tys. osób, wliczając w to rodziny pracowników.
Spór z Czechami
O kopalni zrobiło się głośno, gdy zarzuty wobec działalności Turowa wystosowali Czesi. Według nich Polska naruszyła prawo Unii Europejskiej przy wydaniu koncesji dla kopalni do 2026 r. Skarżyli się też na wysychające studnie przy granicy z Polską, obawiali się hałasu i zapylenia. Ostatecznie rządy Polski i Czech doszły do porozumienia.
Czesi dostali od polskiej strony w sumie 45 mln euro na złagodzenie wpływu wydobycia węgla na swoim terytorium. Z tego 35 mln euro przekazała Polska, a dodatkowe 10 mln euro popłynęło z Fundacji PGE bezpośrednio do przygranicznego czeskiego regionu Liberec.
PGE musiała wykonać też szereg inwestycji, a najważniejsza z nich to budowa podziemnej bariery, która ma stanowić ochronę przed obniżeniem poziomu wód gruntowych. Jej budowa już się zakończyła. Natomiast przed hałasem i pyłem Czechów chronić będzie wał ziemny, nasypany wzdłuż polsko-czeskiej granicy.
Sporna decyzja środowiskowa
To jednak nie koniec problemów Turowa. WSA w Warszawie uchylił właśnie decyzję środowiskową dla kopalni. Wyrok nie jest prawomocny. To na jej podstawie w lutym 2023 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedłużyło koncesję na wydobycie węgla w tym miejscu do 2044 r. Skargę na decyzję środowiskową złożyły jesienią 2022 r. m.in. Fundacja Frank Bold, Greenpeace i Stowarzyszenie Ekologiczne Eko-Unia.
Na czym polega spór wokół decyzji środowiskowej dla kopalni Turów piszemy TUTAJ.