Tusk z Waszyngtonu: Konflikt Zachodu z Putinem jest możliwy, jeżeli NATO przestanie spójnie działać
"Ta wizyta nie jest tylko celebracją rocznicy. Ta wizyta jest dlatego, że jest sytuacja wojenna dla niektórych i przedwojenna dla całego świata" – powiedział premier Donald Tusk w wywiadzie dla TVN24 z Waszyngtonu.
Wyjaśnił, że Polska nie jest bezpośrednio zagrożona. "Zdarzają się incydenty, zwłaszcza w powietrzu" – zauważył, dodając, że ciągle mało prawdopodobne jest, by Rosja zdecydowała się zaatakować członka NATO. Zdaniem Tuska konflikt Zachodu z Putinem jest jednak możliwy, jeżeli Sojusz przestanie spójnie działać. "Nie jest moim zadaniem wprawiać naszych rodaków w zły nastrój. Ale nie ulega wątpliwości, że szczególnie my, leżąc w takim miejscu na Ziemi, musimy być świadomi, że wypieranie świadomości, co się dzieje wokół nas, na pewno nie zwiększa naszego bezpieczeństwa" – stwierdził szef polskiego rządu.
Prezydent Andrzej Duda i premier Donald Tusk przyjechali do Stanów Zjednoczonych w 25. rocznicę przyjęcia Polski do największego na świecie sojuszu wojskowego: Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO). 12 marca 1999 r. Sojusz powiększył się też o Czechy i Węgry.
O godz. 16 czasu lokalnego (21 w Polsce) politycy spotkają się w Białym Domu z prezydentem USA Joe Bidenem. Rozmowy mają dotyczyć obecnej sytuacji Sojuszu i jego ewentualnego rozszerzenia (w tym o Ukrainę), lipcowego szczytu w Waszyngtonie, współpracy i zakupów zbrojeniowych w USA. Duda zamierza zaproponować, by państwa Sojuszu zobowiązały się do przeznaczania nie 2, a 3 proc. PKB na obronność.
Tusk: Należy zakładać, że oczekiwania Ameryki wobec Europy będą coraz większe
Podczas wywiadu w TVN24 premier Tusk odniósł się do propozycji Andrzeja Dudy. "Pan prezydent ma prawo do formułowania swoich inicjatyw. Natomiast zadałem od razu pytanie, czy nie jest lepiej skłonić naszych partnerów, by wywiązali się z 2 proc. Gdyby wszyscy się z tego wywiązali, to prawdopodobnie mielibyśmy więcej pieniędzy niż trzeba na zakup całej broni na świecie" – wyjaśnił Tusk. I dodał, że "silna, wyposażona przez sojuszników Polska, to nie jest już kwestia tylko naszego bezpieczeństwa, a całego Zachodu". "Nie ma w tym przesady" – podkreślił.
Zdaniem premiera bezpieczeństwo naszych partnerów oznacza dla nich konieczność inwestowania w Polsce. "Nie możemy lekceważyć kwestii liczebności armii. Niektórzy na Zachodzie ciągle nie zdają sobie sprawy, że te kwestie są kluczowe – amunicja i mobilizacja ludzi" – kontynuował Tusk. "Poprzednicy mieli przygotowane plany operacyjne w 2022 r., ale sam prezydent Duda stwierdził, że tak dużo się zmieniło w ciągu dwóch lat, że pilnie musimy przygotować nowe plany" – dodał. I przekazał, że będzie przekonywał Joe Bidena do zwiększenia możliwości operacyjnych NATO na wschodniej flance.
Tusk odniósł się też do kwestii bezpieczeństwa w kontekście wyborów w USA. "Powoli rodzi się świadomość, że Europa musi być bardziej samodzielna, że okres geopolitycznego dzieciństwa jest już za nami. Należy zakładać, niezależnie od wyniku wyborów w Stanach, że te oczekiwania Ameryki wobec Europy będą coraz większe". Zapytany o zapowiedź Trumpa, że "nie da ani dolara na wojnę w Ukrainie", odpowiedział: "Nawet jeśli Trump mówi rzeczy, które wydają się szokujące, to trzeba traktować je serio".
Wyraził też opinię, że Europie udałoby się skutecznie odstraszyć Putina, jeżeli przekształciłaby potęgę gospodarczą w siłę militarną. "Jeśli Europa będzie tak silna militarnie, jak jest gospodarczo i kulturowo, to nikt nie zdecyduje się na jakiekolwiek agresywne kroki" – zauważył Tusk. I dodał, że jest optymistą, jeżeli chodzi o "autentyczne przebudzenie Zachodu". "Zachód się mobilizuje. Jest tylko pytanie, czy jesteśmy to w stanie uporządkować" – powiedział.
Duda nie spotka się z Trumpem
Spotkanie z Joe Bidenem będzie jedynym wspólnym punktem delegacji polskich polityków. Andrzej Duda spotyka się wcześniej w Kongresie z Republikanami i Demokratami; rozmowa ma dotyczyć – jak to opisała jego kancelaria – sytuacji w naszej części Europy, naszego sojuszu z USA w kontekście Europy. W środę prezydent odwiedzi elektrownię atomową w stanie Georgia, wykonaną w technologii, która ma zostać użyta także nad Wisłą ("to podkreślenie istotności tej inwestycji w Polsce" – wyjaśnia kancelaria). Stamtąd pojedzie na spotkanie z żołnierzami 3. Dywizji Piechoty Armii Amerykańskiej w Fort Stewart, gdzie prezentowany będzie najnowszy model czołgu Abrams. W drodze powrotnej zatrzyma się jeszcze w Brukseli, gdzie w kwaterze głównej Sojuszu spotka się z sekretarzem NATO Jensem Stoltenbergiem.
Tusk wróci do Polski szybciej, bo "ma dużo pracy w kraju".
W Waszyngtonie premierowi towarzyszą minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski i dyrektor departamentu polityki bezpieczeństwa Adam Bugajski. Dudzie natomiast szef jego gabinetu Marcin Mastalerek, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Jacek Siewiera i prezydenccy ministrowie: Mieszko Pawlak i Wojciech Kolarski.
Marcin Mastalerek przekazał w Radiu Zet, że prezydent nie spotka się z Donaldem Trumpem. Wyjaśnił, że "nie byłby to dobry pomysł", oraz że "byłoby to bardzo mocno nieeleganckie, żeby w dniu, kiedy zaprasza prezydent Biden, spotykać się z prezydentem Trumpem".
Czytaj też: Czy Unia będzie NATO bis?
Rzadka chwila jedności
"To jedno z największych osiągnięć w naszej najnowszej historii. (...) Nasza ojczyzna jest dzięki temu bezpieczna, a członkostwo Polski w NATO symbolem naszej narodowej jedności" – mówił w przeddzień rocznicy prezydent Duda w swoim orędziu. I dodał, że choć ta "niezwykle odważna, historyczna decyzja" nie spotkała się od razu z powszechnym poparciem i zrozumieniem Zachodu, w naszym kraju "idea obecności Polski w Sojuszu Północnoatlantyckim była od samego początku wyłączona z politycznego sporu, ciesząc się powszechnym poparciem od prawicy przez centrum aż po lewicę".
Orędzie stało się dla prezydenta okazją do zapewnienia, że strategiczna współpraca Polski i USA rozwija się niezależnie od tego, kto sprawuje władzę w obu krajach. "Nie ma silnej Europy bez Stanów Zjednoczonych i NATO – tak jak nie będzie silnego NATO bez zaangażowania Europy" – przekonywał Duda. "Polska jest wiarygodnym i sprawdzonym sojusznikiem. Przeznaczamy ponad 4 proc. PKB na utrzymanie i modernizację naszej armii. Najwięcej procentowo w całym Sojuszu" – przypomniał.
"Zależało mi na tym, żeby Polska wysłała jasny sygnał, że w tych sprawach mówimy jednym głosem" – powiedział prezydent, uzasadniając także zwołanie na poranek przed wylotem do USA posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego.
"Z prezydentem Andrzejem Dudą różnię się politycznie niemal we wszystkim, ale w sprawie bezpieczeństwa naszej ojczyzny musimy i będziemy działać razem. Nie tylko w czasie wizyty w USA" – napisał z kolei na platformie X szef rządu Donald Tusk.