Aktualizacja: 18.03.2024 22:10 Publikacja: 18.03.2024 12:42
Foto: Janusz Piotr Kolczyński
Niekontrolowanemu wypływowi tantiem audiowizualnych z Polski (poza UE) można by zapobiec. Byłoby tak, gdyby polski ustawodawca przesądził, że wypłata tego wynagrodzenia obciąża umowę producenta filmu z twórcą. Byłby to przepis wymuszający swoją właściwość. Podobny charakter prawny pełnią w Polsce tabele wynagrodzeń autorskich, z których stawki zatwierdzone przez Komisję Prawa Autorskiego, stosuje się w umowach zawieranych pod polskim prawem. Podobne rozwiązanie postulowałem de lege latae w 2018 r. i 2019 r. na łamach zeszytów naukowych UJ oraz w brytyjskim EIPR. Ostatnio także prof. R. Markiewicz wypowiedział się de lege ferenda w podobny sposób w wywiadzie dla dziennika "Rzeczpospolita" z 4.03.2024 r. Jak publicznie zapowiedział, opublikowany zostanie niebawem jego nowy artykuł dotyczący tej kwestii.
Można by w tym kontekście również rozważyć wprowadzenie zasady, że tantiemy dla filmowców będą należne tylko od przychodów realizowanych w produkcje powstające lokalnie – w Polsce, ewentualnie w Unii Europejskiej, ale eksploatowanych także w Polsce. Wreszcie, jeśli tantiemy miały się utrzymać w proponowanym kształcie, potrzebne jest ustawowe ograniczenie wysokości ryczałtu od korzystających (podobnie jak przy opłatach reprograficznych) z uwzględnieniem specyfiki "każdego sektora". Zostałoby w ten sposób przesądzone, że jest to rozwiązanie wyjątkowe, co przewiduje dyrektywa CDSM (motyw 73).
Polska, jako duży środkowoeuropejski kraj, powinna być zainteresowana, aby tantiemy zostały głównie w kraju oraz, aby zasiliły tu przemysł kreatywny. Polska powinna także zainwestować w słabszych twórców, biorąc ich pod ochronę w negocjacjach z dużymi graczami, przyznając reprezentującym ich gildiom lub OZZ prawo do negocjowania zbiorowych warunków umów. Takie rozwiązanie promuje dyrektywa CDSM. Nie przekonują pojawiające się ze strony środowiska twórców argumenty, że Polska nie ma "tradycji", czy "infrastruktury prawnej", aby taki system wprowadzić. Można by na to odpowiedzieć, że tradycję budują ludzie w praktyce, a "infrastrukturę prawną", tworzy dobra legislacja, na którą Polskę bez wątpienia stać.
Wreszcie, przy okazji wdrożenia dyrektywy CDSM, powinno się zadbać o udział wszystkich twórców lub wykonawców, a więc nie tylko twórców filmowych lub muzycznych w zyskach jakie ich dzieła mogą przynieść w przyszłości. Celowi temu ma służyć wg dyrektywy CDSM tzw. klauzula bestsellerowa (KB), którą projekt z 7.03.2024 r. właściwie pominął. Wynagrodzenia autorskie i KB zostały z sobą przez dyrektywę funkcjonalnie powiązane. Wynagrodzenie z art. 18 CDSM to wynagrodzenie umowne, a KB ma zapewnić wynagrodzenie dodatkowe i godziwe, gdy (ujmując obrazowo) umownego wynagrodzenia nie starcza.
Tymczasem w projekcie z 7.03.2024 r. nie naprawiono tego, że KB w Polsce to obecnie fikcja ochrony dla twórcy. Obecnie może on / ona zwrócić się tylko do sądu, a więc nie ma drogi polubownej. Wystarczy, że nabywca praw twórcy, sprzeda dzieło dalej i prawo do zysku upada. Nabywca praw nie może także dochodzić zysków od kolejnego nabywcy itd. Dyrektywa CDSM w art. 20 nie przewiduje prawa do "podwyższenia wynagrodzenia", jak obecnie w art. 44 pr. aut., ale właśnie prawo do "dodatkowego, odpowiedniego i godziwego wynagrodzenia" od strony lub jej następców prawnych, z którymi twórcy lub wykonawcy zawarli umowę o eksploatację praw. Roszczenie ma się kierować zarówno wobec bezpośrednich nabywców praw lub licencjobiorców, jak i wobec ich następców prawnych. Twórca lub inny uprawniony mają prawo do wszelkich zysków jakie dzieło generuje: umownych, ustawowych, dodatkowych (tzw. godziwych). Dyrektywa przewiduje konieczność wprowadzenia mechanizmów pozasądowych (pkt 78 preambuły) z zachowaniem anonimowości dla twórcy na etapie negocjacji. Etap ugodowy powinien być wyczerpany przed drogą sądową. Chodzi o to, aby do czasu wyczerpania drogi ugodowej, droga sądowa lub za pośrednictwem "właściwego organu" (np. administracyjnego), była czasowo wyłączona. Powyższych kwestii projekt z 7.03.2024 r. zupełnie nie adresuje. Zachodzę w głowę dlaczego, i w tym zakresie, polski projektodawca nie wdraża dyrektywy CDSM ze szkodą dla wszystkich twórców.
Janusz Piotr Kolczyński, radca prawny, partner zarządzający w kancelarii C.R.O.P.A. w Warszawie, arbiter Komisji Prawa Autorskiego 2019-2024
Jak stwierdził 29 lutego 2024 r. na konferencji prasowej w Warszawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bartłomiej Sienkiewicz, w przypadku tantiem chodzi o "postulat młodych twórców dotyczący pobierania wynagrodzenia z tytułu wyświetlania ich produkcji na platformach streamingowych". Minister wskazał również, że chodzi o prawo do wynagrodzenia "dla twórców i wykonawców audio-wideo oraz wykonawców utworów muzycznych"… "z odtwarzania ich dzieł w internecie".
Minister zapewne się przejęzyczył. W propozycji pochodzącej z kierowanego przez niego ministerstwa (projekt z 7.03.2024 r.) nie chodzi o tantiemy za wyświetlanie lub odtwarzanie, które już od dawna funkcjonują w Polsce i mają się tu dobrze. Wprawdzie twórcy narzekają, że kina nie chcą udostępniać informacji o przychodach, a odtwarzający publicznie utwory (np. sklepy, czy zakłady fryzjerskie) nie poczuwają się do zapłaty, ale odpowiednią skuteczność zapewniają w takich sprawach organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub pokrewnymi (OZZ), zatwierdzone tabele wynagrodzeń dla pola odtwarzania oraz wolne sądy.
Zapewnienie odpowiedniego sprzętu jest istotną, bazową kwestią zmian w szkołach, ale nie jest wystarczające, by można było mówić o skutecznej cyfryzacji – pisze pedagożka Monika Eilmes.
Czy możemy podłączyć ludzki mózg do Internetu? Elon Musk twierdzi, że znalazł na to sposób. Dziennikarze donoszą jednak o zaniedbaniach, pośpiechu i szkodach, jakie zostały poniesione w trakcie pracy nad tą technologią. Co tak naprawdę powinno budzić naszą wątpliwość? - pytają eksperci Instytutu Innowacji i Technologii Łukasiewicz Dominik Zieliński, Lidia Stępińska-Ustasiak.
W proponowanym modelu tantiemy byłyby płatne przez platformy streamingowe, niezależnie od zawartych umów z podmiotami praw autorskich, np. producentami filmów – mówi prof. Ryszard Markiewicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalista z zakresu prawa autorskiego.
W państwach, gdzie badacze muszą starać się o tytuł doktora habilitowanego, wzrost produktywności naukowej jest wyraźnie słabszy. I system uderza w młodych, zwłaszcza kobiety – mówi dr hab. Piotr Sankowski, prof. UW, prezes IDEAS NCBR.
Mamy 30 mln użytkowników, co daje pierwsze miejsce wśród aplikacji do umawiania wizyt, i w AppStore, i w Google Play. Nie tylko w USA, lecz także w 11 innych krajach – mówi Konrad Howard, współzałożyciel Booksy i anioł biznesu.
"Amerykańscy niezależni" to jedna z czterech stałych sekcji festiwalu Mastercard OFF CAMERA. Wraz z Konkursem "Wytyczanie Drogi", Konkursem Polskich Filmów Fabularnych i sekcją "Festiwalowe Hity" już od kilku lat tworzy trzon programowy, niezmiennie przyciągając nowych fanów amerykańskiego kina.
Zapewnienie odpowiedniego sprzętu jest istotną, bazową kwestią zmian w szkołach, ale nie jest wystarczające, by można było mówić o skutecznej cyfryzacji – pisze pedagożka Monika Eilmes.
Choć koncern z Cupertino pracuje nad własną AI, tworząc kolejną generację flagowego urządzenia, może sięgnąć po pomoc konkurenta. Chodzi o wyposażenie w zaawansowane funkcje sztucznej inteligencji.
Smartschool, który rozwija platformę wspierającą uczniów za oceanem, rośnie w siłę. Start-up pozyskał od inwestorów 1,5 mln dol. Czy pójdzie w ślady podbijającej Amerykę polskiej platformy rezerwacyjnej Booksy?
Z tej okazji w poniedziałek w warszawskim WSA odbyło się uroczyste zgromadzenie sędziów.
Skarbówka będzie musiała oddać podatek, który jej się nie należał, wraz z pełnymi odsetkami.