Rosja wybiera prezydenta. Wszystko, co warto wiedzieć o głosowaniu
Rozpoczęły się wybory w Rosji, które mają dać Władimirowi Putinowi mandat do sprawowania władzy w kraju co najmniej do 2030 r. Zostały rozpisane na trzy dni i zakończą się w niedzielę 17 marca. W tym roku obywatele kraju po raz pierwszy w historii wyborów prezydenckich mogą głosować zdalnie.
- Prawo do głosowania ma 112,3 mln mieszkańców 146-milionowej Rosji
- Wniosek o głosowanie online złożyło ponad 3 mln Rosjan. Większość nie z własnej woli
- Konkurencja dla rosyjskiego dyktatora jest jedynie fasadowa i starannie wyselekcjonowana przez reżim
- Władimir Putin jest najdłużej panującym przywódcą Rosji od czasów Stalina
- Więcej takich informacji znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
W piątek 15 marca rozpoczęły się wybory prezydenckie w Rosji. Na terenach okupowanych głosowanie rozpoczęło się jeszcze wcześniej, bo już w środę 13 marca. Obywatele kraju mają możliwość wybierania kandydatów osobiście bądź cyfrowo. Głosowanie elektroniczne testowano już podczas wyborów regionalnych w Moskwie w 2019 r. i wyborów parlamentarnych w kraju w 2021 r. Wówczas online głosowało siedem regionów, co zapewniło zwycięstwo dziewięciu prorządowym kandydatom. Teraz system rozszerzono na 29 regionów, w tym okupowany przez Rosję Krym, a także Donieck, Ługańsk, Zaporoże i Chersoń. Rosyjscy urzędnicy twierdzą, że na zaanektowanym w 2022 r. obszarze mieszka 4,5 mln wyborców, co jest jednak praktycznie niemożliwe do monitorowania w czasie wojny.
Jak pisze "Nowa Gazieta Europa", wniosek o głosowanie online do 12 marca złożyło ponad 3 mln Rosjan. Większość nie z własnej woli — pracownicy sektora publicznego mają rejestrować się pod presją przełożonych i obawiać o poufność oddanych głosów. Według gazety dzieje się to "na skalę instytucjonalną". Co więcej, od pracowników państwowych firm oczekuje się, że pociągną za sobą rodzinę oraz znajomych i zarejestrują w systemie dodatkowe osoby. Nie jest tajemnicą, że administracja obecnego prezydenta chce w ten sposób zapewnić zwycięstwo Władimira Putina.
W tym samym celu po raz pierwszy w historii wyborów prezydenckich w Rosji wprowadzono głosowanie trzydniowe. — Wybory trwają od piątku do niedzieli po to, by nocą można było robić cuda nad zamkniętymi urnami. Wtedy można wyjąć karty, wymienić je na inne — mówi w rozmowie z Business Insider Polska Wacław Radziwinowicz, wieloletni korespondent "Gazety Wyborczej" w Rosji.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Likwidacja opozycji i fasadowa konkurencja
Prawo do głosowania ma 112,3 mln mieszkańców 146-milionowej Rosji. Kolejnych 1,9 mln uprawnionych do głosowania mieszka za granicami kraju — wynika z danych Centralnej Komisji Wyborczej. Do urn idzie zazwyczaj 70-80 mln obywateli. W wyborach prezydenckich w 2018 r. frekwencja wyniosła 67,5 proc., a 76,69 proc. głosów zostało oddanych na Władimira Putina.
Konkurencja dla rosyjskiego dyktatora jest jedynie fasadowa. Obok nazwiska Władimira Władimirowicza obywatele kraju mogą skreślić jeszcze trzy inne: komunisty Nikołaja Charitonowa, socjaldemokraty Leonida Słuckiego oraz wiceprzewodniczącego Dumy Władisława Dawankowa. Wszyscy kandydaci teoretycznie reprezentują ugrupowania opozycyjne, w rzeczywistości jednak zostali dopuszczeni do startu w wyborach przez reżim i są starannie przez niego wyselekcjonowani. Wszyscy są członkami rosyjskiego parlamentu i popierają wojnę w Ukrainie.
Jak czytamy w analizie Agnieszki Leguckiej z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, po raz ostatni tak niewielka liczba kandydatów brała udział w wyborach prezydenckich w 2008 r., gdy zwycięstwo odniósł Dmitrij Miedwiediew. "Kryterium doboru przeciwników wyborczych Putina obejmowało stopień ich rozpoznawalności politycznej, płeć, wiek oraz stanowisko wobec wojny przeciw Ukrainie. Wszyscy kandydaci znajdują się na listach sankcyjnych ze względu na udział w agresji Rosji na Ukrainę" — pisze ekspertka od polityki wewnętrznej w Rosji.
Do startu w wyborach nie dopuszczono natomiast Borysa Nadieżdina, którego kandydaturę zgłosiła pozaparlamentarna partia Obywatelska Inicjatywa. Nadieżdin byłby naturalnym wyborem Rosjan, którzy sprzeciwiają się wojnie, ale Kreml wystraszył się rosnącego poparcia dla polityka i zdecydował się ukrócić jego ambicje już na starcie. Centralna Komisja Wyborcza zdyskwalifikowała Nadieżdina z powodu rzekomych "rozbieżności w dokumentach". Największy konkurent Putina i przywódca opozycji Aleksiej Nawalny zmarł 16 lutego w rosyjskiej kolonii karnej.
Opozycja wzywa wyborców, by poszli do urn w samo południe i głosowali na kontrkandydatów Putina. Ten gest ma pomóc im się policzyć, ale nie będzie miał wpływu na ostateczny wynik wyborów.
Władimir Putin pozostaje u władzy od wyborów prezydenckich w 2000 r. Na stanowisko głowy państwa został namaszczony w 1999 r. przez Borysa Jelcyna. W 2004 r. zdobył drugą kadencję, a w 2008 r. jako swojego następcę wskazał Dimitrija Miedwiediewa. Sam został premierem kraju. W 2012 r. ponownie został wybrany prezydentem, już na dłuższą, bo 6-letnią kadencję. Stosowną poprawkę do konstytucji, wydłużającą kadencję prezydenta, wprowadzono w 2008 r. Z kolei w 2020 r. rosyjski parlament przegłosował poprawkę, dzięki której mimo upływu dwóch kolejnych kadencji, Władimir Putin może w tym roku ponownie ubiegać się o najważniejszy urząd w państwie. Będzie też mógł wystartować w wyborach w 2030 r. Już dziś Putin jest najdłużej panującym przywódcą Rosji od czasów Stalina.
Wyniki głosowania mamy poznać w niedzielę wieczorem czasu moskiewskiego.
Autor: Anna Anagnostopulu, dziennikarka Business Insider Polska