Vụ án vừa được TAND huyện Hộ Ấp, thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây tuyên hôm 15/3, sau gần 5 năm kiện tụng.
Ông Diêu làm việc tại huyện Hộ Ấp, thành phố Tây An, với thu nhập hàng tháng khoảng 3.000 nhân dân tệ (10 triệu đồng). Ông có thói quen mua vé số từ lâu và thường mua ở tiệm của vợ chồng Vương.
Theo hồ sơ vụ kiện, khoảng 13h ngày 17/7/2019, một người nào đó đã mua vé số tự chọn ở đâu đó quán ông Vương, số được chọn là dãy xổ số liên quan vụ án. Tấm vé trị giá 10 nhân dân tệ. Vị khách yêu cầu nhân đôi số phiếu. Ông Vương in ra nhưng quên xé tấm vé thứ hai đưa cho khách. Người này cũng không để ý, chỉ cầm một vé, rời đi.
17h25 cùng ngày, Diêu đã chuyển 20 tệ qua WeChat của ông Vương để mua hai vé số. Ông Vương in vé và chụp ảnh hai vé này gửi qua WeChat. Một trong hai tấm vé chính là tấm vé vị khách trước còn sót lại.
Đêm đó, so kết quả, ông Diêu vui mừng nhận ra một trong hai tấm vé mình mua hồi chiều đã trúng giải hơn 10 triệu nhân dân tệ, liền gọi ngay cho chủ tiệm xổ số để lấy vé lĩnh thưởng. Ông Vương từ chối, khi này mới cho Diêu biết là tấm vé trúng thưởng thực ra của người trước song quên đưa.
Ông Vương nói đã "chụp nhầm" ảnh tờ vé số đó gửi ông Diêu. Và chủ nhân đích thực đã mang vé số đi đổi giải kép, 18 và 10 triệu nhân dân tệ rồi.
Đêm đó, đôi bên bắt đầu nảy ra tranh cãi về tấm vé độc đắc.
Người trúng giải là anh họ của chủ tiệm xổ số
Hôm sau, 17/7/2019, dưới sự phối hợp của Quản trị viên huyện Hộ Ấp thuộc Trung tâm quản lý xổ số thể thao tỉnh Thiểm Tây, hai bên đã ký "Thỏa thuận dàn xếp". Nội dung: "Do có sai sót trong quá trình mua bán nên tôi, Vương, đã chụp ảnh tờ vé số của người khác".
Ông Diêu viết trong thỏa thuận: "Tôi đã đạt được thỏa thuận thông qua đàm phán tự nguyện mà không cần điều tra gì thêm". Hai bên ký và đóng dấu vào văn bản này.
Ngay tại chỗ, ông Vương đã đưa cho Diêu 70.000 nhân dân tệ và viết một giấy vay nợ với nội dung "tôi nợ Diêu 80.000 nhân dân tệ, thời hạn trả 18 tháng".
Nhưng chẳng bao lâu sau, ông Diêu cảm thấy bị lừa. Qua các phương tiện báo chí, ông Diêu biết, người vừa trúng độc đắc chỉ lĩnh 18 triệu nhân dân tệ. "Vậy 10 triệu còn lại, ai lĩnh?", ông tự hỏi. Nghi ngờ Vương chưa trả tấm vé trúng 10 triệu nhân dân tệ cho chủ nhân đích thực mà đã giấu nhẹm đi, Diêu hỏi dò nhưng ông Vương phớt lờ.
Vì vậy, ngày 31/7/2019, ông Diêu ủy quyền cho luật sư gửi kiến nghị đến Trung tâm quản lý xổ số thể thao tỉnh Thiểm Tây, yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp lý và mong trung tâm tạm dừng việc đổi thưởng. Song vụ đàm phán lần này không thành. Diêu qua tìm hiểu mới vỡ lẽ, người đang giữ tấm vé 10 triệu tệ, là Cao, anh họ ông Vương.
Ngày 4/9/2019, Diêu khởi kiện vợ chồng ông Vương lên TAND huyện Hộ Ấp, yêu cầu tòa xác nhận mình là chủ sở hữu tờ vé số trúng thưởng. Trung tâm quản lý xổ số thể thao tỉnh Thiểm Tây được triệu tập là bên có quyền nghĩa vụ liên quan.
Một ngày sau, dù vụ kiện chưa được xử, Trung tâm đã trả cho ông Cao giải xổ số trúng thưởng, tổng sau thuế là 8,01 triệu nhân dân tệ.
Nhân viên của Trung tâm giải thích vì xổ số ẩn danh nên theo luật hiện hành, tấm vé là chứng từ duy nhất để đổi giải.
Về vấn đề sở hữu xổ số, Trung tâm không có thẩm quyền điều tra và thời gian đổi thưởng chỉ là 60 ngày. Người giữ tờ vé số này, tức ông Cao, đã liên tục gọi điện đến trung tâm để đôn đốc việc đổi giải. Vì thời hạn đổi giải đang đến gần nên trung tâm xổ số chỉ có thể trả thưởng, nếu không, tấm vé sẽ vô hiệu theo pháp luật.
Cuộc giằng co pháp lý kéo dài gần 5 năm
Ngay sau khi khởi kiện, Diêu phát hiện "Thỏa thuận dàn xếp" được mình và ông Vương ký kết dưới sự phối hợp của một người quản lý Trung tâm ngay sau hôm quay thưởng. Việc này vì thế trở thành "chướng ngại vật" cho việc bảo vệ quyền lợi của mình.
Để hủy bỏ "Thỏa thuận dàn xếp", Diêu đã khởi kiện riêng vợ chồng Vương lên TAND huyện Hộ Ấp, yêu cầu tòa hủy bỏ.
Ngày 11/1/2021, TAND huyện Hộ Ấp đã ra phán quyết sơ thẩm, tuyên "Thỏa thuận dàn xếp" vô hiệu và yêu cầu ông Diêu trả lại 70.000 nhân dân tệ cho vợ chồng ông Vương.
Vợ chồng ông Vương kháng cáo. Tòa trung cấp Tây An tháng 4/2021 tuyên giữ nguyên phán quyết ban đầu.
Ngày 14/5/2021, TAND huyện Hộ Ấp đã ra phán quyết sơ thẩm về "tranh chấp xác nhận quyền sở hữu xổ số", xác định chủ nhân của tờ vé số trúng thưởng là ông Diêu.
Dù phán quyết của tòa xác nhận chủ nhân của tờ vé số trúng thưởng là ông Diêu, nhưng việc giành lại được số tiền trúng thưởng lại là vấn đề khác. Để giải quyết vấn đề "tiền trúng số thuộc về ai", cần phiên tòa thứ hai.
Để tránh việc bản án khó thi hành, ngày 25/9/2023, Tòa án nhân dân huyện Hộ Ấp đã đưa ra phán quyết mặc định: Số tiền gửi ngân hàng 8,01 triệu nhân dân tệ hoặc tài sản có giá trị tương đương đứng tên Cao và Vương sẽ bị phong tỏa hoặc đóng băng.
Ly hôn để "tẩu tán tài sản"
Ông Cao rõ ràng đã lĩnh tiền thưởng nhưng cuộc điều tra của tòa án cho thấy tài sản đứng tên Cao và Vương lại không đủ để đảm bảo thi hành án. Để ngăn cản ông ta chuyển nhượng tài sản, tòa án một lần nữa ra phán quyết, mở rộng phạm vi tịch thu, phong tỏa tài sản đối với vợ của Cao, hai con gái và hai con của ông Vương.
Vợ ông Cao không hài lòng với phán quyết và nộp đơn xin xem xét lại. Bà Cao nộp bằng chứng lên tòa cho biết ngày 2/6/2020, tức 9 tháng sau khi chồng lĩnh thưởng xổ số, vợ chồng bà đã ly hôn.
Trong thỏa thuận chia tài sản ly hôn, vợ chồng bà thống nhất "số tiền gửi ngân hàng của ai là của người đó". Tình cờ, tiền thắng giải xổ số, đều đã được đổ vào tài khoản của bà Cao.
Tòa cho rằng 8 triệu nhân dân tệ này được hình thành khi vụ kiện phân định quyền sở hữu xổ số chưa chấm dứt. Thỏa thuận chia tài sản của vợ chồng ông Cao có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của bên khác, cụ thể là ông Diêu. Tòa cho rằng bà Cao không có căn cứ chứng minh được đây là tài sản riêng tự làm ra, do đó bác yêu cầu của bà.
Ông Diêu yêu cầu tòa án ra lệnh cho ông Cao trả lại số tiền trúng thưởng là 8,01 triệu nhân dân tệ và trả lãi cho ông, tổng cộng khoảng 8,82 triệu nhân dân tệ.
Song ông Cao cho rằng việc ông mua vé số từ tiệm ông Vương không phải là hành vi vi phạm pháp luật. Ông và ông Diêu không có tư thù hiềm khích vì thế việc ông đổi thưởng hoàn toàn đúng luật, "chẳng việc gì phải trả lại tiền".
Cảnh sát cũng đã xác nhận "không có dấu hiệu hình sự". Theo ông Cao, điều này cho thấy không có sự thông đồng ác ý giữa mình và Vương nhằm chiếm tiền trúng số.
Vợ chồng ông Vương khẳng định họ không phải người mua, cũng chẳng phải người nhận giải, chưa bao giờ được hưởng lợi từ giải thưởng và do đó không có trách nhiệm liên đới trả 8 triệu nhân dân tệ kèm lãi cho Diêu.
Trung tâm Quản lý Xổ số Thể thao tỉnh Thiểm Tây cho rằng quy trình đổi thưởng là hợp pháp và ông Diêu không có quyền yêu cầu Trung tâm chịu trách nhiệm liên đới. Hành vi của Vương khi nhận ủy thác của ông Diêu để mua vé số và giữ chúng thay mặt ông không liên quan gì đến tiệm xổ số hay trung tâm xổ số.
Trung tâm viện dẫn luật rằng "việc sử dụng Internet bán vé số bị cấm", và hướng dẫn mua vé số có ghi rõ "tấm vé số này là ẩn danh, người mua sẽ không có quyền báo mất và không được hoàn lại tiền". Tức ai có vé, người đó là chủ, không quan trọng nó có được dưới hình thức nào.
Trung tâm cho biết Diêu thường xuyên mua vé số nên nhận thức được những rủi ro có thể xảy ra khi mua và giữ vé số thông qua WeChat, hậu quả của không đến trực tiếp. "Việc ông không nhận được tiền thưởng không liên quan gì đến Trung tâm", vị đại diện nói.
Ngày 15/3, TAND huyện Hộ Ấp đã ra phán quyết sơ thẩm về vấn đề "số tiền trúng xổ số thuộc về ai".
Tòa án cho rằng quyền sở hữu tờ vé số liên quan đến vụ án đã được tòa án xác nhận theo phán quyết có hiệu lực của tòa án là thuộc về ông Diêu nên số tiền trúng xổ số phải thuộc về ông.
Tòa án cho rằng ông Cao đã nhận được khoản tiền thưởng sau thuế 8,01 triệu nhân dân tệ từ Trung tâm quản lý xổ số thể thao tỉnh Thiểm Tây nhưng từ chối trả lại cho người chiến thắng thực sự, điều này cấu thành hành vi xâm phạm quyền của nguyên đơn Diêu.
Về phía vợ chồng Vương, cũng từ chối giao tờ vé số ông Diêu đã mua và giao cho ông Cao, anh họ, để lĩnh giải thưởng khi chưa được phép. Hành vi của vợ chồng Vương và hành vi lĩnh giải của ông Cao đã dẫn đến việc ông Cao không thể nhận được tiền thưởng trúng thưởng. Vì vậy, vợ chồng ông Vương và ông Cao phải liên đới trả lại tiền kèm lãi cho ông Diêu trong vòng 15 ngày từ khi bản án có hiệu lực.
Tòa án cho rằng do xổ số liên quan đến vụ án là xổ số vô danh nên người giữ vé đã đổi giải và Trung tâm quản lý xổ số thể thao Thiểm Tây đã nhìn thấy vé đổi giải nên mới trả thưởng. Điều này tuân thủ quy định về phát hành và bán xổ số. Do đó, Trung tâm không phải liên đới trả tiền.
Hải Thư (Theo The Paper)