Mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì Hội nghị tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội (NOXH).
Ông Nguyễn Việt Quang, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.
Quá nhiều thủ tục khi làm nhà ở xã hội
Tham gia ý kiến, ông Nguyễn Việt Quang, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup cho biết, Công ty Vinhomes của Tập đoàn Vingroup đã khởi công xây dựng 4 dự án NOXH tại Hải Phòng, Thanh Hóa, Quảng Trị và Khánh Hòa. Sau khi hoàn thành, các dự án này sẽ bổ sung thêm hơn 10.000 căn hộ NOXH và quỹ nhà ở tại các địa phương.
Bên cạnh đó, tập đoàn cũng đang tiếp tục thực hiện các thủ tục pháp lý để có thể sớm khởi công các dự án NOXH tại Hà Nội, Hưng Yên, Hà Tĩnh, TP.HCM và các tỉnh, thành phố khác. Tuy nhiên, qua thực tế triển khai, Tập đoàn Vingroup gặp một số vướng mắc.
Cụ thể, về thủ tục, số lượng thủ tục NOXH hiện nay đang nhiều hơn so với dự án nhà ở thương mại. Trong đó, các thủ tục chung như phê duyệt quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư, đấu thầu lựa chọn các nhà đầu tư; giao đất, cho thuê đất thì dự án NOXH phát sinh thêm các thủ tục về xác nhận các đối tượng được mua, thuê NOXH; thủ tục thẩm định giá bán, giá cho thuê NOXH. Điều này dẫn đến các thủ tục thực hiện NOXH kéo dài. Tổng thời gian hoàn thành thủ tục dự án NOXH từ lúc bắt đầu triển khai đến khi khởi công thường khoảng 2 năm.
Về cơ chế ưu đãi đối với các hạng mục thương mại dịch vụ trong phạm vi dự án NOXH, chính sách hỗ trợ đối với việc đầu tư xây dựng các công trình hạng mục này chưa rõ ràng. Do đó, nếu chủ đầu tư thực hiện đầu tư đồng bộ các công trình này thì dễ dẫn đến tăng chi phí, tăng giá bán NOXH.
Về xuất vốn đầu tư NOXH hiện đang thấp hơn so với xuất vốn đầu tư cho nhà ở thương mại. Trong khi, chi phí và xuất vốn đầu tư thực tế của nhà ở thương mại đang cao hơn xuất vốn đầu tư theo quy định. Điều này làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình NOXH và khó khăn về doanh thu cho nhà đầu tư dự án NOXH do việc xác định giá bán phải dựa trên cơ sở xuất vốn đầu tư.
Còn về nguồn vốn cho việc đầu tư xây dựng, mua, thuê NOXH, trên thực tế việc tiếp cận các nguồn vốn vay vẫn chưa thuận lợi. Đồng thời, mức lãi suất cho vay ưu đãi đầu tư xây dựng cũng như để thuê, mua NOXH hiện nay còn cao. Đối với chủ đầu tư, mức lãi suất 8%/năm, khách hàng mua NOXH 7,5%/năm.
Để có thể thu hút nhà đầu tư tham gia vào các dự án đầu tư NOXH và giảm giá bán NOXH, Tập đoàn VinGroup đề xuất xem xét cắt giảm tối da các thủ tục liên quan đến việc đầu tư xây dựng dự án NOXH;
Ban hành danh mục các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội được ngân sách hỗ trợ kinh phí đầu tư, miễn giảm tiền thuê đất đối với các diện tích công trình dịch vụ thương mại trong phạm vi dự án NOXH; Điều chỉnh lại xuất vốn đầu tư dự án NOXH cho phù hợp với thực tế.
Điều chỉnh lãi suất cho vay để đầu tư xây dựng cũng như để mua, thuê NOXH. Trên cơ sở ngân sách thực hiện, xem xét hoặc cấp bù chênh lệch lãi suất nếu chủ đầu tư, khách hàng vay vốn từ các ngân hàng thương mại để đầu tư xây dựng và thuê, mua NOXH.
Để xuất kéo dài thời gian cho vay mua nhà ở xã hội
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Thanh Huy, Phó Tổng Giám đốc Becamex nhận thấy, quá trình triển khai gặp một số vấn đề, đó là lãi vay cho người lao động vẫn còn cao và thời gian vay còn ngắn.
"Nếu chúng ta kéo dài thời gian vay cho người lao động thì sẽ tạo điều kiện lớn cho người lao động được sở hữu NOXH", ông Huy nhận định.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đánh giá, cơ chế, chính sách phát triển NOXH, nhà ở cho công nhân hiện chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn như: Trình tự thủ tục đầu tư xây dựng, xác định điều kiện mua, thuê mua, thuê NOXH còn phức tạp và kéo dài; các chính sách ưu đãi cho chủ đầu tư dự án NOXH, nhà ở công nhân đã ban hành chưa đủ hấp dẫn…
Thứ trưởng nhìn nhận, các luật mới đã có thêm các chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng NOXH; đơn giản thủ tục và các điều kiện để được mua, thuê, thuê mua NOXH... Tuy nhiên, phải đầu năm 2025 thì các luật mới có hiệu lực thi hành, do vậy đến nay việc phát triển NOXH vẫn còn gặp một số khó khăn vướng mắc.
Vấn đề cốt lõi là ưu đãi cho doanh nghiệp
Ông Lê Viết Hải, Chủ tịch Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình cho biết, năm 2021, Nhà nước đưa ra nghị quyết thúc đẩy phát triển NOXH nhưng sau đó năm 2021-2022 lại không có một giao dịch nào. Vấn đề cốt lõi là những ưu đãi về NOXH như phê duyệt dự án, phê duyệt phương án thiết kế, đối tượng người mua, quy mô dự án, giá bán còn rất phức tạp.
"Khoảng 2 năm trước, chúng tôi đã làm với chủ đầu tư NOXH, dự án đã có giấy phép đầu tư nhưng đến đầu năm nay mới được giải quyết, tạm xong thủ tục về xây dựng để có thể triển khai", ông cho hay.
Dẫn số liệu Bộ Xây dựng, ông Hải nêu số dự án NOXH được đưa ra rất thấp so với mục tiêu đề ra.
"Những ưu đãi của Nhà nước về thuế sử dụng đất, thuế VAT, tín dụng, chi phí quản lý chưa phù hợp với quy luật của thị trường nên chưa thể đi đến thống nhất giữa Nhà nước và nhà đầu tư", ông phân tích.
Vị Chủ tịch Tập đoàn Hòa Bình chia sẻ thêm, sau khi các nhà đầu tư đấu thầu dự án đều phải đóng tiền sử dụng đất. Tiền sử dụng đất có thể đóng trước hoặc đóng sau nhưng không có ưu đãi về quyền sử dụng đất cũng như ưu đãi về thuế VAT, ưu đãi tín dụng…
Về đối tượng thụ hưởng NOXH, ông Hải nhận định, có những dự án NOXH quy mô 4.000-5.000 căn nhưng thị trường không hấp thụ được do người dân không đủ điều kiện thụ hưởng, điều này sẽ dẫn đến tắc nghẽn. Khi không tiêu thụ được sản phẩm thì nhà đầu tư sẽ không dám mạnh dạn đầu tư.
Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nghiên cứu, xem xét hạ mức lãi suất cho vay phù hợp của gói tín dụng 120.000 cho nhà ở xã hội để doanh nghiệp, người có nhu cầu tiếp cận dễ dàng hơn.. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.
Xem xét hạ lãi suất gói 120.000 tỷ đồng
Để phát triển NOXH, trong đó triển khai nhanh, hiệu quả đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn NOXH cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030", Thủ tướng nêu rõ, các Bộ Xây dựng, TN&MT, NHNN sớm ban hành các nghị định, văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn liên quan đến Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi).
Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng quy trình rút gọn các thủ tục hành chính lựa chọn nhà đầu tư, triển khai dự án NOXH để tiết kiệm thời gian, khuyến khích, huy động các nguồn lực xã hội.
NHNN chỉ đạo các ngân hàng thương mại nhà nước lớn chung tay cùng doanh nghiệp nghiên cứu, xây dựng và cung cấp gói tín dụng cho người mua với thời gian 10-15 năm với lãi suất thấp hơn từ 3-5% so với cho vay thương mại; nghiên cứu, xem xét hạ mức lãi suất cho vay nguồn vốn hỗ trợ 120.000 tỷ đồng phù hợp.
Bộ Tài chính nghiên cứu thành lập quỹ NOXH, chính sách thuế phù hợp.
Các địa phương đăng ký chỉ tiêu phát triển NOXH trong năm 2024; Bộ Công an, Bộ Quốc phòng phấn đấu trong năm 2024, mỗi Bộ thực hiện 5.000 căn NOXH; Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam phấn đấu trong năm 2024 thực hiện 2.000 căn hộ NOXH.
Đối với các doanh nghiệp, Thủ tướng yêu cầu các chủ đầu tư dự án NOXH lập tiến độ, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, tài chính, áp dụng công nghệ mới nhằm rút ngắn thời gian thi công.
Trong khi đó, đối với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Thủ tướng lưu ý, quyết tâm thực hiện bằng được mục tiêu, số lượng NOXH năm 2024. Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Chính phủ về việc hoàn thành chỉ tiêu xây dựng NOXH trên địa bàn.