Thị trường tuyển dụng trực tuyến ngày càng phát triển tại Việt Nam khi có hàng loạt trang tuyển dụng chuyên nghiệp, trong đó phải kể đến mạng xã hội (MXH). Trên nền tảng trực tuyến, việc tìm kiếm và nắm bắt cơ hội việc làm đã trở nên dễ dàng hơn. Người tìm việc nhanh chóng tiếp cận với các công việc đa dạng, trong khi nhà tuyển dụng cũng kịp thời có được những ứng viên tiềm năng.
Nhấp link, mất tiền
Tuy nhiên, lợi dụng kẽ hở của sự tự do trên internet, sự phổ biến của MXH và hành vi sử dụng MXH còn thiếu cẩn trọng, nhiều đối tượng lừa đảo đã tung ra nhiều hình thức tinh vi để đánh cắp thông tin cá nhân, chiếm đoạt tiền với các mô tả công việc hoàn hảo.
"Không cần kinh nghiệm, không cần trình độ, chỉ cần căn cước công dân... nhận việc ngay, không cọc, thu nhập lên đến 30 triệu đồng...". Đó là lời chào mời trên một tài khoản TikTok mà chị Nguyễn Thị H. xem được vào đầu tháng 3 vừa qua. Vì đang thất nghiệp, chị H. làm theo hướng dẫn, truy cập vào đường link trong bio (tiểu sử/lý lịch, thường dùng để gắn đường link) của tài khoản TikTok trên.
"Lúc đó tôi không để ý, cứ làm theo hướng dẫn, trong bảng tuyển dụng họ yêu cầu truy cập vào đường link khác để điền thông tin. Sau đó thấy tài khoản bị trừ hơn 9 triệu đồng. Tôi kiểm tra lại thì mới biết đó là đường link có chứa mã độc xâm nhập và chiếm quyền kiểm soát điện thoại nên chúng lấy hết số tiền tôi có trong thẻ" - chị H. kể.
Khi biết bị lừa, chị H. truy cập vào tài khoản TikTok đó để khiếu nại nhưng không được phản hồi rồi chặn chị H. Bức xúc, chị làm một video để cảnh báo mọi người nhưng đăng lên được khoảng 1 giờ thì bị báo là vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng của TikTok và bị xóa video ngay sau đó.
Thấy TikTok phát triển, nhiều người bán hàng trên nền tảng này rất tốt nên chị Lê Thị Hồng D. (27 tuổi, ngụ Bình Tân, TP HCM) cũng lập tài khoản tham gia. Sau 3 tháng có mặt trên TikTok nhưng không thu hút được nhiều lượt theo dõi, chị tìm các lớp học về TikTok. Sau đó D. xem một tài khoản TikTok "Livestream bán hàng ngàn đơn..." và được hướng dẫn click vào link bio, rồi dẫn vào một nhóm Telegram có tên "thực chiến bán hàng ngàn đơn trên TikTok".
Các buổi học online trên nền tảng zoom về tạo, tăng tương tác, livestream bán hàng... trên TikTok hoàn toàn miễn phí. Sau đó là những lớp nâng cao có thu phí, rồi chuyển qua đầu tư tiền ảo, kinh doanh vàng quốc tế, làm đại diện thương mại quốc tế.
Chỉ sau 1 tháng gia nhập trên nhóm Telegram, chị D. đã bị dụ tham gia 2 khóa học nâng cao hết 30 triệu đồng, đầu tư tiền ảo 57 triệu đồng và mua vàng ảo hết 90 triệu đồng. "Nếu chồng không phát hiện sớm, tôi sẽ vay mượn thêm tiền cho các đối tượng lừa đảo" - chị D. thở dài.
Cần tỉnh táo, cảnh giác
Ở góc độ nhà tuyển dụng, giám đốc nhân sự một hệ thống siêu thị bán lẻ tại TP HCM, cho biết từ giữa năm 2023, hệ thống này đã dùng kênh TikTok của mình để đăng tuyển nhiều vị trí. Tất cả video đăng tuyển đều nhấn mạnh ứng tuyển miễn phí và nộp hồ sơ tại siêu thị gần nhất với nơi cư trú của ứng viên.
Tuy nhiên, một số tài khoản TikTok đã mạo danh sử dụng lại video của đơn vị này, cắt ghép rồi đăng tuyển và có thu phí. Nhiều người đã mất tiền cho hành vi mạo danh này. "TikTok cần kiểm soát kỹ hơn với những video reup (đăng lại) để tránh tình trạng mạo danh đang tràn lan trên nền tảng này. Về phía ứng viên, cần search (tìm kiếm) video gốc để tránh bị lừa" - giám đốc nhân sự trên khuyến cáo.
Hiện Việt Nam có khoảng 50,58 triệu người dùng TikTok. Ông Bùi Quang Minh, người sáng lập và điều hành SecurityBox, lưu ý người dùng khi nhấp vào link lạ hoặc ứng dụng lạ, tuyệt đối không cho phép ứng dụng đó truy cập vào điện thoại của mình. Luôn ấn vào khung "Từ chối" để bảo đảm an toàn dữ liệu điện thoại của mình, ngăn chặn kẻ lừa đảo xâm nhập trái phép.
Theo luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn Luật sư TP HCM), trong trường hợp đã lỡ chuyển tiền, hãy lưu lại số tài khoản của kẻ lừa đảo. Sau đó gọi ngay đến hotline của ngân hàng đó để báo về việc tài khoản này có dấu hiệu lừa đảo. Nhờ đó, các cơ quan chức năng có cơ sở giải quyết vụ việc.
Nếu lỡ cung cấp mã OTP đăng nhập cho kẻ lừa đảo thì nên đăng xuất khỏi tài khoản, đăng nhập lại và cố tình nhập sai mật khẩu nhiều lần để khóa thẻ của chính mình. "Trong vòng 30 phút kể từ thời điểm nạn nhân phát hiện mình bị lừa, báo ngay cho công an gần nhất. Khi nhận được tin báo, công an có thể thực hiện các biện pháp nghiệp vụ thích hợp và phối hợp với ngân hàng để phong tỏa tài khoản của kẻ lừa đảo" - luật sư Bình khuyên.