Hơn 20 năm trước, năm 2003, Trung ương Đoàn lần đầu phát động chương trình Tháng Thanh niên với tinh thần "Thanh niên hành động vì cộng đồng, xã hội chăm lo, bồi dưỡng thanh niên". Qua đó đã thu hút đông đảo bạn trẻ và nhiều tầng lớp nhân dân hưởng ứng. Thành công của chương trình trở thành tiền đề quan trọng để Trung ương Đoàn báo cáo, xin ý kiến và sau đó được Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chính phủ đồng ý chọn tháng 3 hằng năm là tháng Thanh niên, kể từ năm 2004.
Từ đó đến nay, chương trình hoạt động bám sát tháng Thanh niên đã được thực hiện xuyên suốt, với tinh thần tuổi trẻ nhiệt huyết, sôi nổi. Sự trưởng thành từ hoạt động thực tế là sự thật đã được minh chứng. Điều đó càng có ý nghĩa hơn vì sự dấn thân của người trẻ không chỉ giúp được cho đối tượng thụ hưởng mà cho cả chính họ.
Nắng gió, khó khăn của thực tế cuộc sống, ở từng địa phương phên giậu, miền xa thông qua những hoạt động tình nguyện đã trau dồi cho tình nguyện viên thêm bản lĩnh, vững chãi hơn và có cái nhìn khoáng đạt. Từ vùng khó, họ nhận ra mình may mắn, từ đó ươm mầm sẻ chia để rồi hằng năm, theo cách riêng, họ trở lại tiếp sức người nghèo vì hiểu mình còn có thể cho đi là một hạnh phúc.
Những năm gần đây, phong trào thanh niên gắn liền với xung kích, hỗ trợ cộng đồng kết hợp với chuyển đổi số. Đó là xu hướng đương nhiên của thời đại công nghệ phát triển, trí tuệ nhân tạo lên ngôi. Đặc biệt, rất phù hợp khi người trẻ thế hệ gen Z là những người tiếp cận từ đầu với công nghệ, internet, đang sống cùng hơi thở và nhịp tiến của thời đại.
Nhìn các công trình hướng tới 50 năm thống nhất đất nước mà tuổi trẻ TP HCM đề ra trong tháng Thanh niên được khởi động từ ngày 24-2 có thể thấy rõ sự đóng góp không hề nhỏ của tinh thần tuổi trẻ dấn thân, phụng sự, xung kích tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng. Có thể kể đến như công trình "Sông Sài Gòn - Con sông của thành phố tôi" giai đoạn 2 số hóa bản đồ điện tử về các địa chỉ đỏ, di tích lịch sử - văn hóa dọc sông Sài Gòn; Lịch sử Đoàn TNCS Hồ Chí Minh TP HCM giai đoạn 1975 đến nay; Cải tạo cảnh quan tuyến đường Võ Chí Công (TP Thủ Đức); Trùng tu Di tích lịch sử núi Dinh (xã Tân Hòa, huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu)...
Tuy nhiên, hơn hết, tháng Thanh niên gợi nhắc đến lực lượng lao động trẻ đang chiếm ưu thế, phải làm sao để họ có việc làm, tạo ra giá trị cho bản thân, gia đình và xã hội. Theo số liệu mới nhất của Ủy ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam, hiện nay nước ta có hơn 22,1 triệu người trong độ tuổi thanh niên, chiếm khoảng 22,5% dân số cả nước và gần 36% lực lượng lao động; gần 60% thanh niên sống ở nông thôn; 98,7% người trong độ tuổi lao động có việc làm.
Có nhiều cách để trau dồi năng lực người trẻ, để họ được cống hiến và trưởng thành. Trong đó, hoạt động tình nguyện chất lượng, đúng chuyên môn, luôn được cập nhật phù hợp với thời đại sẽ giúp người trẻ vận dụng sức trẻ, trí tuệ, góp phần xây dựng quê hương.