Cứ mỗi độ tháng 3, núi rừng Yên Tử (Quảng Ninh) như được khoác lên mình chiếc áo cà sa bởi màu vàng thanh khiết của triệu triệu bông hoa mai vàng khoe sắc giữa non thiêng Yên Tử.
Truyền thuyết kể rằng khi Đức Phật Trần Nhân Tông cởi bỏ long bào, rời kinh kỳ để về chốn non thiêng Yên Tử, lập nên Thiền phái Trúc Lâm, Ngài đã cùng các đệ tử trồng những cây mai đầu tiên.
Dưới bàn tay chăm sóc của các Phật tử, cây mai nhỏ bé ngày nào đã biến thành rừng mai rộng lớn với những đại lão mai vàng có tuổi đời gần 700 tuổi.
Rừng mai ấy nay cứ mỗi độ xuân về lại làm cho Yên Tử càng trở nên linh thiêng, huyền ảo.
Màu vàng của hoa mai tôn lên vẻ đẹp khác thường giữa rừng núi.
Mỗi bông hoa như những điểm nối giữa chốn huyền không tạo nên một cảnh sắc đẹp đến lạ kỳ.
Cứ mỗi độ xuân về, từ trên đỉnh núi nhìn xuống, cả Yên Tử như được khoác thêm chiếc áo cà sa dệt bằng mai vàng.
Đặc tính của mai vàng Yên Tử là càng lạnh hoa sẽ càng thơm và bền hơn khi thời tiết càng khắc nghiệt.
Nhiều người cho rằng mai vàng Yên Tử là biểu tượng thanh cao, tượng trưng cho tinh thần bền bỉ, vượt lên mọi khó khăn theo truyền thống Thiền môn mà các hòa thượng đã dày công vun xới.
Mai vàng Yên Tử là loài hoa quý còn mãi với thời gian, mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh gắn với non thiêng, như sự trường tồn của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
Trong những năm tháng đầu tiên khi Phật hoàng Trần Nhân Tông về Yên Tử thiền tu, giữa chốn núi rừng hoang vắng, Ngài đã bâng khuâng trước vẻ đẹp của bông mai vàng thoát tục hiển hiện trong tiết xuân.
Ngắm hoa mai nở, Ngài đã tìm thấy trong mỗi cánh hoa mai chứa đựng tâm thiền: Hoa mai vàng rụng cánh khi đang còn hương sắc rực rỡ, thể hiện tính thiền và sự buông bỏ trong Phật pháp.
Nơi núi cao, rừng sâu, bông hoa mai vàng cùng với trúc, tùng trở thành tri kỷ trong suốt thời gian Ngài tu thiền tại Yên Tử.
Theo thuyết ngũ hành thì màu vàng thuộc hành thổ, biểu tượng cho giống nòi Việt. Hoa mai vàng có 5 cánh tượng trưng cho ngũ phúc (phúc, lộc, thọ, khang, ninh).
Vượt qua sự khắc nghiệt của thời gian, những "đại lão mai" ở thác Vàng, thác Bạc, chùa Một Mái, chùa Vân Tiêu vẫn sừng sững tỏa bóng nơi non cao và nở hoa vàng rực rỡ đúng vào mùa Lễ hội xuân Yên Tử.