Tham luận tại Hội thảo "Chiến thắng Điện Biên Phủ - Giá trị lịch sử và tầm vóc thời đại", sáng 27.3, thượng tá Mè Quang Thắng, Báo Quân đội nhân dân, cho biết 70 năm trước, Báo Quân đội nhân dân đã tổ chức tòa soạn, xuất bản và phát hành 33 số báo đặc biệt ngay tại chiến trường Điện Biên Phủ. "Đây cũng chính là một sự kiện báo chí vô tiền khoáng hậu trong lịch sử báo chí thế giới", thượng tá Thắng nói.
Ông Thắng cho hay, tòa soạn và nhà in đặt ngay trên sườn đồi Pu Ma Hong ở Mường Phăng, chỉ cách hầm của Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp và Chủ nhiệm Chính trị mặt trận Điện Biên Phủ đúng một cánh đồng.
"Nghĩa là từ Pu Ma Hong, mọi thông tin chính thống của sở chỉ huy chiến dịch được kịp thời tiếp nhận để chuyển tải đến các đơn vị và dân công hỏa tuyến", ông Thắng mô tả.
Tòa soạn tiền phương chỉ có 5 người, gồm: Hoàng Xuân Tùy, phụ trách chung; Trần Cư, thư ký tòa soạn; Phạm Phú Bằng và Nguyễn Khắc Tiếp, phóng viên; Nguyễn Bích, họa sĩ trình bày báo.
Chỉ với 5 cán bộ, phóng viên nhưng trong 140 ngày đêm (từ 28.12.1953 đến 16.5.1954), tòa soạn tiền phương đã thực hiện 33 số báo đặc biệt, đặc sắc.
Ngày 28.12.1953, tòa soạn tiền phương Báo Quân đội nhân dân ra số báo 116, số báo đầu tiên tại mặt trận vào thời kỳ các đơn vị chuẩn bị trận địa, làm đường kéo pháo, đưa pháo vào trận địa để kịp ngày 26.1.1954 bắt đầu cuộc tấn công vào Điện Biên Phủ theo phương châm "đánh nhanh, giải quyết nhanh".
Đến trưa 26.1.1954, khi các đơn vị đã sẵn sàng thì có lệnh hoãn tiến công và chuẩn bị lại cuộc chiến đấu theo phương châm "đánh chắc, tiến chắc".
Ngày 1.2.1954, tòa soạn tiền phương phát hành số báo Xuân Giáp Ngọ 1954. Lần đầu tiên ở mặt trận, bộ đội và dân công được đọc thơ chúc tết có cả chữ ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Ngày 10.3.1954, trước giờ nổ súng 3 ngày, tòa soạn tiền phương của Báo Quân đội nhân dân ra số đặc biệt. Đó là số báo 130 đã đăng trang nhất lời kêu gọi của Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, với tựa đề Kiên quyết tiêu diệt toàn bộ quân Pháp tại Điện Biên Phủ.
Ngày 11.5.1954, số báo 147 chạy tít lớn tràn trên trang nhất của báo, Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam công bố: Quân ta đã toàn thắng trên mặt trận Điện Biên Phủ. Đến ngày 16.5.1954, tòa soạn tiền phương xuất bản số báo 148, số báo cuối cùng trong chiến dịch Điện Biên Phủ.
Gánh báo ra công sự phát cho các chiến sĩ
Vẫn theo ông Mè Quang Thắng, cũng chỉ với 5 cán bộ, phóng viên, tòa soạn tiền phương không chỉ làm báo, xuất bản mà còn kiêm thêm công việc phát hành. "Khi báo in xong, cán bộ, phóng viên, họa sĩ cho báo vào sọt rồi gánh ra công sự phát báo cho các chiến sĩ, thậm chí là đọc báo cho chiến sĩ ngay tại trận địa", thượng tá Thắng nói.
Theo ông Thắng, đội ngũ làm báo đã khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, kịp thời xuất bản báo để tuyên truyền đường lối kháng chiến và phương châm tác chiến trong chiến dịch Điện Biên Phủ nhằm cổ vũ, động viên tinh thần chiến đấu, tạo động lực cho các phong trào thi đua giết giặc lập công.
Với chức năng là "tuyên truyền, cổ động và tổ chức tập thể" tờ Báo Quân đội nhân dân được ra đời ngay tại mặt trận mang hơi thở của chiến trường, đã trở thành món ăn tinh thần vô giá đối với bộ đội ta ngay trong điều kiện chiến đấu khó khăn, thiếu thốn và gian khổ nhất.
Nội dung các tin tức, bài viết đã ghi lại những khoảnh khắc lịch sử hào hùng, phản ánh chân thực, sinh động nhất về diễn biến chiến sự, cuộc sống sinh hoạt, tấm gương chiến đấu dũng cảm của các chiến sĩ, kinh nghiệm đào hầm, tổ chức hậu cần…
Bên cạnh các bài viết mang tính xã luận, chính luận, bình luận, còn có nhiều chuyên mục sinh động, đầy chất lính như: Thi đua mở đường thắng lợi, Sinh hoạt ngoài trận địa, Sổ tay kinh nghiệm, Chuyện Điện Biên Phủ... đã kịp thời động viên bộ đội tin tưởng, lạc quan, vượt khó khăn gian.
"Mỗi bài viết đều thấm mồ hôi, nước mắt, xương máu của những người cầm súng tại chiến trường Điện Biên Phủ", ông Thắng nói, và khẳng định, tòa soạn tiền phương với 33 số báo đặc biệt tại mặt trận Điện Biên Phủ để lại nhiều bài học quý cho báo chí cách mạng Việt Nam.