Khoảng 130 con tin đã thiệt mạng và hàng trăm người khác bị thương trong vụ khủng bố đẫm máu tại nhà hát ở trung tâm Moscow năm 2002.
Khi những kẻ bịt mặt xuất hiện, nhiều người nghĩ đó là một phần của vở kịch (Ảnh: ET)
Đêm nhạc kịch đẫm máu
Svetlana Gubareva gặp Sandy Alan Booker, người đàn ông đến từ Oklahoma (Mỹ) trên một trang web hẹn hò. Khoảng cách địa lý Mỹ – Nga đã không thể ngăn cản được cuộc tình giữa viên kỹ sư 49 tuổi và người mẹ của cô con gái 13 tuổi.
Ngày 23/10/2002, Svetlana cùng con gái Sasha và hôn phu Sandy cùng nhau ăn mừng sau khi cô nộp đơn xin thị thực Mỹ tại đại sứ quán. Họ đã mua ba chiếc vé cuối cùng để xem buổi biểu diễn vở nhạc kịch Nord-Ost tại nhà hát Dubrovka, thủ đô Moscow của Nga.
Svetlana không thể ngờ rằng đây sẽ là chuyến đi chơi cuối cùng của cô với hai người quan trọng nhất đời mình. Sau hôm đó, chỉ còn mình cô sống sót.
Nhà hát hôm đó chật cứng khán giả. Tới màn thứ hai của Nord-Ost, một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh Thế chiến thứ hai, ở bên ngoài, ba chiếc xe ô tô chở theo hơn 40 người cả nam và nữ mặc trang phục đen, được trang bị vũ khí dừng lại ngay cổng tòa nhà. Những kẻ bịt mặt nhanh chóng đột nhập vào sảnh, khống chế bảo vệ nhà hát và xông vào bên trong.
Mọi chuyện bắt đầu khi tất cả khán giả đang hướng lên sân khấu, chờ đợi khoảnh khắc hấp dẫn nhất của buổi biểu diễn, đó là chứng kiến một chiếc máy bay hạ cánh xuống sân khấu. Nhưng thay vào đó, những người đàn ông bịt mặt từ đâu xông lên sân khấu.
Rất nhiều người nghĩ rằng đây là một cảnh mang tính nghệ thuật hoặc một phần của buổi biểu diễn. Họ không tin rằng đó là một cuộc khủng bố cho đến khi những tay súng bắn một loạt đạn lên trần nhà.
Thủ lĩnh nhóm phiến quân Chechnya - Movsar Barayev nói với các con tin rằng nếu quân Nga không rút khỏi Chechnya ngay lập tức, nhà hát này sẽ bị nổ tung. Khoảng 10 ngày trước cuộc bao vây, lực lượng Nga tuyên bố đã tiêu diệt Barayev ở nước cộng hòa bắc Kavkaz.
Cuộc tấn công được lên kế hoạch và thực hiện tỉ mỉ. Nhóm phiến quân đã chuẩn bị từ 2-3 tháng trước đó và mang theo 15 khẩu súng trường, 11 khẩu súng lục, 114 quả lựu đạn và cả súng phóng lựu tự chế. Chúng còn được trang bị vũ khí hạng nặng cùng những quả bom lớn đặt ở khắp khán phòng.
Lúc này trong nhà hát có 916 người, trong đó có khoảng 100 trẻ em. Những kẻ bắt giữ con tin đã thả một số trẻ em, phụ nữ mang thai, người Hồi giáo và người nước ngoài. Những người còn lại được ra lệnh ngồi yên tại chỗ.
Phản ứng của những người chỉ trước đó ít phút vẫn còn là khán giả xem kịch đối với tin nhà hát bị tấn công khủng bố không đồng nhất. Một số người vẫn bình tĩnh, một số trở nên cuồng loạn và nhiều người khác ngất xỉu.
Một số nghệ sĩ đang nghỉ ngơi ở hậu trường đã trốn thoát qua cửa sổ đang mở và gọi cảnh sát. Những người may mắn này thông báo khoảng một nửa những tên khủng bố là phụ nữ, một điều hiếm thấy.
Trận chiến nghẹt thở
Sau khoảng 30 phút, khi cảnh sát đã có mặt tại hiện trường, những kẻ khủng bố cho phép một số con tin gọi điện cho người thân bằng điện thoại di động. Các con tin nói nhóm khủng bố đeo đầy lựu đạn, mìn và các thiết bị tự phát nổ trên người. Chúng cũng cảnh cáo sẽ sát hại 10 con tin nếu một tay súng trong nhóm bị thương hoặc bị giết.
Lực lượng đặc biệt xông vào Nhà hát Dubrovka giải cứu con tin sau 3 ngày bị phiến quân giam giữ
Lúc 1h30 sáng, Olga Romanova, một thường dân 26 tuổi tự mình hành động, bước vào rạp hát, một mình vượt qua hàng rào cảnh sát. Khi vào được rạp hát, cô bắt đầu thúc giục các con tin đứng lên chống lại những kẻ bắt giữ họ. Những kẻ khủng bố nghĩ rằng cô là đặc vụ của Cơ quan An ninh Liên bang (FSB) và bắn chết cô vài giây sau đó.
Sang ngày thứ hai, 24/3/2002, Chính phủ Nga cho phép những kẻ bắt giữ có cơ hội rời đến bất kỳ quốc gia nào khác ngoài Nga hoặc Chechnya nếu thả tất cả con tin mà không hề hấn gì. Tuy nhiên, nhóm khủng bố lặp lại yêu cầu Nga rút khỏi Chechnya ngay lập tức và vô điều kiện.
Những kẻ bắt giữ con tin yêu cầu nói chuyện với Joseph Kobzon, một thành viên quốc hội và ca sĩ, cũng như với các đại diện của Hội Chữ thập đỏ Quốc tế. Kobzon đi cùng ba người, trong đó có một người vẫy tấm vải trắng, bước vào tòa nhà vào khoảng 13h20. Ngay sau đó, một người đàn ông là công dân Anh khoảng 60 tuổi, tỏ ra yếu ớt và quẫn trí, được thả. Một phụ nữ và ba đứa trẻ, được cho là người Nga, cũng được thả ra ngoài vài phút sau đó.
Một số nhân vật chính trị và công chúng nổi tiếng khác cũng tham gia đàm phán với những kẻ bắt giữ song tình hình không mấy tiến triển.
39 con tin sau đó được những kẻ khủng bố tiếp tục thả nhưng chúng thông báo sẽ bắt đầu bắn các con tin còn lại nếu Nga không thực hiện nghiêm túc các yêu cầu của chúng.
Mọi chuyện càng trở nên tồi tệ hơn khi hai con tin yêu cầu được sử dụng nhà vệ sinh, rồi trèo qua cửa sổ xuống đường bỏ trốn. Những kẻ khủng bố phát hiện và nổ súng từ phía sau, buộc một trong những người lính đặc nhiệm phải bắn trả để yểm trợ. Một người lính đã bị trúng đạn và bị thương nặng. Các con tin kể lại, sau vụ tẩu thoát đó, nhóm khủng bố trở nên liều lĩnh hơn.
Khoàng 5h sáng, ngay trước bình minh ngày 26/10, nhà chức trách Nga quyết định lệnh cho các lực lượng đặc nhiệm "Alpha" và "Vympel" với sự hỗ trợ của SOBR, một đơn vị lực lượng đặc biệt phản ứng nhanh của Bộ Nội vụ Nga, hành động. Họ bao vây và đột kích tòa nhà từ trên mái và mọi cửa ra vào nhằm giải cứu con tin.
Trước khi đột nhập vào bên trong nhà hát, lực lượng đặc nhiệm Nga đã bơm vào bên trong một loại khí làm tê liệt hệ thần kinh và tiêu diệt các tay súng khủng bố.
Những ngọn đèn rọi chiếu lối vào chính của nhà hát đã tắt. Các đám khói bắt đầu xuất hiện. Các tay súng cũng như con tin nhanh chóng nhận ra sự xuất hiện của một loại khí bí ẩn qua hệ thống thông gió hoặc từ bên dưới sân khấu.
Những tay súng, một số được trang bị mặt nạ phòng độc, đáp trả bằng cách bắn loạn xạ vào các vị trí của lực lượng Nga bên ngoài. Sau 30 phút, khi khí gas phát huy tác dụng, một cuộc tấn công vào nhà hát bắt đầu. Lực lượng tổng hợp tiến vào qua những chỗ hở của tòa nhà, bao gồm mái nhà, tầng hầm và cuối cùng là cửa trước.
Ngay sau khi tay súng cuối cùng bị tiêu diệt, lính đặc nhiệm Nga bắt đầu đưa các con tin ra cửa và chuyển đến bệnh viện.
Vào lúc 6 giờ 30 phút ngày 26/10/2002, nhà chức trách Nga ra thông báo rằng nhà hát Dubrovka đã hoàn toàn được kiểm soát và thủ lĩnh khủng bố Movsar Baraev đã bị tiêu diệt.
Lúc 7h, lực lượng cứu hộ bắt đầu đưa thi thể các con tin ra khỏi nhà hát.với xe cứu thương đã túc trực sẵn. Khoảng 130 con tin đã thiệt mạng và hàng trăm người khác bị thương trong vụ đột kích đẫm máu tại nhà hát trung tâm ở Moscow.
Nhiều ngày sau thảm kịch, rất nhiều người dân tập trung gần tòa nhà nhà hát Dubrovka để tưởng nhớ, thắp nến và cầu nguyện cho những người xấu số. Cho tới nay, dù đã hơn 20 năm trôi qua nhưng những ký ức về thảm kịch kinh hoàng tại nhà hát Dubrovka vẫn gần như nguyên vẹn trong tâm trí của người dân Nga nói chung và thủ đô Moskva nói riêng.
_______________
Năm 1995, một bệnh viện ở miền nam nước Nga đã bị quân ly khai Chechnya chiếm và bắt giữ với hàng ngàn con tin. Đó là một trong những thảm kịch tồi tệ khác xảy ra ở Nga mà chúng ta sẽ cùng nhìn lại trong kỳ tiếp theo đăng vào sáng sớm 29/3/2024.
Ngày khai giảng tại Trường học số 1 ở thành phố Beslan, Bắc Ossetia, Nga đã kết thúc trong tang thương với 334 người thiệt mạng, trong đó có 186 trẻ em và gần 800 người bị thương, là thảm kịch kinh hoàng rúng động toàn cầu.