Ảnh đen trắng, sơn màu
Nhiều mảng tường vàng có điểm xanh đang được đưa ra để so sánh với mảng tường vàng chen hồng ở dinh Hoàng A Tưởng (thị trấn Bắc Hà, H.Bắc Hà, tỉnh Lào Cai). Căn cứ vào những mảng màu vàng - xanh sau đợt trùng tu 2007, nhiều người cho rằng những mảng tường vàng - hồng này không đúng với nguyên gốc. Tường mới sơn cũng khiến di tích này hoàn toàn không có vẻ gì cổ kính cả. Từ đó, nhiều người thấy e ngại với quá trình trùng tu di tích quốc gia nổi tiếng này.
Mặc dù vậy, ông Hà Văn Thắng, Giám đốc Sở Du lịch Lào Cai, cho biết màu của dinh Hoàng A Tưởng trong đợt trùng tu hồi 2007 cũng chưa phải đã chính xác. Trong đợt trùng tu lần này, màu sắc sẽ chính xác hơn rất nhiều nhờ nghiên cứu. Hiện tại, Sở Du lịch Lào Cai là chủ đầu tư công trình. Đơn vị tư vấn thiết kế là Công ty cổ phần kiến trúc mỹ thuật và công nghệ Thăng Long, chủ nhiệm dự án là kiến trúc sư Nguyễn Anh Tuấn, chủ trì thiết kế là kiến trúc sư Trần Xuân Vũ.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, đại diện đơn vị tư vấn, cho biết màu của công trình dinh Hoàng A Tưởng được đơn vị của ông đưa ra sau khi nghiên cứu các công trình thời Pháp được xây dựng cùng thời kỳ. Theo đó, dinh Hoàng A Tưởng sẽ có những tương đương về màu sắc với Nhà hát lớn Hà Nội và tòa nhà của Bộ LĐ-TB-XH.
Tuy nhiên, ông Tuấn cũng thừa nhận không có tư liệu màu nào cho thấy chính xác màu sắc của dinh Hoàng A Tưởng khi mới xây dựng. Đơn vị của ông chỉ tiếp cận dinh này qua ảnh đen trắng. Bù lại, có những chi tiết lại có thể khẳng định được. Cụ thể, ông cho biết từ tư liệu ảnh và tham khảo các công trình cùng thời, có thể thấy những vùng hiện đang sơn màu đỏ cũng chỉ là nền, trên đó vẽ hình những viên gạch ốp. Theo ông, các vòm cuốn của công trình dinh Hoàng A Tưởng đều có dạng vẽ gạch này. Cách thức vẽ gạch ốp lên tường này có sự tương đương với công trình nhà cổ ở phố Trần Hưng Đạo, Hà Nội vừa mới được trùng tu.
Sơn thử nghiệm nhiều màu
Ông Hà Văn Thắng cho biết hiện tại đang có nhiều màu sơn được sơn thử nghiệm tại dinh Hoàng A Tưởng, là các màu hồng đỏ với các sắc độ đậm nhạt khác nhau do đơn vị tư vấn đề xuất. Sau đó, những màu sơn này sẽ được lấy ý kiến trước khi triển khai rộng rãi. "Đây mới là giai đoạn thử nghiệm", ông Thắng nói. Sở Du lịch Lào Cai dự kiến sẽ tổ chức hội thảo trong tháng 4 sắp tới, mời cả các chuyên gia Pháp để tham gia thảo luận về công trình này. Mặc dù vậy, ông Thắng cho biết hiện chưa có danh sách khách mời chính thức.
Do dinh Hoàng A Tưởng là di tích quốc gia, Sở VH-TT tỉnh Lào Cai sẽ phải có các thỏa thuận với Cục Di sản trước khi trùng tu. Về điều này, ông Hà Văn Thắng cho biết đã có văn bản thỏa thuận với Cục Di sản. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận từ khi sơn thử màu trên dinh Hoàng A Tưởng tới nay, Sở Du lịch chưa có báo cáo với Cục Di sản.
Trong khi đó, Cục Di sản văn hóa cho biết trong văn bản 924/DSVH-DT gửi Sở VH-TT Lào Cai hồi tháng 8.2023 về việc thẩm định thiết kế bản vẽ thi công tu bổ, tôn tạo di tích dinh Hoàng A Tưởng, Cục cũng nhắc tới màu sơn của dinh. Theo đó, văn bản có đoạn nêu các lưu ý khi tu bổ nhà chính: "Nghiên cứu kỹ các lớp vữa, vôi để tìm màu sơn gốc của công trình". Cục cũng yêu cầu Sở VH-TT tỉnh Lào Cai chỉ đạo các cơ quan chức năng bổ sung, hoàn thiện thiết kế bản vẽ thi công, công khai nội dung tu bổ, tôn tạo di tích tại địa phương để tạo sự đồng thuận trước khi triển khai các bước tiếp theo theo quy định của pháp luật.
Về quá trình thực hiện tu bổ di tích dinh Hoàng A Tưởng, Cục Di sản văn hóa cho biết nội dung công văn hướng dẫn địa phương rất rõ ràng nhưng chưa được làm đúng.